Handhaving milieuwetgeving; Extern juridisch advies over het schip de Probo Koala
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22343, nr. 161

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

06-03-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

22343 nr. 161

09-02-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1 INLEIDING EN KORTE BEANTWOORDING VAN DE VRAGEN1.1 Opdrachtomschrijving en opzet van het advies1.2 Afbakening van de reikwijdte van het advies1.2.1 Geen onderzoek naar feiten; gehanteerde bronnen1.2.2 Geen juridische kwalificatie van eventuele
overtredingen1.2.3 Financiering inzameling en verwerking scheepsafval1.2.4 Strafrechtelijke bevoegdheden van OM1.3 Evaluatie en aanbeveling1.4 Korte beantwoording van de gestelde vragen1.4.1 Begrippen en definities (vraag 10)1.4.2 Taken en bevoegdheden van toezichthouders (vragen
6 en 4)1.4.3 Afgifteplicht slops (vragen 8, 13 en 9)1.4.4 Toepassing van de regels omtrent de afgifte
van slops op Probo Koala (vragen 1, 2, 3, 7 en 14)1.4.5 Terugpompen van slops; toepassing van EVOA
op de handelingen met de Probo Koala (vragen 12, 16, 17 en 18)1.4.6 Mogelijkheid tot nationale regeling afgifteplicht
(vraag 11)2 OVERZICHT RELEVANTE REGELGEVING2.1 Inleiding2.2 Regelgeving ter voorkoming van verontreiniging
door schepen2.2.1 Internationale regelgeving2.2.2 EG-regelgeving2.2.3 Nationale regelgeving2.2.3.1 Regelgeving ter voorkoming van verontreiniging
door schepen2.2.3.2 Regelgeving/vergunningen met betrekking tot het
ontvangen, inzamelen en verwerken van scheepsafvalstoffen2.3 Regelgeving met betrekking tot het internationale
transport van afval2.3.1 Internationale regelgeving2.3.2 Europese regelgeving2.3.3 Nationale regelgeving3 BEVOEGDHEDEN VAN TOEZICHTHOUDERS3.1 Toezicht naleving regelgeving ter voorkoming
verontreiniging door schepen3.1.1 Internationale regelgeving3.1.2 Europese regelgevingRichtlijn HavenontvangstvoorzieningenRichtlijn HavenstaatcontroleParis MoU3.1.3 Nationale regelgevingAlgemene wet bestuursrechtToezicht en handhaving regelgeving ter voorkoming verontreiniging
door schepenAlgemene toezichtsbevoegdheden (zoals inspectiebevoegdheid)Specifieke toezichtsbevoegdheden (zoals aanhoudingsbevoegdheid)3.2 Toezicht naleving regelgeving inzameling en verwerking
scheepsafval en ladingresiduenWm-vergunning van APSInzamelvergunning van APS3.3 Toezicht naleving EVOAToezicht door VROM-InspectieAlgemene toezichtsbevoegdheden3.4 De rol van de havenbeheerder3.5 Afstemming toezicht en handhaving4 SPECIFIEKE VERPLICHTINGEN IN RELEVANTE WETGEVING4.1 Afgifteplichten voor slops4.1.1 Internationale regelgeving4.1.2 Europese regelgeving4.1.3 Nationale regelgeving4.1.4 Invulling toezicht op naleving afgiftevoorschriften4.2 Inhoud meldingsplicht voor kapitein5 TOEPASSING VAN DE REGELGEVING OP DE PROBO KOALA5.1 Afgifteplicht of niet?Hypothese 1Hypothese 25.2 Inspectie of niet?5.3 Aanhouding of niet?Hypothese 1Hypothese 25.4 Handhaving of niet?5.5 De (on)mogelijkheid van het terugpompen van slops5.5.1 Toepassing van EVOA op Probo Koala?5.5.2 Schending van Wm en van vergunningvoorschriften?5.6 Nationale ruimte voor verdergaande regels ten
aanzien van de afgifte?BIJLAGETabel 1: Overzicht relevante regelgevingTabel 2: Definities (vraag 10)Tabel 3: Toezicht op naleving van regelgeving verontreiniging
schepen (vraag 6)Tabel 4: Toezichthouders en hun bevoegdheden (vraag 4)Tabel 5: Toepasselijke regelgeving en toezichthouder handelingen
Probo Koala (vraag 4)Tabel 6: AfgiftevoorscriftenTabel 7: Afgiftevoorschriften schematischTabel 8: MeldingsplichtBIJLAGE 1 De Brauw Blackstone WestbroekBIJLAGE 2Afbakening van het adviesGeen juridische kwalificatie van eventuele overtredingenFinanciering inzameling en verwerking scheepsafvalOpzet van het advies, thematische beantwoording van de
vragenKernvraag: bevoegdheden toezichthoudersOverzicht relevante regelgevingBevoegdheden toezichthoudersDiverse onderwerpenTeam en planningSlot
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22343Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 142 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 343Handhaving milieuwetgevingnr. 161EXTERN JURIDISCH ADVIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 februari 20071 INLEIDING EN KORTE BEANTWOORDING VAN DE VRAGEN1.1 Opdrachtomschrijving en opzet van het adviesBij brief van 21 december 2006 heeft uw griffier, de heer drs. M. J.
van der Leeden, ons namens de Vaste Commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer van de Tweede Kamer («Vaste Commissie»)
een lijst met 18 vragen voorgelegd verbandhoudend met de gebeurtenissen rond
de Probo Koala eind juni/begin juli 2006 in Amsterdam. In dit advies beantwoorden
wij deze vragen conform het plan van aanpak zoals uitgestippeld in onze brief
van 12 januari 2007 aan de griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (zie bijlage 2).Wij hebben begrepen dat het voor de Vaste Commissie met name van belang
is de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de toezichthouders op rijksniveau
in beeld te krijgen. De beantwoording van de vragen 1, 2, 3, 4, 6 en 7 zou
dat inzicht moeten bieden. Ten behoeve van de beantwoording van deze vragen
alsmede van de overige voorgelegde vragen behandelen wij in dit advies (hoofdstukken
2 tot en met 5) de volgende onderwerpen:– overzicht relevante regelgeving;– overzicht bevoegdheden toezichthouders;– specifieke voorschriften (afgifteplicht, meldingsplicht, mogelijkheid
tot terugpompen van slops en verdergaande nationale regels).Daarbij zullen de beschreven bevoegdheden en specifieke voorschriften
worden toegepast op de Probo Koala casus.In paragraaf 1.2 wordt de reikwijdte van het advies nader bepaald.In paragraaf 1.3 is een korte evaluatie en aanbeveling opgenomen,
gevolgd door een korte beantwoording van alle vragen.1.2 Afbakening van de reikwijdte van het advies1.2.1 Geen onderzoek naar feiten; gehanteerde bronnenEr zijn ten aanzien van de gebeurtenissen rond de Probo Koala twee onderzoeksrapporten
verschenen, het rapport van de VROM Inspectie dat op 31 oktober 2006
aan de Tweede Kamer is toegezonden1 en het rapport
van de Commissie Hulshof dat in opdracht van de Gemeente Amsterdam is opgesteld2. Bij het opstellen van dit advies zijn wij uitgegaan
van de feiten zoals die in deze beide rapporten zijn weergegeven. Wij hebben
ten behoeve van onze advisering geen feitelijk onderzoek naar de gebeurtenissen
rond de Probo Koala verricht. Wij hebben evenmin zelf onderzoek gedaan naar
de inhoud van (i) de relevante milieuvergunningen van Amsterdam Port Services
(«APS») en (ii) de relevante mandaatbesluiten.
Ook voor deze onderdelen zijn wij uitgegaan van de informatie uit het VROM-Inspectierapport
en het rapport van de Commissie Hulshof.1.2.2 Geen juridische kwalificatie van eventuele
overtredingenHet Openbaar Ministerie zal op enig moment naar buiten komen met de resultaten
van het strafrechtelijk onderzoek dat wordt gedaan naar mogelijke overtredingen
in verband met de Probo Koala. Het is nog onduidelijk wanneer dat onderzoek
verschijnt en openbaar is. Wij zijn afgegaan op beschrijvingen in de twee
eerder genoemde onderzoeksrapporten, die niet met het oog op deze strafrechtelijke
vraag zijn gemaakt. Om die reden achten wij het niet geraden thans een juridisch
oordeel te geven over de vraag of er in dit geval sprake is geweest van overtreding
door één van de betrokken partijen van de Wet voorkoming van
verontreiniging door schepen («Wvvs»).
Het is juist deze vraag (zie vraag 1, eerste onderdeel) die op het bordje
van het OM ligt. In dit advies zetten wij slechts de mogelijke overtredingen
op een rij op basis van de in de rapportages van de VROM-Inspectie en de Commissie
Hulshof weergegeven feiten. Wij geven daarbij aan welke toezichthouder bevoegd
zou zijn om in voorkomend geval op te treden (vraag 1, tweede onderdeel).1.2.3 Financiering inzameling en verwerking scheepsafvalMede gezien de korte termijn waarop dit advies moet worden uitgebracht,
hebben wij er conform ons plan van aanpak voor gekozen de vraag ten aanzien
van de mogelijkheden te komen tot een volledige indirecte financiering voor
de inzameling en verwerking van scheepsafval, ladingresiduen, scheepsgebonden
afval en slops (vraag 15), vooralsnog buiten beschouwing te laten.1.2.4 Strafrechtelijke bevoegdheden van OMDe Vaste Commissie heeft geen vragen gesteld ten aanzien van de strafrechtelijke
bevoegdheden van het OM om in te grijpen ten tijde van de gebeurtenissen rond
de Probo Koala. Na overleg met de griffier van uw Commissie hebben wij voorgesteld
hierop in dit advies niet nader in te gaan. Uw Commissie heeft daarmee ingestemd
in de procedurevergadering van 17 januari 2007.1.3 Evaluatie en aanbevelingIn algemene zin hebben wij de indruk dat er in theorie veel aandacht is
voor de noodzaak tot samenwerking tussen alle bij havens en zeeschepen betrokken
toezichthouders. Het rapport dat de Algemene Rekenkamer in 2001 heeft uitgebracht
gaf hier ook aanleiding toe3. Er is zowel ten
aanzien van de handhavingstructuur in de Wet milieubeheer, als bij de organisatie van de Inspectie Verkeer en Waterstaat («IVW») in de tussentijd het nodige veranderd.De gebeurtenissen rond de Probo Koala duiden er naar ons inzicht echter
op dat in de praktijk de complexiteit van de regelgeving en de versnippering
van het toezicht daarop, het nemen van een juiste beslissing bemoeilijkt.
Geen van de betrokken toezichthouders lijkt een compleet beeld te hebben gehad
van de feiten, het toepasselijke juridisch kader en de ter beschikking staande
instrumenten tot naleving daarvan. Uit de rapporten van de VROM-Inspectie
en de Commissie Hulshof valt niet af te leiden of het afzien van het nemen
van maatregelen door de betrokken toezichthouders is gebaseerd op de gedachte
dat er geen aanleiding was om op te treden of op de gedachte dat er geen bevoegdheid
bestond tot het nemen van maatregelen, zoals het aanhouden van het schip.
Uit die rapporten blijkt naar ons oordeel wel dat er voldoende bijzondere
omstandigheden waren die aanleiding gaven tot het houden van een inspectie
en het nemen van monsters1. Dezelfde bijzondere
omstandigheden hadden naar ons oordeel ook aanleiding kunnen geven tot het
gebruikmaken van de bevoegdheid tot het aanhouden van het schip door IVW2. Er zijn weliswaar monsters genomen van de slops, maar
de resultaten daarvan zijn, zo begrijpen wij, niet afgewacht. Daardoor heeft
het schip de haven kunnen verlaten, zonder dat er een eenduidig oordeel was
gegeven over de aard van de slops en daarmee over het al dan niet bestaan
van een afgifteplicht op grond van de Wvvs. Evenmin is in verband met het
terugpompen van de slops de toepasselijkheid van EVOA in beeld geweest, op
basis waarvan de VROM-Inspectie mogelijk had kunnen ingrijpen3. Naar ons oordeel wordt in het rapport van de Commissie Hulshof in
dat verband terecht gewezen op de rol die de gemeentelijke toezichthouders
daarbij hebben gespeeld4.Er zijn verschillende omstandigheden te bedenken die het handelen van
de betrokken toezichthouders kunnen verklaren. Zo is het denkbaar dat niet
alle betrokken toezichthouders op het goede moment over de juiste en volledige
informatie beschikten, en dat daardoor – achteraf bezien – onjuiste
beslissingen zijn genomen. Het is voorts denkbaar, maar dat blijkt niet uit
de stukken, dat de vrees voor het onnodig vasthouden van het schip –
en de daarmee samenhangende vrees voor een schadeclaim van de reder jegens
de toezichthoudende autoriteiten – heeft meegespeeld bij de uiteindelijke
beslissing het schip te laten gaan. Denkbaar is tenslotte ook dat tijdsdruk
een belangrijke factor was. Het spanningsveld dat lijkt te bestaan tussen
bescherming van milieubelangen en behoud van een vlotte afwikkeling van scheepvaartverkeer
in de haven doet zich hier voelen. Hoezeer deze omstandigheden het handelen
van de betrokken toezichthouders kunnen verklaren, het is geen rechtvaardiging
voor het achterwege laten van toezichtsmaatregelen om naleving van de milieuregels
te verzekeren.In het licht van de in de internationale, Europese en nationale regels
omtrent het houden van toezicht op schepen, is het naar ons oordeel vooral
relevant vast te stellen dat alle betrokken toezichthouders in de bijzondere
omstandigheden van dit geval aanleiding hadden kunnen zien om gebruik te maken
van hun toezichtsbevoegdheden tot het moment dat in voldoende mate zou komen
vast te staan dat er geen bezwaren bestonden tegen het vertrek van de Probo
Koala. Uiteindelijk heeft geen van de betrokken toezichthouders het initiatief
genomen om het schip tegen te houden. Daarmee is een zwakke schakel bij de
effectieve verwezenlijking van de doelstellingen van de milieuregelgeving
blootgelegd.Het verdient naar ons inzicht aanbeveling de Staatssecretaris van VROM
en de Minister van Verkeer en Waterstaat te vragen op welke wijze, zowel in praktische zin als via aanpassingen in de regelgeving, in gevallen
als deze kan worden verzekerd dat er een compleet beeld van de feitelijke
en juridische situatie ontstaat, zodat alle betrokken toezichthouders het
toezichtinstrumentarium adequaat kunnen inzetten.1.4 Korte beantwoording van de gestelde vragenHieronder beantwoorden wij in de volgorde van opbouw van het advies de
vragen in een zeer kort bestek. De uitvoerige toelichting op de antwoorden
is te vinden in de hoofdstukken 2 e.v. van dit advies. Bij de korte beantwoording
verwijzen wij bij sommige vragen naar tabellen die aan het slot van het advies
zijn opgenomen, teneinde de complexe materie zo eenvoudig mogelijk in beeld
te brengen. Het verdient aanbeveling bij lezing van de korte beantwoording
tevens de tabellen te betrekken.1.4.1 Begrippen en definities (vraag 10)Een belangrijk deel van het advies wordt gevormd door een beschrijvend
overzicht van de relevante internationale, Europese en nationale regelgeving.
Uit dat overzicht blijkt dat de regelgeving die van toepassing is op de gebeurtenissen
met de Probo Koala een complex geheel vormt. In Tabel 1 is een overzicht gegeven van de relevante regelgeving. In Tabel 2 wordt inzicht gegeven in de verschillende definities
in deze regelgeving.Met het overzicht van relevante regelgeving en de daarin
opgenomen definities geven wij een antwoord op vraag 10 van de Vaste Commissie:Wat is in de verschillende internationale en nationale wet- en regelgeving
de juridische definitie van de begrippen scheepsafval, ladinggebonden scheepsafval,
ladingresiduen en slops? Kunt u in uw antwoord de verschillende interpretaties
tussen de wet- en regelgeving inzichtelijk maken?1.4.2 Taken en bevoegdheden van toezichthouders (vragen
6 en 4)De vragen van de Vaste Commissie zijn in belangrijke mate ingegeven door
de wens zicht te krijgen op de mogelijkheden van de betrokken overheidsorganen
(toezichthouders) om in te grijpen in een situatie zoals die zich bij de Probo
Koala voordeed. Wij hebben de betrokken toezichthouders en hun bevoegdheden
ten aanzien van de relevante internationale, Europese en nationale regelgeving
beschreven in hoofdstuk 3 van dit advies. In Tabel 3 worden
de (internationale, Europese en nationale) bepalingen omtrent de naleving
en het toezicht op de regelgeving ter voorkoming van verontreiniging door
schepen naast elkaar geplaatst. Tabellen 4 en 5
geven een overzicht van alle bij onderhavige zaak betrokken toezichthouders
alsmede van hun bevoegdheden krachtens algemene en specifieke regelgeving.Vraag 6: Hoe kan de Wvvs afgezet worden tegen andere
internationale wetgeving zoals het Marpol verdrag en tegen taken van de Inspectie
Verkeer en Waterstaat?Uit tabel 3 blijkt dat het Marpol verdrag in Nederland is geïmplementeerd
met de Wet voorkoming verontreiniging door schepen («Wvvs»). Het Marpol verdrag verplicht de verdragspartijen ambtenaren
aanwijzen die toezien op de naleving van de verdragsbepalingen. In het kader
van de Wvvs zijn de ambtenaren van IVW aangewezen om toezicht te houden op
de naleving van de wettelijke verplichtingen. Hiermee is vraag 6 beantwoord.Vraag 4: Kunt u aangeven welke wet- en regelgeving
van toepassing is geweest op de handelingen van de Probo Koala in de Amsterdamse
haven en kunt u daarbij aangeven wie eindverantwoordelijk is voor controle
en handhaving van de betreffende wet- en regelgeving?Uit de tabellen 4 en 5 blijkt dat de betrokken toezichthouders zijn: IVW
(Wvvs, Wet havenstaatcontrole), VROM Inspectie (EVOA, inzamelvergunning APS)
en B&W van Amsterdam (milieuvergunning APS, art. 10.37 Wm). Aan de toezichthouders
zijn in de Algemene wet bestuursrecht («Awb»)
enkele algemene toezichtsbevoegdheden toegekend, zoals het houden van een
inspectie, monsterneming en het betreden van plaatsen. In de Wvvs zijn daarnaast
nog enkele bijzondere toezichtsbevoegdheden toegekend, zoals het aanhouden
van een schip. Hiermee beantwoorden wij vraag 4.1.4.3 Afgifteplicht slops (vragen 8, 13 en 9)In hoofdstuk 4 komen specifieke verplichtingen aan bod, zoals de afgifteplicht
voor slops en de meldingsplicht van de kapitein. De afgiftevoorschriften in
de regelgeving ter voorkoming van verontreiniging door schepen worden schematisch
weergegeven in Tabel 6 en Tabel
7. In het licht van de afgiftevoorschriften kunnen de vragen 8, 13
en 9 als volgt worden beantwoord.Vraag 8: Bestaat er in nationale en internationale
vigerende wetgeving een eenduidige afgifteplicht voor slops die geldend is
in Nederlandse havens? Zo ja, hoe en in welke wet- of regelgeving wordt dat
omschreven?Ja, er bestaat een dergelijke afgifteplicht voor slops die zogenaamde
Categorie A of Categorie B stoffen (de laatste enkel in speciale gebieden)
bevatten. Deze afgifteplicht is gebaseerd op Bijlage II Marpol 73/78, artikel
7 en 10 Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen en artikel 12c Wvvs (juncto
artikel 5 Besluit bulkvervoer).Vraag 13: Is het juridisch mogelijk dat een schip na
de melding aan de haven over afgifte van scheepsafval, ladingresiduen en ladinggebonden
scheepsafval op grond van het feit dat verwerkingskosten hoger uitvallen dan
de offerte, zonder afgifte uit de haven kan vertrekken?De internationale, Europese en nationale regelgeving ter voorkoming van
verontreiniging door schepen voorziet niet expliciet in deze situatie. Deze
regelgeving lijkt daarom op zichzelf niet in de weg te staan aan het vertrek
van een schip uit de haven zonder afgifte omwille van hogere verwerkingskosten.
Dit geldt uiteraard alleen indien deze afgifte niet verplicht was op basis
van de afgiftevoorschriften (voldoende opslagcapaciteit, beschikbare ontvangstvoorzieningen
in de volgende aanloophaven en geen schadelijke vloeistoffen van Categorie
A en/of B).Vraag 9: Bestaat er in nationale en internationale
vigerende wetgeving een eenduidige afgifteplicht voor slops die geldend is
in havens buiten Nederland? Zo ja, hoe en in welke wet- en regelgeving wordt
dat omschreven?Ja, er bestaat een dergelijke afgifteplicht voor slops die zogenaamde
categorie A of categorie B stoffen (de laatste enkel in speciale gebieden)
bevatten. Deze afgifteplicht is gebaseerd op Bijlage II Marpol 73/78, en artikel
7 en 10 Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen.1.4.4 Toepassing van de regels omtrent de afgifte
van slops op Probo Koala (vragen 1, 2, 3, 7 en 14)Op basis van een analyse van de regels ten aanzien van de afgifte van
slops, en de inspectiebevoegdheden van IVW in het kader van de Wvvs beantwoorden
wij de vragen 1, 2, 3, 7 en 14 kort als volgt:Vraag 1: Het feitenrelaas van het ministerie van VROM
en het onderzoek van de commissie Hulshof trekken verschillende conclusies
over het al dan niet overtreden c.q. van toepassing zijn van de Wet voorkoming
van verontreiniging door schepen (hierna: Wvvs). Is er wel of niet sprake
van overtreding van de Wvvs en had de Inspectie Verkeer en Waterstaat nu wel
of niet handhavend op kunnen of moeten treden?Zoals reeds opgemerkt in de inleiding van dit advies, achten wij het op
basis van de enkele weergave van de feiten, zonder dat wij zelf feitenonderzoek
hebben gedaan, niet geraden een juridisch oordeel te geven over de vraag of
er in dit geval sprake is geweest van overtreding door één van
de betrokken partijen. Het ligt op de weg van het OM om aan de feiten een
juridische kwalificatie te geven.Wel staat vast dat indien sprake was van een overtreding van de Wvvs de
ambtenaren van IVW handhavend hadden kunnen optreden. Gelet op de verplichtingen
die voor Nederland voortvloeien uit de Europese regels inzake havenontvangstvoorzieningen
en havenstaatcontrole bestaat in een dergelijk geval zelfs een verplichting
om handhavend op te treden. Concreet zou dit betekenen dat IVW het schip had
moeten dwingen tot afgifte van de stoffen. Slechts nadat het schip de stoffen
had afgegeven, had het de toestemming kunnen krijgen om de haven van Amsterdam
te verlaten.Vraag 2: Is het, zoals in het rapport van de Commissie
Hulshof wordt geconcludeerd, waar dat de artikelen 12b, eerste lid, en 12c,
eerste lid, van de Wvvs de Inspectie Verkeer en Waterstaat hadden kunnen dwingen
tot handelen?Zie het antwoord op vraag 1.Vraag 3: Waren er voor de Inspectie Verkeer en Waterstaat
en/of de VROM-Inspectie binnen de huidige wet- en regelgeving mogelijkheden
om het vertrek van de Probo Koala met het afval te verhinderen?Indien uit inspectie/onderzoek (waaronder verificatie van de samenstelling
van de slops) (zie ook het antwoord op vraag 7 hieronder) bleek dat niet voldaan
was aan de voorwaarden voor het aan boord houden of het terugnemen van de
slops, hadden de ambtenaren van IVW het schip kunnen aanhouden tot dat de
slops waren afgegeven conform de afgiftevoorschriften in artikel 12b en 12c
Wvvs.N.B. De positie van de VROM-inspectie komt in het kader van de bespreking
van de verplichtingen onder EVOA hierna afzonderlijk aan de orde.Vraag 7: Hoe kijkt u aan tegen het standpunt van de
minister van Verkeer en Waterstaat dat de Inspectie Verkeer en Waterstaat
niet bevoegd was om in te grijpen?Ons inziens was IVW wel bevoegd om in te grijpen. IVW is verantwoordelijk
voor het toezicht op en de handhaving van de afgiftevoorschriften in de Wvvs
(en bijbehorende lagere regelgeving). In deze context heeft IVW onder meer
de bevoegdheid om schepen te inspecteren en daarbij monsters te nemen. Gelet
op een aantal bijzondere omstandigheden had een inspectie naar ons oordeel
zelfs voor de hand gelegen (zie paragraaf 5.2 van dit advies). Eveneens
op basis van deze bijzondere omstandigheden lijkt ook sprake te zijn geweest
van een aanhoudingsbevoegdheid voor de ambtenaren van IVW (zie paragraaf 5.3
van dit advies). Indien daarbij in voldoende mate zou komen vast te staan
dat er geen sprake is van inbreuk op de wettelijke voorschriften, zou de aanhouding
moeten worden opgeheven.Vraag 14: Bestaan er op grond van het feit dat overgepompte
slops anders en giftiger van samenstelling zijn dan door de eigenaar of kapitein
van het zeeschip in eerste instantie was aangegeven, wettelijke mogelijkheden
om het schip aan te houden ter voorkoming dat het schip de haven verlaat?Ja. Op basis van artikel 20 Wvvs is aanhouding mogelijk als IVW gegronde
redenen heeft om aan te nemen dat de kapitein in strijd handelt dan wel zal
handelen met de afgifteplichten in de artikelen 12b en 12c Wvvs. Zoals blijkt
uit de wetsgeschiedenis bij artikel 20 Wvvs zijn dergelijke gegronde redenen
in ieder geval aanwezig als de kapitein van het schip een melding van de af
te geven slops heeft gedaan die onjuist voorkomt dan wel blijk geeft van een
onjuiste opvatting omtrent de mogelijkheid af te zien van afgifte.1.4.5 Terugpompen van slops; toepassing van EVOA
op de handelingen met de Probo Koala (vragen 12, 16, 17 en 18)In het licht van een analyse over de toepassing van EVOA op de handelingen rond de Probo Koala, en dan met name het terugpompen van de
slops (paragraaf 5.5. van dit advies), kunnen de vragen 12, 16, 17 en
18 kort als volgt worden beantwoord.Vraag 12:(1) Is het, vanwege bijvoorbeeld onenigheid over de
verwerkingskosten, juridisch mogelijk om overgedragen scheepsafval of slops
weer terug te pompen?De regelgeving inzake de afgifte van scheepsafval of slops voorziet niet
specifiek in het geval waarin een schip verzoekt om terugpompen van het afval/de
slops vanwege bijvoorbeeld onenigheid over de verwerkingskosten. Indien voldaan
is aan de afgiftevoorschriften staat deze regelgeving in principe niet in
de weg aan het terugpompen. Andere toepasselijke regelgeving en vergunningen
moeten daarbij echter eveneens in acht worden genomen.(2) Is er sprake van een overtreding in de zin van
illegale export, wanneer het schip in zo’n situatie naar zee vertrekt?In dergelijk geval lijkt inderdaad sprake te zijn van een overtreding
van EVOA. Afgifte van het scheepsafval of de slops verandert in principe immers
de juridische status van dit afval/deze slops.(3) Kan een zeeschip, waaruit slechts een deel van
de aanwezige slops zijn afgegeven, met de resterende slops aan boord, zonder
overtreding in de zin van illegale export, naar zee vertrekken?Indien op de nog aanwezige slops geen afgifteplicht rust – met andere
woorden indien is voldaan aan alle voorwaarden met betrekking tot het afzien
van afgifte – zal het schip met de resterende slops aan boord naar zee
kunnen vertrekken zonder dat sprake is van strijdigheid met EVOA.Vraag 16: Op welk moment is er sprake van acceptatie?
Kunt u in uw antwoord aangeven of het moment van aanvang met verwerking daarbij
een rol speelt en of er juridisch onderscheid is tussen aanname op de wal
of op een ander schip?Beantwoording van deze vragen vergt nader onderzoek van de Wm-vergunning
en de inzamelvergunning alsmede van het acceptatiebeleid en de AO/IC van APS.
Met de Commissie Hulshof zijn wij echter van mening dat de discussie rond
acceptatie irrelevant is voor de vraag in hoeverre EVOA van toepassing was
op het terugpompen van de slops. Naar ons inzicht is sprake van afgifte van
de slops op het moment dat de feitelijke inzameling begint en de slops in
de lichter van APS worden gepompt.Vraag 17: Is op het moment van terugpompen sprake van
een nieuwe definitie van de afvalstoffen en gaan op dat moment andere wetten
en regels gelden? Zo ja, welke wetten en regels?Met het afgeven van de slops aan APS door middel van het overpompen in
de lichter verandert de juridische aard van de slops. Het worden ingevoerde
afvalstoffen. Het weer aan boord brengen van deze afvalstoffen met het oogmerk
om deze over te brengen naar een andere Lidstaat of om deze uit te voeren
valt als gevolg hiervan onder de werking van EVOA.Vraag 18: Is er, na het in hetzelfde schip terugpompen
van slops en daarmee mengen met aan boord bevindende partijen slops, in juridische
zin sprake van het opmengen van twee partijen en is daarmee de hele partij
te beschouwen als een teruggepompte partij? Welke wet- en regelgeving is van
toepassing op een dergelijke partij slops?In dergelijk geval staat vast dat men voor een deel van de slops in strijd
heeft gehandeld met EVOA (zie vraag 17). Of door vermenging de hele partij
als een teruggepompte partij dient te worden beschouwd is niet duidelijk.
De regelgeving voorziet immers niet in een dergelijke situatie. Het lijkt
aangewezen om in het kader van de EVOA kennisgevingsprocedure in ieder geval
de helft van de slops aan te geven als zijnde uit te voeren of over te brengen
afvalstoffen.1.4.6 Mogelijkheid tot nationale regeling afgifteplicht
(vraag 11)Tot slot wordt in paragraaf 5.6 ingegaan op de mogelijkheid voor
Nederland zelfstandig een afgifteplicht voor scheepsafval e.d. in te voeren
teneinde vraag 11 te beantwoorden.Vraag 11: Is het mogelijk als soeverein land eigenstandig
de afgifte voor scheepsafval, ladinggebonden scheepsafval en slops verplicht
te stellen? Kunt u in uw antwoord de afgiften afzonderlijk behandelen?Naar ons inzicht moet deze vraag zowel voor (ladinggebonden) scheepsafval,
als voor slops ontkennend worden beantwoord. De Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen
staat naar ons oordeel aan strengere nationale afgiftevoorschriften in de
weg.2 OVERZICHT RELEVANTE REGELGEVING2.1 InleidingHieronder volgt een overzicht van de internationale, Europese en nationale
regelgeving die relevant is voor de beantwoording van de vragen van de Vaste
Commissie. Het gaat daarbij niet enkel om de specifieke regelgeving ter voorkoming
van verontreiniging door schepen, waaronder de regels en met betrekking tot
de inzameling en verwerking van afval afkomstig van schepen (paragraaf 2.2).
Ook de regelgeving met betrekking tot het internationale transport van afval
(paragraaf 2.3) komt aan de orde.2.2 Regelgeving ter voorkoming van verontreiniging
door schepen2.2.1 Internationale regelgevingHet Internationale Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen
(«Marpol 73/78») beoogt het mariene
milieu te beschermen door verontreiniging van de zee tengevolge van het lozen
van afval afkomstig van schepen te reguleren. Het beoogt tevens de verontreiniging
van de zee ten gevolge van scheepsongevallen zoveel mogelijk te voorkomen.
Het Verdrag zelf omvat een aantal algemene bepalingen over onder meer inspecties,
onnodig oponthoud van schepen, melding van voorvallen, beslechting van geschillen,
verstrekken van inlichtingen door de Partijen, en onderzoek naar scheepsongevallen.De bijlagen van het Verdrag bevatten stringente voorschriften ten aanzien
van het operationeel lozen door schepen van stoffen die schadelijk zijn voor
het mariene milieu. Het betreft in het bijzonder:– lozingsverboden en lozingsvoorwaarden;– afgifteverplichtingen, die verschillend zijn al naar gelang het
schadelijke karakter van de betrokken stoffen en het gebied waarin het schip
zich bevindt;– voorschriften met betrekking tot havenontvangstvoorzieningen;– voorschriften op het gebied van de bouw en inrichting en de uitrusting
van schepen (waaronder eisen met betrekking tot systemen voor de bewaking
en regeling van de olielozingen en sloptankinstallaties); en– bepalingen die een doeltreffend toezicht op de naleving van de
voorschriften moeten mogelijk maken (onderzoeken-, certificaten- en inspectieregelingen).Aan het verdrag zijn in het bijzonder zes bijlagen toegevoegd:– Bijlage I betreft de voorkoming van verontreiniging door olie;– Bijlage II betreft de voorkoming van verontreiniging door schadelijke
vloeistoffen in bulk;– Bijlage III betreft de voorkoming van verontreiniging door stoffen
die op zee worden vervoerd in verpakte vorm;– Bijlage IV betreft de voorkoming van verontreiniging door sanitair
afval van schepen;– Bijlage V betreft de voorkoming van verontreiniging door vuilnis
van schepen en– Bijlage VI betreft het voorkomen van luchtverontreiniging door
schepen.Marpol 73/78 is een Verdrag dat is gesloten tussen verschillende staten.
Het legt verplichtingen op de deelnemende verdragspartijen (de staten), maar
schept geen directe verplichtingen voor burgers en bedrijven. Marpol 73/78
dient indirect (via EG-regelgeving) dan wel direct te worden omgezet in nationale
regelgeving waaraan een ieder gebonden is.Nederland heeft zoals alle andere EU lidstaten – waaronder Estland –
Marpol 73/78 geratificeerd. Ook Ivoorkust heeft dit verdrag geratificeerd.2.2.2 EG-regelgevingBinnen de EU zijn de voorschriften en normen van Marpol 73/78 nader uitgewerkt
in Richtlijn 2000/59/EG betreffende havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval
en ladingresiduen («Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen»). Naast een aantal andere verplichtingen voor de lidstaten1 bevat deze richtlijn ook specifieke voorschriften met
betrekking tot de afgifte van scheepsafval en ladingresiduen door schepen.Naast de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen moet in de context van
de uitvoering van Marpol 73/78 ook Richtlijn 95/21/EG betreffende havenstaatcontrole
(«Richtlijn Havenstaatcontrole») worden
genoemd. De Richtlijn Havenstaatcontrole omvat gemeenschappelijke criteria
voor de controle door de havenstaat van schepen die onder buitenlandse vlag
varen (harmonisatie van de inspectie- en aanhoudingsprocedures) ten einde
de naleving te verbeteren van internationale en relevante communautaire regelgeving
op het gebied van de veiligheid op zee, bescherming van het mariene milieu
en de leef- en werkomstandigheden aan boord van schepen. De internationale
voorschriften waarvan men de naleving wil verbeteren omvat onder meer Marpol
73/78. Met Richtlijn 2001/106/EG werd de Richtlijn Havenstaatcontrole in 2001
significant gewijzigd ten einde rekening te houden met wijzigingen welke zijn
aangebracht in de verdragen, protocollen, codes en resoluties van de Internationale
Maritieme Organisatie (IMO) en de ontwikkelingen welke hebben plaatsgevonden
in het kader van het hierna genoemde Memorandum van Overeenstemming van Parijs.
Als gevolg hiervan werd een verscherpt inspectieregime geïntroduceerd
gericht op het inspecteren van schepen met een hoger risico profiel (olietankers,
bulkcarriers, chemicaliën tankers, gastankers en passagiersschepen vanaf
een bepaalde bouwdatum).Ten slotte moet nog worden gewezen op het bestaan en de toepassing van
het zogenaamde Memorandum van Overeenstemming inzake havenstaatcontrole van
Parijs ofwel het Paris Memorandum of Understanding on Port State Control («Paris MoU»). Dit instrument is in januari 1982 aangenomen.
In eerste instantie werd het door 14 Europese landen ondertekend. Sinds die
tijd is het memorandum meermaals aangepast naar aanleiding van nieuwe normen
op het gebied van veiligheid en bescherming van het mariene milieu aangenomen
door het IMO of EG-richtlijnen. Het Paris MoU is met de Richtlijn
Havenstaatcontrole verankerd in de communautaire regelgeving.Op basis van het Paris MoU is in het bijzonder een samenwerkingsverband
opgezet tussen 25 maritieme administraties die de wateren beslaan van de Europese
kustwaterstaten en het Noord-Amerikaanse basin. Met deze samenwerking beoogt
men door middel van een geharmoniseerd systeem van Port State Control (havenstaatcontrole)
substandaard schepen te elimineren. Jaarlijks worden ongeveer 20 000
inspecties uitgevoerd aan boord van buitenlandse zeeschepen in de Paris MoU
havens. Hiermee wil men zeker stellen dat deze schepen voldoen aan internationale
veiligheids-, beveiligings- en milieustandaarden (waaronder de Marpol 73/78
standaarden) en/of dat de bemanning werkt onder adequate leef- en werkomstandigheden.
De resultaten van deze inspecties worden door inspecteurs ingevoerd in een
centrale database.2.2.3 Nationale regelgeving2.2.3.1 Regelgeving ter voorkoming van verontreiniging
door schepenIn Nederland is zowel Marpol 73/78 als de Richtlijn Havenontvangstvoor-zieningen
geïmplementeerd door de Wvvs en bijhorende lagere regelgeving1. De voor onderhavige zaak meest relevante lagere regelgeving
is:– Besluit havenontvangstvoorzieningen;– Besluit voorkoming verontreiniging door met schepen in bulk vervoerde
schadelijke vloeistoffen («Besluit bulkvervoer»);– Besluit voorkoming olieverontreiniging door schepen («Besluit olievervoer»);– Besluit voorkoming verontreiniging door vuilnis van schepen;– Besluit sanitair afval zeeschepen;– Regeling havenontvangstvoorzieningen;– Regeling stoffenlijsten en concentraties schadelijke vloeistoffen;– Regeling communicatie en loodsaanvragen zeevaart.De Richtlijn Havenstaatcontrole is in Nederland geïmplementeerd in
de Wet havenstaatcontrole en de daarop gebaseerde Regeling havenstaatcontrole.
Deze nationale regelgeving bevat regels betreffende het toezicht aan boord
van schepen onder buitenlandse vlag in Nederlandse havens op de naleving van
internationale voorschriften op het gebied van de veiligheid, voorkoming van
verontreiniging en leef- en werkomstandigheden.2.2.3.2 Regelgeving/vergunningen met betrekking tot het
ontvangen, inzamelen en verwerken van scheepsafvalstoffenZowel Marpol 73/78 als de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen verplicht
partijen/lidstaten te beschikken over toereikende ontvangstinrichtingen of
havenontvangstvoorzieningen voor de ontvangst van scheepsafval en ladingresiduen.
Deze verplichting is in Nederland vertaald in een verplichting voor de havenbeheerder
om te zorgen voor toereikende havenontvangstvoorzieningen voor het soort schepen
dat de haven gewoonlijk aandoen2. De verplichting
rust in het bijzonder op de havenbeheerders van de in bijlage I bij de Regeling
havenontvangstvoorzieningen aangewezen havens3.Toegepast op de haven van Amsterdam levert dat het volgende beeld. De
haven in Amsterdam wordt genoemd op bijlage I bij de Regeling havenontvangstvoorzieningen1. De haven wordt beheerd door de Gemeente Amsterdam.
De haven is in een afzonderlijke gemeentelijke dienst ondergebracht, voorheen
het Gemeentelijk Havenbedrijf Amsterdam, sinds januari 2006 «Haven Amsterdam»
geheten. Op grond van de gemeentelijke Verordening op de haven en het binnenwater
2006 wijst B&W bedrijven aan met ontvangstvoorzieningen2. Voor de haven van Amsterdam geldt het Haven Afvalstoffen Plan Noordzeekanaalgebied,
1e herziening, 7 februari 2006, dat oorspronkelijk in 2004 onder meer
door B&W van Amsterdam is vastgesteld.Uit het VROM-Inspectierapport volgt dat Amsterdam Port Services (APS)
door B&W is aangewezen als havenontvangstvoorziening om afvalstoffen vallend
onder Marpol Bijlage I, II en IV in ontvangst te nemen3.Uit het VROM-Inspectierapport volgt tevens dat APS bovendien over een
vergunning beschikt voor het inzamelen van «scheepsafvalstoffen die
vrijkomen bij het uitvoeren van schoonmaakwerkzaamheden en voor andere scheepsafvalstoffen
zoals scheeps-KGA en oliehoudende scheepsafvalstoffen»4. Het betreft een «inzamelvergunning» als bedoeld in artikel
10.45 juncto 10.48 Wet milieubeheer («Wm»)
en op basis van het Besluit inzamelen afvalstoffen. Deze vergunning zou op
19 november 2004 door de Staatssecretaris van VROM aan APS zijn afgegeven.
De vergunning zou verleend zijn tot uiterlijk 1 februari 2010.Daarnaast zou APS ook over een Wm-vergunning beschikken waarin voorschriften
zijn vastgelegd omtrent hetgeen APS mag opslaan en be- en verwerken, en wat
verboden is.2.3 Regelgeving met betrekking tot het internationale
transport van afval2.3.1 Internationale regelgevingTeneinde het grensoverschrijdende transport van afvalstoffen te reguleren
heeft de internationale gemeenschap het Verdrag van Bazel aangenomen. Het
Verdrag van Bazel5 bevat een aantal procedures
en voorwaarden voor het transporteren van afvalstoffen over de grenzen heen.
Nederland heeft dit verdrag geratificeerd. Hetzelfde geldt voor Estland en
Ivoorkust.Het Verdrag bepaalt in artikel 1 lid 4 dat het niet van toepassing is
op afvalstoffen die voortkomen uit de gewone exploitatie van een schip, en
waarvan de lozing onder een andere internationale akte valt. Hieruit kan men
afleiden dat afvalstoffen die onder het Marpol 73/78 Verdrag vallen niet onder
het Verdrag van Bazel vallen.2.3.2 Europese regelgevingDe Europese Gemeenschap heeft het Verdrag van Bazel verder uitgewerkt
in Verordening (EEG) nr. 259/93 betreffende toezicht en controle op de overbrenging
van afvalstoffen binnen, naar en uit de Europese Gemeenschap. Deze verordening –
die kortweg wordt aangeduid als EVOA – kent een zogenaamde kennisgevingprocedure
voor het overbrengen van afvalstoffen.Conform het Verdrag van Bazel worden de activiteiten die onder het Marpol
73/78 vallen, uitgezonderd van de toepassing van deze verordening. Artikel
1 lid 2 sub a EVOA bepaalt in het bijzonder dat het lossen aan wal van door
de normale werking van schepen en offshore platforms voortgebrachte afvalstoffen,
waaronder begrepen afvalwater en residuen, niet onder de verordening
vallen voor zover dergelijke afvalstoffen aan een specifiek, bindend internationaal
instrument zijn onderworpen.2.3.3 Nationale regelgevingArtikel 10.7 van de Wm bepaalt dat het (vierjaarlijkse) afvalbeheerplan
van de Minister een beschrijving dient te bevatten van het beleid ter uitvoering
van EVOA1. Daarnaast zijn een aantal nadere bepalingen
opgenomen in Regeling EEG-verordening overbrenging van afvalstoffen.3 BEVOEGDHEDEN VAN TOEZICHTHOUDERSIn dit hoofdstuk van het advies wordt een schets gegeven van de verschillende
toezichthouders die bij de naleving van de hiervoor genoemde regelgeving betrokken
zijn en van hun bevoegdheden in het kader van het toezicht. Het begrip toezicht
op de naleving van voorschriften is niet wettelijk gedefinieerd. Het gaat
bij toezicht om de eerste fase van handhaving. Toezicht houdt in dat van overheidswege
wordt nagegaan of wettelijke voorschriften ook daadwerkelijk worden nageleefd.
Van belang is dat er bij het uitoefenen van toezicht geen sprake hoeft te
zijn van een vermoeden van overtreding. Sterker nog, zodra er sprake is van
een vermoeden van overtreding, is het verdere gebruik van toezichtbevoegdheden
alleen nog maar toelaatbaar als de aan de verdachte toekomende waarborgen,
zoals het wijzen op het zwijgrecht, in acht zijn genomen2.Wordt bij een toezichthoudende activiteit een overtreding geconstateerd,
dan kan dat aanleiding zijn tot het (doen) treffen van een sanctie. Daar waar
dat gezien de vraagstelling opportuun is, zal hierna tevens worden ingegaan
op bevoegdheden tot het opleggen handhavingsbevoegdheden.3.1 Toezicht naleving regelgeving ter voorkoming
verontreiniging door schepen3.1.1 Internationale regelgevingPartijen bij Marpol 73/78 (de verdragsluitende staten) zijn verplicht
samen te werken bij het opsporen van overtredingen en het handhaven van de
voorschriften van het Verdrag. Hierbij dient onderscheid te worden gemaakt
tussen de plichten en bevoegdheden van een partij als vlaggestaat ten opzichte
van schepen die zijn vlag voeren, en van een partij als havenstaat ten opzichte
van schepen in een haven van die staat.Krachtens artikel 6 van Marpol 73/78 is iedere partij
bevoegd in zijn havens een schip, ongeacht de vlag die het voert,
te inspecteren ten einde na te gaan of het in
strijd met de voorschriften van het Verdrag heeft geloosd3. Daarnaast kan een havenstaat op verzoek van een andere partij een
schip in zijn haven inspecteren, als dit verzoek vergezeld gaat van voldoende
bewijsmateriaal van een door het schip begane overtreding van de verdragsvoorschriften.
De resultaten van de inspectie en het eventuele bijkomende bewijsmateriaal
moeten ter kennis van de vlaggestaat van het schip worden gebracht en van
de partij die om de inspectie vroeg. Artikel 4 van het Verdrag verplicht de
vlaggestaat elke overtreding door zijn schepen strafbaar te stellen, ongeacht
de plaats waar de overtreding heeft plaatsgevonden. Daarnaast dienen partijen
krachtens artikel 4 van het Verdrag alle overtredingen door een schip dat
de vlag van een andere partij voert maar is begaan binnen hun rechtsmacht
strafbaar te stellen. Ten aanzien van dergelijke overtredingen heeft een partij
de keuze tussen vervolging of het doorgeven van de beschikbare gegevens en
het bewijsmateriaal aan de vlaggestaat.Artikel 6 lid 1 van het Verdrag bepaalt nog dat de Partijen het opsporen
van overtredingen en het handhaven van de bepalingen van het Verdrag gebruik
dienen te maken van «alle passende en uitvoerbare maatregelen van opsporing
en milieubewaking en van doeltreffende methoden voor het rapporteren en het
verzamelen van bewijsmateriaal». Hieronder dient ons inziens ook de aanhouding van het schip te worden begrepen.3.1.2 Europese regelgevingRichtlijn HavenontvangstvoorzieningenArtikel 11 van de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen verplicht de lidstaten
ervoor te zorgen (i) dat elk schip geïnspecteerd kan
worden om na te gaan of het voldoet aan de verplichtingen in de artikelen
7 en 10 (de voorschriften betreffende afgifte van scheepsafval en ladingresiduen;
zie hierna) en (ii) dat er voldoende inspecties worden uitgevoerd. Bij de
selectie van te inspecteren schepen besteden de lidstaten bijzondere aandacht
aan:a) schepen die niet aan de aanmeldingsvoorschriften (van artikel 6) hebben
voldaan;b) schepen waarbij het onderzoek van de door de kapitein (overeenkomstig
artikel 6) aangemelde informatie andere redenen aan het licht heeft gebracht
voor de veronderstelling dat het schip niet aan deze richtlijn voldoet.Lid 2 van artikel 11 van de richtlijn bepaalt verder dat de inspectie
kan plaatsvinden in het kader van de Richtlijn Havenstaatcontrole, doch ongeacht
het kader van de inspecties, geldt het in die richtlijn vermelde vereiste
van 25% inspecties1. Artikel 11 bepaalt
tevens dat indien de betrokken autoriteit het resultaat van de inspectie niet
bevredigend acht, hij ervoor zorgt dat het schip de haven niet verlaat voordat
het zijn scheepsafval en/of het de ladingresiduen bij een havenontvangstvoorziening
heeft afgegeven overeenkomstig de artikelen 7 en 10.Ten slotte geeft artikel 11 aan dat – indien daar duidelijke aanwijzingen
voor zijn – de bevoegde autoriteit van de volgende aanloophaven in kennis
wordt gesteld van het feit dat een schip is uitgevaren zonder aan de afgiftevoorschriften
te hebben voldaan.Artikel 12 van de richtlijn bevat nog een aantal begeleidende maatregelen
waaronder de verplichting voor lidstaten om ervoor te zorgen dat de informatie
die door de kapitein is aangemeld naar behoren wordt onderzocht.Het is zaak voor de lidstaten om een evenwicht te vinden tussen enerzijds
de verplichting om voldoende inspecties uit te voeren en ervoor te zorgen
dat de voorschriften worden nageleefd, en anderzijds onnodig oponthoud van
schepen te vermijden. Dit laatste is expliciet voorzien in artikel 12 lid
e van de richtlijn en wordt gewaarborgd door de verplichting overeenkomstig
nationale wetgeving te voorzien in een compensatiemogelijkheid voor het geval
er sprake is van overmatige vertraging.Richtlijn HavenstaatcontroleNaast bovenvermelde inspectiebevoegdheden die specifiek gericht zijn op
de naleving van de afgiftevoorschriften voor afvalstoffen van schepen, bestaan
er op Europees niveau ook regels omtrent algemene inspectiebevoegdheden met
betrekking tot schepen . Deze zijn neergelegd in de Richtlijn Havenstaatcontrole.
Artikel 6 van deze richtlijn bevat in het bijzonder een geharmoniseerde inspectieprocedure
die de bevoegde autoriteiten moeten volgen indien zij tot inspectie besluiten (inspectiebevoegdheid). Bij een inspectie dient de inspecteur
tenminste de in de bijlage opgesomde certificaten en documenten te onderzoeken.
Daarnaast moet de inspecteur «de algemene toestand van
het schip» (inclusief machinekamer, accommodatie en hygiënische
omstandigheden) nagaan. Wanneer er na een dergelijke initiële inspectie gegronde redenen zijn om aan te nemen dat het schip niet
voldoet aan de onder de richtlijn vallende verdragen, dient een gedetailleerde
inspectie plaats te vinden (inspectieverplichting)1.De Richtlijn Havenstaatcontrole bevat naast bepalingen over het inspecteren
van schepen ook bepalingen over het aanhouden van schepen. De richtlijn bepaalt in het bijzonder dat de bevoegde instantie
erop moet toezien dat een schip wordt aangehouden indien sprake is van «tekortkomingen
die een duidelijk gevaar inhouden voor de veiligheid, de gezondheid of het
milieu» (artikel 9 lid 2). Bij het beoordelen of een schip al dan niet
moet worden aangehouden, dient de inspecteur de in bijlage VI vervatte criteria
toe te passen (artikel 9 lid 3). Bijlage VI bevat een aantal criteria (tijdstip,
ernst van de tekortkomingen) en een niet-limitatieve lijst van tekortkomingen
die aanhouding kunnen rechtvaardigen. Zo dient de inspecteur bijvoorbeeld
te beoordelen of tot de volgende bestemming milieuverontreiniging kan worden
voorkomen.Paris MoUIn het kader van het Paris MoU inspectieregime
worden schepen geselecteerd voor inspectie op basis van een specifiek «targeting
systeem». Schepen krijgen een «target factor» op basis van
diverse risicofactoren en de resultaten van voorgaande inspecties. Schepen
die bij voorkeur moeten worden geïnspecteerd zijn onder meer:– schepen die de haven van een van de aangesloten landen hebben
mogen verlaten op voorwaarde dat de vastgestelde tekortkomingen binnen een
welbepaalde tijd zouden worden hersteld;– schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren
en die tekort geschoten zijn in het aan de bevoegde autoriteit (van de haven
en kuststaat) rapporteren van alle relevante informatie over het schip zelf,
haar route en de gevaarlijke of verontreinigende goederen die ze vervoert.De criteria voor een initiële en een nadere inspectie in het kader
van het Paris MoU stemmen min of meer overeen met de criteria die voor dergelijke
inspecties in de Richtlijn Havenstaatcontrole zijn neergelegd.Een schip moet worden aangehouden na de eerste
inspectie indien het onveilig is om uit te varen (dit onafhankelijk van het
geplande verblijf van het schip in de haven) en indien sprake is van tekortkomingen
die zo ernstig zijn dat ze moeten worden gerectificeerd voordat het schip
uitvaart.3.1.3 Nationale regelgevingAlgemene wet bestuursrechtEen toezichthouder is, naar de omschrijving van artikel 5:11 Algemene
wet bestuursrecht («Awb»), «een
persoon, bij of krachtens wettelijk voorschrift belast met het houden van
toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift».
Een toezichthouder dient derhalve in de wet of in een op de wet gebaseerd
voorschrift te worden aangewezen.De Awb geeft toezichthouders een standaardpakket bevoegdheden. In bijzondere
wetten kunnen bovenop dit standaardpakket extra bevoegdheden worden toegekend.
Tot het standaardpakket bevoegdheden behoort:– het betreden van plaatsen (artikel 5:15 Awb);– het vorderen van inlichtingen (artikel 5:16 Awb);– het vorderen van inzage in gegevens en bescheiden (artikel 5:16
Awb);– het onderzoeken of aan opneming onderwerpen van zaken, en het
nemen van monsters daarvan (artikel 5:18 Awb); en– het onderzoeken van vervoermiddelen (artikel 5:19 Awb).Een toezichthouder mag slechts gebruik maken van zijn bevoegdheden voor
zover dat redelijkerwijs nodig is voor de vervulling van zijn taak (artikel
5:13 Awb). Dat houdt in dat er niet meer of verdergaande bevoegdheden worden
gehanteerd dan nodig is voor het doel, en dat dit gebeurt op de voor de burger
minst belastende wijze.Er geldt een medewerkingsplicht die het mogelijk maakt dat toezichthouders
de hun toekomende bevoegdheden daadwerkelijk kunnen effectueren. In dat kader
is tevens voorzien in een verschoningsrecht (artikel 5:20 Awb).Toezicht en handhaving regelgeving ter voorkoming verontreiniging
door schepenDe hiervoor besproken internationale regelgeving is in Nederland geïmplementeerd
in de Wet voorkoming verontreiniging door schepen en de Wet havenstaatcontrole.Het toezicht op de naleving van de Wvvs en de bijbehorende lagere regelgeving
is opgedragen aan de ambtenaren van de divisie Scheepvaart van de Inspectie
Verkeer en Waterstaat (IVW)1 (artikel 14 lid
1 Wvvs). Met het toezicht op de naleving van de Wvvs en de bijbehorende lagere
regelgeving zijn krachtens artikel 14 lid 2 Wvvs tevens belast de bij besluit
van de Minister aangewezen ambtenaren.Handhaving van de overtreding van de afgifteplichten voor scheepsafval
en ladingresiduen in de Wvvs kan zowel langs bestuurlijke als strafrechtelijke
weg plaatsvinden. Overtreding van de Wvvs is strafbaar gesteld op grond van
de Wet economische delicten. Ten behoeve van de opsporing en strafrechtelijke
handhaving zijn zowel ambtenaren van de IVW als ambtenaren van de VROM-Inspectie
aangewezen als buitengewoon opsporingsambtenaar (Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar
IVW 2006 en Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar Inspectoraat-Generaal
VROM 2003)2.Het toezicht op de naleving van de Wet havenstaatcontrole en de bijbehorende
lagere regelgeving is in de Wet havenstaatcontrole opgedragen aan de ambtenaren
van de divisie Scheepvaart van IVW (artikelen 3 e.v.). Zij kunnen worden bijgestaan
door andere daartoe aangewezen ambtenaren (artikel 15).Algemene toezichtsbevoegdheden (zoals inspectiebevoegdheid)Wat betreft de bevoegdheden van de toezichthouder kan het volgende worden
opgemerkt. Zoals de wetgever heeft bevestigd, hebben de ambtenaren van de
divisie Scheepvaart van IVW op basis van de Awb een aantal algemene bevoegdheden,
zoals de bevoegdheid om een schip te inspecteren en monsters te nemen3.De Wet havenstaatcontrole en de Regeling havenstaatcontrole bevatten dezelfde
regels als de Richtlijn Havenstaatcontrole in verband met het initieel en
het nader inspecteren van schepen. Zo wordt voor de gegronde redenen voor
een nadere inspectie verwezen naar de gronden in Bijlage III van de richtlijn
(zie hierboven).Het is van belang in dit kader nog op te merken dat de Wet havenstaatcontrole
en de Regeling havenstaatcontrole in tegenstelling tot de Wvvs en bijhorende
lagere regelgeving met name van toepassing zijn op buitenlandse schepen die
zich in een Nederlandse haven bevinden.Specifieke toezichtsbevoegdheden (zoals aanhoudingsbevoegdheid)Naast de algemene bevoegdheden die voortvloeien uit de Awb hebben de ambtenaren
van IVW ook een aantal additionele, specifieke bevoegdheden krachtens de Wvvs.
Zo hebben deze ambtenaren onder bepaalde omstandigheden de bevoegdheid om
een buitenlands schip dat zich in een Nederlandse haven bevindt, aan te houden (artikel 20 Wvvs). De ambtenaren kunnen bovendien ter
uitvoering en handhaving van de aanhouding de nodige maatregelen
nemen en de nodige aanwijzingen geven
(artikel 24 juncto artikel 26).De aanhoudingsbevoegdheid bestaat bijvoorbeeld indien de ambtenaren gegronde
redenen hebben om aan te nemen dat de kapitein in strijd handelt dan wel zal
handelen met de afgiftevoorschriften in artikel 12b, 12c, 12d, dan wel 12e
Wvvs1. Vraag is wat gegronde redenen zijn en
hoe deze bevoegdheid concreet moet worden ingevuld. Hieromtrent merkte de
wetgever het volgende op:  «Voorts zijn in de voorgestelde wijzigingen
van artikel 20 van de Wvvs (artikel I, onderdeel F, van het wetsvoorstel)
uitbreidingen van de aanhoudingsbevoegdheid opgenomen. Aanhouding is mogelijk
als de handhaver gegronde redenen heeft om aan te nemen dat de kapitein in
strijd handelt met de afgifteplichten zoals die in de voorgestelde artikelen
12b tot en met 12d worden voorgesteld. Dergelijke gegronde redenen zullen
in ieder geval aanwezig zijn als de kapitein van het schip ondanks herhaald
verzoek geen melding heeft gedaan, dan wel een melding heeft gedaan die onjuist
voorkomt dan wel blijk geeft van een onjuiste opvatting omtrent de mogelijkheid
af te zien van afgifte».2Ook op basis van de Wet havenstaatcontrole en de Regeling havenstaatcontrole
heeft IVW onder bepaalde omstandigheden de bevoegdheid om een schip aan te
houden. Daarbij wordt verwezen naar de omstandigheden (tekortkomingen en criteria
in bijlage IV) die in de Richtlijn Havenstaatcontrole worden genoemd. Hieraan
wordt nog de volgende omstandigheid toegevoegd: «indien de ambtenaar
wordt belemmerd in de uitoefening van zijn taak».3.2 Toezicht naleving regelgeving inzameling en verwerking
scheepsafval en ladingresiduenWm-vergunning van APSDe bevoegdheid tot het verlenen en het handhaven van de vergunning op
grond van de Wm voor de inrichting van APS berust bij Gedeputeerde Staten
van Noord-Holland (APS valt naar wij begrijpen onder categorie 28.4, onder
a5, b2, c1, c2 van bijlage I van het inrichtingen- en vergunningenbesluit
milieubeheer)3. Gedeputeerde Staten hebben deze
bevoegdheid aan Burgemeester en Wethouders van Amsterdam («B&W Amsterdam») gedelegeerd4.
B&W Amsterdam hebben deze bevoegdheid vervolgens gemandateerd aan de Directeur
van de Dienst Milieu en Bouwtoezicht5.De aanwijzing van toezichthoudende ambtenaren in het kader van de Wm is
gebaseerd op artikel 18.4 Wm. Op grond van artikel 18.4 lid 3 Wm wijst B&W
van Amsterdam ambtenaren aan die zijn belast met het toezicht op de naleving
van de Wm-vergunning. Uit het rapport van de Commissie Hulshof leiden wij
af dat de Directeur van de Dienst Milieu en Bouwtoezicht is belast
met het toezicht op de naleving van de Wm vergunning1. Deze toezichthouders beschikken alleen over de hiervoor kort uiteengezette,
algemene toezichtsbevoegdheden uit de Awb.Inzamelvergunning van APSHet Ministerie van VROM is bevoegd gezag voor het verlenen en handhaven
van een inzamelvergunning op grond van artikel 10.48 Wm juncto artikel 9 Besluit
inzamelen afvalstoffen. De afgifte van inzamelvergunningen is gemandateerd
aan SenterNovem2.De VROM-Inspectie is aangewezen als toezichthouder op de naleving van
de inzamelvergunning3. Voor dit toezicht kan
de VROM-Inspectie gebruik maken van de algemene toezichtsbevoegdheden uit
hoofdstuk 5 van de Awb.3.3 Toezicht naleving EVOAToezicht door VROM-InspectieHet toezicht op de naleving van EVOA en de bijbehorende lagere regelgeving
is opgedragen aan de ambtenaren van de VROM-Inspectie4.Handhaving van de overtreding van de EVOA verplichtingen kan zowel langs
bestuurlijke als strafrechtelijke weg plaatsvinden. Ten behoeve van de opsporing
en strafrechtelijke handhaving zijn ambtenaren van de VROM Inspectie aangewezen
als buitengewoon opsporingsambtenaar5.Algemene toezichtsbevoegdhedenDe bevoegde ambtenaren kunnen ten behoeve van het toezicht op EVOA en
de bijbehorende lagere regelgeving een beroep doen op het standaardpakket
toezichtsbevoegdheden uit Hoofdstuk 5 Awb. Toezichthoudende ambtenaren zijn
op basis van dit hoofdstuk onder meer bevoegd tot het inspecteren van vaartuigen
en het nemen van monsters. Er zijn geen bijzondere toezichtsbevoegdheden toegekend.3.4 De rol van de havenbeheerderHet begrip «havenbeheerder» is niet wettelijk gedefinieerd.
Algemeen wordt aangenomen dat het daarbij gaat om de lokale autoriteit in
wiens gebied de haven ligt en die bevoegd is de publiekrechtelijke regels
te stellen ten aanzien van een ordelijk en veilig gebruik van de haven6.De Haven Amsterdam ontwikkelt, exploiteert en beheert als onderdeel van
de gemeente Amsterdam de Amsterdamse haven. Haven Amsterdam bestaat uit een
aantal zogenaamde sectoren waaronder de Nautische Sector. Hieronder vallen
de Havenmeester, Regio west, Afdeling gevaarlijke stoffen en milieu en Regio
Oost.Op grond van de Wvvs heeft Haven Amsterdam als havenbeheerder van de haven
de specifieke verplichting te zorgen voor voldoende havenontvangstvoorzieningen
(artikel 6 lid 1). In dat kader dient de havenbeheerder een passend plan op
te stellen voor ontvangst en verwerking van scheepsafval en overige stoffen,
en andere restanten van schadelijke stoffen afkomstig van schepen7. De havenbeheerder speelt ook een rol bij het ontvangen
van de informatie die schepen krachtens artikel 12a Wvvs verplicht dienen
te geven omtrent de door hen af te geven afvalstoffen (zie ook hierna «de
meldingsplicht of aanmeldingsplicht»).De gemeenteraad van Amsterdam heeft ten behoeve van de orde en veiligheid
in de haven een Verordening op de haven en het binnenwater 2006 vastgesteld.
Daarbij komt aan B&W van Amsterdam een belangrijke taak toe
bij het behoud van de orde en de veiligheid in de haven, onder meer met het
verlenen van vergunningen en ontheffingen op basis van de Verordening op de
haven en het binnenwater 2006. Voor dit advies is met name relevant de bevoegdheid
ontheffing te verlenen voor (boord-boord) overslag van onverpakte vloeibare
gevaarlijke of schadelijke vloeistoffen op grond van artikel 3.4.6 van de
Verordening op de haven en het binnenwater 2006. Wij nemen aan dat deze bevoegdheden
zijn gemandateerd aan ambtenaren werkzaam bij Haven Amsterdam, maar hebben
de desbetreffende mandaatbesluiten niet kunnen traceren1.Gelet op deze en andere betrokkenheid van de havenbeheerder bij de activiteiten
en handelingen van schepen en van inzamel- en verwerkingsbedrijven in de haven
heeft de havenbeheerder een belangrijke rol bij het informeren van de toezichthouder
over de naleving van voorschriften betreffende de afgifte, behandeling, overslag,
bewerking en het vervoer van afvalstoffen van schepen, waaronder gevaarlijke
of schadelijke stoffen. Deze rol is vertaald in specifieke verplichtingen
in de regelgeving.Zo regelen artikel 3 en 4 van de Regeling havenontvangstvoorzieningen
met name het doorgeven door de havenbeheerder van gegevens met betrekking
tot de aan- en afmelding van afgifte door de kapitein van een schip van scheepsafval
en overige schadelijke stoffen ten behoeve van het toezicht op de naleving
van de afgiftevoorschriften door IVW. Ook de havenontvangstvoorzieningen hebben
hier een verantwoordelijkheid in. Zij zijn op basis van artikel 6 lid 7 Wvvs
verplicht de havenbeheerder de nodige inlichtingen te verschaffen met betrekking
tot de afgegeven hoeveelheden scheepsafval en andere schadelijke stoffen.Uit artikel 12 a lid 5 Wvvs volgt nog dat de havenbeheerder de inspecteur-generaal
van IVW onverwijld informeert omtrent de gevallen waarin een kapitein van
een schip na daartoe strekkend verzoek geen gegevens verstrekt conform artikel
12a lid 1 Wvvs (zie ook hierna).Op basis van artikel 8 lid 7 van de Regeling havenstaatcontrole is de
havenbeheerder dan weer verplicht de bevoegde ambtenaren van IVW onmiddellijk
in kennis te stellen van tekortkomingen aan een schip (die hij in de uitoefening
van zijn normale taak opmerkt en) die afbreuk kunnen doen aan de veiligheid
van het schip of een onredelijk groot gevaar opleveren voor schade aan het
mariene milieu.3.5 Afstemming toezicht en handhavingIn Tabel 3 worden de (internationale, Europese
en nationale) bepalingen omtrent de naleving en het toezicht op de regelgeving
ter voorkoming van verontreiniging door schepen naast elkaar geplaatst. Hiermee
is samen met bovenstaande samenvatting van deze bepalingen (bevoegdheden van
toezichthouders) vraag 6 van de Vaste Commissie beantwoord.Tabellen 4 en 5 geven een overzicht van alle
bij onderhavige zaak betrokken toezichthouders alsmede van hun bevoegdheden
krachtens algemene en specifieke regelgeving. Hiermee beantwoorden wij vraag
4 van de Vaste Commissie.Deze overzichten illustreren dat er meerdere toezichthouders en organisaties
betrokken zijn bij de aanmelding, afgifte, inzameling en uiteindelijk verwerking
van afvalstoffen van schepen in een haven. In dit verband is het essentieel
te wijzen op de internationaal onderkende noodzaak tot samenwerking tussen
alle betrokken autoriteiten. Nederland is op basis van zowel de Richtlijn
Havenontvangstvoorzieningen (artikel 12 lid 1 sub c) als de Richtlijn Havenstaatcontrole
(artikel 14) verplicht te zorgen voor samenwerking tussen alle
betrokken autoriteiten, instanties en commerciële organisaties respectievelijk
met het oog op een doeltreffende uitvoering van de richtlijnen en het verzekeren
dat de bevoegde instanties over alle informatie beschikken met betrekking
tot de schepen.Ook de wetgever is zich hiervan bewust geweest in de context van de wijziging
van de Wvvs ter implementatie van de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen:  «Dit wetsvoorstel bevat geen bepalingen
met betrekking tot wijze van verwerking, terugwinning of verwijdering van
scheepsafval en ladingresiduen. De voor die activiteiten gestelde regels op
grond van de Wet milieubeheer blijven onverkort gelden. Wel behoort de regelgeving
met betrekking tot inzameling en verwerking van scheepsafvalstoffen en ladingresiduen
goed op elkaar aan te sluiten. Hiervoor behoeven geen bijzondere voorzieningen
te worden getroffen. Wel zal in de praktijk van het toezicht en de handhaving
van de beide regelcomplexen afstemming dienen plaats te vinden tussen de verschillende
betrokken instanties».1Lezing van het VROM-Inspectie document over de EVOA procedure leert dat
de VROM-Inspectie voor het toezicht en de handhaving van de EVOA intensief
samenwerkt met een aantal andere organisaties, de netwerkpartners. Voor deze
samenwerking heeft de VROM-Inspectie convenanten of intentieverklaringen afgesloten
met het KLPD, Douane, IVW en regio politie korpsen. Het doel van deze samenwerking
is het verankeren van de uitvoering van de EVOA bij de handhavingpartners,
waarbij de partners zelfstandig toezicht en strafrechterlijke handhaving van
de EVOA ter hand nemen, onder regie van de VROM-Inspectie.Wij hebben bovenvermelde convenanten en intentieverklaringen niet in openbare
bronnen kunnen vinden en hebben deze documenten derhalve niet kunnen bestuderen.
Ook het rapport van de VROM-Inspectie met betrekking tot de gebeurtenissen
rond de Probo Koala bevat geen verwijzing naar de toepassing van deze of andere
samenwerkings- en afstemmingsinstrumenten.Dit alles levert het beeld op dat er in theorie aandacht is voor de noodzaak
van samenwerking tussen alle betrokken toezichthouders. De gebeurtenissen
rondom de Probo Koala duiden er naar ons inzicht echter op dat in de praktijk
de complexiteit van de regelgeving en de versnippering van het toezicht daarop,
het nemen van een juiste beslissing bemoeilijkt. Geen van de betrokken toezichthouders
lijkt een compleet beeld te hebben gehad van de feiten, het toepasselijke
juridisch kader en de ter beschikking staande instrumenten. Uit de rapporten
van de VROM-Inspectie en de Commissie Hulshof valt niet af te leiden of het
afzien van het nemen van maatregelen door de betrokken toezichthouders is
gebaseerd op de gedachte dat er geen aanleiding was om op te treden of op
de gedachte dat er geen bevoegdheid bestond tot het nemen van maatregelen,
zoals het aanhouden van het schip. Uit die rapporten blijkt naar ons oordeel
wel dat er voldoende bijzondere omstandigheden waren die aanleiding gaven
tot het houden van een inspectie en het nemen van monsters2. Dezelfde bijzondere omstandigheden hadden naar ons oordeel ook aanleiding
kunnen geven tot het gebruikmaken van de bevoegdheid tot het aanhouden van
het schip door IVW3. Er zijn weliswaar monsters
genomen van de slops, maar de resultaten daarvan zijn, zo begrijpen wij, niet
afgewacht. Daardoor heeft het schip de haven kunnen verlaten, zonder dat er
een eenduidig oordeel was gegeven over de aard van de slops en daarmee over
het al dan niet bestaan van een afgifteplicht op grond van de Wvvs. Evenmin
is in verband met het terugpompen van de slops de toepasselijkheid
van EVOA in beeld geweest, op basis waarvan de VROM-Inspectie mogelijk had
kunnen ingrijpen1. Naar ons oordeel wordt in
het rapport van de Commissie Hulshof in dat verband terecht gewezen op de
rol die de gemeentelijke toezichthouders daarbij hebben gespeeld2.Er zijn verschillende omstandigheden te bedenken die het handelen van
de betrokken toezichthouders kunnen verklaren. Zo is het denkbaar dat niet
alle betrokken toezichthouders op het goede moment over de juiste en volledige
informatie beschikten, en dat daardoor – achteraf bezien – onjuiste
beslissingen zijn genomen. Het is voorts denkbaar, maar dat blijkt niet uit
de stukken, dat de vrees voor het onnodig vasthouden van het schip –
en de daarmee samenhangende vrees voor een schadeclaim van de reder jegens
de toezichthoudende autoriteiten – heeft meegespeeld bij de uiteindelijke
beslissing het schip te laten gaan. Denkbaar is tenslotte ook dat tijdsdruk
een belangrijke factor was. Het spanningsveld dat lijkt te bestaan tussen
bescherming van milieubelangen en behoud van een vlotte afwikkeling van scheepvaartverkeer
in de haven doet zich hier voelen.In het licht van de in de internationale, Europese en nationale regels
omtrent het houden van toezicht op schepen, is het naar ons oordeel vooral
relevant vast te stellen dat alle betrokken toezichthouders in de bijzondere
omstandigheden van dit geval aanleiding hadden kunnen zien om gebruik te maken
van hun toezichtsbevoegdheden tot het moment dat in voldoende mate zou komen
vast te staan dat er geen bezwaren bestonden tegen het vertrek van de Probo
Koala. Uiteindelijk heeft geen van de betrokken toezichthouders het initiatief
genomen om het schip tegen te houden. Daarmee is een zwakke schakel bij de
effectieve verwezenlijking van de doelstellingen van de milieuregelgeving
blootgelegd.4 SPECIFIEKE VERPLICHTINGEN IN RELEVANTE WETGEVING4.1 Afgifteplichten voor slops4.1.1 Internationale regelgevingMarpol 73/78 kent geen definitie van slops. Wel is bepaald wat een sloptank
is.Het Marpol Verdrag voorziet niet in een algemeen geformuleerde afgifteplicht,
doch slechts in de afzonderlijke verplichting, neergelegd in Bijlage II, om
sommige restanten van (in bulk te vervoeren) schadelijke vloeistoffen af te
geven. De vloeistoffen worden beoordeeld op hun schadelijkheid voor het mariene
milieu aan de hand van een aantal in Bijlage II opgenomen criteria. Zij worden
daarbij ingedeeld in vier categorieën A, B, C en D, waarbij A het meest
schadelijk is en D het minst schadelijk. De afgifteplicht geldt met name voor
Categorie A en Categorie B stoffen (die laatste enkel voor speciale gebieden).Specifiek met betrekking tot de inhoud van een sloptank bepaalt Voorschrift
8 lid 9 van Bijlage II dat alle restanten die aan boord worden gehouden in
een sloptank, en die een schadelijke vloeistof van categorie A bevatten of,
binnen een bijzonder gebied, een schadelijke vloeistof van categorie A of
categorie B bevatten, moeten worden afgegeven aan een havenontvangstvoorziening.Het Marpol Verdrag bevat geen afgifteplicht voor de andere gereguleerde
stoffen (olierestanten van Bijlage I, in verpakte vorm vervoerde stoffen van
Bijlage III, sanitair afval van Bijlave IV en vuilnis van Bijlage V), tenzij deze vermengd zijn met de schadelijke (in bulk vervoerde) vloeistoffen
waarvoor wel een afgifteplicht geldt (zie expliciet Voorschrift 2 (3) Bijlage
I en Voorschrift 11 (3) Bijlage IV).4.1.2 Europese regelgevingDe afgiftevoorschriften van de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen verwijzen
niet naar het al dan niet schadelijke karakter van afvalstoffen, althans niet
direct. De richtlijn maakt een onderscheid tussen afgifte van scheepsafval
en afgifte van ladingresiduen. Beide worden overigens als afval in de in van
de Kaderrichtlijn afvalstoffen beschouwd1.Ingevolge artikel 7, eerste lid, van de richtlijn mogen schepen die een
Europese haven aandoen alleen dan naar zee vertrekken indien ze alle scheepsafval hebben afgegeven aan een daartoe bestemde
voorziening in de haven. Dit is de afgifteplicht. Omdat schepen aan boord
kunnen beschikken over voldoende opslagcapaciteit voor afvalstoffen wordt
deze afgifteplicht niet onverkort opgelegd. Indien een schip beschikt over
voldoende afzonderlijke opslagcapaciteit om de diverse soorten afval die het
genereert aan boord te kunnen opslaan tot de volgende aanloophaven, behoeft
niet te worden afgegeven, tenzij:– er een risico bestaat dat het afval op zee zal worden geloosd
omdat er geen toereikend havenontvangstvoorzieningen beschikbaar zijn in de
beoogde haven van afgifte of die haven niet bekend is;– er strengere afgiftevoorschriften gelden overeenkomstig het internationale
recht.Met deze laatste bepaling wordt een link gemaakt met de afgifteplicht
in Bijlage II van Marpol 73/78.Voor ladingresiduen is het verband tussen
de richtlijn en Marpol 73/78 veel directer. Ingevolge artikel 10 van de richtlijn
is afgifte van ladingresiduen alleen verplicht indien dit uit het Verdrag
voortvloeit. Zoals hierboven reeds is vermeld, bevat Marpol 73/78 uitsluitend
afgifteplichten voor een aantal categorieën in bulk vervoerde vloeibare
chemicaliën. Daaronder zijn mede begrepen de afgifte van ladingresiduen
uit een sloptank. Marpol 73/78 bevat echter geen verplichting tot de afgifte
van ladingresiduen die bestaan uit olie of oliehoudende mengsels. Het Verdrag
bepaalt alleen dat onder zeer strenge voorwaarden en in beperkt aantal gevallen
oliehoudende ladingresiduen mogen worden geloosd. Olierestanten die niet in
zee mogen worden geloosd dienen volgens Bijlage I hetzij aan boord te worden
gehouden hetzij aan een havenontvangstvoorziening te worden afgegeven. Het
rapport van VROM-inspectie merkt terecht op dat Marpol 73/78 niet bepaalt
waar of wanneer deze afgifte dient te gebeuren.4.1.3 Nationale regelgevingBovenvermelde afgiftevoorschriften in internationaal en Europees verband
zijn geïmplementeerd in de artikelen 12b en 12c van de Wvvs en bijbehorende
lagere regelgeving. De afgiftevoorschriften zijn ook van toepassing op buitenlandse
schepen die zich in een Nederlandse haven bevinden.Met betrekking tot scheepsafval bepaalt artikel 12b Wvvs dat de kapitein
van een schip voor vertrek van het schip al het scheepsafval afgeeft bij een
havenontvangstvoorziening tenzij blijkt (mede uit de op grond van artikel
12a, eerste of tweede lid, gemelde gegevens; zie ook hierna) blijkt dat:– in de volgende aanloophaven voldoende havenontvangstvoorzieningen
zijn voor het in ontvangst nemen van al het scheepsafval, en– er aan boord van het schip voldoende afzonderlijke opslagcapaciteit
beschikbaar is voor al het scheepsafval dat reeds aan boord is en nog tijdens
de voorgenomen reis van het schip naar deze haven zal ontstaan.Artikel 12c Wvvs bepaalt dat de kapitein van een schip de bij of krachtens
AMvB aan te wijzen schadelijke stoffen dan wel restanten van schadelijke stoffen
afgeeft bij een havenontvangstvoorziening.Beide bepalingen zijn (ook) van toepassing op buitenlandse schepen die
zich in een Nederlandse haven bevinden.De voorschriften zijn nader uitgewerkt in lagere regelgeving (Besluit
bulkvervoer en Besluit olievervoer). Voor wat specifiek de aangewezen schadelijke
stoffen betreft, blijkt dat zowel de categorieën als de stoffen aangewezen
in de lagere regelgeving (Besluit bulkvervoer en Regeling stoffenlijsten en
concentraties schadelijke vloeistoffen) overeenstemmen met de onder het Marpol
regime aangewezen categorieën en stoffen1.Tot slot heeft ook nog uitwerking plaatsgevonden in het Haven Afvalstoffen
Plan Noordzeekanaalgebied, vastgesteld door onder meer B&W van Amsterdam,
en in de Algemene voorwaarden Haven Afvalstoffenplan Noordzeekanaalgebied,
die Haven Amsterdam hanteert bij overeenkomsten die zij aangaat en waarbij
door de havenbeheerder diensten worden geleverd in het kader van het Havenafvalstoffenplan.
Onderstaand schema is opgenomen in het Haven Afvalstoffenplan: Marpol AnnexSoort afvalAfvalstoffenCategorieMogelijkheid tot afgifte in havens van: IOlie HoudendSlops I – Ballastwater en -olie – Waswater
en -olie, incl. ladingrestanten  Oliehoudende restanten
(MK) – Afgewerkte (smeer)olie – Brandstofresten/sludge – Bilgewater (Restanten van) schadelijke stoffen   Scheepsafval
Scheepsafval Scheepsafval – Amsterdam – Zaanstad – Beverwijk – Velsen     IIChemicaliën in
bulkSlops II – Waswater/chemicaliën,
incl. ladingsrestant   Overige II – Verpakt
vloeibaar afval (Restanten van) schadelijke
stoffen   (Restanten van) schadelijke stoffen – Amsterdam      IVSanitair afvalSewage – Sanitair afval scheepsafval – Amsterdam – Zaanstad – Beverwijk – Velsen VVuilnisHuisvuil Voedselrestant Plastic Klein gevaarlijk afval (kga)
Overige vaste afvalstoffen, incl. ladinggebonden afval Restanten van droge
ladingscheepsafval scheepsafval scheepsafval scheepsafval
scheepsafval  (Restanten van) schadelijke stoffen– Amsterdam – Zaanstad – Beverwijk – Velsen4.1.4 Invulling toezicht op naleving afgiftevoorschriftenHet toezicht op de naleving van de Wvvs berust bij de divisie Scheepvaart
van IVW1. Omtrent het toezicht op de naleving
van de afgiftevoorschriften kan nog op volgende passage in de memorie van
toelichting worden gewezen:«De uitoefening van het toezicht op de naleving
moet goed worden gecoördineerd met de opsporing van de feiten die op
grond van de WED strafbaar zijn gesteld. Dit vereist in het bijzonder bij
het voorgestelde artikel 12b van de Wvvs (artikel I, onderdeel D, van het
wetsvoorstel) de nodige aandacht. De afgifteplicht die in dat artikel is neergelegd
is niet absoluut. Er hoeft niet te worden afgegeven indien voldoende opslagcapaciteit
beschikbaar is aan boord, die capaciteit voldoende is voor de opslag van het
afval dat nog zal ontstaan tot de volgende aanloophaven en er in die haven
voldoende ontvangstcapaciteit beschikbaar is. Het is in de eerste plaats de
verantwoordelijkheid van de kapitein bij iedere aanloop een beslissing terzake
te nemen. De divisie Scheepvaart is vervolgens goed in staat om op grond van
de eigen expertise een oordeel te vellen over de beslissing van de kapitein.
De artikelen 5:17 en 5:19 van de Algemene wet bestuursrecht stellen de ambtenaar
van de divisie Scheepvaart in staat zonodig het schip te onderzoeken, de opslagtanks
te peilen en monsters te nemen. Het ligt in de rede dat de divisie Scheepvaart
terzake een toezichtsbeleid bekend zal maken. Aanknopingspunt is daarbij de
melding van de kapitein. Aan de hand van de door hem verstrekte gegevens kan
bezien worden of hij voornemens is om afval af te geven. Als dat niet het
geval is, dient een beoordeling te worden gemaakt van de juistheid van de
beslissing van de kapitein om de afgifte van afval uit te stellen. Concreet
gaat het daarbij om de beantwoording van de vraag: neemt de kapitein terecht
aan dat hij aan boord voldoende opslagcapaciteit heeft voor de te onderscheiden
afvalsoorten, gelet op de hoeveelheid afval die reeds aan boord is en gelet
op de reis die hij gaat maken tot de volgende aanloophaven met geschikte havenontvangstvoorzieningen
en de extra hoeveelheid afval die daarbij zal ontstaan? Hoewel die vraag van
geval tot geval anders zal kunnen worden beantwoord, is het wel mogelijk om
door middel van het toetsingskader enige vuistregels te geven. Daarbij dient
gedacht te worden aan bepaalde (maximale) benuttingspercentages waarbij, in
samenhang met de geplande volgende reis, de kapitein in beginsel mag afzien
van afgifte. Bij overschrijding van de in het toezichtsbeleid gehanteerde
normen zal een opsporingsambtenaar – na een nadere inspectie of de afgifteplicht
inderdaad wordt overtreden – proces-verbaal kunnen opmaken. Voorafgaand
aan de opstelling van het toetsingsbeleid zal uiteraard overleg met de direct
betrokkenen plaatshebben.Toezicht op de naleving en handhaving zijn geen vrijblijvende
zaken. De richtlijn verlangt een hoge mate van toezicht. Uit artikel 11, tweede
lid, onder b, van de richtlijn vloeit voort dat tenminste 25% van de individuele schepen die een Nederlandse haven aan doen een inspectie
moeten ondergaan op de naleving van de verplichtingen uit de richtlijn»1.Wat het toezichtsbeleid van IVW betreft zijn de volgende passages in het
IVW Jaarwerkplan 2006 van 19 september 2005 nog relevant:HavenontvangstinstallatiesDe handhaving op havenontvangstinstallaties (HOI) heeft
in 2005 vorm gekregen. Doel is om door afgifte van scheepsafval aan de wal
de verontreiniging van zeeën en kusten door lozingen terug te dringen.
Er is een handhavingsplan opgesteld in afstemming met havenbeheerders, de
havenontvangstinstallaties en de overige inspectiediensten, en in samenwerking
met het Openbaar Ministerie voor het vervolgen van strafbare feiten. In de
richtlijn 2000/59/EG is opgenomen dat minimaal 25 procent van de schepen die
de haven aandoen gecontroleerd moeten worden. In totaal gaat het dan om circa
1500 Nederlandse en buitenlandse schepen per jaar. De inspecties op buitenlandse
schepen vinden plaats in aansluiting op de reguliere havenstaatcontroles.
Daarnaast vinden er ook vlaggestaat-controles op Nederlandse schepen plaats.
Ook reageert de Inspectie Verkeer en Waterstaat op signalen over misstanden
die door andere diensten worden gemeld. De inspecties worden in 2006 op dezelfde
wijze voortgezet.Naast het verscherpte toezicht op de individuele schepen
besteedt de Inspectie Verkeer en Waterstaat ook bij de HOI’s zelf extra
aandacht aan de kwaliteit en kwantiteit van het ingeleverde afvalwater. (...)«Koopvaardijschepen onder buitenlandse vlagDe Inspectie Verkeer en Waterstaat is op grond van
de Havenstaatcontrole Richtlijn 95/21/EG, zoals gewijzigd door Richtlijn 2001/106/EG,
verplicht om ten minste 25% van alle buitenlandse schepen die Nederlandse
havens aandoen, te inspecteren. Sinds 2003 geldt een stringenter inspectieregime
(conform EU-richtlijn 2001/106/EG), dat gericht is op vergroting van de pakkans
van substandaard schepen (schepen die niet voldoen aan de internationale conventies).
Daarbij is de Inspectie Verkeer en Waterstaat gehouden om ten minste 95%
van een specifieke groep schepen, die jaarlijks de Europese havens aandoet,
uitgebreid te inspecteren. Deze groep schepen met een hoger risicoprofiel
bestaat uit olietankers, bulkcarriers, chemicaliën tankers, gastankers
en passagiersschepen vanaf een bepaalde bouwdatum. (...)Voor 2006 wordt vastgehouden aan het hiervoor beschreven
Port State Control regime, inclusief de aandacht voor specifieke groepen schepen
en de HOI- en Securityrichtlijnen.De maritieme inspecties van de Paris MOU on Port State
Control (PSC) houden van 1 september tot en met 30 november 2005
een thema-actie op GMDSS radiocommunicatie-installaties. Ze controleren daarbij
of het personeel de apparatuur op een juiste manier en gecertificeerd bedient.
In februari 2006 gaan de maritieme inspecties van PSC van start met een thema-actie
van drie maanden met betrekking tot MARPOL 73/78 Annex I, artikel 16 en 17.
Daarbij controleren ze onder meer of de olie-water separatoren voor de machinekamer
goed werken, en of het sludge wordt afgegeven aan de havenontvangstinstallaties
of verbrand of gemengd wordt voor hergebruik aan boord».4.2 Inhoud meldingsplicht voor kapiteinArtikel 6 van de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen bevat een zogenaamde
aanmeldingsplicht voor de kapitein van een schip. De kapitein wordt ingevolge
deze bepaling verplicht alvorens een haven aan te lopen, de havenbeheerder
te melden hoeveel afval van welke soort aan boord is, hoeveel afzonderlijke
opslagcapaciteit voor elk soort afval beschikbaar is, hoeveel afval aan boord
wordt gehouden en of en, zo ja, hoeveel afval men wil afgeven, eveneens uitgesplitst
naar soort afval. Indien men geen of niet alle afval afgeeft, dient ook te
worden opgegeven in welke haven het (resterende) afval zal worden afgegeven.Deze verplichting is geïmplementeerd in artikel 12a Wvvs en artikel
4a Regeling communicatie en loodsaanvragen zeevaart. Artikel 12a Wvvs voorziet
in melding bij de havenbeheerder. Op basis van de Regeling communicatie en
loodsaanvragen zeevaart moet melding voor de haven van Amsterdam aan het Centraal
Nautisch Beheer (CNB)1 gebeuren. Artikel 12a
lid 5 juncto lid 6 bepalen dat de havenbeheerder de inspecteur-generaal«onverwijld [informeert]
omtrent de gevallen waarin een kapitein van een schip na daartoe strekkend
verzoek geen gegevens verstrekt». Vraag is of dit ook de situatie omvat
waarbij onvolledige of onjuiste gegevens worden verschaft. Een dergelijke
ruime uitleg lijkt echter noodzakelijk voor een efficiënt toezicht op
de naleving van de meldingsverplichting van de kapitein door de ambtenaren
van IVW.5 TOEPASSING VAN DE REGELGEVING OP DE PROBO KOALA5.1 Afgifteplicht of niet?Uit het feitenrelaas van het VROM-Inspectierapport blijkt dat de Probo
Koala een schip is dat gecertificeerd is om droge bulkladingen te vervoeren
alsmede olieproducten. De Probo Koala is ook gecertificeerd voor het vervoer
van caustic soda als lading. Uit ditzelfde feitenrelaas blijkt dat de slops
van de Probo Koala een mengsel van waswater, benzine en caustic soda bevatten.
Zonder de precieze samenstelling te kennen van de inhoud van de slops is het
niet mogelijk vast te stellen of met betrekking tot deze slops al dan niet
een afgifteverplichting gold krachtens artikel 12b en/of 12c Wvvs. Zoals
reeds opgemerkt in de inleiding van dit advies, zal het strafrechtelijk onderzoek
hierover meer duidelijkheid moeten brengen.Ook andere relevante feiten die bekend moeten zijn ten einde aan de voorwaarden
voor het aan boord houden van slops te kunnen toetsen (de toereikendheid van
de opslagruimte in het schip en de beschikbaarheid van havenontvangstvoorzieningen
in de volgende haven) zijn niet beschikbaar.Voor de doeleinden van dit advies zullen wij derhalve uitgaan van de volgende
hypotheses:Hypothese 1De Probo Koala was verplicht de slops af te geven omdat:– de slops schadelijke vloeistoffen Categorie A of Categorie B bevatten
en/of– de opslagcapaciteit voor afvalstoffen van het schip ontoereikend
was en/of;– er onvoldoende havenontvangstvoorzieningen waren voor de afvalstoffen
in de volgende aanloophaven.Hypothese 2De Probo Koala was niet verplicht de slops af te geven omdat:– de slops geen schadelijke vloeistoffen bevatten of schadelijke
vloeistoffen waarvoor geen afgifteplicht (Categorie C of D) geldt, en– er nog voldoende opslagcapaciteit voor afvalstoffen was en– er voldoende havenontvangstvoorzieningen waren voor de afvalstoffen
in de volgende aanloophaven.Voor wat de schadelijke vloeistoffen betreft, is de veronderstelling in
het kader van bovenvermelde hypotheses dat de slops van de Probo Koala olieachtige
stoffen in de zin van Bijlage I Marpol 73/78 bevatten die mede kwalificeren
als schadelijke vloeistoffen in de zin van Bijlage II Marpol 73/78 of dat
de slops restanten bevatten van eerder vervoerde ladingen van in bulk vervoerde
schadelijke vloeistoffen. Voorschrift 2 (3) van Bijlage I van Marpol 73/78
houdt rekening met de mogelijkheid dat een olietankschip ook soms schadelijke
vloeistoffen vervoert. Dit voorschrift bepaalt daarom dat in geval een lading
die onder Bijlage II van het Marpol Verdrag valt, wordt vervoerd in een laadruimte
van een olietankschip de betreffende voorschriften van Bijlage II ook van toepassing zijn1.5.2 Inspectie of niet?Uit de omschrijving van de inspectiebevoegdheden van IVW hierboven volgt
dat de ambtenaren van de divisie Scheepvaart van IVW bevoegd waren om de Probo
Koala te inspecteren met het oog op naleving van de Wvvs en de daarop gebaseerde
regelgeving.Naar ons oordeel blijkt uit het feitenrelaas dat zich een aantal bijzonderheden
voordeed, op grond waarvan het voor de hand had gelegen dat ambtenaren IVW
inderdaad de Probo Koala zouden inspecteren. Wij wijzen in dat verband op
het volgende:a) de melding door de Probo Koala van de af te geven slops lijkt niet
volledig of correct te zijn geweest, althans dat volgt uit het feitenrelaas.
APS meldde dat na bemonstering bleek dat het niet om een «normale partij
slops» ging – zoals was aangekondigd – maar wel om «verontreinigde
slops» (zie p. 23 VROM-Inspectie rapport). Niet duidelijk is echter
wat hieromtrent precies stond in de melding van de scheepsagent aan de Haven
Amsterdam (aan het CNB);b) het bijzondere voorval bij de installaties van APS (stankhinder bij
het lossen van tanks van de MAIN VII veroorzaakt door inhoud van slops van
Probo Koala);c) de beslissing van het schip om de slops terug te laten pompen nadat
is gebleken dat sprake is van hogere verwerkingskosten bij APS; end) de anonieme fax die wijst op een risico op niet naleving van de lozings-
en afgiftevoorschriften.Gelet op deze omstandigheden had een inspectie door IVW naar ons oordeel
voor de hand gelegen. Dit geldt in ieder geval indien uit onderzoek van de
melding blijkt dat deze onvolledig of incorrect was. In dit verband moet in
het bijzonder worden gewezen op het bepaalde in artikel 11, lid 2 sub a van
de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen. Deze bepaling lijkt niet expliciet
te zijn geïmplementeerd in de Wvvs of de bijbehorende lagere regelgeving
maar de wetgever heeft hieromtrent wel het volgende opgemerkt:«Indien de kapitein nalaat de nodige gegevens
aan de havenbeheerder te melden, behoort dit consequenties te hebben. Het
desbetreffende schip moet dan bij voorkeur worden geïnspecteerd, zo volgt
uit artikel 11, tweede lid, onder a, van de richtlijn2 ».De vraag is natuurlijk wel in hoeverre de betrokken inspecteur van IVW
op de hoogte was of kon zijn van bovenvermelde uitzonderlijke omstandigheden
(onvolledige of onjuiste melding; bijzonder voorval stankhinder; terugpompen
en anonieme fax). Het feitenrelaas in het rapport van VROM-Inspectie lijkt
te suggereren dat de inspecteur niet over alle informatie beschikte1.Op basis van de beperkte feiten en gegevens die voor ons beschikbaar zijn,
kunnen wij overigens niet beoordelen in hoeverre de Probo Koala behoorde tot
de specifieke groep van schepen met een hoger risicoprofiel (zie gewijzigde
Richtlijn Havenstaatcontrole en Paris MoU). Zoals IVW opmerkt in haar Jaarwerkplan
voor 2006 geldt dat de Inspectie Verkeer en Waterstaat gehouden is om ten
minste 95% van deze schepen, die jaarlijks de Europese havens aandoet,
uitgebreid te inspecteren.Vast staat wel dat een inspectie gecombineerd met monsterneming (en verificatie
van de samenstelling van de slops) had kunnen uitwijzen of aan alle voorwaarden
was voldaan voor het aan boord houden of het terug aan boord nemen van de
slops krachtens artikel 12b (voldoende voorzieningen in volgende haven en
voldoende opslagcapaciteit aan boord van schip) en 12c Wvvs (geen schadelijke
vloeistoffen waarvoor een afgifteplicht geldt).5.3 Aanhouding of niet?Een andere vraag is of de ambtenaren van de IVW ook de bevoegdheid hadden
om de Probo Koala aan te houden. Eveneens gelet op bovenvermelde uitzonderlijke
omstandigheden zijn wij van mening dat de ambtenaren van de IVW inderdaad
over een dergelijke bevoegdheid beschikten ten aanzien van de Probo Koala.
Deze bevoegdheid is gebaseerd op artikel 20 Wvvs. Deze wetsbepaling voorziet
onder meer in een aanhoudingsbevoegdheid in het geval de ambtenaar van IVW
gegronde redenen heeft om aan te nemen dat de kapitein in strijd met de afgiftevoorschriften
handelt of zal handelen. Zoals toegelicht door de wetgever
(in de hierboven reeds aangehaalde passage) zijn gegronde redenen in ieder
geval aanwezig:«als de kapitein van het schip ondanks herhaald
verzoek geen melding heeft gedaan, dan wel een melding heeft gedaan die onjuist
voorkomt dan wel blijk geeft van een onjuiste opvatting omtrent de mogelijkheid
af te zien van afgifte2 ».De duur van de aanhouding was afhankelijk geweest van de resultaten van
het onderzoek waarbij opnieuw het hierboven reeds gemaakte onderscheid kan
worden gemaakt tussen hypothese 1 en hypothese 2.Hypothese 1Indien uit inspectie/onderzoek (waaronder verificatie van de samenstelling
van de slops) bleek dat niet voldaan was aan de voorwaarden voor het aan boord
houden of het terugnemen van de slops, hadden de ambtenaren van IVW het schip
kunnen aanhouden tot dat de slops waren afgegeven conform de afgiftevoorschriften
in artikel 12b en 12c Wvvs.Hypothese 2Indien het onderzoek had bevestigd dat aan de voorwaarden voor het aan
boord houden of het terugnemen van de slops was voldaan, hadden de ambtenaren
van IVW het schip niet langer in de haven van Amsterdam kunnen vasthouden.
Men had het schip in dergelijk geval richting zee moeten laten gaan.5.4 Handhaving of niet?Indien een Verdragsluitende Partij een inbreuk op de bepalingen van het
Marpol Verdrag (zoals strafbaar gesteld krachtens de nationale wetgeving)
vaststelt, heeft deze partij de keuze tussen vervolging of het doorgeven van
de beschikbare gegevens en het bewijsmateriaal aan de vlaggestaat (artikel
4 Marpol 73/78). De Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen bepaalt echter dat
de betrokken autoriteit er zorg voor draagt dat het schip de haven niet verlaat
voordat het zijn scheepsafval en/of ladingresiduen heeft afgegeven conform
de afgiftevoorschriften indien de betrokken autoriteit «het resultaat
van de inspectie niet bevredigend acht». De door de autoriteit te nemen
handhavingsmaatregelen zijn dus afhankelijk van de resultaten van de inspectie
(verificatie van inhoud slops, beoordeling opslagcapaciteit).De Richtlijn Havenstaatcontrole lijkt nog verder te gaan. Deze richtlijn
gaat er vanuit dat tekortkomingen betreffende de naleving van de bepalingen
van de verdragen (waaronder Marpol 73/78) gecorrigeerd dienen te worden. Schepen
die «herstelmaatregelen» dienen te nemen, moeten worden aangehouden
wanneer deze tekortkomingen duidelijk gevaar opleveren voor de veiligheid,
de gezondheid of het milieu, totdat die tekortkomingen zijn gecorrigeerd.
Artikel 9 lid 2 bepaalt in het bijzonder:«De aanhouding of de stopzetting van de activiteit
wordt pas opgeheven wanneer het gevaar is weggenomen of wanneer de bevoegde
instantie bepaalt dat, op bepaalde voorwaarden, het schip mag uitvaren dan
wel de activiteit mag worden hervat zonder dat dit gevaar oplevert voor de
veiligheid en gezondheid van passagiers of bemanning of voor andere schepen
of zonder onredelijk groot gevaar voor schade aan het mariene milieu.»Indien onderzoek van de samenstelling van de slops van de Probo Koala
bijvoorbeeld had uitgewezen dat deze slops schadelijke vloeistoffen bevatten
waarvoor een afgifteplicht geldt (Hypothese 1) dan had IVW ons inziens de
verplichting handhavend op te treden. Concreet had dit betekend dat IVW het
schip slechts had kunnen laten vertrekken nadat het schip de slops in de haven
van Amsterdam had afgegeven. Immers, de onmiddellijke afgifte van slops die
bepaalde zeer schadelijke chemicaliën bevatten, beoogt in het bijzonder
ernstige schade aan het mariene milieu te voorkomen.5.5 De (on)mogelijkheid van het terugpompen van slops5.5.1 Toepassing van EVOA op Probo Koala?Zoals reeds vermeld, bestaat er een specifiek internationaal, Europees
en nationaal regime met betrekking tot het landsgrensoverschrijdend transport
van afvalstoffen. De kernvraag die hier voorligt, is of deze internationale,
Europese en nationale regels (hierna gezamenlijk aangeduid als de «EVOA regels») van toepassing waren op de slops van
de Probo Koala die in de lichter van APS waren overgepompt. Is dit inderdaad
het geval dan was het terugpompen van de slops naar de Probo Koala in strijd
met de EVOA regels voor zover de daarin vastgelegde procedures niet werden
gevolgd.Het is voor de beantwoording van deze kernvraag van belang te weten op
welk ogenblik/wanneer de afvalstoffen moeten worden beschouwd als zijnde daadwerkelijk
afgegeven aan de havenontvangstvoorziening APS. In casu kan hierover twijfel
bestaan omdat een gedeelte van de slops van de Probo Koala zich niet aan wal
bevond in de installatie van APS, maar wel in de lichter van
APS. Daarnaast wordt de kwestie gecompliceerd door het «acceptatiebeleid»
van APS, dat een basis heeft in zowel de inzamelvergunning van APS als de
Wm-vergunning van APS. Ons inziens staan beide factoren echter niet in de
weg aan de conclusie dat sprake was van daadwerkelijke afgifte van de slops
op het moment dat de slops in de lichter van APS werden gepompt. Het hanteren
van een zogenaamd acceptatiebeleid kan hoe dan ook niet in weg staan aan de
toepassing van internationale en Europese regels met betrekking tot het transport
van afvalstoffen.Zoals de Commissie Hulshof opmerkt1, is APS
met de inzameling van de afvalstoffen begonnen op het moment dat de slops
zijn overgepompt in de aan APS in eigendom toebehorende lichter MAIN VII.
In dit verband moet worden gewezen op artikel 5.4 van de inzamelvergunning:«Vergunninghoudster dient de volledige verantwoordelijkheid
te dragen voor en voortdurend beschikkingsmacht te hebben over de inzamelmiddelen
en de daarin aanwezige afvalstoffen.»Met betrekking tot het acceptatiebeleid in de context van de inzamelvergunning
wordt in het rapport van de VROM-Inspectie (p.44) nog opgemerkt dat de acceptatie
eigenlijk samenvalt met de feitelijke inzameling.Het rapport van VROM-Inspectie merkt dan weer op dat de feitelijke acceptatie
in de context van de Wm-vergunning ingaat nadat de afvalstof op de definitieve losplaats (gekoppeld aan de verwerkingsroute) is
gelost. Wij kunnen deze informatie niet nader onderzoeken.Met het afgeven van de slops aan APS door middel van overpompen in de
lichter verandert ons inziens derhalve de juridische aard van de slops. Het
worden ingevoerde afvalstoffen. Het weer aan boord brengen van afvalstoffen
met het oogmerk om deze over te brengen naar een andere Lidstaat of om deze
uit te voeren valt als gevolg hiervan onder de werking van EVOA2. APS had de kennisgevingsprocedures moeten volgen.Bovendien geldt nog dat Marpol 73/78 niet van toepassing is op scheepsafval
en ladingresiduen die zijn afgegeven aan een havenontvangstvoorziening. Met
andere woorden: Marpol 73/78 bevat geen voorschriften voor scheepsafval en
ladingresiduen die eenmaal zijn afgegeven. Dit betekent dat de uitzondering
in het Verdrag van Bazel en EVOA met betrekking tot de toepassing van deze
instrumenten na de afgifte aan APS niet meer geldt voor deze afgegeven afvalstoffen.Deze conclusie wordt bevestigd door artikel 12 lid 2 Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen.
Dit artikel bepaalt dat afgegeven scheepsafval en ladingresiduen moeten worden
beschouwd als in het vrije verkeer te zijn gebracht in de zin van artikel
79 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad van 12 oktober 1992
tot vaststelling van het communautair douanewetboek3.Zoals hierboven opgemerkt, is de VROM-Inspectie verantwoordelijk voor
het toezicht op en de handhaving van de EVOA regels. De VROM-Inspectie was
op basis hiervan bevoegd om in te grijpen op het ogenblik dat discussie bestond
rond het al dan niet terugpompen van de slops naar de Probo Koala.5.5.2 Schending van Wm en van vergunningvoorschriften?Met de Commissie Hulshof zijn wij van mening dat het terugpompen van de
slops naar de Probo Koala tevens in strijd was met artikel 10.37 lid 1 Wm. Deze wetsbepaling staat afgifte van bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke
afvalstoffen aan een niet-vergunninghouder in de weg. De Probo Koala was niet
bevoegd om de afvalstoffen terug te ontvangen noch was sprake van een uitzonderingsgeval.
B&W was in deze het bevoegd gezag dat had kunnen ingrijpen.Ook maakte APS met het terugpompen van de slops een inbreuk op de voorschriften
van de inzamelvergunning (zie het hierboven geciteerde artikel 5.4 van de
vergunning). VROM-Inspectie was in deze toezichthouder.Of het terugpompen van de slops daarnaast ook nog een inbreuk vormde op
de Wm-vergunningvoorschriften kan zonder nader onderzoek van deze vergunning
niet worden gezegd. De samenvatting van de inhoud van de Wm-vergunning in
het VROM-Inspectie rapport biedt te weinig aanknopingspunten in deze.5.6 Nationale ruimte voor verdergaande regels ten
aanzien van de afgifte?De Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen is gebaseerd op artikel 80 EG-Verdrag,
de juridische basis voor communautaire maatregelen inzake lucht- en maritiem
transport. De richtlijn is niet gebaseerd op artikel 175 EG-Verdrag, de rechtsbasis
voor milieumaatregelen. Krachtens artikel 176 EG-Verdrag kunnen lidstaten
strengere maatregelen nemen met betrekking tot aangelegenheden die op basis
van artikel 175 EG geharmoniseerd zijn. Een dergelijke Verdragsbepaling bestaat
niet voor transportmaatregelen gebaseerd op artikel 80 EG-Verdrag. Dit betekent
echter niet dat strengere nationale maatregelen automatisch zijn uitgesloten.
De tekst en doelstelling van de richtlijn kunnen alsnog uitwijzen dat sprake
is van minimumharmonisatie (bijvoorbeeld de lidstaten zullen ten minste zorgdragen voor het volgende...) en strengere maatregelen
van lidstaten wel zijn toegestaan.In de wetsgeschiedenis1 wordt opgemerkt dat
de Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen de lidstaten«betrekkelijk weinig
beleidsruimte» laat. Gelet op de tekst van artikel 7 en 10 van de richtlijn
zijn wij van mening dat deze beleidsruimte voor wat de afgifte van (ladinggebonden) scheepsafval betreft zelfs onbestaand
is. Er is immers geen sprake van minimumharmonisatie. Deze artikelen bevatten
duidelijke verplichtingen voor de kapitein van een schip; geen minimumnormen
waarvoor lidstaten ten minste moeten zorgdragen. Strengere nationale afgiftevoorschriften
voor (ladinggebonden) scheepsafval lijken ons dan ook uitgesloten.De richtlijn verwijst niet expliciet naar de afgifte van slops. Gelet op het feit dat slops conform Marpol 73/78 moeten worden
aangemerkt als zijnde aftap en waswater uit de tanks en andere oliehoudende
mengsels zullen deze onder de werking van respectievelijk artikel 7 of artikel
10 vallen naargelang de slops afkomstig zijn van scheepsafval of ladingresiduen.
Derhalve blijkt dat voor de afgifte van slops eveneens geen ruimte is voor
strengere nationale maatregelen.Daarbij komt nog dat zelfs al zou een lidstaat strengere maatregelen kunnen
nemen deze maatregelen hoe dan ook conform het EG-Verdrag moeten zijn. Het
risico bestaat dat strengere afgiftevoorschriften met betrekking
tot (ladinggebonden) scheepsafval/ladingresiduen (inclusief slops) zullen
worden beschouwd als zijnde handelsbelemmerend en derhalve in strijd met de
verdragsbepalingen inzake vrij verkeer.R. W. Polak,Parlementair advocaatN. H. van den Biggelaar,advocaatN. M. L. Dhondt,advocaatDe Brauw Blackstone WestbroekBIJLAGE– Tabel 1: Overzicht relevante regelgeving– Tabel 2: Definities (vraag 10)– Tabel 3: Toezicht op naleving van regelgeving verontreiniging
schepen (vraag 6)– Tabel 4: Toezichthouders en hun bevoegdheden (vraag 4)– Tabel 5: Toepasselijke regelgeving en toezichthouder handelingen
Probo Koala (vraag 4)– Tabel 6: Afgiftevoorschriften– Tabel 7: Afgiftevoorschriften schematisch– Tabel 8: MeldingsplichtTabel 1: Overzicht relevante regelgeving Relevante regelgeving ter voorkoming van verontreiniging door schepenRelevante regelgeving betreffende grensoverschrijdende
overbrenging van afvalstoffenInternationaalInternationaal Verdrag ter
voorkoming van verontreiniging door schepen (Marpol 73/78)VN verdrag
van Bazel over de beheersing van grensover- schrijdende overbrenging
van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering daarvan    EuropeesRichtlijn 2000/59/EG betreffende
havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en ladingresiduenVerordening (EEG) nr. 259/93 betreffende
toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uit
de EG (EVOA)  Richtlijn 95/21/EG betreffende havenstaatcontrole  Richtlijn
75/442/EG betreffende afvalstoffen Richtlijn 75/442/EG betreffende afvalstoffen   NationaalWet voorkoming verontreiniging door schepenen lagere regelgeving, in het bijzonder: – Besluit havenontvangstvoorzieningen; – Besluit
bulkvervoer; – Besluit olievervoer; – Besluit voorkoming
verontreiniging door vuilnis van schepen; – Besluit sanitair afval
zeeschepen; – Regeling havenontvangstvoorzieningen; – Regeling
stoffenlijsten en concentraties schadelijke vloeistoffen; – Regeling
communicatie en loodsaanvragen zeevaart.Artikel
10.7 Wet milieubeheer   Regelgeving EEG-verordening
overbrenging van afvalstoffen (Regeling EVOA) Wet
havenstaatcontrole en lagere regelgeving, in het bijzonder: – Regeling
havenstaatcontrole. Tabel 2: Definities (vraag 10)BegripMarpol verdragRichtlijn
havenontvangstvoorzie- ningenWet voorkoming
verontreiniging door schepen en lagere regelgevingScheepsafval en ladingebonden
scheepsafvalHet Verdrag
bevat geen specifieke definitie. Uit de bepalingen van de bijlagen kan echter
het volgende worden afgeleid. Bijlage I betreft
deels olierestanten afkomstig van olie die door het schip
zelf wordt gebruikt als brandstof- of smeerolie (machinekamers van
alle schepen). Bijlage IV definieert sanitair afval als: 1. spoelwater en andere afvalstoffen afkomstig
uit alle soorten toiletten en urinoirs; 2. spoelwater afkomstig uit medische
ruimten via wastafels, badkuipen en spuigaten in dergelijke ruimten; 3. spoelwater
afkomstig uit de ruim- ten waar zich levende dieren bevin- den; 4. ander
afvalwater indien vermengd met het bovenomschreven spoelwater. Bijlage V definieert vuilnis als: alle
soorten etensresten, huishoudelijk afval en afval voortvloeiende uit de bedrijfsvoering,
met uitzondering van verse vis en gedeelten daarvan, ont- staan tijdens de
normale bedrijfsvoering van het schip en die voortdurend of regelmatig worden
verwijderd van het schip, met uitzondering van de stoffen omschreven of opgesomd
in andere bijlagen bij dit Verdrag.Afval, met inbegrip van sanitair afval, en residuen, niet zijn de ladingresi- duen, die ontstaan tijdens de bedrijfs- voering van een schip en vallen onder
het toepassingsgebied van de Bijla- gen I, IV en V van Marpol 73/78 en ladinggebonden
afval zoals omschreven in de Guidelines voor de uitvoe- ring van bijlage V
van Marpol 73/78. [Ladinggebonden afval in de laatst- genoemde zin omvat verpakkings- en stuwagemateriaal.]Afval, met inbegrip van residuen, niet zijnde ladingresiduen, en sanitair afval,
dat ontstaat tijdens de bedrijfsvoering van een schip en valt onder
de reik- wijdte van de Bijlagen I, IV en V van het Verdrag, alsmede ladinggebonden
afval, zijnde al het materiaal dat aan boord bij de stuwage
en verwerking van lading als afval overblijft, met inbegrip van stuwmateriaal,
schoorpalen, laad- borden, verpakkingsmateriaal, houten platen, papier, karton,
draad en stalen banden.     LadingresiduenHet Verdrag bevat geen specifieke definitie
van ladingresiduen. Wel kan uit de bepalingen van de bijlagen het volgende
worden afgeleid. Bijlage I betreft deels olierestanten
die afkomstig zijn van olie die als lading vervoerd werd. Bijlage II betreft (enkel) afval (in dit geval schadelijke vloeistoffen)
afkom- stig van de lading, inclusief ballastwater, tankwaswater of andere
restan- ten of mengsels die dergelijke stoffen bevatten. Bijlage III betreft afval afkomstig van lading bestaande uit in verpakte
vorm vervoerde stoffen.De restanten van lading in ruimen of tanks aan boord die na het lossen
en schoonmaken achterblijven, met inbegrip van restanten na lading of lossing
en morsingenDe restanten van
lading in ruimen of tanks aan boord die na het lossen en schoonmaken
achterblijven, met inbegrip van restanten na lading of lossing en morsingen.     SLOPSGeen definitie van slops, wel van sloptank zijnde: een tank speciaal ontworpen
voor het opvangen van aftap en waswater uit de tanks en andere oliehoudende
mengsels (definitie in Bijlage I). Geen definitieBesluit olievervoer bevat een definitie van sloptank:
een tank speciaal bestemd voor de opslag van olierestanten en waswater uit
de tanks en van andere oliehoudende mengsels.   Het Haven Afvalstoffen
Plan Noordzeekanaalgebied maakt een nader onderscheid tussen: – slops I (Marpol Bijlage I): ballastwater en -olie en waswater
en -olie, inclusief ladingrestanten en – slops
II (Marpol Bijlage II): waswater/ chemicaliën, inclusief ladingsrestant.     Oliehoudend mengselEen mengsel dat olie bevat in elk gehalte (definitie in
Bijlage I).Geen definitieEen mengsel dat olie bevat in elk gehalte (definitie in Besluit olievervoer). BrandstofolieElke olie gebruikt als brandstof
voor de voortstuwings- en hulpwerktuigen van het schip dat die olie aan boord
heeft (definitie in Bijlage I). Geen definitieElke olie gebruikt als brandstof voor de voortstuwings-
en hulpwerktuigen van het schip dat die olie aan boord heeft (definitie in
Besluit olievervoer).    Schadelijke vloeistoffenVoorschrift 1 (6) Bijlage
II Alle vloeistoffen waarnaar wordt verwezen in Aanhangsel II bij
deze bijlage, of die ingevolge de bepalingen van voorschrift 3 (4), voorlopig
zijn ingedeeld in categorie A, B, C of D (definitie in Bijlage II).  Voorschrift 3 (1) Bijlage II (1) Voor de toepassing van
de Voor- schriften van deze Bijlage worden schadelijke vloeistoffen ingedeeld
in de volgende vier categorieën: (a) Categorie A – Schadelijke
vloei- stoffen die, wanneer zij bij het schoonmaken van tanks of het verwijderen
van ballast in zee worden geloosd, een groot gevaar
zouden opleveren voor hetzij mariene hulp- bronnen, hetzij de gezondheid van
de mens, of die ernstige schade zouden toebrengen
aan het genoegen dat de zee verschaft of aan ander rechtmatig gebruik van
de zee en derhalve de toepassing rechtvaardigen van strikte maatregelen ter voorkoming van verontreiniging. (b) Categorie B –
Schadelijke vloei- stoffen die, (...), gevaar
(...), of die schade zouden toebrengen aan (...)
en derhalve de toepassing rechtvaardigen van bijzondere maatregelen ter voorkoming van verontreiniging. (c) Categorie C –
Schadelijke vloei- stoffen die, (...), een gering gevaar (...), of die geringe schade zouden
toebrengen aan (...) en derhalve een bijzondere behandeling vereisen. (d) Categorie D – Schadelijke vloei- stoffen die,
(...), een waarneembaar gevaar (...), of minimale schade zouden toebrengen aan (...) en derhalve enige aandacht bij de behandeling ervan vergen.   [De
stoffenlijsten in Aanhangsel II en III zijn door Resolutie MEPC.57(33) vervangen
door een rechtstreekse verwijzing naar de stoffen genoemd in de hoofdstukken
17 en 18 van de Internationale Bulk Chemicaliën Code.]Geen definitieArtikel 12c lid 1 Wvvs (...) de bij of krachtens algemene
maat- regel van bestuur aan te wijzen schade- lijke stoffen (...)   Artikel 1 f Besluit bulkvervoer Elke vloeistof aangewezen
door Onze Minister die met inachtneming van artikel 3 is ingedeeld in categorie
A, B, C of D.   Artikel 3 Besluit bulkvervoer
1. Voor dit besluit worden schadelijke vloeistoffen ingedeeld in de volgende
vier categorieën: a. categorie A: schadelijke vloeistoffen die,
wanneer deze bij het schoonmaken van tanks of bij het onballasten in zee worden
geloosd, een groot gevaar opleveren voor de gezondheid
van de mens of het mariene milieu, of die ernstige schade toebrengen aan de recreatiemogelijkheden of ander recht- matig gebruik
van de zee en derhalve strikte maatregelen ter
voorkoming van verontreiniging rechtvaardigen. b. categorie B: (...)
gevaar (...) schade (...) bijzondere maatregelen (...). c. categorie
C: (...) beperkt gevaar (...) beperkte schade (...) maatregelen (...). d. categorie
D: (...) gering gevaar (...) geringe schade (...) enige maatregelen (...).
2. Onze Minister wijst de schadelijke vloeistoffen aan, ingedeeld in
categorieën als bedoeld in het eerste lid. (...)   Artikel 1 Regeling vaststelling stoffen- lijsten en waarden concentraties
schadelijke vloeistoffen Als schadelijke vloeistoffen, bedoeld in
artikel 3, tweede lid, van het [Besluit bulkvervoer], worden de
stoffen aange- wezen die met A, B, C of D zijn aange- duid in kolom c van
Hoofdstuk 17 of Hoofdstuk 18 van de [Internationale Bulk Chemicaliën
Code.]     Schadelijke stoffenElke stof die, indien zij in de zee terechtkomt,
gevaar kan opleveren voor de gezondheid van de mens, schade kan toebrengen
aan de zee- flora en -fauna, de recreatiemoge- lijkheid die de zee biedt,
kan schaden of storend kan werken op ander rechtmatig gebruik van de zee;
de term omvat elke stof die op grond van dit Verdrag aan toezicht is onderworpen.   [Schadelijke
stoffen is dus een verzamelnaam waaronder in ieder geval alle stoffen worden
begrepen die onder het Verdrag en de bijlagen vallen: (restanten van) olie,
schadelijke vloeistoffen, Bijlage III stoffen, sanitair afval en vuilnis.]Geen definitieEen
stof die, indien zij in zee terecht komt, gevaar kan opleveren voor de gezondheid
van de mens, schade kan toebrengen aan het mariene milieu, de recreatiemogelijkheden
die de zee biedt kan schaden of storend kan werken op enig ander rechtmatig
gebruik van de zee en die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
is aangewezen.    Havenontvangstvoorziening Vaste, drijvende of mobiele voorziening die geschikt is voor de ontvangst
van scheepsafval of ladingresiduen. Een toereikende
voorziening, geschikt voor het in ontvangst nemen van: a. scheepsafval
en overige schadelijke stoffen dan wel restanten van schadelijke stoffen,
afkomstig van schepen die de desbetreffende haven gewoonlijk aandoen; b. bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen stoffen of uitrusting
die deze stoffen bevat en die van schepen worden verwijderd; c. bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen stoffen, afkomstig van
schepen.Tabel 3: Toezicht op naleving van regelgeving verontreiniging
schepen (vraag 6)Marpol verdragRichtlijn havenontvangstvoorzieningenWet voorkoming verontreiniging door schepen (wvvs) en lagere
regelgeving Artikel 4 Verdrag (1) Elke overtreding van de bepalingen van dit Verdrag wordt verboden
en strafbaar gesteld krachtens de wetgeving van de Admi- nistratie van het
betrokken schip, ongeacht waar de overtreding zich voordoet. (...) (2) Elke
overtreding van de bepalingen van dit Verdrag binnen de rechtsmacht van een
Partij bij het Verdrag wordt verboden en strafbaar gesteld krachtens de wetgeving
van die Partij. Wanneer zich een dergelijke over- treding voordoet, (a) stelt
de betrokken Partij een rechtsvervolging in krachtens de eigen wet, ofwel
(b) verschaft de betrokken Partij de Administratie van het schip de inlichtingen
en het bewijsmateriaal waarover zij beschikt, om aan te tonen dat zich een
overtreding heeft voorgedaan. (3) (...). (4) De ingevolge dit artikel krachtens
de wetten van een Partij vastgestelde straffen dienen streng genoeg te zijn
om schending van dit Verdrag tegen te gaan; zij dienen even streng te zijn,
ongeacht het gebied waar de schending zich voordoet.Artikel 13 (Sancties) De lidstaten
voeren een stelsel van sancties in voor het geval van inbreuk op de nationale
voor- schriften die uit hoofde van deze richtlijn zijn vastgesteld, en treffen
de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat die sancties ten uitvoer worden
gelegd. De sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Artikel 1a Wed: Economische
delicten zijn eveneens: 1°. overtredingen van voorschriften, gesteld
bij of krachtens: (...) de Wet voorkoming verontreiniging door schepen, de
artikelen 5, eerste lid, 12, eerste lid, tweede lid, onderdelen a en b, vierde,
zesde, zevende en achtste lid, 12b, eerste lid, 12c, eerste lid, en 12e, eerste
lid, 13, 13a, eerste, tweede, derde en vierde lid, 23, eerste, tweede en vierde
lid, 35, derde lid, 35a, derde lid en 36a, eerste lid; 2°. overtredingen
van voorschriften, gesteld bij of krachtens: (...) de Wet voorkoming verontreiniging
door schepen, de artikelen 6, tweede lid, 10, eerste lid, 11, eerste en tweede
lid, 12a, eerste tot en met vierde lid, 12d, eerste lid, en 12e, tweede lid;
3°. overtredingen van voorschriften, gesteld bij of krachtens: (...)
de Wet voorkoming verontreiniging door schepen, artikel 12, tweede lid, onderdeel
c.    Artikel 6 Verdrag:
Opsporing van overtredingen en handhaving van de bepalingen (1) De
Partijen bij het Verdrag werken samen bij de opsporing van overtredingen en
de handhaving van de bepalingen van dit Verdrag, daarbij gebruik makend van
alle passende en uitvoerbare maatregelen van opsporing en milieubewaking en
van doel- treffende methoden voor het rapporteren en het verzamelen van bewijsmateriaal.
(2) Een schip waarop dit Verdrag van toepassing is kan in elke haven of op
elke laad- en losplaats buitengaats van een Partij worden onderworpen aan
inspectie door ambtenaren die door die Partij zijn aangesteld of gemachtigd
om na te gaan of het betrokken schip schadelijke stoffen heeft geloosd in
strijd met de bepalingen van de Voorschriften. Indien bij de inspectie schen-
ding van het Verdrag blijkt, wordt de Administratie een rapport toegezonden
met het oog op het nemen van passende maatregelen.(3) Alle Partijen verschaffen
de Administratie het bewijsmateriaal, indien voorhanden, dat het schip in
strijd met de bepalingen van de Voorschriften schadelijke stoffen of vloeistoffen
die dergelijke stoffen bevatten heeft geloosd. Artikel 11 (Handhaving) 1. De
lidstaten dragen er zorg voor dat elk schip geïnspecteerd kan worden
om na te gaan of het voldoet aan de artikelen 7 en 10, en dat er voldoende
inspecties worden uitgevoerd. 2. Voor inspecties van andere schepen dan
vissersvaartuigen en pleziervaartuigen waarmee ten hoogste 12 passagiers mogen
worden vervoerd, geldt het volgende: a) bij de selectie van te inspecteren
schepen besteden de lidstaten bijzondere aandacht aan: – schepen
die niet aan de aanmeldingsvoor- schriften van artikel 6 hebben voldaan; – schepen
waarbij het onderzoek van de door de kapitein overeenkomstig artikel 6 aange-
melde informatie andere redenen aan het licht heeft gebracht voor de veronderstelling
dat het schip niet aan deze richtlijn voldoet; b) de inspectie kan in voorkomend
geval plaatsvinden in het kader van Richtlijn 95/21/EG, doch ongeacht het
kader van de inspecties, geldt het in die richtlijn vermelde vereiste van
25 % inspecties; c) indien de betrokken autoriteit het resultaat van
de inspectie niet bevredigend acht, draagt hij er zorg voor dat het schip
de haven niet verlaat voordat het zijn scheepsafval en/of ladingresiduen bij
een havenontvangstvoorziening heeft afgegeven overeenkomstig de artikelen
7 en 10; Artikel
14 Wvvs 1. Met het toezicht op de naleving van het bepaalde
bij of krachtens deze wet zijn belast de ambtenaren van de divisie Scheepvaart.
Zij oefenen ten aanzien van Nederlandse schepen hun taak overal ter wereld
uit. 2. Met het toezicht op de naleving, bedoeld in het eerste lid, zijn
tevens belast de bij besluit van onze Minister voor bepaalde taken aange-
wezen ambtenaren van andere diensttakken. (...) [De toezichthouder heeft
op basis van Afdeling 5.2 van de Awb onder meer de bevoegdheid om een schip
te inspecteren. Daarnaast voorziet de Wvvs in een aantal bijzondere bevoegdheden:]   Artikel 20 Wvvs 1. Een ambtenaar van de divisie Scheepvaart
is bevoegd een schip aan te houden: (...) e. indien hij gegronde redenen
heeft om aan te nemen dat de kapitein in strijd met artikel 12b, 12c, 12d,
dan wel 12e handelt dan wel zal handelen; f. indien met betrekking tot
het schip door de bevoegde autoriteiten van de betreffende staat is gemeld
dat het aldaar vermoedelijk is uitge- varen, zonder dat was voldaan aan de
in die staat ter uitvoering van de artikelen 7 en 10 van de richtlijn havenontvangstvoorzieningen
gestelde regels;Indien mogelijk stelt het bevoegde gezag
van de betrokken Partij de gezagvoerder van het schip in kennis van de beweerde
overtreding. (4) Na ontvangst van dergelijk bewijsmate- riaal stelt de Administratie
een onderzoek in, waarbij de andere Partij kan worden verzocht om aanvullend
of beter bewijsmateriaal te leveren met betrekking tot de beweerde overtreding.
Indien de Administratie ervan overtuigd is dat voldoende bewijsmateriaal voorhanden
is om een rechtsvervolging in te stellen met betrekking tot de beweerde overtreding,
stelt zij ten spoedigste een dergelijke rechtsvervolging in overeenkomstig
de eigen wetgeving. De Administratie stelt de Partij die de beweerde overtreding
heeft gerapporteerd, alsmede de Organisatie, onverwijld in kennis van de genomen
stappen. (5) Een Partij kan tevens een schip waarop dit Verdrag van toepassing
is inspecteren wan- neer dit een haven of een laad- of losplaats buitengaats
onder haar rechtsmacht binnen- vaart, indien een verzoek tot het instellen
van een onderzoek van enige Partij is ontvangen, tezamen met voldoende bewijsmateriaal
dat het schip ergens schadelijke stoffen, of vloeistoffen die dergelijke stoffen
bevatten, heeft geloosd. Het rapport betreffende een dergelijk onderzoek wordt
toegezonden aan de Partij die heeft verzocht dit onderzoek in te stellen en
aan de Administratie, opdat krachtens de bepalingen van dit Verdrag de juiste
stappen kunnen worden genomen. d)
wanneer er duidelijke aanwijzingen zijn dat een schip is uitgevaren zonder
aan artikel 7 of artikel 10 te hebben voldaan, wordt de bevoegde autoriteit
van de volgende aanloop- haven daarvan in kennis gesteld en mag aan dat schip,
onverminderd de toepassing van de in artikel 13 bedoelde sancties, geen toestem-
ming worden verleend die haven te verlaten alvorens een nadere evaluatie van
de factoren met betrekking tot de naleving van deze richt- lijn door het schip,
zoals de juistheid van de overeenkomstig artikel 6 verstrekte informatie,
heeft plaatsgevonden.  Artikel 12 (Begeleidende maatregelen) 1. De lidstaten: a) treffen alle noodzakelijke maatregelen
om ervoor te zorgen dat kapiteins, aanbieders van havenontvangstvoorzieningen
en andere betrokken personen naar behoren worden geïnformeerd over de
eisen die uit hoofde van deze richtlijn aan hen worden gesteld en dat zij
aan die eisen voldoen; b) wijzen autoriteiten of instanties aan voor het vervullen
van de taken in het kader van deze richtlijn; c) zorgen voor samenwerking
tussen de betrokken autoriteiten en instanties en com- merciële organisaties
met het oog op een doeltreffende uitvoering van deze richtlijn; d) zorgen
ervoor dat de informatie die over- eenkomstig artikel 6 door kapiteins is
aange- meld, naar behoren wordt onderzocht; e) zorgen ervoor dat de formaliteiten
in verband met het gebruik van havenontvangstvoorzieningen eenvoudig en vlot
verlopen en onnodig oponthoud van schepen wordt vermeden, zodat de kapitein
wordt gestimuleerd de havenontvangstvoorzieningen te gebruiken.g. indien het schip niet is voorzien van alle
geldige certificaten of documenten die zijn vereist op grond van een bij ministeriële
rege- ling aangewezen rechtstreeks in al zijn onder- delen verbindend besluit
van een of meer van de instellingen van de Europese Unie alleen of gezamenlijk
met betrekking tot de voorkoming van verontreiniging door schepen; h. in
bij ministeriële regeling te bepalen geval- len en voorzover het een
buitenlands schip betreft dat zich in een Nederlandse haven bevindt: wegens
het niet voldoen aan krachtens de artikelen 7, vierde lid, 8b, eerste of tweede
lid, onder a, of 10, derde lid, gestelde regels; i. indien de ambtenaar
wordt belemmerd in de uitoefening van zijn taak. 2. Het eerste lid, onderdelen
e, f, g en i, is van overeenkomstige toepassing op een buitenlands schip,
dat zich in een Nederlandse haven bevindt.   Artikel
24 Wvvs De ambtenaren van de divisie Scheepvaart zijn bevoegd ter
uitvoering en handhaving van de aanhouding de nodige maatregelen te nemen
en de nodige aanwijzingen te geven.   Artikel 26 Wvvs De artikelen 22, 24 en 25 zijn van overeenkomstige toepassing op
een buitenlands schip dat zich in een Nederlandse haven bevindt, met dien
verstande, dat van de aanhouding en de opheffing daarvan tevens de consul
of de diplomatieke vertegenwoordiger en, bij diens afwezigheid, de regering
van de Staat waarvan het schip de vlag voert, onver- wijld op de hoogte wordt
gesteld.   Artikel 15 Wvvs De toezichthouder
is bevoegd, met medeneming van de benodigde apparatuur, woon- gedeelten van
schepen binnen te treden zonder toestemming van de bewoner.   Artikel 18 Wvvs Bij regeling van Onze Minister wordt het
aantal jaarlijks door de ambtenaren van de divisie Scheepvaart op de naleving
van de artikelen 12b en 12c te inspecteren schepen vastgesteld.   Artikel 8 Regeling havenontvangstvoorzieningen Het aantal
jaarlijks door de ambtenaren van de divisie Scheepsvaart te inspecteren schepen
is ten minste gelijk aan 25 procent van het totaal aantal afzonderlijke schepen
dat in een repre- sentatief kalenderjaar de havens aandoet, die zijn aangewezen
krachtens artikel 6, eerste lid, van de wet.Marpol verdragRichtlijn havenstaatcontroleWet havenstaatcontrole en lagere regelgeving Artikel 6 (Inspectieprocedure) 1. De bevoegde instantie
zorgt ervoor dat de inspec- teur ten minste: a) de in bijlage II genoemde
certificaten en documenten controleert voor zover deze van toepassing zijn;
b) nagaat hoe het staat met de algemene toestand van het schip, met inbegrip
van de machinekamer en de accommodatie en met inbegrip van de hygiënische
omstandigheden. 2. De inspecteur mag alle relevante, niet in bijlage
II vermelde, certificaten en documenten die zich over- eenkomstig de Verdragen
aan boord dienen te bevin- den, controleren. 3. Wanneer er, na de in
de leden 1 en 2 bedoelde inspectie, gegronde redenen zijn om aan te nemen
dat de toestand van het schip of zijn uitrusting of beman- ning op belangrijke
punten niet voldoet aan de rele- vante voorschriften van een Verdrag, vindt
er een gedetailleerde inspectie plaats en wordt ook gecontroleerd of aan de
operationele voorschriften aan boord wordt voldaan. Er bestaan «gegronde
redenen» indien de inspecteur feiten ontdekt die naar zijn beroepsmatige
oordeel gedetailleerde inspectie van het schip, de uitrusting of de bemanning
rechtvaardigen. Een niet-limitatieve lijst van «gegronde redenen»
is opgenomen in bijlage III.   Artikel 7 (Rectificatie
en aanhouding) 1. Ten overstaan van de bevoegde instantie moet
worden aangetoond dat de bij de inspectie als bedoeld in de artikelen 5, lid
2, en 7 bevestigde of aan het licht gekomen tekortkomingen in overeenstemming
met de verdragen worden of zullen worden verholpen. 2. Wanneer er sprake
is van tekortkomingen die een duidelijk gevaar inhouden voor de veiligheid,
de gezondheid of het milieu, ziet de bevoegde instantie van de havenstaat
waar het schip wordt geïnspecteerd erop toe dat het schip wordt aangehouden
of dat de activiteit in verband waarmee de tekortkomingen aan het licht zijn
gekomen, wordt stopgezet. De aanhouding of de stopzetting van de activiteit
wordt pas opgeheven wanneer het gevaar is weggenomen of wanneer de bevoegde
instantie bepaalt dat, op bepaalde voorwaarden, het schip mag uitvaren dan
wel de activiteit mag worden hervat zonder dat dit gevaar oplevert voor de
veiligheid en gezondheid van passagiers of bemanning of voor andere schepen
of zonder onredelijk groot gevaar voor schade aan het mariene milieu. 3. Bij
zijn professioneel oordeel over de vraag of een schip al dan niet moet worden
aangehouden, past de inspecteur de in bijlage VI vervatte criteria toe.   Bijlage VI (Criteria voor de aanhouding van een schip)Inleiding Alvorens te bepalen of tijdens een inspectie
geconstateerde tekortkomingen aanhouding van het betrokken schip rechtvaardigen,
past de inspecteur de in de punten 1 en 2 genoemde criteria toe. Punt 3 bevat
een niet-limitatieve lijst van tekortkomingen die op zich aanhouding van het
betrokken schip kunnen rechtvaardigen (artikel 9, lid 3). 1. (...) 2. Toepassing
van de belangrijkste criteria Wanneer hij beslist of de tekortkomingen van
een schip ernstig genoeg zijn om het schip aan te houden, dient de inspecteur
te beoordelen of: (...) (9) tot de volgende bestemming verontreiniging van
het milieu te voorkomen; (...)Artikel 3 Wet havenstaatcontrole (inspectie) 1. Een
ambtenaar van de divisie Scheepvaart kan een schip ten behoeve waarvan ingevolge
een of meer van de verdragen een certificaat of ander document is vereist,
aan een inspectie onderwerpen. 2. Indien het schip niet is voorzien van
een geldig ingevolge een of meer van de verdragen vereist certifi- caat of
ander document of indien er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de toestand
van het schip, de uitrusting, de bemanning of de leef- en werkomstandig- heden
aan boord niet in overeenstemming zijn met de gegevens van het desbetreffende
vereiste certificaat of document, of met de voorschriften van een of meer
van de verdragen, onderwerpt een ambtenaar van de divisie Scheepvaart het
schip aan een nadere inspectie.   Artikel 7 Wet havenstaatcontrole
(aanhouding) Een ambtenaar van de divisie Scheepvaart houdt een schip
aan: a. indien wordt voldaan aan een of meer van de criteria die ingevolge
bijlage VI van de richtlijn tot de aanhouding van een schip kunnen leiden;
b. indien het door het in artikel 1, onderdeel b, onder 5°, genoemde
verdrag voor het schip voorgeschreven geldige veiligheidsmanagementcertificaat
(safety management certificate) of het ingevolge dat verdrag voorgeschreven
afschrift van het geldige conformiteitsdocument (document of compliance) voor
de bedrijfsvoering van de organisatie, aan boord van het schip ontbreekt;
c. indien de kapitein of de bemanning niet voldoet aan operationele voorschriften,
bedoeld in een of meer van de verdragen; d. indien andere tekortkomingen
dan bedoeld onder a zijn geconstateerd die afzonderlijk of gezamenlijk maken
dat uitvaren gevaarlijk is voor de veiligheid of de gezondheid dan wel schadelijk
is voor het mariene milieu; of e. indien de ambtenaar wordt belemmerd
in de uitoefe- ning van zijn taak.   Artikel 4 Regeling
havenstaatcontrole 1. (...) 2. Bij het selecteren van andere
schepen voor inspectie bepalen de ambtenaren van de divisie Scheepvaart de
volgorde als volgt: a. de eerste ter inspectie te selecteren schepen
zijn de in bijlage I, deel I, van de richtlijn vermelde schepen, ongeacht
hun prioriteitsfactor, b. de in bijlage I, deel II, van de richtlijn
vermelde schepen worden geselecteerd in afnemende volgorde, overeenkomstig
hun prioriteitsfactor volgens het SIRENAC-informatiesysteem. 3. De door
de ambtenaren van de divisie Scheepvaart te controleren certificaten en andere
documenten, zijn de certificaten en documenten, genoemd in bijlage II van
de richtlijn, alsmede de documenten, genoemd in artikel 4, eerste lid, van
richtlijn nr. 1999/95/EG. 4. Gegronde redenen voor een nadere inspectie
door de ambtenaren van de divisie Scheepvaart zijn in elk geval de redenen,
genoemd in bijlage III van de richtlijn, alsmede de omstandigheden, genoemd
in artikel 4, tweede lid, van richtlijn nr. 1999/95/EG. [Bijlage III
van de richtlijn bevat geen gronden die bijzonder relevant zijn in deze casus
en zijn hier daarom niet weergegeven.]Tabel 4: Toezichthouders en hun bevoegdheden (vraag 4)RegelgevingMARP OL/Richtlijn Haven- ontvangstvoorziening/Richtlijn
Havenstaatcon- trole/Wet voorkoming verontreiniging door schepen/Wet havenstaat-
controle/lagere regelgevingVerdrag
van Bazel/EVOA/Wm & EVOA RegelingWm-vergunning APS/Artikel 10.37 Wm → afgegeven door Dienst Milieu &
BouwtoezichtInzamelvergunning APS →
afgegeven door de Staatssecretaris VROMInstantieDivisie Scheepsvaart van Inspectie Verkeer &
Water- staatVROM InspectieGedeputeerde Staten van Provincie Noord-Holland → delegatie aan B&W
Amsterdam → mandaat aan Dienst Milieu & Bouw-toezicht1VROM Inspectie     Type handhavingBestuursrechtelijk & strafrechtelijkBestuursrechtelijk & strafrechtelijkBestuursrechtelijk & strafrechtelijkBestuursrechtelijk     Bevoegdheden– Bevoegdheden als toe- zichthouder
in de zin van de Awb; inclusief de be- voegdheid om te inspecteren en monsters
te nemen. – Bevoegdheid tot aanhou- den van schip onder in de Wvvs
opgesomde voor- waarden/omstandigheden. – Wet havenstaatcontrole
bevat specifieke bevoegdheden met betrekking tot buitenlandse schepen.Bevoegdheden als toezicht- houder in de zin
van de Awb; inclusief de bevoegdheid om te inspecteren en monsters te nemen. Bevoegdheden als toezicht- houder
in de zin van de Awb; inclusief de bevoegdheid om te inspecteren en monsters
te nemen. Bevoegdheden als toezichthouder in de
zin van de Awb; inclusief de bevoegdheid om te inspecteren en monsters te
nemen.1 Bron: VROM-Inspectie rapport, p. 12.Tabel 5: Toepasselijke regelgeving en toezichthouder handelingen
Probo Koala (vraag 4)Handelingen Probo KoalaToepasselijke wet- en regelgevingVerantwoordelijke toezichthouder 1. Voorbericht van aankomst, inclusief Aangifte
gevaarlijke stoffen en afvalstoffenmelding met voornemen afgifte slops.Artikel 6 Richtlijn Havenontvangstvoorzie-
ningen Artikel 12a Wvvs Artikel 4a Regeling communicatie en loodsaanvragen
zeevaart (en bijlage 4)Inspectie Verkeer en Waterstaat
(Melding zelf gebeurt aan Centraal Nautisch Beheer. Haven Amsterdam moet inspecteur
informeren over niet voldoen aan meldingsplicht.)   2. Probo Koala meert af in Afrikahaven te Amsterdam.Verordening op de haven en het binnenwater 2006B&W/Haven Amsterdam    3. Lichter MAIN VII van APS komt langszij de
Probo Koala. Verordening op de haven en het binnenwater
2006 Wet milieubeheerB&W/Haven Amsterdam    4. Afgifte van slops: een deel van de slops
van de Probo Koala wordt in de lichter MAIN VII van APS gepompt. (i) Wvvs en lagere regelgeving (ii) Inzamelvergunning
(iii) Wm-vergunning(i) Inspectie Verkeer en Waterstaat
(ii) VROM-Inspectie (ii) B&W    5. Verzoek van scheepsagent om slops terug te
pompen vanwege hoge verwerkingskosten in Amsterdam = beslissing tot niet-afgifte
van slops.(i) Wvvs en lagere regelgeving (ii)
EVOA(i) Inspectie Verkeer en Waterstaat (ii) VROM-Inspectie  
(ii) VROM-Inspectie   6. Het deel van de slops van de Probo Koala
in de lichter MAIN VII wordt teruggepompt in het schip.(i) Wvvs en lagere regelgeving (ii) Ontheffing voor (boord-boord)
overslag van onverpakte vloeibare gevaarlijke of schadelijke vloeistoffen
op basis van Verorde- ning op de haven en het binnenwater 2006 (iii) EVOA
(iv) – Wm-vergunning    – Inzamelvergunning(i) Inspectie Verkeer en Waterstaat (ii) B&W/Haven
Amsterdam (iii) VROM-Inspectie (iv) – B&W    – VROM-Inspectie    7. De Probo Koala verlaat de haven van Amsterdam
en vaart naar de volgende bestemming. Verordening
op de haven en het binnenwater 2006B&W/Haven
AmsterdamTabel 6: AfgiftevoorscriftenMarpol verdragRichtlijn havenontvangstvoorzieningenWet voorkoming verontreiniging door schepen (Wvvs) en lagere
regelgeving Voorschrift 9 (6)
Bijlage I (Regeling van het lozen van olie) Het olieresidu dat niet
in zee kan worden geloosd volgens de bepa- lingen onder (1), (2) en (4) van
dit Voorschrift dient aan boord te worden gehouden of in ontvangstinrichtingen
te worden afgegeven. [Voor bijzondere gebieden: zie (analoog) Voorschrift
10 (4) (b).]   Voorschrift 15 (2) Bijlage I (Het
aan boord houden van olie) (a) Er dient te worden voorzien in toereikende
middelen voor het reinigen van de ladingtanks en het overbrengen van het verontreinigde
ballastresidu en tankwaswater van de ladingtanks naar een door de Administratie
goedgekeurde slop- tank. Aan boord van bestaande olietankschepen mag elke
ladingtank worden bestemd als sloptank. (b) Hierbij dienen voorzieningen te
worden aangebracht voor het over- brengen van oliehoudend afval naar een sloptank
of een combinatie van sloptanks, zodanig dat elke vloeistof die in zee wordt
geloosd, zal voldoen aan de bepalingen van Voorschrift 9 van deze Bijlage.
(c) De voorzieningen voor de slop- tank of de combinatie van sloptanks dienen
de nodige capaciteit te heb- ben om het tankwaswater ontstaan door tankwassen,
alsmede de olie- restanten en verontreinigde ballast- restanten te bevatten.
(...)   Voorschrift 17 (Tanks voor olieresiduen (slik)) (1) Elk schip met een bruto tonnage van 400 ton en meer dient te
worden uitgerust met een of meer tanks met een capaciteit die, gezien het
type machines en de lengte van de reis, toereikend is voor het opvangen van
olieresiduen (slik) die niet kunnen worden behandeld op enige andere wijze
overeenkomstig de voorschriften van deze Bijlage, bijvoorbeeld residuen ontstaan
bij het zuiveren van brandstof en smeeroliën en door olielekkages in
de machineruimten.  Bijlage IV en V bevatten geen afgifte- plichten met
betrekking tot sanitair afval en vuilnis.Artikel 7 (Afgifte van scheepsafval) 1. De kapitein
van een schip dat een haven in de Gemeenschap aandoet, geeft alle scheepsafval
voor vertrek uit die haven af bij een havenont- vangstvoorziening. 2. Niettegenstaande
lid 1, kan een schip naar de volgende aanloophaven doorvaren zonder afgifte
van het scheepsafval, indien uit de overeenkomstig artikel 6 en bijlage II
verstrekte informatie blijkt dat er voldoende aparte opslagcapaciteit aan
boord aanwezig is voor alle scheepsafval dat is ontstaan en dat tijdens de
voorgenomen reis van het schip tot de haven van afgifte nog zal ontstaan.
Indien er goede redenen zijn om aan te nemen dat er geen toereikende havenontvangstvoorzienin-
gen beschikbaar zijn in de beoogde haven van afgifte, of indien die haven
niet bekend is en er derhalve een risico bestaat dat het afval op zee zal
worden geloosd, neemt de lidstaat alle nodige maatregelen om verontreiniging
van de zee te voorkomen, indien nodig door te eisen dat het schip voor het
vertrek uit de haven zijn scheepsafval afgeeft. 3. Lid 2 is van toepassing
onverminderd strengere afgiftevoorschriften voor schepen die overeenkomstig
het internationale recht zijn vastgesteld.Artikel 12b Wvvs 1. De kapitein van een schip dat
een haven aandoet die is aangewezen krachtens artikel 6, eerste lid, geeft
voor vertrek van het schip al het scheepsafval af bij een havenontvangstvoorziening.
2. In afwijking van het eerste lid kan de kapitein van afgifte afzien,
indien mede uit de op grond van artikel 12a, eerste of tweede lid, gemelde
gegevens blijkt dat: a. in de volgende aanloophaven een voldoende havenontvangstvoorziening
geschikt voor het in ontvangst nemen van al het scheepsafval beschikbaar is,
en, b. er aan boord van het schip voldoende afzonderlijke opslagcapaciteit
beschikbaar is voor al het scheepsafval dat reeds aan boord is en nog tijdens
de voorgenomen reis van het schip naar deze haven zal ontstaan. 3. Dit
artikel is ook van toepassing op buitenlandse schepen.   Artikel 9 lid 5 Besluit olievervoer De olierestanten welke niet in
zee kunnen worden geloosd volgens het bepaalde in het eerste, tweede en derde
lid van dit artikel, dienen aan boord te worden gehouden of aan havenontvangstvoorzie-
ningen te worden afgegeven. [Voor bijzondere gebieden: zie (gelijksoortig)
Artikel 10 lid 4 sub b.]   Artikel 15 Besluit
olievervoer (Het aan boord houden van olie) 1. Olietankschepen
met een tonnage van 150 of meer dienen te zijn uitgerust met: a. toereikende
middelen voor het reinigen van de ladingtanks, alsmede voor het overbrengen
van de verontreinigde ballastrestanten en het tankwaswater naar een goedgekeurde
sloptank, waarbij zodanige voorzieningen voor het overbrengen van de olie-
houdende restanten naar een sloptank of een com- binatie van sloptanks zijn
getroffen, dat de lozing van elke vloeistof in de zee voldoet aan het bepaal-
de in artikel 9; b. een sloptank of een combinatie van sloptanks die
voldoen aan het bepaalde in het vierde lid; (...)   Artikel 17 Besluit olievervoer (Tanks voor olierestanten) 1. Elk
schip met een tonnage van 400 of meer dient te zijn uitgerust met een of meer
tanks met een inhoud die, met inachtneming van het type van de machine-installatie
en de duur van de reis, toerei- kend is voor het opslaan van olierestanten
welke ontstaan bij het reinigen van brandstof en smeeroliën en door olielekkages
in de ruimten voor machines, en welke niet kunnen worden behandeld op enige
andere wijze overeenkomstig de bepalingen van dit besluit.   Voorschrift 9 (Het
lozen uit een sloptank) Alle restanten die aan boord worden gehouden
in een slobtank, met inbe- grip van lenswater uit ladingpompkamers, en die
een stof van catego- rie A bevatten of, binnen een bijzon- dere gebied, een
stof van categorie A of categorie B bevatten, dienen te worden afgegeven aan
een ont- vangstvoorziening overeenkomstig het bepaalde in Voorschrift 5 (1),
(7) of (8) van deze Bijlage, al naar gelang van toepassing.   [Voorschrift 5 (1), (7) en (8) bevat afgifteplichten
voor restanten van Categorie A stoffen buiten bijzondere gebieden en voor
restanten van Categorie A en Categorie B stoffen binnen bijzondere gebieden].Artikel 10 (Afgifte
van ladingresiduen) De kapitein van een schip dat een haven in de
Gemeenschap aandoet, draagt er zorg voor dat ladingresiduen afgegeven worden
bij een haven- ontvangstvoorziening overeenkomstig de voor- schriften van
Marpol 73/78. Artikel 12c Wvvs 1. De kapitein van een schip dat een haven
aandoet die is aangewezen krachtens artikel 6, eerste lid, geeft de bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur aan te wijzen schadelijke stoffen
dan wel restanten van schadelijke stoffen af bij een haven- ontvangstvoorziening.
2. Dit artikel is ook van toepassing op buitenlandse schepen.   [Artikel 5 Besluit bulkvervoer bevat afgifteplichten
voor restanten van Categorie A stoffen buiten bij- zondere gebieden en voor
restanten van Categorie A en Categorie B stoffen binnen bijzondere gebie-
den.]Tabel 7: Afgiftevoorschriften schematischAfgifte scheepsafvalAfgifte ladingresiduen Artikel 12b Wvvs Besluit
olievervoer Besluit sanitair afval Besluit vuilnisArtikel 12c Wvvs Besluit bulkvervoer  Artikel 7 Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen Afgifteplicht tenzij: – voldoende aparte opslagcapaciteit – geen
risico van lozing op zee – geen strengere afgiftevoorschriften
krachtens internationale rechtArtikel 10 Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen Afgifte overeenkomstig
voorschriften van MARPOL 73/78   MARPOL 73/78 Geen afgifteplicht
voor: Bijlage I: verontreiniging door olie afkomstig van de machinekamers
van het schip Bijlage IV: verontreiniging door sanitair afval Bijlage V: verontreiniging
door vuilnis Tenzij met deze afvalstoffen schadelijke vloeistoffen zijn vermengd
waarvoor wel een afgifteplicht geldt. MARPOL 73/78 1. Geen afgifteplicht voor: – Bijlage
I stoffen: olie zijnde ladingresiduen – Bijlage II stoffen: Categorie
B (buiten speciale gebieden), Categorie C en Categorie D. Tenzij met deze
afvalstoffen schadelijke vloeistoffen zijn vermengd waarvoor wel een afgifteplicht
geldt. 2. Wel een afgifteplicht voor: – Bijlage II stoffen:
Categorie A en Categorie B (binnen speciale gebieden)Tabel 8: MeldingsplichtMarpol verdragRichtlijn havenontvangstvoorzieningenWet voorkoming verontreiniging door schepen (Wvvs) en lagere
regelgeving Geen meldingsplichtArtikel 6 (Aanmelding) 1. De kapitein van een schip,
niet zijnde een vissersvaartuig of een pleziervaartuig waarmee ten hoogste
12 passagiers mogen worden vervoerd, dat op weg is naar een haven in de Gemeenschap,
vult het formulier van bijlage II [naast info over het schip ook info
over soort en hoeveelheid af te leveren en/of aan boord te houden scheepsafval
en ladingresiduen] waarheidsgetrouw en nauwkeurig in en verstrekt de
informatie aan de autoriteit of instantie die voor dat doel is aangewezen
door de lidstaat, waarin die haven is gelegen: a) ten minste 24 uur voor aankomst,
indien de aanloophaven bekend is; of b) zodra de aanloophaven bekend is, indien
die infor- matie minder dan 24 uur voor aankomst beschikbaar is; of c) uiterlijk
bij vertrek uit de vorige haven, indien de duur van de reis minder dan 24
uur bedraagt. De lidstaten kunnen bepalen dat de informatie wordt aangemeld
bij de exploitant van de havenontvangstvoorziening, die de informatie doorzendt
naar de betrokken autoriteit of instantie.Artikel 12a Wvvs 1. De kapitein van een schip dat
op weg is naar een haven die is aangewezen krachtens artikel 6, eerste lid,
verstrekt ten minste 24 uur voor aankomst de havenbeheerder waarheidsgetrouw
de bij regeling van Onze Minister in het belang van de doelmatigheid van haven-
ontvangstvoorzieningen en de doeltreffende planning van het afvalbeheer aan
te wijzen gegevens. Bij die regeling worden nadere regels gesteld met betrekking
tot de wijze van verstrekking van de gegevens. 2. Voor zover de bestemming
niet ten minste 24 uur voor aankomst bekend is, verstrekt de kapitein van
dat schip de in het eerste lid bedoelde gegevens, zodra de bestemming bekend
is, doch uiterlijk bij vertrek uit de vorige haven, indien de duur van de
reis minder dan 24 uur bedraagt. (...) 6. Het eerste, tweede, vierde
en vijfde lid zijn ook van toepassing op buitenlandse schepen.   Artikel 4a Regeling communicatie en loodsaanvragen zeevaart
1. Van een schip als bedoeld in artikel 12a, eerste lid, van de Wet voorkoming
verontreiniging door schepen worden de gegevens gemeld overeenkomstig de van
deze regeling deel uitmakende bijlage 4.BIJLAGE 1 De Brauw Blackstone Westbroekt.a.v. dhr. R. Polak,Parlementair advocaatDen Haag, 21 december 2006U heeft aangegeven, onder voorbehoud van mogelijke betrokkenheid van uw
kantoor met het dossier Probo Koala, een opdracht tot het beantwoorden van
een aantal juridische vragen van de vaste commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) naar aanleiding van de gebeurtenissen
rond de Probo Koala te willen en kunnen aanvaarden.Bijgaand treft u aan een aantal brieven van de staatssecretaris van VROM
en de minister van Verkeer en Waterstaat aan de Tweede Kamer, het feitenrelaas
en het in opdracht van de gemeente Amsterdam verschenen rapport van de commissie
Hulshof.Namens commissie verzoek ik u onderstaande juridische vragen voor 12 januari
2007 te beantwoorden, zodat de commissie de beantwoording kan bespreken op
haar procedurevergadering van 17 januari 2007.1. Het feitenrelaas van het ministerie van VROM en het onderzoek van de
commissie Hulshof trekken verschillende conclusies over het al dan niet overtreden
c.q. van toepassing zijn van de Wet voorkoming van verontreiniging door schepen
(hierna: Wvvs). Is er wel of niet sprake van overtreding van de Wvvs en had
de Inspectie Verkeer en Waterstaat nu wel of niet handhavend op kunnen of
moeten treden?2. Is het, zoals in het rapport van de Commissie Hulshof wordt geconcludeerd,
waar dat de artikelen 12 b, eerste lid, en 12 c, eerste lid, van de Wvvs de
Inspectie Verkeer en Waterstaat hadden kunnen dwingen tot handelen?3. Waren er voor de Inspectie Verkeer en Waterstaat en/of de VROM-Inspectie
binnen de huidige wet- en regelgeving mogelijkheden om het vertrek van de
Probo Koala met het afval te verhinderen?4. Kunt u aangeven welke wet- en regelgeving van toepassing is geweest
op de handelingen van de Probo Koala in de Amsterdamse haven en kunt u daarbij
aangeven wie eindverantwoordelijk is voor controle en handhaving van de betreffende
wet- en regelgeving?5. Beschouwt u het niet handelen van de Inspectie Verkeer en Waterstaat
net als de Commissie Hulshof ook als een omissie en niet zozeer als een fout
volgens de wetgeving die er ligt?6. Hoe kan de Wvvs afgezet worden tegen andere internationale wetgeving
zoals het Marpol verdrag en tegen taken van de Inspectie Verkeer en Waterstaat?7. Hoe kijkt u aan tegen het standpunt van de minister van Verkeer en
Waterstaat dat de Inspectie Verkeer en Waterstaat niet bevoegd was om in te
grijpen?Onderstaande vragen hebben specifiek betrekking op slops (een vorm van
scheepsafval):8. Bestaat er in nationale en internationale fingerende wetgeving een
eenduidige afgifteplicht voor slops die geldend is in Nederlandse havens?
Zo ja, hoe en in welke wet- of regelgeving wordt dat omschreven?9. Bestaat er in nationale en internationale fingerende wetgeving een
eenduidige afgifteplicht voor slops die geldend is in havens buiten Nederland?
Zo ja, hoe en in welke wet- of regelgeving wordt dat omschreven?10. Wat is in de verschillende internationale en nationale wet- en regelgeving de juridische definitie van de begrippen scheepsafval, ladinggebonden
scheepsafval, ladingresiduen en slops? Kunt u in uw antwoord de verschillende
interpretaties tussen de wet- en regelgeving inzichtelijk maken?11. Is het mogelijk als soeverein land eigenstandig de afgifte voor scheepsafval,
ladinggebonden scheepsafval en slops verplicht te stellen? Kunt u in uw antwoord
de afgiften afzonderlijk behandelen?12. Is het, vanwege bijvoorbeeld onenigheid over de verwerkingskosten,
juridisch mogelijk om overgedragen scheepsafval of slops weer terug te pompen?
Is er sprake van een overtreding in de zin van illegale export, wanneer het
schip in zo’n situatie naar zee vertrekt? Kan een zeeschip, waaruit
slechts een deel van de aanwezige slops zijn afgegeven, met de resterende
slops aan boord, zonder overtreding in de zin van illegale export, naar zee
vertrekken?13. Is het juridisch mogelijk dat een schip na de melding aan de haven
over afgifte van scheepsafval, ladingresiduen en ladinggebonden scheepsafval
op grond van het feit dat verwerkingskosten hoger uitvallen dan de offerte,
zonder afgifte uit de haven vertrekken?14. Bestaan er op grond van het feit dat overgepompte slops anders en
giftiger van samenstelling zijn dan door de eigenaar of kapitein van het zeeschip
in eerste instantie was aangegeven, wettelijke mogelijkheden om het schip
aan te houden ter voorkoming dat het schip de haven verlaat?15. Is het voor Nederlandse havens en of de Nederlandse regering juridisch
mogelijk eerder dan 2009 indirecte financiering voor verwerking van scheepsafval,
ladingresiduen, scheepsgebonden afval en slops als mechanisme in te voeren?16. Op welk moment is er sprake van acceptatie? Kunt u in uw antwoord
aangeven of het moment van aanvang met verwerking daarbij een rol speelt en
of er juridisch onderscheid is tussen aanname op de wal of op een ander schip?17. Is op het moment van terugpompen sprake van een nieuwe definitie van
de afvalstoffen en gaan op dat moment andere wetten en regels gelden? Zo ja,
welke wetten en regels?18. Is er, na het in hetzelfde schip terugpompen van slops en daarmee
mengen met aan boord bevindende partijen slops, in juridische zin sprake van
het opmengen van twee partijen en is daarmee de hele partij te beschouwen
als een teruggepompte partij? Welke wet- en regelgeving is van toepassing
op een dergelijke partij slops?De griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van der LeedenBIJLAGE 2Aan de Vaste Commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
MilieubeheerDen Haag, 12 januari 2007U heeft ons bij brief van 21 december 2006 een lijst met 18 vragen
voorgelegd verbandhoudend met de gebeurtenissen rond de Probo Koala. Op 8 januari
jl. spraken wij daarover met u. In dat gesprek is afgesproken dat wij ten
behoeve van de procedurevergadering van de Vaste Commissie voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer («Vaste Commissie») van 17 januari a.s. in het kort een plan van aanpak
zouden schetsen voor de beantwoording van de gestelde vragen. Wij beogen daarmee
enerzijds een meer thematische structuur aan te brengen in de te beantwoorden
vragen. Anderzijds willen we u een afbakening van de te beantwoorden vragen
voorleggen.Afbakening van het adviesGeen juridische kwalificatie van eventuele overtredingen1. Er zijn ten aanzien van de gebeurtenissen rond de Probo Koala twee
onderzoeksrapporten verschenen, het rapport van de VROM Inspectie dat op 31 oktober
2006 aan de Tweede Kamer is toegezonden1 en het
rapport van de Commissie Hulshof dat in opdracht van de Gemeente Amsterdam
is opgesteld2. Het Openbaar Ministerie zal op
enig moment naar buiten komen met de resultaten van het strafrechtelijk onderzoek
dat wordt gedaan naar mogelijke overtredingen in verband met de Probo Koala.
Het is nog onduidelijk wanneer dat onderzoek verschijnt en openbaar is.2. Wij zijn niet in de positie feitelijk onderzoek naar de gebeurtenissen
met de Probo Koala te verrichten. Wij zouden moeten afgaan op beschrijvingen
in de twee eerder genoemde onderzoeksrapporten, die niet met het oog op deze
strafrechtelijke vraag zijn gemaakt. Wij achten het om die reden niet geraden
thans een juridisch oordeel te geven over de vraag of er in dit geval sprake
is geweest van overtreding door één van de betrokken partijen
van de Wet voorkoming van verontreiniging door schepen («Wvvs»). Het is juist deze vraag (zie vraag 1, eerste onderdeel)
die op het bordje van het OM ligt. Wij stellen dan ook voor op basis van de
in de rapportages van de VROM Inspectie en de Commissie Hulshof weergegeven
feiten slechts de mogelijke overtredingen op een rij te zetten, en daarbij
aan te geven welke toezichthouder bevoegd zou zijn om in voorkomend geval
op te treden (vraag 1, tweede onderdeel).Financiering inzameling en verwerking scheepsafval3. Mede gezien de korte termijn waarop het advies moet worden uitgebracht,
stellen wij voor de vragen ten aanzien van de mogelijkheden te komen tot een
volledige indirecte financiering voor de inzameling en verwerking van scheepsafval,
ladingresiduen, scheepsgebonden afval en slops (vraag 15), vooralsnog buiten
beschouwing te laten.Opzet van het advies, thematische beantwoording van de
vragenKernvraag: bevoegdheden toezichthouders4. Zien wij het goed, dan is voor uw Commissie met name van belang de
verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de toezichthouders op rijksniveau
in beeld te krijgen. De beantwoording van de vragen 1, 2, 3,
4, 6 en 7 zou dat inzicht moeten bieden. Ten behoeve van die beantwoording
zouden wij de volgende indeling in thema’s willen hanteren.5. Het viel op dat er geen vragen gesteld zijn ten aanzien van de strafrechtelijke
bevoegdheden van het OM om in te grijpen ten tijde van de gebeurtenissen rond
de Probo Koala begin juli 2006. Graag vernemen wij of de Vaste Commissie ook
die strafrechtelijke bevoegdheden in het advies betrokken wil zien.Overzicht relevante regelgeving6. Teneinde de bevoegdheden van de toezichthouders in beeld te brengen,
zullen wij een overzicht geven van de relevante regelgeving op internationaal,
Europees- én nationaal niveau.7. In dat overzicht zal worden ingegaan op de verschillende relevante
definities in de internationale- en nationale regelgeving (vraag 10), rekening
houdend met de verschillende fasen in de serie van gebeurtenissen.Bevoegdheden toezichthouders8. Tevens zullen op basis van de schets van de regelgeving de verschillende
toezichthouders worden aangeduid en zal worden aangegeven (i) over welke relevante
bevoegdheden zij beschikken en (ii) in welke gevallen in theorie had kunnen
worden opgetreden (vragen 1, 2, 3, 4, 6 en 7). Wij merken daarbij naar aanleiding
van vraag 5 in uw brief op dat wij het verschil tussen een «omissie»
(een nalatigheid) en een «fout» niet goed begrijpen. Wij stellen
dan ook voor niet nader op vraag 5 in te gaan in het advies.Diverse onderwerpen9. Onderwerpen die mede op basis van het hoofdstuk regelgeving separaat
aan de orde komen zijn:a) het bestaan van een afgifteplicht voor
slops, zowel voor Nederlandse havens (vragen 8, 13) als voor buitenlandse
havens (vraag 9);b) de gevolgen van onjuiste opgave van samenstelling
van slops (vraag 14);c) de mogelijkheid van het terugpompen van slops
en de gevolgen daarvan (vragen 12, 16, 17 en 18)d) de ruimte die er op nationaal niveau is om verdergaande
regels te stellen (vraag 11).Team en planning10. Het advies zal door ons samen met onze kantoorgenote Mr N. Dhondt
worden voorbereid.11. Wij stellen voor dat wij in week 5 een conceptadvies toezenden. Vervolgens
zullen wij spoedig na ontvangst van eventueel commentaar het definitieve advies
kunnen uitbrengen. Slot12. Het spreekt voor zich dat wij graag bereid zijn een en ander desgewenst
nader toe te lichten.Met vriendelijke groet,R. W. Polak,Parlementair advocaatN. H. van den Biggelaar,advocaatDe Brauw Blackstone WestbroekXNoot1Probo Koala in Amsterdam, feitenrelaas en relevante wetgeving, toegezonden
aan de Tweede Kamer op 31 oktober 2006.XNoot2Rapport van bevindingen naar aanleiding van het onderzoek van de gang
van zaken rond aankomst, verblijf en vertrek van de Probo Koala in juli 2006
te Amsterdam, vastgesteld op 30 november 2006.XNoot3Rapport van de Algemene Rekenkamer van 16 oktober 2001, Milieuvervuiling
door zeeschepen, TK, 2001–2002, 28 040, nr. 2.XNoot1Zie paragraaf 5.2 van dit advies.XNoot2Zie paragraaf 5.3 van dit advies.XNoot3Zie paragraaf 5.5.1 van dit advies.XNoot4Zie rapport Commissie Hulshof, p. 47 e.v.XNoot1Andere verplichtingen zijn bijvoorbeeld verplichtingen met betrekking
tot het inrichten van havenontvangstvoorzieningen en bepalingen met betrekking
tot afvalontvangst- en afvalverwerkingsplannen, bijdragen voor scheepsafval,
meldingsplichten en handhaving.XNoot1Sinds januari 2007 is een geheel nieuw regime van kracht voor wat de voorkoming
van verontreiniging door schepen betreft. Gelet op het tijdstip van de gebeurtenissen
rond de Probo Koala (in 2006) wordt in dit advies de oude regelgeving beschreven.XNoot2Artikel 6 lid 1 Wvvs.XNoot3Artikel 2 Besluit Havenontvangstvoorzieningen juncto artikel 10 en Bijlage
I Regeling Havenontvangstvoorzieningen.XNoot1Uit bijlage I bij de Regeling havenontvangstvoorzieningen blijkt dat de
havenbeheerder van de Amsterdamse haven zorg dient te dragen voor toereikende
voorzieningen voor het in ontvangst nemen van de volgende categorieën
afval van schepen: olierestanten en oliehoudende mengsels; sanitair afval;
restanten van schadelijke vloeistoffen en vuilnis.XNoot2Artikel 3.6.1 Verordening op de haven en het binnenwater 2006.XNoot3VROM-Inspectie rapport, p. 45.XNoot4VROM-Inspectie rapport, p. 43.XNoot5Ook wel aangehaald als het Verdrag inzake de beheersing van de grensoverschrijdende
overbrenging van het gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan.XNoot1Hoofdstuk 12 van het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) 2002–2012 bevat
het toetsingskader voor in- en uitvoer van afvalstoffen.XNoot2Zie in deze zin Hoge Raad 26 april 1988, NJ 1989/390.XNoot3Blijkens de definitiebepalingen van het Verdrag (artikel 2 lid 3 sub b)
wordt het begrip «lozen» heel ruim opgevat wanneer het betrekking
heeft op schadelijke stoffen of vloeistoffen die dergelijke stoffen bevatten:
elk vrijkomen van dergelijke stoffen van een schip, hoe ook veroorzaakt, met
inbegrip van ontsnappen, over boord zetten, wegvloeien, lekken, pompen, storten
of ledigen.XNoot1Artikel 5 lid 1 Richtlijn Havenstaatcontrole.XNoot1Zie Bijlage III bij de richtlijn, waarin een niet-limitatieve lijst van «gegronde
redenen» is opgenomen.XNoot1De divisie Scheepvaart van IVW heet – naar wij begrijpen –
thans de Toezichteenheid Zeevaart.XNoot2Inmiddels per 1 januari 2007 vervangen door het Besluit buitengewoon
opsporingsambtenaar Inspectoraat-generaal VROM 2007 (Stcrt. 2006, 249).XNoot3De wetgever merkt in het bijzonder het volgende op: «De artikelen
5:17 en 5:19 van de Algemene wet bestuursrecht stellen de ambtenaar van de
divisie Scheepvaart in staat zonodig het schip te onderzoeken, de opslagtanks
te peilen en monsters te nemen». (Memorie van toelichting bij wetsvoorstel
ter implementatie van Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen, TK, vergaderjaar
2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 19.)XNoot1Artikel 20 lid 1 sub e juncto lid 2 Wvvs.XNoot2TK, vergaderjaar 2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 20.XNoot3Volgens artikel 18.2 Wm heeft het bestuursorgaan dat bevoegd is vergunning
te verlenen tot taak zorg te dragen voor de bestuursrechtelijke handhaving
van de op grond van de betrokken wetten voor degene die de inrichting drijft,
geldende voorschriften.XNoot4Bij besluit van 30 november 1999, nr. 1999/28641, Provinciaal Blad
2000/3. Wij gaan er vanuit – maar hebben dat niet nader onderzocht –
dat deze delegatie geoorloofd is.XNoot5Bij laatst gewijzigd besluit van 28 februari 2006, Gemeenteblad 2006,
afdeling 3b nr. 26.XNoot1Wij hebben deze aanwijzing niet kunnen traceren in gepubliceerde documenten.XNoot2Besluit mandaat, volmacht en machtiging SenterNovem Afvalstoffen, Stcrt
2004, 226.XNoot3Artikel 18.4 lid 1 Wm juncto het Besluit aanwijzing ambtenaren VROM-regelgeving
(Stcrt 2005, 51, nadien opnieuw gewijzigd).XNoot4Zie het Besluit aanwijzing ambtenaren VROM-regelgeving, artikel 7. Blijkens
artikel 9 van dit besluit zijn tevens de algemene opsporingsambtenaren (ex
artikel 142 Wetboek van Strafvordering) belast met het toezicht op EVOA.XNoot5Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar Inspectoraat-Generaal VROM 2003.XNoot6Zie bijvoorbeeld de Memorie van Antwoord bij de Wvvs (TK, 1982–1983,
17 320, nr. 6, blz. 4.XNoot7Dit is het in paragraaf 2.2.3.2 genoemde Haven Afvalstoffen Plan
Noordzeekanaalgebied, 1e herziening, 7 februari 2006.XNoot1In de rapporten van de VROM-Inspectie en de Commissie Hulshof hebben wij
hierover geen informatie gevonden.XNoot1TK, vergaderjaar 2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 23.XNoot2Zie paragraaf 5.2 van dit advies.XNoot3Zie paragraaf 5.3 van dit advies.XNoot1Zie paragraaf 5.5.1 van dit advies.XNoot2Rapport Commissie Hulshof, p. 47 e.v.XNoot1Artikel 2, laatste volzin Richtlijn Havenontvangstvoorzieningen.XNoot1Zie ook het rapport van de Commissie Hulshof, p. 19: «Zodoende wordt
het begrip schadelijke stoffen door de werking van de in artikel 12c genoemde
amvb, in feite beperkt tot schadelijke vloeistoffen». En «Ondanks
alle verwijzingen komt het uiteindelijke antwoord op de vraag wat schadelijke
vloeistoffen zijn neer op hetzelfde antwoord, dat zou zijn verkregen door
toepassing van alle Marpol-regels die krachtens Bijlage II van dat verdrag
gelden».XNoot1Zie paragraaf 3.1.3 hiervoor.XNoot1TK, vergaderjaar 2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 19.XNoot1Een gemeenschappelijke regeling, waarin verschillende openbare lichamen
deelnemen, die moet zorgen voor een vlot, veilig en milieuverantwoord scheepvaartverkeer.XNoot1Voorschrift 14 van Bijlage II Marpol 73/78 laat onder bepaalde voorwaarden
wel toe dat schadelijke vloeistoffen die onder Categorie C of D vallen en
die worden aangemerkt als olie-achtige stoffen mogen worden geloosd in overeenstemming
met Bijlage I. Zie overeenkomstig artikel 14 Besluit bulkvervoer.XNoot2Zie TK, vergaderjaar 2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 20.XNoot1Zie in het bijzonder VROM-Inspectie rapport, p. 21 en voetnoot 4 op pagina
3; zie ook voetnoot 1 op pagina 11.XNoot2TK, vergaderjaar 2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 20.XNoot1Zie p. 24.XNoot2Zie ook rapport Commissie Hulshof, p. 36.XNoot3Zie ook TK, vergaderjaar 2003–2004, 29 400, nr. 3, p. 23.XNoot1Memorie van toelichting wijziging Wvvs, TK, vergaderjaar 2003–2004,
29 400, nr. 3, p. 4.XNoot1Probo Koala in Amsterdam, feitenrelaas en relevante wetgeving, toegezonden
aan de Tweede Kamer op 31 oktober 2006.XNoot2Rapport van bevindingen naar aanleiding van het onderzoek van de gang
van zaken rond aankomst, verblijf en vertrek van de Probo Koala in juli 2006
te Amsterdam, vastgesteld op 30 november 2006. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22343-161.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl