Wijziging Algemene Ouderdomswet ivm mogelijkheid om op verzoek van de pensioengerechtigde het ouderdomspensioen geheel of ten dele op een later tijdstip te laten ingaan; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31774, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

06-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31774 nr. 6

05-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31774Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 774Wijziging van de Algemene Ouderdomswet in verband met opname van de
mogelijkheid om op verzoek van de pensioengerechtigde het ouderdomspensioen
geheel of ten dele op een later tijdstip te laten ingaannr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 5 februari 2009Met belangstelling heeft de regering kennisgenomen van de bijdragen van
de verschillende fracties aan het verslag bij het onderhavige wetsvoorstel.
Deze fracties geven aan nog opmerkingen en vragen bij dit wetsvoorstel te
hebben. Hieronder gaan wij graag op deze vragen in. Bij de beantwoording van
deze vragen is zoveel als mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden.
Vragen die hetzelfde onderwerp betreffen zijn gezamenlijk beantwoord.Inhoudsopgave1. Inleiding 12. Arbeidsmarktontwikkelingen met meer behoefte aan keuzemogelijkheden
63. Doel wetsvoorstel 74. Hoofdlijnen wetsvoorstel 105. Gevolgen voor andere regelingen 156. Financiële paragraaf 151. InleidingDe leden van de CDA-fractie vinden dat doorwerken na 65 jaar gewoon moet
worden en dat doorwerken na 65 jaar op basis van vrijwilligheid voor werkgever
en voor werknemer eenvoudiger moet worden gemaakt. Zij merken op dat in de
categorie voor 65 jaar veel winst is geboekt de afgelopen jaren, maar ook
dat er nog veel extra winst valt te halen. Nederland zat voor de VUT, prepensioen
en levensloop-operatie (VPL) in de achterhoede wat deelname betreft en stoomt
nu heel snel op in de Europese ranglijst. Daarmee bewijst deze operatie zijn
nut voor de participatie en de houdbaarheid.In de categorie na 65 jaar zijn er veel culturele belemmeringen. Mensen
die door willen werken na hun 65ste kampen vaak met negatieve beeldvorming.
De leden van de CDA-fractie vragen wat de regering hier voor oplossingen ziet.
Belemmeringen voor doorwerken na 65 jaar worden inderdaad voor een belangrijk
deel veroorzaakt door negatieve beeldvorming. In de ogen van een groot deel
van de werkgevers, de arbeidsbemiddelaars en de personen uit de directe leefomgeving
van 65-plussers, willen 65-plussers niet meer werken of kunnen
zij niet meer werken. Verder blijkt uit eerder onderzoek (Astri, 2006) in
opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (hierna:
SZW) dat werkgevers en werknemers niet goed weten wat hun rechten en plichten
zijn. Voorlichting gericht op positieve beeldvorming en verduidelijking van
de rechtspositie is daarom belangrijk. De voorlichting gericht op positieve
beeldvorming zal een plaats krijgen in de campagne ikkan.nl van het ministerie
van SZW. Verder heeft het expertisecentrum LEEFtijd subsidie ontvangen van
het ministerie van SZW voor de ontwikkeling van een website. Deze website
zal toegankelijke informatie bieden voor zowel werkgevers als werknemers.
Enerzijds om werkgevers te ondersteunen bij hun keuzes over het in dienst
nemen of houden van 65-plussers. Anderzijds om werknemers die willen doorwerken
goed te informeren over de mogelijkheden om daaraan inhoud te geven.De leden van de CDA-fractie plaatsen vraagtekens bij de bepaling dat de
keuze om de AOW al dan niet uit te stellen slechts eenmaal kan worden gemaakt,
wat impliceert dat een keuze om de AOW in te laten gaan onomkeerbaar is. Zij
verwijzen daarbij naar de problemen die de niet-omkeerbaarheid bij de VUT
heeft opgeleverd.De genoemde bepaling beoogt vooral de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel
te garanderen. De onomkeerbaarheid betreft niet alleen de keuze bij het bereiken
van de 65-jarige leeftijd, maar ook de keuze om het AOW-pensioen te laten
ingaan nadat men eerder voor uitstel heeft gekozen. Een werkende 65-plusser
met uitstel van AOW die na verlies van werk kiest voor het ingaan van het
AOW-pensioen, kan later als hij of zij weer werk vindt, niet alsnog aanspraak
maken op uitstel van AOW.Overigens belemmert dit niet dat betrokkene dan aan de slag kan gaan.
Hierbij moet wel worden bedacht dat een 65-plusser met een AOW-pensioen niet
op dit pensioen wordt gekort als hij weer tot de arbeidsmarkt toetreedt. Hierin
verschilt de AOW duidelijk van de VUT. In veel VUT-regelingen is immers bepaald
dat wie na ingangsdatum van de VUT weer betaalde arbeid gaat verrichten, rekening
moet houden met een korting op de VUT-rechten.De leden van de CDA-fractie vinden het opvallend dat de staatssecretaris
met dit voorstel ingaat tegen het advies van de Sociaal-Economische Raad (SER).
In 2006 adviseerde de SER in het rapport «Wegnemen van belemmeringen
voor doorwerken tot 65 jaar» dat het flexibel in laten gaan van de AOW
onwenselijk is. Zij vragen of de regering kan aangeven waarom zij dan toch
tot deze afweging is gekomen.De discussie in de SER over de flexibilisering van de AOW in 2006 geschiedde
op basis van de motie-Bussemaker (Kamerstukken II 2004/05, 29 760, nr. 45).
Deze motie zag niet alleen op de mogelijkheid van uitstel van het AOW-pensioen
maar ook op het eerder ingaan daarvan. Aan de mogelijkheid van de keuze voor
het eerder laten ingaan van het AOW-pensioen kleefde volgens de SER een zwaarwegend
nadeel. Een lagere AOW-uitkering als gevolg van een individuele keuze voor
een lagere AOW-leeftijd kan ertoe leiden dat de bestaanszekerheid in het gedrang
komt van mensen met alleen een AOW-uitkering. Dit gevolg achtte de SER ongewenst.Onderhavig wetsvoorstel ziet alleen op de keuze van belanghebbende om
het AOW-pensioen vanaf de leeftijd van 65 jaar uit te stellen. Het door de
SER genoemde nadeel is hier dan niet aan de orde. Dit wetsvoorstel geeft individuen
de mogelijkheid om het AOW-pensioen geheel of gedeeltelijk later dan 65 jaar
te laten ingaan. Een mogelijkheid die al bestaat bij het aanvullend pensioen.
Een latere ingangsdatum van de AOW leidt volgens dit wetsvoorstel
tot een verhoging van het AOW-pensioen over de resterende uitkeringsperiode.De CDA-fractie vraagt aandacht voor cao-bepalingen op het gebied van doorwerken
na 65. Cao’s bepalen doorgaans of mensen na hun 65ste mogen doorwerken;
in het gros van de cao’s staat dus ook dat je op je 65ste ontslagen
wordt. Een uitzondering op deze veel voorkomendheid zijn de cao’s van
Ikea en het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen. In deze cao’s is
bepaald dat werknemers tot 67 jaar mogen doorwerken. In het primair onderwijs
is dit zelfs bepaald tot 70 jaar. Wat doet de regering eraan om deze goede
voorbeelden te stimuleren? Deelt de regering de mening dat op het gebied van
doorwerken na 65 een groot venijn in de cao’s zit? En welke maatregelen
is zij bereid daarop te nemen, zo vragen deze leden.Het op vrijwillige basis langer doorwerken na 65 jaar en belemmeringen
daarvoor, zijn al langere tijd onderwerp van gesprek tussen het kabinet en
de sociale partners. Tijdens het afgelopen voorjaarsoverleg heeft het kabinet
de sociale partners opgeroepen om cao’s kritisch tegen het licht te
houden op belemmeringen op doorwerken na 65. Zo bepalen veel cao’s dat
bij de leeftijd van 65 jaar automatisch ontslag volgt. Sociale partners kunnen
die cao-bepalingen schrappen of vervangen door een hogere ontslagleeftijd.
De ontwikkelingen in cao’s op dit onderwerp worden gemonitord. Deze
monitoring vindt plaats via het cao-onderzoek «Perspectief op langer
doorwerken». Dit onderzoek wordt tweejaarlijks herhaald. De laatste
rapportage met als peildatum januari 2008, laat een aantal positieve ontwikkelingen
zien. Het blijkt dat de mogelijkheden voor langer doorwerken na de pensioengerechtigde
leeftijd zijn verruimd. Wij gaan ervan uit dat sociale partners op de ingeslagen
weg voort zullen gaan en dat het vervolgonderzoek in 2010 een nog positiever
beeld zal bevatten.Voor zover het de overheid betreft kunnen rijksambtenaren doorwerken na
de leeftijd van 65 jaar, tenzij zwaarwegende dienstbelangen zich daartegen
verzetten.Ook de leden van de PvdA-fractie merken op dat veel cao’s een beding
bevatten op grond waarvan de arbeidsovereenkomst van rechtswege wordt beëindigd
bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd. Deze leden vragen de regering
welke belemmeringen deze bedingen in cao’s kunnen veroorzaken voor de
invoering van het voorliggend wetsvoorstel. En welke belemmeringen in verband
met deze bedingen in cao’s ziet de regering voor een goede uitvoering
van het voorliggende wetsvoorstel?Genoemde ontslagbedingen in cao’s staan op zichzelf niet in de weg
aan de goede uitvoering van dit wetsvoorstel. Voor uitstel van de ingangsdatum
van het AOW-pensioen is niet vereist dat de betrokkene een betaalde baan heeft.
Ook zelfstandigen kunnen ervoor kiezen om de ingangsdatum van het AOW-pensioen
uit te stellen. Ook kunnen partijen in het geval een arbeidsovereenkomst als
gevolg van een ontslagbeding in de cao bij 65 jaar is geëindigd, ervoor
kiezen om onderling een nieuw arbeidscontract aan te gaan. Het voorgaande
laat onverlet dat het van belang is dat sociale partners de noodzaak van het
handhaven van genoemde cao-bepalingen kritisch bezien, omdat zij een belemmering
kunnen vormen om door te werken.De leden van de PvdA en ChristenUnie-fractie zouden graag door de regering
geïnformeerd willen worden over de vorderingen in het overleg tussen
de regering en de sociale partners over de termijn van loondoorbetaling bij
ziekte voor 65-plussers. Welke afspraken heeft de regering hierover met de
sociale partners gemaakt? Verder vragen de leden van de ChristenUnie-
en SP-fractie of het voorliggende wetsvoorstel, wel los gezien kan worden
van de arbeidsrechtelijke kwesties? In hoeverre is het reëel te veronderstellen
dat mensen na hun 65e doorwerken, wanneer een aantal belangrijke arbeidsrechtelijke
factoren nog niet geregeld zijn.In de Notitie «Men is zo oud als men zich voelt» van 28 mei
2008 heeft de minister van SZW aangekondigd een aantal arbeidsrechtelijke
aanpassingen, waaronder een beperking van de termijn van loondoorbetaling
bij ziekte, voor 65-plussers te overwegen om belemmeringen voor doorwerken
weg te nemen. Over de verschillende modaliteiten hiervan vindt nog overleg
plaats tussen de sociale partners. Naar verwachting komt de Stichting van
de Arbeid in februari hierover met een advies. De Kamer wordt daarna op de
hoogte gebracht van dit advies en de te zetten vervolgstappen.Ook op dit moment werken vooral zelfstandigen, maar ook werknemers al
door na 65 jaar. Langer doorwerken is nu al aantrekkelijk door de actuariële
ophoging van het aanvullend pensioen. Deze aantrekkelijkheid wordt versterkt
door het onderhavige wetsvoorstel.Omdat uitstel van de AOW materieel in veel gevallen weinig oplevert, vragen
de leden van de SP-fractie of het doel van het wetsvoorstel te behalen is
door het introduceren van een Zilvervlootregeling voor ouderen. Om meer financiële
middelen te verkrijgen na beëindiging van het werkzame leven kan een
campagne gevoerd worden om 65-plussers die doorwerken aan te moedigen om de
ontvangen AOW op de Zilvervloot rekening te storten tegen een gunstige rente.
De leden van de SP-fractie zien voordelen aan een dergelijk systeem in plaats
van het voorliggende wetsvoorstel. 65-plussers kunnen beschikken over het
geld wanneer zij het noodzakelijk achten en de uitvoeringskosten en administratieve
lasten kunnen nihil zijn. De leden van de SP-fractie vragen de regering om
de voor- en nadelen van dit idee af te zetten tegen de voor- en nadelen van
het voorliggende wetsvoorstel.Ervan uitgaande dat de leden van de SP-fractie een Zilvervloot regeling
voor ogen hebben waarbij de overheid aan het einde van de looptijd een gunstige
premie verstrekt over de gespaarde saldi, zal een dergelijke regeling budgettaire
consequenties hebben. Het onderhavige wetsvoorstel is evenwel budgettair neutraal
vormgegeven.In bijlage twee van de memorie van toelichting worden de voors en tegens
van zelf sparen afgezet tegen die van uitstel van het AOW-pensioen. Daaruit
komt naar voren dat mensen via individueel sparen via een spaarrekening minder
gunstig uit zijn als ze (veel) langer leven dan de gemiddelde levensverwachting.Onder verwijzing naar de beantwoorde vragen van het Lid Koşer Kaya
vragen de leden van de VVD-fractie of de soms geringe invloed van de financiële
prikkels bij een keuze voor uitstel van AOW voldoende is om daarmee een cultuuromslag
te bewerkstelligen rond het doorwerken na 65 jaar.Voor de beoogde cultuuromslag is vooral een bewuste keuze van belang.
De introductie van de mogelijkheid tot uitstel van het AOW-pensioen vestigt
primair de aandacht op de vraag of doorwerken na 65 jaar loont. Bij doorwerken
na 65 jaar tegen hetzelfde brutoloon treedt een flinke stijging op in het
besteedbaar inkomen als gevolg van vooral het wegvallen van de premies voor
AOW en aanvullend pensioen. Voorts kan uitstel van het AOW-pensioen zorgen
voor een extra financiële prikkel, maar het kan ook zijn dat de betrokkene
zich realiseert dat hij of zij een pensioentekort heeft. Bij doorwerken na
65 jaar kan aanwending van de AOW voor de koop van een lijfrente die van de
belasting kan worden afgetrokken, in dat geval aantrekkelijker
zijn dan uitstel van het AOW-pensioen. In die zin draagt het wetsvoorstel
bij aan een bewuste keuze tot doorwerken tot en voorbij de leeftijd van 65
jaar.De leden van de VVD-fractie vragen of er onderzoek is gedaan naar de effecten
van de financiële prikkels op de motivering om langer door te werken.
Zo ja, welke onderzoeken en wat waren de resultaten van dit onderzoek? Zo
nee, waarom niet?Er is divers onderzoek gedaan naar de effecten van financiële prikkels
op langer doorwerken. Veelal betreffen dit zogenaamde ex-ante beleidsevaluaties.
In Nederland betreft dit onder meer onderzoek van Nelissen (Early retirement:
The impact of changes in the benefit level, 2002), Kapteijn en de Vos (Incentives
and exit routes to retirement in the Netherlands, 2004) en Euwals, van Vuuren
en Wolthoff (Early retirement behaviour in the Netherlands: Evidence from
a policy reform, 2006).Er is echter nog slechts weinig (internationaal) onderzoek beschikbaar
naar de gerealiseerde effecten van recente pensioenhervormingen. Veel van
die hervormingen zijn immers van recente datum of moeten nog ingaan. Alleen
in de Verenigde Staten is al een dergelijke ex-post evaluatie gedaan. Daar
is in 1983 besloten om vanaf 2003 de pensioenleeftijd voor een volledig
pensioen te verhogen tot 67 jaar in het jaar 2027.Het CPB heeft in een overzichtsstudie uit april 2008 (CPB Memorandum 198)
enkele van deze onderzoeken op een rijtje gezet. De meeste ex-ante beleidsevaluaties
geven een klein effect van financiële prikkels op het besluit om met
pensioen te gaan. De Amerikaanse ex-post evaluatie geeft echter een aanzienlijk
effect. Het CPB kan alles overziend nog geen eenduidige schatting van het
effect van financiële prikkels op langer doorwerken geven.De leden van de VVD fractie vragen, verwijzend naar pagina 1 van de MvT
waarin staat: «Ook draagt doorwerken van ouderen
bij om de (stijgende) kosten van zorg en vergrijzing te dekken»,
wat deze (verwachte) kosten zijn en wat de ontwikkeling hiervan is in de komende
40 jaar.In de meest recente vergrijzingsstudie van het Centraal Planbureau, Ageing
and the Sustainability of Dutch Public Finances uit maart 2006, wordt de ontwikkeling
van deze kosten tussen 2006 en 2040 gekwantificeerd. De kosten van de AOW
lopen volgens dit onderzoek op van 4,7% van het BBP in 2006 naar 8,8%
(+ 4,1%punt) van het BBP in 2040. De kosten van de zorg lopen
op van 8,8% van het BBP in 2006 naar 13,1% (+ 4,3%punt)
van het BBP in 2040. Tegenover deze uitgavenstijgingen van samen 8,4%
van het BBP staat een stijging van belastinginkomsten op pensioenen en van
belasting op consumptie door 65-plussers van samen 4,1% van het BBP.
Per saldo is het effect 4,3% BBP.Begin 2010 publiceert het CPB een update van zijn vergrijzingsstudie.
Hierin zal onder meer de nieuwe bevolkingsprognose van het CBS verwerkt worden.De leden van de fractie van de ChristenUnie wijzen op de ingediende –
en aangenomen – motie Ortega-Martijn c.s., over de verplichte uittreeddatum
in CAO’s. Kan de regering aangeven in hoeveel CAO’s er nog belemmerende
bepalingen op dit punt zijn opgenomen en kan het aangeven hoe dit wordt tegengegaan?De ontwikkelingen in cao’s op dit onderwerp worden gemonitord. Dit
monitoren vindt plaats via het cao-onderzoek «Perspectief op langer
doorwerken». In de laatste rapportage met als peildatum januari 2008
is onderstaande tabel opgenomen, die een overzicht biedt van het percentage
cao’s met een bepaling over beëindiging van arbeidsovereenkomst
bij het bereiken van 65 jaar en de mogelijkheid om door te werken,
per sector. SectorBeëindiging arbeidsovereenkomst 65 jaar werkenMogelijkheid om door te werken na 65 jaar Cao’sWerknemersCao’sWerknemersLandbouw en Visserij80%94%20%28%Industrie95%98%38%60%Bouwnijverheid100%100%50%40% Handel en horeca89%95%15%22% Vervoer en communicatie93%96%47%72% Zakelijke dienstverlening72%90%17%13% Overige dienstverlening92%96%27%28%Totaal89%95%28%33%Uit deze tabel blijkt dat het regelmatig voorkomt dat er in de cao zowel
een ontslagbeding bij 65 jaar is opgenomen als een bepaling die betrekking
heeft op doorwerken na 65 jaar. Zo bevat de cao voor het Beroepsgoederenvervoer
over de weg de volgende clausule:«Een dienstbetrekking, aangegaan voor onbepaalde tijd, eindigt,
bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd van de werknemer van rechtswege.
Het is echter mogelijk met een 65-jarige of oudere een nieuwe arbeidsovereenkomst
aan te gaan, voor bepaalde of onbepaalde tijd. Op een dergelijke overeenkomst
is deze CAO van toepassing.»Tijdens het afgelopen voorjaarsoverleg heeft het kabinet de sociale partners
opgeroepen om cao’s kritisch tegen het licht te houden op belemmeringen
op doorwerken na 65.2. Arbeidsmarktontwikkelingen met meer behoefte aan
keuzemogelijkhedenDe leden van de VVD-fractie vragen of het mogelijk en wenselijk is dat
een AOW-gerechtigde na uitstel van AOW door de verhoging van het AOW-pensioen
in een hogere belastingschaal komt waardoor hij netto minder zal overhouden.De regering acht het gewenst dat degenen die kiezen voor doorwerken na
65 jaar ook kunnen kiezen voor uitstel van het AOW-pensioen. In het algemeen
zal gelden dat doorwerken na 65 jaar zonder uitstel van AOW leidt tot een
gezamenlijk inkomen dat tenminste in een gelijke maar veelal ook hogere belastingschaal
valt dan het pensioeninkomen dat resulteert na beëindiging van het werkzame
leven. Door het AOW-pensioen uit te stellen kan men dan profiteren van het
lagere belastingtarief over het uiteindelijk hogere pensioeninkomen. Dit neemt
niet weg dat dit pensioeninkomen door de verhoging van het AOW-pensioen geheel
of gedeeltelijk in dezelfde belastingschaal kan vallen als het inkomen uit
arbeid zonder uitstel van AOW. In deze gevallen is hooguit sprake van «minder
meer». Immers, het netto-effect van meer bruto AOW-pensioen zal dan
minder worden dan zonder overgang naar een hogere belastingschaal. Er is dan
geen sprake van een door de leden van de VVD-fractie veronderstelde koopkrachtachteruitgang.De door de leden van de VVD-fractie genoemde mogelijkheid doet zich echter
wel voor als iemand zonder door te werken na 65 jaar eerst inteert op vermogen
en daarbij kiest voor uitstel van het AOW-pensioen om op langere termijn verzekerd
te zijn van een beter pensioen. In dat geval kan het uitgestelde pensioeninkomen,
bij een gegeven aanvullend pensioen, in een hogere belastingschaal vallen
dan zonder uitstel van AOW.Teneinde de arbeidsparticipatie van ouderen te verhogen, is in het verleden
al een aantal wetswijzigingen doorgevoerd. Het kabinet stelt dat de
levensloopregeling heeft bijgedragen aan de verhoging van de arbeidsparticipatie
van ouderen, zo constateren de leden van de ChristenUnie-fractie. Hoe hoog
is het percentage van de deelnemers aan de levensloop dat spaart om eerder
te kunnen stoppen met werken, zo vragen deze leden? En wat is het participatie-effect
wanneer het niet meer mogelijk is te sparen voor vervroegde uittreding in
de levensloop, zo willen zij weten.In de memorie van toelichting wordt ingegaan op het effect van de Wet
aanpassing fiscale behandeling VUT/prepensioen introductie levensloopregeling
(hierna: VPL) op de arbeidsparticipatie van ouderen. Daarmee wordt gedoeld
op het afschaffen van de fiscale faciliteiten voor VUT en prepensioen, niet
op de invoering van de levensloopregeling. Voor zover de levensloopregeling
een gunstig effect heeft op de arbeidsparticipatie zal zich dit vooral voordoen
bij jongere werknemers die tijdelijk niet of minder willen werken. De levensloopregeling
maakt het mogelijk dat in die situatie eerder wordt gekozen voor tijdelijk
verlof in plaats van permanente uittreding uit de arbeidsmarkt.Het percentage deelnemers aan de levensloopregeling dat specifiek spaart
om eerder te kunnen stoppen met werken bedroeg in 2007 volgens het CBS circa
45%. Circa 30% van de deelnemers weet nog niet waarvoor ze sparen.
Een aanzienlijk deel van deze laatste groep zal er naar verwachting uiteindelijk
ook voor kiezen om het levenslooptegoed te gebruiken voor vervroegde uittreding.
Indien het niet meer mogelijk is om via de levensloopregeling te sparen voor
vervroegde uittreding zal dit naar verwachting slechts een bescheiden positief
effect hebben op de arbeidsparticipatie. Uit onderzoek van Regioplan («Afschaffen
prepensioen: nut en noodzaak», Regioplan, 2004) blijkt dat bij het afschaffen
van de fiscale faciliëring van vroegpensioen, nog steeds eenderde tot
de helft van de werknemers zal kiezen voor vervroegde uittreding.Als de levensloopregeling niet meer gebruikt kan worden voor vervroegde
uittreding zullen werknemers actief op zoek gaan naar andere fiscaal aantrekkelijke
mogelijkheden om vervroegd uit te treden. En uiteraard is het ook zonder fiscale
faciliteiten nog steeds mogelijk om een, weliswaar lager, spaartegoed op te
bouwen om vervroegd te kunnen uittreden.3. Doel wetsvoorstelDe leden van de CDA-fractie vragen de regering of er onderzoek gedaan
is naar de verwachte effecten van deze maatregelen. Zij vragen de regering
te reageren op de conclusies van het artikel «Opties voor flexibilisering
van de AOW» van Den Butter en Van Sonsbeek in Economisch Statische Berichten
4549. Deelt de regering de conclusies? De leden van de CDA- en ChristenUnie-fractie
vragen welke kwantitatieve effecten de regering van de maatregel verwacht.
De leden van de CDA-fractie vragen hoeveel mensen ervoor zullen kiezen om
door te werken na hun 65e, die anders zouden stoppen met werken? Voorts vragen
de leden van de ChristenUnie-fractie of het ook voor niet meer werkzame mensen
mogelijk is de AOW uit te stellen, bijvoorbeeld omdat het fiscaal aantrekkelijker
is?Er is een inschatting van de verwachte effecten van de maatregel gemaakt
op basis van beschikbare gegevens over de arbeidsparticipatie van ouderen
in Nederland en informatie over de flexibilisering van publieke pensioenstelsels
in het buitenland. Er is geen nieuw onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de
voorbereiding van het wetsvoorstel. De geraamde effecten zijn voor toetsing
voorgelegd aan het CPB en de SVB.Het artikel van Den Butter en Van Sonsbeek in ESB betreft een beschouwing
van het wetsvoorstel in internationaal perspectief, de budgettaire aspecten
van het wetsvoorstel en de mogelijkheden om de flexibele AOW als gericht beleidsinstrument
in te zetten. Zij concluderen dat het wetsvoorstel beperkte budgettaire risico’s
kent en flexibilisering van de AOW in beginsel een efficiënt instrument
kan zijn om de arbeidsparticipatie van ouderen te bevorderen. Zij concluderen
echter ook dat de parameters van het wetsvoorstel zo gekozen zijn dat de bijdrage
van het wetsvoorstel aan een hogere participatie beperkt zal zijn, en zij
pleiten voor de mogelijkheid om de individuele uitstelmogelijkheid aan te
vullen met een spaarmogelijkheid.De regering is verheugd dat er vanuit wetenschappelijke hoek positief
geoordeeld wordt over het wetsvoorstel. Het doel van het wetsvoorstel is erop
gericht om één van de mogelijke financiële belemmeringen
voor doorwerken ná 65 weg te nemen. De regering onderkent de mogelijkheden
van het wetsvoorstel die Den Butter en Van Sonsbeek schetsen, maar kiest er
voor om het voorstel budgetneutraal vorm te geven. Het kabinet richt zich
bij het actief bevorderen van de arbeidsparticipatie – ook in financiële
zin – op doorwerken tot 65. Dit blijkt onder andere uit de doorwerkbonus,
premiekorting en verhoogde arbeidskorting voor werknemers van 58 tot en met
64 jaar.De verwachte kwantitatieve effecten van het wetsvoorstel zijn opgenomen
in de memorie van toelichting. De regering gaat in eerste instantie uit van
een jaarlijks gebruik van de uitstelmogelijkheid door circa 5% van
de nieuwe AOW-gerechtigden. Dit komt neer op circa 10 000 tot 13 000
nieuwe gevallen per jaar. In eerste instantie zullen dit voornamelijk mensen
zijn die ook nu al doorwerken na 65 jaar. Het aantal mensen dat naar aanleiding
van de maatregel zal besluiten om door te werken is naar verwachting de eerste
jaren nog zeer klein, in de orde van grootte van 1% van de personen
die hun AOW uitstellen. In de memorie van toelichting is dit aantal om die
reden niet gekwantificeerd.Verder is het ook mogelijk voor personen die niet (meer) werkzaam zijn
om de AOW uit te stellen.De leden van de CDA fractie constateren dat het beleid om doorwerken tot
65 mogelijk te maken succesvol is geweest, juist vanwege de prikkels voor
werkgevers. Zo vragen welke prikkels dit wetsvoorstel voor werkgevers bevat
om mensen in dienst te nemen na hun 65e. Weinig werkgevers nemen of houden
iemand in dienst van boven de 65. Twee zeer belangrijke redenen daarvoor zijn
de twee jaar loondoorbetaling bij ziekte en het feit dat op de leeftijd van
65 jaar ontslag zonder opgave van redenen mogelijk is en op andere tijdstippen
een ontslagaanvraag ingediend moet worden. Zij vragen de regering om een reactie
op deze analyse. Verder pleiten zij voor het terugbrengen van de verplichte
periode van loondoorbetaling bij ziekte bij 65-plussers van twee jaar naar
een aantal maanden.Het onderhavige wetsvoorstel heeft tot doel een flexibeler systeem van
pensionering in te voeren, waarbij volledige pensionering bij het bereiken
van de 65-jarige leeftijd niet meer de norm zal hoeven te zijn en een cultuuromslag
te bewerkstelligen, waardoor het werkelijk ingaan van het ouderdomspensioen
meer dan nu een individuele keuze wordt. Het wetsvoorstel strekt er niet toe
om werkgevers te prikkelen mensen na hun 65ste in dienst te nemen.Over de arbeidsrechtelijke aanpassingen waarop deze leden doelen, waaronder
een mogelijke beperking van de loondoorbetalingstermijn bij ziekte, vindt –
zoals hiervoor opgemerkt – nog overleg plaats tussen sociale partners.
Naar verwachting komt de Stichting van de Arbeid februari hierover met een
advies. Het voorstel beoogt een cultuuromslag te bewerkstelligen en een flexibel
systeem in te voeren zodat pensionering bij het bereiken van de 65-jarige
leeftijd niet meer de norm zal zijn. De leden van de SP fractie zien de beoogde
cultuuraanslag als een regelrechte aanval op de huidige pensioengerechtigde
leeftijd en vragen de regering naar haar mening over het verhogen van de pensioengerechtigde
leeftijd.In reactie op deze vraag wordt verwezen naar de kabinetsreactie op hoofdlijnen
op het rapport van de Commissie Arbeidsparticipatie, die op 27 juni 2008
aan de Kamer is aangeboden. Hierin geeft het kabinet aan dat een verhoging
van de pensioengerechtigde leeftijd welhaast onvermijdelijk lijkt om ook op
termijn zeker te zijn van een voldoende arbeidspotentieel. Om dezelfde reden
wordt eenzelfde stap in veel andere landen gezet of overwogen. Het beleid
van het kabinet is er op gericht die onvermijdelijkheid te voorkomen. Dit
vereist wel dat doorwerken tot 65 jaar weer normaal wordt, dat de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën verzekerd is en dat de verhouding tussen levensverwachting
en werkzaam leven niet verder afneemt.Bij het lezen van de gehanteerde vragenlijst NEA 2007 hebben de leden
van de SP-fractie geen vraag kunnen vinden waaruit eventueel de conclusie
getrokken kan worden dat meer mensen na het 65 levensjaar willen blijven werken.
De minister voert de NEA 2007 op als bron voor deze aanname in de memorie
van toelichting. De leden van de SP-fractie vragen naar een recent onderzoek
die de onderbouwing van deze aanname vormt. Bij deze onderbouwing vragen de
leden van de SP-fractie nadrukkelijk de groep werknemers die de leeftijd van
55 jaar hebben bereikt te betrekken.Uit het NEA onderzoek 2007 blijkt dat meer en meer mensen (minimaal) tot
hun 65ste willen doorwerken. In de memorie van toelichting wordt dit als volgt
verwoord: «De behoefte om langer door te werken neemt
in de samenleving nu al toe, met name bij jongere generaties».
Het klopt dus dat de NEA geen informatie geeft over de wil om door te werken
na het bereiken van de 65-jarige leeftijd. De regering voorziet echter dat
niet alleen meer mensen willen doorwerken tot 65, maar ook daarna actief willen
blijven op de arbeidsmarkt. Dit wetsvoorstel komt tegemoet aan deze behoefte.
Dat meer mensen na het 65ste levensjaar daadwerkelijk willen blijven werken,
kan geconcludeerd worden uit CBS cijfers die een stijging laten zien van de
netto arbeidsparticipatie van 65-plussers tussen 1994 en 2006. Ook de netto
arbeidsparticipatie van 55 tot 65-jarigen is in die tijd sterk gestegen. In
onderstaande tabel vindt u CBS cijfers die dit aantonen. Kortom, mensen werken
langer door en hebben hier ook behoefte aan. Dit wetsvoorstel biedt diegene
die wil meer ruimte.Tabel 1: Arbeidsdeelname Netto arbeidsparticipatie, 3
leeftijdscategorieën vanaf 55 jaar, 1992–2006 Leeftijd55
tot 60 jaar60 tot 65 jaar65 tot 70 jaar  %%%199437,811,53,2 199639,811,43,3199843,712,34,0 200048,915,53,5200253,016,93,8 200454,119,05,0200658,120,84,9Bron: CBS In antwoord op de vragen van de leden van de VVD-fractie naar de samenloop
met de invoering van het nieuwe ouderentarief in de inkomstenbelasting merkt
de regering allereerst op dat van de gewijzigde indexatie van de lengte van
de tweede belastingschijf in combinatie met de doorwerkbonus positieve effecten
op de arbeidsparticipatie mogen worden verwacht1.De doorwerkbonus is zodanig vastgesteld dat wie van 62 jaar doorwerkt
tot 65 jaar en daarna aanspraak heeft op een totaal (pensioen)inkomen (AOW
plus aanvullend pensioen) dat uitgaat boven het einde van de tweede schijf,
gemiddeld genomen volledig wordt gecompenseerd door de invoering van het nieuwe
ouderentarief. Ook degenen die doorwerken tot 65 jaar en daarna aanspraak
hebben op een totaal pensioeninkomen van minder dan het einde van de tweede
schijf, hebben recht op de doorwerkbonus. Voor hen is doorwerken tot 65 jaar
extra aantrekkelijk.Omdat de bonus ook geldt voor wie doorwerkt na 65 jaar, wordt de arbeidsparticipatie
verder bevorderd. Bij de keuze om het AOW-pensioen bij doorwerken na 65 jaar
al dan niet uit te stellen zullen degenen die zonder uitstel uitzicht hebben
op een totaal pensioeninkomen dat het einde van de tweede schijf nadert, er
rekening mee moeten houden dat na uitstel van het AOW-pensioen het totaal
pensioeninkomen hoger uitkomt dan het einde van de tweede schijf. Daarbij
moet echter wel worden bedacht dat zonder uitstel van pensioen het gezamenlijk
inkomen uit arbeid en pensioen in veel gevallen in de vierde belastingschijf
zal vallen, zodat uitstel van het AOW-pensioen ondanks de invoering van het
nieuwe ouderentarief in de inkomstenbelasting toch een aantrekkelijke optie
kan zijn. Gegeven de keuzevrijheid is het genoemde fiscale beleid daarom niet
in strijd met het beleid om doorwerken tot en voorbij de leeftijd van 65 jaar
meer gangbaar te doen worden.4. Hoofdlijnen wetsvoorstelIn antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie om een reactie
op de redenering van professor Kappelle verwijst de regering naar de antwoorden
op de desbetreffende vragen van het Lid Koşer Kaya over het uitstellen
van de AOW2, alsmede naar bijlage 2 van de memorie
van toelichting.5% extra AOW-pensioen na een jaar uitstel is niet vergelijkbaar
met 5% rente over een jaar AOW-pensioen dat op de bank is gezet. De
5% extra AOW is immers welvaartsvast. Inclusief de tegemoetkoming stijgt
het bruto AOW-pensioen voor een alleenstaande in 2009 met 4% ten opzichte
van 2008. Over het AOW-pensioen dat op de bank wordt gezet moet eerst belasting
worden betaald. Bijlage 2 van de memorie van toelichting geeft de voors en
tegens van kiezen voor sparen dan wel uitstel van AOW.De leden van de CDA-fractie vragen hoe de bureaucratie die moet worden
opgetuigd om dit wetsvoorstel ten uitvoer te brengen zich verhoudt tot de
opbrengsten van het doorwerken na 65 jaar en de vermeende cultuurverandering
die de regering beoogd? De leden van de CDA-fractie vragen of de regering
kan garanderen dat dit wetsvoorstel uitvoerbaar is?De SVB geeft in zijn uitvoeringstoets aan het wetsvoorstel goed te kunnen
uitvoeren, mits het voorstel aan een aantal uitgangspunten voldoet waardoor
het eenvoudig uitvoerbaar is. De regering heeft daarom het wetsvoorstel op
deze uitgangspunten gestoeld. Op deze manier kunnen de beoogde doelen, een
flexibeler systeem van pensionering en cultuurverandering, worden gerealiseerd. De leden van de CDA-fractie memoreren dat in Nederland de arbeidsparticipatie
van mannen tussen de 60 en 65 en ook boven de 65 fors hoger is dan de arbeidsparticipatie
van vrouwen in die leeftijdscategorie. Voeg daarbij dat bij het huwelijk de
man doorgaans een aantal jaren ouder is dan de vrouw en de standaard situatie
zal zijn een man, die overweegt zijn AOW uit te stellen. Echter begrijpen
de leden van de CDA fractie het nu goed dat bij uitstel van de AOW hij niet
alleen zijn eigen AOW uitstelt (€ 650 per maand), maar daarmee ook
afziet van het recht op AOW-toeslag voor zijn partner (ook maximaal € 650
per maand)? Betekent dit dus dat je feitelijk niet 5% extra krijgt
van je niet verzilverde aanspraken in dit voorbeeld, maar slechts 2,5%?De AOW-toeslag voor partners jonger dan 65 vervalt per 2015. Tot 2015
maakt in de systematiek van de AOW de toeslag een onlosmakelijk onderdeel
uit van het AOW-pensioen waarop de 65-jarige recht heeft. Een verzoek om uitstel
heeft dus zowel betrekking op het AOW-pensioen als ook op de eventuele partnertoeslag.
De verhoging van het AOW-pensioen wordt daarom ook toegepast op een eventuele
toeslag waarop de AOW-gerechtigde op het tijdstip van uitbetaling van het
AOW-pensioen recht heeft.Concreet kan dat als volgt uitwerken. Als een man van 65 met een niet-werkende
vrouw van 62 zijn AOW één jaar uitstelt, dan loopt hij één
jaar partnertoeslag mis en wordt de partnertoeslag van de resterende twee
jaar (totdat zijn vrouw 65 is) met 5% verhoogd. Vaak zal uitstel van
de AOW voor iemand met recht op een partnertoeslag daarom financieel onaantrekkelijk
zijn. Uitstel van het AOW-pensioen is echter een vrijwillige keuze, die gebaseerd
is op de persoonlijke situatie van betrokkene.De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering terecht gekozen
heeft voor hetzelfde percentage voor mannen als voor vrouwen. Echter, de eersten
leven veel korter, aldus deze leden. Zij kunnen met het uitgespaarde geld
een hogere levenslange lijfrente kopen dan vrouwen. Deze leden vragen of de
regering dit rechtvaardig vindt.Voor het AOW-pensioen (eerste pijler) en de aanvullende pensioenen (tweede
pijler) geldt het uitgangspunt van gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Dit vloeit mede voort uit Europese regelgeving. In lijn hiermee geldt in voorliggend
wetsvoorstel een voor mannen en vrouwen gelijk verhogingspercentage voor het
AOW-pensioen als ervoor wordt gekozen het AOW-pensioen later dan op 65-jarige
leeftijd te laten ingaan. Daarmee is, als de overige factoren gelijk blijven,
het verhoogde AOW-pensioen voor mannen en vrouwen ook gelijk.Ten aanzien van aanvullende pensioenen schrijft de Nederlandse regelgeving
inzake gelijke behandeling onder meer voor dat de pensioenvoorziening voor
mannen en vrouwen gelijk moet zijn. Dit betekent dat de toegezegde pensioenuitkeringen
niet afhankelijk mogen zijn van het geslacht, net zo min als de door de werknemer
te betalen pensioenpremies. Als de overige factoren gelijk blijven, dienen
de periodieke pensioenuitkeringen voor mannen en vrouwen even hoog te zijn.
Dit vindt zijn grondslag in het uitgangspunt dat werkgevers mannen en vrouwen
bij de arbeidsvoorwaarden gelijk dienen te behandelen, wat het moeilijk verdedigbaar
maakt dat mannen en vrouwen tijdens hun actieve periode wel gelijk loon, maar
na afloop daarvan geen gelijke (pensioen)uitkering krijgen. Dit zou des te
meer knellen tegen de achtergrond van pensioen als uitgesteld loon.Omdat vrouwen gemiddeld langer leven dan mannen, ontvangen vrouwen langer
eerste of tweede pijlerpensioen dan mannen. Gelijke periodieke pensioenuitkeringen
leiden er dan toe dat het totale pensioeninkomen (periodieke uitkering maal
duur) voor vrouwen gemiddeld hoger is, waardoor feitelijk sprake
is van subsidiëring van vrouwen door mannen. Dit is echter de consequentie
van de keuze die gemaakt is voor gelijke periodieke pensioenuitkeringen voor
mannen en vrouwen. Die keuze acht de regering dan ook te rechtvaardigen.Anders is dit voor derde pijlerproducten als lijfrenten, waarvoor geen
gelijke behandelingsvoorschriften gelden. Dit uitgangspunt impliceert dat
verzekeringsmaatschappijen rekening kunnen houden met verschillen in levensverwachting,
zoals zij ook gezondheidsvragen mogen stellen bij het bepalen van de premiehoogte
van een overlijdensrisicoverzekering. De kortere (resterende) levensverwachting
van mannen kan er dan toe leiden dat mannen voor hetzelfde bedrag een hogere
lijfrente kunnen kopen dan vrouwen.De leden van de CDA-fractie vragen hoe groot de regering het selectie-effect
inschat?De regering verwacht dat het selectie-effect gering zal zijn. Er is niet
veel empirisch onderzoek of risicoselectie bij het uitstellen van pensioen
daadwerkelijk optreedt. Recent onderzoek uit Duitsland (Kühntopf en Tivig;
Early Retirement: The impact of changes in the benefit level; 2008) laat zien
dat mannen die een jaar later met pensioen gaan gemiddeld gezien een jaar
ouder worden. Hier treedt dus wel risicoselectie op. Naar verwachting zullen
vooral mannen gebruik maken van het uitstellen van de AOW. Mannen hebben echter
een lager dan gemiddelde levensverwachting en dit zal het selectie-effect
weer opheffen. Per saldo is het selectie-effect naar verwachting dan ook nihil.Het wetsvoorstel voorziet volgens de leden van de CDA-fractie in de mogelijkheid
dat de SVB de beslissing neemt om met terugwerkende kracht de AOW te laten
ingaan, omdat iemand middelen had onder het bestaansminimum. De leden van
de CDA fractie vragen zich af of het ook een recht van het individu is om
dit niet te laten gebeuren, of de SVB dan de hele AOW laat ingaan, of slechts
een deel van de AOW en welke actie de SVB onderneemt voor mensen met een onvolledige
AOW.De door de leden van de CDA-fractie bedoelde mogelijkheid om het AOW-pensioen
met terugwerkende kracht te laten ingaan (te laten uitbetalen) is al opgenomen
in het bestaande artikel 16, tweede lid, van de wet, waarin is bepaald dat
het AOW-pensioen kan ingaan maximaal een jaar voor de eerste dag van de maand
waarin de aanvraag werd ingediend. Tevens is voorzien in een «hardheidsclausule»
die bepaalt dat de SVB voor bijzondere gevallen daarvan kan afwijken. Door
de SVB wordt daarvan vooral gebruik gemaakt in bijzondere gevallen waarin
het netto-inkomen van de belanghebbende door het niet tijdig aanvragen in
de periode tussen de datum waarop de aanspraak is ontstaan en de datum die
ligt een jaar voor de aanvraag is gedaald beneden de voor hem geldende minimumnorm.Het wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid om bij de aanvraag om AOW-pensioen
de SVB te verzoeken het AOW-pensioen geheel of gedeeltelijk op een later tijdstip
te laten ingaan. Als betrokkene dit verzoek echter te laat indient, namelijk
op of na de eerste van de maand waarin de leeftijd van 65 jaar is bereikt,
kan aan het uitstel van de AOW door de SVB een maximale terugwerkende kracht
van één jaar worden toegekend. Hieraan zijn geen inhoudelijke
voorwaarden verbonden.Deze regeling impliceert dat betrokkene een verzoek tot uitstel van de
AOW bij de SVB moet indienen, wil de AOW kunnen worden uitgesteld. Dit verzoek
is gebaseerd op vrijwilligheid en kan worden gedaan bij de reguliere aanvraag
om AOW-pensioen. In dit verzoek geeft de betrokkene aan of hij
de AOW geheel of gedeeltelijk wil uitstellen. Vanzelfsprekend zal een betrokkene
geen verzoek tot uitstel bij de SVB indienen, als hij niet van deze mogelijkheid
gebruik wil maken.Bij het verzoek tot uitstel hoeft de betrokkene niet aan te geven op welke
tijdstip hij de AOW (alsnog) geheel of gedeeltelijk wil laten ingaan. Het
staat hem vrij op ieder door hem gewenst tijdstip, maar in ieder geval vóór
zijn zeventigste verjaardag, de SVB te verzoeken de AOW alsnog uit te betalen.
De betrokkene bepaalt dus zelf op welk moment de uitgestelde AOW tot uitbetaling
komt.Personen met een onvolledige AOW-pensioen die een inkomen hebben dat onder
het sociaal minimum komt, kunnen zich wenden tot hun gemeente voor aanvullende
en of bijzondere bijstand. Een persoon met een onvolledige AOW-pensioen die
tevens recht heeft op aanvullende bijstand kan volgens het wetsvoorstel geen
verzoek om uitstel van de ingangsdatum van de AOW indienen.In een groot aantal gemeenten (160) kan de aanvullende bijstand aangevraagd
worden bij de SVB. Voor de bijzondere bijstand blijft men aangewezen op de
gemeente. Voornemen is om vanaf 1 januari 2010 de aanvullende bijstand
voor personen met een onvolledige AOW volledig door de SVB te laten uitvoeren.
De bijzondere bijstand blijft bij de gemeenten. De overdracht van de uitvoering
van de aanvullende bijstand naar de SVB heeft ten doel het niet-gebruik van
aanvullende bijstand door AOW-gerechtigden terug te dringen.Het voorstel van de leden van de PvdA-fractie om het woordje «inclusief»
in de zin van de memorie van toelichting die begint met «Bij 80, 50
en 20%» te vervangen door «plus» wordt overgenomen.
Dit betekent dat de zin dus als volgt had moeten luiden:«Bij 80, 50 en 20% uitstel over drie achtereenvolgende jaren
resulteert bij een levensverwachting van 18,7 jaar plus een opslagfactor van
2 jaar een verhogingspercentage dat gelijk is aan 8,1% (=100*(0,3*((20,7/19,7)-1)+0,3*((20,7/18,7)-1)+0,2*((20,7/17,7
)1)))».De leden van de PvdA-fractie vragen of de berekeningswijze van de verhoging
bij een gedeeltelijk uitstel van AOW wel correct en eerlijk is.Terecht wijzen de leden van de PvdA-fractie erop dat iemand die kiest
voor uitstel over drie jaar van achtereenvolgens 80, 50 en 20%, in
het wetsvoorstel recht heeft op een verhoging van 8,1%, terwijl iemand
die kiest voor drie jaar lang uitstel van 50% recht heeft op een verhoging
van 8,475%. Het verschil vloeit voort uit toepassing van actuariële
principes. Hierdoor weegt het relatief omvangrijke uitstel in het derde jaar
van de laatste persoon zwaarder mee dan het relatief geringe uitstel gedurende
het eerste jaar. Iets eerlijker zou het zijn geweest indien na iedere tussentijdse
neerwaartse aanpassing van het uitstelpercentage een verhoging zou worden
toegepast op het niet uitgestelde AOW-pensioen. Om redenen van uitvoerbaarheid
is afgezien van de mogelijkheid van een tijdens de uitstelperiode geleidelijk
toenemende verhogingsfactor.De gesuggereerde wijziging van de formule is in ieder geval oneerlijk
omdat deze bij een uitstel van achtereenvolgens 100, 10 en 10% zou
leiden tot een verhoging van 16,95%, terwijl de verhoging in de formule
van het wetsvoorstel beperkt blijft tot 6,26% (=100*(0,9*((20,7/19,7)-1)
+0,1*((20,7/17,7)-1))). Dit is beperkt hoger dan de verhoging van 5,08%
na een jaar 100% uitstel van de AOW.De leden van de SP-fractie stellen dat het gevaar dreigt dat mensen met
een onvolledige AOW die een beroep doen op de bijstand straks gedwongen worden
om gebruik te maken van de uitstelregeling en verplicht worden
om door te werken. Zij vragen op welke wijze de minister dit gaat voorkomen.Wij kunnen de leden van de SP-fractie op dit punt geruststellen. In het
wetsvoorstel is geregeld dat personen met een onvolledige AOW die een beroep
doen op de bijstand de AOW niet kunnen uitstellen.De Wet werk en bijstand (WWB) bepaalt dat er geen recht op bijstand bestaat
voor zover een beroep kan worden gedaan op een voorliggende voorziening die
gezien haar aard en doel, geacht wordt voor de belanghebbende toereikend te
zijn. De WWB neemt in het stelsel van bestaansvoorziening de plaats in van
een laatste voorziening. Elke andere bestaansvoorziening heeft daarom voor
de WWB het karakter van een voorliggende voorziening die met voorrang op deze
wet dient te worden toegepast. De AOW is een dergelijke voorliggende voorziening.
Als er recht op AOW bestaat en de ingangsdatum van de AOW is op vrijwillig
verzoek van de belanghebbende verschoven naar een later tijdstip, dan is er
sprake van een situatie waarin de aanvrager een beroep kan doen op een voorliggende
voorziening.De leden van de SP-fractie vragen waarom dit wetsvoorstel geen opening
biedt om tijdens het uitstelproces de deelnemer alsnog de mogelijkheid te
geven zijn beslissing te herzien en te vragen het AOW bedrag uit te betalen
vanaf de leeftijd van 65 jaar in plaats van de procentuele verhoging.Wij begrijpen de vraag van de SP-fractie aldus dat gevraagd wordt naar
de mogelijkheid voor de AOW-gerechtigde om tijdens de uitstelperiode terug
te komen op zijn verzoek om uitstel en alsnog te vragen het AOW-pensioen met
terugwerkende kracht uit te betalen vanaf de leeftijd van 65 jaar. Dit zou
tot gevolg kunnen hebben dat een AOW-gerechtigde op zijn 68ste aan de SVB
zou kunnen vragen het uitgestelde AOW-pensioen alsnog vanaf zijn 65ste uit
te betalen, dus met een terugwerkende kracht van drie jaar.Van een dergelijke mogelijkheid zal men in de praktijk weinig gebruik
maken omdat het financieel onaantrekkelijk is. Immers, diegene loopt dan de
al opgebouwde verhoging van zijn AOW-pensioen mis en zal daarnaast in het
lopende jaar belasting moeten betalen over het totaal van het lopend bruto
inkomen uit werk en (aanvullend) pensioen vermeerderd met het over drie jaar
met terugwerkende kracht uitbetaalde bruto AOW-pensioen.Verder zou deze mogelijkheid de uitvoerbaarheid van de AOW niet ten goede
komen. Op dit moment is de uitvoering van de AOW betrouwbaar, omdat al vooraf
goed kan worden bepaald wie op welk moment aanspraak gaat maken op AOW-pensioen.
Deze betrouwbaarheid moet geborgd blijven. Vandaar dat de regering bij de
uitwerking van dit wetsvoorstel nadrukkelijk heeft gekozen voor een niet al
te gecompliceerde vormgeving van de geflexibiliseerde AOW. Een daaraan ten
grondslag liggend uitgangspunt is dat een eenmaal gemaakte keuze niet meer
teruggedraaid kan worden. Hierdoor kan het wetsvoorstel eenvoudig door de
SVB worden uitgevoerd.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het mogelijk is om de AOW
per maand uit te stellen, of dat dit alleen per jaar kan.Ja. Uitstel kan per maand. Bij het verzoek tot uitstel van de AOW hoeft
de betrokkene niet aan te geven tot wanneer hij de AOW wenst uit te stellen.
Hij hoeft slechts aan te geven dat hij de AOW op een later tijdstip wil laten
ingaan dan de eerste dag van de maand waarin hij 65 wordt. Daarna kan de betrokkene
op ieder hem gewenst tijdstip aan de SVB vragen hem de AOW alsnog uit te betalen.
Volgens de in de AOW geldende systematiek vindt de uitbetaling
van de AOW maandelijks plaats. Hierbij geldt wel de voorwaarde dat de AOW
niet vroeger kan ingaan dan op de eerste dag van de maand waarin het verzoek
tot uitbetaling is gedaan.De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het mogelijk is om met
terugwerkende kracht uitstel aan te vragen van de AOW, wanneer deze al is
uitgekeerd. Zo ja, dient het reeds uitgekeerde bedrag terugbetaald te worden,
of wordt dit in mindering gebracht op het resterende recht op AOW?Nee. Het verzoek om het AOW-pensioen later te laten ingaan, moet worden
gedaan bij de aanvraag om AOW. Als eenmaal een AOW-aanvraag is gedaan, vaststelling
van het recht op AOW-pensioen heeft plaatsgevonden en het AOW-pensioen wordt
uitbetaald, dan is het niet meer mogelijk om alsnog met terugwerkende kracht
om uitstel van het AOW-pensioen te verzoeken. De keuze om het AOW-pensioen
uit te stellen kan slechts eenmaal worden gemaakt. Na de keuze om het AOW-pensioen
niet uit te stellen, kan daarop dus later niet meer worden teruggekomen.5. Gevolgen voor andere regelingenDe leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of het
wetsvoorstel flexibilisering AOW in overeenstemming is met de herziene Europese
Code en specifiek artikel 27, lid 2 en 3.Artikel 27, lid 1, van de herziene Code bepaalt dat een Partij die een
pensioengerechtigde leeftijd kent van 65 jaar of hoger, die leeftijd moet
verlagen door aan ten minste één van de vier in art. 27, lid
1, genoemde situaties te voldoen [(a) zwaar of gevaarlijk werk, (b) arbeidsongeschiktheid,
(c) werkloosheid, (d) langer tijdvak van premiebetaling, arbeid of wonen dan
de herziene Code bepaalt]. Door het bekrachtigen van Deel IX (invaliditeit)
en Deel IV (werkloosheid) van de herziene Code wordt Nederland geacht aan
ten minste twee (arbeidsongeschiktheid en werkloosheid) van die vier situaties
te voldoen.De leden 2 en 3 van artikel 27 van de herziene Code maken het mogelijk
voor een Partij om af te wijken van het eerste lid van artikel 27 wat betreft
het verlagen van de pensioengerechtigde leeftijd. Voor Nederland speelt dit
echter niet omdat Nederland al voldoet aan art. 27 lid 1 en dus geen gebruik
maakt van de mogelijkheid om daarvan af te wijken.Kortom: de leden 2 en 3 van artikel 27 van de herziene Code zijn voor
Nederland niet van toepassing.Het wetsvoorstel biedt personen de keuze om hun AOW-pensioen later te
laten ingaan dan op de 65-jarige leeftijd. Personen behouden daarom het recht
om het AOW-pensioen in te laten gaan op 65-jarige leeftijd.6. Financiële paragraafUit de brief van Actal blijkt dat het wetsvoorstel leidt tot een structurele
toename van de administratieve lasten voor burgers met 66 000 tot 81 000
uur en out-of-pocket kosten van € 500 per jaar. De leden van de
CDA-fractie vragen hoe deze stijging wordt gecompenseerd en hoe dit zich verhoudt
tot de reductiedoelstelling van de regering van 25%?De omvang van de toename van de administratieve lasten voor burgers is
direct gekoppeld aan het gebruik van de uitstelmogelijkheid. De administratieve
lasten stijgen alleen voor burgers die belangstelling hebben voor uitstel
van het AOW-pensioen en die daadwerkelijk gaan uitstellen. Voor burgers
die hun AOW-pensioen bij voorbaat niet uit willen stellen, treedt geen verandering
op in de administratieve lasten ten opzichte van de huidige situatie.Afhankelijk van het feitelijke gebruik kunnen de administratieve lasten
dus nog hoger of lager uitvallen dan de vermelde raming.De mogelijke stijging van de administratieve lasten is een zeer gering
deel van het totale aantal uren administratieve lasten voor burgers op SZW
terrein. Naar verwachting zal de 25% reductiedoelstelling door SZW
nog steeds worden gehaald.De leden van de SP-fractie vragen wat de schatting is van het aantal mensen
dat overlijdt in de gevraagde uitstelperiode en welke financiële voordelen
daaraan zijn verbonden voor de overheid.De kans dat een man van 65 in zijn 65e levensjaar overlijdt, is momenteel
1,3%. Dezelfde kans voor vrouwen bedraagt 0,8%. Deze overlijdenskansen
lopen langzaam op met de leeftijd.Aan overlijden tijdens de uitstelperiode zijn echter geen financiële
voordelen voor de overheid verbonden. De verhoging van het AOW-pensioen is
gebaseerd op de gemiddelde levensverwachting. Tegenover de financiële
voordelen van overlijden op een beneden gemiddelde leeftijd (sterfterisico)
staan financiële nadelen van overlijden op een boven gemiddelde leeftijd
(langlevenrisico). Als de groep uitstellers een dwarsdoorsnede vormt van de
totale populatie vallen deze vooren nadelen precies tegen elkaar weg. De regering
zal naar verwachting dus geen financieel voordeel behalen uit het overlijden
van mensen tijdens de uitstelperiode.In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie om een overzicht
van het netto financieel voordeel dat uitstel van de AOW met een, twee of
drie jaar oplevert, verwijst de regering naar tabel 8 in bijlage 1 van de
memorie van toelichting.Deze tabel geeft voor een aantal groepen werknemers die tussen 2010 en
2015 de leeftijd van 65 jaar bereiken, een overzicht van het besteedbaar pensioeninkomen
bij voortzetting van het huidig dienstverband tot 65 jaar, uitgedrukt als
percentage van het besteedbaar inkomen uit arbeid op 64-jarige leeftijd. De
tabel laat zien hoe dit relatieve pensioeninkomen kan worden verhoogd door
een, twee of drie jaar langer doorwerken terwijl of alleen het aanvullend
pensioen wordt uitgesteld of het uitstel naast het aanvullend pensioen ook
betrekking heeft op de AOW.De tabel laat zien dat twee jaar langer doorwerken in combinatie met uitstel
van zowel aanvullend pensioen als AOW in veel gevallen al een bijna 10%-punt
hoger pensioenresultaat oplevert. Bij drie jaar langer doorwerken is het resultaat
in alle gevallen duidelijk hoger dan 10%-punt.Het is evenwel niet eenvoudig om te komen tot heldere algemeen geldende
gedragsregels. De diversiteit in persoonlijke omstandigheden, opgebouwde rechten
en keuzemogelijkheden staat dit in de weg. Zo blijkt uit bijlage 1 van de
memorie van toelichting dat uitstel van AOW niet altijd loont omdat door de
stijging van bruto pensioeninkomen een inkomensgrens kan worden overschreden
waardoor niet langer recht bestaat op de ouderenkorting die in 2008 € 486
bedroeg. Ook de keuze mogelijkheden zijn van invloed. In de bijlage is de
aantrekkelijkheid van uitstel van AOW onderzocht in aanvulling op uitstel
van aanvullend pensioen bij doorwerken na 65 jaar. Maar waar sprake is van
verschillen in indexatiekwaliteit kunnen ook andere opties worden bezien.
Daarnaast moeten de gevolgen voor het pensioeninkomen worden afgewogen tegen
het gederfd besteedbaar inkomen bij doorwerken na 65 jaar zonder uitstel van
AOW en/of aanvullend pensioen. Tabel 9 van de memorie van toelichting geeft
de verhouding tussen het eenmalig gederfd en het jaarlijks extra besteedbaar
inkomen bij één jaar uitstel van AOW. Door de veelheid van factoren die hierbij een rol spelen zal de een andere afwegingen maken
dan de ander.De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat dit wetsvoorstel
op korte termijn een positief effect heeft op de overheidsfinanciën,
maar op lange termijn een negatief effect. Deze leden wijzen er op dat de
kosten die samenhangen met de vergrijzing in de toekomst al toenemen. Zij
vragen of deze wetswijziging dit effect niet versterkt en hoe wordt voorkomen
dat toekomstige generaties met een nog grotere last worden opgezadeld.Het wetsvoorstel heeft op korte termijn (op kasbasis) een positief effect
op de overheidsfinanciën. In het begin zijn er immers meer mensen die
het AOW-pensioen uitstellen en geen AOW-pensioen krijgen dan mensen die na
hun uitstel een hoger AOW-pensioen uitbetaald krijgen. Op de lange termijn
heeft het wetsvoorstel een neutraal effect op de overheidsfinanciën.
De besparingen door uitstel van AOW vallen dan weg tegen de uitgaven aan hogere
AOW-pensioenen van mensen die eerder uitgesteld hebben. Toekomstige generaties
worden dus niet opgezadeld met een nog grotere last.Wel kunnen tijdelijke afwijkingen van dit patroon optreden. Als de vergrijzing
over zijn hoogtepunt heen is, zijn er bijvoorbeeld tijdelijk minder besparingen
door nieuwe uitstellers dan uitgaven aan mensen die op het hoogtepunt van
de vergrijzing uitgesteld hebben.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. KlijnsmaDe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. P. H. Donner XNoot1Zie CPB Notitie Effecten van participatiebeleid,
paragraaf 2.6, als bijlage opgenomen in het Advies Commissie Arbeidsparticipatie Naar een toekomst die werkt, 16 juni 2008.XNoot2Aanhangsel Handelingen II 2008/2009, nr. 700. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31774-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl