EG-implementatiewet Awgb; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28770, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-04-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28770 nr. 4

16-04-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENDe strekking en inhoud van de richtlijnWijze van implementatie in de AwgbTijdige implementatieHet begrip seksuele gerichtheidTerminologieArtikel 3 Awgb over een uitzondering voor kerkgenootschappenDe implementatie van de kaderrichtlijn voor de gronden
handicap en leeftijdImplementatie van de kaderrichtlijn via drie wetgevingstrajectenOverige onderwerpen met betrekking tot de gronden handicap
en leeftijdCommissie gelijke behandelingNieuwe richtlijnen met betrekking tot de grond geslachtARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IOnderdeel B (opdracht tot onderscheid)Onderdeel C (intimidatie)Onderdeel E, onder 1 (uitzondering voor objectief gerechtvaardigd
onderscheid)Onderdeel E, onder 2 (randvoorwaarden voorkeursbeleid)Onderdeel E, onderdeel 3 (wijziging van artikel 2, vierde
lid, van de Awgb)Onderdeel H, onder 3 en 4 (arbeidsomstandigheden)Onderdeel I (lidmaatschap van werkgevers- en werknemersorganisaties
en verenigingen van beroepsgenoten)Onderdeel K (toegang tot goederen en diensten; toevoeging
begrip loopbaanoriëntatie)Onderdeel L (geen rassendiscriminatie in de sociale bescherming,
met inbegrip van sociale zekerheid, en bij sociale voordelen)Onderdeel N (bescherming tegen victimisatie-ontslag bij
de arbeid)Onderdeel P (bewijslast)Artikel IVOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28770Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 770Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten
ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/43/EG en richtlijn nr. 2000/78/EG (EG-implementatiewet
Awgb)nr. 4VERSLAGVastgesteld 16 april 2003De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder
het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben beantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.ALGEMEENDe leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Deze leden hebben een aantal vragen en opmerkingen over het
voorliggende wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
voorliggend wetsvoorstel. Regelgeving ter waarborging van gelijke behandeling
in gelijke gevallen biedt in de praktijk een belangrijk kader voor de burger.
Deze leden hechten er aan dat er toegankelijke en transparante wetgeving ontstaat
op het terrein van de gelijke behandeling. Een integratie van de bij elkaar
passende wetten en volstrekte coherentie met de Europese regelgeving staat
wat deze leden betreft daarbij centraal.De kenbaarheid van wetgeving is van groot belang voor de werking ervan.
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering naar de voorlichting rond
deze nieuwe wetgeving, zodat de makkelijk te ontstane verwarring bij burgers
tot een minimum kan worden beperkt.Een betrouwbare overheid ziet toe op de handhaving van regelgeving. Op
welke wijze zal de regering toezien op de handhaving van het voorliggende
wetsvoorstel, zo vragen de aan het woord zijnde leden.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel tot wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling (Awgb)
en enkele andere wetten ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/43/EG en richtlijn
nr. 2000/78/EG (EG-implementatiewet Awgb). Deze leden hebben een aantal vragen
en opmerkingen over het voorliggende wetsvoorstel. De leden van de LPF-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel, alsmede van het commentaar van de Raad van
State daarop. Deze leden plaatsen enkele kanttekeningen bij het wetsvoorstel.De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel dat strekt tot implementatie van de beide EG-richtlijnen
op het terrein van gelijke behandeling in de Awgb. Deze leden hebben een aantal
vragen aan de regering. Zo vragen deze leden in welke mate er publiekelijk
ruchtbaarheid wordt gegeven aan deze nieuwe wet. Op welke manier wordt het
grote publiek bereikt over deze wetswijziging? Welke rol speelt de Commissie
gelijke behandeling hierbij, zo vragen deze leden.De leden van de GroenLinks-fractie hebben met bijzondere belangstelling
kennisgenomen van de voorstellen tot uitvoering van de voorliggende EG-richtlijnen.
Deze leden constateren dat de invoering door de Europese Raad van de zogenaamde
rasrichtlijn en van de zogenaamde kaderrichtlijn werkgelegenheid en beroep,
in 2000 een impuls hebben gegeven aan de ontwikkeling van een herziene wetgeving
op het terrein van gelijke behandeling in Nederland. Ook de evaluatierapporten
over de Awgb van de Katholieke Universiteit Nijmegen (1999) en van de Commissie
gelijke behandeling (2000), concluderen dat de Awgb aanpassing behoeft. In
de kabinetsreactie op deze evaluaties (juli 2002), werd al aangegeven dat
spoedige implementatie van de richtlijnen prioriteit heeft. Deze leden zijn
blij dat het voorstel thans bij de Tweede Kamer ligt, mede gezien de spoedige
termijn (juli 2003) waarop invoering moet zijn bekrachtigd.De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de Raad van State overwegende
bezwaren tegen het wetsvoorstel heeft, maar dat deze bezwaren door aanpassingen
kunnen worden ondervangen. Een aantal adviezen van de Raad van State neemt
de regering niet over.Deze leden hebben diverse vragen en opmerkingen over het voorliggende
wetsvoorstel. Met name bij de algemene doelstelling van de wet en de reikwijdte
van de voorgestelde bepalingen, bij het advies van de Raad van State en de
reactie van de regering daarop, en bij de voorgenomen inwerkingtreding.Bij de implementatie van de richtlijnen dienen de lidstaten de richtlijnen
adequaat onder de aandacht te brengen van hun burgers. Dit betekent in de
Nederlandse situatie dat op diverse momenten na de totstandkoming van de wetgeving
een voorlichtingscampagne gehouden zou moeten worden. Wat doet de regering
hieraan, gezien de gefaseerde invoering en de uitgestelde integratiewetgeving,
zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie. Stuurt de regering aan op één
campagne, waarin de aspecten van de diverse regelingen naar voren komen, of
kiest de regering voor gefragmenteerde voorlichting, die telkens op een deel
van de wetgeving van toepassing is?De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel EG-implementatiewet Awgb. Deze leden ontvangen geluiden uit
het veld dat er problemen worden ervaren bij het bevorderen en de naleving
van de wetgeving die strekt tot gelijke behandeling. De klachten behelzen
vooral de onoverzichtelijkheid en problemen bij de samenloop van gronden.
Onderhavig voorstel brengt geen eenheid in de reikwijdte van de verschillende
wetten tot gelijke behandeling. Integendeel, via het beoogde artikel 7a van
de Awgb wordt de verscheidenheid alleen maar groter, zo menen deze leden.
Zij pleiten voor een snelle invoering van de integratiewet, waarin een eenduidige
uitwerking van de gelijkebehandelingsnorm voor alle gronden wordt geregeld.
Reikwijdten en normstelling dienen zoveel mogelijk bij elkaar aan te sluiten. De leden van de D66-fractie vragen hoe het gesteld is met de (publieks)voorlichting
omtrent de reikwijdte van de bevoegdheden van de Commissie gelijke behandeling
na de implementatie van de verschillende richtlijnen. Denkt de regering dat
het voor het publiek duidelijk zal zijn voor welke zaken men zich tot de Commissie
kan wenden, zo vragen deze leden.De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel dat ertoe strekt twee EG-richtlijnen te implementeren in de Awgb
en in het wetsvoorstel gelijke behandeling op grond van handicap of chronische
ziekte.Deze leden vragen wie verantwoordelijk wordt gehouden voor de voorlichting
en informatievoorziening over de voorliggende wetswijzigingen. Indien de overheid
hiervoor primair verantwoordelijk wordt geacht, hoe wordt aan deze taken uitvoering
gegeven?De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Bij diverse gelegenheden, zoals in het kader van de Raad voor
werkgelegenheid en sociaal beleid, hebben deze leden reeds aangegeven de noodzaak
van de aan de orde zijnde richtlijnen in het licht van het subsidiariteitsbeginsel
niet in te zien. Gegeven de voorliggende richtlijnen, constateren deze leden
evenwel dat zij in kunnen stemmen met de strekking daarvan. Daarmee geven
deze leden aan voorstanders te zijn van het bestrijden van discriminatie in
de zin van het maken van een ongerechtvaardigd onderscheid.De strekking en inhoud van de richtlijnDe leden van de GroenLinks-fractie menen dat de wettelijke discriminatiegronden
uitbreiding behoeven. Op grond van de rasrichtlijn wensen deze leden een uitbreiding
van de werkingssfeer van de Awgb, zodat de daar geldende anti-discriminatiebepalingen
ook voor andere groepen zal gelden. Zo kan de Commissie gelijke behandeling
wel oordelen over vermeende discriminatie in de sociale zekerheid, maar uitsluitend
op grond van de rasrichtlijn. Waarom heeft de regering niet direct de bevoegdheid
van de Commissie ook op andere gronden geregeld in de huidige voorstellen,
zo vragen deze leden.Een tweede wenselijke uitbreiding is naar het oordeel van deze leden die
van natuurlijke personen naar rechtspersonen. Waarom heeft de regering dit
niet meteen geregeld in de huidige wetsvoorstellen?Een derde wenselijke uitbreiding is naar het oordeel van deze leden die
naar goederen en diensten. Waarom heeft de regering dit niet geregeld in de
huidige wetsvoorstellen, zo vragen deze leden.De leden van de GroenLinks-fractie achten het een maatschappelijk feit
dat personen geconfronteerd worden met verschillende varianten van discriminatie,
die bovendien kunnen cumuleren, oftewel meervoudige discriminatie. Deze leden
zijn blij met de voorgestelde gronden leeftijd en handicap in de Nederlandse
wetgeving, maar denken dat dit nog niet voldoende is. Naar het oordeel van
deze leden moet voorkomen worden dat er een hiërarchie in discriminatie
zou ontstaan, waarbij de ene grond een betere bescherming zou bieden dan een
andere. De discriminatiegronden zelf verdienen ook een gelijke behandeling.
In dat licht wijzen deze leden op de sociale bescherming die voortvloeit uit
de rasrichtlijn maar welke thans ontbreekt met betrekking tot andere discriminatiegronden.
De rasrichtlijn heeft de werkingssfeer van de anti-discriminatiewetgeving
sterk uitgebreid met de terreinen sociale bescherming, sociale zekerheid en
gezondheidszorg. Hoe staat de regering tegenover de aanpassing van onze wetgeving
aan de rasrichtlijn voor wat betreft de andere gronden, en waarom is het wetsvoorstel
niet zo ingevuld dat tegen alle discriminatievormen dezelfde bescherming
geldt, zo vragen de aan het woord zijnde leden.Ten aanzien van de gekozen reikwijdte en het tijdstip van inwerkingtreding
hebben de leden van de GroenLinks-fractie enkele vragen. De regering meldt
in de memorie van toelichting dat de werkingssfeer van de beide richtlijnen
zich uitstrekt tot zowel de overheidssector als de particuliere sector. Voorziet
dit wetsvoorstel en/of de hiermee samenhangende wetsvoorstellen in de volledige
implementatie van de richtlijnen voor de overheidssector of is daarvoor nog
aanvullende regelgeving noodzakelijk, zo vragen deze leden.In de memorie van toelichting wordt uitgelegd dat beide richtlijnen een
minimumkader scheppen. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
naar de stand van zaken van de implementatie van deze richtlijnen in andere
EU-lidstaten.Ook vragen deze leden of andere EU-lidstaten deze richtlijnen inderdaad
als minimumkader hebben aangehouden of dat er door bepaalde lidstaten is gekozen
voor een hoger beschermingsniveau. Indien dit het geval is, zijn de genoemde
leden benieuwd waar voor is gekozen en om welke redenen is afgeweken van de
richtlijnen.Wijze van implementatie in de AwgbTijdige implementatieDe regering heeft in het onderhavige wetsvoorstel ervoor gekozen om de
wetgeving zodanig uit te breiden dat er een extra beschermingsniveau tot stand
gebracht wordt. Hoewel de leden van de CDA-fractie in principe belangstellend
tegenover deze beschermingsuitbreiding staan, zijn deze leden minder te spreken
over de toename van juridische regels die deze uitbreiding met zich meebrengt.
Dit met het oog op het tegengaan van juridisering.Daarnaast blijkt de regering de implementatietermijn wél te willen
overschrijden wanneer sprake is van een uitbreiding van de regelgeving die
extra bescherming met zich meebrengt, maar niet vanwege een regulering van
alle wetgeving op het terrein van de gelijke behandeling, waar ook de Raad
van State om heeft gevraagd. De leden van de CDA-fractie vragen de regering
deze inconsequentie in het beleid toe te lichten.Gezien de implementatietermijn van de richtlijn dient het wetsvoorstel
vóór 19 juli 2003 door het parlement aanvaard en vervolgens
in het Staatsblad afgekondigd te zijn. Door het aanbrengen van aanvullend
nationaal beleid, heeft de regering bewust het risico van niet-tijdige implementatie
genomen. De toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de tot stand te brengen
wetgeving zou naar het oordeel van de regering daarmee zo sterk worden bevorderd
dat dit een aanvaardbaar risico mocht worden geacht. De keuze voor een drietal
wetgevingstrajecten berust echter op het niet willen nemen van het risico
van niet-tijdige implementatie. Terwijl juist de integratie tot één
wetsvoorstel de toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de wet, een streven
dat de leden van de LPF-fractie ook in bredere zin een warm hart toedragen,
een stap dichterbij zou brengen. Deze keuze lijkt in tegenspraak met de keuze
voor het aanbrengen van aanvullend nationaal beleid. Ook de leden van de LPF-fractie
zien op dit punt graag een nadere toelichting van de regering tegemoet.De regering stelt in de memorie van toelichting dat het wetsvoorstel,
in weerwil van Aanwijzing 337 (Aanwijzigen voor de regelgeving), aanvullend
nationaal beleid dat dus verder strekt dan de richtlijnen eisen, bevat. Daarmee
heeft de regering bewust het risico van niet-tijdige implementatie
genomen. De toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de tot stand te brengen
wetgeving zou naar het oordeel van de regering daarmee echter zo sterk worden
bevorderd dat dit een aanvaarbaar risico mocht worden geacht. De Raad van
State heeft in zijn advies een soortgelijk bezwaar naar voren gebracht. De
Raad kritiseert de methode van implementatie langs een drietal wetgevingstrajecten,
waarvoor de regering heeft gekozen. De regering heeft geantwoord op grond
van tijdsdruk niet aan dit bezwaar tegemoet te kunnen komen. Op langere termijn
zou er wel ruimte voor integratie zijn.De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering deze grotere toegankelijkheid
en uitvoerbaarheid nogmaals nader toe te lichten nu de implementatie van de
richtlijnen plaatsvindt via verscheidene wetgevingstrajecten die op verschillende
tijdstippen bij de Tweede Kamer in gang zijn gezet. Kan de regering het departementale
voorbereidingstraject van dit wetsvoorstel schetsen? Dit in het licht van
het feit dat de betrokken richtlijnen dateren van 29 juni 2000 respectievelijk
27 november 2000 en de regering het wetsvoorstel pas op 28 januari 2003, ongeveer
5 maanden voor het verstrijken van de implementatietermijn, bij de Tweede
Kamer heeft ingediend. Heeft de regering in de periode voorafgaande aan de
totstandkoming van de richtlijnen de mogelijkheid gehad op de implementatie
in de nationale wetgeving te anticiperen? Indien dit niet het geval was, waardoor
werd die onmogelijkheid dan veroorzaakt, zo vragen deze leden. Indien dit
wel het geval was, hoe heeft de regering die tijd dan benut? Hoe is de tijd
benut sinds de Tweede Kamer op 4 april 2002 de brief van de staatssecretaris
van SZW ontving over de implementatie van de richtlijnen inzake gelijke behandeling
(Kamerstuk 28 187)?Ook de leden van de SGP-fractie merken op dat het voorliggende wetsvoorstel
slechts enkele maanden voor het verstrijken van de implementatietermijn bij
de Tweede Kamer is ingediend en vragen naar de reden daarvan.De aan het woord zijnde leden constateren voorts dat de regering bij gelegenheid
van de implementatie van de voorliggende richtlijnen in het onderhavige wetsvoorstel
ervoor kiest om de noodzakelijke wijzigingen ook van toepassing te verklaren
op de gronden die niet in de richtlijn, maar wel in de Awgb voorkomen. Dat
betreft de naar hun aard zeer gevoelige gronden van politieke gezindheid,
geslacht, nationaliteit en burgerlijke staat. De aan het woord zijnde leden
stellen vast dat de regering hiermee in strijd handelt met aanwijzing 337
van de Aanwijzingen voor de regelgeving, zoals de regering zelf in de memorie
van toelichting aangeeft. De leden van de SGP-fractie vragen naar de reden
van het feit dat de richtlijnen niet van toepassing zijn op de hiervoor genoemde
gronden en of dat ook inhoudelijk betekenis kan hebben voor de nationale regelgeving.In het verlengde daarvan vragen deze leden de regering de afweging tussen
een uniforme regeling voor alle in de Awgb genoemde gronden en het negeren
van de Aanwijzingen voor de regelgeving te heroverwegen.Het begrip seksuele gerichtheidDeelt de regering de visie van de leden van de PvdA-fractie dat nu artikel
13 EG en de kaderrichtlijn spreken over «seksuele geaardheid»,
het in het kader van de eenduidigheid aanbeveling verdient om het begrip «hetero-
of homoseksuele gerichtheid» in de Awgb te vervangen door het begrip
«seksuele gerichtheid»?De leden van de GroenLinks-fractie merken ten aanzien van de voorgestelde
bepaling over hetero- of homoseksuele gerichtheid het volgende op. Deze leden
kunnen instemmen met de keuze van de regering voor de term seksuele
gerichtheid, aangezien deze breder is dan de term geaardheid en ook op handelingen
betrekking kan hebben. Bovendien leidt de keuze voor gerichtheid niet tot
discussie over de vraag of die gerichtheid aangeboren dan wel verworven is.
Een vraag die met de term geaardheid wel naar voren komt.Wel hebben deze leden vragen over de keuze voor de terminologie homo-
en heteroseksuele gerichtheid. Deze term is beperkend, aangezien niet uitgesloten
wordt dat andere vormen van seksuele gerichtheid wel aanleiding zouden kunnen
vormen tot het maken van een gerechtvaardigd onderscheid. Dat roept vragen
op over de rechtvaardiging van discriminatie ten aanzien van niet genoemde
seksuele gerichtheden, zoals biseksuele gerichtheid, pedoseksuele gerichtheid,
transseksualiteit et cetera. Deze leden vragen de regering wat er tegen zou
zijn om de terminologie in die zin te verbreden tot «seksuele gerichtheid»,
en indien daartegen geen overwegende bezwaren bestaan, deze terminologie te
introduceren in het wetsvoorstel.De leden van de D66-fractie vragen waarom de regering de term «sexual
orientation» uit de Europese richtlijn niet heeft overgenomen met de
term «seksuele geaardheid» of «seksuele voorkeur»,
maar de term «hetero- of homoseksuele gerichtheid» uit de oude
wet ongewijzigd heeft gelaten. Wat verzet zich tegen het vervangen van de
term «hetero- of homoseksuele gerichtheid» door de term «seksuele
geaardheid» of «seksuele voorkeur»?Met de Raad van State zijn de leden van de SGP-fractie van mening dat
de voorkeur moet worden gegeven aan de terminologie van de richtlijnen. De
genoemde voorkeur geldt voor deze leden met name ten aanzien van het begrip
«seksuele geaardheid» tegenover de nu in de Awgb opgenomen omschrijving
«hetero- of homoseksuele gerichtheid». Volgens de regering heeft
de laatstgenoemde terminologie de voorkeur, omdat deze in ieder geval ook
de concrete uitingen van een seksuele geaardheid omvat. De leden van de SGP-fractie
zijn daarentegen van mening dat concrete uitingen van een hetero- of homoseksuele
geaardheid het maken van onderscheid wel degelijk kan rechtvaardigen en dat
gelijke behandeling van de hetero- en homoseksuele praxis derhalve niet bij
wet moet worden beschermd. Het begrip «sexual orientation» uit
de kaderrichtlijn vereist dit volgens hen ook niet. De genoemde leden vragen
in hoeverre onder de begrippen «sexual orientation» (kaderrichtlijn)
en mogelijke Nederlandse equivalenten daarvan ook alternatieve seksuele voorkeuren
als transseksualiteit en pedofilie kunnen worden verstaan, zoals onder meer
door mr. I.P. Asscher-Vonk is beweerd.TerminologieDe Raad van State gaat in zijn advies in op de terminologie van het wetsvoorstel.
De regering heeft ervoor gekozen om bij de Nederlandse terminologie te blijven,
zoals die gebruikt wordt in de Grondwet en de Awgb. De Raad van State ziet
echter, in verband met de dekking van de richtlijnbepalingen door het wetsvoorstel,
liever het gebruik van de terminologie zoals die in de richtlijnen gebruikt
wordt. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft
toegezegd te zullen bekijken of, en zo ja wanneer, nader onderzoek wordt gedaan
naar het gebruik van de terminologie. Hierdoor zal de implementatie, die naar
verwachting de implementatietermijn zal overschrijden, echter nog langer op
zich laten wachten. De leden van de CDA-fractie zijn geen voorstander van
een ad hoc interpretatie, dit vanwege de rechtsonzekerheid die kan ontstaan.
Wellicht is het verstandiger, mede gelet op de tijdsdruk, om de terminologie
uit de richtlijnen over te nemen. Kan de regering het verschil van inzicht
met de Raad van State op dit punt nog eens toelichten, zo vragen de leden
van de CDA-fractie.De leden van de LPF-fractie kunnen zich vinden in de motivatie die de
regering hanteert om, in plaats van het negatieve begrip «discriminatie»
zoals weergegeven in de te implementeren richtlijnen, in de Awgb vast te houden
aan het, ook door de Raad van State als zodanig geïnterpreteerde neutrale
begrip «onderscheid».De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de Europese richtlijn
afwijkt van de begrippen die de Awgb hanteert. In de richtlijn is gekozen
voor een asymmetrische benadering van het begrip «discriminatie».
De vraag dringt zich bij deze leden op of de neutralere terminologie «onderscheid
maken» uit de Awgb wel gehandhaafd kan blijven. De Commissie gelijke
behandeling en het Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie
hebben eerder aangegeven voor handhaving van het gesloten stelsel te zijn,
mede omdat daarbij naar hun oordeel duidelijkheid bestaat over wat wel en
niet getolereerd wordt, voorkomen kan worden dat het gelijkheidsbeginsel wordt
uitgehold en de rechtszekerheid bevorderd kan worden. De evaluatieonderzoeksgroep
van de Katholieke Universiteit Nijmegen deed wel enige suggesties hoe omgegaan
zou kunnen worden met het verschil tussen direct en indirect onderscheid.De Raad van State meent evenwel dat aansluiting bij de terminologie van
de richtlijn uit oogpunt van Europese harmonisatie van strafrecht en jurisprudentie
de voorkeur verdient. De regering heeft dit advies niet opgevolgd en vastgehouden
aan terminologie van de Awgb, en wijkt daarmee bewust af van de asymmetrische
benadering in de EG-richtlijn en van het advies van de Raad van State. De
regering heeft op dit punt een principebesluit genomen, maar houdt daarbij
enige slagen om de arm. De Minister van BZK zal in overleg met de betrokken
bewindspersonen bezien of, en zo ja wanneer, nader onderzoek wordt gedaan
naar de opportuniteit van een andere terminologie. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen naar de stand van zaken met betrekking tot dit onderzoek. Zij vragen
de regering of inmiddels een definitief besluit is genomen, en indien dat
het geval is en het besluit inhoudt dat daadwerkelijk onderzoek wordt gedaan,
op welke moment dit tot resultaten zal leiden.De Raad van State ziet onder meer aanleiding om de richtlijnterminologie
over te nemen in het feit dat betwijfelt wordt of het wetsvoorstel de werkingssfeer
van de richtlijn volledig dekt. Indien in de nationale wetgeving dezelfde
terminologie wordt gehanteerd is er geen ruimte voor die twijfel. De aan het
woord zijnde leden merken op dat zij daar gevoelig voor zijn en vragen de
regering een nadere toelichting op dit punt. Dit mede in het licht van de
afweging dat een land met een bepaald niveau van bescherming ingevolge de
richtlijn niet terug mag vallen naar een lager niveau, wat relevant lijkt
gezien het feit dat de term «onderscheid» zoals gebruikt in de
Awgb een beduidend ruimer criterium is dan de term «discriminatie»
zoals gebruikt in de richtlijn.De regering merkt op dat er geen uitspraken van het Europese Hof van Justitie
of opvattingen van de Europese Commissie bekend zijn, op basis waarvan moet
worden aangenomen dat het in Nederland bestaande wettelijk systeem niet kan
worden gehandhaafd. Daarnaast merkt de regering op dat het gebruik van het
begrip «onderscheid» in de Nederlandse wetgeving in de praktijk
niet tot problemen heeft geleid. De leden van de GroenLinks-fractie willen
weten of de regering deze opvatting ook nog op andere wijze heeft getoetst
dan uitsluitend aan de bestaande jurisprudentie.De aan het woord zijnde leden menen, zoals opgemerkt, dat de term «onderscheid
maken» ruimer is dan «discriminatie». Als het doel van de
Awgb is om achterstandsposities te verbeteren, moet ook geconstateerd worden
dat de term «discriminatie» een zwaardere bewijslast vraagt. De term «discriminatie» biedt bovendien wellicht een te negatieve
of asymmetrische benadering als uitgegaan wordt van het verbeteren van achterstandsposities.
Bovendien mogen de lidstaten bij de implementatie van de richtlijnen een hoger
beschermingsniveau vaststellen of handhaven, maar mogen zij hun beschermingsniveau
niet op basis van deze richtlijnen verlagen. Daarmee rijst de vraag voor deze
leden of Nederland tekortschiet in de overname van de minimale standaard«discriminatie»
die de richtlijn beoogt. Daarnaast vragen deze leden of in de toekomst geen
problemen kunnen worden verwacht in Europees verband, zowel met lidstaten
als met het Europese Hof, ten aanzien van de Nederlandse eigenstandige benadering.De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering verder aan te geven
welke gevolgen de terminologie van de Awgb heeft voor de problematiek van
het directe en indirecte onderscheid. Het begrip indirect onderscheid houdt
in dat ogenschijnlijk neutrale criteria achterstelling van bepaalde groepen
tot gevolg hebben. Zou dit begrip in de wet niet verduidelijkt moeten worden
nu de regering vasthoud aan het «maken van onderscheid», zo vragen
deze leden. Temeer daar de samenloop van direct en indirect onderscheid in
het verleden tot onbegrip heeft geleid, vernemen deze leden gaarne wat de
gevolgen zijn voor het indirecte onderscheid dat de Commissie gelijke behandeling
bij «vermeend onderscheid» gebruikt.Voorts vragen de aan het woord zijnde leden wat er met de adviezen van
de Katholieke Universiteit Nijmegen aangaande het niet van toepassing verklaren
van anti-discriminatiewetgeving, en het inroepen van buitenwettelijke normen
als redelijk en billijk, gebeurd is.Tot slot vragen deze leden of de keuze voor «onderscheid maken»
betekent dat bij onrechtvaardige situaties die zich voordoen ook in de toekomst
telkens de rechter moet bepalen of van discriminatie sprake is.Er bestaat een onderscheid tussen de in de richtlijnen genoemde «directe
en indirecte discriminatie» en het in de Nederlandse wet gebruikte «verbod
op het maken van onderscheid op bepaalde terreinen». De leden van de
fractie van de ChristenUnie vragen een nadere toelichting waarom ook vanaf
dit moment niet de richtlijnterminologie gaat worden gevolgd. Deze leden vragen
de regering of er door de samenhang tussen de verschillende richtlijnen en
Nederlandse wetten op het gebied van gelijke behandeling niet een onduidelijke
juridische situatie kan ontstaan.De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering de terminologie
van de richtlijnen niet in alle gevallen overneemt, maar op diverse punten
kiest voor het handhaven van de bestaande terminologie van de Awgb. Met de
Raad van State zijn de aan het woord zijnde leden van mening dat de voorkeur
moet worden gegeven aan de terminologie van de richtlijnen. Waarom schuift
de regering zelfs de gedachtevorming daarover voor zich uit, zo vragen deze
leden.Artikel 3 Awgb over een uitzondering voor kerkgenootschappenDe regering heeft het advies van de Raad van State om artikel 3 van de
Awgb beter af te stemmen op artikel 4 (kerkgenootschappen) van de kaderrichtlijn
niet overgenomen. Door deze wijziging niet door te voeren is er echter, zo
menen de leden van de PvdA-fractie, sprake van een categorische uitzondering
wat niet is toegestaan. Deze leden stellen de regering voor een opsomming
te geven van de uitzonderingssituaties. Dit mede naar aanleiding van het advies
van de Raad van State.De Raad van State is van mening dat artikel 3 van de Awgb, dat bepaalt
dat de wet niet van toepassing is op rechtsverhoudingen binnen kerkgenootschappen,
tot een categorische uitsluiting van de werking van deze wet voor
kerkgenootschappen leidt. Dit zou niet conform de richtlijn zijn. De regering
deelt de opvatting van de Raad van State niet en is van mening dat alleen
het geestelijk ambt en de interne rechtsverhoudingen binnen kerkgenootschappen
in deze wet worden uitgezonderd. De Raad van State stelt bovendien dat op
grond van artikel 3 van de Awgb kerkgenootschappen bij onderscheid op grond
van ras geen bijzondere positie innemen en dat dit daartoe beter op artikel
4 afgestemd zou dienen te worden. De regering deelt deze opvatting niet. De
opvatting dat kerkgenootschappen in deze geen bijzonder positie innemen is
elders voldoende vastgelegd. De leden van de GroenLinks-fractie vinden de
argumentatie van de regering in zijn oordeel te impliciet en vragen aan te
geven wat er tegen zou zijn een en ander expliciet in de wet te regelen.De leden van de SGP-fractie stellen met instemming vast dat het onderhavige
wetsvoorstel geen wijzigingen aanbrengt in de uitzonderingsbepalingen in artikel
3 (betreffende de rechtsverhoudingen binnen kerkgenootschappen en het geestelijk
ambt) alsmede in artikel 5, tweede lid en artikel 7, tweede lid (betreffende
de vrijheid van instellingen op godsdienstige, levensbeschouwelijke en politieke
grondslag en instellingen voor bijzonder onderwijs) van de Awgb. Is de conclusie
van de leden van de SGP-fractie naar aanleiding van het voorstel om artikel
4, onderdeel c van de Awgb te schrappen, juist dat er geen wetgeving meer
is die op gespannen voet staat met de bepalingen in de Awgb en dat het voorliggende
wetsvoorstel derhalve geen consequenties heeft voor bestaande wetgeving?De implementatie van de kaderrichtlijn voor de gronden
handicap en leeftijdImplementatie van de kaderrichtlijn via drie wetgevingstrajectenZoals reeds door de leden van de CDA-fractie naar voren is gebracht bij
de behandeling van het wetsvoorstel Gelijke behandeling op grond van leeftijd
bij de arbeid, is het in het kader van het tegengaan van juridisering betreurenswaardig
dat de implementatie van de richtlijnen langs drie verschillende wetgevingstrajecten
verloopt. Mede omdat naast deze drie wetgevingstrajecten er nog een aantal
trajecten met betrekking tot gelijke behandelingswetgeving loopt. Met de Raad
van State zetten deze leden vraagtekens bij de ontstane wirwar aan wetgeving
en vragen de regering om opheldering.Naast de onduidelijkheid door het grote aantal verschillende wetgevingstrajecten,
is het geheel aan wetgeving met betrekking tot gelijke behandeling ook nog
eens erg ingewikkeld vanwege de verschillen in reikwijdte en normstelling
in de wetten en wetsvoorstellen. De leden van de CDA-fractie vragen of de
regering hierbij rekening heeft gehouden met de praktijk. De Commissie gelijke
behandeling, burgers, sociale partners, werkgevers et cetera hebben er grote
moeite mee om te bepalen wat wel en wat niet toegestaan is, waardoor het naleven
van de wetgeving bemoeilijkt wordt. Kan de regering aangeven waarom bij de
implementatie van de richtlijnen verschillen in reikwijdte en normstelling
in de verschillende wetgevingstrajecten voorkomen, ook in het licht van de
toekomstige integratiewet gelijke behandeling, zo vragen deze leden. Deze
leden wensen dat, door middel van een tijdpad, aangegeven wordt wanneer deze
verschillen rechtgetrokken zullen worden.Het proces van bijstelling van de Awgb en de implementatiewet is nu ondoorzichtig,
zo merken de leden van de PvdA-fractie op. Er zijn nu verschillende fases
en van bijstelling van de Awgb, het wetsvoorstel leeftijd, het wetvoorstel
handicap en de implementatiewet. Dit gebeurt over de verschillende wetten
heen, zodat als het ware sprake is van een driefasentraject.
Dit leidt tot fragmentering die de hanteerteerheid en de transparantie van
de wetgeving geweld aandoet. Transparantie van de overheid en transparantie
van gelijke behandeling is uiterst noodzakelijk om juist tot een goede controle
en uitvoering van de wet te kunnen komen. Deze versnippering draagt daar niet
aan bij. De leden van de PvdA-fractie kunnen hier echter toch wel enigszins
begrip voor opbrengen, aangezien de termijnen om de wet te implementeren gehaald
moesten worden. Dat is nu gelukt, maar het is van belang op termijn tot een
meer integrale wetgeving te komen.De wetten kennen daarnaast verschil in reikwijdte dat de transparantie
van de regelgeving er zeker niet groter op maakt. Het is voor de leden van
de PvdA-fractie principieel van belang dat alle wetten op alle terreinen een
gelijk beschermingsniveau bieden. Alle vormen van discriminatie moeten even
streng beoordeeld en veroordeeld worden. Er kan geen sprake zijn van het ontstaan
van een hiërarchie van non-discriminatiegronden. Kan de regering toelichten
of hiervan sprake is op de korte én op de lange termijn, zo vragen
deze leden.De reikwijdte van de verschillende gelijke behandelingswetten zal door
deze wetswijziging worden vergroot. Bestaat er in de praktijk behoefte aan
een eenduidige uitwerking van de gelijkebehandelingsnorm op alle gronden,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Het wetsvoorstel heeft tot doel het implementeren van twee EG-richtlijnen,
te weten de anti-rassendiscriminatierichtlijn en de kaderrichtlijn. Daarnaast
zijn er nog de wetsvoorstellen inzake gelijke behandeling op grond van leeftijd
bij de arbeid en op grond van handicap en chronische ziekte. De diverse voorstellen
maken de regelgeving op het onderhavige terrein onoverzichtelijk. De leden
van de VVD-fractie zouden graag zien dat de diverse voorstellen worden geïntegreerd.
Dat komt de duidelijkheid en toegankelijkheid voor de burgers ten goede. Deze
leden kunnen zich voorstellen, dat de Wet gelijke behandeling van mannen en
vrouwen ook in de Awgb wordt ondergebracht, opdat er één wet
ontstaat. Ook dat zou de transparantie ten goede komen. Is de regering voornemens
dat te doen, zo vragen deze leden. Zijn er belemmeringen die dat in de weg
staan? Zo ja, welke? Gaarne ontvangen de leden van de VVD-fractie op deze
vragen een reactie van de regering.De leden van de SP-fractie merken op dat de huidige wetgeving inzake gelijke
behandeling zeer complex is vanwege de aparte wetgevingstrajecten voor de
gronden handicap, leeftijd en ras. Verder constateren deze leden dat de diverse
wetten een verschillende reikwijdte en normstelling hebben, hetgeen de duidelijkheid
en uniformiteit niet ten goede komt. De leden van de SP-fractie hechten dientengevolge
aan een alomvattende integratiewet, die de versnipperde wetgeving kan bundelen.Het wetsvoorstel maakt onderdeel uit van een serie van wetswijzigingen
die sinds de inwerkingtreding van de Awgb aan de orde zijn gekomen. In drie
fasen gaat het om afzonderlijke wetgeving ten aanzien van de gronden handicap
en leeftijd, om implementatie van Europese regels en tenslotte, met betrekking
tot de evaluatiewet, om de integratie van de Wet gelijke behandeling, de Awgb,
en de wetsvoorstellen ten aanzien van handicap en leeftijd in één
gezamenlijke wet, zo stellen de leden van de GroenLinks-fractie. Deze leden
vragen hoe ver de regering gevorderd is met de voorbereiding van de evaluatiewet,
die in 2002 al aan de Raad van State had moeten zijn aangeboden.Daarnaast vragen de aan het woord zijnde leden naar de stand van zake
met betrekking tot de aangekondigde onderzoeken naar de wenselijkheid en de
reikwijdte van de integratie van de zojuist genoemde wetten. De implementatie van de richtlijnen verloopt langs drie wetgevingstrajecten.
Al in de inleiding van de memorie van toelichting wordt gesteld dat er door
voorliggend wetsvoorstel meer wordt geïmplementeerd dan alleen de beide
richtlijnen. Om die reden vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie
waarom er niet voor is gekozen om bijvoorbeeld de genoemde integratiewet direct
mee te nemen bij de behandeling van voorliggend wetsvoorstel.Daarnaast moeten de richtlijnen ook worden ingepast in een wetsvoorstel
dat op dit moment aanhangig is bij de Eerste Kamer. De aan het woord zijnde
leden vragen of bij de voorbereiding en behandeling van dat wetsvoorstel de
inhoud van de nu te implementeren richtlijnen nog niet bekend was.De strekking van de Awgb gaat verder dan de Wet gelijke behandeling op
grond van handicap of chronische ziekte en de Wet gelijke behandeling op grond
van leeftijd bij de arbeid. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
of de regering het eens is met de stelling dat hierdoor feitelijk een hiërarchie
tussen de verschillende discriminatiegronden ontstaat. Ook de Raad van State
lijkt iets dergelijks te suggereren, namelijk dat het risico bestaat dat er
onzekerheid ontstaat dat over de uitleg en toepassing van de nationale regelgeving
en dat daardoor de inzichtelijkheid en de implementatie niet worden bevorderd.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de wetgeving op het terrein
van gelijke behandeling een gedifferentieerd en ondoorzichtig geheel begint
te worden. Vanuit dat oogpunt onderkennen deze leden de wenselijkheid van
integratie van de bestaande versnipperde regelgeving.Tevens hebben deze leden bijzondere belangstelling voor de uitbreiding
van de anti-discriminatiebepalingen ten aanzien van mensen met een handicap
of chronische ziekte. Zij vragen de regering nader in te gaan op zijn voornemens
ten aanzien van de integratie van regelgeving op het gebied van gelijke behandeling
en hoe deze samenhangen met het evaluatietraject van de Awgb.Overige onderwerpen met betrekking tot de gronden handicap
en leeftijdDe leden van de GroenLinks-fractie hebben enkele vragen over de gevolgen
van de implementatie van de richtlijnen voor de leeftijdsgebonden bepalingen
in de Collectieve Arbeidsovereenkomsten (CAO's). De lidstaten verplichten
zich er voor te zorgen dat alle discriminerende bepalingen uit hun wet- en
regelgeving worden geschrapt, en dat CAO's en dergelijke die in strijd met
deze richtlijnen zijn nietig kunnen worden verklaard of kunnen worden gewijzigd.
Dit roept bij deze leden de vraag op welke gevolgen de implementatie van deze
richtlijnen heeft voor leeftijdsgebonden bepalingen in CAO's. Daarbij kan
worden gedacht aan functioneel leeftijdsontslag, seniorenverlof, leeftijdsgebonden
extra vakantiedagen et cetera. Zullen deze bepalingen in de toekomst niet
meer, op dezelfde wijze als tot nu toe gebruikelijk, in CAO's kunnen worden
opgenomen, zo vragen deze leden aan de regering. In lidstaten waar een sociale
dialoog gebruikelijk is, nemen de lidstaten maatregelen om bij de sociale
partners gelijke behandeling aan te moedigen (door middel van gedragscodes
en dergelijke).Commissie gelijke behandelingDe leden van de CDA-fractie vinden het van groot belang dat de implementatiewet,
alsmede de toekomstige integratiewet, uitgevoerd kan worden. Daarom moeten
er aan de bepalingen uit deze wet financiële voorwaarden gesteld worden
voor de Commissie gelijke behandeling, zodat deze zijn taken naar behoren
en verwachting kan vervullen Ingevolge artikel 13 van de anti-rassendiscriminatierichtlijn moeten de
lidstaten een orgaan aanwijzen dat de gelijke behandeling ongeacht ras of
etnische afstamming bevordert. De Commissie gelijke behandeling heeft tot
taak een bijdrage te leveren aan het handhaven van het in de Awgb neergelegde
recht. Dat kan geschieden door onderzoeken, bemiddelen en oordelen. Is de
regering voornemens «het bevorderen van de gelijke behandeling ongeacht
ras of etnische afstamming» onder te brengen bij de Commissie gelijke
behandeling of zal deze taak bij een andere organisatie worden ondergebracht,
zo vragen de leden van de VVD-fractie de regering.De leden van de SP-fractie vragen of de taken en bevoegdheden van de Commissie
gelijke behandeling heroverwogen worden als het gaat om het niet komen opdagen
van één der partijen op zittingsdagen en/of het niet naleven
van uitspraken van de Commissie.De leden van de GroenLinks-fractie vragen om aanvullende bepalingen die
een meer pro-actief optreden van de Commissie gelijke behandeling mogelijk
maken. Het strakke kader van artikel 12 van Awgb beperkt de Commissie in de
mogelijkheden om zelfstandig onderzoek te doen, zo menen deze leden. Het toegestane
grootschalige onderzoek binnen sectoren van de Commissie sluit uit dat ook
in gevallen die niet binnen de gehele sector spelen, maar slechts in een deel
daarvan, onderzoek wordt gedaan. Deze leden denken daarbij aan aansluiting
bij de onderzoeksbevoegdheden van de Nationale Ombudsman, zoals geregeld in
de artikelen 15 en 16 van de Wet op de Nationale ombudsman. Is de regering
bereid de Commissie gelijke behandeling de aanvullende wettelijke onderzoeksbevoegdheden
te verlenen, zo vragen deze leden.De aan het woord zijnde leden bepleiten de aanpassing van artikel 7 van
Awgb, waardoor de Commissie de competentie krijgt om kennis te nemen van geschillen
betreffende sociale zekerheid. Ook vragen deze leden om aanpassing van artikel
4, sub c ten aanzien van de bevoegdheid van de Commissie voor «oude»
wetgeving, zoals eerder door de regering toegezegd. Wat is de reactie van
de regering daarop, zo vragen deze leden.Tot slot zijn ten aanzien van de Commissie bij de evaluatie van de Awgb
enkele intenties neergelegd die nog niet zijn nagekomen. Zo zijn extra middelen
en mensen toegezegd, onder meer vanwege nieuwe taken. Op welke termijn kan
de Tweede Kamer de voorstellen van de regering hieromtrent tegemoet zien,
zo vragen deze leden.De leden van de D66-fractie vragen de regering naar zijn mening over de
door het Landelijk Bureau ter bestrijding van Racismebestrijding gedane suggestie
dat de Commissie gelijke behandeling niet aan alle eisen voldoet die aan de
lidstaten zijn gesteld wat betreft organen voor de bevordering van gelijke
behandeling. Ziet de regering iets in de suggestie van het Bureau om deze
aan te wijzen als het gespecialiseerd orgaan dat de richtlijn voorschrijft?Deze leden hebben signalen ontvangen over het feit dat uitspraken van
de Commissie gelijke behandeling niet bindend zijn en er in sommige gevallen
toe leiden dat de gedaagde zelfs niet op de zitting aanwezig is. Wat verzet
zich tegen de het opnemen van een bepaling in de Awgb dat uitspraken van de
Commissie bindend zijn?Nieuwe richtlijnen met betrekking tot de grond geslachtDe leden van de fractie van de ChristenUnie ontvangen graag enige verduidelijking
van de opmerkingen over de «thans onverplichte implementatie van de
grond geslacht».Daarnaast bevatten deze leden niet helemaal om welke redenen de kritiek
van de Raad van State om de Awgb en Wet gelijke behandeling samen te voegen, niet wordt meegenomen bij de behandeling van voorliggend wetsvoorstel.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IOnderdeel B (opdracht tot onderscheid)Het is de leden van de CDA-fractie niet geheel duidelijk wat met «opdracht
tot onderscheid» wordt bedoeld. Valt het gedogen of laten voortbestaan
van het maken van onderscheid hier ook onder? Kan er sprake zijn van een stilzwijgende
opdracht? Deze leden verwachten hieromtrent problemen in de praktijk en vragen
de regering om een nadere uitleg.De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat het wetsvoorstel het geven
van een opdracht eveneens beschouwt als discriminatie. Deze leden pleiten
er echter voor het begrip «geven van een opdracht» nader te specificeren.
In de praktijk zal dit namelijk moeilijk te bewijzen zijn. Deze leden stellen
hierbij de volgende definitie voor: «de in- of expliciete opdracht tot
het maken van onderscheid of het gedogen ervan».Ten aanzien van de nieuwe bepaling «de opdracht daartoe» vragen
de leden van de GroenLinks-fractie waarom in de nieuwe bepaling niet tevens
het gedogen en het laten voortbestaan van het maken van onderscheid is opgenomen.
Met name op de werkvloer kan zo'n toevoeging ertoe leiden dat werkgevers zich
bewuster (gaan) opstellen ten aanzien van achterstelling, intimidatie en discriminatie
van werknemers. Deze leden verzoeken de regering bovenstaande aanvulling in
overweging te nemen.Aan artikel 1 wordt het geven van de opdracht tot onderscheid toegevoegd.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen, in navolging van onder
andere de CG-Raad, of de «opdracht» in het voorliggende voorstel
niet te beperkt wordt opgevat, zodat het ertoe zou leiden dat hiervan slechts
sprake kan zijn als er een of andere vorm van schriftelijk bewijs kan worden
overlegd. Deze leden vragen of de uitleg in de memorie van toelichting hierover
inderdaad zo begrepen moet worden. Deze leden vragen eveneens of het gedogen
van een discriminerende praktijk ook kan worden opgevat als stilzwijgende
opdracht.De leden van de SGP-fractie vragen de regering om in de toelichting op
artikel 1, onderdeel a van de Awgb duidelijk te maken of deze bepaling ook
betrekking heeft op gedoogsituaties en zogeheten stilzwijgende opdrachten.Onderdeel C (intimidatie)De definitie van intimidatie is door een cumulatie van eisen (aantasting
van de waardigheid én creëren van een bedreigende, vijandige,
beledigende, vernederende of kwetsende omgeving) zwaarder dan de huidige uitleg.
Hoe verhoudt zich deze definitie met de eisen die de Commissie gelijke behandeling
thans hanteert, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Uit de evaluatie van de Awgb is naar voren gekomen dat het van belang
is om seksuele intimidatie op alle gronden te verbieden. De leden van de PvdA-fractie
stellen daarom voor het begrip «seksuele intimidatie» toe te voegen
aan het betreffende artikel. In het nieuwe artikel 1a wordt «intimidatie» wegens één
van de discriminatiegronden genoemd in de Awgb verboden. Er moet voldaan worden
aan twee voorwaarden wil er sprake zijn van «intimidatie». Waarom
heeft de regering gekozen voor het moeten voldoen aan twee voorwaarden? Heeft
de regering overwogen om in plaats van het woordje «en» het woordje
«of» in artikel 1a lid 2 te gebruiken? Gaarne ontvangen de leden
van de VVD-fractie een reactie van de regering op deze vragen.In het wetsvoorstel wordt een nieuw artikel 1a ingevoegd. De leden van
de SP-fractie stellen vast dat de definitie van het begrip «intimidatie»
niet duidelijk is. Zij vragen de regering de reikwijdte van het begrip «intimidatie»
nog eens toe te lichten, mede aan de hand van reeds verschenen jurisprudentie
van de Commissie gelijke behandeling over zaken die liggen in de sfeer van
seksuele intimidatie.Het wetsvoorstel introduceert enkele nieuwe begrippen in de wetgeving
voor gelijke behandeling. Het begrip intimidatie wordt onder de definitie
van een verboden onderscheid gebracht, en ook de opdracht om onderscheid toe
te passen wordt verboden. De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij met
het verbod op intimidatie, maar zij menen met de Raad van State, dat dit apart
zou moeten worden geregeld. Dit om te voorkomen dat zich subjectieve elementen
in het «maken van onderscheid» mengen.Het advies van de Raad van State om het begrip «intimidatie te wijzigen
in «ongewenste intimidatie» neemt de regering niet over op grond
van de overweging dat hierdoor een subjectief element zou worden geïntroduceerd
dat de bewijslast voor het slachtoffer zou kunnen verzwaren. De leden van
de GroenLinks-fractie kunnen vooralsnog instemmen met deze afweging die de
regering maakt.De aan het woord zijnde leden vragen of de cumulatieve vereiste bij de
terminologie intimidatie geen probleem kan vormen. Zowel de waardigheid van
de persoon als de vijandige omgeving zijn vereist voordat er sprake is van
intimidatie. Deze leden suggereren dat er een of/of-bepaling zou moeten komen
in plaats van een en/en-bepaling, en zij vragen de regering hierop te reageren.Verder vragen deze leden aan te geven waarom niet zou kunnen worden volstaan
met het element van de bedreigende omgeving. Wordt de waardigheid, zo vragen
deze leden, niet al aangetast zodra sprake is van discriminatie?De leden van de D66-fractie achten het denkbaar dat er in de praktijk
sprake kan zijn van intimidatie, terwijl maar aan één van de
voorwaarden van de voorgestelde definitie van intimidatie wordt voldaan. Deze
leden vragen de regering wat zich verzet tegen de door het Landelijk Bureau
ter bestrijding van Rassendiscriminatie gesuggereerde wijziging van de definitie
van intimidatie, zodat duidelijk wordt dat er geen sprake hoeft te zijn van
een cumulatie van beide voorwaarden. Wat verzet zich tegen de door E-quality
voorgestelde toevoeging van impliciete opdracht tot en het gedogen van onderscheid
aan artikel 1a, zo vragen deze leden.Het begrip «intimidatie» wordt toegevoegd aan artikel 1, maar
hiervoor zijn de uitzonderingen van de Awgb niet van toepassing. Op het punt
van de implementatie van de kaderrichtlijn wordt ervoor gekozen om een ruimere
interpretatie dan de richtlijn op te nemen in de wettekst. De leden van de
fractie van de ChristenUnie vragen om welke reden in de richtlijn is gekozen
voor het beperkte terrein van arbeid (in ruime zin) en waarom de regering
hier anders over denkt. Ook vragen deze leden of de twee omschreven cumulatieve
vereisten als alternatieven kunnen worden aangemerkt. Hoe staat de regering ten opzichte van de suggestie om de omschrijving
van het begrip «intimidatie» in het voorgestelde artikel 1a, lid
2 van de Awgb te wijzigen in: «gedrag dat met de hoedanigheden of gedragingen,
bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel b, verband houdt en dat tot doel
of gevolg heeft dat de waardigheid van de persoon wordt aangetast of dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende
of kwetsende omgeving wordt gecreëerd», zo vragen de leden van
de SGP-fractie.In hoeverre acht de regering het zinvol om bij gelegenheid van de voorliggende
wetswijziging in artikel 1a, lid 2 van de Awbg expliciet het begrip «seksuele
intimidatie» als mogelijke vorm van intimidatie op te nemen, zo vragen
de aan het woord zijnde leden verder. Zij stellen dezelfde vraag ten aanzien
van het fenomeen «pesten» in de zin van herhaaldelijk lastig vallen,
dan wel lastig gevallen worden.Onderdeel E, onder 1 (uitzondering voor objectief gerechtvaardigd
onderscheid)In de anti-discriminatierichtlijn en de kaderrichtlijn wordt indirecte
discriminatie verboden, tenzij deze objectief te rechtvaardigen is. In het
voorliggend wetsvoorstel wordt dit overgenomen. Dit bevreemdt de leden van
de fractie van de ChristenUnie omdat het in artikel 2, eerste lid van de Awgb
opgenomen begrip «objectieve rechtvaardiging» tot dusver nog niet
is uitgewerkt. Moet over de betekenis hiervan niet eerst meer duidelijkheid
bestaan voordat een dergelijke beperking wederom wordt opgenomen in de wettekst?Deze leden vragen naar de betekenis van de toevoeging «door een
legitiem doel en de middelen voor het bereiken van dat doel passend en noodzakelijk
zijn».Onderdeel E, onder 2 (randvoorwaarden voorkeursbeleid)Zowel in het EG-recht (artikel 141 EG) als in de te implementeren richtlijnen
worden positieve acties op meer gronden toegelaten dan de wet dit nu regelt.
Kan de regering dit verantwoorden, zo vragen de leden van de CDA-fractie.Positieve actie zoals nu vervat in de Awgb zien de leden van de LPF-fractie
als een contradictio in terminis. Het toestaan van ongelijkheid om ongelijkheid
op te heffen achten deze leden ronduit in strijd met de Awgb. De leden van
de LPF-fractie wijzen elke vorm van discriminatie van de hand. De aan het
woord zijnde leden zijn het in ieder geval met de regering eens waar deze
vasthoudt aan het handhaven van het evenredigheidsvereiste. Echter, voor de
oordeelsvorming van de Tweede Kamer én de effectiviteit van het wetgevingsproces
achten deze leden het van groot belang dat de regering, alvorens het onderhavige
wetsvoorstel van kracht wordt, de Nota overlegt waarin nader wordt ingegaan
op de verhouding tussen artikel 2, derde lid van de Awgb, en de door de Raad
van State genoemde jurisprudentie op het gebied van positieve actie.Het voeren van een voorkeursbeleid om achterstanden van beschermde groepen
weg te werken is een van de toegestane uitzonderingen op het verbod van het
maken van een onderscheid. Positieve actie is ook in de nieuwe wet toegestaan.
Echter, alleen op grond van ras en sekse en slechts bij gelijke geschiktheid.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat het EG-recht verder gaat
dan de Nederlandse wet. Alle andere gronden dienen naar het Europese recht
eveneens te worden opgenomen in wetgeving. In hoeverre is het reëel,
zo willen deze leden weten, om voorkeursbeleid ook op grond van handicap,
seksuele gerichtheid en leeftijd te regelen. Waarom is dat in de huidige voorstellen
niet opgenomen? In de tweede plaats hebben deze leden een vraag over de volgens de regering
vereiste «vergaande» achterstandspositie in geval van positieve
actie (zie evaluatie van de Awgb). Wat wordt bedoeld met «vergaand»,
en wie bepaalt of achterstanden dermate vergaand zijn dat een voorkeursbeleid
gerechtvaardigd is? Is dat niet allereerst een politieke keuze, die zich los
van het materiele recht moet ontwikkelen? Leidt dat niet tot de conclusie
dat de andere gronden die Europa voorschrijft, ook moeten worden opgenomen
in de wet om voorkeursbeleid voor bedoelde groepen ten minste niet op voorhand
uit te sluiten?Voorts wijze de leden van de GroenLinks-fractie op de bestaande voorkeursmogelijkheid,
gebaseerd op artikel 114, lid 4 van het EG-verdrag. Op welke wijze wordt in
de nieuwe Awgb, invulling gegeven aan artikel 114, lid 4 van het EG-verdrag,
dat positieve actie voor het ondervertegenwoordigde geslacht mogelijk maakt?
Op welke wijze wordt ingespeeld op het arrest Abrahamsson van het Europese
Hof, waarin een beperkte uitleg wordt gegeven aan het begrip voorkeursbeleid?Ook wijzen de aan het woord zijnde leden op het maken van indirect onderscheid
als het passend en doelmatig is. Slechts indien een (ras)kenmerk vanwege de
aard van de beroepsactiviteiten een wezenlijk beroepsvereiste vormt en een
legitiem doel dient zal een verschil in behandeling geen discriminatie meer
vormen. In de nota naar aanleiding van het nader verslag bij het wetsvoorstel
leeftijd, geeft de regering een opsomming van objectieve gronden. De leden
van de GroenLinks-fractie willen weten of deze objectieve gronden ook hier
gelden, en waarom deze dan niet in de memorie van toelichting genoemd worden.
Aanvullend menen deze leden dat het vereiste van een «legitiem doel»
inhoudt dat de verweerder moet aantonen dat het zowel voldoende zwaarwegend
als niet discriminerend is. Ten aanzien van het vereiste van passende en noodzakelijke
middelen houdt dit in dat de middelen gericht dienen te zijn zodat het doel
bereikt wordt, en dat daarbij teven de beginselen van subsidiariteit en de
proportionaliteit in acht worden genomen. Is de regering het met deze uitleg
van deze leden eens, en zo ja kan deze aan de memorie van toelichting worden
toegevoegd? Daarbij dringen deze leden nog aan op eenduidigheid in de diverse
wetten en vragen de regering een en ander te bewerkstelligen.Ten aanzien van artikel 2, derde lid van de Awgb wordt het zogenaamde
«evenredigheidsbeginsel» gehandhaafd, deze formulering wijkt af
van de richtlijn. De Raad van State adviseert de formulering in overeenstemming
te brengen met de richtlijn en de bestaande jurisprudentie op dit punt. De
regering neemt dit advies voorshands niet over, de afwijkende formulering
impliceert nog geen strijdigheid. De regering zegt toe dat op de verhouding
tussen artikel 2, derde lid van de Awgb en de door de Raad genoemde jurisprudentie
in de loop van 2003 nader zal worden ingegaan in een aparte Nota aan de Tweede
Kamer. De leden van de GroenLinks-fractie vragen wanneer de Tweede Kamer deze
Nota tegemoet zal kunnen zien. Zal deze Nota nog betrokken kunnen worden bij
de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel?Tot slot geven de leden van de GroenLinks-fractie aan dat zij voor continuering
zijn van het huidige beleid zoals vormgegeven in de Wet Samen. Deze leden
willen van de regering weten of werving van personen van bepaalde afkomst
in de toekomst uit het oogpunt van het inhalen van achterstandsposities mogelijk
blijft, of dat de nieuwe Awgb daartoe geen ruimte meer biedt. Kunnen eisen
ten aanzien van het personeel, zoals de regering aangeeft, in de toekomst
inderdaad uitsluitend verdisconteerd worden in de functievereisten zoals bijvoorbeeld
affiniteit met een bepaalde bevolkingsgroep, het spreken van de taal en het
kennen van de cultuur? Dient er een aparte uitzonderingsgrondslag in de wet
te worden opgenomen?Eind 2003 loopt de huidige Wet Samen ten einde. De leden van de GroenLinks-fractie
verzoeken de regering aan te geven of, en op welke wijze, de
Wet Samen wenst te continueren, hoe de bestaande uitzondering op het verbod
ook na 2003 behouden kan blijven en welke rol de Awgb daarin speelt. Zal het
personeelsbeleid van instellingen, organisaties en verenigingen in de toekomst
nog getoetst kunnen worden aan de Awgb en de Wet Samen, zo willen deze leden
weten.In voorliggend voorstel wordt gesproken over «feitelijke nadelen»
in plaats van «feitelijke ongelijkheden» (artikel 2). Naar de
mening van de leden van de fractie van de ChristenUnie heeft dit een andere
betekenis en zij vernemen daarop graag een reactie van de regering.De afwegingen voor het lastige onderdeel van de terreinen waarop voorkeursbeleid
is toegestaan, worden doorgeschoven naar bespreking via een aparte Nota. Toch
wordt nu een deel van de betekenis van de richtlijnen toegevoegd aan de wettekst
van de Awgb. Deze gang van zaken bevreemdt de leden van de fractie van de
ChristenUnie. Het lijkt deze leden correcter om deze belangrijke bepaling
op dit moment van implementatie van de richtlijn in zijn totaliteit mee te
nemen. Anders kan het zo zijn dat de wettekst nu naar aanleiding van de richtlijn
wordt gewijzigd, terwijl voor de jurisprudentie onduidelijk is wat er bijvoorbeeld
gebeurt met het evenredigheidsvereiste. Deze leden vragen of de groepen ten
aanzien waarvan onderscheid mag worden gemaakt niet moet worden uitgebreid
met degenen die een functiegebrek hebben (gehandicapten).Onderdeel E, onderdeel 3 (wijziging van artikel 2, vierde
lid, van de Awgb)De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn van mening dat de beperkingen
die in artikel 2, lid 4 worden gesteld in de praktijk kunnen leiden tot onduidelijke
situaties. De richtlijn heeft betrekking op beroepsactiviteiten. De Awgb echter
gaat ook over het maken van onderscheid buiten de sfeer van arbeid om. Dit
lijkt een fundamentele verbreding van deze bepaling en de aan het woord zijnde
leden vragen of de evaluatie van de Awgb hiertoe bijvoorbeeld aanleiding geeft.Ook op dit onderdeel vragen deze leden in dit verband naar enige verduidelijking
over de evenredigheid in relatie met het doel van het onderscheid.Onderdeel H, onder 3 en 4 (arbeidsomstandigheden)In het wetsvoorstel wordt ingegaan op het begrip «arbeidsomstandigheden».
In dit artikel wordt niet ingegaan op de cultuur of sfeer binnen een arbeidssituatie.
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat dit wel moet worden opgenomen,
omdat een cultuur aanleiding kan zijn of kan leiden tot een sfeer waarin intimidatie
kan plaatsvinden. In het wetsvoorstel wordt deze relatie niet gelegd. Is de
regering bereidt dit element van de arbeidsomstandigheden, zoals genoemd door
de aan het woord zijnde leden, op te nemen?Onderdeel I (lidmaatschap van werkgevers- en werknemersorganisaties
en verenigingen van beroepsgenoten)Begrijpen de leden van de CDA-fractie het goed dat dit artikel betekent
dat onderscheid op grond van een lidmaatschap van een godsdienstelijke, levensbeschouwelijke
of een op politieke grondslag gebaseerde organisatie niet verboden is?Wat zijn de gevolgen van de onderhavige richtlijnen en het wetsvoorstel
voor verenigingen die thans de mogelijkheid hebben om te bepalen dat personen
van een bepaald geslacht geen volwaardig lid van een vereniging kunnen zijn?
Brengt het wetsvoorstel daar verandering in? Gaarne ontvangen
de leden van de VVD-fractie op deze vragen een reactie van de regering.Artikel 6a, lid 2, sub b zondert bij politieke organisaties als non-discriminatievereiste
godsdienst niet uit. De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat hiervan
de reden is. Is hier sprake van een bewuste keuze of betreft het een omissie,
die bij de nota naar aanleiding van het verslag zal worden rechtgezet, zo
vragen deze leden.De leden van de D66-fractie achten artikel 5, tweede lid, onder c van
de Awgb slechts te billijken voor zover het betrekking heeft op instellingen
van bijzonder onderwijs met een godsdienstige of levensbeschouwelijke grondslag.
Voor andere bijzondere scholen staat artikel 4, tweede lid van de richtlijn
volgens deze leden geen uitzondering toe. Zij zien met belangstelling een
reactie op dit punt van de kant van regering tegemoet.Wat betreft de gronden godsdienst, levensovertuiging en hetero- of homoseksuele
gerichtheid, staat artikel 4, tweede lid van de richtlijn in het geheel geen
uitzondering toe voor instellingen op politieke grondslag. Derhalve zal volgens
de leden van de D66-fractie artikel 5, tweede lid, onder b van de Awgb vervangen
moeten worden door een bepaling die het aan instellingen op politieke grondslag
slechts toestaat om onderscheid op grond van politieke gezindheid te maken.
Volgens deze leden is dat geen probleem voor politieke partijen op godsdienstige
grondslag, want die vallen tevens onder artikel 5, tweede lid, onder a van
de Awgb.Artikel 4, tweede lid van de richtlijn staat een uitzondering toe voor
«verschil in behandeling gebaseerd op grond van godsdienst of overtuiging»,
ten behoeve van organisaties waarvan de grondslag is gebaseerd op godsdienst
of overtuiging. Een dergelijk verschil in behandeling mag echter «geen
op een andere grond gebaseerde discriminatie rechtvaardigen». De uitzonderingsbepalingen
van artikel 5, tweede lid, onder a, b en c van de Awgb, zijn daarmee volgens
de leden van de D66-fractie slechts in overeenstemming te brengen door de
woorden «het enkele feit van» eruit te schrappen.De personele werkingssfeer van artikel 3, eerste lid van de richtlijn
heeft betrekking «op alle personen». In artikel 5 van de Awgb
wordt echter niet duidelijk gemaakt of de wet zich slechts op werkgevers richt,
of ook op (collega-)werknemers, afdelingschefs, uitzendbureaus, et cetera.
Juist nu ook intimidatie deel gaat uitmaken van het begrip onderscheid, is
het volgens de leden van de D66-fractie van belang deze brede personele werkingssfeer
ook in de Awgb te expliciteren.Na artikel 6 wordt een nieuw artikel toegevoegd over de vrijheid van het
stichten van een organisatie. De leden van de fractie van de ChristenUnie
vragen of het niet wenselijk is een bepaling op te nemen over het stichten
en het lidmaatschap van, bijvoorbeeld, een terroristische organisatie. Zeker
betreffende artikel 2, lid b, de vrijheid van een op politieke grondslag gebaseerde
organisatie of vereniging om eisen te stellen die gelet op haar doel nodig
zijn voor de verwezenlijking van haar grondslag, lijkt een verbinding naar
terroristische organisaties in de rede te liggen, hoewel het doel van een
organisatie uiteraard nooit in strijd mag zijn met de wet.Onderdeel K (toegang tot goederen en diensten; toevoeging
begrip loopbaanoriëntatie)De Raad van State is van mening dat artikel 7 zich ten onrechte beperkt
tot het maken van onderscheid bij het aanbieden van goederen of diensten,
het sluiten van overeenkomsten ter zake en beroepskeuzevoorlichting. En in
de tweede plaats dat bijvoorbeeld de zelfstandig gevestigde arts of leraar
niet onder de werking van artikel 7 vallen en dus wel onderscheid zouden mogen
maken. De regering deelt deze opvatting niet. Het gehele terrein
van de gezondheidszorg en het onderwijs wordt door de regeling bestreken.
En ten aanzien van de zelfstandig gevestigde arts beperkt de regeling zich
niet tot instellingen met rechtspersoonlijkheid, maar ook natuurlijke personen
vallen onder het bereik van de regeling en daardoor vallen ook de zelfstandig
gevestigde artsen onder de regeling. De leden van de GroenLinks-fractie vragen
op dit punt om een nadere uitleg van de regering.Naast de geldigheid van de voorgestelde regeling voor onder andere leraren
en artsen werpen deze leden ook de vraag op of de overheid onder de werkingssfeer
van artikel 7 van de Awgb wordt gebracht. Deze leden vragen tevens of eenzijdige,
publiekrechtelijke rechtshandelingen van de overheid ook onder de werkingssfeer
van artikel 7 van de Awgb worden gebracht. De overheid is uiteraard reeds
gebonden aan artikel 1 van de Grondwet en de Algemene beginselen van behoorlijk
bestuur, maar is dit voldoende, zo vragen deze leden. Biedt dit dezelfde nadere
invullingen en dezelfde gemakkelijk toegankelijke toetsingsmogelijkheden die
de Awgb op dit punt biedt, zo willen deze leden weten.Onderdeel L (geen rassendiscriminatie in de sociale bescherming,
met inbegrip van sociale zekerheid, en bij sociale voordelen)Het voorgestelde artikel 7a verbiedt onderscheid op grond van ras bij
sociale bescherming, daaronder begrepen sociale zekerheid en sociale voordelen.
Deze bepaling geldt dus niet voor andere non-discriminatiegronden. Naar de
mening van de regering gaat dat het bestek van het onderhavige wetsvoorstel
te buiten. Overweegt de regering op termijn de non-discriminatiegronden voor
dit onderdeel uit te breiden, zo vragen de leden van de VVD-fractie. In hoeverre
maken huidige Nederlandse wetten thans onderscheid op grond van ras bij sociale
bescherming?Onder het voorgestelde artikel 7a valt ook «sociale zekerheid».
Daartoe behoort tevens de kinderbijslag. In hoeverre maakt artikel 7a het
invoeren van het woonlandbeginsel in de kinderbijslag onmogelijk, zo vragen
de aan het woord zijnde leden.Het is deze leden niet geheel duidelijk of er voorkeursbeleid mogelijk
is als het gaat om het verbod op onderscheid op grond van ras bij sociale
bescherming, daaronder begrepen sociale zekerheid en sociale voordelen. Enerzijds
wordt er op bladzijde 15 van de memorie van toelichting gesteld dat de in
artikel 2 opgenomen algemene uitzondering voor voorkeursbeleid van toepassing
is op de sociale bescherming, de sociale zekerheid en de sociale voordelen.
In hoeverre behoefte zal bestaan aan voorkeursbeleid op die terreinen, kan
de regering thans niet overzien. Anderzijds wordt er gesteld dat de regering
niet voornemens is bij de uitvoering van de wettelijke sociale zekerheid aan
uitvoeringsorganisaties de bevoegdheid te geven tot het voeren van een voorkeursbeleid.
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een verduidelijking van deze passage.In lid 2 van het voorgestelde artikel 7a wordt bepaald, dat bij algemene
maatregel van bestuur de begrippen sociale bescherming, sociale zekerheid
en sociale voordelen, bedoeld in lid 1 kunnen worden omschreven. Hoewel de
leden van de VVD-fractie er begrip voor hebben dat het niet eenvoudig is deze
begrippen nader wettelijk in te vullen, achten zij betrokkenheid van de Staten-Generaal
hierbij wel op zijn plaats. Heeft de regering overwogen hiervoor een voorhangprocedure
in het wetsvoorstel op te nemen, zo vragen deze leden.Ter voorkoming van onduidelijkheid lijkt het de leden van de LPF-fractie
wenselijk in de wet definities op te nemen van de begrippen «sociale
bescherming, sociale zekerheid en sociale voordelen». Deze leden vrezen
dat indien dit niet in een formele wet wordt vastgelegd deze termen, zonder
betrokkenheid van de Tweede Kamer, breder dan wenselijk zullen worden
uitgelegd. Graag willen de aan het woord zijnde leden verduidelijkt zien op
grond waarvan de regering meent dat deze vrees ongegrond is.Ter uitvoering van de bepalingen in de rasrichtlijn over sociale bescherming
wordt in het wetsvoorstel een nieuw artikel 7a ingevoerd. Geldt de uitbreiding
van de werkingssfeer van deze wet alleen als er sprake is van discriminatie
op grond van ras, zo vragen de leden van de SP-fractie.Deze leden vragen de regering daarnaast in te gaan op de casus dat er
sprake is van een samenloop van discriminatiegronden.Artikel 7a, lid 2 van de Awgb houdt in dat de begrippen sociale bescherming,
sociale zekerheid en sociale voordelen bij algemene maatregel van bestuur
kunnen worden omschreven. Van belang is hier Aanwijzing 121 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving, die ten eerste stelt dat «termen die een te weinig
bepaalde of een van het spraakgebruik afwijkende betekenis hebben worden gedefinieerd»
en ten tweede stelt dat «in een begripsbepaling aan een term geen sterk
van het normale spraakgebruik afwijkende betekenis wordt gegeven». Op
dit punt vragen de leden van de GroenLinks-fractie op grond waarvan het toelaatbaar
en wenselijk wordt geacht dat deze begrippen niet in de wet zelf worden gedefinieerd.
Indien de termen een vaste invulling hebben kunnen zij in de wet worden vastgelegd.
Indien de termen een wisselende invulling hebben zou het dan niet wenselijk
zijn de Tweede Kamer op enigerlei wijze te betrekken bij de nadere invulling
van deze termen telkens wanneer daartoe activiteiten worden ontplooid, zo
vragen deze leden.De leden van de D66-fractie vragen, tezamen met het COC, waarom onderscheid
bij sociale bescherming alleen op basis van ras wordt verboden. Wat verzet
zich het opnemen van meerdere non-discriminatiegronden, zo vragen deze leden.De leden van de SGP-fractie vragen waarom de in het voorgestelde artikel
7a van de Awgb gebezigde begrippen «sociale bescherming», «sociale
zekerheid» en «sociale voordelen» niet in de wet worden
gedefinieerd.Onderdeel N (bescherming tegen victimisatie-ontslag bij
de arbeid)De leden van de PvdA-fractie vragen bij dit onderdeel expliciet aandacht
voor de bescherming van getuigen. Indien dit onvoldoende gewaarborgd is kan
er, volgens deze leden, nauwelijks sprake zijn van een eerlijke hoor- en wederhoorsituatie.In het wetsvoorstel wordt de bestaande bepaling ter bescherming tegen
victimisatie-ontslag bij arbeid, uitgebreid met een bescherming van degene
die ter zake bijstand heeft verleend. Ook de leden van de SP-fractie vragen
de regering welke bescherming thans voor getuigen geldt.De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij met het voorgestelde verbod
op victimisatie, maar dit verbod zou naar hun oordeel voor alle terreinen
moeten gelden die onder de werkingssfeer van de richtlijn vallen. Waarom is
dat niet geregeld, zo vragen zij de regering. Dit zou kunnen door te bepalen
dat de beëindiging of beperking van een rechtsverhouding die volgt op
een klacht ten aanzien van (een vermoeden van) discriminatie uitsluitend door
tussenkomst van een rechter kan worden bereikt. Bovendien zou een schadeverplichting
kunnen worden geïntroduceerd die de wederpartij ervan zou kunnen weerhouden
een rechtsverhouding na een vermoeden van discriminatie te doen beëindigen
of beperken. Wat is de reactie van de regering op dit voorstel? Daarnaast missen de leden van de GroenLinks-fractie een bepaling ten aanzien
van de bescherming van getuigen. Hoe is het verbod op victimisatie geregeld
ten aanzien van getuigen die door de Commissie gelijke behandeling of door
de rechter worden opgeroepen? Op welke wijze kan deze omissie het beste worden
verholpen, zo vragen deze leden.De leden van de D66-fractie vinden de voorgestelde tekst inzake bescherming
tegen represailles te beperkt van strekking, gezien artikel 11 van de richtlijn
die bescherming tegen represailles eist, ongeacht de vraag door wie een beroep
gedaan is op het beginsel van gelijke behandeling of door wie ter zake bijstand
is verleend. Deze leden zien wel iets in de oproep van onder andere het Landelijke
Bureau ter bestrijding van Racisme dat de bescherming tegen represailles voor
degene die een discriminatieklacht indient moet worden uitgebreid voor gevallen
waarin de intentie om een beroep op de wet te doen kenbaar is geworden. Immers
in de praktijk kan men afzien van een beroep op de wet uit angst voor represailles
indien iemand kenbaar maakt om actie te ondernemen, of bijvoorbeeld te getuigen.
Graag zien deze leden op dit punt een reactie van de kant van de regering
tegemoet.Bij onderdeel N wordt de Awgb uitgebreid met de bescherming tegen victimisatie-ontslag,
ook voor andere werknemers die «ter zake bijstand hebben verleend».
Hoewel de leden van de fractie van de ChristenUnie zich de noodzaak van deze
verbreding (naast de gediscrimineerde werknemer) kunnen voorstellen, benadrukken
deze leden ook bij dit artikel de noodzaak tot uitwerking. Tot hoever gaat
de bescherming van andere medewerkers en hoe zit het op dit punt met het aspect
van redelijkheid en evenredigheid? In navolging van de CG-Raad vragen deze
leden of hierbij ook sprake is van de omkering van de bewijslast.Onderdeel P (bewijslast)De leden van de LPF-fractie zijn zeer verontrust over de omkering van
de bewijslast zoals die wordt vastgelegd in het nieuwe artikel 10. Niet de
schuld, maar de onschuld moet worden bewezen. Nu is dit in civiele procedures
soms al het geval, maar alleen bij een ongelijkwaardigheid van partijen. Bijvoorbeeld
een ziekenhuis dat moet bewijzen dat er bij een operatie geen fouten zijn
gemaakt. Bij discriminatie en intimidatie is er volgens deze leden geen sprake
van een dergelijke scheve verhouding wat betreft deskundigheid. Door de bewijslast
in deze gevallen om te draaien wordt de deur wagenwijd opengezet voor talloze
procedures door mensen die zich gediscrimineerd dan wel geïntimideerd
voelen, maar bijvoorbeeld wellicht vanwege niet toereikende capaciteit niet
worden aangenomen. Gezien ook de reeds bestaande druk op rechtbanken is dit
een voor de aan het woord zijnde leden zeer onwenselijke ontwikkeling. In
de memorie van toelichting wordt hier, naar de mening van deze leden, ten
onterecht niet op ingegaan. De leden van de LPF-fractie vernemen graag de
visie van de regering op dit punt.Er wordt een bescherming tegen victimisatie opgenomen, wat inhoudt dat
het verboden wordt om personen te benadelen wegens het feit dat zij een beroep
op de Awgb hebben gedaan. De leden van de GroenLinks-fractie kunnen zich erin
vinden dat de bewijslast wordt omgekeerd. Niet degene die zich gediscrimineerd
acht, maar degene die het onderscheid heeft toegepast wordt bewijsplichtig.
De klager moet daarvoor wel feiten aanvoeren die een op vermoeden van discriminatie
wijzen. Wanneer klagers feiten aanvoeren die (indirecte) discriminatie kunnen
doen vermoeden, moet de verweerder bewijzen dat het beginsel van gelijke behandeling
niet werd geschonden. Gunstiger bewijsregels voor de klager zijn ook toegestaan.
Waar feitenonderzoek berust bij de rechter of bevoegde instanties
hoeven lidstaten deze regels over bewijslast niet toe te passen. Gezien dat
feitenonderzoek in Nederland bij het Openbaar Ministerie en de rechter berusten,
vragen de leden van de GroenLinks-fractie hoe Nederland deze regel toepast.
Deze leden vragen de regering voorts hoe de bewijslastverdeling geregeld zal
zijn. Wordt de richtlijn gevolgd en dient een klager aannemelijk te maken
onterecht te zijn onderscheiden, of geldt het gewone bewijslastregime waarin
het slachtofferschap door het slachtoffer zelf bewezen moet worden? Wordt
de bewijslast ook omgedraaid in de zin dat de beklaagde dient aan te tonen
dat van discriminatie geen sprake was? Welke bewijslast heeft de voorkeur
van de regering en waarom blijkt dit niet uit het voorliggende wetsvoorstel?Zien de leden van de D66-fractie het goed dat in het voorgestelde artikel
10 van de Awgb de verschuiving van de bewijslast zo geformuleerd is dat zij
alleen betrekking heeft op rechterlijk procedures en niet op procedures bij
de Commissie gelijke behandeling? Deze leden zouden dat een verwarrende differentiatie
in het procesrecht vinden. Bovendien achten deze leden een zelfde verschuiving
van bewijslast nodig om de door artikel 11 van de richtlijn verlangde bescherming
tegen represailles effectief te maken. Hoe kijkt de regering aan tegen de
noodzaak van een zelfde verschuiving van de bewijslast om de door artikel
11 van de richtlijn verlangde bescherming tegen represailles effectief te
maken, zo vragen deze leden.Artikel IVHet tijdstip van inwerkingtreding is onbepaald en wordt aan de regering
gedelegeerd. De implementatietermijn van richtlijn 2000/43/EG loopt af op
19 juli 2003. Voor richtlijn 2000/78/EG geldt een implementatietermijn die
afloopt op 2 december 2003. Dit leidt ertoe dat het wetsvoorstel voor 19 juli
2003 door het Parlement aanvaard en in het Staatsblad afgekondigd zou dienen
te zijn. Twee jaar na afloop van de implementatietermijn dient het eerste
van de periodieke vijfjaarlijkse verslagen over het functioneren van deze
regelgeving te verschijnen Dit artikel voorziet naast de delegatie van de
vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding ook in de delegatie van
de beslissing over de vraag of deze wet op basis van artikel 16 van de Tijdelijke
referendumwet niet referendabel moet worden verklaard. Als reden voor dit
voorstel voert de regering tijdsdruk aan. Het wetsvoorstel gaat bovendien
verder dan de richtlijnen voorschrijven zodat het niet mogelijk is het wetsvoorstel
niet referendabel te verklaren op grond van artikel 7, onderdeel e van de
Tijdelijke referendumwet, dat gericht is op wetsvoorstellen die louter implementatie
inhouden. Het uitsluiten van de werking van de Tijdelijke referendumwet lijkt
echter een principieel punt waarover de Tweede Kamer niet bij delegatie kan
beslissen. Op dit punt vragen de leden van de GroenLinks-fractie, alsook de
leden van de D66-fractie, wat er tegen is om het beroep op artikel 16 van
de Tijdelijke referendumwet in de wet zelf vast te leggen. Op het moment dat
duidelijk is in welke vorm het wetsvoorstel de Tweede Kamer zal passeren kan
hierover een beslissing worden genomen zodat de beslissing over de referendabiliteit
niet hoeft te worden gedelegeerd aan slechts een deel van de wetgevende macht.De voorzitter van de commissie,Noorman-den UylDe griffier voor dit verslag,Franke XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Van Heemst (PvdA),
Noorman-den Uyl (PvdA), voorzitter, Rijpstra (VVD), Vos (GL), De Graaf (D66),
Cornielje (VVD), Kamp (VVD), Remkes (VVD), De Wit (SP), Van Beek (VVD), ondervoorzitter,
Rietkerk (CDA), Van der Staaij (SGP), De Pater-van der Meer (CDA), Van As
(LPF), Lazrak (SP), Wolfsen (PvdA), Tonkens (GL), Bruls (CDA), Spies (CDA),
Eerdmans (LPF), Sterk (CDA), Haverkamp (CDA), Straub (PvdA), Boelhouwer (PvdA)
en Van Dijken (PvdA).Plv. leden: Mosterd (CDA), De Vries (PvdA), Adelmund (PvdA), Fierens (PvdA),
Hirsi Ali (VVD), Halsema (GL), Giskes (D66), Van Aartsen (VVD), Nijs (VVD),
Griffith, MPA (VVD), Kant (SP), Blok (VVD), Meijer (CDA), Slob (CU), Rambocus
(CDA), Varela (LPF), Vergeer-Mudde (SP), Van Nieuwenhoven (PvdA), Van Gent
(GL), Ross-van Dorp (CDA), Çörüz (CDA), Nawijn (LPF), Balkenende
(CDA), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), Leerdam, MFA (PvdA) en Dubbelboer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28770-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl