Landmijnenproblematiek; Brief ministers
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24292, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24292 nr. 1

25-08-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInhoudsopgave Samenvatting en conclusies1. Inleiding2. Het gebruik van landmijnen2.1. De militaire betekenis van landmijnen2.1.1. De landmijn als hindernissysteem2.1.2. De landmijn als beveiligingsmiddel2.1.3. De strategische rol van landmijnen2.2. De rol van landmijnen in de Nederlandse krijgsmacht2.3. De landmijn als terreurwapen tegen burgers3. Juridische en politieke instrumenten3.1. Het Conventionele Wapensverdrag3.2. Toetsingsconferentie3.2.1. Reikwijdte van het verdrag3.2.2. Verbod of beperking van het gebruik van bepaalde
landmijnen 3.2.3. De overdracht van landmijnen3.2.4. Betere bescherming van VN-troepen en hulpverlenende
organisaties3.2.5. Verificatie3.2.6. Internationale samenwerking inzake mijnenruiming
en technische assistentie3.2.7. Verbod van ontwikkeling, produktie en voorraadvorming
van bepaalde typen mijnen3.3. EU-optreden3.4. Nationaal en EU-moratorium3.5. Landmijnen-controleprogramma (LCP)3.6. Vernietiging van mijnen4. Mijnenruiming4.1. Mijnenruiming in multilateraal verband4.2. Nederlandse bijdragen aan mijnenruiming4.3. Recente ontwikkelingen binnen de VN4.4. Mijnenruimingstechnologie 4.4.1. Internationale samenwerking4.4.2. Onderzoek naar mijnenruimingstechnologieBIJLAGE 1Landen met een mijnenprobleemBIJLAGE 2Mijnenproducerende landen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24292Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 292Landmijnenproblematieknr. 1BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VAN DEFENSIE EN VOOR
ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 25 augustus 1995Met het oog op de bijeenkomst van 6 september a.s. over de voorbereidingen
van de toetsingsconferentie van het Conventionele Wapensverdrag hebben wij
de eer U de beleidsnotitie over de landmijnenproblematiek aan te bieden. Deze
notitie werd door eerste en tweede ondergetekende toegezegd in een brief dd.
22 mei jl. aan de vaste kamercommissie voor Buitenlandse Zaken en de vaste
kamercommissie voor Defensie van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (23 900
V, nr. 44).De Minister van Buitenlandse Zaken a.i.,W. KokDe Minister van Defensie,J. J. C. VoorhoeveDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,J. P. Pronk Inhoudsopgave  Samenvatting en conclusies3    1.Inleiding5   2.Het gebruik van landmijnen62.1.De militaire betekenis van landmijnen6 2.1.1.De
landmijn als hindernissysteem6 2.1.2.De landmijn als beveiligingsmiddel72.1.3.De strategische rol van landmijnen7 2.2.De
rol van landmijnen in de Nederlandse Krijgsmacht7 2.3.De
landmijn als terreurwapen tegen burgers8    3.Juridische
en politieke instrumenten9 3.1.Het
Conventionele Wapensverdrag9 3.2.Toetsingsconferentie103.2.1.Reikwijdte van het verdrag10 3.2.2.Verbod
of beperking van het gebruik van bepaalde landmijnen11 3.2.3.De
overdracht van landmijnen12 3.2.4.Betere bescherming van
VN-troepen en hulpverlenende organisaties12 3.2.5.Verificatie133.2.6.Internationale samenwerking inzake mijnenruiming en technische
assistentie13 3.2.7.Verbod van ontwikkeling, produktie en
voorraadvorming van bepaalde typen mijnen13 3.3.EU-optreden133.4.Nationaal en EU-moratorium14 3.5.Landmijnen-controleprogramma
(LCP)15 3.6.Vernietiging van mijnen15    4.Mijnenruiming164.1.Mijnenruiming in multilateraal verband 164.2.Nederlandse
bijdragen aan mijnenruiming17 4.3.Recente ontwikkelingen
binnen de VN17 4.4.Mijnenruimingstechnologie18 4.4.1.Internationale
samenwerking18 4.4.2.Onderzoek naar mijnenruimingstechnologie19    Bijlagen 1.Landen met een
mijnenprobleem202.Landmijnenproducerende landen22Samenvatting en conclusies1. Het landmijnenprobleem wordt veroorzaakt door landmijnen die zijn gebruikt
in strijd met fundamentele beginselen van humanitair oorlogsrecht. Vooral
de inzet van landmijnen in interne gewapende conflicten als terreurmiddel
tegen burgers veroorzaakt veel menselijk leed en grote sociaal-economische
problemen. De wederopbouw van getroffen regio's na afloop van een conflict
wordt ernstig bemoeilijkt doordat landmijnen tientallen jaren nadat ze zijn
gelegd nog kunnen ontploffen.2. Het mijnenprobleem wordt nog steeds groter. Het aantal gelegde landmijnen
bedraagt momenteel naar schatting 110 miljoen. Daar komen elk jaar twee tot
vijf miljoen mijnen bij, terwijl er per jaar niet meer dan 80 000 worden
geruimd.3. Voor een algeheel verbod van het gebruik van landmijnen bestaat op
dit moment geen internationaal draagvlak. De Regering onderschrijft het
doel om op langere termijn ap-mijnen totaal uit te bannen. Daarvoor is het
nodig dat volwaardige en humane alternatieven voor landmijnen worden ontwikkeld.
In afwachting hiervan blijft ook de Nederlandse krijgsmacht aangewezen op
het gebruik van landmijnen. De Regering zal onderzoek naar alternatieven voor
ap-mijnen bevorderen.4. Bestrijding van het probleem vereist een scala van samenhangende activiteiten
en maatregelen, variërend van mijnenruiming tot versterking van het juridische
instrumentarium.5. Het belangrijkste juridische instrument ten aanzien van landmijnen
is het CWV, in het bijzonder protocol II. Dit instrument is niet in staat
gebleken een einde te maken aan het misbruik van landmijnen. De Regering
acht het daarom van groot belang het CWV aan te passen en te versterken tijdens
de aanstaande toetsingssconferentie in Wenen. De versterking van het verdrag
moet tevens de universaliteit ervan bevorderen.6. De Regering beschouwt exportmoratoria als een goed instrument
om op korte termijn de verspreiding van landmijnen tegen te gaan. Op langere
termijn geeft de Regering de voorkeur aan internationale overeenkomsten om
de verspreiding van landmijnen aan banden te leggen. Een voorbeeld is
het Nederlandse voorstel om de overdracht van landmijnen te beperken in het
kader van het CWV.7. De Nederlandse Regering ondersteunt initiatieven die een bijdrage
kunnen leveren aan de oplossing van het landmijnenprobleem en het bestaande
instrumentarium aanvullen. Het Amerikaans-Britse initiatief voor een landmijnen-controle-
programma is een potentieel belangrijk instrument om de produktie en opslag
van landmijnen te reguleren en mogelijk aanvullende regels te stellen voor
wat betreft de overdracht en het gebruik van landmijnen. Het resultaat van
de toetsingsconferentie dient het uitgangspunt van het LCP te zijn. De politiek
bindende maatregelen van het LCP zouden eventueel later kunnen worden geïntegreerd
in het juridisch bindende CWV.8. De Regering heeft besloten alle overtollige landmijnen te vernietigen. Een deel van de overtollige ap-mijnen zal in samenwerking met België
worden vernietigd. De wijze waarop de overtollige at-mijnen worden vernietigd, moet nog worden
vastgesteld.9. Mijnenruiming is de belangrijkste activiteit om op korte termijn de
nood van de door landmijnen getroffen burgerbevolking te verlichten. De Regering zal ook in de komende jaren mijnenruimingsoperaties in ontwikkelingslanden
financieel ondersteunen. Hiervoor is voor de komende twee jaar een bedrag
van 5 miljoen gulden gereserveerd.10. De bestaande mijnenruimingstechnologie is gericht op militaire mijnenruiming,
waarbij een ruimingspercentage van 80 afdoende wordt geacht. Om woon- en werkgebieden
te ruimen (humanitaire mijnenruiming), moeten technieken worden ontwikkeld
waarmee alle mijnen worden verwijderd. De Regering wil daarom het onderzoek
naar deze vorm van mijnenruiming bevorderen. Nieuwe technologie moet ter beschikking
kunnen worden gesteld van door mijnen getroffen landen.1. InleidingLandmijnen zijn in de afgelopen decennia een wereldomvattend probleem
geworden. De VN schat dat in meer dan 64 landen, voornamelijk in de Derde
Wereld, ruim 110 miljoen landmijnen liggen verspreid. Zij vormen een niet-aflatende
bedreiging voor de burgerbevolking.1 De mijnen
liggen vaak in landen die zelf niet de middelen bezitten om ze te ruimen.
Afrika is het meest getroffen continent met 30 miljoen mijnen. Afghanistan,
Angola en Cambodja zijn de meest getroffen landen met elk 10 miljoen mijnen.2 Het landmijnenprobleem verergert snel, want elk jaar
opnieuw worden er twee tot vijf miljoen mijnen gelegd, terwijl er niet meer
dan 80 000 worden geruimd. Wereldwijd zijn er nog zo'n 100 miljoen landmijnen
in voorraad.Vooral in interne gewapende conflicten worden landmijnen op grote schaal
gebruikt. Naar schatting 500 mensen per week, voor het grootste deel burgers,
komen om door landmijnen of raken voor het leven verminkt. Landmijnen vormen
vaak ook lang na beëindiging van een gewapend conflict een dodelijke
bedreiging en maken uitgebreide gebieden voor langere tijd sociaal en economisch
onbruikbaar. De gevolgen van het gebruik van deze wapens zijn mede zo ernstig
doordat de meeste landmijnen een levensduur van tientallen jaren hebben en,
als gevolg van technologische ontwikkelingen, steeds moeilijker zijn op te
sporen en onschadelijk te maken. Ze berokkenen zo grote economische schade
en bemoeilijken de wederopbouw van door oorlogen geteisterde landen. Een landmijn
is al te koop vanaf vijf gulden. Ruiming vergt gemiddeld 1 700 gulden
per landmijn. De kosten van behandeling en revalidatie van een gewonde worden
geschat op 8 500 gulden.Het landmijnenprobleem is lang onopgemerkt gebleven. Het was in 1992 de
Franse President François Mitterrand die na een bezoek aan Cambodja
zijn diplomaten de opdracht gaf iets aan de schrijnende problematiek te doen.
Dit mondde begin 1993 uit in het formele verzoek van Frankrijk aan de Secretaris-Generaal
van de VN om een toetsingsconferentie van het Conventionele Wapensverdrag3 (CWV) te beleggen en vervolgens in AVVN-resolutie 48/79
van 16 december 1993 over het verdrag. In de VS nam senator Leahy, daartoe
onder meer aangezet door Amerikaanse niet-gouvernementele organisaties (NGO's),
in 1992 het initiatief om de export van anti-personeelmijnen (ap-mijnen) door
de VS op te schorten. Een jaar later werd dit exportmoratorium met drie jaar
verlengd.Een groot aantal landen volgde het Amerikaanse voorbeeld, daartoe aangespoord
door AVVN-resolutie 48/75K van 16 december 1993. De Nederlandse Regering stelde
in september 1993 een moratorium in op de export van ap-mijnen naar landen
die het Conventionele Wapensverdrag niet hebben geratificeerd. De Secretaris-Generaal
van de VN, Boutros Boutros Ghali, vestigde in zijn «Agenda for Peace»
van 17 juni 1992 de aandacht op de buitengewoon ernstige problemen van humanitaire
en sociaal-economische aard die het misbruik van landmijnen heeft teweeggebracht.
In zijn rapport «Assistance in Mine Clearance» uit 1994 beschrijft
de Secretaris-Generaal de ontzagwekkende taak die de wereld wacht om het landmijnenprobleem
tot een oplossing te brengen.In AVVN-resolutie 49/75D van 15 december 1994, waarin lidstaten worden
opgeroepen een moratorium op de export van ap-mijnen in te stellen, wordt
ook aangedrongen op de uiteindelijke uitbanning van alle ap-mijnen. Tegelijk
wordt onderstreept dat dit doel het snelst kan worden bereikt als «volwaardige
en humane» alternatieven voor ap-mijnen worden ontwikkeld. De ratio
van deze zinsnede is dat de meeste landen, in tegenstelling tot onder andere
het Internationale Comité van het Rode Kruis, (ICRC)4, het gebruik van ap-mijnen nog steeds als legitiem blijven
beschouwen voorzover dit geschiedt in overeenstemming met het internationale
recht. Omdat er op dit moment geen alternatieve systemen bestaan die dezelfde
functies als ap-mijnen kunnen vervullen, zijn de meeste landen vooralsnog
niet bereid afstand te doen van het recht ap-mijnen te gebruiken. De inspanningen
van de internationale gemeenschap zijn er op de korte termijn op gericht het
oneigenlijke gebruik van landmijnen zo ver mogelijk terug te dringen. De Regering
onderschrijft het doel om op termijn ap-mijnen totaal uit te bannen.Deze notitie bevat een beschrijving van de landmijnenproblematiek en de
Nederlandse en internationale inspanningen ter beteugeling hiervan. In hoofdstuk
2 wordt ingegaan op de rol van landmijnen in reguliere krijgsmachten als de
Nederlandse. In hoofdstuk 3 wordt beschreven welke voorstellen er dit najaar
in Wenen ter tafel komen tijdens de eerste toetsingsconferentie van het Conventionele
Wapensverdrag en wat de Nederlandse inzet zal zijn. In hoofdstuk 3 wordt naast
het Conventionele Wapensverdrag aandacht besteed aan andere, internationaal-politieke
initiatieven. Hoofdstuk 4 bevat een uiteenzetting van mijnenruiming en gerelateerde
zaken. 2. Het gebruik van landmijnenIn dit hoofdstuk wordt uiteengezet wat in het algemeen de rol van landmijnen
is in de militaire doctrine van reguliere krijgsmachten zoals de Nederlandse.
Er wordt ingegaan op de militair-operationele redenen waarom de Nederlandse
krijgsmacht voorlopig nog niet zonder landmijnen kan, maar de Regering wel
kan instemmen met de meeste voorstellen voor aanscherping van de regels ten
aanzien van het gebruik van dit wapen.Tegenover het gebruik van landmijnen waarbij de regels van het humanitair-oorlogsrecht
worden geëerbiedigd, staat het gebruik dat strijdig is met deze regels
en dat volledig moet worden uitgebannen. Ook hierop wordt in dit hoofdstuk
ingegaan. 2.1. De militaire betekenis van landmijnenDe definitie van «mijn» in het Conventionele Wapensverdrag
is:«Mine means a munition placed under, on or near the ground
or other surface area and designed to be exploded by the presence, proximity
or contact of a person or vehicle.»Landmijnen worden gewoonlijk onderscheiden in twee typen, de anti-personeelmijn
(ap-mijn) en de anti-tankmijn (at-mijn). 2.1.1. De landmijn als hindernissysteemLandmijnen worden in gewapende conflicten gebruikt als hindernis of als
middel om bestaande hindernissen te versterken. Hindernissen kunnen worden
gemaakt door bijvoorbeeld wegen en bruggen te vernielen. Dergelijke vernielingen
zijn echter niet altijd gewenst. Zij vormen immers een belemmering voor het
eigen (vervolg-)optreden en bovendien is het herstel na het conflict vaak
een langdurige en kostbare aangelegenheid.Door hun technische mogelijkheden en specifieke kenmerken zijn moderne
mijnen effectieve middelen om kunstmatige hindernissen op te werpen en natuurlijke
hindernissen te versterken. Mijnen worden doorgaans, al dan niet volgens bepaalde patronen, in mijnenvelden
gelegd.Mijnenvelden met louter at-mijnen worden in de regel niet toegepast; ze
bestaan meestal uit at-mijnen met daarbij ap-mijnen die het doorbreken of
met de hand ruimen van het mijnenveld bemoeilijken. Modernere at-mijnen zijn
bovendien uitgerust met een anti-hanteerbaarheidsmechanisme om het ruimen
te bemoeilijken. Zo'n mechanisme kan integraal onderdeel zijn van de at-mijn,
maar kan ook een ap-mijn of een explosieve lading zijn die ontploft als de
at-mijn van zijn plaats wordt gehaald. Ap-mijnen worden daarnaast toegepast
in gebieden waar de infanterie doorgaans te voet optreedt, zoals dicht bebost
gebied dat voor zwaar materieel niet of niet goed toegankelijk is.Mijnhindernissen kunnen de vijand stoppen, zijn mogelijkheden om te manoeuvreren
beperken, hem verliezen toebrengen en eigen belangrijke gebieden afschermen.
Mijnen worden ook intensief gebruikt als middel om de verdediging van uitgestrekte
grensgebieden te versterken. Vanwege de vertraging die de vijand door mijnhindernissen
oploopt, is hij extra kwetsbaar. 2.1.2. De landmijn als beveiligingsmiddelBehalve als hindernis kunnen mijnen worden gebruikt om eigen troepen en
installaties te beveiligen. Niet alleen in oorlogsomstandigheden maar ook
in vredesoperaties of tijdens humanitaire hulpverlening door militaire eenheden
kunnen zich situaties voordoen waarin de omstandigheden nopen tot het gebruik
van landmijnen als beveiligingsmiddel. Mijnen zijn een effectief middel om
een militair kamp te beveiligen tegen vijandelijke indringers.Tijdens een gewapend conflict bieden landmijnen in het nabijgevecht een
effectieve bescherming van eigen opstellingen, niet het minst vanwege het
psychologische effect dat zij hebben op de tegenstander. 2.1.3. De strategische rol van landmijnenGezien de ligging van Nederland, omringd door de zee en door Navo-bondgenoten,
worden landmijnen niet gebruikt om de nationale grenzen te verdedigen en te
versterken.Elders in de wereld gebeurt dit wel. In Zweden en Finland bijvoorbeeld
wordt intensief van landmijnen gebruik gemaakt ter beveiliging van de uitgestrekte
landsgrenzen. Finland beschikt eenvoudigweg niet over de middelen om zijn
grens met Rusland goed en onafgebroken te beschermen met militairen en zwaar
materieel. Strategische mijnenvelden worden daarom op grote schaal toegepast
als hindernissen, om bestaande hindernissen te versterken en om belangrijke
civiele en militaire installaties te beschermen. In het geval van een aanval
moeten deze hindernissen de vijand zoveel oponthoud bezorgen, dat militaire
eenheden uit andere delen van het land kunnen worden samengetrokken om het
verdedigende gevecht te voeren. Om dezelfde redenen zijn bijvoorbeeld ook
de grensgebieden tussen India en Pakistan, tussen India en China en tussen
China en Rusland, intensief ondermijnd. Onnodig leed wordt voorkomen als dergelijke
mijnenvelden goed zijn afgebakend, met versperringen en waarschuwingssignalen. 2.2. De rol van landmijnen in de Nederlandse krijgsmachtDe militaire betekenis van landmijnen, uiteengezet in de paragrafen 2.1.1.
tot en met 2.1.3., maakt dat dit wapensysteem een rol blijft spelen in de
militaire doctrine van de Nederlandse krijgsmacht. Dit geldt zowel ten aanzien
van de traditionele algemene verdedigingstaak, gericht op de verdediging
van het nationale en bondgenootschappelijke grondgebied, als voor crisisbeheersingsoperaties
waaraan eenheden van de Nederlandse krijgsmacht deelnemen.In het scenario van een grootschalig conflict zijn mobiliteit en flexibiliteit
van doorslaggevend belang. Voor een succesvol optreden is het essentieel de
tegenstander de mogelijkheid te kunnen ontzeggen om te manoeuvreren zoals
hij dat zou willen. Op dit moment zijn geen andere middelen beschikbaar die,
met dezelfde of een vergelijkbare inzet van personele en materiële middelen,
de doeltreffendheid en doelmatigheid benaderen waarmee landmijnen aan deze
operationele behoefte beantwoorden. In de benadering van het moderne gevecht
staat de Nederlandse krijgsmacht uiteraard niet alleen; de bondgenoten stellen
vergelijkbare operationele behoeften. Op basis van de operationele plannen
van de Navo wordt vastgesteld wat de individuele lidstaten dienen bij te dragen
om de effectiviteit van eventueel bondgenootschappelijk optreden te optimaliseren.
De plannen schrijven ook voor welke voorraden wapens en munitie de lidstaten
zouden moeten aanhouden.Omdat de dreiging van een groot conflict sinds het einde van de Koude
Oorlog is afgenomen, is binnen de Navo een herziening gaande van de operationele
planning met betrekking tot wapen- en munitievoorraden, waaronder landmijnen.
Op dit moment is de kwantitatieve behoefte van de Nederlandse krijgsmacht
aan landmijnen nog niet bekend.Zeker is wel dat een groot deel van de huidige voorraad landmijnen om
technische en tactische redenen is verouderd en overtollig geworden. Deze
mijnen zullen dan ook worden vernietigd (zie ook paragraaf 3.6.).Tijdens crisisbeheersingsoperaties kunnen landmijnen worden ingezet om
de eigen (observatie)posten, onderkomens en logistieke installaties te beschermen,
doorgaans door de gebruikelijke beveiliging met onder andere prikkeldraad
te versterken. In conflicten die (kunnen) escaleren, moeten eenheden van de
krijgsmacht zijn uitgerust met aangepaste, dat wil zeggen zwaardere bewapening.
Ook de inzet van landmijnen kan dan om militair-operationele redenen zijn
geboden, onder meer in het belang van de veiligheid van de eigen eenheden.
In het uiterste geval, dat wil zeggen in een groot conflict of in het kader
van de algemene verdedigingstaak, is het gebruik van landmijnen onderdeel
van de geïntegreerde inzet van zwaar materieel als tanks, artillerie
en gevechtsvliegtuigen, en als zodanig onmisbaar voor de krijgsmacht. 2.3. De landmijn als terreurwapen tegen burgersMeer dan enig ander wapen kunnen landmijnen worden gebruikt om zonder
onderscheid burgers en militairen te treffen. Een ap-mijn is niet in staat
een burger te onderscheiden van een militair. Veel at-mijnen kunnen de druk
van een rupsvoertuig niet onderscheiden van een wiel van een trekker, een
bus, of een Rode-Kruisvoertuig. Als niet de nodige voorzorgsmaatregelen worden
getroffen waardoor burgers op de aanwezigheid van landmijnen bedacht zijn,
is er in de juridische terminologie van het humanitaire oorlogsrecht sprake
van «niet-onderscheidend gebruik». Niet-onderscheidend gebruik
is verboden onder het humanitaire oorlogsrecht.Sommige van de permanente mijnenvelden functioneren niet alleen als afschrikwekkende
en effectieve hindernis voor gewapende elementen, maar ook voor de burgerbevolking
die wellicht elders een goed heenkomen zou willen zoeken. Vooral in binnenlandse
gewapende conflicten worden landmijnen op grote schaal gebruikt als terreurwapen
tegen de (eigen) burgerbevolking. Ze maken aanvoerwegen onbegaanbaar en landbouwgebieden
ontoegankelijk. Hele bevolkingsgroepen worden van huis en haard
verdreven door met landmijnen waterwinning onmogelijk te maken, het economische
leven te ontwrichten en het betreden van woningen levensgevaarlijk te maken. 3. Juridische en politieke instrumentenDe grote problemen als gevolg van het gebruik van landmijnen zijn vooral
de laatste jaren duidelijk op de voorgrond getreden en inmiddels is het onderwerp
hoog op de internationale agenda komen te staan. Dat heeft geresulteerd in
een aantal internationale initiatieven om de verspreiding en het gebruik van
landmijnen te beteugelen. Hieronder worden de reeds bestaande politieke en
juridische instrumenten alsmede de belangrijkste nieuwe initiatieven beschreven.
Het gaat om:– De versterking van het Conventionele Wapensverdrag;– de instelling van exportmoratoria;– het landmijnen-controleprogramma;– de vernietiging van overtollige landmijnen. 3.1. Het Conventionele WapensverdragOp 10 oktober 1980 is het Verdrag «inzake het verbod of de beperking
van het gebruik van bepaalde conventionele wapens die geacht kunnen worden
buitensporig leed te veroorzaken of een niet-onderscheidende werking te hebben»,
het Conventionele Wapensverdrag (CWV) tot stand gekomen. Het verdrag is op
2 december 1983 in werking getreden.Nederland is op 18 juni 1987 partij geworden bij het verdrag en de drie
protocollen. De twee in de officiële titel van het verdrag genoemde eigenschappen,
«het veroorzaken van buitensporig leed» en de «niet-onderscheidende
werking» , zijn te herleiden tot reeds lang gevestigde beginselen van
het humanitaire oorlogsrecht. Het verdrag vult de principes van internationaal
humanitair oorlogsrecht aan die zijn neergelegd in onder meer het Eerste Aanvullende
Protocol van 1977 bij de Verdragen van Genève van 1949 over de herbevestiging
en ontwikkeling van internationaal humanitair oorlogsrecht dat van toepassing
is in internationale gewapende conflicten.Het CWV is een raamverdrag, dat bestaat uit een kort algemeen deel met
bepalingen over werkingssfeer, inwerkingtreding, toetsing en amendering. Drie
protocollen bevatten de inhoudelijke bepalingen over het gebruik van specifieke
wapencategorieën. Protocol I verbiedt het gebruik van wapens die deeltjes
verspreiden die in het menselijk lichaam met röntgenapparatuur niet kunnen
worden opgespoord. Protocol II bevat regels voor het gebruik van landmijnen,
«booby traps» (valstrikmijnen) en andere mechanismen. Protocol
III beperkt het gebruik van een aantal soorten brandwapens.Het CWV, met in het bijzonder protocol II, is het enige juridische instrument
dat zich specifiek richt op het gebruik van landmijnen. Het verdrag en het
protocol in hun huidige vorm zijn echter onvoldoende in staat gebleken het
landmijnenprobleem terug te dringen.Een belangrijke oorzaak is het feit dat het verdrag slechts weinig –
momenteel 49 – partijen telt. Veel landen, met name in de Derde Wereld,
zijn niet gebonden aan de bepalingen van het verdrag. Ten tweede zijn de bepalingen
van het verdrag slechts van toepassing op interstatelijke en bevrijdingsoorlogen,
terwijl het landmijnenprobleem grotendeels het gevolg is van interne gewapende
conflicten die vandaag de dag veel meer voorkomen dan interstatelijke oorlogen.
Met andere woorden, het Tweede Aanvullende Protocol van 1977 bij de Verdragen
van Genève van 1949 vindt dus in het huidige CWV geen aanvulling. Een derde oorzaak is dat de beperkingen op het gebruik van mijnen niet
ver genoeg gaan of niet zijn berekend op de nieuwste technologische ontwikkelingen
op mijnengebied.Verder kent het protocol geen beperkingen op de overdracht van landmijnen.
Tot slot ontbreekt de mogelijkheid tot controle op de naleving van de bepalingen.Hoewel het aantal verdragspartijen bij het CWV het laatste jaar onder
invloed van de naderende toetsingsconferentie is gegroeid, is van een universeel
lidmaatschap nog geen sprake. De meeste van de 49 verdrags- partijen zijn
Westelijke staten. Opvallend is de ondervertegenwoordiging van staten, met
name in Afrika en Azië, die dagelijks worden geconfronteerd met de landmijnenproblematiek.
Nederland hoopt door middel van versterking van het verdrag de universaliteit
te bevorderen. Het voorstel inzake de overdracht van landmijnen (zie paragraaf
3.2.3.) is hiervan een voorbeeld. Ook wordt zowel bilateraal als in EU-verband
bij staten aangedrongen op spoedige toetreding tot het verdrag. 3.2. ToetsingsconferentieAlle verdragspartijen zijn het erover eens dat het verdrag en in het bijzonder
protocol II moeten worden versterkt. In 1993 heeft Frankrijk, samen met andere
verdragspartijen waaronder Nederland, het initiatief genomen tot het bijeenroepen
van een toetsings- en amenderingsconferentie van het CWV. Deze zal worden
gehouden van 25 september tot en met 13 oktober 1995 in Wenen. De conferentie
is voorafgegaan door vier voorbereidende bijeenkomsten5.De meeste aandacht zal tijdens de conferentie uitgaan naar de versterking
van protocol II.Daarnaast zal op Zweeds initiatief worden gesproken over een nieuw protocol
over blindmakende laserwapens. Nederland heeft in 1994 en 1995 tijdens de
voorbereidingen van de toetsingsconferentie onder meer gepleit voor de versterking
van protocol II op de volgende punten:– Uitbreiding van de reikwijdte van het verdrag tot interne gewapende
conflicten en tot vredestijd;– aanscherping van de materiële bepalingen, te weten beperkingen
en verboden op het gebruik van landmijnen;– opname van beperkende bepalingen met betrekking tot de overdracht
van landmijnen;– een betere bescherming van personeel van de VN en van hulporganisaties
tegen de gevolgen van landmijnen.– opname van verificatiebepalingen in protocol II.In deze paragraaf worden deze punten nader uitgewerkt. Verder wordt aandacht
besteed aan voorstellen over technische assistentie en over een totaalverbod
van de ontwikkeling en produktie van landmijnen. 3.2.1. Reikwijdte van het verdragDe meeste hedendaagse gewapende conflicten hebben een niet-internationaal
karakter; het zijn binnenlandse conflicten. De landmijnenproblematiek is vooral
in dergelijke interne conflicten ontstaan. Het verdrag echter is in zijn huidige
vorm niet van toepassing op interne conflicten; het heeft slechts betrekking
op conflicten tussen staten. Nederland en alle andere Westelijke landen streven
ernaar protocol II ook voor interne conflictsituaties te doen gelden. Precedenten
hiervoor zijn het Tweede Additionele Protocol bij de Geneefse verdragen alsmede
het Chemische Wapensverdrag. Daarnaast is van belang dat protocol II ook in1vredestijd verplichtingen zou moeten opleggen aan verdragspartijen, bijvoorbeeld
het markeren van mijnenvelden. Met name Cuba, India en Pakistan maken bezwaar
tegen deze uitbreidingen van de reikwijdte omdat die inbreuk zouden maken
op hun soevereiniteit. 3.2.2. Verbod of beperking van het gebruik van bepaalde
landmijnen Protocol II bevat regels voor het gebruik van mijnen, valstrikmijnen en
andere mechanismen. Zoals steeds in het humanitaire oorlogsrecht, gaat het
om een evenwicht tussen de noodzaak van het gebruik van wapens om militair-strategische
redenen en de bescherming van de burgerbevolking daartegen. Het gebruik van
landmijnen tegen burgerdoelen is ook in het huidige protocol al verboden,
net als het gebruik van valstrikmijnen in de vorm van schijnbaar onschadelijke,
draagbare voorwerpen.Zoals in paragraaf 3.1. is gesteld, heeft protocol II een aantal tekortkomingen,
waardoor het onvoldoende effect heeft gesorteerd. Zo gaat het voorbij aan
het probleem dat de meeste landmijnen een levensduur van tientallen jaren
hebben, waardoor ze lang na beëindiging van een conflict nog slachtoffers
kunnen maken en de wederopbouw van gebieden verhinderen. Daarnaast is ook
de technische ontwikkeling van landmijnen voortgeschreden. Mijnen bevatten
steeds minder metaal waardoor ze moeilijk zijn te detecteren. Dit bemoeilijkt
het ruimen aanzienlijk. Ook hiervoor biedt het huidige protocol geen soelaas.Tegen deze achtergrond bepleit Nederland samen met een aantal andere staten
de aanscherping van protocol II met de volgende bepalingen:– Een algeheel verbod van het gebruik van landmijnen die niet detecteerbaar
zijn;Er lijkt overeenstemming te bestaan over een verbod van niet-detecteerbare
ap-mijnen. Nederland en een aantal andere staten streven ernaar dit verbod
ook van toepassing te doen zijn op at-mijnen. – een algeheel verbod van het gebruik van landmijnen zonder zelfneutraliserings-
of zelfvernietigingsmechanisme;De meeste staten willen het gebruik van landmijnen zonder zelfneutraliserings-
of zelfvernietigingsmechanisme weliswaar verder beperken, maar niet helemaal
verbieden. Mijnen zonder zulke mechanismen zouden uitsluitend in afgebakende
mijnenvelden, bijvoorbeeld in grensgebieden, mogen worden gelegd. Een aantal
staten vindt daarenboven dat deze beperkingen alleen van toepassing moeten
zijn op ap-mijnen en niet op at-mijnen. Nederland is voorstander van een verbod
van ap- en at-mijnen die zichzelf na verloop van tijd niet neutraliseren of
vernietigen.Voor ons land wegen de humanitaire problemen van «lang levende»
mijnen zwaarder dan hun militaire nut. Mocht een algeheel verbod niet haalbaar
zijn, dan zal Nederland zich inzetten voor vergaande restricties om het gebruik
van deze mijnen zoveel mogelijk terug te dringen.Wel lijkt er overeenstemming te bestaan over een algeheel verbod van het
gebruik van op afstand gelegde mijnen (vanaf de grond of vanuit de lucht),
zonder zelfneutraliseringsmechanisme. Alle Westelijke landen steunen dit voorstel.– een algeheel verbod van landmijnen die ontploffen bij detectie
met gangbare opsporingstechnieken. Een aantal landen verzet zich om financiële redenen tegen een dergelijk
verbod omdat zij deze mijnen gebruiken in strategische mijnenvelden. Ruiming
hiervan zou aanzienlijke kosten met zich brengen. Andere landen wensen de
produktie van deze mijnen niet op te geven. Nederland huldigt het principiële
standpunt dat alle mijnen die bij detectie ontploffen, moeten worden verboden. 3.2.3. De overdracht van landmijnenHet huidige protocol II richt zich alleen op het gebruik van landmijnen.
Naar Nederlandse opvatting mag van staten die zichzelf regels met betrekking
tot het gebruik van mijnen opleggen, worden verwacht dat zij niet zullen meewerken
aan de schending van die regels door andere staten. Een van de manieren waarop
dat kan worden verwezenlijkt, is door voorwaarden te stellen aan de overdracht
van landmijnen.Nederland heeft samen met Australië en Zweden in 1994 het initiatief
genomen om protocol II te versterken met verboden en beperkingen ten aanzien
van de overdracht van landmijnen. Uitbreiding van het protocol met dergelijke
bepalingen zou het inhumane en niet-onderscheidend gebruik van deze wapens
helpen tegengaan en tegemoet komen aan de doelstellingen van het humanitaire
oorlogsrecht. Het overdrachtenvoorstel, dat door vijftien landen wordt gesteund,
behelst onder meer een verbod van de overdracht van landmijnen naar staten
die geen partij zijn bij het protocol. Zo hoopt Nederland staten aan te sporen
tot het verdrag toe te treden. Voorts wordt een algeheel verbod voorgesteld
op de overdracht van landmijnen waarvan het gebruik in het geamendeerde protocol
onder alle omstandigheden zal zijn verboden (bijvoorbeeld niet-detecteerbare
mijnen). Dit laatste verbod zou derhalve ook tussen verdragspartijen onderling
gelden.Hoewel enkele mijnenproducerende en -exporterende landen, waaronder de
Volksrepubliek China, zich vooralsnog geen voorstander hebben betoond van
restricties op de overdracht van landmijnen in het kader van protocol II,
heeft het overdrachtenvoorstel brede steun ondervonden van zowel Westelijke
landen als NGL. Wel bepleit een aantal staten, waaronder de VS, een uitzonderingsbepaling
op het algehele overdrachtsverbod naar niet-verdragspartijen. Hierbij is te
denken aan coalitiegenoten in internationale militaire operaties. Ook wensen
sommige staten, bijvoorbeeld Italië, Oostenrijk en Griekenland, het overdrachtenvoorstel
te beperken tot ap-mijnen. Nederland wil zich voor een zo breed mogelijke
bepaling inzetten. 3.2.4. Betere bescherming van VN-troepen en hulpverlenende
organisatiesTijdens de voorbereidingszittingen in Genève zijn onder Canadese
leiding voorstellen geformuleerd voor versterking van artikel 8 van protocol
II inzake de bescherming van personeel van VN-missies en het ICRC. De ontwikkelingen
in New York aangaande het Verdrag inzake de veiligheid van VN- en geassocieerd
personeel werden daarbij nauwlettend gevolgd. Vanwege de nauwe relatie met
dit Verdrag is in de concept-tekst van het herziene artikel 8 een verwijzing
daarnaar opgenomen. Een aantal landen, daarin gesteund door het ICRC, UNHCR,
en het «Department for Humanitarian Affairs» (DHA), vond de Canadese
voorstellen niet ver genoeg gaan in de bescherming van NGO's. Deze organisaties
zijn steeds vaker het doelwit van gevechtshandelingen die hun personeel bedreigen
en de uitvoering van hun humanitaire taken belemmeren. Op Nederlands initiatief
is daarom een alternatief tekstdeel ingediend dat die verdergaande beschermende
maatregelen voor NGO's wel behelst. De voorgestelde uitbreiding
komt tegemoet aan de dringende behoefte van het ICRC en andere NGO's aan volkenrechtelijk
bindende beschermingsbepalingen. Nederland zal zich tijdens de toetsingsconferentie
inzetten voor opname van deze bepalingen. 3.2.5. VerificatieHet protocol bevat geen artikelen over de controle op de naleving van
verbods- en gebodsbepalingen. De Westelijke landen pleiten voor een toereikend
verificatieregime.Enkele NGL en China hebben alternatieve voorstellen gepresenteerd die
niet verder reiken dan het opnemen van vertrouwenwekkende maatregelen, omdat
in hun optiek een verificatieregime niet thuishoort in een humanitair oorlogsrechtelijk
verdrag. Dit argument snijdt in Nederlandse visie geen hout, omdat in de Additionele
Protocollen bij de Geneefse Verdragen en in het Chemische Wapensverdrag ook
de mogelijkheid bestaat van feitenonderzoek. Het verzet houdt ook verband
met de mogelijke uitbreiding van de reikwijdte. De mogelijkheid van verificatiemissies
in interne conflictsituaties wordt door een aantal NGL als een te grote inbreuk
op de soevereiniteit bestempeld. 3.2.6. Internationale samenwerking inzake mijnenruiming
en technische assistentieArtikel 9 van protocol II bepaalt dat partijen na afloop van een conflict
gezamenlijk moeten streven naar het ruimen van mijnenvelden. Daartoe moeten
zij beschikbare informatie uitwisselen en zowel technische als materiële
bijstand leveren. Een aantal NGL wil dit artikel aanvullen met bepalingen
over overdracht van kennis en technologie, zodat landen in staat worden gesteld
hun oude mijnen te vervangen door landmijnen die aan de vereisten van een
geamendeerd protocol II voldoen. Dit idee stuit op weerstand bij de meeste
overige staten die vinden dat in een humanitair oorlogsrechtelijk verdrag
als het CWV geen plaats is voor verplichtingen, die in feite leiden tot de
overdracht van wapentechnologie. Ook in Nederlandse optiek moet technische
assistentie onder het verdrag beperkt blijven tot mijnenruiming. 3.2.7. Verbod van ontwikkeling, produktie en voorraadvorming
van bepaalde typen mijnenTijdens de voorbereidende bijeenkomsten zijn ook voorstellen gedaan voor
een verbod van de ontwikkeling, produktie en voorraadvorming van de meest
schadelijke typen ap-mijnen. Nederland heeft deze voorstellen gesteund. De
meeste verdragspartijen zijn echter tegen een dergelijk verbod gekant. Het
is dan ook onwaarschijnlijk dat op dit punt enig succes kan worden geboekt
tijdens de toetsingsconferentie. Mogelijk zal een dergelijk verbod wel langs
andere weg kunnen worden ontwikkeld (zie para 3.5.). 3.3. EU-optredenIn het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
(GBVB), conform artikel J3 van het Verdrag van Maastricht, werd op 22 mei
jl. een gemeenschappelijk optreden inzake landmijnen van kracht. Het gemeenschappelijk
optreden omvat drie gerelateerde initiatieven: een gemeenschappelijk exportmoratorium,
assistentie bij mijnenruiming en de voorbereiding van de CWV-toetsingsconferentie.
Hier wordt allereerst ingegaan op het laatste element. Het exportmoratorium
en assistentie bij mijnenruiming komen respectievelijk in paragraaf 3.4. en
in hoofdstuk 4 aan de orde. In het kader van hun gemeenschappelijk optreden hebben de EU-landen afgesproken
zich gezamenlijk in te spannen om tijdens de toetsingsconferentie de volgende
doeleinden te verwezenlijken:– Uitbreiding van de reikwijdte tot niet-internationale gewapende
conflicten;– verdergaande beperkingen van het gebruik en de overdracht van
ap-mijnen;– opname in protocol II van doeltreffende verificatie-bepalingen;– opname van bepalingen inzake technische bijstand bij mijnenruiming. De EU heeft een groot aantal landen benaderd om steun te werven voor deze
doelstellingen.Er bestaat verschil van mening tussen de EU-partners over de opname in
protocol II van beperkingen van het gebruik van at-mijnen. Met name Finland,
Frankrijk, Griekenland, Italië en Oostenrijk wensen de beperkingen en
verboden in het herziene protocol II te beperken tot ap-mijnen. Het gemeenschappelijk
optreden, voor zover dat de voorbereiding van de toetsingsconferentie betreft,
is daarom beperkt tot de kleinste gemene deler tussen de vijftien: ap-mijnen.
Dit laat onverlet dat individuele lidstaten verdergaande standpunten kunnen
innemen. Nederland zal er tijdens de toetsingsconferentie, in samenwerking
met gelijkgezinde landen binnen en buiten de EU, naar streven ook het gebruik
van at-mijnen zoveel mogelijk te reguleren.Ook het Europees Parlement heeft zich verschillende malen bezig gehouden
met de landmijnenproblematiek. Op 29 juni jl. aanvaardde het twee resoluties
(A4–119/95 en A4 149/95) die de lidstaten onder meer oproepen tot
een algeheel verbod van produktie, opslag, overdracht en gebruik van ap-mijnen,
vergaande maatregelen inzake gebruik en produktie van bepaalde typen at-mijnen
en een grotere inspanning op het gebied van mijnenruiming. 3.4. Nationaal en EU-moratoriumIn september 1992 kondigde de Verenigde Staten een moratorium af op de
export van ap-mijnen voor de duur van een jaar. In 1993 besloot het Amerikaanse
Congres het moratorium met drie jaar te verlengen. Het Amerikaanse initiatief
werd door verschillende landen gevolgd waaronder Nederland. In 1993 aanvaardde
de Algemene Vergadering van de VN bij consensus een resolutie die alle VN-lidstaten
oproept een moratorium op de export van ap-mijnen in te stellen.In september 1993 heeft de Regering een moratorium ingesteld op de export
van ap-mijnen naar staten die zich niet hebben gebonden aan protocol II bij
het CWV. De Regering heeft de Kamer hierover ingelicht in brieven van 29 juli
1994 en 22 mei 1995.Naar aanleiding van het gemeenschappelijk optreden van de EU inzake ap-mijnen,
is het nationale moratorium in mei 1995 aangepast aan het gemeenschappelijk
EU-moratorium, dat de volgende twee elementen omvat:– Een algeheel verbod op de export van niet-detecteerbare ap-mijnen
en ap-mijnen zonder zelfvernietigingsmechanisme;– een verbod op de export van alle overige typen ap-mijnen naar
staten die het CWV en protocol II nog niet hebben geratificeerd.Het EU-moratorium staat in beginsel de overdracht toe van detecteerbare
ap-mijnen met zelfvernietigingsmechanisme, mits de overdracht geschiedt naar
een staat die het CWV en Protocol II heeft geratificeerd. Verdragspartijen
hebben zich immers verplicht tot eerbiediging van de regels die Protocol II
stelt aan het gebruik van landmijnen. Dit selectieve of onderscheidende aspect
van het EU-moratorium – dat ook uitgangspunt was voor het Nederlandse
moratorium – beoogt staten aan te sporen zich alsnog te binden aan het
CWV.In aanvulling op het moratorium heeft de Minister van Defensie in september
1993 in afwachting van de uitkomsten van de CWV-toetsings- conferentie de
afstoting van overtollige landmijnen opgeschort. Alle landmijnen zijn daarop
verwijderd uit de catalogus van overtollig defensie-materieel dat voor verkoop
is bestemd. Overigens zijn vanuit Nederland in 1992 voor het laatst onderdelen
van landmijnen geëxporteerd. 3.5. Landmijnen-controleprogramma (LCP)In september 1994 riep President Clinton de VN-lidstaten op zich gezamenlijk
in te spannen om een oplossing van het landmijnenprobleem dichterbij te brengen.
Vervolgens nam de Verenigde Staten het initiatief tot een controleregime dat
onder meer beoogt de produktie, opslag en overdracht van bepaalde typen ap-mijnen
aan banden te leggen. Het Verenigd Koninkrijk, dat eerder het idee had geopperd
van een gedragscode voor de overdracht van landmijnen, schaarde zich achter
het Amerikaanse initiatief. Het gecombineerde voorstel voor een «landmijnen-controleprogramma»
(LCP) behelst een politiek bindende overeenkomst die formeel weliswaar los
staat van Protocol II van het CWV, maar daaraan wel complementair is.De Regering staat positief tegenover initiatieven zoals het LCP. Wel is
zij van mening dat versterking van protocol II tijdens de aanstaande toetsingsconferentie
van het CWV prioriteit heeft. Waar voorstellen en initiatieven elkaar dreigen
te overlappen, bijvoorbeeld ten aanzien van de beperking van de overdracht
van landmijnen, geeft de Regering de voorkeur aan juridisch-verplichtende
maatregelen in het kader van een versterkt protocol II. Naar Nederlandse opvatting
zou het LCP moeten voortbouwen op de resultaten van de toetsingsconferentie
en moeten leiden tot verdere beperkingen van het gebruik en de overdracht
van landmijnen alsmede tot beperkingen ten aanzien van opslag en produktie
van landmijnen. De maatregelen overeengekomen in het kader van het LCP zouden
eventueel later – tijdens een volgende toetsingsconferentie –
in protocol II kunnen worden opgenomen.Een dertigtal geïnteresseerde landen, waaronder Nederland, is eind
juni 1995 in Boedapest bijeen geweest om met de VS en het VK van gedachten
te wisselen over het LCP en de manier waarop dit programma zou kunnen worden
vorm gegeven. In de aanloop naar de bijeenkomst in Boedapest heeft Nederland
er met succes bij de VS op aangedrongen de kwestie van de overdracht van landmijnen
voorshands buiten het LCP-kader te laten. Er diende immers te worden voorkomen
dat het LCP-initiatief te veel de aandacht zou afleiden van de CWV-toetsingconferentie,
waar het door Nederland ingediende voorstel inzake overdrachten aan de orde
komt (zie para. 3.2.3.). In Boedapest is besloten dat de verdere ontwikkeling
van het LCP pas ter hand wordt genomen als de resultaten van de CWV-toetsings-
conferentie zijn geëvalueerd. 3.6. Vernietiging van mijnenDe Minister van Defensie heeft de Tweede Kamer op 30 november 1994 toegezegd
de ongeveer 400 000 overtollige landmijnen van de krijgsmacht te vernietigen.
Op 28 maart jl. is de Minister van Defensie met zijn Belgische
ambtgenoot overeengekomen gezamenlijk de overtollige AP-22 mijnen van beide
landen te vernietigen. Van Nederlandse zijde gaat het om 180 000 mijnen.
Het streven is erop gericht de eerste Nederlandse mijnen nog in 1995 vernietigen.
De wijze van vernietiging van de overige overtollige ap-mijnen en at-mijnen
van de Nederlandse krijgsmacht is nog onderwerp van onderzoek. België
is niet voornemens at-mijnen te vernietigen. De mijnen die voor vernietiging
in aanmerking komen, worden om tactische en operationele redenen uit het bestand
van de Nederlandse krijgsmacht verwijderd. 4. MijnenruimingIn de inleiding is de aard en de omvang van de mijnenproblematiek kort
aan de orde gesteld. Het gebruik van landmijnen dient aan strengere regels
te worden onderworpen, zoals in hoofdstuk 3 is beschreven. Deze aanpak zal
echter niet leiden tot beperking van de bestaande, acute problemen van zowel
humanitaire als sociaal-economische aard.Daarvoor is de ruiming nodig van de meeste van naar schatting 110 miljoen
niet-gedetoneerde landmijnen. Dit is een enorme opgave, gelet op het feit
dat er tot dusver jaarlijks tientallen malen meer mijnen worden gelegd dan
geruimd.Voor een goed begrip is het van belang twee typen van mijnenruiming te
onderscheiden: de militaire en de humanitaire. Bij militaire ruiming gaat
het om het forceren van een (smalle) doorgang door een mijnenveld voor militairen
en hun materieel. Als in de doorgang 80 procent van de mijnen is geruimd,
wordt dat voldoende geacht. Bij de ontwikkeling van nieuwe doorbraaksystemen
wordt gestreefd naar hogere percentages.Humanitaire mijnenruiming heeft een veel breder doel: de getroffen gebieden,
gronden en wegen moeten zonder gevaar opnieuw in gebruik kunnen worden genomen
voor sociaal-economische activiteiten, in het bijzonder landbouw. Daarbij
mogen geen risico's worden genomen. Er wordt dan ook gestreefd naar een ruimingspercentage
van 100, een doel dat in de praktijk zelden haalbaar blijkt. 4.1. Mijnenruiming in multilateraal verbandNa beëindiging van een gewapend conflict kan de aanwezigheid van
landmijnen herstel een wederopbouw ernstig bemoeilijken. De Secretaris-Generaal
van de VN, Boutros Boutros Ghali, onderstreepte dit in zijn «Agenda
for Peace» van 17 juni 1992. Ontwikkelingslanden die zelf niet over
voldoende capaciteit en financiële middelen voor mijnenruiming beschikken,
zijn daarvoor meestal voor langere tijd op internationale hulp aangewezen.
Dergelijk hulp maakt veelal deel uit van meeromvattende hulpprogramma's gericht
op restauratie van het betreffende land, al dan niet in het kader van VN-peacebuilding
operaties.Mijnenruiming kan uiteraard ook onderdeel zijn van VN-vredesoperaties
in landen waar conflicten woeden. Dit is vooral het geval als de uitvoering
van deze operaties door de aanwezigheid van landmijnen wordt belemmerd. Het
kan daarbij zowel gaan om militaire als humanitaire componenten van de vredesoperaties.Binnen het VN-secretariaat zijn het «Department of Peacekeeping
Operations» (DPKO) en het «Department for Humanitarian Affairs»
(DHA) betrokken bij de besluitvorming over en de uitvoering van mijnenruimingsactiviteiten.
Naast de eigenlijke mijnenruiming gaat het om het in kaart brengen van mijnenvelden,
opleidingen, voorlichtings- en bewustwordingscampagnes, medische verzorging
en sociaal-economische rehabilitatie van de slachtoffers. Ook gespecialiseerde VN-organisaties, zoals UNHCR, UNICEF en WHO alsmede UNDP en WFP houden
zich hiermee bezig.Op regionaal niveau heeft de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS)
in 1993 een bijstandsprogramma opgezet ten behoeve van getroffen Middenamerikaanse
landen zoals El Salvador en Nicaragua («Central American Mine Clearance
Assistance Programme»). 4.2. Nederlandse bijdragen aan mijnenruimingSinds 1992 heeft Nederland de volgende bijdragen geleverd aan multinationale
mijnenruimingsoperaties in Afghanistan, Angola, Cambodja, Laos, Mozambique
en Noord-Irak:– Voor mijnenruimingsoperaties in Afghanistan heeft de regering
3,6 miljoen gulden ter beschikking gesteld aan de humanitaire missie van de
VN in dat land («UN Office for the Coordination of Humanitarian Assistance
to Afghanistan» – UNOCHA, ingesteld in januari 1993);– voor Angola is de regering in principe bereid enkele instructeurs
en ondersteunend personeel beschikbaar te stellen, in het kader van de, vertraagde,
ontplooiing van de derde VN-vredesoperatie in Angola («UN Angola Verification
Mission» UNAVEM III, ingesteld in maart 1995). Tevens heeft de regering
2,3 miljoen gulden bestemd voor financiële ondersteuning van mijnenruimingsactiviteiten
door NGO's;– voor Cambodja stelde de regering 2 miljoen gulden en zevenen-
twintig explosievenexperts ter beschikking in het kader van de VN-vredesoperaties
in dat land («UN Advance Mission in Cambodia» – UNAMIC,
1991–1992; «UN Transitional Authority in Cambodia» –
UNTAC, 1992–1993). Tot mei 1996 neemt Nederland met twee technische
adviseurs deel aan het «Cambodian Mine Action Centre» (CMAC).
In Cambodja zijn tot dusver jaarlijks 1500 mijnenruimers opgeleid en zijn
in totaal 30 000 mijnen geruimd. Ook heeft Defensie aan CMAC twaalf mijnendetectoren
geschonken ter waarde van 240 000 gulden;– aan het UNDP («United Nations Development Program»)
is ten behoeve van het ruimen van explosieven in Laos 350 000 gulden
beschikbaar gesteld;– voor Mozambique heeft Nederland in 1994–1995 elf instructeurs
geleverd aan het «Mine Clearance Training Centre» (MCTC), opgezet
in het kader van de VN-vredesoperatie in dat land («UN Operation in
Mozambique» – UNOMOZ, 1992–1994).Nederland droeg daaraan 5 miljoen gulden bij. Eind 1994 hadden UNOMOZ
en MCTC 400 Mozambikanen opgeleid tot mijnenruimer;– Nederland ondersteunt met 260 000 gulden trainings- en bewustmakingactiviteiten
van de «Mines Advisory Group» in Noord-Irak. 4.3. Recente ontwikkelingen binnen de VNOp initiatief van de lidstaten van de EU aanvaardde de 48-ste Algemene
Vergadering van de VN bij consensus resolutie 48/7 (1993) inzake «Assistance
in Mine Clearance». In de resolutie wordt de verantwoordelijkheid voor
mijnenruiming primair bij de VN-lidstaten gelegd. Aan de VN komt nadrukkelijk
een coördinerende rol toe.Op verzoek van de Algemene Vergadering presenteerde de Secretaris-Generaal
van de VN op 9 september 1994 het rapport «Assistance in Mine Clearance»
over de landmijnenproblematiek en maatregelen ter beteugeling hiervan. De
aanbevelingen van dit rapport omvatten onder meer de instelling van een VN-mijnenruimingsfonds
waaruit mijnenruimingsoperaties kunnen worden gefinancierd. Het fonds is verder
bedoeld voor de financiering van opleidings- en voorlichtingsprogramma's.
In december 1994 sprak de Algemene Vergadering vervolgens in resolutie 49/12
«Assistance in Mine Clearance» haar voldoening uit over de instelling
van dit fonds. In dezelfde resolutie werd gevraagd op korte termijn een internationale
conferentie over mijnenruiming te organiseren, ter stimulering van VN-activiteiten
en internationale samenwerking, en om bijdragen aan het fonds te genereren.Deze internationale mijnenruimingsconferentie werd gehouden in Genève
van 5 tot 7 juli 1995. De Nederlandse delegatie stond onder leiding van de
Minister van Buitenlandse Zaken. In totaal werd ongeveer 20 miljoen dollar
aan directe donaties voor het fonds toegezegd, waarvan 3 miljoen Ecu door
de EU, te bestemmen voor specifieke projecten.Diverse landen zegden toe fondsen te reserveren voor mijnenruiming, al
dan niet via het fonds.Nederland zegde toe voor specifieke mijnenruimingsoperaties in de periode
1995–1996 een bedrag van 5 miljoen dollar te reserveren. Over de besteding
daarvan zal van geval tot geval, in samenwerking met de VN en andere donorlanden,
worden besloten. Daarbij geldt als voorwaarde dat deze activiteiten niet mogen
worden uitgevoerd door een bedrijf dat betrokken is (geweest) bij de produktie
van mijnen. 4.4. Mijnenruimingstechnologie 4.4.1. Internationale samenwerkingSinds de Tweede Wereldoorlog heeft de mijnentechnologie zich veel sneller
ontwikkeld dan de techniek voor opsporing en ruiming. Zo zijn bepaalde soorten
landmijnen vandaag bijna uitsluitend uit kunststof vervaardigd om ontdekking
met metaaldetectoren te bemoeilijken. Metaaldetectoren moeten daarom steeds
gevoeliger worden gemaakt, wat hun doelmatigheid niet ten goede komt, omdat
zij dan ook reageren op tal van kleine metaaldeeltjes, zoals granaatscherven.Andere veel gebruikte methoden voor het opsporen van afzonderlijke mijnen
zijn het aftasten van het terrein met een sonde (prikker) en het gebruik van
speurhonden die speciaal zijn afgericht op de geur van explosieven. Beide
methoden zijn in veel omstandigheden doeltreffend, maar de snelheid van opsporing
is gering. Daarbij komt dat de prikmethode gevaarlijk is voor de mijnenruimer.Nadat een mijn is opgespoord, wordt deze onschadelijk gemaakt of vernietigd
met een kleine lading explosieven. Dit gebeurt met de hand of mechanisch met
behulp van speciaal daartoe uitgeruste pantservoertuigen. Mijnenruiming met
de hand is gevaarlijk en traag: in termen van slachtoffers zijn een dode en
twee ernstig gewonde mijnenruimers per 5 000 geruimde mijnen geen uitzondering.
Mechanische mijnenruiming is redelijk doelmatig voor militaire doeleinden,
maar bereikt niet het hoge ruimingspercentage dat nodig is voor humanitaire
mijnenruiming. Andere methoden van mijnenopsporing en -ruiming zijn in onderzoek,
zoals infrarooddetectie, speciale radarsystemen en biologische opsporingsmethoden.
Tot nu toe bestaat er echter geen betrouwbare methode voor humanitaire mijnenruiming
op grote schaal. Dit blijft voorlopig een gevaarlijke, dure en tijdrovende
bezigheid. Onderzoek naar verbeterde methoden en middelen voor humanitaire
mijnenruiming moet worden geïntensiveerd, wil met de sociaal-economische
wederopbouw van getroffen (ontwikkelings-)landen een doeltreffend begin worden
gemaakt. Het DHA, dat de internationale VN-inspanningen inzake het landmijnenprobleem
coördineert, legt een centrale databank aan met informatie over zoveel
mogelijk aspecten van het mijnenprobleem. Zo worden gegevens verzameld over
bestaande en nieuwe opsporings- en ruimingstechnieken en de daarbij behorende
apparatuur. De databank kan in de toekomst worden geraadpleegd door onder
andere de lidstaten, regionale organisaties en NGO's. 4.4.2. Onderzoek naar mijnenruimingstechnologieMede naar aanleiding van de ervaringen met vredesoperaties, heeft de Koninklijke
landmacht onlangs de eigen behoefte aan verbeterde mijnenruimingstechnologie
in kaart gebracht. Hoewel naar verwachting op termijn ook in NAVO-verband
aanzienlijk verbeterde technologie zal worden ontwikkeld, heeft het Ministerie
van Defensie op korte termijn behoefte aan verbetering van de bestaande methoden
en middelen van mijnenruiming.In opdracht van het Ministerie van Defensie is een lijst van gebruikerseisen
opgesteld waaraan verbeterde mijnenruimingstechnologie dient te voldoen. Aan
de hand hiervan zal een gespecialiseerd instituut worden verzocht een onderzoeksvoorstel
te formuleren, waarna de Ministers van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking
mogelijk tot een opdracht voor technologisch onderzoek naar mijnenruiming
besluiten. Internationaal heeft onderzoek naar verbeterde opsporings- en ruimingstechnieken
nog niet op grote schaal plaats. Het bestaande onderzoek richt zich bovendien
primair op militaire mijnenruiming. Gezien de aard en de omvang van de landmijnenproblematiek,
is de Regering er voorstander van het onderzoek naar verbeterde mijnenruimingstechnologie
ook in internationaal verband te intensiveren. De Regering zal er naar streven
in de daarvoor in aanmerking komende fora, onder andere de NAVO en de WEU,
het humanitaire perspectief van mijnenruiming meer onder de aandacht te brengen.
Hierbij valt te denken aan de instelling van een gemeenschappelijk onderzoeksprogramma
gericht op de ontwikkeling van humanitaire mijnenruimingstechnologieën.
 BIJLAGE 1Landen met een mijnenprobleem AFRIKATotaal:
18 à 30 miljoen Angola9 à 20 miljoen Eritrea1
miljoen Ethiopië500.000 à 1 miljoen Guinee Bissau Liberië1.000 Mauritanië  Mozambique1
à 2 miljoen Namibië  Rwanda50.000 à 60.000Sierra Leone  Somalië1 miljoen Soedan1 à
2 miljoen Tsjaad1.000 Uganda  Westerse Sahara10.000Zimbabwe1.000 AZIËTotaal:
28 à 48 miljoen Afghanistan10 miljoen Armenië Azerbeidzjan  Birma  Cambodja7 à 10 miljoen China10
miljoen Georgië50.000 Laos  Mongolië  Korea Oezbekistan  Sri Lanka  Tadjzikistan50.000 Thailand Vietnam  MIDDEN
OOSTENTotaal: 17 à 24 miljoen Egypte  Irak4
à 10 miljoen Iran  Israël  Jordanië  Koeweit4
miljoen Libanon20.000 Libië  Marokko  Syrië Tunesië  Yemen23.000 NOORD
AMERIKA  Mexico    LATIJNS AMERIKATotaal: 300.000 à
1 mln. Chili  Colombia  Costa Rica1.000 à 2.000Cuba  El Salvador20.000 Falklands25.000 à
30.000 Guatemala2.000 à 4.000 Honduras  Peru Nicaragua132.000EUROPATotaal: 3 à 7 miljoen België  Cyprus Duitsland  Griekenland  Kroatië/Bosnië Herzegovina/Servië2
à 5 miljoen Letland Litouwen Moldavië Oostenrijk  Polen  Turkije Bronnen: Physicians for Human Rights, Landmines a deadly legacy, Human Rights Watch, New York, 1993, p. 102 United States Department
of State, Bureau of Political-Military Affairs, The Global Landmine Crisis; 1994 Report to the U.S. Congress on the Problem with Uncleared Landmines
and the United States Strategy for Demining and Landmine Control, p. 15-26.
International Committee of the Red Cross, Landmines time for action, ICRC Publications, 1994 p. 6. BIJLAGE 2Mijnenproducerende landen AFRIKA Zimbabwe Zuid-Afrika  AZIË China India Noord-Korea Pakistan Singapore Taiwan Oekraïne Vietnam Zuid-Korea  MIDDEN
OOSTEN Egypte Irak Iran Israël  EUROPA Albanië België Bulgarije Cyprus Denemarken Duitsland Frankrijk Griekenland Groot-Brittannië Hongarije Italië Nederland Oostenrijk Polen Portugal Roemenië Rusland Spanje Slowakije Tsjechië Turkije Wit-Rusland Kroatië/Bosnië/Herzegovina/Servië Zweden Zwitserland  NOORD-AMERIKA Canada VS van Amerika Mexico  LATIJNS
AMERIKA Argentinië Brazilië Chili El Salvador Nicaragua Peru Venezuela Bron: Physicians for Human rights, Landmines a deadly legacy, Human Rights
Watch, New York, 1993, p. 102. XNoot1De gegevens zijn afkomstig uit het rapport «Assistance in Mine Clearance»
van de Secretaris-Generaal van de VN, 9 september 1994 en het rapport «Hidden
killers, the global landmine crisis, report to the US Congress on the problem
with uncleared landmines and the US strategy for demining and landmine control»,
1994, «Department of State» van de Verenigde Staten. XNoot2Bijlage 1 bevat een overzicht van landen met een mijnenprobleem.XNoot3Het «Verdrag inzake het verbod of de beperking van het gebruik van
bepaalde conventionele wapens die geacht kunnen worden buitensporig leed te
veroorzaken of een niet-onderscheidende werking te hebben», met protocollen,
wordt aangeduid als het Conventionele Wapenverdrag. XNoot4Het IRC noemt landmijnen «a fighter that never misses, strikes blindly,
does not carry weapons openly, and goes on killing long after hostilities
are ended – in short, mines are the greatest violators of international
humanitarian law of armed conflict.» Uit: «Mines, a Perverse Use
of Technology», 1992.XNoot1De Kamer is over de voorbereidingen van de eerste toetsingsconferentie
van het CWV geïnformeerd door middel van een brief dd. 22 mei 1995 van
de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister van Defensie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24292-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl