Verantwoording en toezicht rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 5; Lijst van vragen en antwoorden; Lijst van vragen en antwoorden over het rapport Weloverwogen toezicht; Analyse van departementale toezichtsvisies
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139730
 2009-2010
 
 30 850
 Verantwoording en toezicht rechtspersonen met een wettelijke taak, deel
5
 
 
 
 
 Nr. 
 33
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 11 januari 2010
 De commissie voor de Rijksuitgaven, heeft
een aantal vragen voorgelegd aan de Algemene Rekenkamer over het rapport van
de Algemene Rekenkamer «Weloverwogen toezicht; Analyse van departementale
toezichtsvisies» (Kamerstuk 30 850, nr. 29).
 De Algemene Rekenkamer heeft deze vragen beantwoord bij brief van 8 januari
2010. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Aptroot
 De griffier van de commissie,
 Groen
 
 1
 
 «Welk deel van de genoemde 120 miljard euro kan
volgens de Algemene Rekenkamer bespaard worden in het kader van de heroverwegingen?»
 
 
 Onze onderzoeken Weloverwogen toezicht en Terugblik RWT5 zijn gericht op de opzet van het toezicht
op de instellingen op afstand van de ministeries, op het gewenste zicht op
het functioneren van deze instellingen en op de verantwoording daarover aan
de Tweede Kamer. De onderzoeken zijn niet bedoeld om mogelijke besparingen
of bezuinigingen te identificeren en bieden daar ook geen directe aanknopingspunten
voor.
 2
 
 «Is de Algemene Rekenkamer van mening dat er
sprake zou moeten zijn van een toezichtvisie voor meerdere jaren, of zou er
ieder jaar opnieuw een toezichtvisie moeten komen?»
 
 
 Het is voor een goede opzet van het toezicht van belang dat de ministeries
beschikken over een toezichtsvisie die aansluit bij de werkelijkheid. Daartoe
is het zinvol jaarlijks te bezien of er ontwikkelingen zijn die verwerkt moeten
worden in de toezichtsvisie. Die ontwikkelingen kunnen een reorganisatie bij
het departement betreffen, of nieuwe (Europese) wetgeving. Waarschijnlijk
zal het nodig zijn de toezichtsvisie per twee of drie jaar deels te actualiseren.
Deze geactualiseerde visie zou wel weer openbaar gemaakt en actief verspreid
moeten worden.
 3
 
 «In hoeverre is het verstandig om in een toezichtvisie
op papier te zetten waar het toezicht zich in het bijzonder op gaat richten?
Dan wordt daarmee toch gelijk duidelijk op welke onderdelen minder of helemaal
geen toezicht zal worden gehouden?»
 
 
 De Kaderstellende Visie op Toezicht heeft als uitgangspunt «selectief
toezicht». Voor deze selectie gebruikt de toezichthouder een risicoanalyse,
waarmee jaarlijks wordt beoordeeld of en waar bijzondere aandacht van de toezichthouder
nodig is. In zijn toezichtsvisie zou de minister moeten aangeven welke aspecten
in deze risicoanalyse worden betrokken. Dit geldt dan voor alle rwt’s
waar de toezichtsvisie op van toepassing is. De uitwerking van deze risicoanalyse
per rwt zou moeten plaatsvinden in de toezichtsarrangementen per rwt, maatwerk
dus. Per rwt wordt zo duidelijk waar het toezicht zich wel of niet op richt.
Het is van belang dat een minister over de inrichting van het toezicht informatie
verschaft aan de Staten-Generaal en andere belanghebbenden.
 4
 
 «Kan in zijn algemeenheid gesteld worden dat
hoe beter de kwaliteit van het interne toezicht is, hoe minder verticaal toezicht
er nodig is? Is dat ook de gedachte, althans één van de gedachten,
achter de maatschappelijke onderneming?»
 
 
 Het interne toezicht kan het verticale toezicht nooit helemaal vervangen.
Dit komt doordat het interne toezicht een andere doel dient dan het verticale
toezicht. De interne toezichthouder houdt integraal toezicht waarbij het belang
van de organisatie voorop staat. In het verticale toezicht staat de ministeriële
verantwoordelijkheid voor de publieke taak en het publieke geld centraal.
Het verticale toezicht kan wel gebruikmaken van de uitkomsten van het interne
toezicht. Zo kan efficiënter gewerkt worden, vooropgesteld dat de kwaliteit
van het interne toezicht goed is. Voor maatschappelijke ondernemingen kan
de wetgever regelen dat er standaardvoorzieningen aanwezig zijn die zorgen
voor een voldoende hoog niveau van intern toezicht. Als deze standaardvoorzieningen
goed functioneren, zal het externe, verticale toezicht efficiënter kunnen
worden uitgevoerd. 
 5
 
 «De Algemene Rekenkamer formuleert 12 uitgangspunten
waaraan de toezichtvisies zouden moeten voldoen. Maar zijn dit ook de uitgangspunten
waar het kabinet, en in het bijzonder het ministerie van Financiën, vanuit
gaat? In hoeverre acht het kabinet zich gebonden aan de interpretatie van
de Algemene Rekenkamer van de Kaderstellende Visie op Toezicht 2005 (KVoT)?»
 
 
 De uitgangspunten van de Algemene Rekenkamer zijn gebaseerd op de uitgangspunten
van het kabinet zoals vastgelegd in de Kaderstellende Visie op Toezicht van
2005 en gebaseerd op eerder onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Het kabinet
is van mening dat onze uitgangspunten hier en daar verder gaan dan die van
het kabinet zelf. De ministers spreken zich er niet over uit in hoeverre zij
zich gebonden achten aan onze uitgangspunten.
 6
 
 «Wat zijn de mogelijke gevolgen van tekortschietend
toezicht? Gaat het voornamelijk om publieke belangen die dan niet goed geborgd
zijn of gaat het meer om verspilling van financiële middelen?»
 
 
 Onze onderzoeken Weloverwogen toezicht en Terugblik RWT5 gaan over de opzet van het toezicht op
de instellingen op afstand, het gewenste zicht op hun functioneren en de verantwoording
daarover. Goed opgezet toezicht verhoogt de kans dat er daadwerkelijk ook
goed toezicht plaatsvindt, maar biedt daarvoor vanzelfsprekend geen garantie.
Goed toezicht beoogt zowel publieke belangen te waarborgen, als verspilling
van financiële middelen te voorkomen. Een goede opzet van het toezicht
verlaagt dus de kans dat publieke belangen in het gedrang komen en dat middelen
worden verspild.
 7
 
 «Wat is op dit moment het rapportcijfer dat de
Algemene Rekenkamer aan de algehele kwaliteit van het toezicht zou geven?
Naar welk rapportcijfer zou de Algemene Rekenkamer moeten streven?»
 
 
 Wij hebben de kwaliteit van het toezicht op instellingen op afstand niet
in zijn totaliteit onderzocht. Wij hebben de opzet van het toezicht onderzocht
door in de departementale toezichtsvisies na te gaan hoe ministers hun toezicht
op papier hebben ingericht. Een toezichtsvisie is de basis voor goed toezicht.
Om de waarde van de toezichtsvisies te kunnen beoordelen op de inhoud hebben
we in ons onderzoek uitgangspunten vastgesteld, die naar onze mening bij de
inrichting van het toezicht aandacht moeten krijgen, en dus ook in de toezichtsvisie
opgenomen moeten worden (rapport Weloverwogen toezicht, pagina 11–16).
Uit het onderzoek blijkt dat niet alle departementen evenveel aandacht aan
deze uitgangspunten besteden en daardoor ook niet goed op papier hebben staan
of hebben nagedacht over hoe het toezicht in de praktijk ingericht moet worden.
Dit zal gevolgen hebben voor de uiteindelijke uitvoering en de kwaliteit van
het toezicht.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Ten Hoopen (CDA), Blok (VVD), De Nerée tot Babberich (CDA),
Vacature (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Koşer
Kaya (D66), Van Dijck (PVV), Luijben (SP), Cramer (CU), Kalma (PvdA), Ouwehand
(PvdD), Gesthuizen (SP), Van der Veen (PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA),
Heijnen (PvdA), Tang (PvdA), Vos (PvdA), ondervoorzitter, Bashir (SP), Weekers
(VVD), Van Haersma Buma, (CDA), Aptroot (VVD), voorzitter, Van Gerven (SP),
Sap (GL) en Van der Vlies (SGP).
 Plv. leden: Jonker (CDA), Van der Burg (VVD), Van Hijum (CDA), Mastwijk
(CDA), De Krom (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Van der Ham (D66), De Roon
(PVV), Gerkens (SP), Anker (CU), Kuiken (PvdA), Thieme (PvdD), Irrgang (SP),
Vermeij (PvdA), Vacature (CDA), Linhard (PvdA), Besselink (PvdA), Depla (PvdA),
Roemer (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), De Vries (CDA), Van Beek (VVD), Kant
(SP), Vendrik (GL) en Van der Staaij (SGP).