Staatkundig proces Nederlandse Antillen; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31568, nr. 30

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-04-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31568 nr. 30

26-03-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31568Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 114 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 568Staatkundig proces Nederlandse Antillennr. 30VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 26 maart 2009De vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken1 en de vaste commissie voor Financiën2 hebben op 4 maart 2009 overleg gevoerd met staatssecretaris Bijleveld-Schouten
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over:– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 11 december 2008 over de rijksbrede
uitgaven richting de Nederlandse Antillen (31 700 IV, nr. 28);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 22 december 2008 over de conclusies
van de Ronde Tafel Conferentie van 15 december 2008 (31 568, nr. 14);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 27 januari 2009 over de voortgangsrapportage
staatkundig proces Nederlandse Antillen (31 568, nr. 18);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 20 februari 2009 over de Slotverklaring
Parlementair Overleg Koninkrijksrelaties januari 2009 (31 854, nr. 2);– de brief van de staatssecretaris van Financiën
d.d. 25 februari 2009 over de voortgang fiscaal stelsel BES-eilanden
(31 568, nr. 21);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 10 februari 2009 met de reactie op
het verzoek van de commissie om informatie over de Bon Futuro-gevangenis (31 700
IV, nr. 31);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 10 februari 2009 over Aruba (31 700
IV, nr. 30);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 19 februari 2009 met de reactie op
het verzoek van mevrouw Agema inzake het bericht dat de minister van Justitie
van Aruba AIVD’ers wil uitzetten (31 700 IV, nr. 32);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 24 februari 2009 met: Aruba, weekbericht
vertegenwoordiging (31 700 IV, nr. 33);– de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 4 februari 2009 over de schuldsanering
Nederlandse Antillen (31 568, nr. 19).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.Voorzitter: Van Beek Griffier: De GierVragen en opmerkingen uit de commissiesDe voorzitter: Ik heet de staatssecretaris
en haar staf belast met Antilliaanse Zaken van harte welkom, evenals de collega’s
en aanwezigen. Wij praten over de voortgangsrapportage over het staatkundig
proces rond de Nederlandse Antillen en een aantal daaraan toegevoegde stukken.
Het lijkt mij verstandig om de agenda als één geheel aan de
orde te stellen. Wij beginnen met een spreektijd van tien minuten per fractie.De heer Van Raak (SP): Voorzitter. De onderhandelingen
over nieuwe staatkundige verhoudingen lijken wel een gordiaanse knoop: hoe
harder je trekt, des te vaster wordt de knoop. Alexander de Grote leerde dat
je een gordiaanse knoop maar op één manier kunt ontwarren: door
hem door te hakken. Ik zie vijf knopen. De eerste gordiaanse knoop is de steun
van de Antilliaanse bevolking. Nederland is begonnen met de sanering van schulden.
In mei stemt de bevolking over de nieuwe staatkundige verhoudingen. De meeste
inwoners van Curaçao willen niet onafhankelijk worden van Nederland,
maar de meeste bewoners willen ook niet al te veel bemoeienis van Nederland.
Dat is een dilemma, want allebei tegelijk kan niet. Volgens de SP hebben de
inwoners van Curaçao in het referendum feitelijk de volgende keuze:
of ze verwerpen de nieuwe verhoudingen – en dat is eigenlijk een keuze
voor onafhankelijkheid – of ze blijven in het Koninkrijk, maar dan moeten
ze accepteren dat Nederland zijn verantwoordelijkheid kan nemen voor goed
bestuur, doorzichtige financiën en betere veiligheid. Deelt de staatssecretaris
de opvatting dat een nee van Curaçao in feite een keuze voor onafhankelijkheid
betekent? En een meer huishoudelijke vraag: als de bevolking van Curaçao
nee zegt, krijgen we dan ook ons geld terug? Het land Nederlandse Antillen
heeft nu voor de tweede keer, en daarbij is een compliment op zijn plaats,
zelfverrijking door de bestuurders van Curaçao tegengehouden; deze
keer de riante pensioensvoorzieningen. Dat is twee keer op landsniveau gebeurd.
Het land Nederlandse Antillen gaat verdwijnen. Wie gaat dat soort zelfverrijking
in de toekomst voorkomen?De tweede gordiaanse knoop zijn en blijven de inkomsten. De discussie
gaat tot nu toe vooral over de uitgaven, maar niet over de inkomsten van de
eilanden. De Nederlandse Antillen zijn geen arm land: het gemiddelde inkomen
is veel hoger dan in, bijvoorbeeld, EU-land Roemenië. Maar naast veel
rijkdom kennen de Antillen ook veel armoede: dertig procent van de bevolking
van Curaçao moet leven van minder dan € 215 per maand. Onze
minister-president zei dat hij samen met andere Europese leiders de belastingparadijzen
in Europa wil aanpakken en ook onze minister van Financiën vond dat een
goed idee. De SP vindt dat een buitengewoon goed idee, maar ondertussen laten
wij de belastingparadijzen op de Antillen gewoon bestaan. Dat kan natuurlijk
niet; als we in Europees verband zeggen dat de belastingparadijzen moeten
worden aangepakt, dan moeten we dat in Koninkrijksverband natuurlijk zeker
doen. Laten we in ieder geval thuis het goede voorbeeld geven! Neoliberalisme
leidt tot neokolonialisme. Zonder inkomsten worden de Antillen schuldenaars.
Toch zie ik alleen maar voorstellen voorbijkomen om belastingen te verlagen,
niet om zelf meer inkomsten te genereren. Dat geldt nu ook weer voor de BES-eilanden
en dat kan zo echt niet. De SP wil een plan van aanpak voor de afbouw van
de belastingparadijzen op Bonaire en Sint-Eustatius, en voor de rijken in
plaats van lagere juist hogere belastingen. Uit de brieven die wij kregen,
bleek dat in de belastingparadijzen geen belasting wordt betaald, behalve
twee procent winstbelasting. In de stukken staat dat wordt overwogen om die
belasting op nul te zetten. Curaçao klaagt al over oneerlijke concurrentie,
omdat de belastingparadijzen van de BES-eilanden, die nota bene onderdeel
worden van Nederland, nog minder belasting zouden vragen dan diens eigen belastingparadijzen.
Staatssecretaris, we hebben het putje bereikt. De SP wil dat de staatssecretaris
stopt met schuldsanering en eerst een plan van aanpak voor de belastingparadijzen
op Curaçao en Sint-Maarten presenteert. De SP wil ook een onderzoek
naar witwaspraktijken, wapenhandel en mensenhandel via de belastingparadijzen
en naar de eventuele verbondenheid tussen onderwereld en bestuur. Dit is een
moment waarop wetten worden gemaakt. Het gaat niet alleen over uitgaven, maar
ook over inkomsten. Ik heb dit de staatssecretaris al vaker gezegd, maar het
gebeurt niet. Ik heb nog geen voorstel voorbij zien komen voor fatsoenlijke
inkomsten, alleen maar voor belastingverlaging. Dat is onacceptabel.Een derde gordiaanse knoop is het sociale beleid: bestuurders op de Antillen
lijken veel oog te hebben voor bedrijven, maar soms veel minder voor de eigen
bevolking. De rijke Antillen verstikken in armoede. Om de arme bevolking op
de eilanden perspectieven te bieden voor de toekomst moet bijzonder veel worden
geïnvesteerd in onderwijs, zorg en armoedebestrijding. Veertig procent
van de gezinnen op Curaçao bestaat uit moeder en kind. Belastingen
verlagen kunnen we allemaal, maar welke extra investeringen gaan de eilandbesturen
in de eigen bevolking doen? Dat brengt ons ook bij de vraag van de verantwoordelijkheid
van Nederland: het Statuut vraagt dat Nederland ingrijpt bij ondeugdelijk
bestuur. Hoe staat het met de asbestsanering op de BES-eilanden? Hoe staat
het met de aanpak van de toestanden in de Bon Futuro-gevangenis, waar mensenrechten
worden geschonden? Hoe staat het met de aanpak van de vervuiling door de Isla-raffinaderij,
waar nog steeds vele zieken zijn en ook doden vallen? Met andere woorden,
wanneer gaat de staatssecretaris ingrijpen? Artikel 43 van het Statuut biedt
die mogelijkheid. Als sprake is van een structureel gebrek aan deugdelijk
bestuur, en dat is zo in deze gevallen, dan vraag ik de staatssecretaris of
zij bereid is om in te grijpen. En wat is de interpretatie van de staatssecretaris
van artikel 43 van het Statuut? Dat laatste is eerder een opdracht dan een
vraag. Ik kom daarop terug.Een vierde gordiaanse knoop is en blijft Sint-Maarten. In de voortgangsrapportage
van de staatssecretaris zie ik overal lachende smileys: alles ligt op schema.
Een grote meerderheid van de Tweede Kamer vindt meer autonomie voor Sint-Maarten
voorlopig echter geen optie. Waarom gaat de staatssecretaris dan vrolijk door
op deze doodlopende weg? Zij noemt zelf de kleinschaligheid, de corruptie,
het zwakke democratische besef; dat zijn punten die ook de Tweede Kamer en
de SP naar voren hebben gebracht. Waar blijft het toegezegde rapport over
de corruptie op Sint-Maarten? Is de staatssecretaris al bezig met voorstellen
om van Sint-Maarten een openbaar lichaam te maken?De vijfde en laatste gordiaanse knoop gaat over Aruba, dat tot op heden
grotendeels buiten de onderhandelingen is gebleven. Het bestuur van Aruba
lijkt met een januskop te spreken: enerzijds meewerken met de besprekingen,
anderzijds de verhouding met Nederland frustreren. In het uitgelekte weekbericht
staat het nodige over het bestuur van Aruba. Is dat waar? Ik denk dat de staatssecretaris
overtuigend duidelijk heeft gemaakt dat het lekken van dit weekbericht een
fout is geweest. Ik hoop dat zoiets in de toekomst wordt voorkomen. Ik vind
dat dit stuk niet in de openbaarheid had moeten komen, maar dat
is toch gebeurd. En nu wij die informatie hebben, wil ik weten of wat daarin
staat, waar is. De staatssecretaris kan dus niet wegkomen met een opmerking
als «het is gerapporteerd», «het is iemand gevraagd»
of «er wordt iemand geciteerd». Nee, is het waar wat daarin staat
over die zakelijke belangen, over die politieke spelletjes, over het frustreren
van de onderhandelingen en de verhouding met Nederland? En zo ja, wat betekent
dat dan? Kunnen we dan nog samenwerken met minister van Justitie Croes? Welke
zakelijke belangen van deze minister worden bedreigd als Nederland meer openheid
vraagt? Deelt de staatssecretaris de opvatting van de SP dat ook Aruba Nederland
de mogelijkheid moet geven om de voorwaarden te scheppen voor goed bestuur?Ik schetste vijf gordiaanse knopen. De staatssecretaris kan blijven trekken,
maar dan zullen de knopen nog vaster komen te zitten. De SP wil een «Ank
de Grote»: een staatssecretaris die knopen doorhakt. Dat kan door uitbreiding
van de waarborgfunctie: de mogelijkheid om in te grijpen bij slecht bestuur.
Voor de SP is het niet geld vangen en verder niks doen of achteroverleunen.
De eilanden moeten kiezen: of onafhankelijk worden, maar daarbij hoort ook
zelf verantwoordelijkheid nemen voor inkomsten en ik heb daarvoor nog geen
enkel voorstel gezien; of binnen het Koninkrijk blijven, maar dan moeten de
eilandbesturen hulp en bemoeienis van Nederland accepteren. De staatssecretaris
moet een veel ruimhartigere interpretatie geven van de waarborgfunctie en
opnieuw onderhandelen over inkomsten voor de eilanden, met name de belastingparadijzen.De heer Schinkelshoek (CDA): Voorzitter. Hoe
goed gaat het eigenlijk met het Koninkrijk der Nederlanden? Wie na de rondetafelconferentie
op Curaçao en het parlementaire koninkrijksoverleg op Aruba een tussenbalans
opmaakt – en dat is wat we in dit algemeen overleg van vandaag doen –
wordt niet erg opgewekt, tenzij hij een onverbeterlijke optimist is. Zeker,
de rondetafelconferentie is geslaagd. De politieke afspraken over de staatkundige
herstructurering van de Nederlandse Antillen uit 2006 zijn herbevestigd. Nederland
en de overzeese rijksdelen gaan over van de ontwerp- naar de uitvoeringfase.
Dat is een prestatie van formaat, waarvoor zowel de minister-president als
de staatssecretaris complimenten verdienen, zeker als het tromgeroffel op
de achtergrond, de ontregelende bommeldingen en hatelijke demonstraties in
aanmerking worden genomen. Het parlementaire koninkrijksoverleg – u
weet wel, dat overleg onder de onheilspellende naam «POK» –
bevestigde hoe stroef de verhoudingen in het Koninkrijk waren. Er was niet
alleen een Hero Brinkman voor nodig – jammer dat hij er nu niet is –
om dit als een sof te laten eindigen. De sfeer was weinig constructief, om
niet te zeggen kil, en er was geen goed garen te spinnen.De heer Leerdam (PvdA): Nou, nou.De heer Remkes (VVD): Hij heeft gelijk, John,
zeg dat nou eens, en zit niet te morren.De heer Leerdam (PvdA): Voorzitter. Ik mor
omdat ik me afvraag of het alleen maar kommer en kwel was. Ik vraag aan de
heer Schinkelshoek: was het zo erg?De heer Schinkelshoek (CDA): Ik heb geen opgewekte
gevoelens over dat koninkrijksoverleg, maar ben blij dat hier ten minste één
persoon is aan te treffen die deze wel heeft.De heer Leerdam (PvdA): Misschien ben ik dan
wel die onverbeterlijke optimist; wat denkt u daarvan?De heer Schinkelshoek (CDA): Ik gun u uw optimisme,
maar leg uit dat ik er zeker niet opgewekt van ben geworden. Wie de slotverklaring
naleest, kan er volgens mij ook niet opgewekt over worden. Ik vond de sfeer
niet constructief en het heeft allemaal tot weinig geleid, althans veel minder
dan ik had verwacht. Maar misschien is het verschil tussen u en mij dat uw
verwachtingen wat lager waren dan de mijne.De voorzitter: Mensen, deze discussie zet
u aan de bar maar eens voort. De heer Schinkelshoek mag zijn betoog vervolgen.De heer Schinkelshoek (CDA): En alsof dat
alles niet genoeg was, liet Aruba na het POK van zich horen. Het hele gedoe
rond het bewust laten uitlekken van de interne rapportage van de Nederlandse
vertegenwoordiging heeft schade toegebracht aan de verhoudingen tussen Nederland
en Aruba, juist op een heel cruciaal punt: de rechtshandhaving. De staatssecretaris
is daar klip en klaar over. Daarom komt dit algemeen overleg op een uitgelezen
moment: het is een goede gelegenheid om in samenspraak met de staatssecretaris
een balans op te maken, zeker na haar reis van vorige week. Hoe waardeert
zij de situatie in de West? Hoe kijkt zij aan tegen de verhouding met Curaçao?
Acht zij het mogelijk om de relatie met Aruba te herstellen? Hoe beoordeelt
zij de ontwikkelingen op Sint-Maarten? Hoe denkt zij de zaken zo af te wikkelen
dat de afspraken met de kleinere eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba
er geen schade van ondervinden?Laat ik helder maken waarvoor het CDA staat: wij achten ons van A tot
Z gebonden aan de slotverklaring van 2006. Mijn collega Van Bochove heeft
daarover nooit enige twijfel laten bestaan. En zoals wij ons aan die afspraken
zullen houden, zullen wij ook onze koninkrijkspartners aan die afspraken houden.
Vandaag maken we een tussenbalans op; niet meer en niet minder. Ons finale
oordeel schorten we op tot we weten waarover we het precies hebben. Preciezer
geformuleerd: tot het moment waarop alle voorstellen hier op tafel liggen,
in de vorm van weten en rijkswetten. Dat kan inderdaad betekenen dat wij wijzigingen
zullen voorstellen; het parlementaire amendementsrecht is ons te veel waard
om daar ongezien of blind afstand van te doen. Dit zal in het topoverleg ongetwijfeld
duidelijk zijn geworden.De heer Van Raak (SP): De heer Schinkelshoek
begon met te zeggen dat hij niet opgewekt was. Nou, dat was ik ook niet. Nu
stelt hij enkele wijzigingen in het vooruitzicht. Kan hij in deze fase al
wat onthullen, zodat we het over die wijzigingen kunnen hebben en het er misschien
over eens kunnen worden?De heer Schinkelshoek (CDA): De heer Van Raak
is kennelijk erg haastig, ik houd van een ordentelijke procedure. Er zijn
enige voorstellen van wet en rijkswet in voorbereiding, zowel ten aanzien
van de BES-eilanden als ten aanzien van Aruba en de herstructurering van de
Nederlandse Antillen, de ontmanteling van het land Nederlandse Antillen. Voor
zover ik weet, liggen al die voorstellen bij de Raad van State. Als ze bij
de Kamer aankomen, gaan we erover spreken. Ik zeg nu, op voorhand, dat wij
deze voorstellen op hun eigen merites zullen beoordelen, tegen de politieke
achtergrond van de slotverklaring van 2006. Dit kan dus niet betekenen dat
wij blind zullen tekenen, wat ik ook al bij het POK-overleg duidelijk heb
gemaakt. Wij zullen bekijken of het past bij de geest en de afspraken van
toen. In beginsel zullen wij meewerken aan de herstructurering van de Antillen,
wij zullen de precieze details doornemen en ik sluit niet uit, voor alle helderheid
zodat eenieder weet waar wij staan, dat wij met voorstellen zullen komen.De heer Van Raak (SP): Als ik de staatssecretaris
was, zou ik met dit antwoord erg ontevreden zijn. Wij voeren nu een algemeen
overleg en kunnen nu de staatssecretaris met opdrachten op pad sturen. Nu
worden de wetten gemaakt, dus dit is het moment om te laten weten wat de Kamer
wel en niet wil; anders zitten we naderhand met wetten die we weer moeten
amenderen. Dit is dus het moment waarop wetten worden gemaakt. Als u vindt
dat er wijzigingen moeten komen – en daarmee ben ik het zeer eens –
dan wil ik van u weten wat voor soort wijzigingen er moeten komen, zodat ik
kan zeggen welke wijzigingen ik steun en welke niet. Dit is dus het moment!De heer Schinkelshoek (CDA): Voorzitter, u
vindt het vast goed dat ik collega Van Raak nu geen college staatsrecht ga
geven. Het moment waarop de Kamer aan het woord is, is als de voorstellen
hier aan de orde zijn; dan bespreken we de voorstellen en kunnen we, wanneer
dat nodig is, ons recht van amendement uitoefenen. Hij krijgt dan volop de
gelegenheid om mee te tekenen, om tegen te stemmen en om mee te praten.De heer Van Raak (SP): De staatssecretaris
weet nu dat er wijzigingen zullen komen, dat als er voorstellen komen, het
CDA ze niet goed zal vinden. Maar ze heeft geen idee over wat voor wijzigingen
het gaat. Dat kunnen wij de staatssecretaris toch niet aandoen?De heer Schinkelshoek (CDA): Nee, dat heb
ik niet gezegd. Ik heb gezegd dat u ons kunt houden aan de politieke afspraken
in het Slotakkoord. De afspraken staan. De uitwerking daarvan, in de vele
details, bijvoorbeeld in de BES-wetten of die over de toekomst van de Nederlandse
Antillen en de ontmanteling van het land, de toekomst van Curaçao,
de samenwerkingsafspraken en de ontwikkelingen in Sint-Maarten, krijgt vorm
in bepaalde wetten die hier te zijner tijd ordentelijk zullen worden besproken.
Ik wil die zien voordat ik kan zeggen op welke voorstellen amendementen zullen
komen. Ik zeg alleen maar: men moet niet verrast zijn als wij met wijzigingsvoorstellen
komen. Ik kondig ze alleen aan. Dat is geen dreigement, dat is de aanduiding
dat wij ons werk serieus nemen en dat ons parlement werk wil maken van het
Koninkrijk-nieuwe stijl.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Dat lijkt me allemaal volstrekt logisch, want niemand in de Kamer gaat hier
blind tekenen. De heer Schinkelshoek doet net of hij iets bijzonders doet.
Nu is dit recht van amendering ook in het POK aan de orde geweest; vandaar
dat hij er zo’n punt van maakt.Wel wil ik het volgende van hem weten. Als hij zegt dat de slotverklaring
van 2006 het uitgangspunt is, maakt hij dan meer dan een procedurele opmerking?
En wat zijn de ijkpunten van het CDA bij de beoordeling van de voorstellen?
Daarover moet hij wat meer helderheid verschaffen, anders wordt dit een soort
procedureel gemiezemuis waarmee we niks opschieten.De heer Schinkelshoek (CDA): Ik denk dat mevrouw
Van Gent mij kent als meer dan een procedurele miezemuizer.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ja, en daarom
was ik ook zo teleurgesteld.De heer Schinkelshoek (CDA): Ik zeg alleen
dat de slotverklaring van 2006 ons uitgangspunt is. Afspraak is afspraak en
die komen wij na. In dat licht zullen wij de voorstellen toetsen. Dat betekent
niet dat wij op voorhand, dus blind, zullen tekenen. Men heeft het recht om
te weten waar wij staan, ik geef het signaal af dat wij de ingediende
wetsvoorstellen niet ongezien zullen tekenen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): In dat geval
zou het voor de staatssecretaris handig zijn als u aangeeft waar u afwijkingen
van de Slotverklaring van 2006 verwacht die voor u onbespreekbaar zijn. Alle
fracties zullen die Slotverklaring als ijkpunt nemen.De heer Schinkelshoek (CDA): Ik begrijp uw
ongeduld, maar toch moet ik u en de collega’s wijzen op de ordentelijke
procedure die wij hebben afgesproken. Wij wachten de voorstellen af, zullen
ze beoordelen en ik kondig nu aan dat men niet verrast moet zijn als wij wijzigingen
zullen voorstellen. Ik denk dat dit ook voor u geldt, dat u ook op punten
met amendementen en voorstellen zult komen. Ik wil dat nu in alle helderheid
hebben gezegd, zodat er geen verrassing achteraf kan ontstaan.Dat is dus geen dreigement, maar wel de aanduiding dat wij serieus werk
willen maken van ons Koninkrijk-nieuwe stijl. Wij willen inderdaad iets met
dat Koninkrijk van ons en de afspraken van indertijd, vervat in de slotverklaring,
bieden daartoe een goede basis. Er valt misschien het nodige op af te dingen,
maar ze verschaffen de eilanden stuk voor stuk grotere zelfstandigheid, in
lijn met de eigen keus van de bevolkingen. Ze bieden ook meer uitzicht op
zekerheid, stabiliteit, welvaart en veiligheid, in het eigen belang. En laat
er geen misverstand over bestaan dat de CDA-fractie daar nog steeds voor tekent.
Maar de liefde kan niet van één kant komen. Mijn collega Van
Bochove en ik hebben dat bij herhaling duidelijk gemaakt, ook in het befaamde
POK: wie deel wil blijven uitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden zal
zich volgens de huisregels hebben te gedragen; je kunt niet blazen en het
meel in de mond houden. Daarom zijn wij ook zo ingenomen met het kloeke statement
van de staatssecretaris over de staat van het bestuur; dat geeft aan hoe het
spel in een democratische rechtsstaat moet worden gespeeld.De heer Remkes (VVD): De heer Schinkelshoek
spreekt met name over de Nederlandse Antillen. Aruba staat daar formeel buiten.
Geldt de stelling, dat men zich volgens de huisregels dient te gedragen als
men binnen het Koninkrijk wil blijven, ook voor Aruba?De heer Schinkelshoek (CDA): Mijn antwoord
is: ja.De heer Remkes (VVD): Mijn tweede vraag is
dan: hoe beoordeelt u de gebeurtenissen van de afgelopen vier tot zes weken?
Zijn die conform de huisregels?De heer Schinkelshoek (CDA): Vindt u het goed
als ik daarop terugkom aan het slot van mijn inbreng?Ik schetste dus de achtergrond waartegen het CDA de toestand in de West
wil beoordelen, halverwege de rondetafelconferentie en de parlementaire behandeling
van de afspraken. Verpakt in vragen en verscholen in opmerkingen zal ik alle
eilanden afgaan.Eerst Curaçao. Hoe staat het met de uitvoering van de afspraken?
Zal Curaçao inderdaad volgens schema – ik heb die smileys ook
gezien – die verlangde status aparte krijgen? Wat ziet de staatssecretaris
als de grootste obstakels? Hoeveel roet kan het referendum nog in het eten
gooien? Begint Nederland na een onverhoopt nee helemaal opnieuw? Het CDA vertrouwt
er vanzelfsprekend op dat Curaçao zichzelf niet lelijk tekort zal doen.
Ook ik wil natuurlijk niet vooruitlopen op de uitslag, maar laat één
ding duidelijk zijn: er kan geen sprake zijn van selectief winkelen. In rond
Nederlands: Curaçao kan dus niet zomaar schrappen wat het onwelgevallig
is, maar Nederland wel laten dokken.Ik vraag de staatssecretaris expliciet of het met Sint-Maarten de goede
kant op gaat, de kant die in de analyse van het WODC staat. Ordentelijke rechtshandhaving,
goed bestuur en solide overheidsfinanciën vormen voor ons belangrijke
piketpalen op weg naar de verzelfstandigde positie. Ook dat is onderdeel van
de afspraken. Het is aan Sint-Maarten om een en ander tijdig en goed te realiseren,
zoals in de motie-Van Bochove staat. Misschien neemt het proces iets meer
tijd in beslag dan gehoopt of gedacht, maar voor ons gaat zorgvuldigheid boven
snelheid.In geen geval mogen de kleine eilanden het slachtoffer worden van onverhoopte
vertragingen of strubbelingen op Curaçao of Sint-Maarten. Wanneer is
de exacte indiening van de zogenaamde «BES-wetten» te verwachten?
Naar onze indruk wordt goede voortgang gemaakt met de verlangde aansluiting
bij Nederland, dankzij commissaris Kamp en dankzij de regionale servicecentra.
Wat ziet de staatssecretaris na haar bezoek van vorige week als de grootste
risico’s? Is de situatie op Bonaire nog steeds voldoende stabiel?Aruba is in korte tijd uitgegroeid tot een zorgenkind. Als de uitgelekte
rapportage van de Nederlandse vertegenwoordiging iets duidelijk heeft gemaakt,
is het dat er iets niet goed zit met politie, justitie en rechtspraak op Aruba.
Ik heb er geen behoefte aan om die hele affaire nog eens dunnetjes over te
doen. De staatssecretaris heeft duidelijk gemaakt dat er sprake was van een
stomme menselijke fout, ze heeft maatregelen genomen om de kans op herhaling
te verkleinen. Daarmee zou de kous af zijn, ware het niet dat door de kwalijke
actie van minister Croes duidelijk is geworden wat er schort aan wat in het
jargon «de veiligheidsketen» wordt genoemd. Er blijkt veel meer
mis dan ons lief is. De staatssecretaris is hoopvol over de mogelijkheden
om de schade te repareren. Waarop is dat optimisme eigenlijk gebaseerd? Wat
valt er nog te verwachten van deze regering? Wat heeft de staatssecretaris
voor ideeën om op korte termijn de situatie te verbeteren? Voor de CDA-fractie
lijdt het geen twijfel dat Aruba moet laten zien dat het niet op ramkoers
ligt.Het Koninkrijk der Nederlanden gaat een spannende tijd tegemoet, een tijd
ook waarin van iedereen het nodige zal worden gevraagd aan zelfbeheersing,
invoelingsvermogen, geven en nemen. Aan het verloop van dat proces, vol gordiaanse
knopen, zal zich het bestaan van zoiets als een koninkrijksgevoel laten aflezen.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik
wil even terug naar het onderwerp Sint-Maarten. Ik ben het helemaal met u
eens over de rechtshandhaving, maar wij weten ook dat Sint-Maarten op dit
moment aan handen en voeten is gebonden bij dit plan van aanpak voor de veiligheid
van de Nederlandse Antillen. Ziet u mogelijkheden om randvoorwaarden te creëren,
zodat Sint-Maarten wel de doelstellingen kan realiseren?De heer Schinkelshoek (CDA): Ik wil er geen
misverstand over laten bestaan dat de inspanningen van Nederland erop moeten
zijn gericht om Sint-Maarten zo goed mogelijk te helpen om te kunnen voldoen
aan de gezamenlijke afspraken in de Slotverklaring. Die afspraken zijn met
name gericht op goed bestuur en de rechtshandhaving op Sint-Maarten. Als Nederland
daarbij kan helpen, moet het niets nalaten wat moet gebeuren. Als men concrete
verzoeken heeft, laat men die dan in Den Haag indienen via de staatssecretaris.De heer Van Raak (SP): Ik wil daarop voortborduren.
In een eerder overleg uitten wij allemaal onze zorgen over Sint-Maarten, niet
alleen omdat daar incidenten zijn, maar omdat daar structureel iets mis is.
Misschien is het eiland ook wel te klein; de staatssecretaris noemt de kleinschaligheid
als eerste van de grote problemen. Moeten we niet toegeven dat we fouten hebben
gemaakt, dat het maken van een land Sint-Maarten eigenlijk onbegonnen werk
is, dat we nu halverwege moeten concluderen dat dit een slecht
idee was en dat we nu veel meer moeten toewerken naar een openbaar lichaam?De heer Schinkelshoek (CDA): Nee, als de heer
Van Raak dat uit mijn woorden concludeert, heeft hij mij niet goed begrepen.
Ook hier geldt: afspraak is afspraak. Met Sint-Maarten hebben we afgesproken,
hoeveel daarop ook is af te dingen, dat we streven naar een status aparte,
in de vorm van een status van eigen land voor het huidige eilandgebied Sint-Maarten.
Die afspraken willen wij nakomen. Er moet aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan,
het WODC-rapport geeft daar heldere lijnen voor, maar dat traject willen wij
tot het uiterste volgen om dat te kunnen realiseren.De heer Leerdam (PvdA): Voorzitter. Eind december
ontving de Kamer de conclusies van de staatssecretaris over de rondetafelconferentie
van 15 december 2008. De PvdA steunt de staatkundige hervorming van het
Koninkrijk der Nederlanden in algemene zin. De PvdA kan zich erin vinden dat
Nederland, in ruil voor schuldsanering, strenge eisen stelt aan bestuur, rechtshandhaving
en openbare financiën. Als Sint-Maarten en Curaçao niet voldoen
aan de eisen, kunnen ze volgens de PvdA geen status aparte krijgen. De fractie
is er verheugd over dat de ontwerpfase van het hervormingsproces nu is afgelopen
en dat eindelijk kan worden overgegaan tot een invulling van de nieuwe verhoudingen.Nu de ontwerpfase van de staatkundige vernieuwing is afgelopen, is het
voor zowel Nederland als de Nederlandse Antillen tijd geworden om de daad
bij het woord te voegen. De PvdA deelt de mening van de staatssecretaris dat
op het gebied van good governance nog veel vooruitgang moet worden geboekt.
De rapportage van de staatssecretaris over de vordering van het staatkundig
proces heeft bij de PvdA geleid tot grote zorgen over de invulling van de
hervormingen die moeten leiden tot een daadwerkelijk deugdelijk bestuur.De PvdA is wel verheugd met de constatering op het gebied van openbare
financiën, dat de begroting van Curaçao recentelijk is goedgekeurd
door het College financieel toezicht. Kan de staatssecretaris toezeggen dat
dit zo blijft? Alle partijen hebben daar belang bij. De PvdA zal dit zeker
blijven volgen. Wel wil zij weten in hoeverre wordt gewerkt aan een progressief
belastingstelsel. Net zoals collega Van Raak vind ik dat van groot belang.
Sint-Maarten blijft op financieel gebied een zorgenkindje. De PvdA is van
mening dat toezicht vanuit Nederland wellicht voor een langere periode noodzakelijk
is als Sint-Maarten een status aparte wil verkrijgen. Graag een reactie van
de staatssecretaris.Ook de gebrekkige rechtshandhaving op de Nederlandse Antillen blijft de
PvdA zorgen baren. De recente ontwikkelingen demonstreren dat ook op dit terrein
te weinig verbetering waarneembaar is. Een belangrijk voorbeeld is de situatie
in de Bon Futuro-gevangenis. Ondanks de claim van de Nederlandse Antillen
dat zij de aanbevelingen van de Committee for the Prevention of Torture and
Inhuman or Degrading Treatment or Punishment grotendeels hebben geïmplementeerd,
blijven verhalen over het zwakke detentiesysteem de ronde doen. De PvdA deelt
de mening van de staatssecretaris niet dat uitbreiding van de gevangenis los
gezien kan worden van de verbetering van de omstandigheden aldaar. Welke maatregelen
neemt de staatssecretaris om ervoor te zorgen dat het geld dat Nederland beschikbaar
stelt voor de versterking van de rechtshandhaving, juist wordt besteed? Deelt
de staatssecretaris de mening dat op dit gebied concretere toezeggingen moeten
worden geformuleerd?Voor Sint-Maarten en Curaçao is de staatkundige hervorming onder
andere gericht op de vergroting van de autonomie op het terrein van sociaaleconomische
ontwikkeling. Door de schuldsanering zal ruimte op de begroting ontstaan voor
nieuw beleid. In welke mate denkt de staatssecretaris dat Sint-Maarten en
Curaçao prioriteit zullen blijven geven aan onderwerpen
als armoedebestrijding, gezondheidszorg en onderwijs, als zij de gewenste
status willen verkrijgen? Ziet de staatssecretaris mogelijkheden voor Nederland
om ondersteuning of begeleiding te bieden, als beide eilanden aangeven serieus
werk te willen maken van vooruitgang op deze gebieden? De hiv-aidsproblematiek
blijft in dit opzicht belangrijk. Ziet de staatssecretaris nog nieuwe mogelijkheden
om medicatie beter toegankelijk en betaalbaar te maken? Graag haar reactie.Nu het referendum, ook al naar voren gebracht door de heer Van Raak. Wat
als de uitslag van het referendum op Curaçao nee is? Is er dan een
ander scenario? Heeft de staatssecretaris een plan B voor ogen? Graag haar
reactie.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Ik kom
even terug op de opmerking over hiv-aids. Begrijp ik goed dat de heer Leerdam
weer meer geld aan de Nederlandse regering vraagt voor dit probleem op Curaçao?
Vindt hij het niet verstandig om Curaçao dit probleem nu eindelijk
eens zelf op te laten lossen?De heer Leerdam (PvdA): Nee hoor, ik vraag
niet om extra geld. Volgens rapporten zijn er in de ontwikkelingslanden in
het Caribisch gebied twee problemen: de hiv-aidsproblematiek is vooral heel
duidelijk aanwezig bij de onderklasse en de bestaande medicatie is voor deze
mensen te duur. De PvdA vindt dat die medicatie beschikbaar moet worden gesteld.
Het lijkt me, gezien de verschillen in de bedragen voor gezondheidszorg in
het Caribisch gebied, niet ondenkbaar dat zoiets daar mogelijk wordt gemaakt,
via een fonds of iets anders. Dat hoeft Nederland niets te kosten; er hoeft
alleen maar worden bekeken of die medicamenten beschikbaar kunnen worden gesteld
aan de mensen die door dit virus worden getroffen.De heer Brinkman (PVV): Poe zeg, dat zijn
een heleboel woorden om te zeggen dat de heer Leerdam eigenlijk wil dat die
medicamenten beschikbaar worden gesteld. Ze vallen kennelijk zomaar uit de
lucht, ze kosten helemaal niets en Nederland moet dat doen. Eigenlijk vraagt
hij aan de Nederlandse staatssecretaris of zij kan toveren. Zijn die medicamenten
gratis, voor niks, op de vrije markt verkrijgbaar? Volgens mij kosten ze gewoon
geld. Volgens mij zit hij nu gewoon weer te bedelen om meer geld voor de Antillianen.De heer Leerdam (PvdA): Ik vind uw toonzetting
belachelijk.De heer Brinkman (PVV): Dat mag u vinden.De heer Leerdam (PvdA): En daarom zeg ik dat
ook. In kranten en rapporten kunt u lezen dat de medicamenten voor de derdewereldlanden
goedkoper beschikbaar worden gesteld.De heer Brinkman (PVV): Hoe gaat u ze betalen?De heer Leerdam (PvdA): Er zijn verschillende
fondsen, zoals het Aidsfonds. Er zijn ook andere internationale organisaties
die deze goedkopere medicatie beschikbaar stellen. En omdat de Nederlandse
Antillen en Aruba tot het Koninkrijk behoren, vallen ze onder de noemer «westerse
landen». Het enige wat de Antillen hebben gevraagd, is of er een uitzondering
kan worden gemaakt, om ervoor te zorgen dat in ieder geval de arme mensen
daar onder de noemer «derdewereldland» kunnen vallen. En dat is
het enige wat ik vraag.De heer Remkes (VVD): Collega Leerdam vraagt
naar een plan B. Als ik de staatssecretaris was, zou ik geen antwoord geven.
Maar wij zitten hier niet alleen om vragen te stellen. Mijn vraag
aan hem is: heeft hijzelf een plan B, of C?De heer Leerdam (PvdA): Ik ben natuurlijk
geïnteresseerd in het antwoord van de staatssecretaris, anders had ik
de vraag niet gesteld. Mijn antwoord op uw vraag is dat wij wel een plan B
hebben. Wij houden natuurlijk vast aan de Slotverklaring van 2006, maar daarbij
moet je je afvragen of het logisch is dat Sint-Maarten en Curaçao in
de constellatie van de Nederlandse Antillen blijven bestaan. Is daarover nagedacht?De heer Remkes (VVD): Als de bevolking van
Curaçao in het referendum nee zegt, wat moet er volgens de PvdA dan
gebeuren?De heer Leerdam (PvdA): Ik vind dat dan niet
plotsklaps de deuren dicht mogen worden gedaan; dan moeten we met de mensen
aan tafel gaan zitten en bekijken wat de consequenties zijn. Dat zal diep
in de huid graven, want de beschikbare middelen zullen moeten worden teruggestort.
Welke gevolgen heeft dat voor de Nederlandse Antillen?De heer Van Raak (SP): Voor de SP-fractie
betekent een nee een feitelijke onafhankelijkheid. Is de heer Leerdam het
daarmee eens? Het is een duidelijke keuze, ook voor de bevolking van Curaçao:
als u ja zegt, gaan we u steunen; als u nee zegt, gunnen we u uw onafhankelijkheid.De heer Leerdam (PvdA): Ik denk niet dat dit
zo is en ik denk niet dat we dit nu als voorschot moeten bepalen; dat lijkt
me onverstandig en daarvan is nu ook geen sprake.De heer Schinkelshoek (CDA): Ik heb behoefte
aan een verduidelijking. Bij een onverhoopt nee – ik denk dat wij er
beiden van uitgaan dat het voor het belang van Curaçao slecht zal zijn
om nee te zeggen – is het standpunt van mijn fractie dat er geen sprake
kan zijn van schuldsanering. In rond Nederlands heb ik gezegd dat Nederland
in dat geval niet zal dokken. Is dat ook het standpunt van de PvdA-fractie?De heer Leerdam (PvdA): Daarop ga ik nu geen
antwoord geven. Ik heb mijn vraag aan de staatssecretaris gesteld. Mocht er
een nee uitrollen, dan zal de premier van de Nederlandse Antillen in ieder
geval opstappen. Dit betekent dat er nieuwe verkiezingen zullen worden gehouden
en dat op de Nederlandse Antillen een geheel andere constellatie zal ontstaan.
Dat zal natuurlijk consequenties hebben voor de gehele procedure. Eén
ding werd ons duidelijk uit het overleg met de minister-president: het proces
voor de BES-eilanden wordt dan gewoon voortgezet. Het gevolg is dat het land
Nederlandse Antillen blijft bestaan, maar de eilandgebieden Curaçao
en Sint-Maarten ook. Ook wij zullen ons in dat geval op een vervolg moeten
beraden. Dat is niet alleen aan hen, ook niet alleen aan ons; we zitten samen
in het Koninkrijk, wat betekent dat wij met elkaar de consequenties moeten
bekijken.De heer Schinkelshoek (CDA): Dat het consequenties
heeft, is zeker. Het lijkt me ook helder dat we er met elkaar over zullen
praten. Mijn fractie neemt een heldere stelling in: bij een onverhoopt nee
gaat het onderdeel van de afspraken dat Nederland de schulden van de Nederlandse
Antillen overneemt, van tafel. Is dat ook uw standpunt?De heer Leerdam (PvdA): Wij zijn nog niet
zo ver.De PvdA-fractie betreurt het dat een rapportage van de Nederlandse vertegenwoordiging
op Aruba aan de staatssecretaris bij derden is terechtgekomen en dat deze
rapportage door minister Croes in de publiciteit is gebracht. Mijn fractie
heeft kennisgenomen van de uitkomsten van het onderzoek naar
dit incident en vertrouwt erop dat de staatssecretaris voldoende maatregelen
heeft genomen om te voorkomen dat dergelijke informatie nog eens uitlekt.
Mijn fractie is niet te spreken over de gang van zaken en over de manier waarop
de rapportage op straat is gekomen. Graag een reactie van de staatssecretaris
hierop.De PvdA-fractie heeft zich verbaasd over het vertrek van de hoofdofficier
Hans Mos en officier van justitie Casper van der Schaft en over de reden die
Aruba hiervoor gegeven heeft. De PvdA-fractie wil van de staatssecretaris
weten wat de exacte reden voor het vertrek van Mos is. Mijn fractie vreest
dat zijn ontslag de rechtshandhaving op Aruba zal ondermijnen. De vraag is
hoe voorkomen kan worden dat een vacuüm ontstaat. Mijn fractie steunt
het besluit van de staatssecretaris om niet te voldoen aan het verzoek van
minister-president Oduber om alle AIVD’ers op het eiland terug te roepen
maar dringt er bij haar ook op aan, te pleiten voor de snelle benoeming van
een nieuwe hoofdofficier.De grimmige sfeer tijdens het afgelopen POK is te betreuren. Mijn fractie
benadrukt het belang van onderling overleg, maar erkent ook dat de vorm ervan
aan verbetering toe is. Wij dienen ons daarbij ook te beseffen dat de Tweede
Kamer niet alleen het parlement is van het land Nederland maar van het gehele
Koninkrijk. Alle betrokken partijen moeten in overleg treden over de toekomst
van het POK en de aanpassingen die daarbij gewenst zijn. De PvdA-fractie deelt
de mening dat het volgende POK beter uitgesteld kan worden tot na het rapport
over het democratisch deficit zodat dit onderwerp volledig meegenomen kan
worden in de discussies.De PvdA-fractie vindt dat tijdens het meest recente POK onderwerpen aan
de orde zijn gekomen die nadrukkelijker aandacht verdienen, namelijk de kredietcrisis
en de registratie van risicojongeren. In de slotverklaring van het POK staat
dat de gevolgen van de financiële crisis voor Aruba en de Antillen beperkt
zullen blijven vanwege de eenzijdige economieën. De PvdA-fractie hoort
graag van de staatssecretaris of zij deze conclusie niet te voorbarig vindt
en of zij mogelijkheden ziet om de economieën van de eilanden te beschermen.De PvdA-fractie neemt de onrust die is ontstaan op Aruba en de Antillen
over de VIR serieus en wil onduidelijkheden over dit onderwerp wegnemen. Het
beoogde aparte registratiesysteem voor Antilliaanse en Arubaanse jongeren
is komen te vervallen omdat de doelstellingen van de VIA ook binnen de VIR
gerealiseerd kunnen worden. Mijn fractie betwijfelt of het kabinet voldoende
duidelijk heeft gemaakt dat de oorspronkelijke doelstellingen, namelijk het
aanpakken van problemen als schooluitval en jeugdcriminaliteit door middel
van het registreren van alle jongeren die dreigen te ontsporen, nog steeds
gelden. De PvdA-fractie vraagt de staatssecretaris of zij wellicht mogelijkheden
ziet om beter over het voetlicht te brengen dat aan de oorspronkelijke doelen
niets is afgedaan.De PvdA-fractie meent dat de erkenning van Nederlandse wet- en regelgeving
op de Antillen een onderwerp is dat momenteel extra aandacht verdient. Er
is onduidelijkheid ontstaan over de status van het in Nederland afgesloten
homohuwelijk op Aruba en de Antillen. De PvdA-fractie laat er weinig twijfel
over bestaan dat een in Nederland gesloten homohuwelijk in alle onderdelen
van het Koninkrijk erkend moet worden en dat, als de BES-eilanden straks onderdeel
van Nederland uitmaken, een dergelijk huwelijk op den duur ook daar moet kunnen
worden gesloten. De fractie vraagt zich af of de regering deze mening volmondig
deelt en of er al een evaluatie heeft plaatsgevonden over de voorbereiding
om dit in praktijk te brengen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ben het
met u eens op het punt van het homohuwelijk en de BES-eilanden. Twijfelt u
eraan dat de staatssecretaris het daarmee eens is? Ik twijfel daar eerlijk
gezegd niet aan.De heer Leerdam (PvdA): Ik twijfel er ook
niet aan, maar het zou goed zijn om dat in elk geval met elkaar te markeren.
Dat lijkt mij van belang. Als ik lees wat er in de kranten staat, dan vind
ik het belangrijk om dit uit te spreken. Dan is dat in ieder geval helder.De voorzitter: Het woord is aan de heer Remkes
van de VVD-fractie.De heer Remkes (VVD): Voorzitter. Op dat laatste
punt betreffen mijn twijfels niet zozeer de staatssecretaris. De vraag is
in hoeverre dat straks ten aanzien van de BES-eilanden in wetgeving wordt
vastgelegd. In de procedurevergadering komt straks ook het gevalletje Saba
aan de orde.Ik kan mij voor een groot deel vinden in wat collega’s gezegd hebben;
de gordiaanse knopen van collega Van Raak en de positie van de Kamer in het
wetgevingsproces van collega Schinkelshoek. Ik vond de discussie op Aruba
buitengewoon merkwaardig. Het was vreemd dat er überhaupt getwijfeld
kon worden aan het feit dat deze Kamer haar rechten in wetgevingstechnische
zin wil voorbehouden. Daar mag geen enkele twijfel over ontstaan.Wij hebben een overzicht gekregen van rijksbrede uitgaven. Zo is het althans
geagendeerd. Ik heb de brief daarover uiteraard met belangstelling gelezen
want ik heb ernaar gevraagd. Ik moet zeggen dat ik teleurgesteld ben. Het
overzicht is niet integraal. Het verband met de belastingcapaciteit is met
name interessant; de discussie daarover is hier al eerder gevoerd. Ik geef
een paar voorbeelden van dat niet-integrale karakter. Er zijn geen uitgaven
begroot voor het ministerie van BZK terwijl bekend is dat voor een aantal
regionale politiekorpsen uitgaven gedaan worden, in de zin van bijstand. Bij
Jeugd en Gezin staat: geen uitgaven begroot. Volgens berichten is minister
Rouvoet echter voornemens om fors te investeren in de jeugdzorg BES. De vorige
minister voor WWI heeft op Curaçao toegezegd dat daar een Vogelaarwijk
komt. Dat is natuurlijk niet gratis. Wij hebben een discussie gevoerd over
Verkeer en Waterstaat. In het overzicht wordt in dat kader de renovatie van
de landingsbaan genoemd. Volgens mij is er echter ook iets toegezegd over
een waterzuiveringsinstallatie. Ik was daarom eerlijk gezegd teleurgesteld
in dat overzicht.Ik kom op de conclusies van de RTC. Ik begrijp het allemaal wel, maar
ik kom daarin weer opmerkingen tegen als «op voet van gelijkwaardigheid».
Laten wij dit soort jargon in Koninkrijksverband voortaan achterwege laten.
Die gelijkwaardigheid is een fictie en zal ook altijd een fictie blijven.
Die bestaat gewoon niet. Hetzelfde geldt voor de opmerking van het wederkerig
bijstand verlenen. Ik ben het daar wel mee eens op het punt van noodhulp,
rampen en calamiteiten, maar de schuldsanering moet ertoe leiden dat alle
delen van het Koninkrijk financieel de eigen broek op kunnen houden. Ik miste
dat perspectief in de conclusies van de slotverklaring.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Gelijkwaardigheid
is een fictie. Ik hoor graag waarom u dat vindt.De heer Remkes (VVD): Deze Kamer speelt ook
de rol van wetgever van het Koninkrijk. Alleen om die reden al is er geen
sprake van gelijkwaardigheid in het besluitvormingsproces. Ook zijn er grote
verschillen in bevolkingsaantallen. Dat moet gewoon nuchter erkend worden.
Wij moeten ophouden met verstoppertje spelen want daarmee zijn de verhoudingen
binnen het Koninkrijk niet gediend. Dat wil niet zeggen dat je niet fatsoenlijk
met elkaar omgaat binnen het Koninkrijk.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Daar
ben ik het zonder meer mee eens. U zegt terecht dat de Kamer ook wetgever
is. Heeft dat echter niet meer te maken met het democratisch
deficit? Waarom wentelt u dat helemaal af op de gelijkwaardigheid en zegt
u dat die een fictie is?De heer Remkes (VVD): Alles hangt met elkaar
samen. De keuze van destijds is niet helemaal voor niets gemaakt. Als er praktische
verbetervoorstellen worden gedaan om het democratisch tekort te verkleinen,
dan ben ik bereid om daar in redelijkheid naar te kijken. Ik noemde twee redenen.
Volgens mij hebben met name dit jargon en het niet open tegen elkaar durven
uitspreken wat de verhoudingen in dit Koninkrijk zijn die verhoudingen bij
voortduring geschaad in de afgelopen jaren.Een bijzonder aspect van het wetgevingsproces betreft het gemeenschappelijk
Hof voor Aruba. Op dat punt mag vooral geen concessie gedaan worden. Ik kom
daar straks nog even op terug. De VVD-fractie kijkt met bijzondere belangstelling
naar de Rijkswet politie. Ik heb daar in het verleden kritische opmerkingen
over gemaakt. Dat cluster aan wetgeving is voor de hele rechtshandhavingsketen
van groot belang.In de voortgangsrapportage heb ik gelezen over het streven om per 1 januari
2010 het land ontmanteld te hebben. Volgens mij ligt op dit punt een geweldig
dilemma. In deze Kamer is het buitengewoon moeilijk, alleen al vanuit een
oogpunt van wetgeving – ik spreek dan nog niet over de voortgang van
het materiële proces – om dat voor die tijd voor de bakker te krijgen.
Als het land dan ontmanteld is, doet zich een vacuüm voor. Ik vraag van
de staatssecretaris een glashelder antwoord op dit punt. Ik maak mij hier
namelijk behoorlijk wat zorgen over. In dit verband speelt natuurlijk in het
bijzonder ook de positie van Sint Maarten en de voortgang in de rechtshandhavingketen.
Die discussie wordt in de toekomst nog voldoende gevoerd.Wij kregen tijdens het POK een dossiertje over het Hof uitgereikt. In
dat dossier zat een interessante brief. Het betreft de brief van minister
Croes aan minister Dick. Daar staan een aantal opmerkingen van minister Croes
onder gekrabbeld. Ik zal die niet letterlijk voorlezen, maar uit de opmerking
blijkt de chanterende attitude van de minister van Justitie van Aruba. Ik
heb er heel weinig vertrouwen in en denk dat de positie van het Hof, en de
discussie daarover, nog heel lastig kan worden. Ik zeg daarom met zoveel woorden,
juist gelet op de rechtstatelijke situatie op Aruba op dit ogenblik, dat daarop
absoluut geen concessies dienen te worden gedaan.Een tweede lastig punt betreft de discussie over het democratisch deficit,
de rapportage van de commissie-Peper en de rijkswet Statuut die eraan staat
te komen. Het zou wel eens lastig kunnen worden om de aanbevelingen van de
commissie-Peper mee te nemen in de rijkswet statuut. Ik vraag de staatssecretaris
hoe daaraan een mouw kan worden gepast als dat nodig mocht zijn op grond van
de aanbevelingen.In de stukken staat dat een externe accountant kijkt naar de schuldsanering.
Volgens mij ligt er echter ook een toezegging dat de Rekenkamer daarnaar kijkt.
Die toezegging miste ik nog in de stukken.Ik kom op de reactie op de slotverklaring van het POK; de aparte registratie
is komen te vervallen. Het gaat de VVD-fractie erom dat er linksom of rechtsom
een effectieve regeling komt. Hoe het meisje ook mag heten, het moet mooi
zijn; de naam is minder belangrijk zolang de problemen effectief kunnen worden
aangepakt. Ik ben tijdens het POK niet gerustgesteld want de problemen die
wij hier hebben, worden op de eilanden eigenlijk op geen enkele manier onderkend.
Deze worden niet onder ogen gezien en ik ben dus ook in dit opzicht niet helemaal
gerust op de discussie. Zo zitten wij in elk geval in dat wetgevingsproces.De heer Brinkman (PVV): U zegt dat het meisje
mooi moet zijn. Ik heb meer iets met karakter maar dat maakt niet zoveel uit.
Waar het om gaat, is of er geadministreerd wordt op etniciteit. Bent u daarvoor
of bent u daartegen?De heer Remkes (VVD): Ik ben daar niet op
voorhand tegen. Ik heb dat tijdens het POK gezegd en ik herhaal dat hier.
Wij moeten doen wat nodig is om de problemen aan te pakken. Als het nodig
is om te registreren op etniciteit, dan ben ik daar niet op tegen.De brief van de minister van Financiën is een reactie op een vraag
op de Kamer naar aanleiding van een persbericht. In die brief staat eigenlijk
niet zo verschrikkelijk veel. De term «lagere tarieven» valt echter
op. Ik houd op dit punt alle slagen om de arm. Ik maakte eerder een opmerking
over de uitgavenstromen die aan de orde zijn en de toekomstige voeding vanuit
het Gemeentefonds. Dat hangt allemaal met elkaar samen. Mijn vraag aan deze
staatssecretaris is om dat proces heel goed te coördineren.Ik maak ten slotte een paar opmerkingen over Aruba. Ik neem aan dat de
staatssecretaris goed onderzoek heeft laten doen naar dat uitlekken. Waar
gewerkt wordt, worden fouten gemaakt. Ik wil daar verder helemaal niet moeilijk
over doen. De inhoud vind ik veel belangrijker. De minister van Justitie van
Aruba heeft het vertrouwen in Nederland opgezegd; daar komt het op neer. De
staatssecretaris stelt in een brief van 10 februari: «Nederland
heeft er alle vertrouwen in dat». In de brief van 23 februari zegt
zij echter, refererend aan het rapport van de vertegenwoordiging: «Het
gaat om parafrasering van hetgeen de vertegenwoordiging heeft opgevangen,
geen mening». In dat bericht is tegelijkertijd sprake van een zeer betrouwbare
bron. De vertegenwoordiging maakt er niet voor niets melding van, aan het
Nederlandse kabinet en de staatssecretaris. Dat betekent dat er niet zo gemakkelijk
overheen gelopen kan worden als nu gebeurt, zeker niet als ten aanzien van
de belangrijke positie van de PG in het proces van rechtshandhaving gezegd
wordt: «functioneert als oliemannetje». Dat vraagt op zijn minst
om een veel inhoudelijker benadering en commentaar.De heer Brinkman (PVV): U was in een vorig
leven minister en hebt in die hoedanigheid met dit soort informatie te maken
gehad. Volgens mij kunt u beamen dat instanties niet zomaar die informatie
toespelen op een moment dat een en ander zich voordoet. Bij die instanties
heeft dus ook een proces plaatsgevonden van: moeten wij dit melden, kunnen
wij ervan op aan dat dit waar is of is het uit de lucht gegrepen?De heer Remkes (VVD): Ik stel deze vraag natuurlijk
niet helemaal voor niets. Ik weeg het punt precies op die manier. Mijn vraag
aan de staatssecretaris is dan ook – als die informatie niet in de openbaarheid
gegeven kan worden, dan moeten wij zoeken naar andere wegen – hoe vorige
rapportages er op dit punt uitzagen. Collega’s hebben gevraagd naar
het vertrek van de heer Mos en de heer Van der Schaft. Volgens mij zijn er
echter ook nog andere vacatures bij het OM. Naar mijn informatie is er ook
sprake van een brief van de president van het gerecht in eerste aanleg aan
de minister van Justitie van Aruba waarin grote zorgen worden uitgesproken
over het functioneren van het hof op Aruba. Er zijn ook nog andere signalen.
Het onderwerp hoeft niet per se vandaag uitgediscussieerd te worden, maar
ik zou het op prijs stellen als de staatssecretaris een wat bredere rapportage
zou opstellen over de staat van de rechtsstaat op Aruba. Ik maak mij daar
op dit moment grote zorgen over. Ik sluit een discussie over de toepassing
van artikel 43 van het Statuut niet uit. Wij moeten dat reëel onder ogen
zien.Dat brengt mij bij een opmerking over een brief van de staatssecretaris
die niet geagendeerd is voor het overleg van vandaag. Wij praten daar later
op de dag over in de procedurevergadering. Er zal daarover een algemeen overleg
georganiseerd worden waar een nadere rapportage van de staatssecretaris prima
bij betrokken zou kunnen worden. Wij moeten er vanmiddag over praten, maar
ik sluit in elk geval niet uit dat de Kamer besluit om wat gesprekken te voeren
met mensen. De brief van de staatssecretaris laat een groot aantal
vragen open. De Kamer heeft de verantwoordelijkheid om bijvoorbeeld in de
vorm van een hoorzitting, voor een deel achter gesloten deuren, nader onderzoek
daarnaar te plegen.De knullige aanpak bij de benoeming van de voorzitter van de Referendumcommissie
toonde weer eens aan dat «integriteit» nog niet goed tussen de
oren zit, ook niet op Curaçao. Wie benoemt nu bij een onafhankelijke
commissie de directeur Constitutionele Zaken, die ook nog vice-voorzitter
is van het ontmantelingsproces, tot voorzitter? Het komt toch niet in je op
om dat te doen? Het is toch duidelijk dat dat onnodig veel discussie uitlokt?De voorzitter: Ik maak twee opmerkingen naar
aanleiding van uw verhaal. Ten eerste heb ik er zelf heel bewust voor gekozen
om die laatste brief niet meer toe te voegen aan de agenda. Ik heb daar een
eigen verantwoordelijkheid in genomen omdat het AO anders te breed werd. U
sprak verder over «de commissie-Peper». Die kennen wij niet. Wij
kennen wel de commissie-Salmon.De heer Schinkelshoek (CDA): Voorzitter. Zoals
altijd heb ik geboeid geluisterd naar collega Remkes. In zijn op zich heldere
betoog mis ik toch een niet geheel onbelangrijk punt, namelijk het politieke
oordeel van de VVD-fractie over de afspraken die gemaakt zijn bij de rondetafelconferentie.
Staat de VVD-fractie daarachter, ja of nee?De heer Remkes (VVD): De positie van de VVD-fractie
heb ik bij de begrotingsbehandeling klip en klaar duidelijk gemaakt en die
is niet veranderd. Over een aantal inhoudelijke koersafspraken denken wij
anders. Ik heb niet voor niets het voorbeeld van de politieorganisatie genoemd.
Ik heb in het verleden ten aanzien van de BES-eilanden niet voor niets de
staatssecretaris herinnerd aan de afspraak dat betalingsachterstanden tot
en met 2005 zouden zijn toegestaan. De staatssecretaris is daarin verder gegaan.
Dat is niet verplicht op grond van de slotverklaring. Wij denken daar dus
anders over. Als de heer Schinkelshoek mij vraagt of de VVD-fractie politiek
nog steeds gehouden is aan hetgeen destijds in de slotverklaring is afgesproken,
dan is het antwoord daarop ja. Daar horen de slotafspraken over onze positie
ten aanzien van Sint Maarten echter nadrukkelijk bij. Dat betreft de materiële
voortgang in het verbeterproces rechtshandhaving. Ik heb in het verleden mijn
twijfel over het slagen daarvan uitgesproken. Ik druk mij nu nog voorzichtig
uit. Ik durf hier wel te zeggen dat het mijn overtuiging is dat die materiële
voortgang zich niet heeft voltrokken per 31 december van dit jaar. Zo
zijn er meer punten en die markeer ik hier. Ik zeg daar ook bij waaraan ik
mij politiek nog wel gebonden acht. Ik heb in het verleden, niet helemaal
voor niets, een pleidooi gehouden voor een wat fundamentelere discussie over
het Statuut. Waarschijnlijk verschillen wij daarover van mening maar dat is
klip en klaar de positie van de VVD-fractie.De heer Schinkelshoek (CDA): De VVD-fractie
staat dus achter de politieke afspraken die vervat zijn in de slotverklaring
en die op hoofdlijnen vertaald zijn naar de afspraken van de rondetafelconferentie.
Uw eerdere pleidooi om de koninkrijksrelatie om te zetten in een gemenebestconstructie,
een schuilterm voor een wat losser verband van onafhankelijke staten, is wat
u betreft op dit moment niet aan de orde.De heer Remkes (VVD): Nee, die conclusie mag
niet getrokken worden. Daarom maak ik ook onderscheid tussen hetgeen is afgesproken
in de slotverklaring en hetgeen is afgesproken in de rondetafelconferentie.
Ik heb voor mijzelf de conclusie getrokken dat het afgesproken tijdschema
niet meer haalbaar is en dat het om die reden verstandig is om als stip aan
de horizon te formuleren dat wij uiteindelijk toe willen naar een gemenebestrelatie.
Dat maakt het ook mogelijk om voor een onderscheidend tempo te kiezen. Daarvoor
is het nodig dat er een wat ruimere discussie over het Statuut plaatsvindt.
De VVD-fractie heeft de conclusie getrokken dat voor de korte termijn de afspraken
in de slotverklaring goed zijn. Schuldsanering is het uitgangspunt en daarvan
neem ik geen afstand. Er mag echter geen dubbeltje bij komen en dat gebeurt
iedere keer wel. Ik heb daar politieke bezwaren tegen. Als stip op de horizon
formuleer ik waar het met het Koninkrijk naartoe moet. Ik dank de heer Schinkelshoek
trouwens voor de gratis uitzendtijd.De heer Schinkelshoek (CDA): Die verleng ik
graag. Het is voor u en de VVD-fractie dus een opstapje naar de uiteindelijke
onafhankelijkheid op betrekkelijk korte termijn van de Nederlandse Antillen
en Aruba.De heer Remkes (VVD): Een gemenebest verschilt
van onafhankelijkheid. Ik heb bij de begrotingsbehandeling gezegd dat er in
die setting een verantwoordelijkheid blijft voor Nederland in termen van buitenlands
beleid en defensie. U hebt er wel gelijk in dat het de banden veel losser
maakt. Ik acht dat vanuit het oogpunt van gezonde verhoudingen in het Koninkrijk
ook wenselijk.De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Ortega-Martijn
van de fractie van de ChristenUnie. Als wij niet oppassen, dan blijven wij
alleen zelf vragen stellen en heeft de staatssecretaris geen gelegenheid meer
om te antwoorden.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter,
ik wilde zelf ook een vraag stellen aan de heer Remkes.De voorzitter: Nee, dat is, gezien de tijd,
niet meer mogelijk.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Goed
voorzitter. Het staatkundige proces komt in een spannende fase. Het referendum
Curaçao komt nabij en de ontwerpfase van de verschillende wetten is
zo’n beetje voorbij. De fractie van de ChristenUnie is blij met de geboekte
vooruitgang. Met grote regelmaat wordt duidelijk hoe kwetsbaar het proces
is. Het opheffen van de Nederlandse Antillen in de nieuwe interne structuur
van het Koninkrijk spreken op verschillende manieren tot de verbeelding van
inwoners van het Koninkrijk. Communicatie is daarom extra belangrijk; uitleggen
wat er gebeurt maar ook zorgvuldig zijn in contacten. Als Nederlandse ambtenaren
op de eilanden zijn, moeten zij zich bewust zijn van deze spannende tijd.
Er is veel ophef ontstaan over het weekbericht van Nederlandse vertegenwoordiging
dat buiten de normale kanalen verspreid is. De staatssecretaris bericht in
haar brief over het proces en wat daarin niet goed is gegaan. Ik neem aan
dat de getroffen maatregelen voor de procedure voldoende reparatie gaan brengen.
Ik hoor het graag van de staatssecretaris als dat niet het geval is.Voor de fractie van de ChristenUnie is dat echter niet het hele probleem.
De inhoud van het weekbericht is schadelijk voor het onderlinge vertrouwen.
Wij vragen opnieuw wat de criteria zijn waaraan zo’n weekbericht moet
voldoen en welk type informatie daarin thuishoort. Kan de staatssecretaris
meer inzicht geven in de aard en inhoud van weekberichten en de criteria die
daarvoor gelden?Een aantal van de vragen die ik schriftelijk heb gesteld, zijn in de brief
van de staatssecretaris niet beantwoord. Ik verzoek haar om dat alsnog te
doen.De staatssecretaris was recent nog op de BES-eilanden, onder andere om
informatie te geven. Hoe kijkt zij daarop terug en kan zij garanderen dat
inwoners op de hoogte zijn van de voortgang van het proces en het eindperspectief?
Ik heb signalen ontvangen dat op Bonaire handtekeningen worden
verzameld om alsnog een referendum af te dwingen. Wat is de stand van zaken
en welke rol is in deze materie weggelegd voor de heer Kamp? Ik heb deze vraag
al eens gesteld in een eerder AO maar ik kreeg daarop toentertijd geen antwoord
van de staatssecretaris: kan Bonaire over vijf jaar aangeven alsnog een autonome
status te willen hebben, volgens het volkerenrecht?De fractie van de ChristenUnie heeft kennis genomen van de conclusies
van de rondetafelconferentie. De implementatiefase gaat nu van start. Voor
de Kamer is daarmee het wachten op de wetsvoorstellen begonnen, inclusief
het advies van de Raad van State. In de brief over de voortgang van het proces
was naar de mening van mijn fractie weinig nieuws te lezen. Er zijn veel feiten
opgesomd die de commissie al kende. In de voortgangsbrief staan alleen maar
smileys; daar heeft de heer Van Raak al op gewezen. Dat is erg positief voor
een traject waar de nodige reële risico’s aan kleven. Ik kom straks
nog op enkele van die risico’s terug.Mijn fractie ontvangt van de staatssecretaris graag nog een planning van
de invulling van de implementatiefase in 2009. De stand van zaken die de staatssecretaris
ons toestuurde, waarvoor overigens mijn dank, geeft daar geen inzicht in.
Kan de staatssecretaris een indicatie geven van wanneer wij de planning kunnen
ontvangen?Wij houden onze zorgen over het draagvlak op de verschillende eilanden.
Het referendum in Curaçao zou half mei gehouden worden maar de Eilandsraad
was al behoorlijk verdeeld over een referendum en de vraag die gesteld gaat
worden. Een ander aspect daarvan heeft de heer Remkes reeds aan de orde gesteld.
Kan de staatssecretaris ons nader informeren over de koers die zij zal varen
als de uitkomst van het referendum negatief is? Ik hoor graag in het antwoord
van de staatssecretaris een en ander terug over de verplichtingen die Nederland
heeft in het licht van de verschillende VN-resoluties over het zelfbeschikkingsrecht
van volken.Voor Sint Maarten blijven de aanpak van criminaliteit en de verbetering
van rechtshandhaving een groot punt van aandacht. Er zijn hiervoor onderlinge
afspraken gemaakt. Kan de staatssecretaris mij informeren over de voorwaarden
die gecreëerd zijn zodat Sint Maarten daadwerkelijk de handschoen kan
oppakken? Is daarbij overwogen om taken en financiën die nu naar de Nederlandse
Antillen gaan alvast over te dragen aan Sint Maarten? Ik bedoel daarmee een
vergelijkbare constructie als die van Nederland en de BES-eilanden. Het uitblijven
van resultaten kan immers gevolgen hebben voor de onderlinge afspraken.Een ander punt op het gebied van veiligheid betreft de Bon Futuro-gevangenis
op Curaçao. Uitbreiding van de detentiecapaciteit is uitgebleven. Ik
zie niet hoe uitbreiding alsnog kan plaatsvinden terwijl dit toch wenselijk
is. Eerder is besloten om niet uit te breiden vanwege geldgebrek. Inmiddels
zijn de financiële vooruitzichten vanwege de kredietcrisis niet positiever.
Ik hoor hierop graag een reactie van de staatssecretaris. Kan de staatssecretaris
duidelijk maken of de kredietcrisis invloed heeft op het financiële traject
dat momenteel wordt doorlopen? Zijn er nog extra problemen te verwachten in
het BES-traject?Ik begon mijn bijdrage met op te merken dat een spannende tijd aanbreekt
voor het Koninkrijk. Dat vraagt het nodige van bestuurders hier en ginds.
Juist nu komt het erop aan, te laten zien dat de overheid betrouwbaar is en
op een integere manier omgaat met de ontwikkelingen.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Het wordt
een zwart jaar voor het Koninkrijk der Nederlanden. Ondanks de kredietcrisis
is deze regering bereid om vele honderden miljoenen euro’s in die bodemloze
put in de Cariben te dumpen. Het standpunt van de PVV is bekend en ik kom
daarom gewoon snel concreet ter zake.De begroting 2009 is goedgekeurd door het Cft van het land Nederlandse
Antillen. Tevens zijn er twee goedkeurende accountantsverklaringen afgegeven
en dat is allemaal prachtig. Laten wij ons echter wel beseffen dat papier
geduldig is. De heren uitvreters op de Antillen weten dondersgoed hoe zij
een en ander op papier moeten zetten. Hoe weten wij dat die gigantische hoeveelheden
ambtenaren inderdaad op hun werk verschijnt? Weet de staatssecretaris van
het bestaan van schaduwambtenaren? Dat zijn personen die weliswaar op de payroll
staan maar nooit komen opdagen. Dit is ook een bekend verschijnsel bij onderwijs.
Nederland heeft vorig jaar 24 mln. extra voor onderwijs gegeven. Wat is er
met dat geld gebeurd? Hoeveel extra onderwijzers zijn aangesteld en hoeveel
extra kinderen hebben hierdoor onderwijs genoten?De staatssecretaris bewandelt op het punt van verbetering van het bestuur
en aanpak van corruptie drie wegen. Zij stelt eisen aan het staatkundig proces,
biedt ondersteuning, spreekt bestuurders aan op hun verantwoordelijkheden
en informeert hierover het OM. Dat is allemaal veel te slap en doorzichtig.
Hiermee zal er nooit iets gebeuren met die corrupte kliek politici die die
eilanden in hun greep hebben. De staatssecretaris stelt in haar brief van
23 februari 2009 zelf dat op grond van het overheidsapparaat Curaçao
en Sint Maarten nog veel werk moeten verzetten. Ook in de voortgangsrapportage
staat dat de landen nog niet klaar zijn en niet aan die criteria voldoen.
Het gaat dan om integriteit van bestuur en ambtelijk apparaat. Hoe kan ik
dat rijmen met die eerste betalingen die reeds zijn gedaan aan de Antillen
in het kader van de schuldsanering? Wij hadden toch afgesproken dat de Antillen
aan die eisen moesten voldoen? Anders zou men niet tot betaling overgaan.
De eerste honderden miljoenen zijn al overgemaakt. Ik snap er helemaal niets
meer van. Het is gewoon waanzin.De staatssecretaris ondersteunt de Antillen in de transitieperiode naar
drie landen en de BES-eilanden. Ik hoor ook dat er veel kosten mee gemoeid
zijn. Veel Nederlandse ambtenaren vliegen daar business class naartoe en zijn
daar aan het werk. Daar zijn veel departementen bij betrokken. Kan de staatssecretaris
mij een overzicht geven van het totaal aan kosten, inclusief personeel en
panden, dat de Nederlandse belastingbetaler moet betalen voor deze transitie?Wat gebeurt er als Curaçao straks in het referendum nee zegt tegen
de staatkundige vernieuwing? Vorige sprekers hebben het daar ook al over gehad.
Het standpunt van de PVV mag duidelijk zijn. Als ze nee zeggen, dan gaat de
stekker eruit en gaan we voor onafhankelijkheid. Ik lees hier nergens wat
over in de stukken en dat begrijp ik niet. Het is een concreet probleem, in
elk geval voor de staatssecretaris. Voor mij is het geen probleem maar een
zegen als ze nee zeggen. Het zou echter een probleem zijn in het hele proces
en de staatssecretaris mag dat niet doodzwijgen.De heer Remkes (VVD): Ga je eigenlijk ook
op campagne?De heer Brinkman (PVV): Een ander punt dat
wordt vermeld in de brief van de staatssecretaris van 10 februari gaat
over het bedrag van 12,5 mln. dat gereserveerd was voor de uitbreiding van
de Bon Futuro-gevangenis. Deze uitbreiding werd uitgesteld en vervolgens is
besloten dat dit bedrag zou worden bestemd voor Renovatie politieposten en
Verbetering veiligheid gevangenis. Ik vind dit een zeer vreemde gang van zaken.
Als gelden geoormerkt zijn en dat oormerk vervalt, dan dienen die gelden ofwel
terug te vloeien naar Nederland ofwel in een potje bewaard te worden totdat
er wel besloten wordt om uit te breiden. Het geld is nu ergens anders voor
gebruikt, maar die 30 mln. voor uitbreiding moet er nog steeds komen. Gaan
wij daar in de toekomst weer aan bijdragen of kan de staatssecretaris mij
verzekeren dat Curaçao die uitbreiding gewoon, normaal, lekker uit
eigen zak betaalt? Het zou een keer tijd worden. Wat heeft Curaçao
overigens concreet gedaan met die 12,5 mln.? Hoeveel politieposten zijn gerenoveerd?
Welke broer of oom van een politicus heeft die opdracht vervolgens uitgevoerd?
Naar mijn opvatting heeft verbetering van de veiligheid van die gevangenis
geen cent gekost. Er zijn gewoon interne cursussen gegeven en
regeltjes opgesteld. Kosten: nihil. Ik hoor graag enige verduidelijking.Ik heb mij werkelijk een hoedje gelachen om die idiote minister Croes,
die ongelukkigerwijs de hand heeft gelegd op een weekbericht van een vertegenwoordiger
van ons land aldaar. Laat ik vooropstellen dat ik verheugd ben over het niveau
en de kwaliteit van de informatie die deze vertegenwoordiger levert over die
maffiabende. Mij was dat overigens allemaal al wel bekend. Ik ben blij dat
de staatssecretaris die informatie krijgt en dat ambtenaren dus daadwerkelijk
goed hun werk doen daar. Ik ben het met collega Remkes eens dat waar gewerkt
wordt spaanders vallen. Ik zemel daar ook niet over want dat kan gebeuren.Ik hoop dat de staatssecretaris nooit meer afstand neemt van woorden als «maffiabende»
en «corrupt boevennest» als ik praat over een groot gedeelte van
de Antilliaanse en Arubaanse politici. Hoe beoordeelt de staatssecretaris
de rol van een neef van minister Croes, Edward Croes, en de zoon van de minister-president,
Nelson Oduber, die volgens het rapport gezamenlijk de «meer fysieke
rol vervullen en kennelijk mensen intimideren». Dit lijkt op regelrechte
staatsterreur en is bij een maffiabende gewoon gemeengoed. Ik hoop niet dat
de staatssecretaris nu aankomt met de mededeling dat het een gespreksverslag
is van een bron van de vertegenwoordiger. Dat is gewoon beloning. Ik heb enige
ervaring met het omgaan met dergelijke informatie en de vertegenwoordiger
zou deze informatie niet in zijn weekverslag hebben vermeld als hij daar niet
veel waarde aan zou hechten. Ook wordt meegedeeld dat de zoon Nelson Oduber
een wapenvergunning heeft gekregen tegen het advies van de politie in. Klopt
dit? Heeft die zoon inderdaad een wapenvergunning gekregen? Was dat een vuurwapen?
Heeft de politie inderdaad negatief geadviseerd? Ik hoor graag concrete antwoorden.
Als dit allemaal klopt, dan eis ik van de regering dat zij meteen actie onderneemt.
Deze staatsterreur van Aruba kan niet worden getolereerd binnen ons Koninkrijk.
Ik refereer in dit kader ook aan de alarmerende berichten over de vreemdelingenketen
en de politie van Aruba waarbij de staatssecretaris aangeeft «toenemende
zorg» te hebben. Wat bedoelt de staatssecretaris met «toenemende»?
Ik heb die zorg al een heel lange tijd. Zij maakt zich er ook zorgen over
dat het Hof de verbeteringen in de bedrijfsvoering niet voor elkaar krijgt
hetgeen gevolgen kan hebben voor de rechtspraak. Wat bedoelt de staatssecretaris
daarmee? Collega Remkes heeft daar ook over gesproken. Indien dit allemaal
klopt, is het inderdaad misschien verstandig om de mariniers erop uit te zenden.
De mariniers moeten de controle op Aruba overnemen, een integer bestuur installeren
en ervoor zorgen dat Aruba zo spoedig mogelijk totaal onafhankelijk van het
Koninkrijk verder gaat.Ik begrijp dat de staatssecretaris naar aanleiding van het weekbericht
van de vertegenwoordiger maatregelen heeft genomen. Er wordt onder andere
een splitsing gemaakt tussen informatie die onder het staatsgeheim valt en
overige informatie. Ik ontvang graag alle «overige informatie»
die in het laatste jaar door de vertegenwoordiger is gestuurd. Over de informatie
die in het laatste jaar is gestuurd en onder het staatsgeheim valt, word ik
graag in vertrouwelijkheid op de hoogte gesteld. Hetzelfde geldt voor informatie
over het land Nederlandse Antillen.Er is een onderzoek aangekondigd door die idiote minister Croes naar de
eerste tien dagen van het onderzoek naar de zaak Holloway. De landsrecherche
voert dat onderzoek uit. De slager keurt zijn eigen vlees dus. Ik wacht dat
onderzoek af. Het onderzoek zou drie maanden duren dus zij hebben nog een
maand de tijd. Als dat onderzoek onbevredigend is, is de staatssecretaris
dan bereid om de Rijksrecherche dat onderzoek te laten overdoen? Laten wij
vooropstellen dat er geen onafhankelijk onderzoek wordt uitgevoerd. Ik eis
namens de PVV dat de eerste tien dagen van het onderzoek onderzocht worden
want daarbij is op een schandalige manier geblunderd door het Openbaar Ministerie.De heer Van Raak (SP): Ik ben ook heel erg
benieuwd naar die andere weekberichten en alle andere berichten die wijzen
op corruptie, intimidatie en het spelen van dubbel spel. Volgens mij is dat
geen staatsgevaarlijke informatie en kan dat gewoon naar deze commissie worden
gestuurd. Als er eens een naam moet worden weggestreept, dan kan dat. Ik hecht
er in elk geval aan dat de Kamercommissie voor BZK die informatie krijgt.De heer Brinkman (PVV): Ik steun de opmerkingen
van collega Van Raak. Om die reden geef ik dit ook aan. Als ik zeg dat ik
die informatie wil hebben, dan spreek ik natuurlijk niet namens alle leden
van de commissie. Dat mag ik niet en dat doe ik ook niet. Dat zou de commissie
volgens mij ook niet prettig vinden. Uiteraard wil ik de commissie deze informatie
echter niet onthouden, dus ik verzoek de staatssecretaris om die informatie
aan de commissie te sturen.In de brief van 23 februari stelt de staatssecretaris dat de relatie
tussen Aruba en Nederland schade heeft opgelopen. Dat is wel het understatement
van de week volgens mij. Die relatie zal volgens de staatssecretaris echter
binnenkort weer in rustiger vaarwater verkeren. Waarop baseert de staatssecretaris
deze naïeve verwachting? Welke concrete aanwijzingen heeft zij dat die
relatie binnenkort weer in rustiger vaarwater zal verkeren? Dit is echt een
drama; het is in het Nederlands Koninkrijk nooit eerder voorgekomen dat een
lid van een regering zich op die manier uitlaat over Nederland.Hoe lang zal het duren voordat Aruba aangeeft daadwerkelijk geheel onafhankelijk
van Nederland te willen zijn? Die geluiden zijn er en ik hoor daarover graag
de mening van de staatssecretaris.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Ik
heb geboeid naar u zitten luisteren. U spreekt over de stekker eruit trekken
en onafhankelijk maken. Welk proces zou de Nederlandse overheid daarvoor moeten
doorlopen volgens u?De heer Brinkman (PVV): Nederland zou faciliterend
moeten zijn, niet financieel maar met kennis. De Nederlandse Antillen en Aruba
behoren tot de tweede en derde rijkste eilanden van het Caribisch gebied.
Financieel zouden zij dat dus heel goed kunnen. Nederland is daarbij in staat
om een grondwet aan te reiken, juridische kennis of organisatorische kennis.
Er kan daarvoor een bepaalde periode worden afgesproken. De heer Remkes zegt
altijd dat wij een gemenebeststructuur moeten bedenken. Nu is «gemenebest»
een zeer algemeen begrip. Ik ben daar geen voorstander van. Ik ben het ermee
eens dat wij de historische banden moeten blijven aanhalen, maar een gemenebest
van elkaars koninkrijk delen of iets dergelijks zie ik absoluut niet zitten.
Dat is een keuze van de landen zelf. Zij moeten dat uitmaken. Ik wil hen dat
niet opleggen.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Onafhankelijkheid
in gezamenlijkheid?De heer Brinkman (PVV): Nee. Er is maar een
weg naar het einde, namelijk de weg die Nederland aangeeft. Die weg luidt:
u wordt onafhankelijk. Punt uit. Natuurlijk zullen die paar honderdduizend
inwoners daarin moeten meegaan, maar zo ligt de situatie wat de PVV betreft.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Kan
Nederland dit zomaar doen volgens de heer Brinkman? Wij zijn gebonden aan
het volkenrecht. Kan Nederland zomaar zeggen: wij trekken de stekker eruit
en jullie zijn nu onafhankelijk?De heer Brinkman (PVV): Mevrouw Ortega weet
dondersgoed dat Nederland aan bepaalde internationale verdragen is gebonden.
Ik zeg hier voor de duidelijkheid bij dat Nederland nog steeds veel geld geeft,
ook aan Aruba. Aan de kustwacht, het OM en de politie spendeert Nederland
geld. De eilanden zullen binnenkort door de corruptie weer een miljardenschuld
hebben opgebouwd. Dat is slechts een kwestie van tijd. Wij hoeven daarop slechts
drie of vier jaartjes te wachten. Tegen die tijd zijn de pensioenfondsen,
die net lekker zijn volgestort, weer allemaal leeg. Dan zullen de eilanden
weer komen bedelen bij Nederland. Op dat moment zal de fractie van de PVV
zeggen: u mag nu bij ons komen en wij zullen gaan praten, maar aan het einde
van het proces zullen de eilanden onafhankelijk zijn. Aan het einde van het
proces gaat u het Koninkrijk uit en houdt u uw eigen broek maar op. Dat heeft
de PVV-fractie voor ogen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Er is al veel gezegd. Ik vind het belangrijk om dit proces nuchter te bezien.
In deze fase van het proces is al veel gebeurd. Uiteraard zullen wij de wetgeving
binnenkort beoordelen. Ook mijn fractie zal dat niet als een blind paard doen,
zoals de heer Schinkelshoek dat niet op die manier zal doen. Ook voor mijn
fractie zijn de uitkomsten uit 2006 daarvoor leidraad. Daaraan hebben ook
wij ons verbonden. Mijn fractie is al heel lang vóór de schuldsanering.
Wij hebben ook steeds gezegd dat daaraan goed financieel toezicht gekoppeld
moet worden. Ook hierbij geldt immers: voor wat hoort wat. Wij zijn wel goed,
maar niet gek.Deze nuchterheid moeten wij in dit proces betrachten. Ook ik was bij het
beruchte POK van afgelopen januari aanwezig. Ik heb in aanloop naar dit overleg
al gezegd dat het POK wat mij betreft de klere kan krijgen als het alleen
leidt tot relletjes, ruzie en rotzooi. Wij moeten ons niet over en weer laten
provoceren. Het was een kwestie van korte lontjes en lange tenen bij de delegaties
van beide kanten. Het is jammer dat het zo is gelopen, omdat over een aantal
zaken mijns inziens best afspraken te maken waren. Het liep echter al snel
uit de hand. Deze afspraken kwamen onder druk te staan omdat de sfeer niet
geweldig was.Wij verkeren in een fase waarin wij wel een grote broek aan kunnen trekken
door te zeggen dat er nog veel op een andere manier geregeld moet worden en
dat zaken nog eens op een fundamentele manier moeten worden bekeken. Die fase
is echter eigenlijk al voorbij. De ontwerp- en tekentafelfase is geweest.
Nu is de bouw begonnen, die wat mij betreft moet worden afgemaakt. Wij zijn
niet bezig met een soort boekhoudexercitie, maar met een zeer ingewikkeld
proces waarbij veel elementen een rol spelen. Het gaat mij niet om boekhouden,
om bestuurders en bobo’s, maar om een betere organisatie van de eilanden.
De rijkdom en de armoede moeten beter kunnen worden verdeeld. Dit blijft een
zorgelijk proces waarbij wij de vinger goed aan de pols moeten houden.De aanloop naar het referendum op Curaçao op 15 mei was nogal «apart».
De organisatie is echter een verantwoordelijkheid van Curaçao. Bij
dit referendum wordt hoog spel gespeeld. Als wij niet oppassen, gebeurt dit
over de rug van de bevolking. Het valt mij op dat de tegenstanders van de
deal zich zeer roeren, maar dat je de voorstanders niet of nauwelijks hoort.
Is dat laatste het geval omdat de voorstanders alle kaarten voor de borst
houden? Zijn zij wat onzeker over de uitslag en houden zij zich daarom maar
een beetje op de achtergrond? Dat lijkt mij een niet al te moedige strategie.
Er staat namelijk nogal wat op het spel. Wat moet er gebeuren als de deal
in het referendum wordt afgewezen? Daarover doe ik op dit moment geen uitspraak.
De fractie van GroenLinks is op dit moment nog niet zo ver om te stellen dat
de geldkraan dan wordt dichtgedraaid. Wij willen nog niet stellen dat er sprake
is van «no deal» als de deal wordt afgewezen. Dat gaat ons namelijk
te ver. Als de overeenkomst wordt afgewezen, hebben wij echter een groot probleem.
Ik realiseer mij ook dat de groepen onder de bevolking die het het hardst
nodig hebben, niet blij moeten zijn met een afwijzing. Wij zullen
dit moeten afwachten. Ik ben nog wel enigszins optimistisch en verwacht dat
de deal bij referendum zal worden geaccepteerd.De heer Van Raak (SP): Als wij de heer Brinkman
op campagne sturen, zal de kans op een «ja» groter worden. Wellicht
moeten wij hem vragen dat te doen. Daarbij zal hij uiteraard tweede klas moeten
reizen. Over de vraag wat de gevolgen zijn van een negatieve uitslag van het
referendum, bestaat onduidelijkheid. Ik vind dat wij de bevolking van Curaçao
klare wijn moeten schenken over de vraag wat een «nee» zal betekenen.
Daarom vind ik dat de fracties zich over deze vraag moeten uitspreken. Voor
de SP-fractie betekent een «nee» dat de weg naar onafhankelijkheid
wordt ingeslagen. Ik weet namelijk niet meer hoe het verder moet als er een
negatieve uitslag komt. Wij zitten dan echt in een spagaat. Wat heeft een «nee»
voor de fractie van GroenLinks voor gevolgen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Mijn advies
en dat van mijn fractie is: stem «ja». Wij gaan echter uiteraard
niet over de uitslag. Ik hoop op een positieve uitslag. In Nederland is ook
wel eens een referendum georganiseerd waarbij mijn fractie een positief stemadvies
gaf.De heer Remkes (VVD): Dat liep ook niet goed
af.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Nee, dat liep
niet goed af. Dat weet ik nog wel; dat hoeft mijnheer Remkes mij niet nog
eens in te wrijven. Ik zal de uitslag beoordelen als die er is. Ik zal daarop
nu nog niet vooruitlopen. Uitspraken dat zo’n uitslag zal leiden tot
onafhankelijkheid, lijken mij een tikkeltje te wild. Ook het Nederlandse «nee»
bij het Europese referendum gaf veel problemen, maar uiteindelijk is ook daaruit
iets voortgekomen. Ik zal de uitslag goed bekijken als die er is.In de voortgangsrapportage kunnen wij lezen over een aantal pijnpunten.
Uiteraard is er al veel bereikt. Het is belangrijk om dat af en toe te benadrukken.
Er is veel chagrijn over dit proces. Ik kan mij dat voorstellen, want op de
Antillen en Aruba worden wij niet met applaus begroet. Dat moeten wij niet
verwachten. Bijvoorbeeld op het punt van financieel toezicht is veel bereikt,
ondanks het feit dat nog heel wat hobbels moeten worden genomen. Wij zullen
hierbij streng en rechtvaardig blijven optreden. De afspraken over de aanpak
van het financieel toezicht zijn in deze deal van essentieel belang.Hetzelfde geld voor de rechtshandhaving en de integriteit van het bestuur.
Een beetje integer bestaat niet. Dit geldt voor Nederland, voor Aruba en voor
de Nederlandse Antillen. Het is goed als er op dit punt vingers op zere plekken
worden gelegd. Voor de zere plekken moeten wij de ogen niet sluiten. Hoe beoordeelt
de staatssecretaris de stand van zaken rond de afspraken die zijn gemaakt
over rechtshandhaving, financieel toezicht, openbare financiën en de
integriteit van het publiek bestuur? Ik hoop dat er op deze punten voortgang
wordt geboekt. Als er daarentegen sprake is van een verslechtering van de
situatie, hebben wij een probleem.Tijdens het algemeen overleg heb ik, gesteund door de fracties van het
CDA en de PvdA, gevraagd naar een helder inzicht in de natuur- en milieuproblematiek
op de BES-eilanden. Dat is mij toen toegezegd. Ik vind dat ik op dit punt
echter nog steeds onvoldoende ben bediend. Dat is jammer, want op de BES-eilanden
draagt Nederland op dit punt verantwoordelijkheid.Ik ben gunstig gestemd over de antwoorden op mijn vraag over de waterzuivering
op Bonaire. Ik hoop dat dit op korte termijn wordt geregeld. Dit is niet alleen
in het belang van het milieu, maar ook van de sociale verhoudingen. Het toerisme
heeft er immers groot belang bij dat dit goed wordt geregeld.Over het fiscale regime op de BES-eilanden hebben vorige sprekers kritische
vragen gesteld. Daarbij sluit ik mij aan.Het POK van afgelopen januari kende veel dieptepunten. De twee interessante
bezoeken die de Nederlandse delegatie heeft afgelegd, behoorden niet tot die
dieptepunten. Wij hebben de Isla-raffinaderij en de Bon Futuro-gevangenis
bezocht. Van beide bezoeken werd ik chagrijnig. Ik heb een optimistische natuur,
maar van deze bezoeken ben ik weer erg geschrokken. De situatie bleek veel
erger te zijn dan ik mij had voorgesteld. In de Bon Futuro-gevangenis kregen
wij een geweldige presentatie met indrukwekkende sheets. Bijna altijd geldt
dat hoe indrukwekkender de sheets zijn, hoe minder er in de praktijk gebeurt.
Hoe gecompliceerder de organisatiestructuren zijn die worden opgesteld, hoe
minder er in de praktijk van terechtkomt. Ik geef toe dat geduld niet mijn
sterkste kant is. Nadat ik echter geduldig de presentatie had gevolgd, vroeg
ik wat er in de praktijk van alle maatregelen al was geïmplementeerd.
Men moest het antwoord op mijn vraag schuldig blijven. Er was een soort papieren
werkelijkheid gecreëerd, maar voor de uitvoering waren in de praktijk
geen financiën beschikbaar. Er worden weliswaar wat uurtjes les gegeven
aan mensen die niet kunnen lezen en schrijven, maar dat is alles. Over de
accommodatie zou de Partij voor de Dieren acuut vragen stellen als die in
ons land zou worden gebruikt als dierenasiel. Ik vind de situatie waarin de
gevangenen verkeren dieptreurig. Cellen zijn vol en er is een afscherming
gemaakt met vuilniszakken. De mensen hebben de hele dag niets te doen. Voor
kinderen van 14 jaar is geen aparte jeugdinrichting. Op de nuchtere vraag
of er niet een aparte afdeling kan worden afgeschermd, wordt op een manier
gereageerd die er bij mij toe leidt dat ik ga denken: dit is één
grote puinzooi.Ik heb gevraagd wat er met het gereserveerde geld is gebeurd waarmee een
deel van de problemen in deze gevangenis kon worden aangepakt. Het blijkt
dat dit geld is verdwenen. Minister Dick stelde: het opknappen van de gevangenis
kost 30 mln., maar met de beschikbare 12 mln. konden wij de problemen niet
oplossen. Ik heb hem toen gezegd: u zit nu weer met een gat van 30 mln. in
plaats van met een gat van 18 mln. Ik ben niet langer van plan dit te accepteren.
Vorig jaar heeft zich een dodelijk incident in de gevangenis voorgedaan. Over
vragen daarover heb ik pas na vier maanden antwoord gekregen. Daaruit blijkt
dat mij niet kan worden gegarandeerd dat er geen wapens in de gevangenis zijn.
Samen met de fracties van de PvdA en het CDA heb ik deze week vragen gesteld
over een nieuw incident, waarbij iemand zwaar is mishandeld en wekenlang 23
uur per dag in een isolatiecel heeft gezeten. Waarom grijpt de staatssecretaris
niet in? Hoe zullen in de nabije toekomst de omstandigheden in de gevangenis
substantieel worden verbeterd? Deze wantoestanden vinden plaats in ons Koninkrijk.
Nederland draagt op dit punt verantwoordelijkheid. Wij moeten dit niet alleen
de Antillen laten oplossen.De heer Brinkman (PVV): Dit is een goed punt
van mevrouw Van Gent. Is zijn het met mij eens als ik stel dat er over alle
donaties van Nederland aan de eilanden verantwoording moeten worden afgelegd?
Vorig jaar heeft Nederland 24 mln. in het onderwijs op Curaçao gestoken.
Ik krijg niet de garantie dat 90% van dit geld niet in de zakken van
corrupte politici is verdwenen. Is mevrouw Van Gent het met mij eens dat men
in het algemeen meer verantwoording moet afleggen over de besteding van Nederlands
geld?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De omschrijving
van de mensen op de eilanden die de heer Brinkman geeft, laat ik aan hem.
Daarmee lossen wij niets op. De fractie van GroenLinks heeft altijd op het
standpunt gestaan dat nauwkeurig moet worden gecontroleerd of het geld dat
op de Antillen en Aruba, maar ook in Nederland wordt ingezet voor bepaalde
doelen, ook aan deze doelen wordt besteed. Ik ben absoluut tegen het storten
van geld in bodemloze putten. Ook de schuldsanering, waarvoor
ik altijd hartstochtelijk heb gepleit, moet gekoppeld zijn aan goed financieel
toezicht. Op dat standpunt heb ik altijd gestaan. Jaren geleden was ik de
eerste, mijnheer Brinkman, die over pensioenregelingen van politici zeer kritische
Kamervragen heb gesteld.De Antillen schieten structureel tekort bij het beheer van de Bon Futura-gevangenis.
Nederland moet ingrijpen, omdat het hierbij gaat om echt ernstige omstandigheden.
Wij kunnen wel blijven zeggen dat de eilanden dit moeten doen. Ik stel echter
dat artikel 43 van het Statuut hiervoor heel goed kan worden gebruikt.Hetzelfde geldt voor de Isla-raffinaderij. Ook die hebben wij in januari
bezocht. Ik heb net antwoorden gekregen op vragen over een incident dat zich
recent heeft afgespeeld. Keer op keer en jaar op jaar wordt gezegd dat de
situatie ernstig is, dat men de vinger aan de pols houdt en dat er iets moet
gebeuren. In de praktijk gebeurt er echter weinig tot niets. Ook bij ons bezoek
aan de Isla-raffinaderij hebben wij een presentatie gekregen. Er waren enorm
veel mensen aanwezig. Wij hebben ook nog een piepkleine rondleiding gehad.
Wij konden tijdens de presentatie vragen stellen. Op twee cruciale vragen
kwamen zeer vage en nietszeggende antwoorden. Ik heb gevraagd of men gaat
voldoen aan de milieuwetgeving. De staatssecretaris heeft de raffinaderij
daarvoor de tijd gegeven tot het eerste kwartaal van 2009. Die termijn is
dus zo goed als verstreken. Verder vroeg ik of er wordt gewerkt aan een alternatief
voor de raffinaderij. Ook daarop kwam een nietszeggend antwoord. Keer op keer
is er sprake van incidenten. Scholen moeten worden gesloten en kinderen worden
ziek. De mensen van de Isla zeggen mij daarop: mevrouw Van Gent, wij investeren
veel in de scholen. Zo levert de Isla-raffinaderij airco-installaties aan
de scholen. Ouders denken: wij krijgen airco van de Isla, dus dan zal het
wel in orde zijn. De lucht blijft echter uiteraard even vies. Ook op dit punt
geeft het Statuut de staatssecretaris handvatten om te voorkomen dat deze
situatie eindeloos voortduurt. Het is op deze punten niet één
minuut voor twaalf, maar over twaalven. De staatssecretaris antwoordt op mijn
vragen dat er nog allerlei overleg plaatsvindt. Kan zij mij echter garanderen
dat in het eerste kwartaal van 2009 aan de milieuvergunning wordt voldaan?
Kan zij mij garanderen dat bij incidenten beter wordt ingegrepen? Ontvangen
wij binnen afzienbare tijd een alternatief plan? Daarbij moet het niet gaan
om vage plannetjes. Ik weet dat het bestuurscollege bezig is met de huidige
economische peilers op Curaçao. Ik wil echter een onafhankelijk opgesteld
plan waarin op een fundamentele manier wordt gekeken naar de raffinaderij.
Dit plan moet gaan over mogelijkheden om de Isla te sluiten. Deze raffinaderij
kan op deze manier niet open blijven. Wij worden aan het lijntje gehouden.
Dat moeten wij niet langer tolereren.Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Als
ik mevrouw Van Gent goed beluister, is voor haar de maat vol.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De maat is
al heel lang vol!Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Zij
grijpt daarbij naar het middel van de waarborgfunctie. Het lijkt wel of mensen
in de Kamer vinden dat de waarborgfunctie een magisch middel is waarmee de
Antillen in de juiste stroomzetting kan worden gezet. Mevrouw Van Gent vraagt
aan de staatssecretaris om gebruik te maken van de waarborgfunctie. Waar moet
dat volgens mevrouw Van Gent toe leiden? Wat zullen de consequenties zijn
van de sluiting van de Isla-raffinaderij? Wie zal het betalen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Al jarenlang
stel ik dat er uiteraard een goed sociaal plan nodig is bij sluiting van de
Isla. Sluiting is niet lollig voor de mensen die er werken. Het
is überhaupt de vraag hoeveel mensen er nog werken op de raffinaderij
en waar zij vandaan komen. Ook dat is uitermate vaag. Wij kunnen toch niet
toestaan dat de mensen op Curaçao langzaam maar zeker worden vergiftigd
door deze smerige raffinaderij? Men voldoet gewoon niet aan de milieueisen,
die overigens al niet al te streng zijn. Ik ben bereid om deze ultieme stap
te zetten. Wij kunnen ons niet langer voor de gek laten houden. Ik heb niet
de indruk dat er hard aan wordt gewerkt en dat men er erg mee bezig is. Uiteraard
heeft Venezuela op dit punt een dikke vinger in de pap. Het is maar de vraag
of Venezuela überhaupt bereid is om de milieu-investeringen te doen.
Eerlijk gezegd, geloof ik daar niets van. Men kon ons daarover in januari
geen duidelijkheid geven. Ik trek de waarborgfunctie niet zomaar lukraak voor
van alles en nog wat uit de kast. Bij de raffinaderij en de Bon Futuro-gevangenis
wil ik de waarborgfunctie echter wel inzetten. In deze gevangenis zijn mensenrechtenschendingen
aan de orde. Dat lijkt mij een reden om de waarborgfunctie in te zetten. Wij
kunnen dit niet langer toestaan.De heer Van Raak (SP): Ik ben het helemaal
met mevrouw Van Gent eens. Ook de SP is al jarenlang bezig met de Isla-raffinaderij.
Er gebeurt echter niets. Bij de behandeling van de vorige begroting stelde
de staatssecretaris dat de problemen eind dit jaar zouden zijn opgelost. Wij
weten echter nog steeds niet om het einde van welk jaar het gaat.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten: Dat heb
ik niet gezegd.De heer Van Raak (SP): Dat heeft zij wel gezegd.
Deze problemen moeten worden opgelost. Het wordt tijd dat de staatssecretaris
haar verantwoordelijkheid neemt en met een plan komt. Ziet mevrouw Van Gent
ook een mogelijkheid om een plan te maken waarbij de Isla-raffinaderij open
blijft, maar schoon wordt? Dit moet wellicht in samenwerking met Venezuela
gebeuren. Behoort een investeringsplan volgens mevrouw Van Gent ook nog tot
de mogelijkheden? Als dat niet kan worden gerealiseerd, moeten wij de boel
sluiten.Ik ben het met mevrouw Van Gent eens dat er een beroep moet worden gedaan
op de waarborgfunctie bij de oplossing van de problemen in de Bon Futuro-gevangenis
en de Isla-raffinaderij. Deze waarborgfunctie moeten wij echter mijns inziens
ook inzetten bij structureel ondeugdelijk bestuur op het punt van de belastingparadijzen,
de bestuurlijke integriteit en de corruptie. Is mevrouw Van Gent bereid om
samen met mij aan de staatssecretaris te vragen om eens op een rijtje te zetten
hoe zij de waarborgfunctie toekomstbestendig kan maken met het oog op de nieuwe
staatkundige verhoudingen? Hoe kan Nederland in mogelijke nieuwe staatkundige
verhoudingen echt gebruik maken van de waarborgfunctie, zodat Nederland steeds
kan ingrijpen als er sprake blijkt te zijn van structureel ondeugdelijk bestuur?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Op het punt
van de integriteit heb ik een aantal indringende vragen gesteld. Ik heb daarbij
bewust de waarborgfunctie niet genoemd. Ik strooi niet met de waarborgfunctie.
In zeer ernstige noodsituaties moeten wij daarop echter een beroep doen. De
Isla-raffinaderij en de Bon Futuro-gevangenis vind ik zulke ernstige noodsituaties.
Ik heb niet de indruk dat wij bij andere zaken nu al zo ver zijn dat wij met
de waarborgfunctie moeten zwaaien. Over deze andere zaken wil ik eerst meer
informatie.Tot slot wil ik nog een opmerking over Aruba maken. De geheime notities
leveren uiteraard geen bijdrage aan een goede samenwerking. Wij moeten deze
zaak echter ook niet te veel opblazen. Naar aanleiding van dit voorval heb
ik bedacht dat dit soort briefjes ook over Nederland en het Nederlandse bestuur
moeten bestaan. Als de Kamer dus toch al van alles wil ontvangen, kan de staatssecretaris
wellicht ook eens aan de minister-president vragen of hij dat
soort briefjes heeft. Het openbaar maken daarvan lijkt mij een interessante
exercitie.Er wordt gevraagd of waar is wat in de uitgelekte notitie staat. Ik ga
ervan uit dat het waar is, maar de woorden zijn een interpretatie. Begrijp
mij goed; ik bagatelliseer de inhoud niet. De inhoud is best ernstig. In zaken
als deze speelt ook altijd het automatisme van actie en reactie. Je kunt er
bijna van uitgaan dat dit volgens dit automatisme zal verlopen. Voordat wij
het weten, breekt de pleuris uit over zo’n briefje. Het was meer dan
een beetje dom om zo’n mail verkeerd te adresseren. Het kan bijna niet
waar zijn dat dit een foutje is. Ik word er wat achterdochtig van, maar ik
ga ervan uit dat het een foutje is geweest. Ik vind dat de heer Remkes in
dit verband een interessante suggestie heeft gedaan. Hij vroeg om een wat
bredere notitie over de staat van de rechtsstaat op Aruba. Hij sprak daarbij
over artikel 43. Ook ik maak mij hierover zorgen, maar vraag mij vervolgens
af in hoeverre wij dit heel heftig kunnen beïnvloeden. Laten wij de notitie
in dat kader zien. Daarom vind ik het het overwegen waard om mee te gaan in
het voorstel dat de heer Remkes deed.De heer Remkes (VVD): Mevrouw Van Gent gaf
mij net even te luchtig aan dat dit soort notities ook wel over Nederland
zal bestaan. Als zij mij duidelijk kan maken dat er van bepaalde vertegenwoordigingen
notities bestaan waarbij, op grond van zeer betrouwbare bron, zeer ernstig
wordt getwijfeld aan de integriteit van het OM, dan moet zij man en paard
noemen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Nee, dit bedoel
ik niet. De heer Remkes begrijpt mij verkeerd. Het ging mij niet om de precieze
inhoud, maar meer om de vraag hoe deze boodschappen worden opgeschreven. Ik
heb hierover wat zitten fantaseren; daarop zal ik niet te veel ingaan. Maar
ik stel mij voor dat diplomatieke diensten rapporteren. In Nederland hebben
wij ook interessante politieke tijden over allerlei kwesties met elkaar beleefd.
Ik heb zitten filosoferen wat er in dat verband over Nederland wordt gerapporteerd.
Ik bedoel niet dat ik zou twijfelen aan de integriteit of aan het OM, maar
ik vind de zaak wel prikkelend.Antwoord van de staatssecretarisDe voorzitter: Wij hebben niet veel tijd meer
over voor de antwoorden van de staatssecretaris. Ik stel daarom voor om haar
eerst twintig minuten de gelegenheid te geven om zonder interrupties vragen
te beantwoorden.Staatssecretaris Bijleveld-Schouten: Voorzitter.
Er zijn erg veel vragen gesteld en het is lastig om al die vragen in de beperkte
nog beschikbare tijd te beantwoorden. Ik doe mijn best.Wij zijn inderdaad met een ingewikkeld traject bezig. Het gaat om de opheffing
van een land, het maken van twee nieuwe landen en drie nieuwe bijzondere gemeenten.
Mijn stelling is dat wij zo consequent mogelijk moeten uitwerken wat in het
slotakkoord staat. Deze stelling wordt gedeeld door een meerderheid van de
Kamer. De bouwtekeningen voor de uitwerking ervan zijn af en de Kamer mag
ze beoordelen en amenderen. Daarover mag geen misverstand bestaan. Ik weet
dat deze vraag tijdens het POK een rol heeft gespeeld. Ook voor mij geldt:
afspraak is afspraak. Ik ben blij dat dit door de meerderheid van de Kamer
wordt gedeeld.Ik ben zojuist teruggekeerd van een bezoek aan de eilanden van de Antillen.
Deze reis stond in het teken van het samenwerkingbeleid. Ik heb tal van projecten
bezocht die met Nederlands geld worden gefinancierd en waaraan Nederland een
waardevolle bijdrage levert. Het gaat daarbij ook om onderwijsprojecten, zeg
ik tegen de heer Brinkman. Ik heb met de bestuurders gesproken over de vraag
hoe het geld wordt besteed. De besteding wordt wel degelijk gecontroleerd.
Van het beeld dat er niet zou worden gecontroleerd, wil ik direct aan het
begin van mijn beantwoording af. De controle gaat via de Stichting Ontwikkeling
Nederlandse Antillen (SONA). Er wordt over gerapporteerd. Wij weten precies
wat er met het geld is gebeurd en waarin het wordt geïnvesteerd. Bijvoorbeeld
in het onderwijs wordt heel nadrukkelijk aan leermethoden aandacht besteed.Ik heb tijdens dit bezoek allerlei projecten bezocht. De zaken waarop
zij zich richten, strekken zich uit van de opvang van tienermoeders tot de
opvang van ouderen. Met het geld wordt geen luxe gefinancierd. Het gaat bij
deze projecten om basale voorzieningen. Hierop hebben ook de heer Leerdam
en mevrouw Ortega al gewezen. De realisering van deze voorzieningen zou eigenlijk
niet afhankelijk moeten zijn van projectfinanciering. In dat opzicht ben ik
het eens met wat de heer Remkes en de heer Schinkelshoek naar voren hebben
gebracht. Dit moet een normaal onderdeel worden van het begrotingsbeleid.
Daarom wordt het samenwerkingsbeleid afgebouwd. Als er geld vrijkomt door
de schuldsanering, zal het geld voor de realisering van deze voorzieningen
gewoon door de besturen in de normale begroting moeten worden opgenomen. Dat
is onze koers. De thema’s hiervoor zijn bepaald. Het lijkt mij goed
om dit aan het begin van mijn beantwoording duidelijk te stellen.Verder hebben wij de reis benut om met de mensen op Bonaire, Saba en Statia
te spreken. In de Kamer is al vaker gevraagd hoe het met de voorlichting staat.
Daarin heb ik nog één keer een rol gespeeld, samen met commissaris
Kamp. Wij hebben daarbij veel mensen gesproken. Er ontstaat bij de mensen
een basaal vertrouwen in het proces. Men waardeert dat de Regionale Service
Centra (RSC’s) zijn geopend. Op alle eilanden is er personeel voor deze
RSC’s; sinds kort ook op Saba. Dit betekent dat er een begin van vertrouwen
is in het bij Nederland horen. Mevrouw Ortega wees erop dat mensen op Bonaire
handtekeningen verzamelen. Dat heb ik ook gehoord. Men mag uiteraard altijd
handtekeningen verzamelen. Het bestuur heeft er echter niet voor gekozen om
een referendum te houden. Dat lijkt mij verstandig, omdat er een keuze is
gemaakt die breed gedeeld werd in de Eilandsraad. Niet alleen de coalitie,
maar ook de oppositie was vóór de weg die men gaat.Ik moet zeggen dat ik het jammer vond dat bij de voorlichting op Bonaire
veel Nederlanders aanwezig waren. Het ging daarbij vooral om pensionado’s
die alleen vragen stelden over zaken die hun eigen belang raakten. Dat is
niet goed en daarvan ben ik niet erg onder de indruk. Uiteindelijk gaat het
ons om de toekomstmogelijkheden op de eilanden voor de «echte»
inwoners van de eilanden. Hetzelfde gold enigszins voor de voorlichting op
Saba, waar vooral Amerikanen vragen stelden over hun eigen belangen. Voor
hen doen wij dit niet en op hen richten wij ons niet. Wij nemen deze staatkundige
maatregelen niet omdat wij staatkunde zo leuk vinden, maar omdat de maatregelen
daadwerkelijk iets moeten betekenen voor de mensen. Dat moet blijken aan het
einde van het proces.Ik heb er nota van genomen dat de commissie het onderwerp «goed
bestuur» nog niet heeft geagendeerd. Toch vind ik dit een belangrijk
thema. Vanaf het moment dat ik staatssecretaris ben, heb ik daarvan een punt
gemaakt. Voor het eerst hebben wij een paragraaf met goed bestuur als thema
in hoofdstuk 4 opgenomen. In de afgelopen jaren hebben wij te maken gehad
met diverse corruptiezaken. Dat bewijst dat de eilanden kwetsbaar zijn voor
vermenging van publieke en private belangen. Daarmee wil ik niet zeggen dat
zulke misstanden zich in Nederland niet voordoen. Wij zijn onlangs geconfronteerd
met een aantal voorbeelden daarvan. Geen enkel land is vrij van corruptie.
De vraag is echter of er op de eilanden voldoende checks en balances zijn
om de risico’s van fraude en corruptie af te dekken. Op de Nederlandse
Antillen en Aruba zijn er mijns inziens op papier voldoende van deze checks
en balances ingebouwd, maar in de praktijk laat dit te wensen
over. Wij zullen hierover ongetwijfeld apart spreken.De heer Remkes heeft gelijk als hij stelt dat het van belang is dat bestuurders
zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheden en de keuzen die zij maken. «Een
beetje integer» bestaat inderdaad niet. Ik zeg de heer Brinkman dat
de boodschap niet slap is die ik op dit punt uitdraag naar de bestuurders.
Voor het eerst is dit thema nadrukkelijk in de stukken vermeld. Er moet orde
op zaken worden gesteld. Ook in de Kamer is brede steun voor deze lijn. Bij
het staatkundig proces zijn harde afspraken gemaakt om de deugdelijkheid van
bestuur te waarborgen. Ook dat gebeurt voor het eerst. De Kamer kan mij aan
die afspraken houden, en ik zal de bestuurders op de eilanden eraan houden.
Als de eilanden niet voldoen aan de afspraken, kunnen ze geen land worden
binnen het Koninkrijk. Dit is niet alleen zo op papier vastgelegd, maar zal
ook in de praktijk gelden. Er zal geen sprake zijn van een automatische overgang
naar onafhankelijkheid. Dat hebben wij ook tijdens de RTC van 15 december
nog eens benadrukt. Het bestuur moet in de praktijk functioneren. Ook in mijn
brief over de staat van het bestuur heb ik dat opgenomen. Wij zullen dit toetsen
in de praktijk. De Kamer kent voor een deel de criteria. De RTC toetst of
de toekomstige landen aan deze criteria kunnen voldoen. Wij kunnen dit nu
pas gaan meten, omdat men pas nu aan de opbouw van de landen begint. Pas in
die fase kunnen wij zien of een en ander in de praktijk werkt. Wij houden
ons daarbij aan de afspraken die tijdens de start-RTC van 2005 zijn gemaakt.
Die afspraken neem ik serieus.Mijn lijn is bekend. Zelfs de heer Brinkman kan hem inmiddels uit zijn
hoofd verwoorden. Ik houd vast aan de lijn die ik heb ingezet. Ik benoem en
bespreek de zaken rond integriteit van het bestuur en voer er beleid op. Zo
nodig schakelen wij het OM in. Dat heeft tot een aantal aangedragen zaken
geleid. Ik ondersteun de eilanden, onder andere via het Samenwerkingsprogramma
Institutionele Versterking en Bestuurskracht en het Plan Veiligheid Nederlandse
Antillen (PVNA). Bovendien hebben wij de toezichthoudende functie van de kabinetten
van de gezaghebbers versterkt, waardoor meer toezicht kan worden gehouden.De datum voor het referendum op Curaçao is inmiddels vastgesteld
op 15 mei. Eerder wilde men het referendum houden op 8 mei, maar
men heeft het uitgesteld vanwege Moederdag. Tijdens het referendum staat de
vraag centraal of de bevolking van het eiland het resultaat van de RTC van
15 december 2008 goedkeurt en tot een autonoom Curaçao binnen
het Koninkrijk wil komen. Zo ongeveer luidt de vraagstelling. De voorbereidingen
van het referendum staan noch in Nederland, noch op de eilanden zelf de activiteiten
rond het staatkundig proces in de weg. Daarover hebben wij de afgelopen weken
gesproken. De regering en ook de bestuurscolleges zijn ervan overtuigd dat
er goede afspraken zijn gemaakt op 15 december 2008. Mocht de uitslag
van het referendum op Curaçao onverhoopt negatief zijn, dan geldt voor
mij dat er tijdens de RTC een samenhangend pakket maatregelen is neergelegd.
Daarover is uitgebreid onderhandeld en daar kan geen enkel onderdeel worden
uitgehaald. Wij gaan niet heronderhandelen over het pakket. Dit heb ik steeds
gezegd en dat heeft men mij ook de afgelopen week op Curaçao horen
zeggen. Uiteraard moet het bestuur op Curaçao zich er eerst zelf over
beraden als de uitslag negatief is. Wij gaan echter niet heronderhandelen
over het pakket. De schuldsanering heb ik eerder een eenmalige en unieke kans
genoemd. Uit het pakket kan niet zomaar een positief onderdeel worden gehaald.
Ik beschouw het gemenebest van de heer Remkes als een «plan B»
voor de toekomst. Op zijn vraag of wij ook een plan B hebben, meld ik hem
dat ook wij die hebben. Daarover communiceren wij echter inderdaad niet.De heer Van Raak had het in zijn bijdrage over vijf gordiaanse knopen.
Op de eerste heb ik al in algemene zin gereageerd toen ik het had over de
steun van de bevolking voor het referendum op 15 mei. Ik heb de kwestie van de pensioenen direct benoemd. Ik heb direct gesteld dat het niet
van vertrouwen getuigt als men deze zaken als eerste regelt als het geld voor
de schuldsanering er is. Ik vind het ook goed dat dit besluit teniet is gedaan
en niet is getekend door de gouverneur. Je ziet dus dat er op dit moment sprake
is van evenwicht. Dat is een hoopgevend signaal. Ook in de toekomst is er
een gouverneur. Er is slechts één bestuurslaag tussenuit gehaald.
Wij zijn het er allemaal over eens dat de landslaag van de Nederlandse Antillen
niet functioneert. Ook de oppositie is het daarmee eens. Er is met de tussenlaag
te veel sprake van bureaucratie. Er worden nieuwe evenwichtsmechanismen ingebouwd.
In de meest ultieme gevallen is uiteraard daarbij het Koninkrijk aan zet.De heer Van Raak heeft, zoals altijd, vragen gesteld over het fiscale
stelsel. Wij hebben daaraan al eens een apart algemeen overleg gewijd. Daaraan
heeft toen ook de gevolmachtigde minister meegedaan. De stand van zaken op
dit punt is de volgende. Staatssecretaris De Jager heeft de Kamer hierover
een brief gestuurd. Het fiscale stelsel is nog niet gereed en er is nog geen
volledige overeenstemming over. Als die overeenstemming er is, zullen de voorstellen
uiteraard naar de Raad van State en de Kamer komen. Het is de bedoeling om
de voorstellen in het tweede kwartaal van 2009 rond te hebben. De Kamer heeft
hierin het laatste woord en kan de voorstellen amenderen. Er zijn geen onomkeerbare
besluiten genomen.Wij hebben het hierbij over de fiscaliteit van de BES-eilanden. Nederland
gaat niet over de fiscaliteit van Curaçao en Sint Maarten. Dat heb
ik de Kamer al eens eerder uitgelegd. Ik ben het ermee eens dat uitgaven en
inkomsten in evenwicht moeten zijn, maar het is nu eenmaal zo dat wij niet
over de fiscaliteit van Curaçao en Sint Maarten gaan. Wij zullen echter
geen tekorten aanvullen. Bovendien controleert de toezichthouder of inkomsten
en uitgaven in evenwicht zijn en of de begroting sluitend is.Nederland gaat wél over het fiscale systeem voor de BES-eilanden.
De wetgeving daarvoor wordt in de Kamer gemaakt. De staatssecretaris concludeert
dat er een eenvoudig systeem nodig is. Daarom wil hij de directe belastingen
verlagen en de indirecte verhogen. Dit betekent dat de belastingen voor de
bevolking zullen dalen en dat ook toeristen, studenten en allerlei andere
bedrijven gaan meebetalen. Ook bijvoorbeeld de Medical School profiteert van
het belastingparadijs. Daarvoor gaat de belasting dus omhoog. De belastingdruk
in totaal blijft ongeveer gelijk. Bovendien moeten de tarieven in verhouding
staan tot wat in de regio gebruikelijk is. Er is dus sprake van lagere tarieven,
maar een bredere grondslag. Hierbij is ook belangrijk dat men de belasting
niet alleen heft, maar ook int. Het is bekend dat de Nederlandse Belastingdienst
de eilanden daarbij gaat ondersteunen. De ambtenaren van de Belastingdienst
zijn inmiddels naar de eilanden vertrokken en zullen op de RSC’s aanwezig
zijn. Op alle eilanden waar ik voorlichting heb gegeven, zijn mij vragen gesteld
over back taxes. Die komen uiteindelijk ten goede aan de begrotingen van de
eilanden. Met het geld dat ze opbrengen kan men goede dingen voor de mensen
doen. Bovendien verwacht men dat het totaal van de opbrengsten van de belastingen
zal stijgen door de keuze die wordt gemaakt voor de indirecte belastingen.De heer Van Raak heeft gevraagd waarom wij doorgaan op de ingeslagen weg
bij Sint Maarten. Hij verwacht dat de kleinschaligheid tot problemen zal leiden.
Ik ga ook hierbij uit van de stelling: afspraak is afspraak. Wij zullen voortdurend
toetsen of men aan de gestelde eisen kan voldoen. Er is geen sprake van een
automatische doorrol naar zelfstandig land. Hierbij zijn niet alleen de afspraken
op papier van belang, maar ook hoe men er in de praktijk mee omgaat. Nederland
mag zich geen onbetrouwbare partner bij deze afspraken tonen. Wij moeten nog
gaan toetsen of men aan de gemaakte afspraken voldoet. Wetgeving en apparaat
moeten op orde zijn. De rapportage staat nu op groen, omdat Sint Maarten een
aantal goede stappen heeft gezet bij het op papier zetten van de wetgeving.
Dat is namelijk de fase waarover deze rapportage gaat. In mei
ontvangt de Kamer de volgende rapportage. Ik kijk kritisch naar de ontwikkelingen,
conform de aangenomen en breed gesteunde motie-Bochove. Sint Maarten is er
nog lang niet. Concrete verbeteringen in het bestuur moeten nog in de praktijk
worden gebracht. Als die verbeteringen niet komen, gaan wij van oranje naar
rood. In alle gevallen zijn er plannen B. Ik ga ervan uit dat ook het eiland
zelf zich op plannen B bezint.Ik ben blij dat de heer Van Raak de brief over Aruba overtuigend en duidelijk
vindt. Op zijn vraag of Aruba ook aan de waarborgen voor goed bestuur moet
voldoen, is het antwoord uiteraard «ja». De rapportage waarover
ophef is ontstaan, is een interne ambtelijke rapportage die door Buitenlandse
Zaken wordt gebruikt. Daarmee is de heer Remkes zeer bekend. Zulke rapportages
worden ook door ambassades in het buitenland voor het ministerie van Buitenlandse
Zaken opgesteld. Deze rapportages zijn niet uniek. Ik gebruik ze voor mijn
beleidsvoorbereiding, bij de voorbereiding van Kamerbrieven en bij antwoorden
op Kamervragen. In reactie op een vraag van de heer Remkes zeg ik dat ik bereid
ben om wat specifieker naar de staat van het bestuur op Aruba te kijken en
de Kamer daarover wat uitgebreider te informeren. Ik heb geschreven dat de
inhoud van de rapportage geen opvatting van mij betreft. Het is echter geen
geheim dat ik mij zorgen maak over Aruba. Ook daarover heb ik geschreven.
Op een aantal cruciale terreinen, met name op het vlak van de rechtshandhaving
en de rechtszekerheid, zijn verbeteringen nodig. Niet voor niets heeft de
ministerraad in de consensus-Rijkswet Gemeenschappelijk Hof van Justitie de
grondslag voor Aruba gewijzigd. In een vorig algemeen overleg is dat de Kamer
ontgaan. Wij zijn daarin niet soft geweest. Vanuit de waarborgfunctie deugdelijkheid
van bestuur hebben wij de grondslag voor Aruba gewijzigd. Het kabinet schroomt
dus niet om deze middelen in te zetten. Tot op heden zijn ze niet vaak gebruikt.Verder zijn er afspraken gemaakt met Aruba over de samenwerking van de
politie en de vreemdelingenketen. Er is op dit vlak al een aantal positieve
ontwikkelingen te melden. De Kamer weet dat de korpschef op Aruba een door
Nederland beschikbaar gestelde politieofficier is. Hij verkeert daar in een
lastige positie. Ook in de vreemdelingenketen worden met behulp van Nederlandse
technische ondersteuning verbeteringen gerealiseerd.Ik baseer mijn vertrouwen op verbeteringen op de volgende zaken. De directeur
Koninkrijksrelaties is naar Aruba geweest toen ik voor de voorlichting op
de Bovenwindse Eilanden was. Hij heeft ook met minister-president Oduber gesproken.
De minister-president komt volgende week naar Nederland. Dan zullen wij verder
met elkaar spreken over de vreemdelingenketen en concrete afspraken maken.
Wij maken onze afspraken met de voorzitter van de ministerraad op Aruba. Ik
heb er vertrouwen in dat wij ook de punten in kritische zin met elkaar kunnen
bespreken. De belangrijkste bouwsteen is echter het handhaven van een goede
rechtspraak. De Kamer kan ervan op aan dat ik op dat punt geen concessies
doe. Ik ga ervan uit dat op dit punt ook bij de behandeling in de Kamer geen
concessies worden gedaan. Ik zeg de Kamer toe de rapportage op te stellen.
Volgende week komt minister-president Oduber dus naar Nederland. Ik heb zelf
twee keer met hem gebeld over deze kwestie. Hij is er namens de regering van
Aruba op uit om de verhoudingen te verbeteren. Ik heb vooral zorgen over de
inhoudelijke kwesties. Alle kritiek kan alleen worden weerlegd door op de
inhoud voortgang te maken. Ik zal de Kamer hierover rapporteren.Ik dank de heer Schinkelshoek voor zijn complimenten. Er is immers door
de ambtelijke organisatie geweldig hard gewerkt aan de totstandkoming van
de wetgeving. Ik geef de complimenten dan ook graag door. Kwesties rond het
POK laat ik helemaal over aan de voorzitter van de vergadering.De heer Schinkelshoek heeft gevraagd naar een waardering van de voortgang.
Tot nu toe zijn wij bezig geweest met voorbereiding van de wetgeving.
Die is nu klaar. In de eerstvolgende voortgangsrapportage zal ik nader ingaan
op de totstandkoming van de organisaties. Hoe loopt dat en komt dat op gang?
Eigenlijk wordt het nu pas spannend. Nu gaan wij zien of een en ander ook
in de praktijk werkt. Nu zullen de vragen van de heer Schinkelshoek over de
balans steeds meer aan de orde komen. Ik blijf mij gebonden achten aan de
slotverklaring. Daarvan nemen wij geen afstand. Ik heb zojuist in algemene
zin iets gezegd over Curaçao en het referendum. Wij hebben tijdens
de RTC toegezegd dat de BES-eilanden daarvan geen schade ondervinden. Ook
de Kamer heeft er op aangedrongen, het proces op de BES-eilanden voortgang
te laten hebben. Wij zullen met dit proces in ieder geval doorgaan. Dat heeft
minister-president Balkenende tijdens de persconferentie na de RTC bevestigd.Er is een aantal aanwijzingen dat de situatie op Sint Maarten iets beter
wordt. Men investeert in een aantal zaken, zoals de politie. Wij moeten echter
de criteria naast de praktijk leggen. Op dit moment is de situatie op Sint
Maarten niet goed genoeg. Niet voor niets heb ik hierover een zeer kritische
toon aangeslagen in de rapportage.De heer Schinkelshoek vroeg of de situatie op Bonaire voldoende stabiel
is. Net als bij iedere wisseling van een regering, ook in Nederland, zal ook
op Bonaire het zittende college zich bezighouden met de afspraken die door
een vorig college zijn gemaakt. Wij achten de situatie voldoende stabiel.Ik ben blij dat de heer Leerdam het proces in algemene zin blijft steunen.
Ik had eerlijk gezegd niet anders verwacht. Hij heeft specifiek gevraagd naar
het College financieel toezicht (Cft) en de begroting van Curaçao.
Ik kan de heer Leerdam uiteraard niet persoonlijk toezeggen dat de huidige
situatie niet zal veranderen. Het college zal echter op de situatie toezien
en is kritisch. Het advies is zojuist aangekomen; ik heb het nog niet bestudeerd.
Wij moeten ons daarover nog een oordeel vormen.Het is mij niet ontgaan dat een POK-delegatie een bezoek heeft gebracht
aan de Bon Futuro-gevangenis. Ik veroorloof mij één opmerking
over het POK. In het verleden is mij bij het Contactplan gebleken dat bezoeken
zinvoller waren dan discussies. De Kamer weet dat de problematiek in de gevangenissen
valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie van de Nederlandse
Antillen. In het kader van het Plan Veiligheid Nederlandse Antillen steunt
Nederland de rechtshandhavingsketen, waaronder het gevangeniswezen. Wij hebben
dat met name gedaan in het licht van de kritische opmerkingen van het Committee
for the Prevention of Torture (CPT) over de kwaliteit van de detentievoorzieningen
op de Antillen en Aruba. Zoals de Kamer weet, heb ik de gouverneur van de
Antillen en van Aruba gevraagd om de Rijksministerraad daarover halfjaarlijks
te rapporteren. Ondanks dat dit een taak is van Antillen, volg ik dit met
meer nadruk dan wellicht in het verleden is gebeurd. Een onderdeel van de
rapportage is het rapport dat door de professoren De Lange en De Vegter is
opgesteld. Dat rapport heb ik nog maar net aangeboden gekregen door de gouverneurs.
Ik zal deze rapportage over de Bon Futuro-gevangenis en andere gevangenissen
aan de Kamer aanbieden, zodat zij zich daarover zelf een oordeel kan vormen.Ik neem deze problematiek zeer serieus. Nuchter en met de voeten op de
grond wil ik haar benaderen. Ik heb 9,5 mln. beschikbaar gesteld om de gevangenissen «CPT-proof»
te maken. Een deel van dit bedrag komt ten goede aan de Bon Futuro-gevangenis.
Verbeteringen die volgens de rapportage van de gouverneur nog niet zijn gerealiseerd,
zijn de volgende. Er wordt nog geen dagprogramma geboden. De relatie tussen
de gedetineerden en het personeel is nog ongewijzigd problematisch. Het «riot-team»
functioneert nog als tevoren. De volgende zaken zijn echter wél gerealiseerd.
Er is een begin gemaakt met het aanbieden van zinvolle activiteiten aan 150
gedetineerden, een derde van de totale populatie. Verder is de hygiëne
verbeterd en is een psychomedisch team opgezet. Aan ten minste 80, maar mogelijk
zelfs 110 medewerkers wordt een cursus praktisch penitentiair
optreden gegeven. Aan de medische screening wordt gewerkt. De heer Brinkman
zal het allemaal onvoldoende vinden. Dit is echter wel een begin van verbetering.
Door de Nederlandse Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) is onder verantwoordelijkheid
van de minister van Justitie van de Nederlandse Antillen gestart met de renovatie
van het huis van bewaring op Bonaire. Deze gevangenis voldoet op 1 april
aan de CPT-voorwaarden. Daar zal ook sprake zijn van een afdeling voor jeugddetentie.Ik benadruk nogmaals dat een en ander de verantwoordelijkheid is van de
minister van Justitie van de Nederlandse Antillen. Nederland ondersteunt het
proces. De heer Brinkman sprak over de reservering van 12,5 mln. Antilliaanse
guldens. Er was in een brief van minister Dick inderdaad spraken van een plan
van 30 mln. Antilliaanse guldens. De realisatie van dit plan is niet van de
grond gekomen, omdat Nederland niet bereid is om de extra 17,5 mln. Antilliaanse
gulden ter beschikking te stellen. De 12,5 mln. was eigen Antilliaans geld.
Dit is een landsaangelegenheid. Het land had niet meer geld beschikbaar. Het
uitbreidingsplan is daarom uitgesteld. De Nederlandse Antillen bestuderen
nu een publiekprivate samenwerking. Wij hebben toen gezegd: je kunt beter
het geld besteden aan het naar voren halen van zaken die wij in het PVNA hebben
afgesproken. Het lijkt mij alleen maar goed dat dit is gebeurd.Ik maak mij met mevrouw Van Gent grote zorgen over het incident dat weer
heeft plaatsgevonden in de Bon Futuro-gevangenis. Eind maart ga ik weer naar
de Antillen voor een stuurgroepoverleg. Bij die gelegenheid zal ik uitvoering
met minister Dick over de situatie in de Bon Futuro-gevangenis spreken. Dit
is een van de eerste agendapunten voor dat overleg. Er liggen al jarenlang
veel plannen om tot een verbetering te komen, maar het gaat er uiteraard nu
om, dat deze plannen worden uitgevoerd. Ik zal bezien hoe wij vanuit Nederland
daaraan een dwingende bijdrage kunnen leveren.De heer Van Raak koppelde deze onderwerpen aan artikel 43 van het Statuut.
Ook ik maak mij dus grote zorgen over een aantal ontwikkelingen. Wij sturen
daarop, wij ondersteunen het proces voor een deel en wij controleren. De eerste
verantwoordelijkheid voor deze zaken ligt echter op de eilanden. Mijns inziens
hebben wij goede afspraken gemaakt over het staatkundig proces. Onderdeel
daarvan zijn afspraken over criteria, over politie en over het financieel
beheer in het kader van het PVNA. Verder zijn er verbeterafspraken gemaakt.
Een en ander moet uiteindelijk leiden tot een betere aanpak en meer ruimte
op de begroting om te investeren. Als wij immers met de schuldsanering beginnen,
zal dit leiden tot ruimte om te investeren. Verder werken wij niet vrijblijvend
samen. De eilanden moeten aan de criteria voldoen. Wij blijven aanspreken,
maar zullen daarbij steeds minder ruimte geven. Artikel 43 kan pas worden
ingezet als er sprake is van structurele misstanden die in de landen zelf
niet geadresseerd kunnen worden. Mijns inziens kan dit onderwerp echt in het
land zelf worden geadresseerd, zeker gezien de schuldsanering en de ruimte
die hiervoor op de begroting is. Het land moet zelf zorg dragen voor het garanderen
van de mensenrechten, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van het bestuur.
In artikel 36 van het Statuut is sprake van onderlinge hulp en bijstand. Daarom
helpt Nederland bij dit proces. Incidenten, hoe ernstig ook, zijn geen reden
om in te grijpen. Samenvattend heb ik er nu nog vertrouwen in dat wij, met
meer dringende en dwingende hulp vanuit Nederland, de misstanden kunnen adresseren.Mevrouw Ortega vroeg naar de commissaris voor de BES-eilanden. Hij is
zeer actief aan het werk gegaan. De eerste resultaten worden bereikt op alle
eilanden. Men waardeert het zeer dat er op dit punt zo snel sprake is van
voortgang. Mevrouw Ortega vroeg ook of Bonaire uiteindelijk zelf een andere
keuze kan maken. Dat is mogelijk op basis van artikel 1 van het Handvest van
de VN. Dat kan dus altijd. Er zal dan echter sprake moeten zijn van een referendum
en van de keuze van de bevolking. Daarbij gaat het om een lange
procedure. Als ik met de mensen op Bonaire spreek, krijg ik de indruk dat
men dat niet wil. Verder zal ik de Kamer over de smileys op de hoogte houden.
De volgende rapportage is in mei.Mevrouw Ortega vroeg of de voorwaarden zijn gecreëerd voor Sint Maarten
om zelf dingen te doen. Wij zijn bezig het Plan Veiligheid Nederlandse Antillen
te wijzigen, zodat Sint Maarten meer vrijheid heeft in de bestedingen. Op
die manier kunnen wij ook zien of men daarmee kan omgaan. Op dit moment verschuilt
men zich al snel achter het land Nederlandse Antillen. Enerzijds stelt men
dat men van het land niets mag, anderzijds verschuilt men zich juist achter
het land. Ik wil graag kunnen zien of men het kan. Daarom hebben wij het PVNA
gewijzigd. Op die manier kunnen wij toetsen of het kan. Ik neem de aangenomen
motie over Sint Maarten serieus. Ik wil graag weten of men in de praktijk
kan functioneren. Daarom wil ik graag dat men zelf met het geld dingen gaat
doen.De Antillen ondervinden op dit moment eigenlijk niet veel gevolgen van
de kredietcrisis. Zuid-Amerika is sowieso op dit punt wat stabieler. Wij staan
voor de afspraken die over de schuldsanering zijn gemaakt. Uiteraard kan ik
niet in de toekomst kijken. In Nederland worden op dit moment maatregelen
opgesteld in verband met de kredietcrisis.Curaçao en Sint Maarten zijn autonoom en zullen dus zelfs beleidskeuzen
moeten maken, ook op sociaaleconomisch terrein. Uiteraard kan altijd sprake
zijn van samenwerking tussen landen. In de begroting heb ik echter al geschreven
dat het samenwerkingsbeleid eindig is. Er is geen sprake meer van een ontwikkelingssamenwerkingsrelatie
met de eilanden. Dat hoeft ook niet, want het inkomen per hoofd van de bevolking
van bijvoorbeeld Aruba is te vergelijken met het inkomen per hoofd van de
bevolking van Hongarije of Spanje. Een ontwikkelingsrelatie is dus niet nodig.
Juist door de schuldsanering komt er ruimte voor eigen activiteiten. Ik zit
op dit punt dus meer op de lijn van de heren Schinkelshoek en Remkes. Wij
reiken aan, maar men moet het zelf kunnen.Het vertrek van officier van justitie Mos van Aruba heeft niets te maken
met de kwestie met het weekbericht. Er is sprake van een normale overplaatsingsprocedure.
De benoeming van de hoofdofficier is een Arubaanse aangelegenheid. Uit de
contacten met de minister-president van Aruba meen ik te weten dat hij voor
een snelle vervulling van de vacature is. Ik wil niet alleen op papier zien
hoe het werkt op Aruba, maar ook in de praktijk. Ik zal de Kamer daarover
rapporteren. Ik weet dat het OM in Nederland op dit moment bezig is om te
bezien of er kandidaten zijn, mocht er een verzoek komen. Op die manier kan
snel in de vacature worden voorzien.Ik wil graag de volgende correctie aanbrengen. De Tweede Kamer is geen
Koninkrijksparlement, maar wel Konininkrijkswetgever. Daarom heeft de Kamer
zelf de Commissie democratisch deficit in het leven geroepen. De Kamer kan
uiteraard zelf altijd de wijzigingen van het Statuut amenderen of de regering
aanzetten tot het opstellen van een nota van wijziging.Wat mij betreft wordt er aan de oorspronkelijke doelen van de VIA/VIR
niets afgedaan. De heer Remkes vroeg in hoeverre de problematiek wordt onderkend.
Inderdaad worden mijns inziens de problemen te weinig onderkend. De regering
van de Nederlandse Antillen erkent deze problemen wel. De minister-president
heeft daarop ook gewezen toen zij Nederland bezocht in het kader van het initiatief
Sterke vrouwen van het Koninkrijk. Wij maken ons echt zorgen over de jeugd,
maar dit wordt te weinig breed erkend. Het gaat ons uiteindelijk om het doel
dat wij voor ogen hebben. Dat kunnen wij volgens mij heel goed via de VIR
bereiken.Ik moet eerlijk zeggen dat mij is ontgaan dat er sprake is van een brief
uit Saba over het homohuwelijk. Ik heb de brief zojuist bij de voorzitter
zien liggen. De Kamer kan mij houden aan mijn uitspraken over het homohuwelijk.
Ik heb zelfs de gevolmachtigd minister van Aruba destijds op het matje geroepen
om hem te zeggen dat in Nederland gesloten huwelijken in de GBA worden ingeschreven
en dat hetzelfde geldt voor op de BES-eilanden gesloten huwelijken.
Een andere kwestie wordt door de heer Remkes aangehaald. Hij vroeg wanneer
de wetgeving rond het Burgerlijk Wetboek wordt veranderd. Hij weet dat dit
in een latere fase zal gebeuren.De heer Remkes heeft gevraagd naar de rol van de procureur-generaal van
Aruba. Je kunt de term «oliemannetje» negatief en positief duiden.
De Kamer heeft kunnen lezen in de brief dat ik een positieve duiding geef.
De procureur-generaal levert op Aruba een positieve bijdrage aan lastige dossiers
en discussies tussen Aruba en Nederland. Ik twijfel niet aan zijn oprechtheid
om de rechtszekerheid van de bevolking te dienen en bij te dragen aan de al
genoemde samenwerking tussen Aruba en Nederland op het terrein van de rechtshandhaving.
Ik ben bereid om hierop in de brief over de staat van het bestuur op Aruba
wat nader in te gaan.De heer Remkes stelde dat het overzicht van de rijksbrede uitgaven niet
volledig was. Dit is echter een compleet overzicht voor 2009. Inderdaad staan
de uitgaven voor de politie niet in het overzicht, maar die uitgaven staan
ook niet in de begrotingen. Het geld voor de politiekorpsen, de heer Remkes
weet dat als geen ander, staat niet op de begroting. De samenwerking op het
vlak van de politie wordt voor een deel betaald uit hoofdstuk 4 van de begroting.
Een ander deel wordt door de korpsen zelf betaald. Voor de waterzuivering
worden in 2009 nog geen uitgaven gedaan. Een overzicht van zulke uitgaven
kunnen wij daarom uiteraard niet leveren. Het gaat hierbij om een Europees
project met aanvullende financiering uit de begroting van Verkeer en Waterstaat.
Als er uitgaven worden gedaan, kan er een overzicht van worden opgesteld.
De kosten in het kader van Jeugd en Gezin staan op mijn begroting, hoofdstuk
4. Ik vind het soms ook jammer dat ministers met mijn geld naar de eilanden
gaan. De Kamer heeft gevraagd of dat geld kan worden overgemaakt naar de begroting
van Jeugd en Gezin zodra er een goed programma is. Aan WWI is nog geen enkele
formele toezegging gedaan, dus ook deze kosten staan niet op de begroting.Er komt niet steeds meer geld bij de schuldsanering. Voor Curaçao,
Sint Maarten en het land Nederlandse Antillen geldt dit ten enenmale. Daar
komt echt geen cent bij. Bij de BES-eilanden zijn er inderdaad de betalingsachterstanden.
Daarvoor hebben wij ook in 2005, 2006 en 2007 iets geregeld. Dit is echter
nadrukkelijk op advies van het Cft gebeurd, omdat het anders gewoon niet kon.
Dit is in eerder overleg aan de orde geweest.De heer Remkes heeft gesproken over de ontmanteling. Ik ben het helemaal
met hem eens dat in algemene zin verstoppertje spelen niet goed is. Daarom
heb ik de brief over de staat van het bestuur op Sint Maarten nog getekend,
opdat hij op tijd naar de Kamer kon. De brief staat nu niet op de agenda.
In de kranten is er veel aandacht aan besteed. Onder andere in het Antilliaans
Dagblad is de tekst van de brief integraal opgenomen. In de commentaren stond
dat het in ieder geval een duidelijke brief is waarin zaken klip en klaar
worden benoemd. Men vond het op de eilanden heel vervelend dat een aantal
van de onderwerpen zo duidelijk is benoemd. Ik heb dat vanaf het begin gedaan
en net als de heer Remkes wil ik dat blijven doen.In de voortgangsrapportage staat dat er bestuurlijke afspraken zijn gemaakt
tussen het land Curaçao en Sint Maarten over de ontmanteling. Er wordt
naar gestreefd om per 1 januari 2010 het land te hebben ontmanteld. Nederland
staat daar niet bij. Wij achten ons dan ook niet gebonden aan deze afspraken.
Dat heb ik de partijen laten weten. Wij achten ons gebonden als wij zelf,
als rechtsopvolger van de BES-eilanden, aan de ontmantelingsafspraken hebben
bijgedragen. De genoemde streefdatum is niet onze streefdatum, maar die van
de genoemde eilanden. De Kamer weet dat ik kritisch ben op het overdragen
van taken. Er mogen taken worden overgedragen, want er wordt ontmanteld, maar
de in het slotakkoord benoemde taken kunnen niet worden overgedragen.
Dat kan pas gebeuren na de slot-RTC en nadat is getoetst of een en ander in
de praktijk werkt.Naar aanleiding van vragen uit de Kamer heb ik contact opgenomen met de
Algemene Rekenkamer. De Rekenkamer ziet voor zichzelf op dit moment geen functie
in het proces. Men wenst namelijk niet de functie van audit-dienst. Wij hebben
de schuldtitels in beeld gebracht en bestudeerd. Daarnaar is onafhankelijk
onderzoek gedaan door de audit-dienst. De Rekenkamer vindt het goed dat dit
is gebeurd. Men vindt dat men hierbij geen toegevoegde waarde kan leveren.
Als de Kamer dit wenst, is de Rekenkamer wel bereid om op termijn te volgen
hoe het gaat. Als de regering de Kamer hierover rapporteert, is de Rekenkamer
bereid om daarnaar te kijken. Dat is echter niet waarnaar de Kamer heeft gevraagd.
Als de Kamer dit wenst, ben ik bereid om haar hierover nog een brief sturen.
Daarin kan ik een en ander precies uitleggen.Ik ben blij dat de VVD-fractie zich achter het slotakkoord blijft scharen.
De heer Remkes heeft het over een gemenebest. Dat heb ik als zijn «plan
B» gekenschetst. Ik heb gezegd dat ik over mijn «plan B»
niets zal zeggen. Ik hoor graag van de heer Remkes of een gemenebest volgens
hem gepaard moet gaan met minder waarborgen dan nu in het Statuut zijn opgenomen.
Ik ben daar benieuwd naar. Als ik dat weet, kan ik bezien hoe wij daarmee
zullen omgaan in het kader van ons eigen «plan B». Ik hoor daarover
graag in de tweede termijn.Over het traject verschillen de heer Brinkman en ik van opvatting. Dat
weten wij van elkaar. Dit wil niet zeggen dat wij niet met elkaar kunnen discussiëren
over een aantal zaken waarover wij het soms wel eens zijn. Ik houd mij aan
het slotakkoord.Wij weten wat er in het kader van het samenwerkingsbeleid is gebeurd.
Wij weten ook wat er met het geld is gebeurd. Ik ken uiteraard het fenomeen
schaduwambtenaar. Bijvoorbeeld door de inzet van het Cft krijgen wij zicht
op de omvang van het probleem. Op die manier hebben wij vastgesteld dat op
Bonaire enkele tientallen ambtenaren van de loonlijst konden worden geschrapt.
Ook op Curaçao en Sint Maarten krijgt men hier zicht op. Bij de opbouw
van de bijzondere gemeenten hebben wij hierover specifieke afspraken met de
eilanden gemaakt. Commissaris Kamp is daarmee bezig. In het kader van de overdracht
en de ontmanteling moeten wij ook zicht krijgen op de situatie op dit punt
van het land Nederlandse Antillen. Naar mijn vaste overtuiging zal ook Curaçao
de noodzaak voelen om hiernaar beter te kijken. Wij zullen zelf de BES-eilanden
helpen bij het doorlichten van het ambtenarenapparaat.Ik ben verbaasd dat de heer Brinkman dacht dat wij slecht geïnformeerd
zijn. Wij zijn heel goed geïnformeerd, net zoals de heer Brinkman zelf
ongetwijfeld heel goed is geïnformeerd. Het is een goede bijkomstigheid
van dit ongelukkige ongeval dat de heer Brinkman ervan doordrongen is geraakt
dat wij goed zijn geïnformeerd.De vraag hoe lang het duurt voordat Aruba onafhankelijk wordt, moet de
heer Brinkman uiteraard niet aan mij stellen, maar aan Aruba zelf. Ik kan
hem daarover verder niets zeggen. Voor dezelfde vraag over Bonaire geldt hetzelfde.
Het eiland kan onafhankelijk worden, maar het initiatief daarvoor moet van
de bevolking zelf komen. Dat is een lang traject.Mevrouw Van Gent en ik kijken relatief nuchter naar de zaken. Ik ben blij
dat zij stelt dat de bouw die is begonnen, afgemaakt moet worden. Het punt
van natuur en milieu op de BES-eilanden vind ook ik een van de belangrijkste
punten. Ruimtelijke ordening heeft een hoge prioriteit. Commissaris Henk Kamp
besteedt hieraan erg veel tijd. Op dit punt konden wij helemaal niet sturen.
Mevrouw Beukeboom van Stinapa, die wij tijdens de voorlichting hebben gesproken,
was blij met de aandacht hiervoor. Op Statia en Bonaire zijn er nu voorbereidingsbesluiten.
De gezaghebbers zijn op het punt van de ruimtelijke ordening ondersteund.
Bestemmingsplannen worden voorbereid. Er is hierbij sprake van zeer actieve
steun van het ministerie van VROM. Commissaris Kamp heeft gekozen voor een
systeem van kwartiermakers vanuit de verschillende departementen. VROM zal
drie kwartiermakers sturen. Het ministerie stelt zich zeer actief op, ook
bij de afvalstoffenverwerking en op het asbestdossier. Daaraan wordt actief
gewerkt. Het ministerie van LNV werkt op dit punt ietwat langzamer. Ik vertrouw
erop dat ook dat ministerie binnenkort het been zal bijtrekken, gezien de
manier waarop de heer Kamp hieraan werkt. In de volgende voortgangsrapportage
zal ik wat uitgebreider op de RSC’s ingaan.Mevrouw Van Gent vraagt zich af of er iets wordt gedaan met de problemen
rond de Isla-raffinaderij. Ik heb dit punt heel actief opgepakt nadat het
jarenlang wat meer op afstand is gehouden. Namens het kabinet heb ik een brief
aan de Kamer geschreven over de zorgen die wij ons maken over de schadelijke
gevolgen die de raffinaderij heeft voor het milieu en de volksgezondheid.
Ik heb afgesproken met het bestuurscollege dat ik bij ieder bezoek dat ik
aan Curaçao breng, met het college zal spreken over de Isla-raffinaderij.
Ook bij mijn laatste bezoek heb ik meer dan een uur over de fabriek gesproken.
In het begin werden die gesprekken wellicht wat argwanend gevoerd. Nu kijkt
men positiever naar de gesprekken en vraagt men zich af hoe men kan profiteren
van de samenwerking die wij al een aantal malen hebben aangeboden.Bij de gesprekken waren deze keer twee medewerkers van de Milieudienst
Rijnmond betrokken. Dit is te lezen in de antwoorden op de Kamervragen die
gisteren of deze ochtend bij de Kamer zijn bezorgd. Deze twee medewerkers
zijn in de wereld erkende top-experts. Zij zullen het eiland steunen bij het
vinden van oplossingen. Binnenkort zal de rechter uitspraken doen. De medewerkers
van de Milieudienst Rijnmond zullen adviseren bij de vraag hoe op grond van
deze uitspraken een handhaafbare vergunning kan worden opgesteld. Daarvoor
is op het eiland op dit moment geen capaciteit. De medewerkers kunnen worden
betaald uit het SEI. Het bestuur denkt hierover op dit moment op een positieve
manier na. Op deze manier moet voor een aantal zaken, zoals de problemen rond
SO2 en fijnstof, op korte termijn een oplossing worden gevonden.Voor de langere termijn wordt een scenario voor de Isla-raffinaderij ontwikkeld.
Daarbij is het Clingendael Instituut betrokken. Mevrouw Van Gent vraagt of
ik dat ding niet even kan sluiten. In de eerste plaats wijs ik in dat verband
nogmaals op wat ik zojuist zei over artikel 43 en de verantwoordelijkheid
van het land. In de tweede plaats zijn wij nu veel actiever dan in het verleden
met de problemen rond de raffinaderij bezig. Wij hebben hierover afspraken
gemaakt in het kader van het SEI. Verder wijs ik erop dat als wij morgen de
raffinaderij sluiten, er geen elektriciteit meer zal zijn op Curaçao.
Het lijkt mij interessant als mevrouw Van Gent zich dit realiseert. De energietoevoer
van het eiland zal wegvallen. Wij moeten daarom in veel bredere zin naar deze
scenario’s voor de langere termijn kijken. Het eilandsbestuur staat
in dit verband voor een gigantische opgave. Wij hebben ook juridische steun
aangeboden. Er is immers sprake met een relatie met Venezuela en van een contract.
Er kan geen sprake zijn van contractbreuk. Alle experts zeggen dat wij op
korte termijn wat moeten doen aan de SO2 en het fijnstof, en daarnaast een
scenario moeten uitwerken naar 2019. 2019 is in de wereld van de aardolieverwerking
geen lange termijn. Wij zijn op dit punt actiever dan in het verleden ooit
is voorgekomen.Op Saba heb ik een bezoek gebracht aan een hiv-project dat uit samenwerkingsgeld
wordt betaald. Dat is het enige wat nu kan, ook op Curaçao. Beleid
rond hiv/aids blijft een verantwoordelijkheid van de eilanden zelf. Gezondheidszorg
is geen taak van Nederland, maar van de eilanden en landen zelf.De voorzitter: Wij hebben de beschikbare tijd
ruimschoots overschreden. Tijdens de komende procedurevergadering zullen wij
afspreken hoe wij dit debat afronden zonder dat het op een volgend
moment volledig opnieuw zal worden gevoerd.Voor de verslaglegging en de pers maak ik de volgende opmerking. Tijdens
het POK in januari zijn er geen werkbezoeken gebracht aan de Isla-raffinaderij
en de Bon Futuro-gevangenis. Deze bezoeken hebben voorafgaand aan het POK
plaatsgevonden door de commissies voor NAAZ van de Eerste en Tweede Kamer.De voorzitter van de vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken,Van BeekDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,BlokDe griffier van vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
Zaken,De GierXNoot1Samenstelling:Van Beek (VVD), voorzitter, Van Gent (GroenLinks), Van Bommel (SP), Van
der Staaij (SGP), Blok (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove
(CDA), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Sterk (CDA), Leerdam (PvdA),
ondervoorzitter, Van Hijum (CDA), Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA), Schinkelshoek
(CDA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van
Raak (SP), Gill’ard (PvdA), Lempens (SP), Ouwehand (PvdD), Kuiken (PvdA)
en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Ten Broeke (VVD), Halsema (GroenLinks), Van Leeuwen (SP),
Van der Vlies (SGP), Zijlstra (VVD), Wolbert (PvdA), Weekers (VVD), De Nerée
tot Babberich (CDA), Poppe (SP), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Spekman (PvdA), Voordewind (ChristenUnie), Graus (PVV), Koşer
Kaya (D66), Bouchibti (PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme (PvdD) en Kalma
(PvdA).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP) en Sap (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Jonker (CDA), Aptroot
(VVD), Jan de Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker (ChristenUnie), De Roon (PVV), Van Dam
(PvdA), Smeets (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs
(PvdA), Van Gerven (SP), Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31568-30.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl