Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief regering; Fiche: Richtlijn inzake preventie van letsels door scherpe voorwerpen in de ziekenhuis- en gezondheidsbranche
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139886
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 995
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 januari 2010
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 1 fiche
aan te bieden die werd opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 1. Richtlijn inzake preventie van letsels door scherpe
voorwerpen in de ziekenhuis- en gezondheidsbranche.
 Helaas heb ik het fiche vanwege het kerstreces niet binnen de gestelde
termijn van zes weken kunnen sturen.
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans 
 
 Fiche: Richtlijn inzake preventie van letsels door scherpe
voorwerpen in de ziekenhuis- en gezondheidsbranche
 1. Algemene gegevens
 
 Voorstel: Voorstel voor een richtlijn van
de Raad tot uitvoering van de door HOSPEEM en EPSU gesloten raamovereenkomst
inzake de preventie van letsels door scherpe voorwerpen in de ziekenhuis-
en gezondheidszorgbranche
 
 Datum Commissiedocument: 3 november 2009
 
 Nr. Commissiedocument: COM(2009)577 definitief
 
 Pre-lex: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009
:0577:FIN:NL:PDF
 
 Nr. Impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board: De commissie heeft geen specifieke effectbeoordeling over
dit voorstel opgesteld.
 
 Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep sociale
vraagstukken, behandeling onder Spaans voorzitterschap.
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: Sociale
Zaken en Werkgelegenheid
 
 Rechtsbasis: Het voorstel is gebaseerd op
115, lid 2 van het EU-Werkingsverdrag (was artikel 139, lid 2 van het EG-verdrag).
 
 Besluitvormingsprocedure en rol Europees Parlement: gekwalificeerde meerderheid. Het Europees Parlement wordt geïnformeerd
en kan op eigen initiatief advies geven.
 
 Comitologie: nee
 2. Samenvatting BNC-fiche:
 Het voorstel beoogt de bescherming van werknemers die het risico lopen
op verwonding door scherpe medische instrumenten, en de preventie van het
risico van letsel en infectie door scherpe medische instrumenten te verbeteren.
Het voorstel voorziet in een geïntegreerde aanpak van risico beoordeling,
risicopreventie, opleiding, voorlichting bewustmaking en toezicht, reactie-
en follow-upprocedures. De overeenkomst en dit voorstel zullen bijdragen tot
een zo veilig mogelijke werkomgeving in de ziekenhuis- en gezondheidszorgbranche.
Het voorstel voldoet aan het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel.
 De minimumvereisten van het voorstel zijn al geïmplementeerd in de
Nederlandse arbeidsomstandigheden regelgeving, met uitzondering van het verbod
op het «terugzetten van doppen op naalden». Deze handeling is
nu, conform de geldige regelgeving, impliciet verboden. Deze handeling wordt
voorkomen door het gebruik van naaldcontainers, dit is de gangbare praktijk
in Nederland. Het verbod zal daarom niet tot weerstand leiden in de ziekenhuis-
en gezondheidszorgbranche. Op grond van het arbobesluit is het gebruik van
medische hulpmiddelen met ingebouwde veiligheids- en beschermingmechanismen
aangewezen als er risico op scherp letsel bestaat, het voorstel noemt dit
expliciet.
 In het algemeen heeft Nederland een voorkeur voor het bekrachtigen van
overeenkomsten tussen sociale partners in meer flexibele instrumenten dan
een richtlijn. Nederland is geen voorstander van middelvoorschriften in regelgeving.
Aangezien het hier een raamovereenkomst betreft ondertekend door sociale partners
staat Nederland positief t.a.v. het voorstel.
 Nederland verzoekt om opheldering over de voorgestelde herziening van
de meldingssystemen van incidenten.
 3. Samenvatting voorstel:
 a) Inhoud voorstel
 Doel van het voorstel is rechtsgevolg te geven aan de op 17 juli
2009 door HOSPEEM (European Hospital and Healthcare Employers’
Association) en EPSU (European Federation of Public Services Unions) ondertekende
raamovereenkomst inzake de preventie van scherpe letsels in de ziekenhuis-
en gezondheidszorgbranche. Deze twee organen werden overeenkomstig artikel
138 van het EG-Verdrag in 2006 door de Commissie erkend als Europese sociale
partners in de ziekenhuis- en gezondheidszorgbranche.
 
 De bevordering van een veilige en gezonde werkomgeving en de daarmee gepaard
gaande verlaging van de economische kosten van veiligheids- en gezondheidsproblemen
dragen bij tot de verwezenlijking van de sociale agenda voor de onderdelen
veiligheid en gezondheid. De vernieuwde sociale agenda expliciteert kansen,
toegang en solidariteit in het Europa van de 21e eeuw en dat de gezondheidswerkers in de EU van vitaal belang zijn voor
het verlenen van hoogwaardige gezondheidsdiensten.
 Het beoogde optreden strookt met het volksgezondheidsbeleid van de EU.
Het Witboek «Samen werken aan gezondheid: een EU-strategie voor 2008–2013» benadrukt dat de veiligheid van patiënten een belangrijk
aandachtspunt is. Elke maatregel ter bescherming van de veiligheid en de gezondheid
van werknemers in de gezondheidszorg draagt bij tot de kwaliteit van de aan
de patiënten verleende diensten en verkleint de kans dat patiënten
nadelige gevolgen van de zorg ondervinden.
 
 Het voorstel beoogt de bescherming van werknemers die het risico lopen
op verwonding door scherpe medische instrumenten, en de preventie van het
risico van letsel en infectie door scherpe medische instrumenten. Het voorstel
voorziet in een geïntegreerde aanpak van risico beoordeling, risicopreventie,
opleiding, voorlichting bewustmaking en toezicht, reactie- en follow-upprocedures.
De overeenkomst en dit voorstel zullen bijdragen tot een zo veilig mogelijke
werkomgeving in de ziekenhuis- en gezondheidszorgbranche.
 De bepalingen uit de raamovereenkomst die niet rechtstreeks voortvloeien
uit, of genoemd worden in de geldende Nederlandse arbo-regelgeving zijn:
 
 Indien de risicobeoordeling uitwijst dat er gevaar voor verwondingen door
een scherp instrument en/of voor infectie bestaat, moet de blootstelling van
de werknemers worden beëindigd door middel van o.a. door;
 • het ter beschikking stellen van medische hulpmiddelen
met ingebouwde veiligheids- en beschermingmechanismen
   Het Nederlandse Arbobesluit vereist reeds (conform richtlijn 2000/54)
dat wanneer uit de resultaten van de risicobeoordeling blijkt dat er een risico
voor de veiligheid of gezondheid van de werknemers bestaat, voor zover dit
technisch mogelijk is zodanig maatregelen genomen worden dat blootstelling
van werknemers wordt voorkomen en de risico beperkt. Impliciet betekent dit
dat het gebruik van hulpmiddelen met ingebouwde veiligheids- en beschermingmechanismen
is aangewezen in dergelijke gevallen. Dit voorstel expliciteert dit door het
gebruik van medische hulpmiddelen met ingebouwde veiligheids- en beschermingmechanismen
te noemen en kan zo tot een verhoging van de naleving leiden.
 • het terugzetten van doppen op naalden wordt
met onmiddelijke ingang verboden.
   Dit is een gevaarlijke handeling die moet worden voorkomen op grond
van het Arbobesluit en artikel 6 richtlijn 2000/54/EG en dus al impliciet
verboden is. Het terugzetten van doppen wordt voorkomen met het gebruik van
naaldcontainers, dit is de gangbare praktijk in Nederland. Het overnemen van
deze bepaling zal dan ook niet tot weerstand leiden
 • In de Raamovereenkomst is een artikel over «melding»
opgenomen. «Dit omvat de herziening van de bestaande meldingsprocedures
met de vertegenwoordigers op het gebied van veiligheid en gezondheid en/of
de betrokken werkgevers/werknemersvertegenwoordigers. De meldingsmechanismen
moeten lokale, nationale en Europese systemen omvatten.
   Het is onduidelijk wat hiermee bedoeld wordt en wat dit precies
behelst. Moeten lidstaten een nationaal meldingssysteem opzetten? Gaat de
Commissie initiatieven ontplooien voor een Europees systeem?
   Nederland zal de Commissie vragen hier meer duidelijkheid over
te verschaffen, net als over de eventuele financiële consequenties die
dit als gevolg kan hebben. Indien de commissie een centraal meldingssysteem
opzet, verzoekt Nederland dit zoveel mogelijk aan te laten sluiten bij bestaande
Europese meldingssystemen voor medische hulpmiddelen.
 b) Impact-assessment
 De Commissie heeft geen impact assessment opgesteld.
 4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
 a) Bevoegdheid
 Het voorstel is gebaseerd op artikel 155, lid 2 van het EU-Werkingsverdrag,
dat bepaalt dat de tenuitvoerlegging van de op communautair niveau gesloten
overeenkomsten, voor zaken die onder artikel 153 van het EU-Werkingsverdrag
vallen, «op gezamenlijk verzoek van de ondertekenende partijen, door
een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie» geschiedt. De
door HOSPEEM (European Hospital and Healthcare Employers’ Association)
en EPSU (European Federation of Public Services Unions) ondertekende raamovereenkomst
is te komen tot een zo veilig mogelijke werkomgeving door de preventie van
letsel bij werknemers als gevolg van alle scherpe medische instrumenten (naalden
inbegrepen) en de bescherming van de werknemers die aan dat risico zijn blootgesteld.
Dit is een gebied dat onder artikel 153 van het EU-werkingsverdrag valt. Nederland
acht dit een juiste rechtsgrondslag voor het voorstel.
 b) Functionele toets
 Subsidiariteit: positief
 De voorgestelde richtlijn heeft tot doel in de Europese ziekenhuis- en
gezondheidszorgbranche te komen tot een zo veilig mogelijke werkomgeving.
Met de raamovereenkomst beogen de sociale partners binnen de Europese Unie
een Europees minimumniveau van bescherming te verwezenlijken. Dit is nodig
omdat de door de lidstaten genomen maatregelen niet toereikend zijn gebleken.
Omdat het voorstel invulling geeft aan bepalingen uit bestaande EU regelgeving
(richtlijn 89/391/EEG & 2000/54/EG) kan deze maatregel het beste op EU-niveau
genomen worden. Het creëert bovendien een «level playing field»
in de EU voor werknemers en werkgevers in de zorg. Deze regelgeving is reeds
geimplementeerd in de Nederland (arbeidsomstandighedenbesluit). Het zal voor
Nederland tot 2 kleine aanpassingen leiden.
 Proportionaliteit: positief
 De voorgestelde richtlijn beperkt zich tot minimumvereisten die door lidstaten
kunnen worden aangevuld en algemene verplichtingen om bepaalde aspecten te
regelen, waarbij de lidstaten in hoge mate de ruimte houden voor de nadere
invulling daarvan. De richtlijn geeft de lidstaten zowel qua inhoud
als qua instrumentarium ruime mogelijkheden voor afstemming op de nationale
omstandigheden.
 Onderbouwing
 Deze richtlijn draagt in belangrijke mate bij aan het verwezenlijken van
de doelstelling «het bevorderen van veilig en gezond werken».
Dit geldt in ieder geval voor de werknemers in de ziekenhuis- en gezondheidsbranche.
 
 Het voorstel expliciteert de bepalingen die voortvloeien uit bestaande
EU regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden. De overeenkomst tussen
de sociale partners geeft praktische invulling en uitwerking aan de EU regelgeving
(2000/45/EG). De meeste van deze bepalingen zijn al opgenomen in de nationale
wetgeving.
 c) Nederlands oordeel:
 Naar het oordeel van Nederland bestaat er een geldige rechtsgrondslag
voor deze richtlijn en voldoet het aan de vereisten van subsidiariteit en
proportionaliteit.
 5. Implicaties financieel
 
 a) Consequenties EG-begroting: geen
 
 b) Financiële, consequenties (incl. personele)
voor Rijksoverheid en / of decentrale overheden: geen. Mocht er toch
sprake zijn van nationale financiële gevolgen dan dienen deze te worden
ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform
de regels budgetdiscipline.
 
 c) Financiële, consequenties (incl. personele)
bedrijfsleven en burger: De voorgestelde maatregelen hebben geen
financiële consequenties in Nederland.
 
 d) Administratieve lasten voor Rijksoverheid, decentrale
overheden en/ of bedrijfsleven en burger:
   Indien blijkt dat lidstaten worden verplicht nationale meldingsprocedures
op te zetten voor de registratie van de aantallen incidenten zullen de administratieve
lasten voor de overheid beperkt blijven tot beneden de 10 000 euro per
jaar.
   De administratieve lasten van bedrijven nemen toe indien een verplichte
registratie en melding van de aantallen incidenten met scherpe voorwerpen
voortvloeit uit de richtlijn. De toename bedraagt circa 7 mln. euro.
   Onnodige stijgingen van de administratieve lasten dienen te worden
gecompenseerd door het beleidsverantwoordelijke departement, waarbij compensaties
zoveel mogelijk dienen te geschieden binnen het domein waarin de tegenvaller
plaatsvindt.
 6. Implicaties juridisch
 a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving
en/of sanctionering beleid:
 De Nederlandse arbeidsomstandigheden regelgeving voldoet grotendeels aan
de minimum vereisten van het voorstel (o.a. Arbobesluit, hoofdstuk 4, afdeling
9 biologische agentia). De consequenties voor de nationale regelgeving zijn
minimaal. Uitzondering is het verbod op het terugzetten van doppen op naalden.
Dit verbod zal opgenomen moeten worden in de nationale regelgeving. Het verbod
zal in de praktijk niet op weerstand stuiten omdat het past in de huidige
praktijk. Het gebruik van medische hulpmiddelen met ingebouwde veiligheids-
en beschermingmechanismen als er risico op scherp letsel bestaat,
zal opgenomen moeten worden in de nationale regelgeving. Het geldende Nederlandse
sanctioneringbeleid voldoet aan de vereisten van de richtlijn.
 Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en
kaderbesluiten), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen
en beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid:
 De commissie stelt een implementatietermijn van 2 jaar voor zowel wetgeving
als voor eventueel door de sociale partners te treffen maatregelen, en een
termijn van 3 jaar ingeval de implementatie door middel van collectieve arbeidovereenkomst
plaats vindt of in geval van bijzondere moeilijkheden. Deze termijnen leveren
geen problemen op.
 c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling:
 De voorgestelde richtlijn voorziet niet in een evaluatie-, en horizonbepaling,
Nederland ziet daartoe ook geen aanleiding.
 7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
 a. Uitvoerbaarheid:
 Het voorstel wijkt nauwelijks af van de huidige praktijk en regelgeving
in Nederland. De implementatie van de richtlijn zal daarom voor de uitvoerbaarheid
in Nederland geen gevolgen hebben.
 b. Handhaafbaarheid:
 Het voorstel benadrukt de onderlinge verbanden van bepalingen in het arbeidsomstandighedenbesluit.
De implementatie van de richtlijn zal daarom voor de handhaafbaarheid enkele
positieve gevolgen hebben.
 8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
 geen
 9. Nederlandse positie
 De door HOSPEEM (European Hospital and Healthcare Employers’ Association)
en EPSU (European Federation of Public Services Unions) gesloten raamovereenkomst
geeft invulling en richting aan EU regelgeving. Nederland steunt het initiatief
van de sociale partners en is van mening dat het zeker bijdraagt aan de doelstelling «het
bevorderen van een veilige en gezonde werkomgeving».
 De bepalingen van het voorstel zijn al opgenomen in de nationale wetgeving,
met uitzondering van het verbod op het «terugzetten van doppen op naalden»,
een handeling die voorkomen wordt door het gebruik van naaldcontainers. Het
gebruik van naaldcontainers is in Nederland reeds ingeburgerd in de praktijk
en zal daarom niet als een verzwaring ervaren worden. Op grond van het arbobesluit
is het gebruik van medische hulpmiddelen met ingebouwde veiligheids- en beschermingmechanismen
aangewezen als er risico op scherp letsel bestaat, het voorstel noemt dit
expliciet. In het algemeen heeft Nederland een voorkeur voor het bekrachtigen
van overeenkomsten tussen sociale partners in meer flexibele instrumenten
dan een richtlijn. Nederland is geen voorstander van middelvoorschriften in
regelgeving. Aangezien het hier een raamovereenkomst betreft ondertekend door
sociale partners staat Nederland positief t.a.v. het voorstel. 
 
 Het voorstel omvat de herziening van de bestaande meldingsprocedures met
de vertegenwoordigers op het gebied van veiligheid en gezondheid en/of de
betrokken werkgevers/werknemersvertegenwoordigers. De meldingsmechanismen
moeten lokale, nationale en Europese systemen omvatten.
 Het is onduidelijk wat hiermee bedoeld wordt en wat dit precies behelst.
Moeten lidstaten een nationaal meldingssysteem op te zetten? Gaat de Commissie
initiatieven ontplooien voor een Europees systeem? Nederland zal de Commissie
vragen hier meer duidelijkheid over te verschaffen, net als over de eventuele
financiële consequenties die dit als gevolg kan hebben. Indien de commissie
een centraal meldingssysteem opzet, verzoekt Nederland dit zoveel mogelijk
aan te laten sluiten bij bestaande Europese meldingssystemen voor medische
hulpmiddelen.
 
 
 
 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees
Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s –
Vernieuwde sociale agenda: kansen, toegang en solidariteit in het Europa van
de 21e eeuw, COM(2008) 412 definitief van 2 juli 2008, blz. 12.
 
 
 COM(2007) 630 definitief van 23 oktober 2007, blz. 8–9.