Stedelijke vernieuwing; Brief ministers en staatssecretaris inzake vormgeving Investeringsbudget stedelijke vernieuwing
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25427, nr. 17

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-02-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

25427 nr. 17

29-01-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOpzet van deze brief0. SamenvattingI. Hoofdlijnen 1.1 Voorgeschiedenis1.2 De samenhang met het grote stedenbeleid1.3 De sturingsfilosofie van het ISV: integratie, interactie
en innovatie1.4 De geldstromen in het ISV* Volkshuisvestingsregelingen* Lokale milieukwaliteit* Gevelisolatie tegen rail- en wegverkeerslawaai* Bodemsanering* Budget Stedelijke Knooppunten, Stimuleringsprogramma
Intensief Ruimtegebruik en SleutelprojectenOmvang van de budgettenII. Het ISV uitgewerkt op onderdelen 2.1 Het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma2.2 Procesvereisten2.3 De inhoud van de ontwikkelingsprogramma's2.4 De rol van de provincieBovenlokale afstemming van de stedelijke vernieuwingBudgethouderschap voor de niet-rechtstreekse gemeenten.2.5 De verdeelsystematiek van het ISV2.6 Monitoring, visitatie en evaluatie2.7 VerantwoordingIII Implementatie en overgangsproblematiek 3.1 Implementatie3.2 Overgangsproblematiek3.3. De procedureOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25427Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 427Stedelijke vernieuwingnr. 17BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER EN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE
ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 29 januari 1999Met deze brief informeren wij u over de wijze waarop het kabinet van plan
is vorm te geven aan het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing (afgekort
ISV). Deze brief is een vervolg op de brief van 28 november 1997 van
onze ambtsvoorgangers over «Stedelijke vernieuwing: sturing, taakverdeling
en het Investeringsbudget stedelijke vernieuwing». In die brief werden –
in vervolg op de Nota Stedelijke Vernieuwing – de contouren van het
ISV geschetst. Inmiddels zijn die hoofdlijnen in nauw overleg met vertegenwoordigers
van gemeenten en provincies verder uitgewerkt en kan de invoering ter hand
worden genomen.Wij streven ernaar rond de zomer van 1999 een wetsvoorstel Stedelijke
Vernieuwing (wet SV) aan u voor te leggen en het ISV in 2000 in te voeren.De uitwerking in deze brief vormt de grondslag voor dat wetsvoorstel SV.
Daarnaast zal elke vijf jaar voor het eerstvolgende ISV-tijdvak het beschikbare
budget worden bepaald, alsmede de verdeling en de inhoudelijke voorwaarden.
Nog voor de zomer van 1999 zullen wij u een brief daarover doen toekomen voor
het eerste tijdvak.De voorliggende brief is tot stand gekomen in samenspraak met de Minister
voor Grote Steden- en Integratiebeleid (GSI). Het ISV geldt weliswaar in beginsel
voor alle gemeenten van Nederland maar past ook goed in het grotestedenbeleid
zoals dat door de Minister voor GSI in gang is gezet.Deze brief strekt er mede toe dat de GSB-gemeenten die in het kader van
het doorstartconvenant grote stedenbeleid toewerken naar een stedelijke visie
en ontwikkelingsprogramma's voor de deelterreinen fysiek, economie en sociaal
vroegtijdig zicht hebben op procedures en voorwaarden van het ISV. In paragraaf 1.2
gaan wij concreet op de samenhang tussen ISV en GSB in. Over de voorliggende brief is overleg geweest met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg. Beide partijen konden zich in hoofdlijnen
in de voorgestelde systematiek vinden. Opzet van deze briefIn deel I van deze brief wordt het ISV in algemene lijnen beschreven.
We gaan in op de voorgeschiedenis, de relatie met het grotestedenbeleid en
het sturingsconcept. Een en ander voor een beter begrip van de in deel II
beschreven uitwerkingen (o.m. het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma, de
procesvereisten, de inhoudelijke voorwaarden, de breedte van het ISV, de verdeelsystematiek).
In Deel III gaan we kort in op de overgangsproblematiek. 0. SamenvattingDe boodschap van de in 1997 uitgebrachte nota Stedelijke Vernieuwing was
dat de stadsvernieuwing – een operatie die naar zijn aard (inhaal fysieke
achterstanden) eindig was – een meer structureel en breder vervolg moet
krijgen: stedelijke vernieuwing. Stedelijke vernieuwing is in dit verband
de verzamelterm voor alle maatregelen die gericht zijn op een structurele
verhoging van de kwaliteit van de fysieke omgeving in de steden.Met het ISV stimuleert VROM die ontwikkeling «van stadsvernieuwing
naar stedelijke vernieuwing». Daarbij sluiten wij voor wat betreft de
keuze van «rechtstreekse gemeenten» nauw aan bij het grotestedenbeleid
van de Minister van GSI.In het ISV bundelen wij vrijwel alle geldstromen op het gebied van wonen,
milieu, ruimte en economische activiteiten die bestemd zijn voor de stedelijke
gebieden. Gemeenten worden gestimuleerd om te komen tot een ontwikkelingsprogramma
Stedelijke Vernieuwing, een investeringsprogramma waarin vanuit een samenhangend
perspectief de gewenste «fysieke» veranderingsprocessen in de
stad en in de wijken van die stad worden geschetst. Kernelementen zijn daarbij:
1. een samenhangende aanpak binnen de fysieke kolom en waar mogelijk ook daarbuiten
(welzijn, veiligheid, werkgelegenheid) en 2. een nauwe samenwerking met de
particuliere sector.Het ISV is in meerdere opzichten een groeimodel. Er is een aantal jaren
nodig om de bestaande geldstromen daadwerkelijk te integreren tot één
integraal investeringsbudget stedelijke vernieuwing. Bestaande afspraken (bijv.
stadsvernieuwing, Vinex, actualisering Vinex, bodemsanering) en uitbetalingsritmes
spelen daarbij een rol. Daarnaast hebben veel provincies en gemeenten tijd
nodig om toe te groeien naar een aanpak waarbij ontkokering en publiek-private
samenwerking voorop staan. Ook de introductie van beleidsconcurrentie vormt
een belangrijk element van het ISV waar de verschillende bestuurslagen ervaring
zullen moeten opdoen. In dat verband beschouwen wij de eerste vijfjaarsperiode
nadrukkelijk als een «leerperiode» waarbij een goede monitoring
en evaluatie essentieel zijn. Visitatie kan daarbij een rol spelen. Ruim voor
het aangaan van de volgende verplichting zullen wij – in samenspraak
met gemeenten, provincies, de Minister van GSI en andere betrokken departementen –
de ervaringen in kaart brengen en conclusies trekken met betrekking tot het
sturingsconcept, de verdeling van verantwoordelijkheden, de verdelingssystematiek,
beleidsconcurrentie en dergelijke. I. Hoofdlijnen 1.1 VoorgeschiedenisOnder «stedelijke vernieuwing» wordt verstaan het scheppen
van condities voor de kwaliteitsverbetering van het woon-, werk-, productie-
en leefmilieu in en rond de steden door het treffen van maatregelen die vooral
gericht zijn op de aard en het beheer van de fysieke leefomgeving. Op 28 november
1997 hebben de toenmalige bewindslieden Minister de Boer en Staatssecretaris
Tommel een brief over de stedelijke vernieuwing (Tweede Kamer, vergaderjaar
1997–1998, 25 427, nr. 3) aan de Tweede Kamer gestuurd. In
deze brief schetsten zij de contouren van het ISV.De beleidsmatige aanleiding voor de ontwikkeling van het ISV lag in de
stedelijke ontwikkelingen waarover onder andere de op 27 juni 1997 uitgebrachte
Nota stedelijke vernieuwing (Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 427)
rapporteert. Daaruit blijkt dat in de steden werkeloosheid, gebrek aan leefkwaliteit
en het wegtrekken van bedrijvigheid elkaar dreigen te versterken. De concurrentiepositie
van de steden staat onder druk. Als onvoldoende toekomstgerichte vernieuwingen
plaatsvinden dreigen steden steeds minder aantrekkelijk te worden als vestigingsplaats
voor bewoners en bedrijven ten opzichte van nieuwe uitleggebieden en het landelijk
gebied. Daardoor verzwakt hun draagkracht en neemt het risico van verloedering
toe. De nota concludeerde dat een samenhangende aanpak van stedelijke gebieden,
gericht op een kwaliteitsverbetering van de woon- en werkmilieus, noodzakelijk
is en dat daarbij de onmiskenbare potenties van steden moeten worden benut.
Met alleen het wegwerken van achterstanden (de klassieke stadsvernieuwingsopgave)
kan niet meer worden volstaan. In die nota werd ook aangekondigd dat het kabinet
er naar streeft om – mede naar aanleiding van een kamerbreed gesteunde
motie van de heer Hofstra – de bestaande geldstromen te bundelen teneinde
te komen tot een meer samenhangend en integraal beleid ten aanzien van de
steden.Bij de behandeling van de stukken in december 1997 heeft de Tweede Kamer
aangegeven de lijnen in de nota en de brief te ondersteunen. In de afgelopen
periode is gebleken dat het ISV ook bij gemeenten en provincies op een breed
draagvlak kan rekenen. Het ISV sluit goed aan op de lijnen die de SER heeft
uitgezet in zijn rapport «Samen voor de stad» en op de aanbevelingen
van de visitatiecommissie grote stedenbeleid (Commissie Brinkman). Ook in
de nieuwe opzet van het grotestedenbeleid (GSB) – waarmee de Minister
voor GSI nadrukkelijk een harmonisatie van de sturingsconcepten van de verschillende
departementen nastreeft – is het ISV een belangrijk richtsnoer. 1.2 De samenhang met het grote stedenbeleidDe Minister voor GSI streeft er – samen met ondergetekenden –
naar GSB-gemeenten meer armslag te bieden voor een gebiedsgerichte, samenhangende
aanpak. De aanpak die de Minister voor GSI gekozen heeft voor de tweede tranche
van het GSB en het sturingsconcept van het ISV sluiten goed op elkaar aan.
De Minister voor GSI heeft met de 25 GSB-gemeenten afgesproken dat zij stedelijke
visies ontwikkelen en daaraan vervolgens een concretisering geven in zgn.
ontwikkelingsprogramma's. Zowel het rijk als de GSB-gemeenten streven ernaar
om op termijn te komen tot een integratie van het beleid en de geldstromen
van en voor de GSB-gemeenten in drie kolommen: fysieke leefomgeving, sociaal-culturele
infrastructuur en werkgelegenheid/stadseconomie. Het ISV-ontwikkelingsprogramma
kan in dat verband worden aangemerkt als het programma voor de fysieke kolom,
onderdeel: wonen, milieu, ruimte en economische activiteiten.
In die hoedanigheid is het ISV dus een belangrijke «module» in
het grote stedenbeleid.Over de relatie met economische bedrijvigheid hebben wij overleg gehad
met de bewindslieden van Economische Zaken en de Minister voor GSI. Daarbij
is afgesproken te komen tot een integratie van de middelen, d.w.z dat de middelen
die VROM vanuit de stadsvernieuwing en de herstructurering beschikbaar heeft
voor kleinschalige bedrijvigheid worden gekoppeld aan de middelen voor bedrijventerreinen
van EZ. Gemeenten kunnen daardoor – zowel op stedelijk niveau als voor
wijken en gebieden – een meer integraal beleid voeren.Een en ander betekent concreet dat in het ISV een module «fysieke
ruimte voor economische bedrijvigheid» kan worden onderscheiden. Die
module is – waar het gaat om het toetsingskader, de indicatieve verdeling,
de ontwikkelingsprogramma's, de beoordeling, de monitoring, de verantwoording
e.d. – een gezamenlijke verantwoordlijkheid van de bewindslieden van
VROM en EZ. De koppeling blijft vooralsnog beperkt tot de middelen voor de
rechtstreekse gemeenten. In het kader van de nota Ruimtelijk Economisch Beleid
zullen de bewindslieden van EZ besluiten of de koppeling ook tot stand zal
worden gebracht voor de overige gemeenten.Een van de grote winstpunten van het vernieuwde GSB is voor de stedelijke
vernieuwing dat de GSB-gemeenten nu aan de slag gaan met stedelijke visies
als strategische leidraad en inspiratiebron voor een – samenhangend –
beleid tussen en binnen de verschillende kolommen. Wij beschouwen een dergelijke
overkoepelende stadsvisie als een belangrijke grondslag voor een ontwikkelingsprogramma
en zullen er bij andere grotere steden op aandringen dat ook zij een dergelijke
visie opstellen. Een ander belangrijk winstpunt is dat het GSB-beleid eraan
kan bijdragen dat de verschillende departementen op een niet-vrijblijvende
wijze aankoersen op een stroomlijning van hun sturingsconcepten.Het ISV is dus één van de modules van het GSB maar tegelijkertijd
zijn er ook verschillen. Het ISV richt zich ten eerste op álle gemeenten
in Nederland, niet alleen de GSB-gemeenten. Ten tweede is de meerjarige zekerheid
die het ISV biedt gerelateerd aan de aard van de investeringen in de fysieke
kolom. Aan investeerders – die het overgrote deel van de investeringen
in wijken, bedrijven, groen en infrastructuur moeten opbrengen – moet
immers continuïteit kunnen worden geboden. Die moeten kunnen rekenen
op een betrouwbare overheid die langjarige verbintenissen aan kan gaan.Ten
derde loopt de eerste vijfjaarsperiode van het ISV van het jaar 2000 t/m 2004.
Dat heeft verschillende oorzaken. Het ISV is een structureel budget dat –
mede gezien de omvang van de middelen – een afzonderlijke wettelijke
basis behoeft. Dat is ook noodzakelijk omdat het ISV in de plaats komt van
onder meer het Stadsvernieuwingsfonds, het Besluit lokatiegebonden subsidies
(grondkosten Vinex-lokaties) en een deel van zowel de Wet geluidhinder als
de Wet bodembescherming. De betreffende wetgeving zal niet eerder dan in het
jaar 2000 in werking kunnen treden. Daarnaast moeten de bestuurslagen de gelegenheid
hebben om zich voor te bereiden op de invoering van het ISV. Zie in dit verband
paragraaf 3.1. Ook om deze reden is invoering pas mogelijk vanaf het
jaar 2000.Voor wat betreft de samenhang met het GSB-traject hebben wij met de Minister
voor GSI en de betreffende gemeenten de volgende afspraken gemaakt:* In het doorstartconvenant is afgesproken dat de GSB-gemeenten stedelijke
visies maken alsmede daarop gebaseerde ontwikkelingsprogramma's. * Wij streven naar het nog voor de zomer van 1999 bekendmaken van de indicatieve
verdeling van de ISV-budgetten (sleutel) en het inhoudelijk ISV-toetsingskader.
In verband met zijn medeverantwoordelijkheid zal die verdeling vooraf ook
met de Minister voor GSI worden afgestemd.* Alle gemeenten die voor een ISV-bijdrage in aanmerking komen moeten
daartoe een ontwikkelingsprogramma Stedelijke Vernieuwing opstellen en voorleggen
aan VROM onderscheidenlijk de provincies. De G25 kunnen en moeten daarbij
aansluiten op de integrale stedelijke visies en ontwikkelingsprogramma's die
ze in het kader van het GSB hebben ontwikkeld en op de stadsconvenanten die
op basis daarvan zijn gesloten. De G25 hebben aangegeven hun ontwikkelingsprogramma's
Stedelijke Vernieuwing voor 1 januari 2000 te kunnen indienen. Wij zullen
samen met de Minister voor GSI over die ontwikkelingsprogramma's SV met gemeenten
in overleg treden en die programma's toetsen aan de wet SV (en overige relevante
regelgeving), aan de stadsconvenanten alsmede aan het inhoudelijk ISV-toetsingskader.
De provincies brengen daarbij cf. het wetsvoorstel SV advies uit. De uitkomsten
van de toetsing zullen ook in de ministeriële Raad Grote Steden aan de
orde worden gesteld. Zo spoedig mogelijk (d.w.z. zodra de wet SV van kracht
wordt) zal VROM vervolgens de betreffende middelen voor de periode 2000 t/m
2004 verplichten* De wijze van toedeling van de Tijdelijke regeling herstructurering in
1999 wordt bepaald in overleg met de minister voor GSI.In het ISV wordt onderscheid gemaakt tussen rechtstreekse en niet rechtstreekse
gemeenten. Rechtstreekse gemeenten zijn gemeenten met een grote stedelijke
vernieuwingsopgave die hun subsidie rechtstreeks van het Rijk krijgen. Niet-rechtstreekse
gemeenten krijgen hun subsidie via de provincie. De provincie fungeert voor
deze gemeenten formeel als budgethouder. In overleg met de Minister voor GSI
is afgesproken om in elk geval de 25 GSB-gemeenten aan te merken als «rechtstreekse
gemeente» in het kader van het ISV. 1.3 De sturingsfilosofie van het ISV: integratie, interactie
en innovatieDe sturingsfilosofie van het ISV omvat drie kernthema's. In de eerste
plaats integratie van beleid en geldstromen, zowel bij de rijksoverheid
als bij gemeenten.Stedelijke vernieuwing is primair een zaak van de gemeenten en de lokale
partijen zelf. De omstandigheden, de mogelijkheden en bedreigingen verschillen
per stad. Steden moeten de kans krijgen om – binnen bepaalde collectieve
kaders – hun eigen weg te kiezen naar een versterking van hun concurrentiepositie
en verbetering van de leefkwaliteit. Het benutten van potenties en het versterken
van de identiteit zijn daarbij kernthema's. Gemeenten moeten daartoe voldoende
sturend vermogen hebben. Voor de rijksoverheid betekent dit dat ze gemeenten
de – beleidsmatige, financiële en administratief-organisatorische –
ruimte moet bieden om een integraal beleid te voeren, om – naar gebied
en in de tijd – prioriteiten te stellen en maatwerk te leveren.Met het ISV bundelt het ministerie van VROM niet alleen geldstromen maar
formuleert het tegelijkertijd een sturingsconcept waarin eenheid in beleid,
in financiële kaders, in monitoring en in verantwoording uitgangspunt
zijn. Dat betekent concreet dat een gemeente geen afzonderlijke budgetten
meer ontvangt voor bijv. stadsvernieuwing, herstructurering, grondkosten van
Vinexlokaties en segmenten van bodemsanering maar één integrale
doeluitkering met een ruime bestedingsvrijheid en onder eenduidige voorwaarden.
Bovendien zal VROM het bepalen van de gewenste «output»
van die doeluitkering binnen bepaalde bandbreedten overlaten aan de gemeenten.
Cruciaal daarbij is dat VROM er naar streeft de dialoog over die output niet
zozeer te voeren in termen van maatregelen of projecten maar vooral ook in
termen van beoogde effecten.Centraal in de ISV-systematiek staat een door gemeenten in overleg met
organisaties op te stellen «ontwikkelingsprogramma» (zie paragraaf 2.1).
Dat programma1 (en de totstandkoming ervan) kan
in de ogen van VROM een belangrijk integratiekader zijn voor (lokale) strategische
beleidskeuzen op de verschillende terreinen en kan de basis vormen voor een
dialoog tussen lokale en regionale actoren én tussen de bestuurslagen.
Het ontwikkelingsprogramma kan bovendien andere partijen en investeerders
die een rol spelen in het proces van stedelijke vernieuwing inzicht en vertrouwen
geven in de plannen en processen die t.a.v. (delen van) de stad in ontwikkeling
zijn en vormt zo een bindend element tussen de partijen binnen de gemeente.Het tweede kernthema van het ISV is interactie, ofwel de samenwerking
tussen de bestuurslagen onderling en met de particuliere sector.De stedelijke investeringen moeten voor het overgrote deel worden opgebracht
door particuliere partijen zoals woningcorporaties, beleggers en bedrijven.
De financiële overheidsbijdrage heeft vooral een functie als katalysator,
dat wil zeggen dat ze bedoeld is om stedelijke vernieuwingsprocessen op gang
te brengen door overheidsinvesteringen in (bijv.) de openbare ruimte. Het
ISV stimuleert dan ook nadrukkelijk de samenwerking met de private sector.
Ook het verkrijgen van draagvlak voor veranderingsprocessen – door overleg
met bijv. bewonersorganisaties – is essentieel voor de kwaliteit en
voortgang van de stedelijke vernieuwing.De verhouding tussen de bestuurslagen kan op het gebied van de stedelijke
vernieuwing worden gekenschetst als complementair. Rijk, provincies en gemeenten
vullen elkaar – vanuit hun eigen verantwoordelijkheden en deskundigheden –
aan. De rijksoverheid formuleert strategische doelstellingen, bepaalt de ordening
van verantwoordelijkheden, schept voorwaarden (wetgeving, rijksbijdragen)
en stimuleert processen. De provincie draagt zorg voor de bovenlokale afstemming
en de samenhang met provinciale kaders (bijv. ruimtelijke ordening en milieu).
De gemeente voert de regie, zorgt dat er in samenspraak met de maatschappelijke
omgeving een ontwikkelingsprogramma tot stand komt, draagt zorg voor beleidsontwikkelingen
uitvoering en legt daarover verantwoording af aan de gemeenteraad. Ons streven
is erop gericht dat de dialoog tussen de bestuurslagen zich voor wat betreft
de stedelijke vernieuwing kan gaan toespitsen op de inhoud van de vraagstukken.
Dat betekent dat het – na invoering van het ISV – in de relatie
tussen rijk, provincies en gemeenten steeds minder zal gaan om «hierarchische»
verhoudingen en steeds meer om de inhoudelijke meerwaarde die een ieder te
bieden heeft.In het verlengde hiervan ligt, als derde kernthema van het ISV, de ambitie
om in de stedelijke vernieuwing nadrukkelijk ook het innovatieve element
te stimuleren. In de eerste plaats geldt dat voor het ISV zelf. Met het ISV
wordt bijvoorbeeld een zekere mate van beleidsconcurrentie geïntroduceerd:
gemeenten kunnen een rijksbijdrage krijgen voor vernieuwende elementen in
zowel de totstandkoming van ontwikkelingsprogramma als in de operationalisering
ervan. Daarnaast is het een van onze ambities om de beleidsdiscussie meer
te richten op de (samengestelde) effecten van het beleid. Het ISV is in dat
opzicht een groeimodel dat – zowel op landelijk als op lokaal niveau –
de tijd nodig heeft om te kunnen gaan werken als beoogd en dat
op onderdelen zeker voor verbetering vatbaar zal blijken te zijn. Een goede
monitoring en evaluatie zijn onmisbaar. In de tweede plaats vraagt het stedelijke
vernieuwingsproces ook zelf om strategieën, processen, samenwerkingsverbanden
en maatregelen die innoverend zijn. Ingrepen in de fysieke leefomgeving zijn
langjarig en kostbaar. De problemen zijn uiteenlopend en complex. Het is daarom
belangrijk dat overheden, diensten, buurten, wijken, corporaties, projectontwikkelaars,
het bedrijfsleven, bewonersorganisaties, milieuorganisaties en andere maatschappelijke
instellingen hun goede en slechte ervaringen met elkaar delen en zo gezamenlijk
de kennis opbouwen die voor een effectief stedelijke beleid nodig is. 1.4 De geldstromen in het ISVHieronder wordt toegelicht welke regelingen (of delen daarvan) in het
ISV zullen opgaan. * VolkshuisvestingsregelingenVoor wat betreft de volkshuisvesting gaat het bij de integratie in het
ISV om het stadsvernieuwingsfonds (thans geregeld via de Wet op de stads-
en dorpsvernieuwing), de grondkostensubsidies (thans geregeld via het Besluit
lokatiegebonden subsidies), de nieuwbouw- en woningverbeteringssubsidies (thans
geregeld via het Besluit woninggebonden subsidies) en de middelen voor de
herstructurering van de woningvoorraad (thans geregeld via de tijdelijke herstructureringsregeling).
Het voornemen om deze budgetten in het ISV te integreren was al aangekondigd
in de ISV-brief van november 1997. Om deze reden wordt nu niet opnieuw ingegaan
op de overwegingen om deze in het ISV te integreren. * Lokale milieukwaliteitIn de brief van 28 november 1997 is de intentie uitgesproken om ook de
gelden voor bodemsanering en geluidswering (gevelisolatie) in het ISV op te
nemen. Inmiddels zijn de mogelijkheden daartoe onderzocht. Na overleg met
IPO en VNG zijn we tot de conclusie gekomen dat het budget voor de gevelisolatie
van woningen tegen rail- en wegverkeerslawaai (thans geregeld via het Subsidiebesluit
openbare lichamen milieubeheer) en een gedeelte van de budgetten voor bodemsanering
(thans geregeld via de Wet bodembescherming) in het ISV kunnen worden geïntegreerd.
Daarmee wordt naar onze mening vanuit VROM een belangrijke bijdrage geleverd
aan een meer samenhangende benadering van de stedelijke problematiek.In het ISV zullen ook de extra middelen worden geïntegreerd die in
het regeerakkoord gereserveerd zijn voor lokaal milieubeleid. * Gevelisolatie tegen rail- en wegverkeerslawaaiHet budget voor gevelisolatie zal per 2000 in het ISV worden geïntegreerd.
Deze integratie komt in de plaats van het eerder in het kader van het project
Modernisering Instrumentarium Geluidbeleid (project-MIG) met IPO en VNG afgesproken
voornemen om de sanering van de meest geluidsbelaste woningen (de zogenaamde
A-woningen) centraal af te handelen en daarna het eventueel voor de sanering
van woningen met een lagere geluidsbelasting (de zogenaamde B- en C-woningen)
beschikbare budget over te hevelen naar het Gemeentefonds. Naar het zich nu
laat aanzien zou die centrale afhandeling van de A-woningen niet eerder dan
het jaar 2008 kunnen zijn afgerond. Door de gevel-isolatiegelden in het ISV
op te nemen (zonder specifieke prestatie-eisen) wordt weliswaar minder vergaand
gedecentraliseerd dan bij het gemeentefonds maar geschiedt die
decentralisatie wel veel eerder dan was voorzien. Bovendien draagt deze decentralisatie
bij aan een integrale benadering van de fysieke leefomgeving.Deze lijn strookt met het MIG-uitgangspunt dat de verantwoordelijkheid
voor het lokale geluidbeleid primair bij de gemeente ligt. De reeds gedane
financiële toezeggingen zullen uiteraard gestand worden gedaan. * BodemsaneringDe reguliere middelen voor bodemsanering in het kader van de Wet bodembescherming
(WBB) zullen voor dat deel dat gericht is op de stedelijke vernieuwing, in
het ISV worden opgenomen. Deze integratie vormt een onderdeel van de eerder,
in het kader van het Kabinetsstandpunt Vernieuwing bodemsaneringsbeleid (juni
1997) voorgenomen decentralisatie van deze gelden naar de bevoegde gezagen,
in casu de vier grote gemeenten en de provincies voor de andere gemeenten.Concreet zullen van de WBB-gelden de gedeelten die bestemd zijn voor de
urgente sanering van ernstige bodemverontreiniging in gebieden met een woonfunctie
en met andere stedelijke functies (d.w.z. openbare ruimten zoals wegen, parken,
pleinen, kantoren en dergelijke) in het ISV worden geïntegreerd. Afhankelijk
van de wijze waarop de integratie van de bedrijfsterreinen in het ISV wordt
vormgegeven worden ook de daaraan gerelateerde middelen voor bodemsanering
in het ISV opgenomen.Een drietal deelterreinen – en dus de daarmee gemoeide saneringsgelden –
zal buiten het ISV worden gehouden. Dit betreft de gelden voor urgente bodemsanering
in landelijk gebied, de gelden voor sanering van waterbodems (van doorgaande
wateren, die veeal qua financiering en uitvoering gekoppeld zijn aan de waterschappen)
en de gelden voor de aanpak van bodemverontreiniging via branchegewijze aanpak
(voor die branches waarvoor een landelijke aanpak effectiever en efficiënter
is, zoals de voormalige gasfabriekterreinen).In de komende maanden zal nog nader worden onderzocht of en hoe ook de
budgetten voor zogenaamde omvangrijke gevallen van bodemsanering in het ISV
kunnen worden geïntegreerd. Hierbij wordt nader bepaald op welk niveau
«omvangrijk» gedefinieerd moet worden. Voor de bodemsaneringsmiddelen
die in het ISV worden geïntegreerd zal in essentie de hoofdstructuur
van het ISV worden gevolgd. Bijzonder is de adviesrol die de provincie hier
krijgt voor de rechtstreekse gemeenten buiten de vier grote steden. De provincie
krijgt voor deze gemeenten – uitsluitend voor het onderdeel bodemsanering –
een adviesrol bij het bepalen van het indicatieve budget, bij het beoordelen
van het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma en bij de verantwoording na afloop
van het subsidietijdvak. Het voorafgaande wordt zo ingevuld dat er alleen
in de toedelingsfase sprake is van een apart onderscheiden deelbudget voor
bodemsanering. Indien wij besluiten op basis van het ontwikkelingsprogramma
(dat ook het terrein van de bodemsanering omvat) de ISV-middelen beschikbaar
te stellen is er sprake van een ongedeeld ISV-budget dat de gemeente ter beschikking
wordt gesteld.De provinciale rol beperkt niet de integrale verantwoordelijkheid van
de rechtstreekse gemeenten want de provincie beoordeelt niet op projectniveau
maar beoordeelt of de gemeentelijke voornemens op programmaniveau binnen het
kader van de WBB en binnen het ISV-toetsingskader blijven (bijvoorbeeld of
de gemeentelijke voornemens voldoende bijdragen aan de NMP-saneringsdoelstelling).
Bij de concrete planuitvoering houdt de provincie – als bevoegd gezag
op het gebied van de Wet bodembescherming – een technisch-inhoudelijke
beoordelingsrol. Het gaat hierbij bijv. om de toetsing van de
kwaliteit van genomen saneringsmaatregelen. Conform het Kabinetsstandpunt
Vernieuwing bodemsaneringsbeleid zal die taak door de provincie aan gemeenten
worden overgedragen zodra die daarvoor voldoende zijn toegerust.Integratie in het ISV is ook voor bodemsanering een ingrijpende verandering.
Dit vindt plaats tegelijkertijd met andere veranderingen in het bodemsaneringsbeleid
als uitvloeisel van het kabinetsstandpunt Vernieuwing bodemsaneringsbeleid.
Op dit moment bestaat nog geen helder zicht op de – deels extra –
werkzaamheden die moeten worden verricht door het rijk, de provincies en de
gemeenten en de daarmee gemoeide doorlooptijd om de integratie van bodemsanering
in het ISV verantwoord te kunnen doorvoeren. Wel is duidelijk dat een en ander
niet voor 2000 gereed zal kunnen zijn. Daarom zal weliswaar de integratie
van het onderdeel bodemsanering in 2000 in de wet SV worden verankerd, de
materiële integratie zal vermoedelijk niet eerder dan een of twee jaar
later kunnen plaatsvinden. Daarbij is ook van belang dat gewaarborgd moet
kunnen worden dat bestaande meerjarige afspraken van provincies m.b.t. bodemsanering
worden geëffectueerd. * Budget Stedelijke Knooppunten, Stimuleringsprogramma
Intensief Ruimtegebruik en SleutelprojectenTenslotte hebben een drietal budgetten/regelingen vanuit de ruimtelijke
ordening betekenis voor het ISV. Allereerst is er het Budget Stedelijke Knooppunten
dat als doel heeft de positie van de stedelijke knooppunten als (inter-)nationaal
vestigingsmilieu voor bedrijven te versterken door het verbeteren van de kwaliteit
van de openbare ruimte. Dit budget sluit aan op de praktijk van het ISV, en
daarom hebben wij besloten om vanaf 2000 het Budget Stedelijke Knooppunten
op te nemen in het ISV.Als tweede bestaat het Stimuleringsprogramma Intensief Ruimtegebruik,
dat zich richt zich op kennisoverdracht, communicatie en het stimuleren van
individuele projecten. Het programma kent een looptijd tot en met 2002. Gezien
deze specifieke doelstelling en financieringsstructuur en de beperkte tijdsduur
wordt het programma in ieder geval niet voor 2003 opgenomen in het ISV. Mocht
tezijnertijd geconcludeerd worden dat voortgezette stimulering van intensief
ruimtegebruik wenselijk is, dan ligt het voor de hand om het ISV aan te wijzen
als het uitvoeringsinstrument voor een dergelijke regeling.Als derde en laatste zijn er de nieuwe sleutelprojecten. Hoewel Sleutelprojecten
inhoudelijk bij uitstek onderdeel uitmaken van stedelijke vernieuwing, zijn
ze, vanwege de afwijkende manier van financiering, niet inpasbaar binnen het
door het ISV geschapen kader. Wel kunnen de sleutelprojecten, dankzij hun
investeringsimpuls, voor de desbetreffende gemeenten een voorbeeldfunctie,
uitstralingseffect of spin-off hebben. We gaan er zonder meer van uit dat
de sleutelprojecten in de ontwikkelingsprogramma's van de desbetreffende gemeenten
een expliciete plaats krijgen. Omvang van de budgettenDe voor de stedelijke vernieuwing (excl. milieu) beschikbare budgetten
bedragen voor de periode 2000 t/m 2010 ruim f 7 mld (stand miljoenennota
1999). Daarnaast is in het regeerakkoord een intensivering voor stedelijke
vernieuwing voorzien van f 2,25 mld. In totaal is dan t/m 2010 een bedrag
van ruim 9 miljard op kasbasis beschikbaar. Bij voorjaarsnota 1999 zalover
de toedeling van dit bedrag worden besloten.De exacte omvang van de bedragen voor de milieucomponent moet nog worden
bepaald. Het gaat om budgetten voor gevelisolatie geluidhinder, bodemsanering,
lokale milieuhinder en overige NMP 3 opties. De twee laatst genoemde onderwerpen
zijn eveneens begrepen in de aanvullende post op de miljoenennota 1999 waarover
bij de totstandkoming van de voorjaarsnota 1999 definitief zal worden besloten
over de toedeling.In de brief over het budget voor het eerste ISV-tijdvak zullen wij nader
ingaan op de exacte omvang van het ISV-budget (incl. de middelen voor economische
bedrijvigheid), de verdeling daarvan en de relatie met bestaande afspraken. II. Het ISV uitgewerkt op onderdelen 2.1 Het gemeentelijke ontwikkelingsprogrammaIn het kader van het GSB-beleid zullen de 25 GSB-gemeenten nog voor de
zomer van 1999 een stadsvisie ontwikkelen. Zo'n stadsvisie kan
worden beschouwd als de paraplu van de ontwikkelingsprogramma's in de verschillende
kolommen. De stadsvisie bevat een kenschets van de stad: een analyse van de
sterke en zwakke punten, van de kansen en bedreigingen, de identiteit van
de stad. Het gemeentebestuur beschrijft op basis van die kenschets –
sectoroverstijgend – zijn ambities in de zin van beoogde ontwikkelingsrichtingen.
Het gemeentebestuur stelt daarbij ook strategieën voor veranderingsprocessen
vast. Vaak zal daarbij een prioritering – naar onderwerpen en/of gebieden –
nodig zijn. Ook de betrokkenheid van de functionele samenwerkingspartners
komt aan de orde. De stadsvisie richt zich op de langere termijn (minimaal
tien jaar).Het ontwikkelingsprogramma Stedelijke Vernieuwing ligt een
abstractieniveau lager: daarin wordt aangegeven welke tastbare resultaten
het gemeentebestuur in de eerstvolgende vijfjaarsperiode wil bereiken (met
een doorkijk naar tien jaar) op het gebied van de fysieke leefomgeving. Om
voor een rijksbijdrage van VROM in aanmerking te komen is het voldoende als
gemeenten hun ontwikkelingsprogramma primair richten op het bereik van het
ISV: wonen, milieu, ruimte en economische activiteiten. We zullen er –
ook in verband met de relatie met het GSB – echter sterk op aandringen
dat gemeenten in hun ontwikkelingsprogramma de volledige breedte van de fysieke
leefomgeving in samenhang beschrijven: dus ook bereikbaarheid, grootschalig
groen, monumenten etc.Het gaat ons bij het ontwikkelingsprogramma SV niet om een projectenlijst
maar om een investeringsprogramma waarin de genoemde aspecten van de fysieke
ruimte vanuit een samenhangend perspectief worden neergezet. De gemeente zal
daarin aangeven welke «fysieke» veranderingsprocessen nodig zijn
in het licht van de ambities in de stadsvisie. Om voor een rijksbijdrage in
aanmerking te komen zal de gemeente in het programma ook meetbare, beoogde
effecten moeten vastleggen.In het ontwikkelingsprogramma zullen zowel stadsbrede als wijkgerichte
ambities aan de orde komen, zullen duidelijke keuzen (prioritering) moeten
worden gemaakt en zal zo mogelijk ook een fasering in de tijd moeten worden
aangegeven.Het ontwikkelingsprogramma staat primair ten dienste aan het proces van
stedelijke vernieuwing en dus aan de gemeente en de lokale partijen zelf.
Voor de gemeentelijke diensten is het programma koersbepalend in de zin van
beleid en planning. In dat opzicht biedt het programma de gemeenteraad een
richtinggevend en toetsbaar beleidskader. Voor de particuliere sectoren kan
het ontwikkelingsprogramma – als duurzaam, meerjarig investeringskader –
een betrouwbaar investeringsklimaat scheppen en een stimulans
zijn voor betrokkenheid. Het programma moet daarom ook zodanig zijn vormgegeven
dat die partijen ermee uit de voeten kunnen.Wij vinden het belangrijk dat het programma gemeenten stimuleert tot een
omslag van een vaak nogal sterk subsidie-georiënteerde benadering naar
meer zelfoplossend vermogen en een aanpak waarin samenhang en samenwerking
centraal staan. Bovendien bieden dergelijke programma's goede aanknopingspunten
voor de dialoog tussen de bestuurslagen over ambities en randvoorwaarden.Het ontwikkelingsprogramma geeft bovendien VROM onderscheidenlijk de provincie
inzicht in de beoogde inzet van de middelen en vormt daarmee ook de basis
voor de financiële relatie tussen de bestuurslagen en uitgangspunt voor
de beoordeling van de doelmatigheid van de inzet van die middelen. 2.2 ProcesvereistenWij hechten grote waarde aan de kwaliteit van het proces van stedelijke
vernieuwing. In het ISV wordt daarom – naast de inhoudelijke voorwaarden –
aan de totstandkoming van het ontwikkelingsprogramma ook een aantal procesvoorwaarden
gesteld. Daarbij staan het stimuleren van een brede betrokkenheid bij de stedelijke
vernieuwing alsmede van een samenhangende aanpak van buurten en wijken.1. Het ontwikkelingsprogramma moet door de gemeenteraad zijn vastgesteld.2. Het ontwikkelingsprogramma dient een analyse van de problemen en potenties
van de fysieke leefomgeving te bevatten, zowel op het niveau van de stad als
van (waar relevant) de wijken. De analyse dient ook in een regionaal perspectief
te worden geplaatst.3. Het ontwikkelingsprogramma dient in samenspraak met relevante lokale
partijen te zijn voorbereid (de gemeente moet daarvan verslag doen in dat
programma). Daartoe behoren in elk geval de woningcorporaties, marktpartijen
en bewonersorganisaties.4. Het ontwikkelingsprogramma dient te zijn afgestemd met omliggende gemeenten
(de gemeente moet daarvan verslag doen in dat programma).5. Het ontwikkelingsprogramma dient een inschatting te bevatten van de
benodigde investeringen in de eerste vijfjaarsperiode, alsmede een verdeling
daarvan over de verschillende partijen (gemeente, corporaties, particuliere
sector, rijk).6. In het ontwikkelingsprogramma moet de samenhang worden aangegeven met
aanpalende beleidsterreinen binnen de fysieke kolom (bijv. infrastructuur,
monumentenzorg, grootschalig groen in de stad) en buiten de fysiek kolom (bijv.
welzijn, werkgelegenheid, zorg, onderwijs).7. In het ontwikkelingsprogramma dienen de beoogde resultaten meetbaar
en zo mogelijk in termen van beoogde effecten van beleid te worden beschreven.
Het gaat hierbij dus niet primair om een opsomming van concrete maatregelen
en projecten maar om de met die maatregelen en projecten beoogde effecten.Alvorens een rijksbijdrage toe te kennen zullen wij onderscheidenlijk
de provincie beoordelen of een gemeente in voldoende mate aan deze procesvoorwaarden
heeft voldaan. Voor wat betreft de rechtstreekse gemeenten zullen wij m.b.t.
punt 4 een advies vragen aan de betreffende provincie. 2.3 De inhoud van de ontwikkelingsprogramma'sHet ISV is een doeluitkering. De middelen moeten in relatie tot de doelstellingen
zo effectief mogelijk worden besteed. Over de effectiviteit van de inzet van
de middelen moeten wij aan de Tweede Kamer verantwoording afleggen. De inhoudelijke
dialoog tussen ons, de gemeenten en de provincies is daarom niet vrijblijvend.
Uiteindelijk zullen wij een beslissing moeten nemen over het verstrekken van –
omvangrijke – rijksbijdragen. Naast de procesvoorwaarden stellen wij
daarom een aantal inhoudelijke voorwaarden. In de wet SV zal worden aangegeven
dat het ontwikkelingsprogramma moet voldoen aan bestaande wet- en regelgeving
én moet passen binnen de hoofdlijnen van ons beleid. Wij zullen elke
vijf jaar in een «toetsingskader» aangeven aan welke voorwaarden
het ontwikkelingsprogramma in inhoudelijke zin moet voldoen. Dat schept helderheid
naar zowel de gemeenten als naar degenen die in de praktijk het ontwikkelingsprogramma
gaan beoordelen.In het ISV-toetsingskader zal worden aangegevena) op welke prestatievelden het ontwikkelingsprogramma van de gemeente
minimaal betrekking moet hebben enb) aan welke kwalitatieve eisen (beoogde resultaatsrichting) en kwantitatieve
eisen (output en tempo) het ontwikkelingsprogramma minimaal moet voldoen.Uiteraard zullen de kwalitatieve en kwantitatieve eisen per prestatieveld
verschillen, afhankelijk van de mate waarin bijvoorbeeld bestaande verplichtingen
moeten worden nagekomen, de gewenste sturing op eindresultaat en tempo etc.
Cruciaal is echter dat vooraf duidelijkheid ontstaat over de door het rijk
beoogde (en door de gemeenten gedeelde) doelstellingen, gecombineerd met een
zo groot mogelijke gemeentelijke beleidsvrijheid over het «hoe en wat».
Pas dan ontstaat immers een heldere inspannings- en resultaatsverplichting,
gebaseerd op door de gemeenten zelf geformuleerde ambities. Een dergelijk
toetsingskader kan daarmee ook een belangrijke rol spelen bij de – tussentijdse –
monitoring en verantwoording over de doelmatigheid van de ingezette middelen.De feitelijke beoordeling van het ontwikkelingsprogramma betreft dus procesvoorwaarden
en het ISV-toetsingskader. Het gaat er daarbij om dat 1. de gemeente de procesvoorwaarden
naar behoren heeft ingevuld en 2. het ontwikkelingsprogramma niet strijdig
is met relevante wet- en regelgeving en past binnen de doelstellingen van
de ministeries van VROM en – voor de rechtstreekse gemeenten –
EZ (met het toetsingskader als maatstaf). In de praktijk zal de «beoordeling»
de resultante zijn van een overlegproces. Overleg dat bij voorkeur al in een
vroeg stadium van de totstandkoming van het ontwikkelingsprogramma plaatsvindt.
Aan het eind van het proces zou het ontwikkelingsprogramma voorwerp van bestuurlijk
overleg kunnen zijn, al of niet uitmondend in een toezegging van de Minister
van VROM (onderscheidenlijk de provincie) van een rijksbijdrage. Indien het
ontwikkelingsprogramma niet blijkt te voldoen aan de procesvoorwaarden en
het toetsingskader dan krijgt de gemeente natuurlijk de gelegenheid om alsnog
met een aangepast programma te komen.De concrete invulling van het toetsingskader ten behoeve van het eerste
ISV-tijdvak zullen we voor de zomer van 1999 aan u voorleggen.Voor de GSB-gemeenten zullen we daarnaast samen met de Minister voor GSI
ook bezien of de ontwikkelingsprogramma's sporen met de tussen het Rijk en
die gemeenten gesloten stadsconvenanten. 2.4 De rol van de provincieDe provincie heeft in ISV-verband drie hoofdtaken: het bevorderen van
de bovenlokale afstemming van de stedelijke vernieuwing, het budgethouderschap
voor de niet-rechtstreekse gemeenten en advisering over het onderdeel bodemsanering
in het ontwikkelingsprogramma van de rechtstreekse gemeenten (m.u.v. de vier
grote gemeenten). Zie voor dit laatste punt paragraaf 1.4. Bovenlokale afstemming van de stedelijke vernieuwingDe provincie bevordert, ondersteunt en ziet toe op de bovenlokale afstemming
van het gemeentelijke stedelijke vernieuwingsbeleid. Deze taak betreft alle
gemeenten, rechtstreekse zowel als niet-rechtstreekse. Voor de rechtstreekse
gemeenten komt deze taak tot uitdrukking in het advies dat de provincie aan
het begin van de cyclus aan het rijk uitbrengt over het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma.
Bij de niet-rechtstreekse gemeenten betrekt de provincie de bovenlokale aspecten
bij haar afweging ISV-subsidie toe te kennen aan die gemeenten.Deze afstemmingstaak kent twee elementen. Het eerste element betreft de
afstemming van ontwikkelingsprogramma's van buurgemeenten. De provincie kan
daarbij een actieve, stimulerende rol vervullen. Het tweede element betreft
de terreinen waarop de provincie al formele eigen verantwoordelijkheden heeft.
Het gemeentelijke ontwikkelingsprogramma mag niet in strijd zijn met het op
die terreinen gevoerde provinciale beleid. Budgethouderschap voor de niet-rechtstreekse gemeenten.In het ISV is de provincie budgethouder voor de niet-rechtstreekse gemeenten.
In die hoedanigheid draagt ze zorg voor de toedeling van budgetten aan deze
gemeenten. Uitgangspunt voor de invulling van hun rol op dit punt is dat alle
gemeenten in Nederland zoveel mogelijk volgens dezelfde systematiek worden
behandeld. Dit betekent voor de niet-rechtstreekse gemeenten, naar analogie
van de rechtstreekse gemeenten in hun relatie met het rijk, dat er per provincie
vooraf door de provincie verdeelcriteria bekend worden gemaakt, dat de gemeenten
een ontwikkelingsprogramma maken dat de provincie beoordeelt, waarna de in
het vooruitzicht gestelde subsidie wordt toegezegd, gevolgd door – aan
het eind van de cyclus – verantwoording aan de provincie.Zowel voor de bovenlokale afstemming als het budgethouderschap voor de
niet-rechtstreekse (en de verdeling) gemeenten geldt dat provincies vooraf
helder moeten aangeven welke inhoudelijke prioriteiten zij vanuit het provinciale
kader willen leggen. Daarbij zijn de doelstellingen van de wet SV en het inhoudelijke
toetsingskader maatgevend. Wanneer een provincie aanvullende prioriteiten
wil stellen zal zij zowel richting de Minister van VROM als richting gemeenten
daarvan de noodzaak en redelijkheid moeten aantonen.Ten aanzien van de verdeling over de niet-rechtstreekse gemeenten mag
de provincie – met inachtneming van het ISV-toetsingskader – een
eigen afweging maken. Omdat dat kan betekenen dat bepaalde niet-rechtstreekse
gemeenten minder ISV ontvangen dan zij op grond van een «objectieve
sleutel» zouden hebben gekregen zal die afweging met waarborgen moeten
zijn omkleed.De provinciale verdeelcriteria dienen binnen een nader te bepalen termijn
na de indicatieve verdeling te worden vastgesteld. Net als de rechtstreekse
gemeenten moeten de niet-rechtstreekse gemeenten immers tijdig inzicht hebben
in de beschikbare bijdrage om gericht aan de slag te kunnen gaan met het opstellen
van het ontwikkelingsprogramma. Ook zal rekening moeten worden gehouden met
eventuele bestaande afspraken van VROM m.b.t. gemeenten of groepen van gemeenten.Voor de kleinste gemeenten, waar geen sprake is van een structurele vernieuwingsopgave,
kan de provincie besluiten tot subsidietoekenning op projectmatige basis.
D.w.z. dat de betreffende gemeenten desgewenst zonder een ontwikkelingsprogramma –
maar op basis van een concreet plan – voor een bijdrage in aanmerking
kunnen komen. Overigens blijft ook op het gebied van de stedelijke vernieuwing
de mogelijkheid bestaan dat gemeenten onderling – op basis van de Wet
gemeenschappelijke regelingen – samenwerken. Ontwikkelingsprogramma's
die gezamenlijk door 2 of meer gemeenten zijn ontwikkeld (en vastgesteld door
de betreffende gemeenteraden) zullen door VROM en de provincies materieel
op dezelfde manier worden behandeld als ontwikkelingsprogramma's van afzonderlijke
gemeenten. Zaken als de financiële verplichting, de uitbetaling, de verantwoording
e.d. zullen formeel wel via de afzonderlijke gemeenten blijven lopen. 2.5 De verdeelsystematiek van het ISVHieronder wordt beknopt beschreven hoe de verdeling van het ISV over gemeenten
in zijn werk zal gaan. Bij die verdeling moet in het oog worden gehouden dat
de middelen voor het overgrote deel afkomstig zijn uit bestaande budgetregelingen.
Zeker in de beginjaren zullen de kasritmes, de oorspronkelijke doelstellingen
(bijv. stadsvernieuwing) en de bestaande afspraken hun stempel drukken op
de verdeling van het ISV.De verdeelsystematiek van het ISV bestaat uit 2 onderdelen.Het eerste onderdeel is de indicatieve verdeling van het ISV-budget
zoals die vooraf door de Ministers van VROM en onderscheidenlijk de provincies
zal worden bekendgemaakt. Om gemeenten in staat te stellen om een programma
te ontwikkelen dat betrekking heeft op langjarige ontwikkelingstrajecten m.b.t.
de fysieke omgeving én om daarover een zekere mate van commitment van
corporaties en de particuliere sector te kunnen verkrijgen is het noodzakelijk
dat gemeenten vooraf inzicht hebben in de orde van grootte van de rijksbijdrage
waarop ze – onder voorbehoud van de jaarlijkse begrotingsvaststelling –
kunnen rekenen. Daarom zullen de Ministers van VROM – voor de rechtstreekse
 gemeenten – EZ tijdig een indicatieve verdeling over de rechtstreekse
gemeenten en de 12 provincies bekendmaken. Het deel van het ISV-budget dat
op deze manier zal worden verdeeld zal voor de eerste vijfjaarsperiode in
een orde van grootte liggen van ongeveer 90% van de totaal per 1 januari
2000 voor ISV beschikbare geldstromen.De verdeling zal voor een belangrijk deel gebaseerd zijn op een zoveel
mogelijk geobjectiveerde benadering van de gemeentelijke behoefte aan rijksbijdragen
voor stedelijke vernieuwing. Momenteel wordt daartoe – in overleg met
gemeenten en provincies – gewerkt aan de ontwikkeling van een zoveel
mogelijk geïntegreerde ISV-verdeelsleutel voor de verdeling van het beschikbare
budget voor het eerste ISV-tijdvak van vijf jaren. In die sleutel zal met
de behoeftenramingen, zoals die ten grondslag hebben gelegen aan de geldstromen
die opgaan in het ISV (zoals de stadsvernieuwing, de herijking van de stadsvernieuwing,
de herstructureringsopgave de Vinac-afspraken, afspraken over bodemsanering),
rekening worden gehouden. We zullen er op toezien dat de indicatieve verdeling volledig recht doet
aan bestaande afspraken (bijv. stadsvernieuwingsfonds en incidentele afspraken
zoals met het Noorden en Lelystad).Voor de zomer van 1999 zal de indicatieve verdeling voor het eerste ISV-tijdvak
aan u worden voorgelegd. Het ISV-budget zal in vijf jaarlijkse termijnen worden
uitbetaald. Indien onverhoopt budgettaire omstandigheden daartoe aanleiding
geven kunnen maximaal twee uitbetalingsjaren aan deze periode worden toegevoegd.In de tweede plaats zijn wij voornemens de beleidsconcurrentie te bevorderen
door een beperkt deel van het ISV-budget te bestemmen voor gemeenten die in
kwalitatieve zin op onderdelen van de stedelijke vernieuwing uitzonderlijk
of innovatief presteren. Aan die gemeenten zal een aparte rijksbijdrage kunnen worden verstrekt. Die extra bijdragen zouden zowel betrekking
kunnen hebben op de kwaliteit van het ontwikkelingsprogramma als op concrete
projecten in de fase van de realisatie ervan. Een dergelijke «bonus»
kan naar onze mening vooral in deze fase – waarin zowel het ISV als
bijv. de herstructurering zich nog ontwikkelen – een extra prikkel zijn
voor kwaliteit en innovatie. Hiermee komen we ook tegemoet aan de suggestie
die de Sociaal Economische Raad heeft gedaan in zijn advies «Samen voor
de stad» om te komen tot «gezonde vormen van beleidsconcurrentie».
De Raad deed de aanbeveling om in aanvulling op de bestaande middelen uit
het gemeentefonds en de structurele middelen voor een meerjarig stedelijk
ontwikkelingsbeleid te komen met een beperkt prestatiebudget waarin prikkels
zijn ingebouwd om tot betere resultaten te komen.Deze rijksbijdrage zal in de eerste vijfjaarsperiode beperkt van omvang
zijn (maximaal 5% van de voor het ISV beschikbare geldstromen). De mate en
vorm waarin deze prikkel in de toekomst verder zal worden uitgebouwd zullen
afhangen van de resultaten van monitoring en evaluatie.Wij overwegen – in samenspraak met gemeenten, provincies en marktpartijen –
vooraf thema's te benoemen waarop de kwaliteit in dit verband in het bijzonder
zal worden beoordeeld. Voorbeelden daarvan zouden kunnen zijn: een samenhangende
benadering van de fysieke leefomgeving in relatie tot sociaal-culturele infrastructuur
en stadseconomie, een innovatieve herstructureringsaanpak, vernieuwende methoden
van betrokkenheid van marktpartijen.In de wet SV zal overigens ook de mogelijkheid worden opengehouden om
een tijdelijke stimuleringsregeling in het leven te roepen. Een dergelijke,
beperkte subsidieregeling kan nodig zijn om – in aanvulling op de meer
structurele geldstroom in het ISV – bepaalde ontwikkelingen op het gebied
van de stedelijke vernieuwing gericht en tijdelijk te stimuleren. Vanuit het
algemene streven naar integratie en ontkokering dient een dergelijke specifieke
regeling natuurlijk slechts bij hoge uitzondering te worden ingesteld. 2.6 Monitoring, visitatie en evaluatieHet sturingsconcept van het ISV brengt met zich dat de voortgang van het
proces van stedelijke vernieuwing intensief wordt gemonitord en geëvalueerd.
Immers, de rijksoverheid gaat op een kernpunt van beleid omvangrijke meerjarige
verplichtingen aan zonder tussentijdse verantwoordingsrapportages.Er zal een systeem worden opgezet van structurele monitoring van de ontwikkelingen
op het gebied van de stedelijke vernieuwing. Daarbij zullen het geheel vernieuwde
Woningbehoefte onderzoek en de Kwalitatieve Woonregistratie een
belangrijke rol spelen. In het wetsvoorstel SV zullen gemeenten worden verplicht
om desgevraagd aan de Minister van VROM onderscheidenlijk de provincie alle
informatie aan te leveren die relevant is voor het volgen van de voortgang
van de stedelijke vernieuwing en/of de evaluatie van het ISV.Daarnaast zijn wij voornemens om een systeem van visitatie op te zetten.
In een dergelijk systeem werken gemeenten, provincies en rijksoverheid aan
verbetering van de kwaliteit en uitvoering van de stedelijke vernieuwing door
zelfanalyse, evaluatie en uitwisseling van ervaringen. Een onafhankelijke
visitatiecommissie zou het beleid van de steden – in samenspraak met
die steden zelf – kunnen analyseren. Daarbij zou ook de rol van particuliere
instanties en organisaties worden betrokken. De uitkomsten van de onderzoeken
kunnen worden beschouwd als de kwalitatieve verdieping van de cijfers over
de voortgang van de stedelijke vernieuwing en zullen voor alle partijen input
zijn in hun vervolgtrajecten. Door het ministerie van VROM zullen de uitkomsten
bijvoorbeeld worden meegewogen bij de evaluatie van het ISV. De uitkomsten
van het visitatietraject zullen ook naar de Tweede Kamer worden gestuurd.
We streven ernaar dat halverwege de vijfjaarsperiode in elk geval alle rechtstreekse
gemeenten en alle provincies aan een visitatieronde meedoen.Voor beide onderwerpen – structurele monitoring en visitatie –
is de samenhang met het grote stedenbeleid van veel belang. De visitatie wint
aan waarde als de vitalisering van de steden in den brede – d.w.z. zowel
sociaal, fysiek als economisch – onderwerp van analyse is. Dan kunnen
immers ook de dwarsverbanden worden gelegd die van belang zijn voor het rendement
van de inspanningen in de verschillende kolommen. Wij streven er daarom naar
het ISV-visitatietraject voor de rechtstreekse gemeenten zoveel mogelijk in
te passen in het visitatietraject van het grotestedenbeleid. Hetzelfde geldt
voor de structurele monitoring. Ook daar willen we in overleg met de Minister
van GSI komen tot een stroomlijning van informatiebehoefte, onderzoeken en
rapportages.In 2004 zullen we – mede naar aanleiding van de resultaten van de
uitkomsten van de structurele monitoring (en wellicht de visitatieronde) –
een evaluatie van het ISV naar de Tweede Kamer sturen. Deze evaluatie zal
kunnen worden benut voor eventueel gewenste bijstellingen voor de tweede vijfjaarsperiode. 2.7 VerantwoordingIn het verantwoordingstraject van het ISV staat niet de besteding van
de rijksmiddelen – die in verhouding tot de benodigde maatschappelijke
investeringen relatief gering zijn – maar de verantwoording op het maatschappelijk
rendement voorop.Vanaf het moment dat wij op basis van een gemeentelijke ontwikkelingsprogramma
een ISV-bijdrage verlenen, fungeren de in het ontwikkelingsprogramma benoemde
meetbare doelstellingen als de prestatie die de gemeente moet gaan leveren.In logisch vervolg daarop zullen de gemeenten aan het eind van de vijfjaarsperiode
een eindverantwoording moeten uitbrengen aan VROM onderscheidenlijk de provincies.
In die verantwoording zal de gemeente moeten aangeven in hoeverre de beoogde
effecten zijn gerealiseerd en wat er de oorzaken van zijn dat de resultaten –
naar boven of beneden – afwijken van de oorspronkelijke ambities. Die
formele eindverantwoording kan worden beschouwd als de laatste fase van de
communicatie tussen de bestuurslagen over de voortgang en resultaten van de vijfjaarsperiode ISV. Over de geaggregeerde resultaten zal
aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd.In de regel zal de eindverantwoording voor beide partijen geen verrassingen
opleveren. Immers door monitoring en visitatie hebben alle betrokkenen steeds
een goed beeld van de voortgang. Mocht de verantwoording vragen oproepen dan
zullen wij onderscheidenlijk de provincie natuurlijk in contact treden met
de betreffende gemeente. Indien wij onderscheidenlijk de provincie tot de
conclusie komen dat er in redelijkheid kan worden gesproken van verwijtbaar
slecht presteren van de gemeente dan zal een sanctie worden getroffen.Omdat een financiële sanctie (het opschorten van uitbetalingen) de
gemeente kan belemmeren in het aangaan van overeenkomsten met investeerders
zullen wij onderscheidenlijk de provincie daarbij in eerste instantie interveniëren
in de vorm van aanvullende voorwaarden voor het nieuwe ISV-tijdvak.Er zal ook een wettelijke basis worden gecreëerd om – in geval
dat uit signalen blijkt dat een gemeente in ernstige mate in gebreke blijft –
tussentijds interventie van VROM mogelijk te maken. VROM c.q. de provincie
zal in beide gevallen daarover natuurlijk eerst met de betreffende gemeente
in overleg treden.Op grond van de Algemene Wet Bestuursrecht is het overigens ook altijd
mogelijk om tussentijds, bijv. als een gemeente in ernstige mate in gebreke
blijft, een financiële sanctie te treffen.De provincies brengen n.a.v. de eindverslagen van gemeenten een verslag
uit aan de Minister van VROM.De controle op de rechtmatigheid van de bestedingen geschiedt door de
gemeentelijke accountant (single audit). III Implementatie en overgangsproblematiek 3.1 ImplementatieDe invoering van het ISV zal van gemeenten en provincies een behoorlijke
inspanning vergen. Het ISV vergt immers een omslag in het denken en het werken
in de fysieke kolom van zowel de gemeenten als de provincies. Het leggen van
zinvolle verbanden tussen de verschillende beleidsterreinen en het aangaan
van samenwerkingsrelaties met uiteenlopende particuliere instanties kosten
tijd en energie. Een gemeente die daadwerkelijk «in de geest van het
ISV» wil gaan werken zal vaak ook haar organisatie willen aanpassen.
Gemeenten zullen de tijd nodig hebben om een en ander te internaliseren en
in te passen in hun lopende trajecten. Wij zien de invoering van het ISV daarom
nadrukkelijk als een groeimodel. De ambities die wij hebben ten aanzien van
bijv. de integraliteit van beleid, het sturen op effecten en het belonen van
innovatie en kwaliteit zullen minstens een «vijfjaarsperiode»
nodig hebben om goed vorm te krijgen. Daarom hechten wij ook veel belang aan
een goede monitoring en evaluatie. De al eerder genoemde visitatiecommissies
zouden daarbij een rol kunnen spelen.Wij streven ernaar gemeenten zoveel mogelijk te ondersteunen bij het ontwikkelen
van visies en programma's. Daartoe zullen in de loop van dit jaar –
in samenwerking met de VNG en het IPO – gerichte voorlichtingsactiviteiten
worden ondernomen. Die zullen gericht zijn op overdracht van kennis (bijv.
de toepassing van het vernieuwde Woningbehoefte-onderzoek voor de analyse
van de lokale problematiek) en het stimuleren van de lokale procesgang.
Daarbij zal zoveel mogelijk worden aangesloten bij de processen die binnen
de verschillende gemeenten al in gang zijn gezet.Enkele grote steden hebben ons de suggestie gedaan om gezamenlijk te komen
tot een Innovatiecentrum Stedelijke Vernieuwing. Aan een dergelijk centrum –
primair bedoeld om de innovatie van de stedelijke vernieuwing te ondersteunen –
zouden uiteenlopende organisaties op het gebied van de stedelijke vernieuwing
kunnen deelnemen: departementen, belangenorganisaties, kennisinstituten, provincies,
gemeenten, bedrijfsleven e.d. Het centrum zou een kennisbank over stedelijke
vernieuwing kunnen opbouwen, innovatief onderzoek kunnen laten doen, pilots
kunnen (doen) uitvoeren, kennisoverdracht kunnen stimuleren e.d. Over die
suggestie zullen wij met betrokkenen in overleg treden. We zullen dat in elk
geval ook goed afstemmen met het initiatief om te komen tot een kenniscentrum
in het kader van het GSB. 3.2 OvergangsproblematiekHet ISV vervangt verschillende oude regelingen. Opheffen van deze regelingen
kent verschillende overgangsproblemen waarvoor een oplossing gevonden dient
te worden. De belangrijkste problemen zijn dat de regelingen verschillende
budgethouders kennen, vaak nog een langdurig uitvoeringstrajekt hebben en
dat er sprake is van spaarsaldi (al of niet vrij besteedbaar). We zullen de
afbouw van de oude regelingen niet opnemen in de wet SV zelf maar in een afzonderlijke
Invoeringswet SV. We streven ernaar deze wet samen met het wetsvoorstel SV
rond de zomer aan u voor te leggen.Voor wat betreft de integratie van het Besluit lokatiegebonden subsidies
(BLS) in het ISV is een complicerende factor dat de Vinex-afspraken –
waaraan de verdeling van dat BLS is gerelateerd – zijn gesloten met
de BON-regio's en de provincies. Voor beide categorieën is ons uitgangspunt
dat de Vinex-afspraken niet mogen worden aangetast door wijzigingen in de
juridische grondslag van de grondkostensubsidie. Voor wat betreft de provincies
betekent dat, dat per provincie zal moeten worden bezien of het mogelijk en
zinvol is om de toegezegde BLS-budgetten uit te splitsen naar de betrokken
gemeenten (die het dan als integraal onderdeel van het ISV kunnen besteden,
met inachtname van de Vinex-afspraken). Voor wat betreft de BON-regio's geldt
dat – zolang de Kaderwet (die conform het regeerakkoord geëvalueerd
zal worden) van kracht is – het bestuur van de betreffende BON-regio
in formele zin budgethouder zal blijven voor de toegezegde BLS-budgetten (zij
het dat die nu formeel op grond van de wet SV worden verstrekt).Vanuit de gedachte dat de implementatie van het ISV een belangrijke eerste
stap is in een groeimodel zullen we op rijksniveau een beperkt deel van het
voor het eerste ISV-tijdvak beschikbare ISV-budget (maximaal 5%) reserveren
voor onvoorziene, incidentele knelpunten op het gebied van de stedelijke vernieuwing.
Voor de aanwending van dit budget zullen wij vooraf heldere criteria vaststellen.
Indien van dit budget geen gebruik behoeft te worden gemaakt zullen we het
voor het einde van het tijdvak alsnog over de gemeenten verdelen.Mede in verband met het opheffen van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing
zal worden onderzocht of de bepalingen m.b.t. het stadsvernieuwingsplan en
de leefmilieuverordening in de Wet op de Ruimtelijke Ordening kunnen worden
opgenomen. In het jaar 2003 zal de werking en effectiviteit van het ISV integraal
worden geëvalueerd. Daarbij zullen ook de resultaten van de evaluatie
van de stedelijke vernieuwingsopgave – zoals die in de nota Stedelijke
vernieuwing is aangekondigd – worden betrokken. 3.3. De procedureMomenteel wordt gewerkt aan het wetsvoorstel SV. We hopen dit wetsvoorstel
rond de zomer van 1999 naar de Tweede Kamer te kunnen sturen. Zoals eerder
in deze brief is aangekondigd zullen we voor de zomer van 1999 een afzonderlijke
brief naar de Tweede Kamer sturen met daarin concrete uitgewerkte voorstellen
voor het inhoudelijk toetsingskader en voor de indicatieve verdeling van het
budget voor het eerste ISV-tijdvak (2000 t/m 2004).Op basis van de uitkomsten van de bespreking van beide brieven met de
Kamer kunnen gemeenten zich dan bij het opstellen van hun ontwikkelingsprogramma's
stedelijke vernieuwing voorbereiden op de inwerkingtreding van de wet ISV.
Ook provincies zullen zich dan kunnen gaan voorbereiden op hun ISV-taken.De implementatie van het ISV zal door VROM, IPO en VNG worden begeleid
in de zin van voorlichting en ondersteuning. Daarbij zullen ook handvatten
worden aangereikt voor het – in samenwerking met de particuliere sector –
tot stand doen komen van ontwikkelingsprogramma's. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. P. PronkDe Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,J. W. RemkesDe Staatssecretaris van Economische Zaken,G. Ybema XNoot1In de contourenbrief over het ISV van 28-11-1997 werd nog gesproken van
«investeringsvisie». In het kader van de stroomlijning van de
begrippen van het grote stedenbeleid is ervoor gekozen om dezelfde terminologie
te hanteren als in de doorstartconvenanten: ontwikkelingsprogramma. Inhoudelijk
wordt hetzelfde bedoeld. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25427-17.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl