Bestuurlijke vernieuwing; Brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30184, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-12-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30184 nr. 14

04-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsreactie Nationale conventie1. Inleiding2. Herstel van vertrouwen3. De actieve burger4. Verhouding regering en parlement5. Nederland en Europa6. De Grondwet in de samenlevingAanbevelingen van de Nationale conventieRuimte voor een actieve samenlevingVersterking van de representatieve democratieBetekenis van de Grondwet in de samenleving.Europa in Nederland, Nederland in Europa
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30184Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 184Bestuurlijke vernieuwingnr. 14BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 december 2007Hierbij bied ik U aan het standpunt van het kabinet over het eindrapport
van de Nationale conventie «Hart voor de publieke zaak».Het kabinet heeft met waardering kennis genomen van de inhoud van dit
rapport (Kamerstuk 30 184, nr. 12).De versterking van de representatieve democratie en de versterking van
het burgerschap, waar de Nationale conventie voor pleit, zijn in lijn met
de benadering die het kabinet heeft gekozen.De Conventie doet ook enkele aanbevelingen die het interne functioneren
van uw Kamer betreffen. Het is niet aan het kabinet hierover een oordeel uit
te spreken.Uw Kamer heeft inmiddels besloten tot een parlementaire zelfreflectie.
Naar de uitkomsten daarvan ziet het kabinet met belangstelling uit. En het
gaat daarover te zijner tijd ook graag het gesprek aan met uw Kamer.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,G. ter HorstKabinetsreactie Nationale conventie1. InleidingHet kabinet heeft met waardering kennis genomen van het eindrapport Hart voor de publieke zaak van de Nationale conventie
(hierna: Conventie). Eveneens waardeert het de transparante en interactieve
wijze waarop dit rapport tot stand is gekomen. De Conventie heeft haar eindrapport
gepresenteerd op 5 oktober 2006, tezamen met vier voorstudies en een
documentaire. De Conventie was ingesteld door het kabinet Balkenende-II in
het kader van zijn agenda voor democratische vernieuwing. De Conventie kreeg
de opdracht voorstellen te doen voor de inrichting van het nationaal politieke
bestel die kunnen bijdragen aan herstel van vertrouwen tussen burger en politiek
en die mede ten grondslag kunnen liggen aan de constitutie voor de eenentwintigste
eeuw. De Conventie is er in geslaagd binnen een korte tijd een samenhangend
pakket van voorstellen aan te bieden. De Conventie maakt daarbij een verhelderend
onderscheid tussen voorstellen die op de korte termijn, de middellange termijn
en de lange termijn kunnen worden ingevoerd. Daarmee maakt zij «bestuurlijke
vernieuwing» hanteerbaar. Op het moment dat de conventie haar voorstellen
deed was het vorige kabinet demissionair. Dat kabinet besloot het geven van
een reactie over te laten aan zijn opvolger.2. Herstel van vertrouwenUit recente onderzoeken blijkt dat Nederlanders enerzijds hoge verwachtingen
hebben van de overheid, maar anderzijds uitspreken niet zo veel vertrouwen
hebben in haar instituties. Dat is uiteraard een onwenselijke situatie en
het kabinet heeft herstel van vertrouwen dan ook hoog in het vaandel staan.Vertrouwen in de overheid en de politiek is noodzakelijk voor de legitimiteit
en de effectiviteit van het overheidsoptreden; zonder vertrouwen geen vitale
democratie en geen stabiele democratische rechtsstaat. De samenleving is de
afgelopen decennia sterk veranderd. Mede daardoor is er een representatieprobleem
en is er scepsis tegenover instituties. Daarop een goed antwoord formuleren
is een opdracht voor regering en volksvertegenwoordiging, elk vanuit hun eigen
verantwoordelijkheid.Het kabinet wil dit doen door gericht aandacht te besteden aan de maatschappelijke
problemen die veel burgers ervaren. In dialoog met betrokkenen moet naar werkbare
oplossingen worden gezocht. Niet door het stapelen van nieuw beleid, maar
door het oor te luisteren te leggen in de samenleving. Met zijn 100 dagen
tour heeft het kabinet dit concreet vorm gegeven.In de tweede plaats door te erkennen dat er veel kracht en kennis zit
bij de burgers en in de georganiseerde samenleving en door een wijs gebruik
te maken van die kracht en die kennis. Het coalitieakkoord verwoordt dit als
volgt: «De overheid laat burgers ruimte om initiatief te nemen en rust
hen toe om voluit mee te doen. Vertrouwen ligt aan de basis van een goed functionerende
overheid. De overheid schenkt vertrouwen aan burgers
en aan professionals en uitvoerders in de publieke sector, wier vakkennis
van cruciaal belang is. De overheid verdient vertrouwen
door een goede dienstverlening, dialoog met de burgers en een goed evenwicht
tussen zorgvuldigheid en slagvaardigheid».In de derde plaats door te werken aan een slagvaardige en efficiente overheid.
De vernieuwing van de rijksdienst heeft echter niet alleen een harde kant, maar ook een zachte kant. Het luisteren naar de burgers en het
verschaffen van ruimte aan burgers vraagt ook om een andere houding van het
overheidsapparaat.En in de vierde plaats door een versterking van de democratie en het democratisch
bestel. Het gaat daarbij primair om een versterking van de representatieve democratie.Het kabinet sluit zich in dit verband graag aan bij de Raad voor het openbaar
bestuur, die in zijn advies «De staat van de democratie» de waarde
van de representatieve democratie voorop stelt vanwege de deliberatie die
daarin plaats vindt. Door het uitwisselen van argumenten komt betere besluitvorming
tot stand en wordt er, zeker in de vorm waarin de representatieve democratie
gestalte heeft gekregen in ons land, beter rekening gehouden met minderheden.
Het gaat in ons land niet om overstemmen, maar vooral om overeenstemmen.Dit gezegd hebbende, wenst het kabinet ook te investeren in democratische
vorming en de bevordering van actief democratisch burgerschap (burgerparticipatie).Versterking van de representatieve democratie betekent in de eerste plaats
het versterken van de rol van de rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigingen,
dus de rol van de Tweede Kamer, provinciale staten en gemeenteraden. Ook de
positie van politieke partijen, die aan erosie onderhevig is, vraagt aandacht.Het kabinet zal maatregelen, initiatieven en voorstellen die bijdragen
aan het versterken van de representatieve democratie entameren en steunen.
Bestaande activiteiten op dit punt worden voortgezet, zoals het Actieprogramma
Lokaal Bestuur met de VNG en de activiteiten van het Instituut voor Publiek
en Politiek (IPP). Maar er is meer nodig. Ook een constructieve dialoog tussen
politiek en samenleving is belangrijk voor de versterking van de representatieve
democratie. Het kabinet pakt dit in samenspraak met anderen – zoals
politieke partijen – op. Politieke partijen en politici hebben hier
een belangrijke taak. Het kabinet acht politieke partijen een onmisbare factor
voor de versterking van de representatieve democratie.Zij rekruteren burgers
voor publieke en politieke functies, representeren en aggregeren verschillende
belangen van burgers, mobiliseren en socialiseren burgers, voeren het maatschappelijke
debat en zijn een onmisbare schakel tussen regering en samenleving. Ook zijn
zij een leerschool voor democratisch gedrag. In overleg met de partijen die
in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn zal het kabinet nagaan hoe de afkalving
van politieke partijen tot staan kan worden gebracht.De voorstellen van de Conventie die in lijn zijn met deze benadering van
het kabinet kunnen daarom worden gesteund.Een goed functionerende representatieve democratie vereist ook dat er
wordt geïnvesteerd in kennis van en draagvlak voor de democratische instellingen,
processen en basiswaarden, waaronder ook de kernwaarden van de rechtsstaat.
Deze doelstelling richt zich zowel op jongeren als het brede publiek (via
onderwijs, nieuwe media en debatten). Voor jongeren is het een noodzakelijk
onderdeel van hun bagage die zij als volwassen burger nodig hebben, niet alleen
als kiezer, maar ook als actief burger of als politicus van de toekomst. Met
het investeren in kennis van democratische processen wordt ook beoogd een
bijdrage te leveren aan het beperken van de voedingsbodem voor wantrouwen
tegen politiek en overheid, en radicalisering. Op dit vlak worden verschillende
initiatieven ontplooid, waaronder onderzoek naar mogelijkheden voor de oprichting
van het Huis van de Democratie.En tenslotte vereist een goed functionerende democratie actief democratisch
burgerschap (burgerparticipatie) De inzet van het kabinet is gericht op versterking van burgerschap. Dit is onderdeel van het Beleidsprogramma
2007–2011 van het kabinet waarin «versterken van burgerschapsvorming»
als doelstelling is opgenomen. De rol van het kabinet op het terrein van het
bevorderen van actief burgerschap ligt vooral op het terrein van toerusting
en het scheppen van voorwaarden, alsmede het steunen van relevante maatschappelijke
initiatieven. In de integratienota 2007–2011 geeft het kabinet aan dat
actief burgerschap een kernbegrip is bij het bevorderen van sociale integratie.
Het kabinet wil het actief burgerschap bevorderen door het verspreiden van
kennis over actuele vormen van burgerschap, door het stimuleren van deelname
van burgers aan gemeenschappelijke burgerinitiatieven, door het opstellen
van een Handvest voor verantwoord burgerschap, door het uitdragen van grondrechten
en verplichtingen van de rechtsstaat, door de betrokkenheid van burgers bij
het eigene van Nederland te vergroten en door het invoeren van een maatschappelijke
stage. Het kabinet constateert met instemming dat de Nationale conventie voorstellen
doet die in deze zelfde lijn liggen.Dit is de agenda van het kabinet voor de komende periode. De concrete
voorstellen van de Conventie worden dan ook beoordeeld op de vraag of zij
passen bij deze agenda.Maar ook de volksvertegenwoordiging heeft een eigen verantwoordelijkheid
in het bijdragen aan het herstel van het vertrouwen, zoals hiervoor al is
aangegeven. De Nationale conventie heeft dat ook onderkend. Een groot aantal
van haar aanbevelingen richt zich tot de Tweede Kamer en heeft betrekking
op haar functioneren. Het is niet aan het kabinet hierover een oordeel uit
te spreken. Het kabinet heeft met instemming kennis genomen van het voornemen
van de Tweede Kamer een commissie in te stellen voor parlementaire zelfreflectie
(motie Schinkelshoek c.s.), (8). Naar de uitkomsten daarvan ziet het kabinet
met belangstelling uit. Daarover zal ongetwijfeld debat gevoerd gaan worden.
Kamer en kabinet zijn op elkaar aangewezen en hebben beide belang bij het
vergroten van het vertrouwen en het goed functioneren van de representatieve
democratie. Daarover gaat het kabinet graag het gesprek aan met de Tweede
Kamer.3. De actieve burgerOnder het kopje «Ruimte voor een actieve samenleving» komt
de Nationale conventie in haar eindrapport met een aantal aanbevelingen die
goed sporen met het beleidskader van het kabinet, zoals dat hierboven is verwoord.Vanwege het belang dat het kabinet hecht aan burgerschapsvorming op jonge
leeftijd is in het coalitieakkoord aangekondigd dat er een maatschappelijke
stage als onderdeel van het curriculum voor het middelbaar onderwijs komt.
Het actieplan ter zake is onlangs gepresenteerd. Dit initiatief sluit concreet
aan bij de aanbeveling die de Conventie deed. (5)Vertrouwen schenken aan de burgers kan ook door meer ruimte te laten voor
het eigen initiatief en het eigen inzicht van de burger. Om die reden komt
er een nieuwe ronde van 25% reductie van administratieve lasten voor
het bedrijfsleven, ook op decentraal niveau. Verder wordt het eenvoudiger
een eigen onderneming te starten. Door decentralisatie van taken naar de andere
overheden komen er meer mogelijkheden tot het vinden van oplossingen-op-maat.
In het licht hiervan is een aparte minister voor deregulering met het oog
op de lastenverlichting – zoals voorgesteld door de Conventie –
niet nodig. Daarnaast is de minister van Justitie primair verantwoordelijk
voor de kwaliteit van de wetgeving. Een toets op de noodzaak van nieuwe regelgeving
hoort daar onlosmakelijk bij. (1)Veel burgers zetten zich in voor de publieke zaak of voor hun naaste omgeving.
Bijvoorbeeld in mantelzorg of vormen van vrijwilligerswerk. Deze vorm van
actief burgerschap is van groot belang in een democratische samenleving. De
Conventie bepleit belastingaftrek voor bijzondere vrijwilligersinzet. Wanneer
bijzondere inzet aanvullend beloond zou moeten worden, zou dit betekenen dat
vrijwilligersorganisaties aan diverse administratieve eisen moeten gaan voldoen.
Dat is een behoorlijke belasting voor de meeste van deze organisaties. Daarnaast
zal dat door de belastingdienst gecontroleerd moeten gaan worden. Beide aspecten
staan haaks op het beleid van dit kabinet bureaucratie verder terug te dringen.
Vrijwilligers kunnen onder voorwaarden al een belastingvrije vergoeding ontvangen.
En verder is een wettelijke regeling in voorbereiding waardoor mantelzorgers
een eenmalige vergoeding van € 250 kunnen krijgen. Het kabinet meent
dat hiermee materieel tegemoet wordt gekomen aan het idee van de Conventie
vrijwilligers en mantelzorgers financieel beter te waarderen. Op deze manier,
maar ook op andere manieren, wordt duidelijk gemaakt wat de maatschappelijke
waardering is voor deze vorm van verantwoordelijk burgerschap. (4)Vertrouwen schenken aan burgers kan ook door hen in voorkomende gevallen
nadrukkelijk te betrekken bij de publieke zaak. Het kabinet is voornemens
de – door de Conventie bepleite – vertegenwoordiging van belanghebbenden
van maatschappelijke ondernemingen wettelijk te regelen in het wetsvoorstel
voor invoering van de rechtsvorm voor de maatschappelijke onderneming. Inmiddels
is op 12 juli 2007 een proeve van een voorstel van wet met een aantal
vragen voorgelegd aan de vertegenwoordigers van de betrokken sectoren. Zij
hebben tot 1 oktober de tijd gehad hun opvattingen hierover kenbaar te
maken. (6)Het kabinet is van oordeel dat het goed mogelijk is burgers te betrekken
bij de publieke zaak, met name op decentraal niveau. Daarvoor zijn vele vormen
mogelijk. De desbetreffende overheden zijn goed in staat zelf te beslissen
of en welke instrumenten zij hierbij willen inzetten. Dat neemt niet weg dat
het ook op nationaal niveau van belang is burgers te consulteren vanuit hun
professionele rol of als betrokkene. Dat gebeurt dan ook in allerlei vormen.
De Conventie bepleit met name de toepassing van het instrument burgerforum.
In zijn standpunt over het advies van het Burgerforum zal het kabinet hier
nader op ingaan. (3)De Conventie bepleit ook invoering van een correctief referendum. In het
beleidskader zoals hierboven is uiteen gezet kiest het kabinet primair voor
de representatieve democratie. Versterking van de positie van de vertegenwoordigende
organen en van de politieke partijen, die de kandidaten moeten leveren voor
die organen staat daarom voorop, zoals hierboven ook al is aangegeven. Als
de representatieve democratie goed functioneert is er op voorhand niet zo
veel behoefte aan vormen van directe democratie. Ook bij consultaties van
burgers is het van belang de mogelijkheid van «deliberatie» goed
te benutten. Consultaties waarbij meer keuzemogelijkheden aan de orde zijn
dan alleen een ja of een nee bieden daarom méér perspectief.
De discussie hierover wil het kabinet graag verder voeren bij de behandeling
in de Tweede Kamer van de initiatiefvoorstellen betreffende het referendum.
(7)De Conventie beveelt ook aan een deel van de leden van adviesorganen te
betrekken uit de kringen van uitvoerders van het primaire proces. Het kabinet
wijst erop dat in het advies van de SG’s «In dienst van het rijk»
een vergelijkbaar pleidooi wordt gevoerd voor de betrokkenheid van uitvoerders
bij het maken van beleid. De Conventie heeft dit geconcretiseerd door voor
te stellen minimaal een derde van de leden van de adviesorganen te laten bestaan
uit uitvoerders van het primaire proces. Dit acht het kabinet
echter te rigide. Maar bij de samenstelling van adviescolleges kan meer dan
voorheen gezocht worden naar leden met ervaring in de uitvoering van het primaire
proces. Dat is een opdracht voor de betrokken departementen en de adviesraden
zelf. Het kabinet ziet het als zijn verantwoordelijkheid bij individuele benoemingen
in adviesraden er op toe te zien dat deze opdracht ook wordt uitgevoerd. Ook
op deze manier worden burgers die een actieve rol spelen betrokken bij de
voorbereiding van het beleid. (2)4. Verhouding regering en parlementHet kabinet noteert met instemming dat ook de Nationale conventie in haar
eindrapport de representatieve democratie niet ter discussie stelt. Zij voert
juist een pleidooi voor de versterking ervan. Dat is in lijn met het kabinetsbeleid.
In een goedwerkende parlementaire democratie functioneren macht en tegenmacht
zelfstandig ten opzichte van elkaar. Juist op die zelfstandigheid is naar
het oordeel van de Conventie veel af te dingen in het huidige Nederlandse
politieke bestel. Door de vervlechting van regering en parlement is het parlement
veel van zijn zelfstandigheid en herkenbaarheid kwijtgeraakt. De Conventie
meent dat het stelsel aan vertrouwen kan winnen als regering en parlement
worden ontvlochten en nadrukkelijker hun zelfstandige positie ten opzichte
van elkaar innemen Deze analyse komt overeen met die van de Raad voor het
openbaar bestuur in het eerdergenoemde advies. Het kabinet wijst er echter
op dat in ons stelsel een zekere mate van vervlechting niet kan worden gemist.
Door de vertrouwensregel blijven regering en parlement wederzijds op elkaar
betrokken. Door ons systeem van coalitievorming is het noodzakelijk voor een
stabiele regeerperiode een aantal afspraken te maken. Daardoor bindt het parlement
zichzelf. Dit is een monistisch maar onmisbaar element in ons duale bestel.Het is een goede zaak dat de Conventie de aandacht heeft gevraagd voor
de noodzaak van het zichtbaar maken van de zelfstandige posities van regering
enerzijds en parlement anderzijds. Het kabinet zou het op prijs stellen als
de Tweede Kamer in haar zelfreflectie ook dit element van de analyse van de
Nationale conventie meeneemt. Het kabinet heeft zelf al een stap in de door
de Conventie bepleite richting gezet door het coalitieakkoord niet tot in
detail uit te werken. (11) Om de praktische herkenbaarheid van het beleid
te vergroten en de controle achteraf te vergemakkelijken heeft het kabinet
in zijn beleidsprogramma bovendien toetsbare doelen opgenomen, conform de
desbetreffende aanbeveling van de Conventie. Eén en ander kan nog beter
door ook in voortgangsrapportages nadrukkelijk aandacht te besteden aan de
mate waarin de desbetreffende doelen zijn gehaald. (9)Voorts vult de Conventie haar voorstellen voor ontvlechting in door de
positie van de minister-president nadrukkelijker vorm te geven. De Conventie
bepleit de minister-president door middel van enkele concrete voorstellen
in staat te stellen daadwerkelijk leiderschap te tonen. Nog in 2006 is door
het toenmalige kabinet besloten de agenderingsbevoegdheid van de minister-president
te versterken. Deze versterking, die beoogt de minister-president meer ruimte
te geven eigener beweging zaken te agenderen voor de vergaderingen van de
ministerraad, is inmiddels door aanpassing van het Reglement van Orde voor
de Ministerraad gerealiseerd. De overige voorstellen van de Conventie betreffende
de positie van de minister-president zijn echter zo ingrijpend in ons systeem
met coalitiekabinetten dat deze een zeer zorgvuldige overweging behoeven.
Op dit moment acht het kabinet het voldoende vooralsnog ervaring op te doen
met de eerdergenoemde aanpassing van het Reglement van orde voor de Ministerraad.
(13+14)De Conventie vraagt de aandacht voor de verhouding tussen ministers en
ambtenaren enerzijds en ambtenaren en kamerleden anderzijds. De Kamer heeft
volgens de Conventie bij de uitoefening van haar controlerende taken behoefte
aan informatieverstrekking. Ambtenaren kunnen informatie verstrekken aan kamerleden,
maar moeten zich daarbij altijd bewust zijn van de politieke gevoeligheden
die een rol kunnen spelen. Hoe het contact tussen ambtenaren en kamerleden
dient te verlopen is vastgelegd in de Aanwijzingen inzake externe contacten
voor rijksambtenaren. Om het proces van informatieverstrekking goed te laten
verlopen is begin dit jaar in een leidraad nog eens uiteen gezet hoe met die
aanwijzingen dient te worden omgegaan. Waar nodig zal die leidraad nog maals
onder de aandacht van de betrokkenen worden gebracht. (10)Over de rol die politieke partijen vervullen in ons bestel is hiervoor
al ingegaan. Vanwege die belangrijke rol worden ze gesubsidieerd door de rijksoverheid.
Door de financiering mede afhankelijk te maken van het ledental, en niet alleen
van het zeteltal in de Tweede Kamer, wordt betere maatschappelijke worteling
gestimuleerd. De verhoging van de subsidie voor in het parlement vertegenwoordigde
partijen leidt er volgens de Conventie toe dat ons representatieve stelsel
relatief minder toegankelijk is geworden. Niettemin treden regelmatig nieuwe
partijen toe tot de Tweede Kamer. Wel is het zo dat het verschil in overheidssubsidiering
tussen partijen die wel en die niet in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zijn
groter is geworden. Het kabinet beraadt zich daarom op de mogelijkheid partijen
die voor het eerst aan de kamerverkiezingen deelnemen op enigerlei wijze tegemoet
te komen. Een mogelijkheid is een politieke partij die minimaal een zetel
heeft behaald toe te staan de subsidie waarop dan aanspraak kan worden gemaakt
ook aan te wenden voor dekking van kosten die gemaakt zijn in de aanloop naar
de verkiezingen. Maar ook andere varianten zijn denkbaar. Een algehele verhoging
van de subsidies aan politieke partijen acht het kabinet thans echter niet
aan de orde. (15)De Conventie constateert terecht dat de Eerste Kamer een terughoudend
gebruik maakt van het recht door de Tweede Kamer aanvaarde wetsvoorstellen
alsnog te verwerpen. De mogelijkheid een novelle uit te lokken draagt volgens
de Conventie bij aan een uitgesproken politieke opstelling van de Eerste Kamer.
Om die redenen bepleit de Conventie een eenmalig terugzendrecht voor de Eerste
Kamer.Het kabinet is hier geen voorstander van, gezien de bijzondere positie
die de Eerste Kamer inneemt in ons bestel. Het politiek primaat berust bij
de Tweede Kamer, de Eerste Kamer is een plaats van heroverweging. Een prominente
politieke rol past daarbij niet. Het terugzendrecht waarbij het eindoordeel
toch bij de Eerste Kamer blijft, zoals de Conventie bepleit, verzwaart de
positie van de Eerste Kamer ten opzichte van de rechtstreeks gekozen Tweede
Kamer. Bovendien, nog in 2002 is een vorm van terugzendrecht in de Eerste
Kamer zelf besproken, maar dat vond daar toen onvoldoende steun. (12)Ten slotte stelt de Conventie voor de wijze waarop de Eerste Kamer tot
1983 werd gekozen opnieuw in te voeren. Voor 1983 was de zittingsduur van
de Eerste Kamer zes jaar en werd om de drie jaar de helft van de leden vernieuwd.
Sinds 1983 worden de leden van de Eerste Kamer tegelijkertijd gekozen voor
een periode van vier jaar. Daardoor kan het voorkomen dat de Eerste Kamer
politiek actueler is samengesteld dan de Tweede Kamer. Maar zelfs als de verkiezingen
van beide Kamers vlak na elkaar plaats vinden kan er een interferentie ontstaan
die bezwaarlijk is. Het bezwaar van de oude regeling was echter dat de politieke
samenstelling van de Eerste Kamer te zeer achterliep bij de politieke krachtsverhoudingen.
In een twee kamerstelsel zal er onvermijdelijk incongruentie zijn tussen beide
Kamers, tenzij gekozen zou worden voor een gelijktijdige verkiezing.
In ons systeem met een getrapte verkiezing van de leden van de Eerste Kamer
is dit niet goed denkbaar. Terugkeer naar de situatie van vóór
1983 zal daarom materieel weinig veranderen, naar het oordeel van het kabinet.
(12) Overigens roept het systeem van getrapte verkiezingen wel verschillende
vragen op, zoals onlangs nog bleek bij de Algemene politieke beschouwingen
in de Eerste Kamer. Het kabinet heeft toen de toezegging gedaan deze vragen
te laten onderzoeken. Dat onderzoek opent ook de mogelijkheid het systeem
van getrapte verkiezingen ten principale nog eens te bekijken.5. Nederland en EuropaHet kabinet is met de Conventie van oordeel dat de verwerping van het
Grondwettelijk verdrag geen afscheid van Europa betekent. Integendeel, de
toekomst van ons land ligt in Europa. Maar veel mensen willen wel weten in
wat voor Europa ons land ligt en komt te liggen. Daarop wensen zij invloed
te kunnen uitoefenen. Daarom ook is het noodzakelijk duidelijkheid te verkrijgen
over de verdeling van de competenties tussen de lidstaten en de Unie. Of de
Unie daarmee het karakter van een Statenverbond krijgt, zoals de Conventie
dat noemt, acht het kabinet van secundair belang. Het kabinet is van oordeel
dat de overeenstemming die ten aanzien van verdragswijziging is bereikt op
de Europese top in Brussel van juni 2007 een belangrijke stap in de goede
richting is. De verdeling van de bevoegdheden tussen Europa en de lidstaten
wordt verder verduidelijkt. Voorts is de nationale beleidsruimte met betrekking
tot diensten van algemeen economisch belang beter gegarandeerd. De positie
van nationale parlementen wordt versterkt om ontwerpregelgeving van de EU
te toetsen aan het beginsel van subsidiariteit. De grotere betrokkenheid van
het Nederlandse parlement, waartoe hier de mogelijkheid wordt geboden, en
waarvoor ook de Conventie een pleidooi voert bij enkele van haar aanbevelingen
zijn geheel in lijn met de hierboven geformuleerde uitgangspunten van het
kabinet. (21)Daarbij is het natuurlijk van belang dat voorgenomen Europees beleid en
Europese regelgeving in een zo vroeg mogelijk stadium onder de aandacht komt
van het Nederlandse parlement. Om dit te faciliteren komt het kabinet ten
aanzien van zogenaamde grote voorstellen van de Europese Commissie binnen
drie weken met een voorlopig standpunt van het kabinet over nieuwe commissievoorstellen.
De uitkomst van de subsidiariteit- en proportionaliteitstoets op de desbetreffende
voorstellen wordt daarin weergegeven. Daarna volgt binnen de gebruikelijke
termijn een uitgebreider standpunt dat ook voor de andere EU-voorstellen wordt
opgesteld. Het is primair aan de Tweede Kamer zelf om te beslissen of zij
het wenselijk vindt daarnaast nog een zogenaamde «schiftingscommissie»
in te stellen, zoals de Conventie voorstelt. Inmiddels heeft de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid zich bij dit pleidooi aangesloten. (22)De Conventie bepleit in combinatie met het voorstel tot instelling van
een schiftingscommissie de introductie van een behandelingsvoorbehoud door
het parlement. De Conventie wil daarmee bereiken dat de Tweede Kamer in voorkomende
gevallen de minister haar opvattingen kan kenbaar maken, voorafgaand aan het
Europese overleg. Ook dat pleidooi richt zich primair tot de Kamers. (23)Overigens wekt het gebruik van de term «behandelingsvoorbehoud»
mogelijk een misverstand. Evenmin als de Conventie en de WRR is het kabinet
voorstander van het Deense model, waarin het parlement tevoren de onderhandelingsruimte
vastlegt. Dit laatste zou de flexibiliteit te veel beperken.Het kabinet is van mening dat niet het nationale parlement, maar het Europese
Parlement het juiste forum is voor parlementaire betrokkenheid bij de benoeming
van Eurocommissarissen. Betrokkenheid van het Europese Parlement en daarmee
ook de invloed van de Europese burger op het benoemingsproces zijn de laatste
jaren al aanzienlijk toegenomen Daarnaast is het kabinet van mening dat het
gezien de bijzondere positie van de Commissievoorzitter bij de benoeming van
de overige Commissieleden en bij het verdelen van de portefeuilles niet wenselijk
is, dat de Nederlandse regering in meer of mindere mate gebonden wordt aan
de voordracht van een bepaalde kandidaat. Een voordracht van een bepaalde
kandidaat is immers in hoge mate afhankelijk van de beschikbare portefeuilles
binnen de Commissie. In de praktijk zal dus ook pas in een laat stadium duidelijk
zijn hoe de portefeuilleverdeling eruit gaat zien. (24)Herintroductie van het dubbelmandaat zou de band tussen de kiezer en de
gekozene kunnen versterken en mogelijk ook kunnen bijdragen aan het vergroten
van de kennis over de EU. Nederlandse leden zouden door hun aanwezigheid in
het Europese Parlement vroegtijdig actief bij het opstellen van Europese wet-
en regelgeving betrokken kunnen zijn. Bovendien zou het dubbelmandaat kunnen
bijdragen aan versterking van het subsidiariteitsprincipe. Het zou het functioneren
op beide niveaus kunnen versterken, en daarmee in lijn zijn met het kabinetsbeleid.
Maar het lidmaatschap van het Europese parlement en het Kamerlidmaatschap
zijn echter zulke zware fulltime functies dat zij praktisch gezien moeilijk
te combineren zijn. Maar er zijn ook andere wegen waarlangs betere samenwerking
tussen de parlementen kan worden gerealiseerd: interparlementaire fora in
het Europese parlement, waaraan nationale parlementariërs deelnemen;
commissies uit het Europese parlement die nationale woordvoerders op een specifiek
thema uitnodigen; leden van het Europese parlement die in het Nederlandse
parlement het woord voeren bij het debat over de Staat van de Unie.Verder wordt de positie van nationale parlementen onder het Hervormingsverdrag
versterkt. Van belang is bovendien dat het dubbelmandaat met de Akte van verkiezingen
(2002) per 2004 is uitgesloten en dat heropening van deze Akte niet voor de
hand ligt. Hiermee komt er een lang verwachte en door Nederland gesteunde
eenduidige positie voor alle leden van het Europese parlement. De aanbeveling
van de Nationale conventie zou dan ook – alles afwegende – op
dit moment niet moeten worden overgenomen. (25)6. De Grondwet in de samenlevingDesgevraagd heeft de Nationale conventie zich gebogen over de positie
van de Grondwet in onze samenleving. Als staatkundig basisdocument voldoet
de Grondwet prima volgens de Conventie. Maar is hij is minder geschikt om
een samenbindende en instructieve functie te vervullen in onze samenleving.
De structuur is weinig inzichtelijk, en daardoor gaat van de Grondwet weinig
inspirerende werking uit en zullen mensen zich ook niet door de Grondwet verenigd
voelen. Als gevolg daarvan is de Grondwet ook niet goed bruikbaar bij de burgerschapsvorming,
aldus de Conventie. De verwachtingen ten aanzien van de betekenis van de Grondwet
als bindend en vormend element in een pluriforme samenleving zijn toegenomen.
Tegen deze achtergrond dringt zich de behoefte op na te denken over de maatschappelijke
en bindende betekenis van de Grondwet, alsmede om aan de Grondwet en de afzonderlijke
wensen voor wijziging ervan opnieuw een consistente en integrale visie ten
grondslag te leggen.In het coalitieakkoord en in het beleidsprogramma van het kabinet is mede
om deze reden besloten tot een versterking van het burgerschap en tot
een versterking van de Grondwet. Om de Grondwet een grotere maatschappelijke
betekenis te geven acht de Conventie de toevoeging van een preambule wenselijk.
Het kabinet zal een staatscommissie vragen de vooren nadelen van een preambule
bezien. (16) Tevens zal deze staatscommissie kijken hoe de toegankelijkheid
van de Grondwet voor de burgers kan worden vergroot. Het opnemen van een hoofdstuk
Algemene bepalingen, zoals bepleit door de Conventie, is daarvoor een mogelijkheid.
(17) En verder zal de staatscommissie nagaan hoe de verhouding is tussen de
in de Grondwet opgenomen grondrechten en de uit internationale verdragen voortvloeiende
rechten, als het recht op een eerlijke procesgang (fair trial) en het recht
op leven. Op korte termijn zal de Raad van State advies worden gevraagd over
een coherente agenda van de staatscommissie.De positie die de Grondwet nu inneemt in ons staatkundig bestel wordt
ook bepaald door het feit dat de Nederlandse rechter niet de mogelijkheid
heeft formele wetten aan de Grondwet te toetsen. Een initiatiefvoorstel om
rechterlijke toetsing van de wet aan de grondrechten mogelijk te maken ligt
op dit moment ter behandeling voor bij de Eerste Kamer. (18) In dit licht
acht het kabinet het voorstel een Constitutioneel Hof in te stellen prematuur:
Eerst zal ten principale moeten worden beslist over de invoering van het rechterlijke
toetsingsrecht. (19)Tevens stelt de Conventie voor de procedure tot wijziging van de Grondwet
te herzien, in die zin dat de betrokkenheid van de burgers die nu wordt vorm
gegeven door een (tussentijdse) ontbinding van de Tweede Kamer, te vervangen
door een referendum.De herzieningen van de Grondwet van de afgelopen decennia overziend leidt
echter tot de conclusie dat er nauwelijks onderwerpen waren die zich leenden
voor een referendum. Zo’n instrument zou, los van het feit dat het kabinet
hiervan principieel geen voorstander is, al snel bot worden.Wel kan in de huidige procedure met kamerontbinding bij een voortijdige
val van een kabinet een knelpunt ontstaan, doordat het besluit tot kamerontbinding
al genomen is voordat een eerste lezing is afgerond. In wetsvoorstel 31 012,
het doen vervallen van het uitsluiten van wilsonbekwamen van het kiesrecht
is hierop ingegaan. Het kabinet heeft daar de toezegging gedaan dit knelpunt
nader te doen bekijken. (20)Voor versterking van het burgerschap zal het kabinet het initiatief nemen
tot de ontwikkeling van een Handvest van verantwoordelijk burgerschap.Het kabinet wil daarom, in navolging van het 100-dagen programma, een
dialoog op gang brengen, waarin burgers zelf aan het woord komen over de invulling
van het burgerschap en over de betekenis van grondrechten in verhoudingen
tussen burgers onderling. Daarbij kan worden aangesloten bij de maatschappelijke
debatten die al worden gevoerd. Er is bovendien ook al veel onderzoeksmateriaal
beschikbaar dat gebruikt kan worden (bijv.21minuten.nl, en de belevingsmonitor).
Tevens kan worden aangesloten bij de resultaten van het werk van de Commissie
Uitdragen kernwaarden van de rechtsstaat. Het rapport van deze Commissie zal
begin 2008 worden aangeboden aan de ministers van Justitie en van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Aanvullend daarop kunnen, mogelijk ondersteund
door opiniepeilingen, debatten worden georganiseerd via de traditionele media,
op lokaal niveau, op scholen en op Internet.Voor zover de dialoog betrekking heeft op de betekenis van grondrechten
in verhoudingen tussen burgers onderling kan deze ook meewerken aan de door
het kabinet gewenste versterking van de betekenis van de Grondwet, aangezien
de door grondrechten beschermde belangen van burgers ook in onze Grondwet
tot uitdrukking komen.Aanbevelingen van de Nationale conventieRuimte voor een actieve samenleving1. Benoem een «Minister X» met ruime bevoegdheden om een «operatie
Kafka» te starten voor vereenvoudiging van regels.2. Stel adviesorganen van de regering voor minimaal eenderde samen uit
uitvoerders van het primaire proces op het terrein waarover advies wordt uitgebracht.3. Experimenteer met de invoering van burgerfora.4. Breng onbetaalde inzet voor de publieke zaak in aanmerking voor belastingaftrek.5. Laat alle jongeren tijdens hun schoolopleiding omstreeks hun 17e levensjaar
een stage lopen die het publieke belang dient.6. Eis in de overheidsbekostiging van instellingen die publieke goederen
en diensten leveren, dat zij zeggenschap regelen voor hun klanten.7. Geef kiezers de mogelijkheid een referendum over wetten aan te vragen
nadat het parlement met een wet heeft ingestemd. De uitslag van het referendum
bindt de wetgever.Versterking van de representatieve democratie8. Stel aan begin van de zittingsperiode van de Tweede Kamer van de Staten-Generaal
themacommissies in. Verminder het aantal vaste commissies van de Tweede Kamer.9. Zorg voor toetsbare doelen in het regeerprogramma en de rijksbegroting
en kijk op verantwoordingsdag of die doelen zijn gehaald.10. Leg in de aanwijzingen inzake externe contacten voor rijksambtenaren
vast, dat verzoeken van de Eerste en Tweede Kamer van de Staten-Generaal tot
schriftelijke of mondeling contacten met ambtenaren en om ambtenaren te horen
in principe worden ingewilligd.11. Richt de formatieprocedure als volgt in:– de Tweede Kamer doet na de verkiezingen een voordracht aan de
Koning voor benoeming van een formateur. Deze voordracht gaat zo nodig vooraf
door een voordracht aan de Koning voor benoeming van een informateur;– de formateur krijgt van de Koning de opdracht een kabinet te vormen.
Na overleg met de fractievoorzitters van de beoogde coalitiepartijen stelt
hij een aantal richtlijnen voor het nieuwe kabinet vast met betrekking tot
een beperkt aantal politiek omstreden kwesties;– de formateur schrijft met de beoogde ministers een beknopt regeerprogram;– de Tweede Kamer hoort de kandidaat-bewindslieden;– de Tweede Kamer spreekt bij aanvang van de zittingsperiode van
het kabinet haar vertrouwen in het kabinet uit.12. Ken de Eerste Kamer het recht toe wetsvoorstellen één
keer terug te sturen naar de Tweede Kamer, waarbij het eindoordeel over het
teruggezonden wetsvoorstel blijft liggen bij de Eerste Kamer. Combineer dit met een kiesstelsel voor de Eerste Kamer waarin provinciale staten
elke drie jaar de helft van de leden van de Eerste Kamer kiezen.13. Geef de minister-president de bevoegdheid algemene aanwijzingen te
geven aan de andere ministers.14. Regel de bevoegdheid van de minister-president om ministers en staatssecretarissen
voor te dragen voor benoeming en ontslag.15. Verhoog de subsidie aan politieke partijen en laat ook politieke partijen
die geen zitting hebben in de Tweede Kamer, onder voorwaarden, voor subsidie
in aanmerking komen.Betekenis van de Grondwet in de samenleving.16. Bevorder een breed maatschappelijk debat over de wenselijkheid en
mogelijke inhoud van een preambule die aan de Nederlandse Grondwet vooraf
gaat.17. Geef de Grondwet een hoofdstuk «Algemene Bepalingen» waarin
de belangrijkste constitutionele uitgangspunten zijn neergelegd en verbeter
tegelijkertijd de indeling van de Grondwet.18. Toets voorstellen van wet zorgvuldig aan de Grondwet. Open daarna
de mogelijkheid van toetsing van wetten door iedere rechter aan klassieke
grondrechten uit de Grondwet.19. Stel een Constitutioneel Hof in dat op verzoek van een lagere rechter
uitspraak doet over de vraag of wettelijke voorschriften in overeenstemming
zijn met de klassieke grondrechten.20. Richt de procedure van verandering van de Grondwet als volgt in:– één lezing in beide Kamers van de Staten-Generaal;– aanvaarding met tweederde meerderheid in beide Kamers;– een referendum over elk voorstel tot Grondwetsherziening na goedkeuring
door de Staten-Generaal en vóór bekrachtiging door de regering.Europa in Nederland, Nederland in Europa21. Organiseer een intensieve discussie tussen regering, parlement en
burgers over de uiteindelijke inrichting van de Europese Unie. Agendeer dit
onderwerp ook op Europees niveau. Hanteer het begrip statenverbond in de discussie
over het eindstation van de Unie.22. Stel in de Tweede Kamer een schiftingscommissie in die beslist welke
voorstellen van de Europese Commissie in het parlement worden behandeld.23. Introduceer een behandelingsvoorbehoud voor de Tweede Kamer: de minister
mag pas op Europees niveau onderhandelen nadat een voorstel door de schiftingscommissie
van de Tweede Kamer daarvoor is vrijgegeven.24. Geef de Tweede Kamer het recht in te stemmen met een voordracht van
het kabinet voor een Eurocommissaris.25. Maak het weer mogelijk dat leden van het Europees Parlement ook lid
van hun nationale parlement kunnen zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30184-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl