Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 1999; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200-VIII, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

04-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200-VIII nr. 6

29-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172Bedragen xf 1miljoen 737475767778798081828384858687888990919293949596979899100Eerste faseTweede faseRelatie met het lesgeldCijfers101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121 en 122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142Tabel Gecorrigeerde uitgaven OCenW (excl. Cultuur) als
percentage van Rijksuitgaven, 1993–1997 143Tabel Onderwijsuitgaven: totaal en overheid, als percentage
van het B.B.P. 144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244Onderzoekperoneel universiteiten naar geldstroom 245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267 en 268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317, 318 en 319320321322323OC&W in kerncijfers 12
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 260 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
1999nr. 6VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 29 oktober 1998De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen en
de daarop gegeven antwoorden. Met de vaststelling van het verslag acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam voorbereid.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier voor dit verslag,Coenen 1Is het mogelijk om omwille van de inzichtelijkheid, transparantie
en het gebruiksgemak van de begroting voortaan een uitgebreide index met vindplaatsen
op te nemen?Ja, vanaf de begroting 2000 zal een trefwoordenregister worden opgenomen. 2Voor welke precieze bedragen zullen de genoemde sectoren nog bezuinigingen,
die in de vorige regeerperiode in de OCenW-begroting werden verwerkt, in maatregelen
moeten omzetten? (blz. 2)In het hbo en het wo staan uit de vorige regeerperiode nog bezuinigingen
open die met maatregelen moeten worden geëffectueerd.In het hbo betreft het de volgende taakstellingen:– korting verblijfsduurakkoord: in 2001 f 23 miljoen en vanaf 2002
structureel f 68,5 miljoen. De korting heeft betrekking op een kortere
studieduur van niet verwante doorstroom mbo-hbo en vwo-ers in het hbo;– bezuiniging kunstvak onderwijs: in 1999 f 11 miljoen oplopend
tot f 25 miljoen structureel vanaf 2001. Voor het wo betreft het een verlaging van het macro-budget met f 50
miljoen in 2001 oplopend tot f 200 miljoen structureel vanaf 2004. Deze verlagingen betreffen de invulling van de f 500 miljoen taakstelling
op het hoger onderwijs uit het Regeerakkoord 1994.Inmiddels is een akkoord gesloten met VSNU en HBO-raad over de effectuering
van deze bezuinigingen. 3Op blz. 3 staat: «Onderwijsvernieuwing is bedoeld om iedereen
zoveel mogelijk ruimte te geven voor individuele ontplooiing.» Hoe verhoudt
zich dit tot pleidooien elders in deze begroting, waarin de nadruk wordt gelegd
op de functie van het onderwijs in verband met de noodzakelijke sociale cohesie
in onze samenleving? (blz.3)In deze memorie van toelichting zijn de uitgangspunten voor het onderwijsbeleid
voor de komende periode aangegeven. De belangrijkste uitgangspunten zijn:
een leven lang leren, individuele ontplooiing en bijdragen aan de bindende
kracht in de samenleving. Deze uitgangspunten zijn in het geheel niet strijdig
met elkaar, maar vullen elkaar juist aan. Ruimte voor leren en ruimte voor
ontplooiing komen het best tot hun recht in een samenleving met binding in
verscheidenheid. 4Is voor het «bekijken» van de relatie tussen studiefinanciering
en wederkerend leren weer een aparte commissie nodig of biedt het rapport
van de commissie-Hermans hiervoor voldoende informatie? Wat gebeurt er verder
met dit advies? (blz. 3)In de begroting is aangekondigd dat het stelsel van studiefinanciering
flexibeler zal worden onder andere met het oog op wederkerend leren. Het is
niet de bedoeling om daarvoor een commissie in het leven te roepen. Ter uitwerking
van het Regeerakkoord en rekening houdend met het advies van het «College
toekomst studiefinanciering», zal ik in januari een beleidsnotitie aan
de Kamer doen toekomen. In deze notitie zal ik in zijn algemeenheid aangeven
hoe de studiefinanciering meer flexibele patronen van studeren beter kan ondersteunen.
Daarnaast zullen voorstellen voor vereenvoudiging van wet- en
regelgeving aan de orde worden gesteld, zal worden ingegaan op de bijdrage
aan de studiefinanciering door ouders, lenen en werken en zal de werking van
het huidige stelsel nog eens tegen het licht worden gehouden. 5Wanneer is het gewijzigde plan inzake ICT op de scholen gereed? Kunnen
scholen, die vooruitlopend op dit gewijzigde plan zelf al investeringen plegen,
er van uit gaan dat zij die investeringen straks kunnen verrekenen met de
vergoedingen op basis van dat plan, uiteraard voorzover die investeringen
passen binnen de criteria van dat plan? (blz. 4)De nieuwe plannen voor informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs
zullen naar verwachting voor het einde van 1998 aan de Kamer kunnen worden
gepresenteerd. In deze plannen zal ook worden aangegeven hoe de subsidiëring
van scholen plaatsvindt. Ik ga er vanuit dat scholen in beginsel veel eigen
beleidsruimte krijgen voor de besteding van de aanvullende ict-gelden. In
deze fase kan ik derhalve nog geen uitspraken doen over eventuele voorfinanciering
door scholen. 6Het kabinet komt op korte termijn met een gewijzigd ICT-plan. Geeft
dat geen problemen met al eerder gedane toezeggingen aan scholen en instellingen
in verband met het plan «Investeren in Voorsprong», zoals bijvoorbeeld
de aanleg van een kabelnet voor een intranet op scholen (blz. 4)?De verplichtingen die in het kader van «Investeren in voorsprong»
zijn aangegaan met de voorhoedescholen, zullen worden nagekomen. Dit betekent
onder meer dat deze scholen in de gelegenheid gesteld worden met de beschikbaar
gestelde middelen een lokaal netwerk (intranet) aan te laten leggen. In de
nieuwe plannen voor informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs
zal worden aangegeven hoe de beschikbare middelen zullen worden ingezet voor
de overige scholen en volgens welke fasering. 7«Stimulering van de totstandkoming van een markt voor educatieve
software blijft van groot belang». Welke maatregelen worden hiertoe
genomen (blz. 4)?Het bureau Andersson Elffers Felix heeft onlangs een rapport uitgebracht
waarin aanbevelingen worden gedaan over versterking van de koopkracht bij
scholen voor educatieve software. In de nieuwe plannen voor informatie- en
communicatietechnologie in het onderwijs zal, mede op basis van deze aanbevelingen,
worden geconcretiseerd hoe de ontwikkeling van educatieve software gestimuleerd
zal worden. Stimulans voor de ontwikkeling van educatieve software is één
van de hoekstenen voor een geslaagde integratie van informatietechnologie
in het onderwijs. 8Wordt bij het controleren van de relatie tussen de bestedingen van
middelen en de bereikte resultaten, met andere woorden bij de verantwoording
door de instellingen, rekening gehouden met de financiële uitgangspositie
en eventuele andere voorwaarden voor goed functioneren van een desbetreffende
instelling (blz.5)? (Bijvoorbeeld: als een ROC een grote achterstand heeft
in de apparatuursituatie en het krijgt te weinig extra geld, inhoeverre is
een niet optimaal functioneren dan aan te rekenen?) Het inzicht geven in de relatie tussen besteding van middelen en het bereikte
effect en daarmee de doelmatigheid en doeltreffendheid, wordt van groot belang
geacht voor het maatschappelijk rekenschap afleggen door instellingen.Er is echter geen sprake van integrale controle per instelling op de samenhang
tussen bestede middelen en het bereikte effect anders dan het toezicht van
de onderwijsinspectie en de rechtmatigheidscontrole door het departement,
met behulp van instellingsaccountants en de departementale accountantsdienst. 9Welke aanvullende middelen en maatregelen heeft de minister bij de
internationalisering van het onderwijs voor ogen?Mijn ambtsvoorganger, minister Ritzen, heeft vorig jaar de discussienota
«Onbegrensd talent» (Kamerstukken II, 1997/1998, 22 452,
nr 8) en het daarop volgende actieplan «Onbegrensd talent» 1998
(Kamerstukken II, 1997/1998, 22 452, nr 11) gepubliceerd. Hierin wordt
het door hem beoogde internationaliseringsbeleid voor de komende periode weergegeven.
Deze nota's worden door mij onderschreven.Zoals aangekondigd in het actieplan «Onbegrensd talent» 1998
zal de Tweede Kamer elk jaar een voortgangsrapportage over de uitvoering van
het internationaliseringsbeleid tegemoet kunnen zien. Naar verwachting zal
de Kamer deze voortgangsrapportage in het voorjaar van 1999 ontvangen, waarin
een overzicht gegeven wordt van de maatregelen en de daartoe ingezette middelen
op dit terrein. 10Zijn er ook situaties waarin zeggenschap van ouders op gespannen
voet staat met andere doelstellingen van het beleid, waaronder het realiseren
van een startkwalificatie voor elke individuele leerling zoals dat nu speelt
bij de Vrije Scholen? (blz. 5)Zeggenschap van ouders zal steeds moeten plaatsvinden binnen het kader
dat de wetgeving biedt. De overheid bekostigt scholen mits aan bepaalde voorwaarden
wordt voldaan. Binnen die voorwaarden is er ruimte voor zeggenschap van ouders.Het eind 1997 gesloten akkoord met de Bond van Vrije Scholen is gebaseerd
op de verwachting dat de eigen aard van het vrije schoolonderwijs binnen die
afspraken kan worden gerealiseerd. Vooraf heeft achterbanraadpleging plaatsgevonden.
Binnen de vrije scholen is er thans een groep ouders/leraren die het niet
eens is met de gemaakte afspraken. In de daaruit voortvloeiende civiele procedure
heeft de rechter bepaald dat het akkoord rechtmatig tot stand is gekomen en
de uitvoering daarvan ter hand kan worden genomen. 11Is er met de structurele verhoging van de materiële vergoeding
die bedoeld is voor de aanschaf van nieuwe leermiddelen, beter schoonmaken
van de gebouwen en lokalen en goed management, administratie, beheer en bestuur
thans sprake van een kostendekkende vergoeding? Hoe groot is het aandeel ABB
in deze structurele verhoging? (blz. 6)In het primair onderwijs is en was sprake van een kostendekkende vergoeding
voor de materiële instandhouding. Bij de verhoging van vergoedingen voor
bijvoorbeeld schoonmaak wordt het mogelijk gemaakt om de gebouwen vaker en
intensiever schoon te maken. Daarmee blijft de vergoeding kostendekkend.Bij brief van 14 oktober 1998 (PO/A-98/38 939) zijn u besluiten tot
vaststelling van de nieuwe bedragen van de programma's van eisen voor het primair onderwijs voor het jaar 1999 toegezonden. Daarin is voorgesteld
om het structurele budget van f 20 miljoen ingaande 1999 als volgt te
verdelen: leermiddelen f 5 miljoen, schoonmaken f 5 miljoen en ABB
f 10 miljoen.Over de invulling van de beschikbare f 30 miljoen ingaande 2000 is
in de brief van 14 oktober u voorgesteld in het begin van 1999 hierover van
gedachten te wisselen aan de hand van een brief die de Tweede Kamer krijgt
toegestuurd. 12Welk bedrag wordt vrijgemaakt voor het op niveau brengen van het
aantal klaslokalen?Artikel 2 van de Financiële Verhoudingswet schrijft voor dat bij
het implementeren van nieuw beleid aangegeven moet worden hoe de gemeenten
de gevolgen kunnen opvangen.Aan het begin van het schooljaar 1997–1998 is de eerste fase van
de maatregel ter verkleining van de klassen in het basisonderwijs geëffectueerd.
Door deze maatregel neemt het aantal klassen toe en daarmee ook de behoefte
aan lokalen. Voor de opvang van de ruimtebehoefte in de eerste fase is een
jaarlijks bedrag van f 36 miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds.Voor de fase 2 en 3 wordt op termijn jaarlijks een bedrag van f 180
miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds. Daarmee worden gemeenten in de gelegenheid
gesteld om voor elke nieuw te vormen groep een lokaal te realiseren. 13De minister stelt dat er structureel meer middelen zijn voor de aanschaf
van nieuwe leermiddelen en beter schoonmaken van gebouwen en lokalen, voor
goed management, administratie, beheer en bestuur. Hoeveel is er dan afzonderlijk
extra beschikbaar voor ieder van deze verschillende doelstellingen? In hoeverre
komt het bedrag dat dan nog over is voor schoolmanagement tegemoet aan de
behoefte die met name door de AVS is verwoord?Bij brief van 14 oktober 1998 (PO/A-98/38 939) is u het besluit tot
vaststelling van de nieuwe bedragen van de programma's van eisen voor het
primair onderwijs voor het jaar 1999 toegezonden. Daarin heb ik voorgesteld
om het structurele budget van f 20 miljoen ingaande 1999 als volgt te
verdelen: leermiddelen f 5 miljoen, schoonmaken f 5 miljoen en f 10
miljoen administratie beheer en bestuur (ABB).Over de invulling van de beschikbare f 30 miljoen ingaande 2000 is
in de brief van 14 oktober voorgesteld in het begin van 1999 hierover van
gedachten te wisselen aan de hand van een brief die de Tweede Kamer krijgt.
Daarbij moet de inzet voor middelen voor management in brede zin tegen verdere
verbetering van de bekostiging van leermiddelen en schoonmaken worden afgewogen.Tijdens dit overleg kan de behoefte van onder meer de AVS over schoolmanagement
aan de orde komen.Voorts geeft de begroting 1998 nog ruimte voor verhoging van het budget
voor leermiddelen van f 4,2 miljoen. 14Wat wordt precies verstaan onder goed management?De term «goed management» wordt aangehaald bij de vermelding
van het beschikbaar stellen van extra middelen onder andere voor het management.
De kwalificatie goed betekent hier niets meer of minder dan dat het streven
bij de besteding van de middelen gericht is op versterking van
het management, zodat het in staat is de taken te verrichten waarvoor het
staat. 15Is aan te geven hoe effectief de middelen voor groepsverkleining
terecht komen, in deze zin: in hoeverre worden klassen die echt groter zijn
daadwerkelijk kleiner en in hoeverre worden toch al kleine klassen nog kleiner?
(blz. 6)De extra personeelsformatie in verband met groepsverkleining is over de
scholen verdeeld naar rato van het leerlingenaantal. Er is dus geen relatie
gelegd met de feitelijke groepsomvang op de scholen. Een verdeling op grond
van de feitelijke groepsomvang is niet uitvoerbaar en zou bovendien strategisch
gedrag uitlokken. Niettemin blijkt uit de inspectierapportage over de groepsgrootte
in het basisonderwijs in het schooljaar 1997/1998 – op 12 oktober jongstleden
aan de Tweede en Eerste Kamer aangeboden – dat het aantal grote groepen
(met meer dan dertig leerlingen) fors afgenomen is. Hieruit mag de conclusie
getrokken worden dat de middelen effectief terecht komen. 16Is (op termijn) inzicht te geven in de mate waarin de gemeenten de
middelen uit het Gemeentefonds daadwerkelijk aanwenden voor klassenverkleining?
Kunnen gemeenten het geld bijvoorbeeld ook gebruiken als extra injectie in
het onderwijsachterstandenbeleid en de salariëring van leerkrachten?
(blz. 6)De voortgangsrapportage over het project «Groepsgrootte en kwaliteit»
van 9 oktober jl. geeft hierin al enig inzicht. Op basis daarvan kan worden
gesteld dat gemeenten tot op heden hun verantwoordelijkheid naar behoren uitvoeren.
Het inzicht zal op termijn toenemen. Naast de evaluaties van de onderwijsinspectie,
is daarbij ook de informatie die beschikbaar komt uit de landelijke monitor
decentralisatie onderwijshuisvesting van belang.De (extra) middelen voor de onderwijshuisvesting vallen onder de algemene
uitkering van het gemeentefonds. De besteding van deze middelen is onderdeel
van een bredere afweging van de gemeente over de inzet van de algemene uitkering.
Bij deze afweging moet de gemeente altijd de wettelijke zorgplicht voor een
adequate huisvesting van de scholen op haar grondgebied in acht nemen. Dit
geldt ook voor de noodzakelijke huisvesting voor de klassenverkleining.Onder de premisse dat de gemeente voldoet aan haar zorgplicht, is het
onder de systematiek van het gemeentefonds mogelijk dat de gemeente van oorsprong
voor de onderwijshuisvesting bestemde middelen, bestemt voor andere doelen.
Dit kan ook andersom het geval zijn.Het is dus mogelijk dat een gemeente de extra huisvestingsmiddelen voor
de klassenverkleining (gedeeltelijk) gebruikt voor de in de vraag genoemde
voorbeelden. Mocht dit zich voordoen, dan moet de gemeente natuurlijk wel
de ter zake geldende wettelijke regelingen en voorschriften in acht nemen. 17Is het voornemen om te stimuleren dat vakleerkrachten lichamelijke
opvoeding opnieuw hun intrede doen in het basisonderwijs voorzien van een
financiële dekking? (blz. 6)In een brief aan de Kamer van 8 mei 1998 (kenmerk PO/PJ-98/17 847u)
is bericht over de maatregelen die getroffen zullen worden om te bevorderen
dat basisscholen voor het vak lichamelijke opvoeding goed gekwalificeerde
leraren aanstellen. Deze maatregelen zijn een aanpassing van het
programma aan de lerarenopleidingen basisonderwijs, een aanpassing van het
Bevoegdhedenbesluit WPO en de ontwikkeling van een afzonderlijk opleidingstraject
om de bevoegdheid te halen voor het vak lichamelijk opvoeding in groep 3 t/m
8. In dezelfde brief is aangegeven dat deze maatregelen niet leiden tot het
toekennen van additionele formatie noch van additionele nascholingsgelden
aan de basisscholen. De ontwikkeling van het afzonderlijke opleidingstraject
wordt bekostigd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en zal plaatsvinden in 1998 en 1999. 18Voorziet de leerlinggebonden financiering voor gehandicapte kinderen
die naar de basisschool gaan ook in middelen die aangewend kunnen worden voor
aanpassingen aan schoolgebouwen? (blz. 6)Het leerlinggebonden budget (het rugzakje) zal gevuld worden uit middelen
die thans beschikbaar zijn ten behoeve van de ambulante begeleiding en de
regeling aanvullend formatiebeleid. De middelen die beschikbaar zijn voor
de aanpassing van schoolgebouwen ten behoeve van gehandicapte kinderen zijn
opgenomen in de huisvestingsmiddelen die met ingang van 1 januari 1997 zijn
overgeheveld naar het gemeentefonds. In het Uitvoeringsbesluit voorzieningen
in de huisvesting po/vo (Stb 1997, 125), waarin enkele aanvullende voorwaarden
worden gesteld aan de beleidsvrijheid van de gemeenten, is aandacht besteed
aan in hun beweging gehandicapte leerlingen. In dit besluit is gewaarborgd
dat een school kan beschikken over een minimum aantal m2 vloeroppervlakte
per leerling. Daarnaast is aangegeven dat de huisvesting waarop een school
recht heeft ook toegankelijk moet zijn voor in hun beweging gehandicapte leerlingen. 19Hoe verhoudt zich de passage op blz. 6 in de begroting, waar het
tegengaan van het voortijdig schoolverlaten als een van de doelstellingen
van de extra investeringen in de vernieuwing van het VO wordt genoemd, zich
tot de passage op blz. 77 waar het bestrijden van voortijdig schoolverlaten
niet expliciet als doelstelling van de vernieuwing wordt genoemd?Op pagina 6/7 wordt gesproken over de doelen van het voortgezet onderwijs.
Op pagina 76/77 wordt gesproken over de manier waarop dit onderwijs wordt
gegeven en de middelen die worden ingezet om de doelen te bereiken. Voor vmbo
staat op pagina 76 het volgende: «Het leerwegondersteunend onderwijs
heeft als doel binnen het reguliere voortgezet onderwijs extra pedagogischdidactische
hulp te geven aan leerlingen die dat nodig hebben om het diploma te behalen
in een van de leerwegen». Voor wat betreft havo/vwo is op pagina 77
sprake van «onderwijs op maat», «grote aandacht voor vaardigheden
en leren leren». Dit zijn middelen om het doel van voorkomen voortijdig
schoolverlaten te bereiken. 20Wat is de stand van zaken van de pilots met betrekking tot de REC's?
Wanneer komt de tweede tranche? Wat is de stand van zaken in het REC-overleg?
Er is een enquête gehouden onder scholen omtrent REC's. Wat is de uitkomst
daarvan?Op 15 mei 1998 heeft de voormalige staatssecretaris van onderwijs een
6-tal pilots bekend gemaakt die op basis van een eerste ronde van beoordeling
door de pilotcommissie in aanmerking zijn gekomen voor subsidie. In de tweede
tranche van beoordeling die vlak voor de zomer heeft plaatsgevonden
zijn nog eens 4 pilots toegekend. De pilots zijn met ingang van 1 augustus
1998 officieel van start gegaan en worden door de wegbereiders begeleid en
gemonitord. Daarnaast zijn de wegbereiders bezig met een inventarisatie van
de overige samenwerkingsrelaties die in het kader van de REC-vorming door
scholen worden geïnitieerd. Naast gesprekken met individuele scholen
hebben de wegbereiders een enquête uitgezet onder alle scholen voor
speciaal onderwijs. De resultaten van deze enquête zullen naar verwachting
eind november dit jaar tijdens een conferentie georganiseerd door de wegbereiders
kunnen worden gepresenteerd. 21Op welke wijze wordt uitvoering gegeven aan de doelstelling «doorbreking
van seksespecifieke studie- en beroepskeuze, om de ontwikkelingskansen van
jongens en meisjes te optimaliseren»? (blz. 7)In de nota «Een kristal van kansen» (OCenW 38 351/35 000)
van maart 1998 staat beschreven hoe de komende jaren uitvoering wordt gegeven
aan onder meer deze doelstelling. Deze doelstelling is terug te vinden in
de vijf thema's die als leidraad voor het beleid gelden. Zie voor de concrete
maatregelen deel 2 van de genoemde nota, waarin de agenda voor de jaren 1998–2000
is opgenomen, en met name de bladzijden 33 tot en met 35, die het voortgezet
onderwijs betreffen. Veel aandacht gaat uit naar het doorbreken van traditionele
patronen bij de keuze van studie en beroep, alsook naar de voorbereiding van
jongeren op een toekomst waarin het combineren van arbeid en zorgtaken vanzelfsprekend
is. 22Treffen de scholen die ten tijde van de behandeling van het wetsvoorstel
Profielen voortgezet onderwijs bezwaar maakten tegen de invoeringsdatum nu
ook alle benodigde voorbereidingen? (blz. 7).De bezwaren tegen de oorspronkelijk voorgestelde algemene invoeringsdatum
(1 augustus 1998) hebben ertoe geleid dat de scholen kunnen kiezen voor een
latere datum (1 augustus 1999). De scholen die 1998 onhaalbaar achtten hebben
dus een jaar langer de tijd om zich voor te bereiden. Ze kunnen bovendien
profiteren van de ervaringen van de eerder begonnen scholen. De inspectie
zal toezien op de voortgang van de voorbereiding. 23Welke extra middelen zijn beschikbaar voor de ontwikkeling van de
brede buurtschool en welke extra kosten brengt deze school met zich mee (bijvoorbeeld
door de verruiming van de openingstijden?Voor experimenten met verruiming van schoolopeningstijden is geen afzonderlijk
rijksbudget gereserveerd. Met de gedecentraliseerde bevoegdheden en middelen
voor o.a. het Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid en de buitenschoolse
opvang, kan op lokaal niveau worden gekozen voor verruiming van de schoolopeningstijden.De inspanningen van het Rijk met betrekking tot de «brede school»
zijn conform het Regeerakkoord gericht op het stimuleren van de uitwerking
van het concept en waar nodig en mogelijk het wegnemen van belemmeringen. 24Uit de toelichting blijkt dat de brede buurtschool niet tot taakverzwaring
voor de leraar mag leiden; maar het voor het schoolmanagement kan het toch
niet anders of het leidt tot taakverzwaring? Welke consequenties worden daaraan
verbonden? (blz. 8) De «brede school» is nog een concept in ontwikkeling. Uit
de huidige praktijkervaringen blijkt dat de «brede school» in
eerste instantie tot een taakverzwaring leidt van het schoolmanagement. Mits
sprake is van goed management (zowel schoolintern als in de samenwerking met
andere sectoren dan onderwijs) levert de «brede school» echter
op termijn taakverlichting op. Met de «brede school» wordt immers
aanvullende menskracht en deskundigheid in de omgeving benut. Voorwaarde is
wel dat de lokale overheid de bestuurlijke randvoorwaarden realiseert waaronder
scholen en andere instellingen tot praktische samenwerking kunnen komen. 25Heeft het door Kamer en regering gewenste beleid inzake «de
rookvrije school» ook gevolgen voor het spijbelgedrag? (blz. 8).Het beleid inzake de rookvrije school is erop gericht te voorkomen dat
jongeren gaan roken. Mij is geen directe relatie bekend tussen rookgedrag
en spijbelgedrag. 26Welk percentage van de vierjarigen gaat nu reeds naar school? (blz.
8)Op dit moment gaat ruim 98% van de vierjarigen nu reeds naar school. 27Welke concrete acties worden ondernomen om de leerplichtwet strenger
toe te passen? Hoe wordt in dit verband meer eenheid in het beleid van de
leerplichtambtenaren verkregen? (blz.8)Voor het bestrijden van verzuim is een snelle reactie van groot belang.
Naast een actief en preventief beleid van scholen speelt het kunnen opleggen
van sancties een rol. Hierover zal verder overleg met Justitie worden gevoerd
in het kader van het bij brief van 21 april 1998 toegezegde integrale plan
voor de leerplicht (zie ook het antwoord op vraag 29).Het beleid van leerplichtambtenaren op dit punt moet gebaseerd zijn op
de regelgeving vastgelegd in de Leerplichtwet. De regels voor het toestaan
van verlof buiten de schoolvakanties zijn eenduidig. Eventuele maatregelen
om de eenheid in de toepassing van de regels door leerplichtambtenaren te
vergroten zullen worden bezien in het kader van het genoemde plan. 28Welke middelen zijn/komen beschikbaar voor het wegwerken van leerachterstanden?De middelen die beschikbaar zijn voor het voorkomen en bestrijden van
leerachterstanden zijn:– Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid: f 164 miljoen
landelijk per jaar, direct naar gemeenten (primair onderwijs en voortgezet
onderwijs).– Gewichtengelden: ongeveer f 500 miljoen per jaar, direct
naar scholen (primair onderwijs).– CuMi-middelen: ongeveer f 70 miljoen per jaar (voortgezet
onderwijs).Bovendien kunnen gemeenten er voor kiezen om OALT-gelden in te zetten
voor taalondersteuning, en zijn er middelen vanuit het «grote steden
beleid» die gemeenten deels inzetten op het bestrijden van leerachterstanden. 29Betekent de passage over de naleving van de leerplichtwet bij allochtone
kinderen, dat deze in het verleden bij hen minder streng werd toegepast, of
dat voor hen voortaan een strengere handhaving zal gelden dan voor andere
kinderen? (blz. 8).De bedoelde passage betekent niet dat de wet bij allochtone leerlingen
minder streng zou zijn toegepast. Voor leerlingen met een onderwijsachterstand,
onder wie veel leerlingen die thuis een andere taal spreken dan Nederlands,
kan ongeoorloofd schoolverzuim bijzonder schadelijk zijn. Dit geldt zeker
indien het verzuim vanwege een bezoek aan het land van herkomst langere tijd
duurt, of aan het begin van het schooljaar plaatsvindt.De inspanningen om te komen tot een lik-op-stukbeleid voor de bestrijding
van dit verzuim zijn gericht op de bestrijding van alle vormen van luxeverzuim.
Preventief beleid bij dit type verzuim dient erop gericht te zijn ouders meer
te betrekken bij de opleiding van hun kind. 30Kan de staatssecretaris concreet aangeven hoe «scholen een
steentje kunnen bijdragen aan buitenschoolse opvang, zonder dat dit tot taakverzwaring
voor de leraren leidt? (blz. 8)Scholen kunnen bijdragen door het schoolgebouw (inclusief investeringen
zoals computers) na schooltijd beschikbaar te stellen voor buitenschoolse
opvang. Dit leidt tot een hogere bezettingsgraad.Daarnaast is er een inhoudelijk aspect: bij de buitenschoolse opvang ontwikkelen
leerlingen zich op diverse terreinen (bijvoorbeeld sociaal-emotioneel, taal,
creativiteit, sport etc.). Dit heeft voordelen voor de uitvoering van de primaire,
onderwijskundige taken van scholen. 31Bestaan in alle regio's reeds Bureaus Jeugdzorg en weten de scholen
hen te vinden? (blz. 8)De vorming van Bureaus Jeugdzorg is in ontwikkeling. Per 1 januari 1998
was 50% van de geplande bureaus (30–35) van start gegaan Deze bureaus
voldeden echter nog nauwelijks aan de centraal afgesproken eisen. De betrokken
instellingen in de regio's hebben aangegeven dat hun planning is gericht op
realisering van de Bureaus Jeugdzorg begin 1999. In het Regeerakkoord is een
basis gelegd voor het wegwerken van hindernissen in wetgeving en financiering.
Naarmate de Bureaus Jeugdzorg zich ontwikkelen zal ook de bekendheid van de
voorziening in de regio's gaandeweg tot stand komen. 32Wordt er in de opleiding voor gezorgd dat leidsters bij kinderopvangvoorzieningen
en peuterspeelzalen in staat zijn achterstanden bij kinderen te signaleren
en kinderen met achterstanden zonodig verder te helpen en/of door te verwijzen
(blz. 8)?In de eindtermen van de opleiding Sociaal pedagogisch werk 3 (SPW3), uitgaande
van het landelijk orgaan «Onderwijscentrum gezondheidszorg, dienstverlening
en sport OVDB,» komt de genoemde problematiek aan de orde in de deelkwalificatie
«kinderopvang» (wz 314). Deze eindtermen zullen vanaf 1 augustus
1999 in deze driejarige opleiding worden ingevoerd. 33«Nogal wat allochtone ouders beheersen de Nederlandse taal
onvoldoende». Zijn er cijfers beschikbaar over het percentage ouders
waarvoor dit geldt ? (blz. 8)Er zijn geen exacte cijfers bekend met betrekking tot het aantal allochtone
ouders die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. Berekeningen in een
onderzoek uit 1995 naar de mate van «functionele geletterdheid in Nederland»
in combinatie met relevante CBS-tellingen van al langer in Nederland verblijvende
allochtonen, brengen de schattingen van de totale groep allochtonen met onvoldoende
beheersing van de Nederlandse taal op honderd- tot driehonderdduizend. 34Voor kinderen die thuis niet met Nederlandse taal opgroeien worden
gestructureerde, intensieve onderwijsprogramma's ontwikkeld die bij de start
van het onderwijs gebruikt worden.» Wat zijn dit voor programma's? Worden
deze programma's inderdaad gebruikt? Welke percentage van de scholen met dergelijke
kinderen gebruikt die programma's? Hoe wordt het landelijk beleidskader onderwijsachterstandenbeleid
aangepast?Hoe verhoudt zich dat tot het feit dat het huidige LBK GOA voor vier
schooljaren, te beginnen vanaf september 1997, is vastgesteld? (blz. 8)De afgelopen jaren zijn tal van programma's ontwikkeld voor 0–6
jarigen in opdracht van gemeenten, VWS en OCenW. Inmiddels heeft ook Justitie
een initiatief genomen. Zogenaamde «centre-based» programma's
(bijv. programma's die binnen peuterspeelzalen en basisscholen worden uitgevoerd)
blijken effectiever dan programma's die zich uitsluitend richten op het gezin.
OCenW en VWS ondersteunen 10 experimenten met de «centre-based»
programma's Piramide en Kaleidoscoop. De resultaten zullen uiteraard ter beschikking
worden gesteld van gemeenten ten behoeve van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
en het lokaal preventief jeugdbeleid.Pas nadat de balans is opgemaakt over de wijze waarop gemeenten uitvoering
geven aan de eerste doelstelling van het landelijk beleidskader (verbeteren
van de startcondities van leerlingen bij binnenkomst in het basisonderwijs,
onder meer wat betreft de Nederlandse taal) en er meer zicht is op de effectiviteit
van de experimentele programma's, zal worden nagegaan in hoeverre aanvullende
bevestiging of stimulering nodig is. 35«Bekeken wordt welke maatregelen hier effect kunnen hebben».
Wanneer wordt dit door wie bekeken en waar wordt hierbij aan gedacht? (blz.
9)Hier wordt gedoeld op het plan terugdringen voortijdig schoolverlaten,
dat rond de jaarwisseling aan de Tweede Kamer zal worden toegezonden. Daarin
zal inzicht worden geboeden in het geheel van maatregelen ter bestrijding
van het voortijdig schoolverlaten. Dit plan wordt in een interdepartementaal
traject voorbereid, waarbij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
de voortrekkersrol heeft. 36Mag uit het feit dat het plan van aanpak voortijdig schoolverlaten
genoemd wordt onder hoofdstuk 3, beroepsonderwijs, worden afgeleid dat dit
plan van aanpak met bijbehorende financiële middelen zich beperkt tot
het voortijdig schoolverlaten in het BVE-veld? (blz. 9)Nee, het plan van aanpak en de inzet van middelen zullen betrekking hebben
op zowel voortijdig schoolverlaten in het vo-veld als in het bve-veld. 37Wie heeft welke middelen hier wanneer voor beschikbaar?Zie het antwoord op vraag 44. 38Wat bedoelt de minister met zijn uitspraak op blz. 9 dat in de WEB
voorschriften over de 1000-urennorm worden opgenomen, conform de systematiek
van WVO maar passend bij het specifieke karakter van het beroepsonderwijs?Welke argumenten liggen ten grondslag aan het invoeren van een 1000-urennorm?In het Regeerakkoord 1998 (kamerstukken II 1997/1998, 26 024, nr.
9, pag. 61 sub 5) is aangegeven: «Het aantal contacturen voor het voltijds
beroepsonderwijs wordt naar analogie van de WVO geregeld (conform de tweede
fase voortgezet onderwijs: 1000 uur).»In de begroting is aangegeven dat de 1000-urennorm in de WEB zal worden
opgenomen, conform de systematiek van de WVO. De toevoeging «maar passend
bij het specifieke karakter van het beroepsonderwijs» duidt erop dat
bij de nadere uitwerking van de verplichting rekening kan worden gehouden
met de eigen aard van het beroepsonderwijs cq verschillen ten opzichte van
het voortgezet onderwijs. 39Op verschillende plaatsen, waaronder op blz 8 en 10, spreekt de minister
van het belang van inburgeringsprogramma's. Welke concrete stappen neemt hij
en welke middelen stelt hij versneld en aanvullend beschikbaar om het aanbod
te vernieuwen en de wachtlijsten weg te werken?Op 30 september jl. is de Wet inburgering nieuwkomers van kracht geworden.
Dit nieuwe wettelijke beleidskader voorziet onder meer in de opdracht aan
de gemeenten te zorgen voor een goede doorgeleiding van nieuwkomers naar instanties
voor vervolgonderwijs en/of arbeidsmarkt. Er vindt overleg plaats over de
wijze waarop het voor Arbeidsvoorziening mogelijk is hierbij optimaal aan
te sluiten. Wat betreft de nog aanwezige wachtlijsten wordt de doorwerking
van de verruiming van educatieve inburgeringsprogramma's van vijfhonderd naar
zeshonderd uren afgewacht. Op dit moment zijn geen nadere maatregelen voorzien.Ten aanzien van de al langer in Nederland verblijvende allochtonen met
onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal is conform het Regeerakkoord
extra geld gereserveerd, in vier jaar oplopend tot f 50 miljoen De effectieve
inzet van deze gelden vormt onderwerp van overleg onder leiding van de coördinerend
minister voor het grote steden- en integratiebeleid. Uitgangspunt daarbij
vormt met name het belang van onderwijs in Nederlands als tweede taal aan
werklozen en ouders/opvoeders van allochtone schoolgaande kinderen. 40Wanneer zal het wetvoorstel voor de structurele financiering van
de regionale meld- en coördinatiefunctie de Kamer bereiken, teneinde
deze structurele financiering vanaf 1999 te kunnen regelen? Hoe gaat
dit wetsvoorstel voorkómen dat een structurele financiering tevens
leidt tot een structurele schooluitval?Waar is in de begroting is welk bedrag voor structurele financiering
gereserveerd?Hoe verhoudt zich de RMC-functie tot de individuele trajectbegeleiders
voor uitvallers in het MBO? (blz. 10) Naar verwachting zal het wetsvoorstel voor de structurele financiering
van de Regionale meld- en coördinatiefunctie in de eerste helft van volgend
jaar aan de Kamer aangeboden kunnen worden. Tot die tijd zal in de bekostiging
van de deze functie worden voorzien door middel van een tijdelijke regeling,
die eind van dit jaar in Uitleg OCenW-Regelingen zal worden gepubliceerd.Via de structurele impuls voor nieuwe taken WEB en bestrijding voortijdig
schoolverlaten zal in de structurele financiering worden voorzien. In het
rond de jaarwisseling te presenteren plan van aanpak voortijdig schoolverlaten
zal inzicht worden geboden in het geheel van maatregelen ter bestrijding van
het voortijdig schoolverlaten en het financiële beslag van de diverse
maatregelen.De functie van de individuele trajectbegeleiders ligt in het verlengde
van de RMC-functie en is gericht op een intensivering van de aanpak voor 16-
of 17-jarigen die in het kader van de Regionale meld- en coördinatiefunctie
zijn geregistreerd als voortijdig schoolverlater, danwel volgens opgave van
een ROC of AOC reëel risico lopen op korte termijn de opleiding te verlaten
zonder perspectief op onmiddellijke start met een andere opleiding. De trajectbegeleider
is verantwoordelijk voor het opstellen van een individueel trajectplan –
in samenwerking met een ROC/AOC en voor jongeren met meervoudige problematiek
ook met instellingen op het terrein van jeugdhulpverlening en justitie –
en bewaakt de uitvoering hiervan.Een goede onderlinge afstemming van taken vindt onder meer plaats door
de aanhaking van de trajectbegeleiders bij gemeenten. 41Kan een overzicht worden gegeven van het aantal aanmeldingen bij
regionale meld- en coördinatiecentra? Kan inzicht worden gegeven in de
effectiviteit van de vervolgtrajecten die RMC's aan de aangemelde schoolverlaters
aanbieden? (blz. 10)Het schooljaar 1996–1997 laat de volgende cijfers zien: het aantal
in het kader van de RMC-functie aangemelde voortijdig schoolverlaters bedroeg
35 303 leerlingen (de registratie van voortijdig schoolverlaters is overigens
nog niet volledig sluitend). Van dit aantal voortijdig schoolverlaters is
in het schooljaar 1996/1997 12 792, d.w.z. 36% herplaatst in het onderwijs.
Voor het schooljaar 1997–1998 zijn de cijfers nog niet definitief vastgesteld. 42Het kabinet pleit voor een stringent toezicht op de leerplicht. Waaruit
bestaat dit strenger toezicht? Hoe beoordeelt u de stellingname van de VNG
en de Landelijke Vereniging Leerplichtambtenaren dat voor een adequate handhaving
van de Leerplichtwet minimaal 35 miljoen structureel toegevoegd dient te worden
aan het Gemeentefonds? (blz. 10)Over de wijze waarop het toezicht op de leerplicht zal worden verscherpt
is nog niet besloten. Er wordt interdepartementaal overleg voorbereid om te
komen tot een integraal plan voor de leerplicht. Dit traject wordt betrokken
bij het plan voor de bestrijding van voortijdig schoolverlaten, dat eveneens
in voorbereiding is.Wat betreft de financiële claim van de VNG voor het toezicht op de
leerplicht, die is gepresenteerd met het argument dat de handhavingstaak de
laatste jaren veel zwaarder is geworden, dient te worden opgemerkt dat de
gemeenten oorspronkelijk, bij de vaststelling van de huidige Leerplichtwet
in 1969, hun taak bij de handhaving is gegeven onder de voorwaarde dat zij
die binnen de beschikbare middelen zouden verrichten. De gemeenten hebben
deze voorwaarde destijds aanvaard. In het kader van genoemd plan voor de bestrijding
van voortijdig schoolverlaten zal worden bezien in hoeverre vanuit
de handhavingstaak leerplichtwet activiteiten van gemeenten voortvloeien die
tot taakverzwaring leiden. Hierover zal nog met de VNG worden overlegd. 43In de begroting is de volgende passage opgenomen: «Het inburgeringsbeleid
krijgt door toevoeging aan het Gemeentefonds in deze periode een belangrijke
financiële impuls.» In het overzicht van financiële gevolgen
intensiveringen (blz. 31) is dit echter niet terug te vinden. Hoe is dat te
verklaren? (blz. 10)De middelen voor oudkomers werden op de begroting van BZK geplaatst en
via een tenderprocedure en cofinanciering aan daarvoor in aanmerking komende
gemeenten uitgekeerd. 44Wanneer wordt een plan opgesteld over vermindering van het schoolverlaten
zonder diploma; en hoeveel geld is hiervoor na de toezeggingen van de minister
in het algemeen overleg over bekostiging van het beroepsonderwijs van 1 oktober
1998 nog beschikbaar? (blz. 10)Rond de jaarwisseling zal de Tweede Kamer het plan terugdringen voortijdig
schoolverlaten toegezonden krijgen. Dan zal er ook duidelijkheid komen over
de verdeling van de budgetten.Tijdens het algemeen overleg met de vaste commissie van onderwijs en wetenschappen
op 1 oktober jl. heeft de eerste ondergetekende aangegeven dat van het in
het Regeerakkoord aangegeven bedrag van f 100 miljoen voor nieuwe taken
WEB en voortijdig schoolverlaten, f 61 miljoen wordt ingezet voor de
bestrijding van voortijdig schoolverlaten. Zoals al aangegeven in het antwoord
op vraag 36 gaat het hierbij om het tegengaan van voortijdig schoolverlaten
in zowel vo als bve. 45Wanneer kan de Kamer een uitgewerkt plan tegemoet zien over de technocentra
? (blz. 10)Begin november overlegt ondergetekende met de initiatiefnemers tot de
oprichting van regionale technocentra over de verdere ontwikkeling van een
landelijk stelsel van technocentra. Ondergetekende zal daarvan verslag uitbrengen
aan de Kamer. 46Wat wordt verstaan onder «doorscholen» van zittend personeel?
(blz. 11)Met doorscholen van zittend personeel wordt in dit verband bedoeld scholing
van werkenden, teneinde hen voor te bereiden op en toe te rusten voor de veranderde
eisen die de arbeidsmarkt aan hen stelt. 47Zijn er recente cijfers over benodigde en beschikbare beroepspraktijkvormingsplaatsen?
(blz. 11)Neen.In het kader van het hoofdlijnenakkoord «Werkend leren is kansen
creëren» zal onderzoek worden verricht dat beoogd meer inzicht
te krijgen in de afstemming tussen vraag en aanbod van beroepspraktijkvormingsplaatsen. 48Aan welke fiscale maatregelen wordt gedacht voor praktijkvormingsplaatsen
in de zorgsector? (blz. 11)Voor deze sector wordt ook de fiscale faciliteit beroepsbegeleidende leerweg
(leerlingwezen) toegepast. Deze maatregel is een onderdeel van de Wet vermindering
afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen. 49In de begroting wordt gesproken over een uitbreiding van de fiscale
maatregelen. Dit terwijl uit een rapport van de Algemene Rekenkamer is gebleken
dat van deze fiscale maatregelen door de betreffende bedrijven onvoldoende
gebruik wordt gemaakt. Waarom is de minister dan toch van plan deze maatregelen
uit te breiden? (blz. 11)Deze uitbereiding van de fiscale maatregel heeft alleen betrekking op
het inservice onderwijs in de zorgsector. Daarmee wordt aangesloten op de
afspraken die in het Regeerakkoord zijn gemaakt om via fiscale maatregelen
meer ruimte te scheppen voor kinderopvang, scholing en beroepsbegeleidene
leerwegen (leerlingwezen). Deze maatregelen maken deel uit van een integraal
beleid, gericht op versterking van de sector zorg en volksgezondheid. Voorts
vormen deze maatregelen de inlossing van de, bij de overdracht van het inservice-onderwijs
aan OCenW, met de zorgwerkgevers gemaakte afspraken. 50Hoe wordt bereikt dat er afstemming plaatsvindt tussen roc's en instellingen
voor hoger onderwijs op het terrein van «leven lang leren»? (blz.
11)Bevordering van de afstemming tussen roc's en instellingen voor hoger
onderwijs vindt onder andere plaats door samenwerkingsprojecten mbo-hbo en
door de nog op te richten technocentra. Voor zover er reden is tot afstemming
op het terrein van «een leven lang leren» kan dit ook via deze
weg gestimuleerd worden. Afstemming is overigens primair een verantwoordelijkheid
van de instellingen. 51Hoeveel leerlingen aan roc's (bbl) beschikken niet over een leerarbeidsovereenkomst?
(blz. 11)Er dient onderscheid gemaakt te worden tussen een leerovereenkomst en
een arbeidsovereenkomst. Op dit moment is niet bekend hoeveel leerlingen niet
beschikken over de leerovereenkomst. De informatie die op dit moment beschikbaar
is, is de werkelijke vulling van die plaatsen in het begin van het schooljaar
1997/1998. Dat zijn namelijk de getelde deelnemers aan de beroepsbegeleidende
leerweg. Om geteld te kunnen worden voor de bekostiging was het een voorwaarde
dat de deelnemers op 1/10/1997 ingeschreven waren en dat ze vóór
31/12/1997 een beroepspraktijkvormingsplaats-overeenkomst hadden. Om meer
kwantitatief inzicht te krijgen in vraag en aanbod van beroepspraktijk-vormingsplaatsen
zal, in het kader van het hoofdlijnenakkoord «Werkend leren is kansen
creëren», nader onderzoek worden verricht.Wel is bekend hoeveel deelnemers eind 1997 niet beschikten over een arbeids-overeenkomst.
Van het aantal deelnemers aan de beroepsbegeleidende leerweg met een leerovereenkomst,
waarvan tevens bekend is dat er op 31/12/1997 al dan niet sprake was van een
arbeidsovereenkomst, bleken 9 100 deelnemers (12%) niet
te beschikken over een arbeidsovereenkomst 52Hoe houdt de regering bij het vergroten van de bereidheid van sectorale
werkgevers en werknemers tot afspraken voor opleiding en scholing, rekening
met de omstandigheid dat bestaande kraptes veelal samenhangen met een geringe
bereidheid bij werkgevers tot ondersteuning van scholingsactiviteiten in het
verleden telkens toen de conjunctuur tegenviel? (blz. 11).In tijden van recessie komt de instroom van nieuwe leerlingen in de beroepsbegeleidende
leerweg enigszins onder druk te staan vanwege het teruglopend aantal vacatures.
Voor werkgevers is een vacature immers een belangrijk criterium bij het aannemen
van nieuwe leerlingen. De fiscale faciliteit alsmede afspraken in cao's over
ondersteuning van de beroepsbegeleidende leerweg beogen bij te dragen aan
het op peil houden van de opleidingscapaciteit, ook in tijden van recessie.
Het onderwerp werken en leren, waaronder mechanismen voor het op peil houden
van de vakopleiding, staat tevens op de agenda van het overleg van de overheid
met sociale partners in het kader van het «hoofdlijnenakkoord werkend
leren». De huidige knelpunten op de arbeidsmarkt zijn aanleiding om
met de betreffende sectoren te bespreken, op welke wijze in de toekomst dergelijke
knelpunten verminderd kunnen worden. Scholing blijkt hierin een belangrijke
rol te spelen.Het aantal cao-afspraken over scholing is overigens niet sterk wisselend
met de conjunctuur en vormt daarmee ook een soort «buffer» voor
het op peil houden van scholingsinspanningen van bedrijven. 53Hoeveel extra geld is er beschikbaar, gericht op verbetering van
de salariëring van schoolleiders in het primair onderwijs (directeuren
en adjunctdirecteuren)? Is er bijvoorbeeld ook ruimte voor ondersteuning/taakverlichting
van schoolleiders door extra onderwijsondersteunend personeel? (blz. 12)In de OCenW-begroting zijn geen extra middelen specifiek gericht op de
salariëring van de schoolleider primair onderwijs opgenomen. In de begroting
zijn wel middelen voorzien voor leermiddelen, schoonmaak en management. Bij
brief van 14 oktober 1998 bent u geïnformeerd over een eerste besteding
van deze middelen en is u voorgesteld om begin 1999 over de besteding van
het resterende budget van gedachten te wisselen met de Tweede Kamer. 54Is er inzicht te geven in de (on)vervulbaarheid, cq. de aantrekkelijkheid,
van directiefuncties in het primair onderwijs? (blz. 12)Er zijn geen exacte gegevens bekend over de (on)vervulbaarheid van directiefuncties
in het primair onderwijs. Wel zijn er signalen dat op sommige plaatsen, en
op sommige scholen, de vervulling van directiefuncties problemen oplevert. 55Wat is de stand van zaken bij de opleiding schoolleider voor primair-
en voortgezet onderwijs? Wie verzorgt deze opleiding en is er sprake van een
certificering/erkenning? (blz. 12)De voor zittende directeuren primair onderwijs bestemde opleiding is gestart
met ingang van het schooljaar 1994–1995 en wordt verzorgd door
vijf hogescholen. In totaal hebben thans ongeveer 1400 directeuren deze tweejarige
opleiding voltooid.Een eerste evaluatie van de opleiding is zeer positief uitgevallen: de
deelnemers zijn van oordeel dat het gebodene goed bruikbaar is voor de dagelijkse
praktijk en het programma sluit aan bij de verwachtingen.De afgestudeerden van deze twee-jarige in-service-opleiding ontvangen
een diploma. Aan het bezit van dit diploma zijn geen salaire of rechtspositionele
consequenties verbonden.Voor schoolleiders in het voortgezet onderwijs bestaan verschillende opleidingen.
De meeste zijn bedoeld voor zittende schoolleiders en richten zich op bepaalde
aspecten van het schoolleiderschap. De cursussen worden zowel verzorgd door
instellingen die door OCenW bekostigd worden als door andere marktpartijen.
De Nederlandse School voor Onderwijsmanagement in Amsterdam organiseert sinds
1989 een cursus voor aspirant-schoolleiders. Deze cursus duurt twee jaar.
De deelnemers aan de opleidingen krijgen een bewijs dat zij hebben deelgenomen
of een diploma. Hieraan zijn verder geen rechtsgevolgen verbonden. 56Wat is het gemiddeld aantal uren dat een directeur primair onderwijs
aan het leiding geven van zijn school besteedt? (blz. 12)Er is geen recente informatie beschikbaar over de feitelijke tijdsbesteding
van directeuren in het primair onderwijs. In een rapport van het Nederlands
Economisch Instituut uit 1992 wordt op basis van opgave van schoolleiders
geconstateerd dat deze 25 tot 30 uur per week aan leidinggeven (en organiseren
en communiceren) besteden. Schoolleiders geven daarbij op ruim 50 uur per
week te werken.Ten behoeve van de reguliere taken van de school wordt in het formatiebesluit
WPO en het formatiebesluit WEC formatie voor de schoolleiding toegekend. Deze
formatie wordt voor het basisonderwijs uitgedrukt in uren en is op basis van
de telgegevens van 1 oktober 1997 gemiddeld ruim 25 uren per basisschool per
week, waarbij is uitgegaan dat een volledige formatieplaats 40 uur per week
omvat. 57Aan welke beroeps«aspecten» wordt gedacht als gesproken
wordt over het systeem van loopbaanfasering? (blz. 12)In overleg met sociale partners is in opdracht van het departement in
de afgelopen jaren door het bureau Berenschot in samenwerking met de Vereniging
van Samenwerkende Landelijke Pedagogische Centra (VSLPC) gewerkt aan de ontwikkeling
van een systeem van loopbaanfasering, gebaseerd op de ontwikkeling van competenties
op beroepsaspecten die specifiek van toepassing zijn bij de leraar. In het
rapport «Loopbaanfasen voor leraren op basis van differentiërende
competentieprofielen» (mei 1997) geven zij op basis van de kerntaken
in de beroepsprofielen voor leraar in het po, vo respectievelijk het bve een
tiental competenties weer, gegroepeerd in vijf aandachtsgebieden, met voor
iedere competentie een meetbare beschrijving op drie beheersingsniveau's (behorend
bij drie loopbaanfases binnen het beroep van leraar: beginnend leraar, ervaren
leraar en excellent leraar). Deze competenties zouden periodiek geijkt moeten
worden op actuele ontwikkelingen in het onderwijs.De keuze en de formulering van de competenties, alsmede de drie niveaus
van functioneren zijn in nauwe samenwerking met scholen tot stand gekomen.Het loopbaanfasen-model richt zich dus nadrukkelijk niet op een loopbaanontwikkeling
van leraar naar manager binnen het onderwijs, maar op een loopbaan-ontwikkeling
van beginnend leraar tot ervaren of zelfs excellent leraar.Het model en het bijbehorend beoordelingssysteem voorziet in een
behoefte van veel scholen die modern personeelsbeleid willen voeren.In het model van Berenschot en VSLPC worden tien competenties onderscheiden,
gerangschikt in vijf aandachtsgebieden: AandachtsgebiedCompetentieLeerlingen/cursistenMulti-tasking  Benut de leerfuncties
(voorbereiding, verwerking en regulatie) zodanig dat er optimaal ingespeeld
wordt op de individuele verschillen tussen leerlingen t.a.v. hun vermogen
om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun leerproces Groepsmanagement Bevordert een leerklimaat in de groep(en) waarin leerlingen zich
gestimuleerd en gesteund voelen in hun leerproces VormingsgebiedOnderwijs
en begeleiding  Verplaatst zich in de ontwikkelingsstadia van leerlingen
en is in staat daarop in te spelen bij het onderwijzen alsmede bij de persoonlijke
begeleiding van leerlingen  Vakmatige beheersing  Beheerst
vakinhoudelijke kennis en vaardigheden op het vereiste niveau en is actief
t.a.v. het vernieuwen en verdiepen van deze kennis InnovatieVernieuwend
denken  Reflecteert op eigen ervaringen en veranderingen in onderwijsbehoeften
en komt op basis daarvan tot nieuwe ideeën  Stimulansen tot
vernieuwing  Staat open voor veranderingen en draagt bij aan de
implementatie van veranderingen Leerplan/lesstofSamenwerken  Actief
meewerken aan het versterken van de samenwerking binnen de school en tussen
scholen onderling  Longitudinaal plannen  Overziet de
samenhang tussen onderwijsactiviteiten en zorgt voor de realisatie van onderwijsdoelenContactenCollegiale consultatie  Ondersteunt de professionele
en persoonlijke ontwikkeling van collega's  Externe contacten  Kan
in uiteenlopende contacten komen tot een bespreking van en afstemming over
de leerprocessen en resultaten van leerlingenElk van deze competenties is weer uitgewerkt in drie beheersingsniveau's,
behorend bij de drie onderscheiden loopbaanfases van het beroep van leraar.
Deze beheersingsniveau's zijn weer uitgewerkt in zo concreet mogelijke beoordelingscriteria,
welke thans op vijf experimenteerscholen in de praktijk getoetst worden.Voor een belangrijk deel moet de invulling van dit model decentraal op
instellingsniveau gebeuren. Immers, mede aan de hand van het profiel dat de
instelling op onderwijskundig terrein nastreeft kan men bijvoorbeeld bepaalde
competenties zwaarder laten wegen dan andere. Ook kan men de vraag of een
excellent leraar op alle competenties het hoogste niveau moet hebben bereikt
in dat perspectief beter lokaal beantwoorden. Voorts is het mogelijk dat sectoraal
en/of op instellingsniveau's tot verschillende aanpassingen in de competenties
besloten zou worden.Op korte termijn zullen met sociale partners afspraken gemaakt worden
over de invoering en uitwerking van loopbaanfasering per onderwijssector (po,
vo en bve), mede op basis van bovengenoemd rapport. 58Is er onderzoek beschikbaar dat inzicht geeft in de gevolgen van
een zeer eenzijdige samenstelling van het het onderwijzend personeel (vervrouwelijking,
m.n. in het basisonderwijs)? (blz. 13) Mij is geen onderzoek bekend dat inzicht geeft in de gevolgen van een
zeer eenzijdige samenstelling van het onderwijzend personeel. 59In hoeverre zijn er – behalve het tekort aan aio's –
ook overigens onvervulbare vacatures aan de universiteiten en hogescholen?
Krijgen de instellingen behalve meer ruimte als gevolg van de decentralisatie
van de arbeidsvoorwaarden ook meer geld? (blz. 13)Wat de universiteiten betreft kan in het algemeen gesteld worden dat,
behalve voor assistenten in opleiding, ook de wervingskracht voor de hoogste
wetenschappelijke functies afneemt als gevolg van concurrentie met het bedrijfsleven
en internationale concurrentie op een krapper wordende arbeidsmarkt. Wetenschapsgebieden
waarbinnen sprake is van genoemde wervingsproblemen zijn bijvoorbeeld economie,
natuur, gezondheid, rechten en techniek.Ook voor de hogescholen wordt verwacht dat de wervingsproblematiek op
korte termijn zal toenemen. De sociale partners in het hbo wijzen hier ook
op in het onlangs uitgebrachte programma arbeidsmarktbeleid 1999 van de Stichting
mobiliteitsfonds hbo. Problemen bij de werving van nieuw personeel zullen
zich volgens de probleemanalyse in genoemd arbeidsmarktbeleidsprogramma met
name voordoen in richtingen waar de arbeidsmarkt in het algemeen al krap is,
en die bovendien in geringe mate zijn vertegenwoordigd in het wachtgeldbestand
van ex-werknemers in het hbo. Het gaat dan om docenten voor opleidingen op
het terrein van economie, techniek, gezondheidszorg etc.De volledige decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming voor de
universiteiten, hogescholen en onderzoekinstellingen is beoogd per 1 januari
1999. De decentralisatie verloopt budgettair neutraal. Een van de voordelen van volledige decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming
in het veld van het hoger onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek is echter
wel, dat over het totale pakket van zowel secundaire- als primaire arbeids-voorwaarden
op één tafel met de vakorganisaties wordt onderhandeld, wat
de mogelijkheid biedt in de onderhandelingen tot uitruil van deze pakketten
te komen. Daardoor kan in beginsel met dezelfde hoeveelheid middelen een beter
pakket arbeidsvoorwaarden, dat meer is toegesneden op de behoeften van het
veld zelf, tot stand worden gebracht. 60Hoe is de stand van zaken met betrekking tot de kinderopvang voor
mensen uit de stille reserve die terug willen keren in het onderwijs? (blz.13)Voor de sectoren po, vo , bve en de onderwijsinstellingen bestaat een
centrale regeling kinderopvang voor onderwijspersoneel. Indien personen uit
de stille reserve in dienst treden van een basisschool kunnen ook zij gebruik
maken van deze regeling.Op dit moment is de «effectieve wachttijd» (de tijd tussen
het gewenste moment van plaatsing (aanvang werkzaamheden) en daadwerkelijke
plaatsing) een half jaar.Sedert 14 juli jl. kan bij de toepassing van de OCenW regeling worden
geprofiteerd van de fiscale faciliteit in het kader van de Wet vermindering
afdracht loonbelasting en premieheffing. De middelen die hierdoor beschikbaar
komen worden ingezet voor het verkorten van de wachtlijst.Daarnaast zullen structureel extra middelen beschikbaar komen doordat
deze fiscale faciliteit met ingang van 1 januari 1999 wordt verhoogd van 20%
naar 30% van het door mij beschikbaar gestelde budget voor kinderopvang.
Deze middelen kunnen ingezet worden voor kinderopvang in brede zin. 61«De hogescholen, universiteiten en onderzoekinstellingen krijgen
naar verwachting op korte termijn de mogelijkheid om door de decentralisatie
van arbeidsvoorwaardenvormingmeer maatwerk te leveren.» Wat wordt bedoeld
met «naar verwachting»? (blz.13)Het geformuleerde voorbehoud dat de hogescholen, universiteiten en onderzoekinstellingen
naar verwachting op korte termijn de mogelijkheid krijgen om door de decentralisatie
van arbeidsvoorwaardenvorming meer maatwerk te leveren refereert aan de actuele
stand van zaken in de voorbereiding van de formele decentralisatie met ingang
van 1-1-1999. In formele zin moet dit voorbehoud gemaakt worden zolang de
decentralisatieconvenanten nog niet daadwerkelijk door de betrokken partijen
ondertekend zijn.De werkgeversorganisaties HBO-raad, VSNU en WVOI hechten er namelijk aan
eerst duidelijkheid te krijgen over de beschikbare arbeidsvoorwaardenruimte
voor 1999. 62Waarom wordt in het hoofdstukje onderwijsarbeidsmarkt alleen over
het dreigende tekort aan leraren in het basisonderwijs gesproken en het wervingsbeleid
voor leraren in het basisonderwijs, terwijl de situatie in het voortgezet
onderwijs net zo nijpend is? Wat onderneemt het ministerie om de dalende instroom
in de lerarenopleidingen voortgezet onderwijs tegen te gaan en ook het beroep
van leraar in het voortgezet onderwijs weer aantrekkelijk te maken? Ziet de
minister hier ook een rol weggelegd voor de lerarenopleidingen basis en voortgezet
onderwijs? (blz. 13)Alle sectoren in het onderwijs krijgen te maken met een vervangingsvraag
als gevolg van de vergrijzing. In het voortgezet onderwijs is de situatie
nu nog niet zo nijpend als in het primair onderwijs. Wel verwacht ik ook in
het voortgezet onderwijs toenemende problemen met de personeelsvoorziening.
In het primair onderwijs is er daarenboven sprake van een uitbreidingsvraag
als gevolg van de klasseverkleining. Op basis van zeer recente gegevens wordt
thans gewerkt aan een uitvoerige arbeidsmarktrapportage. Deze rapportage zal
ik zeer binnenkort, in november, aan de Tweede Kamer toesturen, vergezeld
van een brief met mijn visie op de arbeidsmarktproblematiek in het onderwijs
en mijn beleidsprogramma dat deze problematiek moet oplossen. Het aantrekkelijker
maken van het beroep leraar en de rol van de lerarenopleidingen komen eveneens
in die brief aan de orde. 63Hoeveel geld is er de afgelopen jaren in (leeftijdsbewust) personeelsbeleid
geïnvesteerd, en wat zijn de opbrengsten? (blz. 13)Leeftijdsbewust personeelsbeleid is er op gericht onderwijspersoneel in
elke carrièrefase optimaal te laten functioneren. De verhoging van
de beginsalarissen heeft voor de beginnende leraar de aantrekkelijkheid van
het beroep verbeterd. Hiermee is een bedrag gemoeid van ca.f 390 miljoen
Met het schoolprofielbudget dat beschikbaar is gesteld voor personeels- en
arbeidsmarktbeleid in scholen zijn onder andere de mogelijkheden van taakvermindering
en verbetering van de begeleiding van beginnende leraren en voor het voeren
van een seniorenbeleid in de instelling verruimd. Dit budget bedraagt ca.
f 380 miljoen. Voor ouderen is leeftijdbewust personeelsbeleid gevoerd door een regeling
voor taakvermindering, de zogenaamde BAPO-regeling. Hierin gaat momenteel
zo'n f 150 miljoen om.Met de arbeidsduurverkorting in de cao 1996–1998 en het wachtgeldakkoord
«De jaren tellen» zijn per 1 augustus 1998 nieuwe mogelijkheden
van leeftijdbewust personeelsbeleid ontstaan. De arbeidsduurverkorting kost
f 540 miljoen Op basis van de cao is daarmee de mogelijkheid voor sabbatsverlof
en spaarverlof geïntroduceerd. In het kader van «De jaren tellen»
is f 186 miljoen beschikbaar voor seniorenbeleid (f 100 miljoen
is beschikbaar gesteld bij kabinetsbeleid en f 86 miljoen moet worden
terugverdiend uit verminderde wachtgelduitgaven als gevolg van maatregelen
uit «De jaren tellen»). Hieruit is o.a. de verbetering van de
BAPO-regeling in het primair onderwijs gefinancierd. Tevens zijn er gelden
decentraal ingezet voor seniorenbeleid voor de andere onderwijs- en onderzoeksectoren.
Tevens wordt hieruit een experiment gefinancierd (f 5 miljoen) dat moet
uitwijzen of de ervaren taakzwaarte van (oudere) leraren kan worden verminderd
door extra formatie toe te kennen voor de aanstelling van personeel dat taken
uit handen neemt van leraren die oneigenlijk zijn voor het beroep. Bovenstaande
maatregelen zijn voorbeelden van hetgeen thans in het kader van personeelsbeleid
wordt gedaan. Daarnaast zijn er vele ontwikkelingen op dat gebied in gang
gezet, zoals loopbaanfasering, nascholing, beoordeling, bekwaamheidseisen,
decentralisatie van verantwoordelijkheden, management binnen de instellingen.Ten aanzien van de opbrengsten geldt dat deze niet direct meetbaar zijn.De opbrengsten moeten zich manifesteren in een (ten opzichte van de autonome
ontwikkeling relatieve) vermindering van het ziekteverzuim, vermindering van
de arbeidsongeschiktheid en het langer aan het werk blijven van ouderen. Een
aantal van de maatregelen zijn gerelateerd aan een verminderd gebruik van
de wachtgeldregeling. Hierover wordt regelmatig aan de Tweede Kamer gerapporteerd,
laatstelijk bij brief van 17 september 1998.Voor het overige gaat het er bij de maatregelen om dat de arbeidsvoorwaarden
in de sector onderwijs en onderzoek niet achterblijven bij andere sectoren
en dat de sector als werkgever een concurrerende positie behoudt op de arbeidsmarkt. 64Welke acties zijn er gepland voor de werving en selectie van allochtoon
personeel en allochtone docenten en wanneer worden zij uitgevoerd? (blz.
13 en 57)Op mijn verzoek wordt een initiatiefgroep van werkgevers, werknemers en
arbeidsvoorziening ingesteld die onder auspiciën van SBO en het ministerie
een project gaat uitvoeren dat beoogt de arbeidsdeelname van etnische minderheden
in het onderwijs te bevorderen. Het plan van aanpak dat thans wordt ontwikkeld
verwacht ik eind van dit jaar aan de Tweede Kamer te kunnen toesturen. 65Op blz. 13 en 33 stelt de minister dat de aantrekkelijkheid van het
leraarsberoep moet worden vergroot en dat daar goede arbeidsvoorwaarden voor
nodig zijn. Moet de introductie van een gedifferentieerde beloning mede door
geringe extra investeringen niet uit de eigen middelen voor personeelsbeleid
worden gefinancierd? En leidt dat niet juist tot een verslechtering van de
arbeidsvoorwaarden voor leraren?Moderne en concurrerende arbeidsvoorwaarden vormen een belangrijke bijdrage
aan de aantrekkelijkheid van het leraarsberoep. In de komende gesprekken met
sociale partners over de nieuwe cao voor de sector OenW, in verband
met het aflopen van de huidige cao op 31-12-1998, zal dit daarom een centraal
thema zijn. Hoewel duidelijk is dat het beschikbare budget noopt tot prioriteitenstelling
bij het realiseren van de vele wensen, zoals die bij sociale partners leven,
is het naar onze overtuiging mogelijk om niettemin een aantal betekenisvolle
stappen te realiseren.Voor de introductie van gedifferentieerde beloning in de sectoren po,
vo en bve is door het Regeerakkoord structureel f 215 miljoen beschikbaar
gesteld. Dit zijn additionele middelen, specifiek bedoeld voor deze modernisering
van arbeidsvoorwaarden van leraren. Er is derhalve geen sprake van dat deze
modernisering uit de eigen middelen voor personeelsbeleid van de instellingen
gefinancierd zou moeten worden. Dit personeelsbeleid krijgt juist een extra
impuls. 66Op blz. 13 constateert de minister terecht dat jonge promovendi een
te lage beloning krijgen en dat dat de wervingskracht van deze functie niet
ten goede komt. Bovendien stelt de minister, wederom terecht, dat deze promovendi
over enkele jaren hard nodig zijn. Welke maatregelen neemt de minister om
hier iets aan te doen en welke middelen zijn er om de beloning bij te stellen?Wat betreft de wervingskracht van de universiteiten op de arbeidsmarkt
wordt op pagina 13 gesteld dat de beloning van jonge promovendi, zoals assistenten
in opleiding, achter loopt bij andere grote werkgevers in de overheidssector
en het bedrijfsleven. Voorts wordt afgevraagd of er in de toekomst voldoende
jong wetenschappelijk personeel bereid is het vergrijsde universitaire personeel
op te volgen.Het is mij bekend dat universiteiten thans maatregelen nemen, van rechtspositionele
en salariële aard, om de wervingspositie van jonge wetenschappers en
promovendi te verbeteren. Mij staan echter geen extra middelen ter beschikking
om de universiteiten bij deze aanpak tegemoet te komen.Een positieve ontwikkeling met betrekking tot deze problematiek is de
decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming die voor de universiteiten
wordt beoogd per 1 januari 1999. Daardoor kan met betrekking tot de inhoud
van de arbeidsvoorwaarden meer maatwerk worden geleverd en kan beter dan tot
nu toe het geval is, worden ingespeeld op de mogelijkheden in de toekomst
om de concurrentiepositie van het universitaire personeel op de arbeidsmarkt
te versterken. 67Op blz. 14 en spreekt de minister de verwachting uit dat de uitgaven
voor wachtgelden zullen dalen, en wel met 63,2 miljoen. Waarop baseert de
minister deze verwachting? Welke onderwijssectoren worden aangeslagen voor
een korting op de wachtgelden? (In het HBO en WO is immers wederom sprake
van ombuigingen, terwijl er geen additionele middelen zijn opgenomen voor
flankerende maatregelen om bijvoorbeeld de extra wachtgelden die dat op kan
leveren op te vangen.)In het primair en voortgezet onderwijs alsmede in de beroeps- en volwasseneneducatie
is sprake van intensiveringen waarvan een gunstig effect op de werkgelegenheid
in deze sectoren mag worden verwacht, waardoor verdere daling van de wachtgelduitgaven
mogelijk is. In verband hiermee worden de (wachtgeld)-budgetten voor de sectoren
po, vo en bve bijgesteld (zie pagina 247 van de ontwerpbegroting voor de verdeling
over de beleidsterreinen). Met het Participatiefonds en de BVE-raad voer ik
bestuurlijk overleg teneinde de intensiveringen ook daadwerkelijk tot vermindering
van de wachtgelduitgaven te laten leiden. De verwachting dat de wachtgelden zullen dalen is tevens gebaseerd op
de recente gunstige ontwikkelingen in het wachtgeld (zie ook mijn brief van
17 september 1998). Verwacht mag worden dat reeds ingezet beleid naar aanleiding
van «De jaren tellen» ook de komende periode zijn doorwerking
zal hebben. Voor het primair en voortgezet onderwijs is tevens sprake van
autonome groei van de leerlingenaantallen, een voor wachtgelders gunstige
ontwikkeling van de vraag op de onderwijsarbeidsmarkt en een toenemende vraag
naar vervangers.Omdat bedoelde intensiveringen niet op hbo en wo van toepassing zijn,
zijn de (wachtgeld)budgetten in deze sectoren niet neerwaarts bijgesteld. 68Heeft de ontwikkeling van de wachtgelduitgaven, zoals verwoord in
de tussenrapportage d.d. 17 september 1998 (25 644, nr.11) nog gevolgen
voor de begroting 1999. Zo ja, is dan nog een begrotingswijziging te verwachten?De ontwikkeling van de wachtgelduitgaven in 1998 heeft geen gevolgen voor
de begroting 1999. De opbrengsten van de afspraken gemaakt over «De
jaren tellen» zijn verwerkt in de wachtgeldbudgetten. Eventuele meeropbrengsten
komen op grond van de bedoelde afspraken ten goede aan het seniorenbeleid. 69Welke aanpassingen van het Besluit Werkloosheid Onderwijs- en Onderzoekspersoneel
worden bedoeld? (blz. 14)Het betreft de aanpassingen die zijn afgesproken in de akkoorden over
«De jaren tellen», te weten de aanpassing van de referte-eisen
voor 50-jarigen van 9 naar 12 dienstjaren, inbouw van flexibele pensioen uittreding
in de BWOO of een daaraan budgettair gelijkwaardig alternatief, marktconforme
uitvoering van de maximum-dagloonbepaling voor deeltijders en een intensieve
bemiddelingsfaciliteit voor wachtgelders tussen 50 en 55 jaar. 70Begint de leraar-afstudeervariant vóór het vijfde jaar
van de bèta-opleiding? (blz. 15)In het convenant is vastgelegd dat de instellingen de afstudeerrichtingen,
waaronder de lerarenvariant, zullen programmeren na een gemeenschappelijk
basisprogramma. Het ligt in de rede dat de lerarenvariant in het vierde jaar
begint. Dit is echter geen verplichting. Het is daarom ook heel wel mogelijk
dat de leraar-afstudeervariant in het vijfde jaar van de opleiding begint. 71Hoe denkt dat de minister dat de bezuinigingen op het hoger onderwijs
na alle bezuinigingen van de afgelopen jaren vorm kunnen krijgen zonder verlies
van kwaliteit?De bezuinigingen voortvloeiend uit het Regeerakkoord komen bovenop de
eerdere bezuinigingen op het hoger onderwijs uit de vorige regeerperiode.
Ik heb deze nu doorvertaald naar de instellingen. De VSNU en de HBO-raad hebben
dit in het bestuurlijk overleg dat onlangs is gevoerd als realiteit aanvaard.Tegen deze achtergrond heb ik voor de universiteiten afgezien van versterking
van de tweede geldstroom door een overheveling van middelen vanuit de eerste
geldstroom. Daarnaast heb ik met VSNU en HBO-raad afspraken gemaakt
over een beleidsagenda om in overleg voorstellen uit te werken die de universiteiten
en hogescholen in staat stellen zelfstandig prioriteiten voor onderwijs en
onderzoek uit te voeren. De HBO-raad heeft in het overleg aangegeven dat naar
zijn oordeel de bezuinigingen alleen te realiseren zijn als er incidenteel
extra middelen beschikbaar komen om het hbo te moderniseren en frictiekosten
te kunnen opvangen. De voorzitter van de VSNU heeft zich in dezelfde zin uitgelaten.
Ik heb toegezegd daartoe de mogelijkheden te verkennen. De budgettaire implicaties
van de voortgaande stijging van het aantal studenten in het hbo worden meegenomen
bij de besluitvorming over de begroting 2000.Daarnaast heb ik in het overleg met VSNU en HBO-raad toegezegd dat er
deze kabinetsperiode geen verdere kortingen op het budget voor hoger beroepsonderwijs
en wetenschappelijk onderwijs zullen plaatsvinden, uiteraard onder de voorwaarde
dat zich geen majeure afwijkingen in de financieel-economische vooruitzichten
voordoen. Indien extra middelen aan de begroting van OCenW worden toegevoegd
zullen de sectoren hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs belangrijke
aandachtspunten zijn.De instellingen zullen de bezuinigingen invullen en daarbij verscheidene
oplossingen zoeken. Ik zal er op toezien dat de kwaliteit en toegankelijkheid
van het hoger onderwijs en onderzoek daarbij niet in het geding komen. We
moeten ons echter realiseren dat dit bepaald geen eenvoudige opgave voor de
instellingen zal zijn. 72Kan de minister aangeven welke bedragen de hogescholen en universiteiten
de komende regeerperiode in totaal moeten bezuinigen?In de komende regeerperiode is sprake van bezuinigingen op het hoger beroepsonderwijs
uit het vorige Kabinet en uit het Regeerakkoord van dit Kabinet. In totaal
gaat het om de volgende bedragen:  1999200020012002
ev Ombuigingen Regeerakkoord         1. Arbeidsproduktiviteit– 13– 25– 37– 492. Inc. loonontwikkeling– 5– 9– 13– 18     Bezuinigingen vorig kabinet         3. Verblijfsduurakkoord  – 23– 694. Kunstvakonderwijs– 11– 18– 25– 25     Overig         5. Totaalbeeld begroting
'94– 15– 15– 15– 15*Totaal– 44– 67– 113176* Over punt 5 bent u door mijn voorganger bij brief d.d. 22 juni 1998,
kenmerk HBO/FA/98/27 621, geïnformeerd. De in voornoemde brief geformuleerde
inspanningsverplichting reken ik tot mijn verantwoordelijkheid.De bezuiniging op het beleidsterrein wetenschappelijk onderwijs bedraagt
structureel f 302,7 miljoen waarvan f 200 miljoen uit de vorige
kabinetsperiode. Het aandeel van de universiteiten daarin bedraagt f 271,7
miljoen, waarvan f 42,2 miljoen ten laste van de werkplaatsfunctie voor
medisch onderwijs en onderzoek. Deze bezuiniging is als volgt in de tijd opgebouwd: Bedragen xf 1miljoen  199920002001200220032004Universiteiten16,136,9107,4172,4221,8271,7(waarvan werkplaats medisch)1,64,014,925,233,742,273Is de verhoging van het collegegeld niet in tegenspraak met de afspraken
die zijn gemaakt in de stuurgroep «Kwaliteit en Studeerbaarheid»?Nee. Het werkprogramma «kwaliteit en studeerbaarheid» vormde
onderdeel van het financieel akkoord voor het hoger onderwijs van het vorige
Kabinet, dat tevens voorzag in een trapsgewijze collegegeldverhoging van in
totaal f 500,– in de jaren 1996–1998. Voor de jaren 1998
en verder zijn in dit kader geen nadere afspraken gemaakt. 74Wat bedoelt de minister met de uitspraak dat universiteiten «voor
eigen rekening» de studielast kunnen verlengen? Over welke studies heeft
de minister het hier? Wat zijn de gevolgen van een verlengde studielast voor
de studiefinanciering?De reguliere studielast voor opleidingen in het wetenschappelijk onderwijs
bedraagt 168 studiepunten. Momenteel wordt wetgeving voorbereid die voor bèta-opleidingen,
net als technische opleidingen, uitbreiding van de studielast tot 210 studiepunten
mogelijk maakt. Het recht van studenten van deze opleidingen op gemengde studiefinanciering
wordt verlengd tot 5 jaar. Ook de diplomatermijn wordt met maximaal een jaar
verlengd. Voor andere opleidingen biedt de wetgeving n.a.v. het HOOP 1996
universiteiten de mogelijkheid om opleidingen aan te bieden met een studielast
van meer dan 168 studiepunten. Voor studenten die deelnemen aan deze opleidingen
worden de aanspraken op gemengde studiefinanciering (prestatiebeurs) echter
niet verlengd. De universiteiten zijn in dat geval op grond van artikel 7.51a
gehouden een financiële voorziening te treffen, zodat deze studenten
op andere wijze kunnen voorzien in hun levensonderhoud en niet in een slechtere
situatie verkeren dan wanneer zij studiefinanciering zouden hebben genoten. 75Welk beleid wordt gevoerd met het oog op de toenemende vraag naar
hoger opgeleiden? (Bijvoorbeeld berekeningen Researchcentrum voor Onderwijs
en Arbeidsmarkt: in 2002 tekort aan werkende academici t.o.v. 1996/96 11,9%
of 52 300)? (blz. 15)Het Kabinet deelt de zorg over een mogelijke tekort aan hoger opgeleiden
op de arbeidsmarkt. Zoals de minister-president heeft geconstateerd tijdens
de algemene beschouwingen is het in de eerste plaats van belang om een goed
beeld te krijgen van de verwachte omvang van de tekorten in verschillende
sectoren van de arbeidsmarkt. Het aantal van 52 300 is geen hard getal.
De situatie verschilt per arbeidsmarktsegment. Bovendien past de vraag op
de arbeidsmarkt zich ook aan aanbodtekorten aan.Over de aanpak van deze problematiek is het overleg inmiddels gestart.
In de eerste plaats is dit thema aan de orde in het najaarsoverleg met de
sociale partners. De gewenste ontwikkeling van het aantal hoger opgeleiden
in de toekomst en het terugdringen van het aanbodtekort aan hoger opgeleiden
zijn onderwerpen die op de gezamenlijke beleidsagenda van het ministerie van
OCenW, de HBO-raad en de VSNU staan. Met instellingen voor hoger onderwijs,
andere departementen, werkgevers- en werknemersorganisaties en
arbeidsvoorziening zullen voorstellen worden geformuleerd voor een brede aanpak.
De resultaten daarvan kunnen worden meegenomen in het ontwerp-HOOP 2000, dat
in september 1999 zal worden uitgebracht. 76Zullen de experimenten met selectie voor numerus fixus opleidingen
ook ruimte bieden voor personen die onder het oude lotingsstelsel meerdere
malen zijn uitgeloot? (blz. 16)Het antwoord op deze vraag luidt bevestigend. Het overgangsrecht (artikel
16.9a, derde lid) van het bij de kamer liggende wetsvoorstel 25 947 biedt
personen die onder het oude lotingsstelsel meerdere malen aan de loting hebben
deelgenomen of de mogelijkheid daartoe hadden de ruimte.Overigens zal ik over deze onderwerpen graag met de Kamer van gedachten
wisselen in het kader van de behandeling van wetsontwerp 25 947 en de
nota van wijziging daarop, die hopelijk in november naar aanleiding van het
Regeerakkoord zal kunnen worden ingediend. 77Kan worden aangegeven wie op dit moment de taken van het proces management
lerarenopleidingen heeft overgenomen; welke opdracht zij hebben en welk budget
hierbij hoort? (blz. 16)De taken van het procesmanagement lerarenopleidingen zijn door niemand
overgenomen. Ik wil een andere aanpak voorstellen, zonder procesmanagement.
Daarover zal ik u informeren in mijn brief inzake leraarschap en lerarenopleidingen
die ik u in november zal aanbieden. 78Wat is de stand van zaken met betrekking tot het onderzoek van Boer
& Crone over de opleidingen die met lichamelijke opvoeding en sport te
maken hebben? (blz. 16)Het onderzoek verricht door Boer & Croon is afgerond en wordt een
dezer dagen aan de Kamer toegezonden. In een begeleidende brief wordt een
procedure-voorstel geformuleerd voor het verdere beleidstraject inzake de
sporttechnische opleidingen. 79Wat is de stand van zaken met betrekking tot het post-HBO traject
lichamelijke opvoeding voor Pabo-studenten? (blz. 16)Aan het Instituut voor de Leerplanontwikkeling is de opdracht gegeven
in goede samenspraak met de pabo's en de lerarenopleidingen lichamelijke opvoeding
te komen tot een curriculum voor een aanvullende opleiding die moet leiden
tot een bevoegdheid voor het onderwijs in de lichamelijke opvoeding in groep
3 t/m 8. Het Instituut voor de Leerplanontwikkeling is met dit project gestart
en zal naar verwachting in het voorjaar van 1999 met een voorstel komen voor
een raamplan voor een opleidingscurriculum voor het post-hbo traject. Tevens
zal het Instituut voor de Leerplanontwikkeling dan aan de pabo's adviseren
hoe de opleidingen hierop in hun initiële programma het beste kunnen
aansluiten. Het streven is erop gericht dat de lerarenopleidingen basisonderwijs
met ingang van het cursusjaar 1999–2000 de eerstejaars studenten op
basis van dat advies een nieuw curriculum aanbieden voor het onderwijs in
de lichamelijke opvoeding. 80Wat is de planning voor de implementatie van het nieuwe curriculum
voor Pabo's en lerarenopleidingen? (blz. 16)Over de implementatie van het nieuwe curriculum wil ik, binnen de nieuwe
vernieuwingsstrategie afspraken maken met de hogescholen. Hierover zal ik
u in de brief aangekondigd bij vraag 77 informeren. 81Wat is de huidige opleidingscapaciteit bij de Pabo's? Wat is de instroom
over de jaren 1995–1996, 1996–1997, 1997–1998 en 1998–1999.
Kan hierbij de verhouding man/vrouw aangeven worden? Wat is het rendement
van de Pabo's? Met andere woorden hoeveel procent slaagt na 4 jaar studie,
hoeveel na 5 jaar etc. Kan hierbij de verhouding man/vrouw aangegeven worden?
(blz. 16)Instellingen doen jaarlijks aan de IB-Groep een opgave van de beschikbare
capaciteit. Geen van de hogescholen heeft aangegeven dat er een maximum is
aan het aantal studenten dat zij zouden kunnen opnemen. Zij proberen integendeel
met wervings- en voorlichtingsacties meer studenten te werven.Instroom in opleiding leraar basisonderwijs (voltijd + deeltijd): jaarmannenvrouwenpercentage
vrouwen 1995/19961 1804 96081 1996/19971 1705 130821997/19981 1905 74083bron: CRIHO (IB-Groep)De instroomstijging bij de pabo's vindt uitsluitend bij vrouwen plaats.Voor het studiejaar 1998/1999 zijn nog geen instroomcijfers beschikbaar.
Het aantal vooraanmeldingen is ca 22% hoger dan in 1997 (in 1997 6 800,
dit jaar 8 280).Percentage afgestudeerden van opleiding leraar basisonderwijs van de instroomcohorten
1991 en 1992.  percentage
gediplomeerden  instroomjaargeslachtinstroomna
4 jaarna 5 jaarna 6 jaar 1991m960395154 v4 670576567 1992m1 0303649  v4 9695666 bron: CRIHO (IB-Groep)Een schatting op basis van door- en uitstroomgegevens van de laatste drie
jaar geeft aan dat waarschijnlijk ca. 72% van de vrouwen die aan een pabo-opleiding
beginnen, zal afstuderen en ongeveer 54% van de mannen. Vrouwen doen er gemiddeld
4,0 jaar over, mannen 4,2 jaar. 82Wat zijn de gevolgen van de nieuwe plannen voor loting (zie blz.
16) voor het wetsvoorstel dat daarover in maart is ingediend bij de Tweede
Kamer? Uitwerking van het Regeerakkoord op het gebied van de toelating tot numerus
fixus opleidingen in het hoger onderwijs leidt tot vergroting van de mogelijkheid
tot decentrale selectie ten opzichte van het liggende voorstel.Het liggende wetsontwerp vormt daarvoor een goede basis. De plannen leiden
op enkele punten tot aanpassingen van het liggende wetsontwerp. Ik zal bevorderen
dat daartoe in november een nota van wijziging wordt ingediend. Mij staat
een traject voor ogen gericht op een snelle invoering van de voorstellen,
uiteraard binnen de grenzen van hetgeen uitvoeringstechnisch mogelijk en verantwoord
is. Contact met de IB-Groep heeft opgeleverd dat de invoering van onderdelen
van het voorstel met ingang van het studiejaar 1999/2000 een stabiel wetsvoorstel
per 1 februari 1999 veronderstelt. Dat betekent dat ik uitga van een traject
gericht op behandeling in de Tweede Kamer voor het Kerstreces. Graag vraag
ik de Kamer om aan een tijdige afhandeling van het wetsvoorstel haar medewerking
te verlenen. 83Wat is de huidige opleidingscapaciteit bij de lerarenopleidingen
voortgezet onderwijs. Wat is de instroom over de jaren 1995–1996, 1996–1997,
1997–1998 en 1998–1999. Kan hierbij de verhouding man/vrouw aangeven
worden? Wat is het rendement? Met andere woorden hoeveel procent slaagt na
4 jaar studie, hoeveel na 5 jaar etc. Kan hierbij de verhouding man/vrouw
aangegeven worden? (blz. 16)Instellingen doen jaarlijks aan de IB-Groep een opgave van de beschikbare
capaciteit. Geen van de hogescholen heeft aangegeven dat er een maximum is
aan het aantal studenten dat zij zouden kunnen opnemen. Zij proberen integendeel
met wervings- en voorlichtingsacties meer studenten te werven. Uitsluitend
voor de opleiding voor leraar Islam-godsdienst geldt een maximale instroom
van 35.Instroom in tweedegraads lerarenopleidingen (voltijd + deeltijd): jaarmannenvrouwenpercentage
vrouwen 1995/19963 0603 44053 1996/19972 8903 310531997/19982 6303 13054bron: CRIHO (IB-Groep)Voor het studiejaar 1998/1999 zijn nog geen instroomcijfers beschikbaar.
Het aantal vooraanmeldingen is ruim 20% lager dan in 1997 (in 1997 5560,
dit jaar 4410). Dit cijfer is vertekend omdat een aantal lerarenopleidingen
omgezet is in een aantal niet-lerarenopleidingen (operatie Wissen en Witten).Percentage afgestudeerden van tweede graadslerarenopleidingen van de instroomcohorten
1991 en 1992.  percentage
gediplomeerden  instroomjaargeslachtinstroomna
4 jaarna 5 jaarna 6 jaar 1991m3 890294246 v4 890294448 1992m3 7802942  v4 7704646 bron: CRIHO (IB-Groep) Een schatting op basis van door- en uitstroomgegevens van de laatste drie
jaar geeft aan dat waarschijnlijk ca. 57% van de vrouwen die aan een tweede
graads lerarenopleiding beginnen, zal afstuderen en ongeveer 51% van de mannen.
Vrouwen doen er gemiddeld 4,2 jaar over, mannen 4,4 jaar.N.B. de aantallen zijn inclusief de (eerste graads) lerarenopleiding lichamelijke
oefening. 84Wat is de huidige opleidingscapaciteit bij de eerste graads lerarenopleiding?
Wat is de instroom over de jaren 1995–1996, 1996–1997, 1997–1998
en 1998–1999. Kan hierbij de verhouding man/vrouw aangeven worden? Wat
is het rendement? Kan hierbij de verhouding man/vrouw aangegeven worden? (blz.
16)De eerste graads lerarenopleidingen kennen geen centrale aanmelding en
loting en doen dus geen opgave van hun maximale capaciteit aan de IB-Groep.
Er zijn dus geen formele gegevens daarover beschikbaar. Overigens is wel bekend
dat de hoge-scholen juist door te weinig (en niet door te veel) studenten
moeite hebben om doelmatige en kwantitatief verantwoorde opleidingen aan te
bieden.Instroom (niet eerder in voortgezet hbo ingeschreven) in eerste graads
leraren-opleidingen (voltijd + deeltijd): jaarmannenvrouwenpercentage
vrouwen 1995/199649031039 1996/1997460410471997/199819022054bron: CRIHO (IB-Groep)Voor het studiejaar 1998/1999 zijn nog geen instroomcijfers beschikbaar.
Omdat dit niet-initiële opleidingen zijn, vindt geen vooraanmelding bij
de IB-Groep plaats.Percentage afgestudeerden van eerste graads lerarenopleidingen van de
instroomcohorten 1991 en 1992.  percentage
gediplomeerden  instroomjaargeslachtinstroomna
2 jaarna 3 jaarna 4 jaarna 5 jaarna 6 jaar 1991m5404258636565 v3102644555962 1992m44046566163  v26035566467 bron: CRIHO (IB-Groep)Een schatting op basis van door- en uitstroomgegevens van de laatste drie
jaar geeft aan dat waarschijnlijk ca. 69% van de vrouwen die aan een eerste
graads lerarenopleiding beginnen, zal afstuderen en ongeveer 76% van de mannen.
Vrouwen doen er gemiddeld 2,1 jaar over, mannen 1,7 jaar.Gezien het grote aantal opleidingen kan de opleidingscapaciteit van de
eerste graads lerarenopleidingen in het wetenschappelijk onderwijs ruim voldoende
genoemd worden. De instroom in de jaren 1995, 1996 en 1997 is hieronder aangegeven
en vertoont een dalende tendens (de cijfers voor 1998–1999
zijn nog niet bekend). De daling is het sterkst bij de instroom van mannen.  VoltijdDeeltijd(M/V)Totaal:1995–199668774(361/400)761 1996–199771483(330/467)7971997–199854195(248/388)636Bron: CBS.Het rendement voor de cohorten 92–93, 93–94 en 94–95
is als hieronder aangegeven.Percentage gediplomeerden  Na
12 mnd18 mnd>18 mnd 1992–19936284851993–1994648789 1994–1995668283Bron: VSNU (visitatierapport 1997)De man–vrouw verdeling is niet bekend maar er is geen reden om aan
te nemen dat die anders is dan de instroomcijfers laten zien.De instroom in de ulo's per vak (zie hieronder) laat vooral zien dat er
in 1997 sprake is van een daling van het aantal ingeschrevenen over de hele
linie (met een enkele uitzondering). Verontrustend is de scherpe daling van
de vakken die al jaren als tekortvakken worden aangeduid (de vakken in het
beta-cluster, economie, Duits).Ingeschrevenen per vak (voltijd + deeltijd) per 1/12  1995–19961996–19971997–1998Grieks en Latijn202325Nederlands8410395Frans486846 Italiaans474 Spaans181212Duits263121 Engels607566 Arabisch–-–-1Fries11–- Russisch153Geschiedenis477376 Godsdienst113Filosofie7710 Wiskunde483635Natuurkunde575030 Scheikunde836146Biologie657564 Aardrijkskunde354325Algemene economie382617 Bedrijfseconomie362713Maatschappijleer626030 Muziek454Kunstgeschiedenis16810 Totaal761797636Bron: CBS 85Welke oorzaken zijn te geven voor de zeer geringe doorstroom vanuit
de beroepsbegeleidende leerweg op niveau vier naar het hbo? (blz. 16)Op basis van een verkenning bij zeven landelijke organen voor het beroepsonderwijs
naar de mogelijkheden voor het stimuleren van de doorstroom vanuit de beroepsbegeleidende
leerweg op niveau 4 naar het hbo blijkt dat er een aantal, nogal uiteenlopende,
redenen kan worden genoemd waardoor de doorstroom van bbl-deelnemers naar
het hbo niet vanzelfsprekend is. Deelnemers willen bijvoorbeeld zo snel mogelijk
full-time werken, deelnemers willen alleen doorstromen naar een duale opleiding
op hbo-niveau, deelnemers beschikken niet over voldoende financiële middelen
(studiefinanciering), of deelnemers zien onvoldoende mogelijkheden om werk,
zorg en studeren te combineren. In 1998 zijn pilots gestart met als doel de
aansluiting vanuit de bbl-route naar het hbo te verbeteren door het ontwikkelen
voor doorlopende leerwegen in samenwerking met roc's en hogescholen. 86Waarom is de invoering van de nieuwe bekostiging van de universitaire
opleiding tot leraar per 2000 «waarschijnlijk»? Waar hangt dit
van af? (blz. 17)In het convenant universitaire lerarenopleidingen is opgenomen dat gestreefd
wordt naar invoering van een nieuwe systematiek met ingang van 2000. Oogmerk
van de nieuwe wijze van bekostigen is dat de overheid als afnemer van leraren
de opleidingen meer gericht kan bekostigen afhankelijk van de behoefte. De
invoering hangt af van een aantal te maken keuzen en de vraag of die keuzen
tot wetswijziging moeten leiden. Inwerkingtreding van wetswijziging is waarschijnlijk
niet eerder mogelijk dan met ingang van 1 januari 2000. 87Beoogt de regering in de toekomst de kwaliteit van het onderwijs
nader zichtbaar te maken aan de hand van aanvullende grootheden? (blz. 18).In het primair onderwijs draait de Inspectie momenteel proef met een systeem
van integraal schooltoezicht. Hierbij wordt een school gedurende enkele dagen
intensief doorgelicht aan de hand van een groot aantal kwaliteitskenmerken.
Het integraal schooltoezicht zal een schat aan informatie opleveren over de
kwaliteit van het onderwijs op de afzonderlijke scholen. In verband met de
Wet openbaarheid van bestuur zal deze informatie openbaar zijn.Wat betreft het voortgezet onderwijs heeft de Tweede Kamer in december
1997 een plan voor de ontwikkeling van de kwaliteitskaart ontvangen, dat aangeeft
welke grootheden in de toekomst mogelijk zichtbaar gemaakt kunnen worden per
school. 88Er komt een studie naar de effecten van deregulering, autonomievergroting
en schaalvergroting op het onderwijsbestel en op de positie van ouders/ leerlingen/
personeel. Zijn de bewindslieden bereid het onderwijsveld te betrekken bij
de opzet van de studie, gelet op de doelstelling dat het ministerie beleid
wil voeren a.d.h.v. maatschappelijke signalen? (blz. 18)Wij zijn zeker bereid het onderwijsveld te betrekken bij de studie naar
de effecten van deregulering en autonomievergroting op het onderwijsbestel.
Verder hebben we het voornemen het onderwijsveld uitdrukkelijk te
betrekken bij de voorzetting van het proces van deregulering en autonomievergroting
op het onderwijsterrein. Wij zullen hiervoor spoedig met een plan van aanpak
komen. 89De inspectie moet de toegenomen maatschappelijke behoefte aan een
onafhankelijk oordeel over de kwaliteit van het onderwijs gaan vervullen.
Is de inspectie daar voldoende voor toegerust? In hoeverre is de inspectie
inderdaad onafhankelijk? Zijn de rollen betreffende het beoordelen van scholen,
de evaluatie van beleid en de rapportage over de toestand van het Nederlandse
onderwijs nog wel binnen één inspectieapparaat te vervullen?
(blz. 18)De vragen over onafhankelijkheid, taak en functioneren van de onderwijsinspectie
zijn ook aan de orde gesteld in een algemeen overleg naar aanleiding van het
onderwijsverslag met de vaste commissie voor onderwijs, cultuur en wetenschappen
uit de Tweede Kamer op 3 september 1998. Door de minister is in dat overleg
een grondige notitie over deze materie toegezegd, waarin zijn beleidsvoornemens
zullen worden geëxpliciteerd en toegelicht. Er wordt naar gestreefd deze
notitie voor het eind van het jaar toe te zenden. 90Welke belemmeringen en mogelijkheden zijn er voor instellingen in
het hoger onderwijs om bij het bedrijfsleven op zoek te gaan naar financiële
ondersteuning voor hun initiële opleidingen? (blz. 18)In principe zijn er geen formele belemmeringen, mits instellingen blijven
binnen de kaders van de Wet op het hoger onderwijs en het wetenschappelijk
onderzoek, o.a. op het gebied van kwaliteitszorg en de registratie van opleidingen.
Het kan ook niet zo zijn dat een instelling bij het uitblijven van financiële
ondersteuning door het bedrijfsleven haar wettelijke taken niet of onvolledig
zou uitoefenen. De verantwoordelijkheid voor het vaststellen van de inhoud
van het onderwijs blijft in alle gevallen een zaak voor de faculteit. 91Heeft de regering ook onderwijsinhoudelijke redenen om de schaalvergroting
niet verder te stimuleren? (blz. 18)Nee, de regering heeft niet direct onderwijsinhoudelijke redenen om schaalvergroting
verder te stimuleren. De belangrijkste reden om de schaalvergroting niet verder
te stimuleren, is gelegen in de wens om de onderwijsvoorzieningen voor iedereen
goed bereikbaar te houden. Mede om die reden is in het Regeerakkoord afgesproken
extra waakzaam te zijn over het behoud van onderwijsvoorzieningen op het platteland.
In de aangekondigde studie naar de effecten van deregulering, autonomievergroting
en schaalvergroting zal ook aandacht worden besteed aan onderwijskundige aspecten. 92Is de Onderwijsraad al om advies gevraagd inzake een mogelijke wijziging
van artikel 23 van de Grondwet? Zo ja, wanneer kan de Kamer dat advies verwachten?
Zo nee, waarom is de adviesaanvraag nog niet ingediend bij de Onderwijsraad?
(blz. 18)Op 14 oktober 1998 is de Onderwijsraad door mij verzocht te adviseren
over de vraag: «Op welke wijze kan artikel 23 van de Grondwet worden
gewijzigd om de bestuurlijke vormgeving van de samenwerkingsschool wettelijk
te kunnen regelen, zodanig dat aan grondwettelijke bezwaren kan worden tegemoet
gekomen?»Aan de Onderwijsraad is gevraagd om het advies binnen 6 maanden aan de
minister van BZK en mij uit te brengen. Nadat het advies is uitgebracht zal
het aan de Kamer worden toegestuurd. In afstemming met de minister van BZK
zal ik de Kamer zo spoedig mogelijk daarna mijn reactie doen toekomen. 93Tegenover de grotere vrijheid en minder regels zal de kwaliteit van
het onderwijs steeds meer worden getoetst en bewaakt. Hoe verhoudt de toetsing
van kwaliteit door o.a. de inspectie zich tot de eisen van deugdelijkheid
die van overheidswege aan het onderwijs worden gesteld? (blz. 19)Zie het antwoord bij vraag 89. 94Is het ook mogelijk de resultaten van leerlingen in het vervolgonderwijs
op enige wijze te betrekken bij het integrale kwaliteitsbeleid van onderwijsinstellingen?
(blz. 19).Ja. In het voortgezet onderwijs gaat nu reeds ongeveer 10 procent van
de scholen na hoe hun leerlingen het doen in het vervolgonderwijs, via de
zogenaamde RUBS-enquête (registratie uitstroom en bestemming scholieren).
Voor de kwaliteitskaart wordt momenteel nagegaan of het mogelijk is uit bestaande
gegevensbestanden af te leiden hoe leerlingen afkomstig van een bepaalde vo-school
het doen in het vervolgonderwijs. Een sluitende benadering daarvoor is mogelijk,
na invoering van het onderwijsnummer.In het basisonderwijs heeft reeds een groot aantal scholen reguliere contacten
met de vo-scholen in de buurt (bijvoorbeeld met brugklascoördinatoren)
om te volgen hoe hun leerlingen functioneren in het voortgezet onderwijs. 95Zal de inspectie in het kwaliteitszorgverslag zó instellingsspecifiek
gaan rapporteren, dat men per vestiging van een ROC de kwaliteit en de kwaliteitsontwikkeling
kan lezen? (blz. 19).Instellingen stellen kwaliteitszorgverslagen op, dit doen zij om de twee
jaar. De taak van de Inspectie ten aanzien van kwaliteitszorgverslagen van
de instellingen is in de Regeling kwaliteitzorgverslag WEB vastgelegd in artikel
5. Daarin staat dat a) de Inspectie beoordeelt of de instelling voldaan heeft
aan de eisen van de regeling en een gemotiveerd oordeel aan de instelling
zendt en b) dat de Inspectie aan de minister een rapportage verstrekt over
het totaalbeeld van haar bevindingen ten aanzien van de kwaliteitszorgverslagen.De Inspectie levert dus enerzijds een instellingsspecifiek rapport aan
de instelling en anderzijds een macro-rapport aan de minister. Het macro-rapport
wordt aan de Kamer toegezonden. Met de Inspectie zal worden besproken of met
ingang van de beoordeling van de tweede ronde kwaliteitszorgverslagen van
de instellingen in 1999 de macro-rapportage naast het totaalbeeld ook samenvattende
instellingsspecifieke beelden zal bevatten. Het ligt overigens voor de hand
dat dit een beeld per instelling zal zijn, zonder nader gespecificeerd beeld
voor elke vestiging van de instelling. 96Hoe wordt de Kamer betrokken bij de inwerkingtreding van het Informatiestatuut?
(blz. 19).Ingevolge de bepalingen in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB),
die de informatie regelen, is in de Uitleg van 22 juli 1998 de Regeling informatievoorziening
bve gepubliceerd. Daarin is vastgelegd welke gegevens instellingen, gemeenten
en landelijke organen dienen te verzamelen en beschikbaar te hebben en op
welke wijze de verstrekking van die gegevens aan OCenW plaatsvindt. Met deze
tijdelijke regeling, die na intensief overleg met het veld tot stand is gekomen,
is een groot aantal regelingen dat betrekking heeft op informatie gebundeld.
De voorschriften uit de Regeling informatievoorziening bve worden nu gecontinueerd
in het definitieve Informatiestatuut, als onderdeel van het Uitvoeringsbesluit
WEB (U-WEB). De WEB voorziet wat het onderdeel informatie betreft, niet in
een voor-hangprocedure. De onderdelen over de bekostiging zullen op grond
van artikel 2.2.1, vijfde lid WEB wel via een voorhangprocedure bij de Kamer
aanhangig worden gemaakt. 97Op welke manier wil de minister de structurele verankering van kwaliteit
en studeerbaarheid voortzetten en neemt hij het gezamenlijke voorstel van
ISO, LSVb, HBO-raad en VSNU over kwaliteit en innovatie daarin mee?Met het studeerbaarheidsfonds is de afgelopen jaren een belangrijke impuls
gegeven aan de verbetering van kwaliteit en studeerbaarheid van het hoger
onderwijs. Naast de concrete activiteiten die uit het fonds zijn voortgekomen
is binnen universiteiten en hogescholen aan de bevordering van kwaliteit en
studeerbaarheid een verhoogde prioriteit toegekend. Dit zal ook de komende
jaren binnen de instellingen leiden tot een voortdurende aandacht voor de
kwaliteit van het onderwijs. Daarnaast zal ik met hogescholen, universiteiten
en studenten nader overleg voeren over het instandhouden en verbeteren van
de kwaliteit van het hoger onderwijs en het instrumentarium dat daartoe benodigd
is. Daarbij kunnen ook elementen uit het gemeenschappelijk voorstel van ISO,
LSVb, HBO-raad en VSNU van 11 juni 1998 worden meegenomen. Hiervoor zijn thans
geen aanvullende middelen beschikbaar. 98Overweegt de regering in verband met het kwaliteitsbeleid wijzigingen
aan te brengen in de genoemde onderwijsovereenkomst? (blz. 20)?De onderwijsovereenkomst is één van de middelen bij uitstek
om het kwaliteitsbeleid vorm te geven, omdat deze overeenkomst de deelnemer
mogelijkheden biedt om de instelling aan te spreken op vooraf bepaalde kwaliteitsnormen.
Uit het advies van de Onderwijsraad over de positie van de deelnemer in het
onderwijs, is gebleken dat de onderwijsovereenkomst nog niet in alle opzichten
die functie vervult. In het kader van de beleidsreactie op dit Onderwijsraad-advies
zal worden bezien op welke wijze het functioneren van de onderwijsovereenkomst
versterkt kan worden. Deze beleidsreactie is begin volgend jaar te verwachten. 99Kan de minister aangeven wat voor de studenten in concreto de financiële
tegenwaarde van de OV-studentenkaart gaat worden? (blz. 21)Meerdere afgevaardigden vragen naar de betekenis van het onder de prestatiebeurs
brengen van de ov-studentenkaart en meer specifiek naar de hoogte van de eventuele
terugbetaling. Ik kan hier nog niet uitgebreid op in gaan, omdat
het wetsvoorstel nog niet door het Kabinet is besproken. Ik zal proberen om
nog voor de kamerbehandeling van mijn begroting het wetsvoorstel in de Ministerraad
te laten behandelen. In zijn algemeenheid kan ik zeggen, dat deze maatregel
inhoud dat de ov-studentenkaart niet meer als gift, maar als voorwaardelijke
lening wordt verstrekt. Deze lening zal alleen worden omgezet in een gift
indien voldoende studieprestaties zijn behaald. Daarbij zullen de afrekenmomenten
en normen worden gehanteerd die nu al voor de prestatiebeurs zelf worden aangehouden.
Bij de in het Regeerakkoord vastgelegde opbrengst van de maatregel is uitgegaan
van de contractprijs die de overheid voor de ov-studentenkaart aan de vervoerders
betaalt. Dat is ca. f 120,– per kaart per maand (prijspeil 1998). 100Er wordt in het kader van de WTS gesproken over een adequate compensatie
van de kostenstijging in het onderwijs. Betekent dat een kostendekkende tegemoetkoming
voor de flink hogere boekenprijzen en het lesgeld in o.a. de tweede fase VO
voor de betreffende ouders? (blz. 21)Op dit moment ligt een wetsvoorstel waarin op basis van het Regeerakkoord
wijzigingen in de WTS worden vormgegeven voor advies bij de Raad van State.
Om budgettaire en uitvoeringstechnische redenen wordt in dit wetsvoorstel
het wijzigingstraject van de WTS gesplitst in twee fases. Eerste faseMet ingang van het schooljaar 1999–2000 wordt het normbedrag voor
de tegemoetkoming in de studiekosten verhoogd met f 150,–. Dit
is een bijdrage in de studiekosten die direct samenhangen met het volgen van
een opleiding, zoals boeken, algemene leermiddelen, leermiddelen voor beroepsgerichte
vakken zoals kleding, gereedschap, eigen materialen, reiskosten. Het is dus
geen specifieke kostendekkende tegemoetkoming voor gestegen boekenprijzen
vanwege de invoering van het studiehuis in het voortgezet onderwijs. Overigens
heeft de kostenstijging in het onderwijs niet alleen betrekking op de hogere
boekenprijzen, maar ook op gestegen prijzen bij de leermiddelen en overige
studiekosten. De normvergoeding levert een bijdrage in deze kosten zonder
per definitie kostendekkend te zijn.Verder wordt in deze fase het bereik van de regeling uitgebreid door de
inkomensgrens voor een tegemoetkoming in de overige studiekosten te verhogen
tot f 51 168,–. Dat is de grens die thans geldt voor een tegemoetkoming
in het lesgeld. Hierdoor komen ongeveer 78 000 ouders extra in aanmerking
voor een tegemoetkoming in de overige studiekosten. Tweede faseOm tegemoet te komen aan de overige doelstellingen in het Regeerakkoord
(een belangrijke(r) tegemoetkoming voor ouders met een inkomen van ca. f 60 000,–
om armoedeval-effecten zoveel mogelijk vermijden), wordt een afzonderlijke
wetswijziging ingezet, die met ingang van het schooljaar 2001–2002 in
werking zal treden. Momenteel wordt bekeken welke opties in dit kader haalbaar
zijn. Relatie met het lesgeldDe systematiek van de WTS brengt met zich mee dat iedereen tot en met
een toetsingsinkomen van f 51 168,– de verhoging van het lesgeld
volledig gecompenseerd zal krijgen: tot deze inkomensgrens ontvangt iedere
rechthebbende een tegemoetkoming ter hoogte van het wettelijk verschuldigde
lesgeld. Bovendien zullen, als de wijzigingen van de WTS voor
de tweede fase worden ingevoerd zoals die in het Regeerakkoord zijn geschetst,
ook mensen met een toetsingsinkomen tot ca.f 60 000,– in aanmerking
komen voor een tegemoetkoming in de onderwijsbijdrage. Zij zullen dan wellicht
niet volledig gecompenseerd worden, maar afhankelijk van het inkomen, wel
een gedeeltelijke vergoeding kunnen ontvangen. CijfersIn de tabellen 4.3 en 4.4 op pag. 137 van de ontwerpbegroting OCenW staan
de aantallen TS17- en VO18+ exclusief bovengenoemde maatregelen uit het huidige
Regeerakkoord. Het aantal gerechtigden voor een tegemoetkoming in de overige
studiekosten zal na inwerking treding van de eerste fase wijzigingen WTS voor
schooljaar 1999–2000 ongeveer 255 000 zijn, dit zijn bijna 78 000
extra gerechtigden. 101Kan een nader tijdpad worden aangegeven voor wetgeving inzake onderwijsretributies?
(blz. 22)Voor de indexering van het collegegeld wordt nu een spoedprocedure voorbereid.
Op dit moment wordt bezien of de les- en cursusgeldwet ook een wijziging behoeft. 102Op basis van de EG-richtlijn «Televisie zonder grenzen»
zou er in 1998 een lijst worden opgesteld van evenementen die beschikbaar
moeten blijven voor het open net. Is die lijst er al? Zo niet, wanneer kan
de Kamer deze lijst tegemoet zien? Welke criteria liggen aan plaatsing van
evenementen op deze lijst ten grondslag? En door wie zijn deze criteria bepaald?Wordt de termijn van 1 januari 1999 gehaald? Hoe verhouden zich deze
voornemens tot de uitspraken van EU-commissaris Van Miert dat b.v. voetbalwedstrijden
in plaats van via het publieke net naar de commerciële omroepen of achter
de decoder moeten verdwijnen? (blz 23)Artikel 3 bis van de gewijzigde Europese Televisierichtlijn bepaalt dat
het iedere lidstaat vrij staat om een lijst van evenementen van aanzienlijk
belang voor de samenleving op te stellen die op een open televisienet uitgezonden
dienen te worden. De implementatie van deze bepaling uit de richtlijn vindt
plaats via een wijziging van de Mediawet en van het Mediabesluit. Het daartoe
strekkende wetsvoorstel is onlangs bij de Tweede Kamer ingediend. De lijst
als zodanig maakt geen onderdeel van dit wetsvoorstel uit. Het wetsvoorstel
legt de basis voor het opstellen van een lijst die opgenomen zal worden in
het Mediabesluit. Momenteel worden, zoals de richtlijn voorschrijft, betrokken
partijen geconsulteerd over een voorlopige lijst van evenementen. Ik verwacht
deze consultatieronde en het interdepartementaal overleg nog dit jaar te kunnen
afronden. Vervolgens zal ik een aangepast voorstel voor een evenementenlijst
aan de Ministerraad voorleggen in de vorm van een wijziging van het Mediabesluit.
Deze procedure kan op zijn vroegst ingang gezet worden op het moment dat de
Tweede Kamer het wetsvoorstel heeft aanvaard. Ik ben bereid de Kamer bij de
vaststelling van de lijst te betrekken.De criteria die aan plaatsing op de lijst ten grondslag liggen zijn opgenomen
in onderdeel E van het wetsvoorstel ( artikel 72 Mediawet).Daarin valt te lezen dat een evenement op de lijst geplaatst kan worden
indien in ieder geval aan twee van de volgende voorwaarden wordt voldaan:a. het evenement is van algemeen belang voor de Nederlandse samenleving;b. het is van bijzondere culturele betekenis;c. het evenement werd in het verleden ook reeds op een open net uitgezonden
en kon rekenen op een grote kijkdichtheid; d. het gaat om een groot internationaal sportevenement waaraan het nationale
team deelneemt.Deze criteria zijn opgesteld door de Europese Commissie in overleg met
de lidstaten.Of het wetsvoorstel op 1 januari 1999 kracht van wet kan krijgen, is in
belangrijke mate afhankelijk van het tempo van behandeling in het Parlement.
Indien 1 januari 1999 niet gehaald kan worden, streeft de regering er naar
het voorstel zo spoedig mogelijk na die datum in werking te kunnen laten treden.
Zoals gezegd is daarbij de medewerking van het Parlement nodig, waarom bij
dezen wordt gevraagd.Ten aanzien van het voornemen tot het opstellen van de lijst zie ik geen
directe relatie met de ambtelijke notitie van DG IV over staatssteun en publieke
omroep. Commissaris Van Miert heeft overigens reeds van deze notitie afstand
genomen en zij zal niet betrokken worden bij het opstellen van de lijst. Ik
mag in dat verband ook verwijzen naar mijn antwoorden van 12 oktober jl. op
de kamervragen van de leden Verhagen en Atsma. 103Wat zijn de beoogde doelen bij het onderzoek naar eventuele fiscalisering
van de omroepbijdragen, en wat wordt in dit verband bedoeld met «aanvaardbaarheid
van luister- en kijkgelden? Hoe zullen de provinciale opslagen en de opslagen
voor de lokale media hierbij worden ingepast? Wanneer kan de Kamer de onderzoeksresultaten
verwachten? (blz 23)Voor het einde van het jaar zal de regering een samenhangende uiteenzetting
over de voor- en nadelen van fiscalisering geven. Daarin zal worden ingegaan
op de doelen en ook op de opslagen voor regionale en lokale omroep.De terminologie «aanvaardbaarheid van de luister- en kijkgelden»
verwijst naar dezelfde opmerking in het Regeerakkoord. 104Is het fonds voor Culturele omroepprodukties omvangrijk genoeg om
de goedgekeurde projecten ook daadwerkelijk te kunnen subsidiëren? Welk
percentage van de goedgekeurde projecten ontvangt subsidie? Is het niet onwenselijk
dat het fonds in 1998 al in de zomer aankondigde geen subsidies meer te verstrekken?
(blz 23)Het Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties heeft nooit
«goedgekeurde» projecten om budgettaire redenen subsidies hoeven
te onthouden, met uitzondering van grote dramaseries. Dat hangt samen met
de werkwijze van het fonds. In januari van elk jaar wordt bekend gemaakt welk
percentage van het budget aan de verschillende programmacategorieën zal
worden besteed. Het budget voor drama kan, indien er sprake is van kostbare
producties in de loop van het jaar op zijn. In december van elk jaar verdwijnen
de schotten en wordt het restbudget verdeeld over alle ingediende aanvragen,
ongeacht de categorie. Op deze wijze lost het probleem van «goedgekeurde»
projecten en de subsidiëring daarvan zich doorgaans op.Incidenteel, namelijk in 1992 en in 1997 heeft het fonds om budgettaire
een dramaproductie moeten afwijzen. In 1998 was het budget voor drama in juni
uitgeput vanwege subsidiëring van enkele zeer dure en vrij uitzonderlijke
producties. Het is niet onwaarschijnlijk dat in december lopende aanvragen
alsnog kunnen worden gehonoreerd.Daar het nooit goed voorspelbaar is in welke omvang gekwalificeerde aanvragen
bij het fonds binnenkomen, kan er sprake zijn van een incidentele budgettaire
klem. Dat houdt niet in dat de werkwijze van het fonds onjuist zou zijn. 105Wat is er in 1998 terecht gekomen van de voornemens van de audiovisuele
branches om tot zelfregulering te komen ten aanzien van het vertonen van geweldsuitingen?
(blz 23)De audiovisuele branches hebben hun samenwerking om tot een gezamenlijke
organisatie voor zelfregulering op het gebied van voor jeugdigen schadelijke
geweldsbeelden te komen in 1998 voortgezet. Per 1 oktober jl. is een interim-manager
aan de slag gegaan om deze organisatie te realiseren. Daarvoor is door het
ministerie van VWS een startsubsidie verleend. 106Wanneer komt nu de reeds lang toegezegde nota Media en Minderheden
naar de Kamer? Welke onderwerpen worden in deze nota behandeld? Wordt aan
de nota ook een financiële paragraaf verbonden? (blz 23)De notitie zal begin 1999 aan de Tweede Kamer worden gezonden. Het onlangs
aan de Kamer gezonden onderzoeksrapport over minderheden-programmering, het
rapport «Ongehoord Onzichtbaar» van de Stichting Omroep Allochtonen,
en de resultaten van de onlangs gehouden werkconferentie van deze stichting
zal ik hierbij betrekken. In de notitie zal ik aandacht geven aan de taakstelling
van de landelijke publieke omroep met betrekking tot multiculturele programmering
en het versterken van de lokale minderhedenprogrammering op zowel de lokale
radio als televisie. Ik zal daarbij vanzelfsprekend ook ingaan op de financiële
aspecten. 107Kan concreet worden aangegeven op welke wijze er zorg voor gedragen
wordt dat er niet teveel reclames komen op de publieke zenders?In de Mediawet zijn de nodige bepalingen neergelegd die een maximum voorschrijven
voor het percentage reclame-uitzendingen op de publieke zenders en specifieke
bepalingen over de indeling van de zendtijd.Zo is in de wet vastgelegd dat de publieke omroep maximaal 10% van de
zendtijd aan reclame-uitingen mag besteden tegen een maximum van 15% van zendtijd
van commerciële zenders. Bij AMvB is het maximum voor de publieke zenders
nader geconcretiseerd en bepaald op 6,5%. Daarnaast vigeert het verbod van
programma-onderbrekende reclame voor de publieke zenders. In het kader van
het onderscheidende karakter van de publieke omroep overweeg ik voorts de
huidige sponsorbepalingen nog eens kritisch tegen het licht houden. 108Op welke termijn en hoe zal worden bekeken of het mogelijk en wenselijk
is het aantal radiozenders van vijf naar vier terug te brengen? (p.23)Dit onderwerp is van belang voor de concessiewetgeving voor de publieke
omroep en het zero-base onderzoek naar radiofrequenties. Het voornemen is
in december in de Ministerraad over de concessiewetgeving te besluiten. Op
die termijn zal derhalve een beslissing over het aantal radiozendernetten
voor de publieke omroep worden genomen. 109Wordt de in 1997 aangekondigde aanscherping van artikel 240a Wetboek
van Strafrecht in hetzelfde wetsvoorstel geregeld als de implementatie van
Europese regelgeving en de regeling van de sanctiebevoegheden van de audiovisuele
branches? Wat is de reden voor de lange voorbereidingstijd van dit wetsvoorstel?
(blz. 23) Het is inderdaad het voornemen de aanscherping van art. 240a WvS op het
punt van de geconditioneerde zelfregulering ten aanzien van voor jeugdigen
schadelijke geweldsbeelden in hetzelfde wetsvoorstel te regelen als de aanpassing
van de Mediawet. Met dit wetsvoorstel zal dan tevens de wijziging van de Europese
richtlijn voor televisie worden geïmplementeerd. Het wetsvoorstel heeft
een langere voorbereidingstijd gevergd dan aanvankelijk voorzien in verband
met interdepartementaal overleg over grondwettelijke en staatsrechtelijke
aspecten (zbo-problematiek). Naar verwachting zal het wetsvoorstel binnenkort
in de Ministerraad worden behandeld. 110Hoe wordt de omvang van de meeropbrengsten als gevolg van de privatisering
van het NOB geschat? (blz. 24)De waarde van het NOB wordt bepaald op basis van toekomstige omzet- en
winstverwachtingen, de huidige kapitaalstructuur en het vertrouwen in het
management. Van deze waarde heeft f 155 miljoen reeds een bestemming
als «vooruitgeschoven» bezuiniging op de begroting 1994. De meeropbrengsten
betreffen het deel van de waarde boven de f 155 miljoen. 111Hoe verhouden zich de ontwikkelingen van de nieuwbouw van afzonderlijke
omroepen ten opzichte van de voorgenomen verkoop van het NOB? (blz. 24)Op zichzelf genomen bestaat er geen relatie tussen de nieuwbouwplannen
van afzonderlijke omroeporganisaties en de verkoop van het NOB. Het NOB opereert
sinds enige jaren als zelfstandig en marktgericht bedrijf op de facilitaire
markt. Als de publieke omroepen minder faciliteiten van het NOB afnemen kan
dat de economische vooruitzichten van het Bedrijf beïnvloeden, zoals
andere factoren dat ook kunnen doen. Inmiddels heb ik de NOS om nadere informatie
verzocht over de nieuwbouwplannen, gezien een artikel in VN van enige weken
geleden. Ik verwacht op kortere termijn over die informatie te kunnen beschikken,
wellicht voor de behandeling van de cultuurbegroting. 112Met ingang van 1999 komt er extra geld voor cultuur. Komt een voorstel
over de aanwending van deze extra middelen nog voor het wetgevingsoverleg
op 30 november 1998, zodat dit onderwerp daar nog bij betrokken kan worden?
(blz. 25)Uiterlijk twee weken voorafgaand aan de Tweede Kamer behandeling van de
OCenW-begroting 1999, onderdeel Cultuur, zal ik de Tweede Kamer een schriftelijk
voorstel doen voor de aanwending van de extra middelen voor 1999 op grond
van het Regeerakkoord. 113Kan nader worden toegelicht wat wordt bedoeld met de zinsnede dat
het proces rond de Cultuurnota zal worden «geschoond en meer gericht
op beleidsveranderingen»? (blz. 25)In zijn advies over de Cultuurnotaprocedure d.d. 15 april 1998 heeft de
Raad voor Cultuur vastgesteld dat de «een procedure die erop is gericht
periodiek het cultuurbeleid tegen het licht te houden (....) bijzonder waardevol
is», maar ook heeft «duidelijk gemaakt dat de procedure te omslachtig
dreigt te worden, op onderdelen niet voldoende effectief is(...)». Daarom
adviseerde de Raad: «laat alle onderdelen van de procedure
die niet strikt noodzakelijk zijn vervallen en concentreer de systematiek
op de gewenste veranderingen in het beleid».Naar aanleiding daarvan heb ik de Raad (inmiddels) laten weten enkele
suggesties van de Raad te willen volgen. Zo zal de adviesaanvrage aan de Raad
over de cultuurnota vrijwel uitsluitend aanvullende en toelichtende vragen
bevatten over beleidsplannen en meerjarenramingen van de instellingen die
voor een plaats in de cultuurnota opteren. Meer generale kwesties zullen,
in beginsel, in een eerdere fase van de procedure of eventueel later aan de
orde worden gesteld. Hierdoor kan de Raad zich concentreren op het beoordelen
van de plannen van de instellingen.Daarnaast streef ik ernaar dat de beleidsplannen van instellingen die
reeds eerder een subsidie in het kader van de cultuurnota ontvingen, worden
vereenvoudigd en vooral worden toegespitst op een toelichting op nieuw beleid.
Wat hetzelfde blijft, behoeft niet iedere keer opnieuw te worden geformuleerd.
Hierdoor kunnen de efficiency en de effectiviteit van het proces worden vergroot
terwijl tegelijkertijd de werkbelasting van de Raad voor Cultuur, mijn Departement
en vooral ook de betrokken instellingen wordt verminderd. 114Op welke termijn en hoe wordt het aankoopfonds gerealiseerd? Wat
is het bedrag dat daarmee gemoeid is? (blz. 26)De minister van Financiën heeft aangekondigd dat hij bij gelegenheid
van de Najaarsnota ruimte tracht te vinden voor een storting in het aankoopfonds.
Over de vormgeving zult u te zijner tijd separaat worden geïnformeerd.Zie ook het antwoord op vraag 312. 115Op welke termijn, hoe en door wie wordt een digitaal depot opgezet?
 (blz. 26)Door de Rijksarchiefdienst wordt in nauwe samenwerking met Binnenlandse
Zaken het digitaal depot voorbereid. Ruime aandacht wordt daarbij gegeven
aan de samenhang tussen de administratieve fase en de fase van de selectie
en overdracht van de digitale archieven aan het Rijksarchief. Door een extern
onderzoeksbureau wordt in opdracht van de Rijksarchiefdienst en Binnenlandse
Zaken het eerste ontwerp van een digitaal depot gemaakt. Hiervoor is een subsidie
toegekend door het Nationaal Actieprogramma Electronische Snelwegen (NAP).
Dit onderzoek komt februari/maart 1999 gereed, waarna het digitale depot feitelijk
«gebouwd» zal gaan worden. Voor deze «bouwfase» wordt
een Europese aanbesteding uitgeschreven. Ook wordt opnieuw een beroep op ondersteuning
van het NAP gedaan. Naar verwachting komt de bouw van het digitale depot eind
1999/begin 2000 gereed.Met de Koninklijke Bibliotheek, die zich voorbereidt op de het behoud
en de toegankelijkheid van digitale publicaties, wordt door de Rijksarchiefdienst
in dit proces nauw samengewerkt en kennis uitgewisseld. 116Zijn de investeringen in de monumentenzorg voldoende om de achterstand
in de restauraties van monumenten in te lopen? Hoeveel geld is er nodig om
het onderhoud aan monumenten zodanig plaats te laten vinden dat er geen achterstanden,
en daardoor dure restauraties, ontstaan? Is dat geld in de begroting opgenomen?
(blz. 26) Het budget voor restauratiesubsidies is voor 1999 en 2000 verhoogd met
f 50 miljoen. Deze verhogingen werden gerealiseerd uit de eenmalige dotatie
van f 275 miljoen in 1995. Om de restauratieachterstand in te lopen zal
het investeringsvolume ook na 2000 op peil gebracht moeten worden. De intensiveringen
op het terrein van de monumentenzorg zullen met name worden ingezet om het
restauratiebudget (2001 e.v.) structureel te versterken. Voor 2001 en 2002
zal ik de jaarbudgetten voor restauratiesubsidies verhogen met ca. f 50
miljoen en het is de bedoeling die verhoging vanaf 2003 verder door te
trekken om zo het budgetniveau van 1999 en 2000 te bestendigen. Aldus is besteding
gegeven aan de extra middelen en kan het lopende inhaalproces doorgaan.Aanpak en financiering van de volledige achterstandsoperatie is hiermee
echter nog niet geheel geregeld. Met name de aanpak van de grootschalige restauraties
vraagt om een nadere bezinning. Op dit moment bekijk ik of de problematiek
van de grootschalige restauraties om een bijzondere (subsidie-)regeling vraagt
en hoe zo'n regeling eruit moet zien.Op de korte en middellange termijn zal het zwaartepunt, gegeven de achterstanden,
vooral op herstel ofwel restauratie moeten liggen. Dat neemt niet weg dat
het belang van goed onderhoud ten volle onderkend wordt. Daarom is het subsidiebudget
voor onderhoud al in de vorige kabinetsperiode voor een periode van voorlopig
tien jaar verhoogd van f 15,5 miljoen naar f 26 miljoen. 117De drie hoofddoelstellingen die de minister formuleert op blz. 28
zijn alledrie te betitelen als gericht op maatschappelijk nut en bruikbaarheid.
In hoeverre acht hij dat in overeenstemming met de academische vrijheid en
met andere doelstellingen van wetenschap die niet tot onmiddelijk nut leiden?Versterking van de economische structuur, versterking van de ecologische
en sociale duurzaamheid en de aansluiting op de elektronische snelweg zijn
de hoofddoelen van het wetenschapsbeleid, dat veel breder gericht is dan alleen
op het universitaire onderzoek. Uitgaande van wetenschappelijke en technologische
perspectieven enerzijds en maatschappelijke uitdagingen anderzijds, vormen
deze drie hoofddoelen een nationaal onderzoeksbeleidskader dat het gehele
spectrum van fundamenteel tot en met toegepast onderzoek omvat. De aansturing
van de verschillende onderzoekorganisaties is daarbij echter afhankelijk van
hun missie. De missie van de universiteiten, gericht op wetenschappelijk onderwijs
en fundamenteel onderzoek, verdraagt zich uitsluitend met een zeer terughoudende
beïnvloeding binnen het nationale beleidskader. Het veelal fundamentele
onderzoek in de universiteiten is deels nauw gekoppeld aan het wetenschappelijk
onderwijs, vertegenwoordigt een hoge culturele waarde, maar legt op veel terreinen
de basis voor toekomstige doorbraken en toepassingsmogelijkheden op technologische
en andere terreinen. Daarom zijn belangrijke delen van het universitaire onderzoek
in soms hoge mate relevant voor de drie genoemde hoofddoelen. Het wordt, mede
in verband met de academische vrijheid, in hoge mate aan de universitaire
onderzoekers overgelaten om, in nauwe wisselwerking met externe partijen,
zich te oriënteren op de bedoelde maatschappelijke uitdagingen. Zij kunnen
daarbij met name gebruik maken van de stimulerende maatregelen van met name
NWO, dat ter zake door mij in het kader van het wetenschapsbeleid kan worden
aangestuurd. Daarnaast worden op specifieke gebieden, eveneens in het kader
van het wetenschapsbeleid, door mij in nauw overleg met Colleges van Bestuur
initiatieven genomen, op basis van resultaten van verkenningen. 118In hoeverre vindt de minister dat de herverdeling van onderzoeksgeld
van alpha- en gamma-wetenschappen naar bèta-wetenschappen als gevolg
van de introductie van toponderzoeksscholen moet worden gecompenseerd? Hoe
gaat hij uitvoering geven aan een meer evenwichtige spreiding over de wetenschapsgebieden
(blz. 29) en wat verstaat hij onder een evenwichtige spreiding?Mijn ambtsvoorganger heeft de Tweede Kamer toegezegd te zullen streven
naar een evenwichtige spreiding van de toponderzoekscholen over de verschillende
wetenschapsgebieden. Dit gezien de uitkomsten van de eerste selectie- en toewijzingsronde,
waarbij de voorstellen in de alfa- en gammawetenschappen het uiteindelijk
niet hebben gehaald. Mijn ambtsvoorganger kondigde in het overleg met de Tweede
Kamer aan dat daarom in de voorziene tweede selectieen toewijzingsronde een
zodanige procedure zal worden gehanteerd dat een evenwichtige verdeling tot
stand komt. Ik heb die lijn van mijn voorganger overgenomen.Onder een evenwichtige verdeling van de toponderzoekscholen over de verschillende
wetenschapsgebieden versta ik een verdeling waarbij er ook voorstellen op
het gebied van de alfa- en gamma-wetenschappen zullen zijn gehonoreerd, uiteraard
op voorwaarde van internationaal erkende wetenschappelijke topkwaliteit.Thans wordt door NWO en VSNU gezamenlijk een evaluatie van de gang van
zaken in de eerste ronde uitgevoerd. Op grond daarvan zal worden besloten
welke aanpassingen nodig zijn in de werkwijze en de criteria die in de eerste
selectieronde werden gehanteerd. 119Wat zijn de mogelijke gevolgen van een bezuiniging van f 300
miljoen gulden op de ziektekostentegemoetkomingen? (blz.30)De taakstelling van f 300 miljoen op de ziektekostenregelingen betreft
de gehele rijkssector. Het aandeel voor de sector O&W in deze taakstelling
is daarvan onderdeel. Van dat deel moet in 2000 een derde deel moet worden
gerealiseerd, het jaar daarna twee derde deel en in 2002 het totale bedrag.De middelen voor de regelingen maken onderdeel uit van de arbeidsvoorwaardenruimte
met als gevolg dat de beschikbare loonruimte met eenzelfde bedrag als de taakstelling
vermindert.Conform het Regeerakkoord, waarin gesproken wordt van het streven om de
ziektekostenregelingen meer marktconform te maken, zal worden getracht de
taakstelling te realiseren door aanpassing van de ziektekostenregelingen.Daarbij wordt bezien in hoeverre de regelingen inmiddels afwijken van
de oorspronkelijke doelstellingen.Invulling van de taakstelling langs deze lijnen kan in een aantal gevallen
inkomensgevolgen hebben voor (groepen van) betrokkenen, zij het dat het dan
gaat om het wegnemen van onbedoelde effecten van de regeling. 120Klopt het dat in 1999 geen geld wordt besteed aan de groepsgrootte,
zoals in de tabel 1 wordt aangegeven? (blz.31)Voor het begrotingsjaar 1999 is in verband met de reductie van de groepsgrootte
in het basisonderwijs f 40 miljoen overgeheveld naar het gemeentefonds.
Hiermee kunnen de gemeenten een start maken met de bouw van extra lokalen
met het oog op verdere uitbreiding van de personeelsformatie vanaf het schooljaar
2000–2001. Een gedetailleerd overzicht van de investeringen in de reductie
van de groepsgrootte, uitgesplitst naar begrotingsjaar, is te
vinden in de voortgangsrapportage «groepsgrootte en kwaliteit»
van 9 oktober jongstleden. 121 en 122In tabel 1 op blz. 31 staan bij de OV-studentenkaart in prestatiebeurs
voor de verschillende jaren zeer verschillende bedragen genoemd. Kan de minister
de achtergrond van deze bedragen verklaren? (blz. 31)In dezelfde tabel staat voor de OV-studentenkaart in prestatiebeurs
voor het jaar 2003 een bedrag van -258 miljoen. Dan is het huidige contract
met de NS echter afgelopen. Waar is dit bedrag op gebaseerd? (blz. 31)De verschillende bedragen zijn een saldering van verschillende effecten
die naast elkaar optreden. Enerzijds is er de besparing als gevolg van het
feit dat de uitgaven aan de reisvoorziening in eerste instantie als (voorwaardelijke)
lening worden geboekt. Deze bedragen (dat zijn besparingen) stijgen geleidelijk
als gevolg van de cohortsgewijze invoering van de maatregel. Anderzijds is
er sprake van omzettingen van de leningen in een gift als gevolg van het behalen
van voldoende studieresultaten.De omzettingen worden als uitgave geboekt en worden in mindering gebracht
op de eerder genoemde besparingen in hetzelfde jaar. De omzettingen hebben
een grilliger verloop, omdat er zowel na het eerste jaar als na de diplomatermijn
een afrekening plaatsvindt.De afrekening over het eerste jaar van cohort 1999/2000 vindt plaats in
2001; dat verklaart de forse daling van de besparing in 2001.Vanaf 2004 zal wederom een daling van de besparingen plaatsvinden,
omdat dan voor het eerst de diplomatermijn (van cohort 1999/2000) is verstreken.Voor het jaar 2003 is er vooralsnog van uitgegaan dat het nu ingezette
beleid wordt voortgezet. Binnen een jaar zal het Kabinet met een notitie komen
waarin wordt ingegaan op de reisvoorziening voor studenten na afloop van het
nieuwe contract. 123Op blz. 32 geeft de minister aan dat hij 192 miljoen extra investeert
in achterstallig onderhoud. Niet duidelijk is hoe dat bedrag wordt verdeeld
.Het voornemen is om de f 192 miljoen uit het Regeerakkoord op gelijke
wijze toe te delen als de impuls van f 50 miljoen voor onderhoud van
eind 1997, die inmiddels is verdeeld (hierover is de Kamer geïnformeerd
bij brief van 13 juni 1997). De middelen zullen normatief worden toegekend
voor de bestrijding van achterstallig onderhoud. Scholen zijn vrij in de besteding
van de middelen. De toekenning is op grond van normatieve m2 en
de hoogte van het bedrag per m2 is afhankelijk van de ouderdom
van een pand. Voor wat betreft de ouderdom worden de periodes vóór
1976, van 1976 tot 1987 en vanaf 1987 onderscheiden. Omdat ervan is uitgegaan
dat de onderhoudsachterstand groter is naarmate een gebouw ouder is, wordt
een hoger bedrag per m2 toegekend naarmate een gebouw in een hogere
leeftijdscategorie zit. Na toekenning zullen alle m2, ongeacht
het stichtingsjaar, in een vergelijkbare onderhoudssituatie zijn gebracht.De Besturenorganisaties hebben inmiddels ingestemd met de hoofdlijnen
van dit voornemen. 124Kan de minister een overzicht geven van de extra investeringen die
het voortgezet onderwijs de komende kabinetsperiode tegemoet kan zien? Voor extra investeringen in het voortgezet onderwijs zijn de komende kabinetsperiode
de volgende bedragen beschikbaar (exclusief de middelen voor LNV): Bedragen
x f 1 miljoen19992000200120021. achterstand onderhoud48,024,00,0120,0 2.
vernieuwing30,796,096,096,0 3. administratie/beheer/bestuur14,428,828,828,8Toelichting:1. Ter bestrijding van achterstallig onderhoud is in totaal f 192,0
miljoen beschikbaar (zie vraag 123).2. Over de besteding van de vernieuwingsmiddelen (f 30,7 miljoen
in 1997, f 96,0 miljoen vanaf 2000) zal in november overlegd worden
met het Onderwijsoverleg Primair en Voortgezet Onderwijs (POVO). U zult over
de uitkomst hiervan zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd.3. Vanaf 1 augustus 1999 is structureel f 28,8 miljoen extra
per jaar beschikbaar voor administratie, beheer en bestuur. Deze extra middelen
zullen worden opgenomen in de reguliere BSM-vergoeding.4. Daarnaast is een bedrag oplopend tot f 209,8 miljoen vanaf 2002
is beschikbaar voor invoering van functiedifferentiatie. Over de vormgeving
van het competentiebeloningsmodel moet nog overlegd en beslist worden.5. Op dit moment vindt een heroverweging van het ict-beleid plaats naar
aanleiding van de kaders die in het Regeerakkoord zijn gesteld. Daarbij zal
worden aangegeven hoe de extra budgetten (f 40,3 miljoen in 1999, oplopend
tot f 240,0 miljoen in 2002) zullen worden ingezet. Tevens zal worden
aangegeven hoe de f 670 miljoen ICES-middelen zullen worden gebruikt. 125Met ingang van welk jaar vervalt de leeftijdsgrens van 27 jaar voor
de studiefinanciering om te worden vervangen door een beginleeftijd van 26
jaar? (blz. 32)De wetswijziging wordt thans voorbereid. Naar verwachting zal de beoogde
aanpassing van de leeftijdsgrens ingang vinden in het studiejaar 2000/2001.De leeftijdsgrens van 27 jaar voor de SF zal worden vervangen door de
leeftijdsgrens tot en met de leeftijd van 25 jaar. Dit is de leeftijd waarop
studenten een studie kunnen beginnen met behoud van het recht op studiefinanciering. 126Met welke argumenten wordt de prestatienorm voor de aanvullende beurs
wel in het eerste jaar geschrapt, maar niet bij de diplomatermijn? (blz. 32)In het Regeerakkoord is budgettaire ruimte gecreëerd voor het vervallen
van de prestatienorm voor de aanvullende beurs in het eerste jaar. Door de
aanvullende beurs tijdens het eerste jaar uit de prestatiebeurs te halen,
wordt eens te meer de toegankelijkheid van het hoger onderwijs benadrukt.
Voor het laten vervallen van deze norm bij de diplomatermijn is deze ruimte
niet aanwezig. 127Welk bedrag hanteert de minister bij de berekening van het bedrag
dat studenten terug moeten betalen voor hun OV-kaart als gevolg van het prestatieregime?
(blz. 32) Zie het antwoord op vraag 99. 128Het kabinet stelt structureel F100 miljoen voor de BVE-instellingen
ter beschikking om de nieuwe taken in de WEB beter te implementeren en de
aanpak van de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten te verbeteren.
Hoe wordt dit budget verdeeld over deze twee taakstellingen? (blz. 32 en 87)Voor de OCenW-begroting is f 96 miljoen beschikbaar. De overige f 4
miljoen is aan de begroting van LNV toegevoegd. Voor nieuwe taken WEB zal
f 30 miljoen worden bestemd. Dit in aanvulling op de f 30 miljoen
die bij de begroting 1998 reeds aan het budget beroepsonderwijs zijn toegevoegd
ten behoeve van nieuwe taken WEB. Daarnaast wordt f 5 miljoen bestemd
voor de verbetering van de apparatuursituatie (zie ook mijn antwoord op vraag
206). De overige f 61 miljoen is onder meer voor de verbetering van de
aanpak van de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten. 129Hoe verhoudt het bedrag van 96 miljoen voor de vernieuwingen in het
voortgezet onderwijs zich tot het bedrag oplopend tot 100 miljoen dat was
overeengekomen in het Regeerakkoord? (blz. 32).Van de f 100 miljoen. voor vernieuwing VO is f 96 miljoen. opgenomen
in de OCW-begroting en f 4 miljoen. in de LNV-begroting (landbouwonderwijs). 130Denkt de minister dat f 20 mln. voldoende zal zijn voor de doorstroom
van MBO naar HBO? (Het LICA adviseert f 54 mln.) (blz. 32)De besparing op de studiefinanciering van f 71,5 miljoen, die ingevolge
het Verblijfsduurakkoord structureel is voorzien vanaf 2002, kan worden
gerealiseerd wanneer er bij 85% van de doorstroomopleidingen mbo-hbo sprake
is van verwantschap. De regeling aanwijzing opleidingen hbo en opleidingen
mbo met onderlinge verwantschap (gepubliceerd in Uitleg OCenW-regelingen van
29 april 1998), die per 1 september 1998 in werking is getreden, bevat echter
alleen de eerste categorie van de LICA-lijst. Indien de doorstroomopleidingen
genoemd in de bijlage bij deze regeling niet worden uitgebreid, wordt in 2002
slechts een besparing op de studiefinanciering van f 18 miljoen gerealiseerd,
omdat de verwante doorstroom dan maar 21% van de opleidingen bedraagt. Wanneer
de tweede categorie van de LICA-lijst in deze regeerperiode wordt toegevoegd
aan de lijst in de genoemde bijlage, dan is er sprake van 50% verwante doorstroom
en wordt in 2003 een sf-besparing gerealiseerd oplopend tot f 42 miljoen.
Ten opzichte van de ramingen in het Verblijfsduurakkoord zou dan nog een tekort
resteren van circa f 30 miljoen. In het kader van het laatste Regeerakkoord
is structureel f 20 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de doorstroom
mbo-hbo. Deze middelen zet ik in om het verlies op de studiefinancieringsbesparing
op te vangen. Er resteert dan nog een financieel risico van tussen de f 0
en de f 10 miljoen. Aangezien de instroom van mbo'ers in hbo-opleidingen
in 1997/1998 hoger is dan ten tijde van het Verblijfsduurakkoord is geraamd,
ga ik ervan uit, dat dit risico zich niet of zeer beperkt zal voordoen. Derhalve
meen ik dat f 20 miljoen voldoende zal zijn voor de doorstroom van mbo
naar hbo. 131Waarom boekt de minister de indexering van het collegegeld in als
een bezuiniging (blz. 34), terwijl de indexatie bedoeld is als compensatie
voor de ontwikkeling van het prijspeil en de kosten worden gemaakt
door de instellingen?De indexatie van het collegegeld is in het Regeerakkoord als ombuiging
opgenomen omdat de bekostiging van de instellingen met het verhoogde collegegeld
wordt gekort. Hier tegenover ontvangen de instellingen hogere collegegelden.
Het betreft hier een verschuiving van publieke middelen naar private middelen.
De instellingen worden op een andere wijze gecompenseerd voor de ontwikkeling
van het prijspeil van de uitgaven die staan tegenover de netto rijksbijdrage
én de collegegelden. De compensatie hiervoor treedt in beginsel op
via de jaarlijkse loon- en prijsbijstelling. 132Welke gegevens liggen ten grondslag aan de verwachting dat de indexering
in 2002 structureel f 79,6 miljoen gulden zal opleveren? (blz. 34)In het Regeerakkoord is opgenomen dat de indexering gerelateerd zal worden
aan de algemene prijsontwikkeling. Hierbij is een ramingspercentage van ruwweg
2% gehanteerd. Op dit moment wordt nagegaan welke index het best aansluit
op de systematiek van indexering van collegegelden. 133Het is belangrijk voor Nederland om mee te doen aan internationaal
toonaangevend onderzoek. Is in dat kader het niet verontrustend dat steeds
minder studenten bereid zijn om stage te lopen en te studeren in het buitenland?
Waar ligt dat aan en is het mobiliteitsprogramma voor studenten afdoende om
deze trend te keren? (blz. 35)Het belang van internationale mobiliteit van studenten, ook waar het gaat
om participatie in internationaal onderzoek, is onomstreden. Om goed zicht
te houden op de mobiliteit is de zogenoemde mobiliteitsmonitor in het leven
geroepen. De eerste editie is op 7 juli 1998 aan de Tweede Kamer aangeboden.
Hieruit blijkt dat de mobiliteit binnen subsidieprogramma's van
1996 op 1997 is afgenomen van 10 806 naar 8 456 studenten, na jaren
van voortdurende stijging.Dat signaal gaf aanleiding onderzoek in te stellen naar de mobiliteit buiten de nationale en internationale (vooral Europese) subsidieprogamma's.
Dit steekproefsgewijze onderzoek wijst uit dat iets meer dan de helft van
de mobiliteit in de onderzochte universiteiten buiten de programma's om gaat,
en iets meer dan een vijfde van de mobiliteit in de onderzochte hogescholen.
In toenemende mate roepen deze instellingen eigen mobiliteitsfondsen in het
leven. Om het rapport te citeren: «Onder voorbehoud van een zekere foutmarge
is dit onderzoek aanleiding voor een ingrijpende bijstelling van het beeld
van een dalende tendens in de uitgaande studentenmobiliteit» (pag. 35).Uiteraard is het de vraag in hoeverre dit rapport – dat tegelijk
met de monitor aan de Tweede Kamer is aangeboden – representatief is
voor het gehele HO-veld. Samen met de instellingen streef ik naar versterking
van de informatievoorziening rond mobiliteit buiten programma's. 134Welke gegevens liggen ten grondslag aan de verwachting dat de verwachte
daling van de uitgaven aan wachtgelden oploopt tot 63,2 miljoen? (blz. 35) Zie het antwoord op vraag 67. 135Is het niet zo dat door de hogere scholing en de vergrijzing in het
onderwijs de incidentele looncomponent de komende tijd juist evenredig zou
moeten toenemen? (blz. 35)In het onderwijs kent elke schoolsoort een beperkt aantal, soms slechts
1, lerarenfunctie(s). Extra scholing van de leraar leidt binnen zijn functie
niet tot een hoger salaris.De gevolgen van de vergrijzing in het onderwijs voor de ilc zijn niet
eenduidig.In de bijdragen aan de ilc-ontwikkeling van een ouder wordende leraar
kunnen de volgende effecten onderscheiden worden:– opwaarts effect op de ilc: Tijdens die periode in de loopbaan van de leraar waarin hij relatief
grote salarisperiodieken ontvangt. Deze periode loopt voor de leraar globaal
van 40 tot 45 à 50 jarige leeftijd en eindigt met het bereiken van
het maximumsalaris;– neerwaarts effect op de ilc: Tijdens die periode in de loopbaan van de leraar waarin hij bezoldigd
wordt volgens het maximumsalaris. Deze periode loopt voor de leraar globaal
van 50 tot 60 à 65 jarige leeftijd;– neerwaarts effect op de ilc: Op het moment dat de oudere leraar het onderwijs verlaat, globaal tussen
55 en 65 jarige leeftijd, en in het algemeen door een jonge leraar wordt opgevolgd.Gelet op de verwachting van de ontwikkeling van de gemiddelde leeftijd
voor de onderwijspopulatie verwacht ik dat de bovenbeschreven effecten de
eerstkomende jaren voldoende gedekt zijn met de ilc van 0,6%, zijnde het budget
voor het incidenteel na verwerking van de taakstelling in het Regeerakkoord.Alleen indien onder invloed van een krappe arbeidsmarkt de komende jaren
in de hele marktsector sprake is van een sterke toename van de ilc, omdat
werkgevers onder die omstandigheden steeds meer via extra periodieken en/of
bindings-premies (zogenaamde loondrift) werknemers zullen trachten aan te
trekken, zou dit binnen het huidige budget voor ilc tot problemen voor de
concurrentiepositie van onderwijswerkgevers op de arbeidsmarkt kunnen leiden. 136Waarom is de voorziening van 18 miljoen voor de LIO voor de jaren
2000, 2001, 2002 en 2003 opnieuw in de begroting opgenomen, terwijl dit in
strijd is met de door de Kamer aangenomen motie 25 989, nr.4? (blz. 36)De voorziening van f 18 miljoen voor de leraar in opleiding (lio)
is in de begroting opgenomen voor lio-experimenten in het lopend schooljaar
1998–1999 en volgende. Dit laatste in verband met mogelijke voortzetting
van het experiment dan wel eventuele structurele invoering van de lio. Nadrukkelijk
wil ik stellen geen verwachtingen te wekken over structurele invoering. Over
de eventuele uitbreiding van het experiment naar de sectoren v.o./bve zal
ik pas besluiten nadat de uitkomsten van het evaluatie-onderzoek naar het
lio-experiment 1997/1998 bekend zijn geworden. Derhalve is geen sprake van
strijdigheid met de motie Cornielje (motie 25 989, nr. 4). 137Een bijstelling van de raming over het leerlingvolume moet «voor
een deel voorzien in het opvangen van de consequenties». Welke consequenties
worden niet opgevangen? (blz.36)De meest waarschijnlijke trendontwikkeling van het aantal studenten in
het HBO laat een stijging van 18 000 studenten (ca. 7%) in 2002 zien.
Echter, om een dergelijke trendextrapolatie zit een bandbreedte, de zgn. onzekerheidsmarge.
Deze wordt groter naarmate het te voorspellen jaar verder van ons af ligt.
De feitelijke uitkomst van het aantal studenten in 2002 kan dus hoger (bovenkant
bandbreedte), maar ook lager zijn (onderkant bandbreedte). De extra middelen,
die bij Voorjaarsnota 1998 beschikbaar zijn gekomen, zijn gebaseerd op de
onderkant van de bandbreedte en derhalve op een beperktere stijging van het
aantal studenten van ca. 4%.Daar jaarlijks in de begrotingsvoorbereiding deze exercitie wordt herhaald,
zullen we de studentenaantallen in 2002 steeds beter en met minder onzekerheid
weten te ramen. Indien de studentenaantallen bij de begrotingsvoorbereiding
2000 toch weer hoger blijken uit te komen dan vorig jaar voorzien, zullen
deze onderdeel uitmaken van de besluitvorming over de begroting 2000 in het
voorjaar 1999. 138Waarom wordt de stand van zaken weergegeven als «uitstel met
één jaar», terwijl er in feite sprake is van afstel van
de wetsvoorstellen pro rato lesgeld en verhoging prestatienorm (vgl. betreffende
passage Regeerakkoord)? (blz. 37).De effecten van afstel van pro rato lesgeld en afstel van verhoging van
de prestatienorm zijn opgenomen in de tabel over de financiële gevolgen
van intensiveringen in het Regeerakkoord. De passage waarin in plaats van
«afstel» gerept wordt over «uitstel» van de genoemde
maatregelen, geeft een beschrijving van de stand van zaken bij de besluitvorming
over de Voorjaarsnota-1998, waarbij het vorige Kabinet tot uitstel van deze
maatregelen had besloten. Het besluit om definitief de maatregelen inzake
pro rato lesgeld en verhoging van de prestatienorm te schrappen is pas genomen
op grond van het nieuwe Regeerakkoord en inmiddels is in het Kabinet het formele
besluit tot intrekking van het wetsvoorstel genomen. 139Kan nader worden toegelicht waar het bedrag van 130 miljoen gulden
ten behoeve van huisvesting vandaan komt en wat de verdeling van de gelden
over ondermeer het beleidsterrein cultuur voor dit terrein betekent? (blz.
38)Het bedrag van ca. f 130 miljoen voor OCenW is door de MR vastgesteld
en gebaseerd op door de Rijksgebouwendienst uitgevoerde berekeningen van de
departementale huisvestingskosten na invoering van de stelselherziening rijkshuisvesting.
Voor het beleidsterrein cultuur is f 98 miljoen beschikbaar. 140Kan bij de internationale vergelijking inzake overheidsuitgave aan
onderwijs en wetenschap ook inzicht worden verschaft in de positie van de
cultuur qua percentage BBP. Geeft Nederland internationaal bezien bijvoorbeeld
meer of minder uit aan cultuur dan de ons omringende landen? (blz. 40)De internationale vergelijking van overheidsuitgaven is in elk geval voor
het terrein van de cultuur buitengewoon lastig. In een samenwerkingsverband
op het gebied van de statistiek binnen de Europese Unie is dit dan ook een
van de eerste kwesties die werden aangekaart.Uitkomsten daarvan zijn nog niet beschikbaar. Wel kan ik – met een
zeker voorbehoud – wijzen op een rapport van enkele jaren geleden* waarin
hierover werd opgemerkt dat Nederland in dit opzicht geen leidende positie
inneemt maar dat het bedrag dat in ons land per hoofd van de bevolking aan
cultuur wordt uitgegeven wel boven het Europese gemiddelde ligt.Gerelateerd aan het BNP blijkt verder dat de uitgaven in Nederland in
de periode 1981–1990 zijn gedaald van 0,76 naar 0,58 procent, terwijl
de cijfers voor Frankrijk in die periode juist een stijging van 0,60 naar
0,73 te zien geven.Overigens zijn in de periode 1981–1990 de uitgaven van de overheid
(exclusief sociale zekerheid) gedaald van 57,0 naar 50,2 procent (netto collectieve
uitgaven in % BBP).*** Bronvermelding: National Cultural Policy, The Netherlands, Examiners
report by John Myerscough, Min. WVC, 1993** Bronvermelding: Macro Economische Verkenning 1996, CPB, 1995 141Zijn voor de grafiek ook cultuuruitgaven meegerekend? (blz. 41)Nee. 142Hoe verhoudt het percentage van de uitgaven aan Onderwijs en Wetenschappen
zich tot de totale Rijksbegroting vanaf 1987? (blz. 41)Vergelijkbare gegevens zijn op korte termijn alleen beschikbaar voor de
periode vanaf 1993 en staan in OCenW in Kerncijfers 1999 (pag.9) Tabel Gecorrigeerde uitgaven OCenW (excl. Cultuur) als
percentage van Rijksuitgaven, 1993–1997 19931994199519961997199816,2%17,2%15,2%17,6%17,1%17,3%Bron: 1993–1997: OCenW in Kerncijfers 19991998: prognoseDe afwijking in 1995 wordt veroorzaakt door bijzonderheden in rijksuitgaven
(waaronder de zogenaamde balansverkorting). 143Hoe zijn de totale uitgaven aan Onderwijs en Wetenschappen verdeeld
over publieke en private uitgaven sinds 1987? Hoe verhouden deze percentages
zich tot de andere OESO-landen? (blz. 41)Voor de beantwoording van deze vraag zijn vanaf 1992 gegevens beschikbaar.In «Education at a Glance» worden sinds een aantal jaren gegevens
gepubliceerd over de overheidsuitgaven en de totale uitgaven aan onderwijs
in Nederland en de andere OESO-landen. Gepresenteerd zijn de uitgaven als
percentage van het BBP voor de periode 1992–1994 (zie ook OCenW in Kerncijfers
1999, pag. 27). Tabel Onderwijsuitgaven: totaal en overheid, als percentage
van het B.B.P.  overheid  totaal 199219931994199219931994Nederland4.64.64.55,85,55,4 Duitsland3.94.54.5–6,16Frankrijk5.45.65.66,26,36,4 Denemarken6.16.76.57,88,88,4Verenigde Staten5.35.14.97,26,96,6OESO-gemiddelde4.94.94.76,56,26Bron : OCenW in Kerncijfers 1999, pag. 27Uit deze OESO-cijfers blijkt dat de Nederlandse uitgaven voor onderwijs
net onder het OESO-gemiddelde zitten wat betreft de publieke uitgaven en verder
onder het OESO-gemiddelde voor de som van publieke en private uitgaven. Dit
zou er op kunnen wijzen dat de private uitgaven aan onderwijs in Nederland
relatief laag zijn.Beleidsmatige conclusies kunnen uit deze cijfers echter niet zonder meer
worden getrokken. Daarvoor verschillen de gebruikte definities van private
financiering nog te sterk van land tot land.Als private uitgaven zijn voor Nederland de uitgaven voor les- en collegegeld
aangemerkt. Uitgaven voor levensonderhoud, leermiddelen en vrijwillige ouderbijdragen
zijn buiten beschouwing gebleven.In bijvoorbeeld de Duitse gegevens over private financiering zijn daaren-
tegen ook de uitgaven van bedrijven voor duaal onderwijs opgenomen. 144Op welk verdrag of afspraak is de zgn. OESO-norm van 6% voor uitgaven
aan Onderwijs en Wetenschappen gebaseerd? Gaat het bij deze norm om de publieke
en private uitgaven gezamenlijk en zo ja, hoe kan hieruit dan een «norm»
worden afgeleid voor publieke uitgaven waarop de overheid zich zou moeten
richten? (blz. 41)Er bestaat geen verdrag of dwingende afspraak waarin een zgn. OESO-norm
van 6% voor uitgaven aan Onderwijs en Wetenschappen is vastgelegd. In het
UNESCO-rapport «Learning: the treasure within» is aangegeven dat
een richtgetal voor uitgaven voor onderwijs 6% van het Bruto Binnenlands Product
zou kunnen zijn. In dat getal zijn alleen de publieke en private uitgaven
aan onderwijs (en dus niet voor wetenschappen) begrepen.In OCenW-publikaties is het kengetal «onderwijsuitgaven als fractie
van het BBP» niet als norm bedoeld, maar als een van de indicatoren
om het Nederlandse onderwijsbeleid te kunnen beoordelen. 145Worden diploma's van het leerlingwezen en de assistentenopleidingen
ook gerekend tot het «upper secondary»-niveau? Zo ja, zijn deze
diploma's meegenomen in het percentage? Zo nee, waarom niet? Hoe verhoudt
dit zich tot het buitenland? (blz. 42)De diploma's van het leerlingwezen en de assistentenopleidingen worden
ook gerekend tot het «upper-secondary»-niveau. De diploma's van
deze opleidingen zijn meegenomen in het percentage 25–34 jarigen met
minimaal «upper-secondary»opleiding. In het buitenland wordt eenzelfde
methodiek gevolgd. 146Stoppen de 200 000 leerlingen die hun voltijdse opleiding verlaten
ook definitief met het onderwijs? (blz. 42)Een deel van de 200 000 schoolverlaters uit het voltijd-onderwijs
stopt niet definitief met onderwijs, maar volgt daarna nog deeltijd-onderwijs
of onderwijs in een duaal traject. Dit betreft vooral degenen die direct of
met vertraging doorstromen naar het beroepsbegeleidend onderwijs en in mindere
mate ook naar deeltijd-beroepsopleidend onderwijs en deeltijd-hbo. Voorts
is er nog een zekere doorstroom naar niet door OCenW bekostigde opleidingen. 147Hoe vaak komt het voor dat technische opleidingen voor secundair
beroepsonderwijs gedurende de eerste schooljaren voor de instromers uit het
vbo een uitgesproken mager programma aanbieden, teneinde de instromers uit
mavo en havo in staat te stellen alles bij te benen, waarna het laatste jaar
juist voor de instromers uit vbo een moordende moeilijkheidsgraad krijgt?
Voldoen zulke gevallen aan de omschrijving van doelmatige leerwegen? (blz.
42).De vraag hoe vaak de geschetste situatie zich voordoet is niet op korte
termijn te beantwoorden aangezien de informatie daarover niet beschikbaar
is. Indien en voorzover deze gevallen zich voordoen kan niet gesproken worden
van een doelmatige inrichting van het leerproces. De zwakste leerlingen zijn
daarvan de dupe. Indien de vragenstellers willen suggereren dat de bedoelde
situatie, voorzover deze zich voordoet, ongewenst zou zijn dan onderschrijft
ondergetekende dit ten volle. 148Welk gedeelte van de jongeren dat het onderwijs verlaat zonder een
mbo- of havo/vwo diploma beschikt over een diploma van een andere opleiding?
(blz. 43)Uit CBS-onderzoek (vo-cohort 1989, stand na 8 jaar) blijkt het volgende
:Van de schoolverlaters zonder diploma uit mbo is 87% al in het bezit van
een vbo-, mavo- of havo-diploma.Voor de schoolverlaters uit havo zonder diploma geldt dat 40% eerder al
een mavo-diploma heeft behaald.Van de schoolverlaters uit vwo zonder diploma is 18% reeds in het bezit
van een havo-diploma. 149Waarom wordt in de tekst voor het middelbaar beroepsonderwijs een
uitvalpercentage van 20 à 25% genoemd, terwijl de grafiek een percentage
van 32% aangeeft voor het mbo? (blz. 42 en 43)Het genoemde uitvalpercentage van 20 à 25% heeft betrekking op
het beroepsonderwijs en hoger onderwijs als geheel. Uit de grafiek blijkt
inderdaad dat het uitvalpercentage voor het middelbaar beroepsonderwijs wat
hoger ligt. 150Wat is het uitvalpercentage voor de beroepsbegeleidende leerweg?
 (blz. 43)Het uitvalpercentage van de beroepsbegeleidende leerweg is niet exact
bekend, maar op basis van beschikbare gegevens omtrent het aantal behaalde
diploma's mag worden aangenomen dat dit iets hoger ligt dan het cijfer van
het beroepsopleidend onderwijs (32%). 151Wat zijn de consequenties van het onderbrengen van de Cultuurinstellingen
bij het ambtelijk apparaat (verplaatsen van beleidsterrein 27 naar 17)? (blz.
46) Zullen de taakstellende bezuinigingen ook worden toegepast op de Cultuurinstellingen,
nu dezen zijn ondergebracht bij beleidsterrein 17.Hieraan zijn geen andere consequenties verbonden dan dat de inzichtelijkheid
van de begroting is toegenomen. De bedoelde cultuurinstellingen waren en zijn
diensten van het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschappen. De personeelsleden
waren altijd al ambtenaren van het ministerie. De apparaatsuitgaven voor deze
cultuurinstellingen zijn nu duidelijk gescheiden van de programma-uitgaven
voor het cultuurbeleid. Voordeel is dat daarmee de ambtelijke overhead beter
zichtbaar wordt.De taakstellende bezuinigingen zijn door de regering in beginsel van toepassing
verklaard op alle onderdelen van de rijksoverheid. Op grond hiervan is in
de grondslag voor de berekening van de bezuiniging voor het ministerie van
onderwijs, cultuur en wetenschappen met alle onderdelen daarvan rekening gehouden,
dus ook met de bedoelde cultuurdiensten. Daarbij doet het er niet toe onder
welk beleidsterrein van het begrotingshoofdstuk de uitgaven van die diensten
zijn opgenomen (overigens is ie grondslag in het regeerakkoord berekend over
de gegevens uit de begroting 1998 en niet uit die van de begroting 1999 waarin
de bedoelde artikelwijziging tot stand is gebracht). 152Hoe verklaart de regering het feit dat in Nederland 70% van de leeftijdsgroep
25–34 jaar een diploma op het niveau van «upper secondary»
heeft terwijl in Duitsland, Engeland. Frankrijk en de VS het percentage 85%
is (blz 48)? Heeft dat ook te maken met het gegeven dat het verschil in leerprestaties
tussen autochtonen en allochtonen in Nederland groter is dan in andere Westerse
landen? En op welke wijze is de minister voornemens te bevorderen dat meer
studenten in het hbo en het wo worden opgeleid opdat Nederland haar achterstand
inloopt op de andere OECD landen? (blz. 48)In Nederland is de ongediplomeerde schooluitval in het (k)MBO en LLW de
belangrijkste oorzaak dat 30% het niveau «upper secondary» niet
haalt.In genoemde andere landen is de ongediplomeerde schooluitval kennelijk
lager. Mogelijk komt dit door een andere inrichting van het onderwijsstelsel
(b.v. het duale-stelsel in Duitsland). Het verminderen van het voortijdig
schoolverlaten is dan ook een belangrijke doelstelling.Er is in Education at a glance geen indicator opgenomen over verschillen
in aantallen en/of leerprestaties tussen autochtonen en allochtonen.Uit cijfers van Education at a Glance 1997 (pag 165) blijkt dat in Nederland
het deel van een generatie dat instroomt in het hoger onderwijs boven het
landengemiddelde ligt. Er is in dat opzicht dus geen sprake van een achterstand
t.o.v. het buitenland. 153Hoe komt het dat de vrouwen de mannen voorbijstreven in opleidingsniveau?
Heeft de regering ideëen om te voorkomen dat het verschil in opleidingsniveau
tussen mannen en vrouwen nog groter wordt? (blz. 50)De grote achterstand in opleidingsniveau die vrouwen lange tijd hebben
gehad ten opzichte van mannen, wordt langzaam ingehaald. Zo is de afgelopen
jaren de deelname van vrouwen aan het hoger onderwijs gestegen, zodanig dat
we kunnen spreken van een evenwichtige deelname van mannen en vrouwen. Het deelnamepercentage van meisjes in het secundair beroepsonderwijs is
in de afgelopen jaren gestegen naar zo'n 45%.Aan het hoger beroepsonderwijs nemen nagenoeg evenveel vrouwen als mannen
deel. Vrouwelijke studenten zijn daarbij wel oververtegenwoordigd in de verzorgende,
pedagogische en sociaal-agogische sectoren, maar ondervertegenwoordigd in
de harde economische-, technische- en corresponderende lerarenopleidingen.
Vrouwelijke studenten in het hbo blijken gemiddeld beter te presteren dan
hun mannelijke collega's.In het wetenschappelijk onderwijs maken vrouwelijke studenten met 46%
bijna de helft van de studenten uit. In de richtingen taal en cultuur, gedrag
en maatschappij en gezondheid is een grote meerderheid vrouwelijk studenten
aanwezig, bij techniek, economie en in mindere mate natuurwetenschappen vormen
vrouwelijke studenten duidelijk een minderheid.Van een voorbijstreven in opleidingsniveau tussen mannen en vrouwen is
echter geen sprake. Daarbij moet nog worden opgemerkt dat het rendement van
opleidingen bij vrouwen, gemeten in posities op de arbeidsmarkt, beduidend
lager ligt dan bij mannen. 154Hoe heeft het gemiddelde aantal leerlingen in de bovenbouwklassen
van het basisonderwijs zich in de afgelopen jaren ontwikkeld en op welk niveau
ligt dit gemiddelde aantal op 1 augustus 1998? (blz. 52).De inspectie heeft in schooljaar 1994/1995 en in het schooljaar 1997/1998
onderzocht wat de feitelijke omvang van de groepen in het basisonderwijs zijn.
Op basis van deze gegevens was de gemiddelde groepsgrootte in de bovenbouw
op 1 oktober 1994 25,0 op 1 mei 1995 ook 25,0 op 1 oktober 1997 25,1 en op
1 mei 1998 weer 25,0.De gemiddelde omvang is dus nauwelijks gewijzigd.Er zijn geen gegevens beschikbaar over de situatie per 1 augustus 1998.
Wel zijn er gegevens per 1 oktober 1998 opgevraagd welke zullen worden verwerkt
in de vierde voorgangsrapportage over de groepsgrootte in het basisonderwijs
die naar verwachting in februari 1999 naar de Staten Generaal zal worden gezonden. 155Wat kan er in de toekomst verwacht worden van de WEC? Is de staatssecretaris
van mening dat dit project gestimuleerd zou moeten worden? (blz. 52)In het beleidsplan De Rugzak is aangegeven dat de invoering van de leerlinggebonden
financiering zal plaatsvinden in twee fasen van wetgeving. Het thans in procedure
gebrachte wetsvoorstel LGF regelt onder meer de invoering van de onafhankelijke
indicatiestelling en de aanpassing van de bekostiging van het reguliere onderwijs
voor de inzet van het leerlinggebonden budget. In de tweede fase voorzien
met ingang van het jaar 2002, zal bij wijziging van de WEC worden voorzien
in een dekkend netwerk van regionale expertisecentra. Met het georganiseerde
veld wordt overleg gevoerd over de uitgangspunten van de toekomstige bekostiging
en de bestuurlijke vormgeving van de regionale expertisecentra. Daarbij wordt
tevens verkend in hoeverre de wettelijke regeling van de expertisecentra vóór
het jaar 2002 zijn beslag zou moeten krijgen. 156Worden er eisen gesteld aan de gemeente met betrekking tot de huisvesting
van scholen? Wordt bijvoorbeeld aangegeven dat het plegen van nieuwbouw wenselijker
kan zijn voor een school dan het plaatsen van verschillende onderdelen van
de school in al bestaande gebouwen met uiteenliggende locaties? (blz. 53) Als gevolg van de decentralisatie huisvesting hebben gemeenten vanaf 1
januari 1997 een verordening voorzieningen in de huisvesting opgesteld. Over
de vormgeving van deze verordening vindt overleg plaats met de vertegenwoordigers
van de besturen. In deze verordening kunnen onder andere functionele eisen
worden opgenomen waaraan de schoolgebouwen op het grondgebied van de gemeente
dienen te voldoen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het voorschrijven
van een minimale oppervlaktemaat voor lokalen. Ook de afstand waarbinnen de
gemeente kan verwijzen naar medegebruik van leegstaande lokalen elders is
hierin opgenomen.In de verordening is tevens de methode beschreven die de gemeente hanteert
om de ruimtebehoefte van de scholen te bepalen. Om een bodemniveau te garanderen
is een afzonderlijke AMVB ontworpen waarin per soort leerling een minimaal
benodigde oppervlakte is voorgeschreven.Alle voorschriften met betrekking tot de constructie van het gebouw zijn
vastgelegd in het Bouwbesluit van VROM. 157Zullen de extra middelen die aan het Gemeentefonds worden toegevoegd
voor bouwactiviteiten in verband met de klassenverkleining geoormerkt zijn?
(blz. 53)Bij de decentralisatie van de onderwijshuisvesting naar de gemeenten is
een bedrag van 1,8 mld toegevoegd aan het gemeentefonds. Deze gelden zijn
niet geoormerkt, en maken deel uit van de algemene middelen van de gemeente.De extra gelden die in het kader van de klassenverkleining ter beschikking
zijn en worden gesteld zullen evenmin worden geoormerkt. 158Welke groepen worden verstaan onder «onderbouw» in het
kader van «Groepsgrootte en kwaliteit»? (blz.55)In het kader van «Groepsgrootte en kwaliteit» wordt met het
begrip «onderbouw» gedoeld op de eerste vier leerjaren. 159Hoe lang is de gemiddelde wachttijd voor NT2 op 1 augustus 1998 en
hoe heeft de gemiddelde wachttijd voor NT2 zich in de afgelopen jaren ontwikkeld?
(blz. 56).De gemiddelde lengte van de wachttijd voor NT2 is niet bekend. Wel is
bekend dat degenen die op de wachtlijst zijn geplaatst langer dan 2 maanden
moeten wachten voor zij kunnen worden ingeschreven voor NT2.In haar rapport «Inburgering uitgeschreven» (1997) constateert
de Inspectie wel een dalende tendens in de lengte van de wachtlijsten. Waren
dat er in 1994 nog 15 000, in 1995 stonden er 11 400 potentiële
deelnemers en in 1996 nog 8 000 personen op de wachtlijst voor NT2.Met het verschijnen van dit rapport van de Inspectie van het onderwijs
is het specifieke beleid «weg met de wachtlijsten» gericht op
verkorting van de wachtlijsten NT2, feitelijk afgerond. De doelstellingen
ten aanzien van de wachtlijsten blijven echter onverkort van kracht. Dit blijkt
onder meer uit het feit dat destijds toegevoegde middelen toegevoegd blijven
aan het educatiebudget.Maar het is primair de verantwoordelijkheid van de gemeenten om te bepalen
waarvoor de educatiemiddelen worden ingezet. Ze bepalen daarmee in sterke
mate de prioriteiten binnen de educatie. Het wel of niet bestaan
van wachtlijsten is voor een deel het gevolg van het financiële beleid
dat de gemeente voert ten aanzien van de educatieve instellingen. 160Hoeveel mensen staan er op 1 augustus 1998 op de wachtlijsten voor
NT2 en hoeveel waren dit er in de afgelopen jaren? (blz. 56).Het is niet bekend hoeveel personen er op 1 augustus 1998 op de wachtlijsten
voor NT2 staan.Zie verder mijn antwoord op vraag 159. 161Hoe gaat men bevorderen dat leraren gebruik maken van de nieuwe onderwijsmethoden
voor NT2? Waar hangt dit gebruik van af? (blz.56)De afgelopen jaren is veel aandacht uitgegaan naar de ontwikkeling van
NT2-methoden en -materialen, zowel voor nieuwkomers als voor onderinstromers
(NT2 als onderdeel van het taalbeleid op schoolniveau). Inmiddels is in overleg
met het PMPO en het PMVO het accent verlegd van materiaalontwikkeling naar
implementatie. Door het PMPO en het PMVO zijn respectievelijk een plan van
aanpak taalbeleid voor het primair onderwijs en voor het voortgezet onderwijs
opgesteld voor de periode 1998–2001. Er wordt jaarlijks met KPC Groep
als hoofdaannemer, in overleg met betrokkenen, voor beide sectoren een uitvoeringsplan
geformuleerd met betrekking tot scholing, voorlichting, netwerkvorming en
verschillende implementatieprojecten.Het gebruik van de ontwikkelde methoden hangt onder andere af van de mate
waarin scholen en schoolbegeleidingsdiensten prioriteit toekennen aan NT2onderwijs
en de mate waarin bestaande NT2-methoden en -materialen door middel van de
activiteiten in het kader van het plan van aanpak onder de aandacht van scholen
komen. 162Wordt bij de ontwikkeling van nieuwe leerlingvolgsystemen rekening
gehouden met een eventueel in te voeren onderwijsnummer? (blz. 56)Bestaande geautomatiseerde leerlingvolgsystemen bieden al veel mogelijkheden
om administratieve gegevens van leerlingen te registreren. Het ligt voor de
hand dat dergelijke systemen in de toekomst ook ruimte zullen bieden voor
registratie van het onderwijsnummer, zodat ook bij tussentijdse verhuizing
van leerlingen een integraal beeld van hun ontwikkeling verkregen kan worden.
Over de verdere ontwikkeling van leerlingvolgsystemen wordt op korte termijn
een advies verwacht van het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum. 163Wanneer is advies over leerlingvolgsystemen beschikbaar? (blz. 56)Het advies van het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum zal binnenkort verschijnen. 164Welke wetenschappelijke bewijzen zijn er voor de effectiviteit van
voor- en vroegschoolse educatie? (blz. 56)In de Verenigde Staten zijn programma's op het terrein van voor- en vroegschoolse
educatie wetenschappelijk geëvalueerd op hun effectiviteit. De programma's
die bij deze evaluatie als meest effectief naar voren kwamen, hebben ten grondslag
gelegen aan Nederlandse varianten, waarbij rekening is gehouden met de specifieke
Nederlandse situatie. Zo vinden er in de periode 1996–1999 experimenten plaats met Kaleidoscoop
en Piramide (door VWS en OCenW gezamenlijk). Beide experimenten richten zich
op 2–6 jarigen op 11 lokaties. Beide experimenten zijn wetenschappelijk
stevig onderbouwd en worden wetenschappelijk begeleid. De evaluatie van deze
experimenten komt in 1999 beschikbaar. Tussenrapportages laten een positief
beeld zien. 165Bestaat er ook een opleiding schoolleiders voor het voortgezet onderwijs?
(blz. 57)Zie het antwoord op vraag 55. 166De eerste gemultimedialiseerde methoden zijn op de markt gekomen.
Worden deze methoden ook door de scholen aangeschaft en gebruikt? (blz. 57)In 1998 komen er 5 programma's op de markt die door de educatieve uitgeverijen
zijn ontwikkeld. Deze methodegebonden CD-ROMs worden aan een laatste test
onderworpen: de «Quality Assurance». Drie van de programma's zijn
al door deze test heen. Twee daarvan zijn reeds te verkrijgen: «Plato
en de Rekenspiegel», en «Veilig Leren Lezen Manager». In
het voorjaar zijn van deze twee programma's reeds demo's (à f 10,–)
verkocht: van beide tweeduizend exemplaren. «Wis en Reken» zal
binnenkort op de markt komen. Daarnaast zijn er nog twee methodegebonden multimediaprogramma's
die op het moment de laatste test ondergaan («Leescircus» en «Woordspel»).
Wanneer deze met goed gevolg wordt doorlopen, komen zij in november op de
markt. Van elk programma worden er in eerste instantie 1200 exemplaren gemaakt.De vraag of de methoden reeds door de scholen zijn aangeschaft, is nog
prematuur. In de volgende ICT-voortgangsrapportage zal op deze vraag terug
gekomen worden.In december zal, in een speciale aflevering van het tijdschrift «Computers
op School» (COS), aandacht besteed worden aan de vijf programma's. Deze
aflevering zal naar alle scholen voor primair onderwijs gestuurd worden. 167Hoe wil men het imago van het leraarschap verder verbeteren? (blz.57)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de brief over de aanpak
van de problematiek rondom het lerarenbeleid, de lerarenopleidingen en de
tekorten die voor de begrotingsbehandeling naar de Kamer wordt gezonden. 168Welk percentage schoolleiders van basisscholen heeft in het schooljaar
1997–1998 hun lestaken opgegeven en hoe verhoudt zich dit percentage
tot dat van de afgelopen jaren? (blz. 57).Over de wijze waarop schoolleiders invulling moeten geven aan hun functie,
dat wil zeggen welk deel zij besteden aan managementtaken en voor welk deel
zij lesgeven worden door mij geen voorschriften gegeven. Er zijn geen gegevens beschikbaar over een percentage schoolleiders dat
de lestaken heeft opgegeven. 169Welk percentage van het totale aantal basisscholen heeft aan het
begin van het schooljaar 1998–1999 nog helemaal geen computer(s), bedoeld
voor educatieve doeleinden, binnen de muren van het schoolgebouw en hoe heeft
dit percentage zich in de afgelopen jaren ontwikkeld? (blz. 57).Op basis van de steekproeven (n=500) die sinds 1994 zijn gedaan bij scholen
voor primair onderwijs kan geconcludeerd worden dat alle scholen over minimaal
één computer voor educatieve doeleinden beschikken. 170Hoe groot is het percentage van het totale aantal basisscholen dat
moeite heeft met vervanging van zieke leerkrachten en hoe heeft dit percentage
zich in de afgelopen jaren ontwikkeld? (blz. 57).In «Vissen in een lege vijver?», een rapportage van Regioplan
uit 1998, wordt geconstateerd dat de kortdurende vervanging voor scholen in
1998 meer problemen oplevert dan voorheen. Weliswaar kan 99% van de uren die
door kortdurende afwezigheid ontstaan vervuld worden, maar dat gebeurt ten
dele door noodoplossingen te treffen. In het basisonderwijs kon 31% van de
uren niet via reguliere oplossingen worden opgevangen, voor het speciaal onderwijs
was dit 53%.Een exacte vergelijking met voorgaande jaren is niet te maken, omdat voorheen
niet op dit detailniveau naar de oplossingen voor het vervangingsprobleem
is gevraagd. Wel lijkt het zeker dat de problemen dit jaar groter zijn dan
voorheen.Het voornemen is de komende jaren jaarlijks een dergelijk onderzoek te
laten uitvoeren naar de vervangingsproblematiek. 171In 1986 waren er 30 basisscholen met meer dan 90% allochtone leerlingen,
in 1994 was dit aantal gegroeid tot 139. Hoe heeft zich dit aantal sindsdien
ontwikkeld? (blz. 58).De genoemde aantallen zijn scholen met 90% of meer 1,90 leerlingen. Het aantal 139 in 1994 is gebaseerd op teldatum 1 oktober 1993.Het aantal scholen met 90% of meer 1,90 leerlingen op de volgende teldata
bedraagt:– 1 oktober 1994: 134– 1 oktober 1995: 115– 1 oktober 1996: 111– 1 oktober 1997: 107 172Hoeveel extra vraag (fte's) heeft de ADV veroorzaakt? (blz. 58)2320 fte. 173Slagen de scholen erin om de ADV voor 100% te herbezetten? (blz.
58) Hoe kunnen lesgevende taken volledig worden herbezet?Als gevolg van de toenemende krapte op de arbeidsmarkt kost het een aantal
scholen tijd om de lesgevende taken voor 100% her te bezetten. Er zijn echter
geen gevallen bekend waarin scholen er uiteindelijk niet in zijn geslaagd
om volledige herbezetting te bereiken. Voor de wijze waarop die herbezetting
kan plaatsvinden wordt verwezen naar het antwoord op vraag 203. De herbezettingspercentages voor het primair onderwijs zijn gebaseerd
op 100% herbezetting van de lesgevende taken van het onderwijspersoneel. Indien
de totale formatie van een school ondanks de toegekende herbezettingsmiddelen
geen ruimte biedt om de lesgevende taken voor 100% te herbezetten, kan voor
een deel van het onderwijzend personeel een verschuiving van niet-lesgevende
naar lesgevende taken plaatsvinden.Volledige herbezetting van de lesgevende taken in verband met adv kan
ook worden bereikt door personeel adv-verlof te laten sparen. Het sparen van
adv-verlof betekent dat er geen adv-dagen worden opgenomen. Een sparend personeelslid
«herbezet» in feite zijn eigen adv. 174Waarom moet de GOA-wet worden aangepast om didactische (taal)programma's
voor jonge kinderen te stimuleren? Wat wordt bedoeld met «eerder aangekondigd»?
Hoe verhoudt dit zich tot de afspraak in het regeerakkoord om het landelijk
beleidskader onderwijsachterstanden (een besluit) aan te passen om gestructureerde
taalprogramma's aan te bieden aan jongeren met een taalachterstand aan de
start van het onderwijs? (blz. 58)Per abuis is in de toelichting op de begroting gesteld dat de GOA-wet
wordt aan-gepast (pag. 58). Bedoeld wordt dat op termijn het landelijk beleidskader
GOA wordt aangepast om het belang van stimulering van de taalontwikkeling
bij jonge kinderen tot uitdrukking te brengen, conform het Regeerakkoord.Met behulp van o.a. de landelijke monitoring zal eerst de balans worden
opgemaakt van wat gemeenten nu investeren in de eerste doelstelling van het
Landelijk Beleidskader: het verbeteren van de startcondities van leerlingen
bij binnenkomst in de basisschool, onder meer op het gebied van de Nederlandse
taal. Op basis daarvan wordt bekeken hoe deze doelstelling bevestigd en/of
gestimuleerd kan worden. 175Kan er meer inzicht worden gegeven in de precieze leerlingenstroom
nadat het project Weer Samen Naar School van start is gegaan? Is er al inzicht
in het gevolg van de oprichting van samenwerkingsverbanden? Zijn er verbanden
die nog niet door de Minister zijn goedgekeurd? Zo ja, wat is hiervan de reden?
Met welke middelen wordt dit project gefinancierd? (blz. 58, 59)Pas nadat de leerlingtelling van 1 oktober 1998 zal zijn verwerkt, kan
er (meer) inzicht worden gegeven in de precieze leerlingenstroom en in het
gevolg van de oprichting van samenwerkingsverbanden.Er zijn zeven samenwerkingsverbanden die nog geen goedkeuring hebben ontvangen.
Redenen zijn dat van twee samenwerkingsverbanden de handtekeningen van de
deelnemende besturen nog ontbreken en vijf samenwerkingsverbanden nog in onderhandeling
zijn over de definitieve samenstelling.Het beleid inzake «weer samen naar school», thans ingebed
in de Wet op het Primair Onderwijs, heeft tot doel de integratie in de basisschool
te bevorderen van leerlingen die speciale zorg nodig hebben. De gezamenlijke
basisscholen in een samenwerkingsverband worden hiertoe in staat gesteld door
de toekenning van zorgformatie.Deze zorgformatie wordt uit de volgende financieringsbronnen geput.Deels vindt een verschuiving van middelen plaats van het speciaal onderwijs
voor lom, mlk en iobk naar het basisonderwijs. Deze verschuiving betreft een
deel van de meerkosten die het huidige speciaal onderwijs voor lom, mlk en
iobk kent ten opzichte van het basisonderwijs. Daarnaast wordt
een groot deel van de opbrengst van de beleidsoperatie «Toerusting en
Bereikbaarheid» structureel ingezet. 176Wat is de stand van zaken met betrekking tot de indicatiestelling
in het leerlinggebonden financierings(LGF-)traject? (blz. 59)Onlangs heeft het bureau Smets en Hover zijn eindrapportage over. het
ontwikkeltraject naar onafhankelijke indicatiestelling aan de staatssecretaris
aangeboden. In aanloop op deze eindrapportage is de afgelopen maanden in het
overleg met het georganiseerde veld gesproken over de inrichting van de praktijktoetsing
van de onafhankelijke indicatiestelling LGF. Afgesproken is dat dit najaar
een proefcommissie door de staatssecretaris zal worden ingesteld die de werking
van de onafhankelijke indicatiecriteria en -procedures voorgesteld in de eindrapportage
van het bureau Smets en Hover zal beproeven. Gedurende de proefperiode zal
de beslissingsbevoegdheid over de toelating van het kind bij het bevoegd gezag
van de school blijven. Een afwijkend oordeel van het bevoegd gezag ten opzichte
van het oordeel door de proefcommissie zal echter wel door de school moeten
worden gemotiveerd. De resultaten van de praktijktoetsing kunnen leiden tot
een aanpassing van de nu door het bureau Smets en Hover voorgestelde criteria
en procedures. De praktijktoetsing zal in principe een looptijd hebben tot
1 augustus 1999. 177Waarom is er geen geld in de OC&W-begroting opgenomen voor het
LGF-traject? (blz. 59)Uitgangspunt bij de leerlinggebonden financiering is dat de invoering
ervan moet plaatsvinden op basis van budgettaire neutraliteit. Dit betekent
dat de kosten die gemoeid zijn met de invoering van het leerlinggebonden budget
gedekt moeten worden uit de middelen die nu beschikbaar zijn ten behoeve van
de ambulante begeleiding van gehandicapte kinderen in het reguliere onderwijs
en de aanvullende formatie voor het reguliere onderwijs. Het beschikbare budget
voor aanvullende formatie is als gevolg van een toename van de instroom van
gehandicapte leerlingen met f 16,4 miljoen opgehoogd (zie toelichting
bij mutatie 3.1 en 3.3 op pag. 166). Dekking wordt geleverd uit de herbesteding
van de opbrengst uit de maatregel «aanscherping gewicht 1.25».Daarnaast is de verwachting dat het aantal gehandicapte leerlingen in
het reguliere onderwijs zal groeien, waardoor in het speciaal onderwijs middelen
vrijkomen. De kosten die gemoeid zijn met de invoering van de onafhankelijke
commissies van onderzoek zullen worden gedekt uit het huidige budget voor
de schoolgebonden commissies.Ter voorbereiding en ondersteuning van de implementatie van LGF is f 4,4
miljoen gereserveerd op artikel 18.05 overige uitgaven (pag. 171). 178Nu de RVC's een beperktere taakstelling krijgen en de permanente
commissie leerlingenzorg (PLC) voor een deel een aantal taken overneemt, op
welke wijze worden de financiën van de oude RVC's overgeheveld naar de
PLC? En als dit niet gebeurt, op welke wijze zal dan de PLC gefinancierd worden?
(blz. 59)Voor de oude RVC's was een budget van ca f 8,5 miljoen per jaar beschikbaar.
Voor de taken op het terrein van het primair onderwijs is voor de nieuwe RVC's
een budget van f 1,5 miljoen per jaar gereserveerd. De resterende f 7
miljoen is bestemd voor de taken van deze RVC's op het terrein van het voortgezet
onderwijs. Dat bedrag is inmiddels van beleidsterrein 18 overgeboekt naar
beleidsterrein 19. De activiteiten van de PLC moeten door de samenwerkingsverbanden worden
gefinancierd uit het totaal van de zorgmiddelen dat het samenwerkingsverband
ontvangt. 179Waar is de overheveling te vinden in de begroting van OETC-middelen
naar OALT-budget? Hoe is dit begrotingstechnisch verwerkt? Blijft het huidige
budget op de begroting OC&W staan? Klopt het dat f 128 mln. een vaste
jaarlijkse bijdrage is – is de f 10 mln. voor uitbreiding lesmateriaal
ook jaarlijks? (blz. 60, 164, 168)Het OALT-budget zoals dat met ingang van 1 augustus 1998 bestaat, is opgebouwd
uit de volgende componenten:a. de reguliere personele OETC-middelen (artikel 18.01).b. de personele middelen uit het aanvullende formatiebudget op het terrein
van OETC aan vluchtelingen en lespunten OETC (artikel 18.01)c. het bij de onder a. bedoelde OETC-formatie behorende bedrag voor nascholing
(artikel 18.01).d. een bedrag van f 10 miljoen uit de opbrengst samenhangend met
de aanscherping van de criteria van het leerlinggewicht «1,25»
(artikel 18.01).e. de vergoeding op het terrein van de materiële instandhouding samenhangend
met de onder a en b bedoelde personele vergoeding (artikel 18.02)Begrotingstechnisch is er met ingang van 1 augustus 1998 sprake van één
OALT-budget, dat onderdeel vormt van artikel 18.01. Omdat ook de hierboven
onder a. tot en met d. genoemde componenten zich op dat artikel bevinden,
is hun overheveling naar het OALT-budget niet zichtbaar in de begroting. Alleen
component e. heeft geleid tot een mutatie, en wel van artikel 18.02 naar artikel
18.01. Deze mutatie vormt onderdeel van de bij artikel 18.02 onder 1.2 «overboekingen
(intern)» opgenomen reeks.Het huidige OALT-budget blijft op de begroting van OCenW staan. Het gaat
immers om een specifieke uitkering aan de gemeenten, en niet om een toevoeging
aan het gemeentefonds. De hoogte van de uitkering per gemeente, inclusief
het aandeel uit de f 10 miljoen voor uitbreiding van het aanbod, wordt
voor een periode van 4 jaar vastgesteld. Daarbij vinden wel tussentijdse correcties
plaats in verband met loon- en prijsontwikkelingen. 180In de passage over OALT staat dat de gemeente na peiling onder de
ouders een OALT-plan vaststelt in overleg met de schoolbesturen. Hierbij wordt
de suggestie gewekt dat de peiling onder ouders maatgevend is voor het vaststellen
van een OALT-plan. Is dit niet in strijd met de wet? (blz. 60)Het aanbieden van onderwijs in allochtone levende talen (OALT) is alleen
zinvol als ouders aangeven daar behoefte aan te hebben en hun kinderen deze
lessen zullen laten volgen. Voordat de gemeente (in overleg met de schoolbesturen)
in het oalt-plan vaststelt in welke talen oalt wordt aangeboden, moet de gemeente
dus zicht hebben op de behoefte aan oalt onder de ouders. Door vooraf de behoefte
onder ouders te peilen kan de gemeente, binnen de kaders van het beschikbare
budget, een efficiënt en op de lokale behoefte afgestemd oalt-aanbod
verzorgen. De peiling onder ouders is inventariserend en niet maatgevend in
de zin dat de gemeente aan alle behoeften tegemoet dient te komen. De gemeente
kan de behoeftepeiling bovendien beperken tot die talen, die naar het oordeel
van de gemeente in aanmerking zouden kunnen worden gebracht voor opname
in het plan (art.171, lid 5 WPO). Op deze manier wordt voorkomen dat er verwachtingen
onder ouders worden gewekt die in een later stadium niet waargemaakt kunnen
worden. 181De 10 mln. bestemd voor uitbreiding lesmateriaal in de Nederlandse
taal is de basisscholen al jaren geleden in het vooruitzicht gesteld. Nu blijkt
dat deze 10 mln. samen met de OALT-middelen jaarlijks naar de gemeenten gaat.
Wordt hier niet afgeweken van eerder gedane toezeggingen? (blz. 60)De f 10 miljoen voor uitbreiding van het lesmateriaal voor de Nederlandse
taal wordt op basis van de Regeling ter uitvoering van de artikelen XLVIII
en IL, van de wet van 2 april 1998, Stb 1998, 228 (programma's van eisen 1999)
aan de bevoegde gezagsorganen toegekend. Deze regeling is op 14 oktober jl.
in Uitleg gepubliceerd. De middelen voor uitbreiding van het lesmateriaal
voor de Nederlandse taal zijn dus niet als onderdeel van de oalt-uitkering
aan gemeenten toegekend, zoals abusievelijk in de memorie van toelichting
op de Rijksbegroting 1999 vermeld staat.De extra f 10 miljoen die als onderdeel van de oalt-uitkering aan
gemeenten is toegekend, is bestemd voor verbreding van het oalt-aanbod voor
nieuwe taalgroepen. 182In totaal wordt 1998–1999 f 164 miljoen aan gemeenten
beschikbaar gesteld voor het onderwijsachterstandenbeleid. Valt hier ook de
eerste opvang voor asielzoekerskinderen onder (onderverwijzing naar het algemeen
overleg van 8 oktober)? (blz. 60)De middelen voor eerste opvang voor asielzoekerskinderen zitten voor het
grootste deel in de f 164 miljoen die de gemeenten in het kader van het
gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (goa) ontvangen. Aangezien de verdeling
van de f 164 miljoen grotendeels is gebaseerd op de omvang van budgetten
in het schooljaar 1996–1997 en er in de tussentijd in veel gemeenten
een aanzienlijke instroom van asielzoekers heeft plaatsgevonden, is er op
basis van de hardheidsclausule in de wet GOA een regeling getroffen: de Regeling
tegemoetkoming voor gemeenten bij exceptionele toename van het aantal leerplichtige
asielzoekers in het basis- en voortgezet onderwijs (regeling van 26 juni 1998,
kenmerk PO/BB-1998/26 845). Op basis van deze regeling kunnen gemeenten
bovenop de reeds ontvangen specifieke uitkering voor goa een tegemoetkoming
ontvangen onder de volgende voorwaarden:– het moet gaan om schoolgaande asielzoekers die basisof voortgezet
onderwijs volgen en minder dan een jaar in Nederland wonen;– er geldt een financiële drempel voor gemeenten met een specifieke
uitkering voor GOA die bestaat uit de voor eerste opvang bestemde middelen
uit het GOA-budget;– er geldt een drempel in het aantal leerplichtige asielzoekers
voor gemeenten zonder een specifieke uitkering voor GOA (10 leerlingen tezamen
in het primair en het voortgezet onderwijs).Zoals tijdens het algemeen overleg op 8 oktober jongstleden aan de Kamer
is toegezegd, zal de voorwaarde met betrekking tot de financiële drempel
in een nog te publiceren regeling worden verlaagd. Hierdoor zullen gemeenten
eerder voor een tegemoetkoming in aanmerking kunnen komen. 183Welk percentage van het totale aantal basisscholen kampt aan het
begin van het schooljaar 1998–1999 met een lokalentekort en hoe heeft
zich dit percentage in de afgelopen jaren ontwikkeld? (blz. 60). De vraag hoeveel scholen met een lokalentekort kampen is niet eenduidig
te beantwoorden. Sommige scholen kunnen de eigen vraag naar lokalen beïnvloeden
door groepen te splitsen of personeel in te zetten voor begeleiding van leerlingen.
Omgekeerd beïnvloedt de beschikbaarheid van lokalen mogelijk de keuzen
van scholen voor het inzetten van personeel.Een indicatie van mogelijke krapte is het gebruik van noodbouw. Van de
schoolgebouwen die bij primair en voortgezet onderwijs in gebruik zijn is
minder dan 5% van de oppervlakte gelegen in noodbouw. De rest zit in permanente
schoolgebouwen.Een grotere vraag naar lokalen zorgt vaak voor een tijdelijk krapte. De
eerste fase van de maatregel ter verkleining van de klassen heeft bijvoorbeeld
gevolgen gehad voor de huisvesting. Over het schooljaar 1997–1998 heeft
de inspectie een onderzoek gedaan naar de wijze waarop de extra ter beschikking
gestelde gelden zijn ingezet. Hieruit blijkt dat bijna alle scholen de beschikbare
extra formatie hebben ingezet voor verkleinen van de groepsgrootte. Van de
scholen die hebben gekozen voor splitsen van de groepen heeft 70% een regulier
klaslokaal in gebruik kunnen nemen. De andere scholen hebben (tijdelijk) een
andere oplossing gekozen. 184Hoeveel gemeenten hebben de verplichting een gemeentelijk onderwijsachterstandenplan
op te stellen? Wat zijn de criteria voor verdeling van de middelen voor onderwijsachterstandenbeleid
en welke gemeenten komen daarvoor in aanmerking? Zijn er recent wijzigingen
aangebracht in de criteria? (blz. 60)In totaal hebben 284 van de 548 gemeenten een doeluitkering GOA voor het
gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid ontvangen. In 466 gemeenten ontvangen
schoolbesturen gewichtenmiddelen en/of faciliteiten voor culturele minderheden..
In totaal zijn 225 gemeenten verplicht een gemeentelijk onderwijsachterstandenplan
vast te stellen na op overeenstemming gericht overleg met schoolbesturen.Die verplichting geldt wanneer het totaal van de voor de bestrijding van
onderwijsachterstanden beschikbare middelen, jaarlijks tezamen met de voor
onderwijs in allochtone levende talen bestemde middelen f 250 000
of meer bedraagt. Onder de middelen bestemd voor de bestrijding van onderwijsachterstanden
worden daarbij verstaan de specifieke uitkering die de gemeente ter zake ontvangt,
de zogenaamde gewichtenmiddelen en faciliteiten voor culturele minderheden
die de schoolbesturen in die gemeente ontvangen.De doeluitkering GOA betreft een bundeling van onderwijsvoorrangsmiddelen,
WRR middelen (ten behoeve van tweede taalverwerving), een deel van de cumi-faciliteiten
vo, zigeunerprojecten en middelen voor de eerste opvang van buitenlandse leerlingen.
Bij de verdeling is uitgegaan van de bestaande omvang van de middelen naar
scholen en instellingen in de desbetreffende gemeenten. Afhankelijk van het
aantal doelgroepleerlingen heeft een aanvulling plaatsgevonden uit de f 30
miljoen die is vrijgekomen na verwerking van de herijking van het leerlinggewicht
1.25.Er zijn geen wijzigingen aangebracht in de criteria. 185Wat doet het ministerie met het rapport/manifest over knelpunten
in de huisvesting van 2/3 scholen (opgesteld door ICS i.o.v. een aantal 2/3
scholen, d.d. 16 juli 1998)? (blz. 60)In november 1996 is de Kamer geïnformeerd over het plan van aanpak
van de monitoring van de gevolgen van de decentralisatie van de onderwijshuisvesting
in het primair en voortgezet onderwijs. In de monitor wordt aandacht besteed aan de werkwijze van gemeenten bij
de onderwijshuisvesting, de ontwikkelingen bij de fysieke aspecten van de
huisvesting en aan de financiële gevolgen van de decentralisatie.In het ICS-rapport wordt aandacht gevraagd voor de huisvestingssituatie
van scholen voor 2/3 onderwijs. Bij de rapportage aan de Kamer zal apart aandacht
worden besteed aan de relevante aspecten rond deze groep scholen. 186Wanneer kan de Kamer de notitie tegemoet zien over aspecten van zeggenschap
en invloed, waaronder het onderwerp van delegatie en mandaat? (blz. 61)Zoals in de begroting is opgemerkt, gaat het om een complexe materie met
vele aspecten, die een zorgvuldige doordenking en voorbereiding vraagt. Zo
betreft een van de aspecten de richtingvrije planning en de invloed van de
ouders op de grondslag van de school. Bij gelegenheid van de recente discussie
over het stichtingsverzoek voor de eerste Islamitische school voor voortgezet
onderwijs in Rotterdam is nog eens toegezegd dat het Kabinet met concrete
voorstellen komt.Een zorgvuldige voorbereiding is noodzakelijk, omdat in het onderwijs
geen consensus heerst over de inhoud van (sommige) aspecten van de vernieuwing.
Zo bestaan er uiteenlopende opvattingen over de wenselijkheid van handhaving
van gezamenlijke medezeggenschapsorganen van geledingen in onderwijsinstellingen.
Een deel van het georganiseerde onderwijsveld bepleit de invoering van (de
mogelijkheid van) aparte medezeggenschapsorganen per geleding.Nagegaan wordt of met betrekking tot de verschillende aspecten van de
bestuurlijke vernieuwing voorstellen ontwikkeld kunnen worden die een zo groot
mogelijk draagvlak hebben. Daartoe zullen gesprekken worden gevoerd met de
diverse betrokken belangenorganisaties.Wanneer en in welke vorm de notitie aan de Kamer wordt verstrekt valt
nu nog niet goed aan te geven. Dit is mede afhankelijk van de snelheid waarmee
in het overleg met organisaties resultaten kunnen worden geboekt. 187Hoe verhoudt zich het feit dat de aanvaarding van sponsorgelden onder
het instemmingsrecht van ouders valt met het gehele convenant waarin is vastgelegd
dat sponsoring de inhoud van het onderwijs niet mag beïnvloeden en de
school niet in een afhankelijke positie mag komen? Zullen de overige afspraken
in het convenant zwaarder wegen dan het instemmingsrecht van ouders? (blz.
61)In het convenant over sponsoring is vastgelegd dat scholen zelf beslissen
over de vraag of wederprestaties die zijn verbonden aan sponsoring al dan
niet aanvaardbaar zijn. Een dergelijke beslissing wordt krachtens de Wet op
de medezeggenschap onderwijs 1992 ook voorgelegd aan de ouders, waarmee hun
inbreng verzekerd is. Het convenant beoogt een kader te bieden aan scholen
waardoor lokaal verantwoorde afwegingen worden gemaakt. In die zin kan derhalve
niet worden gesproken van het «zwaarder wegen» van afspraken in
het convenant dan het instemmingsrecht van ouders. 188Hoeveel kost gemiddeld een leerling in het basisonderwijs? (blz.
63, 68, 168) De uitgaven per leerling in het basisonderwijs zijn in 1999 geraamd op
gemiddeld f 5800,– . Zie hiervoor tabel 4.2 op bladzijde 69 van
de OCenW-begroting voor 1999 (Kamerstukken II, 26 200, hoofdstuk VIII,
 nr. 2). 189Hoeveel onderwijsassistenten zijn er het afgelopen jaar aangesteld?
Kan hierbij de verhouding man/vrouw aangegeven worden? (blz. 63)Op dit moment zijn hierover nog geen gegevens bekend. In het kader van
de verantwoording van de besteding van de middelen voor de groepsgrootte verkleining
is ook gevraagd naar de totale opbouw van de formatie per 1 oktober 1998.
De verwachting is dat bij de vierde voortgangsrapportage in het kader van
groepsgrootte en kwaliteit ( voorzien voor februari 1999) gegevens over de
aanstelling van onderwijsassistenten beschikbaar zijn.Naar de verdeling van onderwijsassistenten naar geslacht is gevraagd bij
de IPTO telling 1998 . Deze gegevens zijn waarschijnlijk voorjaar 1999 beschikbaar. 190De materiële uitgaven stijgen tussen 1999 en 2003 met f 120
mln. Kan een uitsplitsing gemaakt worden hoeveel er precies ten gunste van
welk van de genoemde onderdelen zal komen? (blz. 68)De stijging wordt veroorzaakt door :– f 30 miljoen verhoging materiële instandhouding– f 50 miljoen tweede fase «groepsgrootte en kwaliteit»– f 40 miljoen als gevolg van de verwachte stijging van de
leerlingenaantallen en voor technische aanpassingen. 191Wat is de huidige opleidingscapaciteit van MBO-scholen voor het beroep
van onderwijsassistent (blz. 68)?In 1998/1999 mogen 44 bekostigde instellingen en 1 niet bekostigde instelling
de opleiding onderwijsassistent van de OVDB aanbieden. Van de 44 bekostigde
instellingen beschikken 17 instellingen zowel over een licentie voor de beroepsopleidende,
als voor de beroepsbegeleidende leerweg. De opleidingscapaciteit van de roc's
kan hiermee ruim voldoen aan de scholingsbehoefte vanuit de arbeidsmarkt. 192In hoeverre krijgen scholen een keuzevrijheid bij de diensten die
verschillende onderwijs-ondersteunende instellingen aanbieden? (blz. 72).De scholen voor voortgezet onderwijs en de roc's kunnen de middelen die
worden overgeheveld van de landelijke pedagogische centra, respectievelijk
het Centrum voor Innovatie van Opleidingen volledig naar eigen inzicht besteden,
dus ook buiten de kring van de genoemde instellingen om. Daarnaast kunnen
zij gebruik maken van de diensten die met behulp van overheidssubsidies door
de bestaande instellingen (tot 2001 uitsluitend deze) aan het onderwijs worden
aangeboden. 193Kan de Kamer erop vertrouwen dat het profiel Cultuur & Maatschappij
in zijn voor het overige definitieve vorm wordt ingevoerd met ingang van 1
augustus 1999, ongeacht eventuele verdere vertraging bij de definitieve vaststelling
van het programma voor het vak CKV2 en 3? (blz. 74). In de profielenwet wordt de datum van 1 augustus 1999 niet genoemd. Algemene
invoering per die datum van CKV2, 3 is niet goed denkbaar. Dat hangt niet
samen met de vaststelling van het programma. De ervaring heeft geleerd dat
m.n. de beschikbaarheid van boeken (zeker bij dit geheel nieuwe vak) en de
voorbereiding van scholen en leraren in dit opzicht doorslaggevende aspecten
zijn. Ook is het vak inhoudelijk en wat betreft de examenvorm nog in ontwikkeling:
een aantal scholen is op experimentele basis met het vak gestart per augustus
1998. Er zal – o.a. met het PMVO – nader worden overlegd over
de wenselijke fasering. Daarbij zullen de ervaringen met de invoering van
de profielen op de scholen die per 1 augustus 1998 daarmee zijn begonnen worden
betrokken. Die ervaringen lijken erop te duiden dat scholen vooral de tijd
moet worden gegund om te komen tot een stapsgewijze invoering die niet steeds
doorkruist wordt door weer nieuwe veranderingen op korte termijn. Zolang CKV2,
3 niet is ingevoerd, kan er geen sprake zijn van invoering van het profiel
cultuur en maatschappij in definitieve vorm. 194Op welke wijze wil de regering de samenwerking tussen scholen, die
zij essentieel acht voor een goede vormgeving van leerwegondersteunend onderwijs,
nader effectueren? (blz. 76).Op grond van de WVO zijn scholen voor vmbo en svo vanaf 1/1/99 aangesloten
bij een regionaal samenwerkingsverband. Binnen dit samenwerkingsverband worden
afspraken gemaakt over de inrichting van de zorgstructuur: de wijze waarop
leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs binnen het samenwerkingsverband
zal worden vormgegeven. Tevens stelt elk samenwerkingsverband een Permanente
Commissie Leerlingenzorg in. Deze PCL krijgt na het overgangstraject de taak
te beslissen over de toelating van leerlingen naar het leerwegondersteunend
onderwijs.De besturenorganisaties hebben het initiatief genomen tot de oprichting
van een Bestuurlijk Steunpunt Zorgstructuur met als doel de aansluiting van
alle scholen bij een regionaal samenwerkingsverband te realiseren en het tot
stand komen van een zorgstructuur binnen de samenwerkingsverbanden te stimuleren.
Het Bestuurlijk Steunpunt Zorgstructuur wordt door OCenW ondersteund.In het kader van de overheidsprogrammering heeft OCenW de Vereniging Samenwerkende
Landelijke Pedagogische Centra opdracht gegeven de samenwerkingsverbanden
inhoudelijk te ondersteunen door de ontwikkeling van materialen en methodieken.
E.e.a. geschiedt in nauwe samenwerking met de pilotprojecten die rond de thema's
«regulering van de leerling-stromen binnen het samenwerkingsverband»,
«praktijkonderwijs» en «leerwegondersteunend onderwijs»
in 1998 van start zijn gegaan. 195Wanneer worden de nieuwe programma's voor het vmbo vastgesteld? (blz.
76)De aanpassing van de inhoud van de concept-examenprogramma's, op basis
van vooral het advies van de Onderwijsraad, bevindt zich in het laatste stadium.
Zodra dat mogelijk is plaatst de SLO de aangepaste concept-programma's op
haar website. Op dit moment is daar al een groot aantal examenprogramma's
te vinden. De verwachting is dat de programma's vanaf januari 1999 in hun
uiteindelijk beoogde vorm op de site van de SLO zullen staan. Dan is dus het
concept-examenprogramma bekend. De formele vaststelling vindt vervolgens plaats
nadat het gewijzigde Examenbesluit is vastgesteld (de tweede helft van 1999).
De wijziging van het Examenbesluit wordt voorbereid met een notitie
die binnenkort aan de Kamer wordt voorgelegd. 196Is de nascholingscursus al gereed? Is de twee klokuren per week nascholing
voldoende voor de cursus? (blz.76)De regeling waarin de betrokken scholen een aanvullende vergoeding wordt
toegezegd is inmiddels gepubliceerd in het gele katern van Uitleg (nr. 21,
23 september 1998). De scholen krijgen de extra financiële middelen om
leraren voldoende in de gelegenheid te kunnen stellen zich voor te bereiden
op de invoering van de leerwegen in het vmbo. Zij kunnen dat doen via nascholing,
via het deelnemen aan conferenties, via teamgerichte scholing of op een andere
wijze. Er is dus geen sprake van één bepaalde nascholingscursus,
maar van een gevarieerd aanbod waaruit de scholen naar hun maat kunnen kiezen.
De ondersteuningsinstellingen bieden de scholen op dit moment al veel verschillende
mogelijkheden voor begeleiding, cursussen en trainingen gericht op de vernieuwingen
in het vmbo. Onder auspiciën van het Procesmanagement Voortgezet Onderwijs
wordt het aanbod voor 1999 verder ontwikkeld. 197Welk percentage van het totale aantal scholen voor voortgezet onderwijs
begint in het schooljaar 1998–1999 met de invoering van het studiehuis?
(blz. 77).Ongeveer 25% van de scholen voor havo/vwo is in het schooljaar 1998–1999
begonnen met de profielen en met de invulling van het studiehuis. Het ontwikkelen
van een studiehuis is overigens een geleidelijk proces: het is al voor 1 augustus
1998 begonnen en zal zich de komende jaren verder voortzetten. 198Betekent de invoering van de profielstructuur tevens een verzwaring
van de docententaak, doordat een vakdocent nu in minder tijd meer klassen
moet begeleiden? (blz. 77).In algemene zin is niet vast te stellen dat door de profielstructuur een
leraar nu in minder tijd meer klassen zou moeten begeleiden. De «omvang»
(in tijd) van de meeste vakken is globaal vergelijkbaar met die in de oude
structuur. En de totale «contacttijd» is niet verminderd. 199Kan een overzicht gegeven worden omtrent de hoogte van het salaris
van docenten in verschillende functieschalen in het voortgezet onderwijs?
 (blz. 79)Als uitgangspunt kent het voortgezet onderwijs twee leraarsfunties: voor
de eerste fase voortgezet onderwijs een schaal 10-functie en voor de bovenbouw
van het havo en vwo een schaal 12- functie. Voor de schaal 10-functie geldt
op dit moment dat het aanvangssalaris f 4119,– is en het maximumsalaris
f 6294,– per maand bij een volledige betrekking. Het beginsalaris
van het schaal 12-carrièrepatroon is f 4159,– en het maximumsalaris
is f 8387,–.Naast deze leraarsfuncties kan een school functies creëren met een
andere maximumschaal, als het gaat om een andere functie-inhoud. 200Welke bijdrage gaat het ministerie van OC&W in 1999 betalen aan
het gemeenschappelijke project Jeugd in Beweging (VWS en OC&W) (blz.
79)?De financiële bijdrage van het ministerie van OCenW aan het project
Jeugd in Beweging voor 1999 is in totaal f 0.55 miljoen. Dit totaalbedrag
bestaat uit twee componenten, te weten:– In het kader van de overheidsprogrammering voert de SLO in 1999
voor f 0.25 miljoen opdrachten ten behoeve van het project Jeugd in Beweging
uit.– Daarnaast is in de begroting van OCenW voor 1999 wederom een bedrag
van f 0,3 miljoen beschikbaar gesteld voor het project Jeugd in Beweging. 201De stabilisatie van het aantal fusies van scholen voor VO zal naar
verwachting plaatsvinden omtrent 1999. De gemiddelde schoolgrootte zal in
de latere jaren desalniettemin toenemen. Dit wordt veroorzaakt door de stijging
van het aantal leerlingen (bij een gelijk blijvend aantal scholen). Wordt
bij de huidige herschikking van VBO-afdelingen voldoende rekening gehouden
met de verwachte stijging van het aantal leerlingen? Zijn scholen terecht
aarzelend met het sluiten van kleine VBO-afdelingen als op niet al te lange
termijn het leerlingenaantal weer aantrekt? (blz. 82)De herschikking van vbo-afdelingen vindt plaats tegen het licht van twee
andere ontwikkelingen:– vanaf 1999 zal het totaal aantal leerlingen in het vbo naar
verwachting licht gaan stijgen. Deze stijging bedraagt landelijk gemiddeld
1500 leerlingen op jaarbasis.– stabilisatie van het aantal scholen vanaf het schooljaar 1999.De herschikking is erop gericht om, rekening houdend met deze ontwikkelingen,
te komen tot een zo adequaat mogelijk aanbod van vbo-onderwijs en tot verbetering
van de bezettingsgraad van de afdelingen. 202Wat is de herkomst van het extra bedrag van 10 miljoen voor de ontwikkeling
van nieuwe examenprogramma's voor de vernieuwde bovenbouw? (blz. 83)Het extra bedrag van f 10 miljoen voor de ontwikkeling van nieuwe
examenprogramma's voor de vernieuwde bovenbouw is binnen het totaal van de
vo-begroting vrijgemaakt. Dit was mogelijk doordat de raming voor enkele posten
lager uitkwam dan in eerdere instantie. Het gaat hierbij vooral om het budget
voor aanvullende formatie. 203Waarom is de afspraak in het regeerakkoord dat het assistentenniveau
1 in het secundair onderwijs als kwalificerend wordt beschouwd niet doorvertaald
in de begroting? (blz. 85)De bedoelde afspraak in het Regeerakkoord is opgenomen in het onderdeel
voortijdig schoolverlaten. Het gaat daarbij voorzover het de opleidingen in
het kader van de WEB betreft om een herbevestiging van bestaand beleid. Deze
opleidingen, waaronder die op assistentniveau, zijn reeds beroepskwalificerend.
Dat laat overigens onverlet dat de minimum startkwalificatie voor alle opleidingen
ligt op het niveau 2 (basisberoepsopleiding). 204Welke knelpunten ervaren enkele roc's bij de overdracht van het inservice-onderwijs?
(blz. 86)Deze knelpunten hebben betrekking op huisvesting. Inmiddels heeft een
nadere inventarisatie plaatsgevonden van die knelpunten. De instellingen die
het betreft kunnen beroep doen op een regeling die gericht is op (financiële)
ondersteuning bij de oplossing van die knelpunten. 205Wanneer ontvangt de Kamer een overzicht van de financiën zoals
toegezegd in het algemeen overleg van 1 oktober 1998 over de bekostiging van
het beroepsonderwijs, de apparatuursituatie en de nieuwe taken WEB. Wordt
hierin ook ingegaan op de verdeling van de gelden over de instellingen? (blz.
87)U ontvangt dit overzicht voor de behandeling van de OCenW-begroting in
de Tweede Kamer, dd 17 november 1998. Hierin zal niet specifiek worden ingegaan
op de verdeling van de gelden over de instellingen. Daarover zult u t.z.t.
worden geïnformeerd. 206Waar komen de 200 miljoen gulden extra vandaan die worden uitgetrokken
voor verbetering van de apparatuursituatie in de BVE-sector? (blz. 87).Tijdens de VKC op 1 oktober 1998 heb ik aangegeven f 25 miljoen te
willen toevoegen aan de rijksbijdrage. Hiervan wordt f 20 miljoen gevonden
binnen de BVE-begroting door een herschikking tussen stuurbare middelen en
de lump sum vergoeding. De overige f 5 miljoen komt uit de structureel
beschikbare Regeerakkoord middelen ten behoeve van nieuwe taken WEB.Met deze f 25 miljoen zijn de instellingen in staat om ten behoeve
van investeringen in en instandhouding van de apparatuur een budget van f 150
à f 200 miljoen te genereren. Daarnaast vindt er een incidentele
impuls plaats van f 96 miljoen in de periode 1999–2002. 207Wat is het totale budget voor voorbereidende en ondersteunende activiteiten?
(blz. 87)Het budget voor voorbereidende en ondersteunende activiteiten is in het
jaar 1998 ruim f 130 miljoen. 208Op welke wijze wil de regering de kwaliteit van de examinering verbeteren?
Hoe denkt zij over het aanstellen van meer gecommitteerden ter bewaking van
de kwaliteit? (blz. 88)De verbetering van de kwaliteit van de examinering geschiedt door een
mix van verschillende beleidsmaatregelen:Handhavingsbeleid OER: gebleken is dat veel instellingen nog niet beschikken
over een onderwijs- en examenregeling (OER) die voldoet aan de eisen van de
WEB. De OER dient ervoor om aan de deelnemer en andere belanghebbenden duidelijk
te maken hoe (het onderwijs en) de examinering geregeld is, en vervult daarmee
tevens de functie richting instelling om zichzelf rekenschap te geven van
de kwaliteit van de examinering. De instellingen zijn door mijn ambtsvoorganger
herhaaldelijk op deze wettelijke verplichting geattendeerd, en zijn bovendien
op de hoogte gesteld van handhavingsmaatregelen die aan het niet
hebben van een adequate OER verbonden zijn.Professionalisering en deskundigheidsbevordering: via de Beleidsagenda
worden instellingen gestimuleerd en van financiële middelen voorzien
om de examinering goed op orde te krijgen en te professionaliseren. Toetsing
en examinering is één van de 14 thema's waar instellingen in
het kader van de Beleidsagenda op in kunnen tekenen. Uit de grote hoeveelheid
instellingen die daadwerkelijk van deze mogelijkheid gebruik maken blijkt
ook dat instellingen grote prioriteit aan dit onderwerp geven.Externe legitimering: door middel van het systeem van externe legitimering
door exameninstellingen worden waarborgen gecreëerd voor de kwaliteit
van de examinering. Het is de komende jaren van belang goed te kijken hoe
dit systeem zich in de praktijk ontwikkelt. Er bestaat nu nog weinig praktijkervaring
omdat eerst in het cursusjaar 1997–1998 de beroepsopleidingen «nieuwe
stijl» gestart zijn, en dus nog maar weinig examens onder het nieuwe
regime afgenomen zijn. Over de ervaringen daarmee zal de Inspectie rapporteren
in het eerstvolgende Examenverslag.Overige maatregelen: de BVE-raad stimuleert versterking van de kwaliteit
van de examens, onder andere door ondersteuning bij de deskundigheidsbevordering
en het opstellen van model-examenregelingen. Verder bieden innovatieprogramma's
als BVE2000 en BVE-net aan instellingen de mogelijkheid tot innovatie en kwaliteitsverbetering
van de examinering met behulp van informatie- en communicatietechnologie.
Tenslotte zijn in de programmering van verschillende verzorgingsinstellingen
(CITO, Cinop etc.) afspraken gemaakt over ondersteuning bij de ontwikkeling
van een deugdelijke en professionele examenpraktijk.Met de hierboven genoemde maatregelen bestaat goede verwachting dat de
kwaliteit van de examinering op afzienbare termijn op niveau zal zijn. Dit
laat echter onverlet dat blijvende aandacht voor dit onderwerp noodzakelijk
is. Een mogelijkheid daarvoor biedt in elk geval het jaarlijkse Examenverslag
van de Inspectie.Wat betreft de gecommitteerden: de mogelijkheid van rijksgecommitteerden
zal blijven bestaan zolang nog mbo-examens «oude stijl» worden
afgenomen. De functie van gecommitteerde kan echter ook onder het regime van
externe legitimering een plaats krijgen, als één van de mogelijkheden
die de exameninstelling heeft om de kwaliteit van de examens te waarborgen. 209Hoe groot zijn de wachtlijsten voor taalles bij de volwasseneneducatie?
(blz. 88)Het begrip taalles is breder dan les in Nederlands als tweede taal. Hieronder
wordt ook begrepen het geven van lessen Nederlands aan autochtonen. Of er
een wachtlijst bestaat voor Nederlands aan autoch- tonen is niet bekend. Wel
blijkt uit voorlopige onderzoeksresultaten dat er voor niet alle gewenste
doelgroepen een plaats is binnen de educatie.Zie verder mijn antwoord op vraag 160. 210Wat wordt bedoeld met «overweegt» het kabinet in de wetgeing
voorschriften op te nemen over de 1000-urennorm? Welke argumenten spelen hierbij
een rol?Zie het antwoord op vraag 38. 211Op blz. 90 onderstreept de minister het belang van bij- en nascholing
van het onderwijspersoneel in de bve-sector om te professionaliseren en in
te springen op nieuwe ontwikkelingen in onderwijs en didactiek. Welke middelen
stelt hij daarvoor beschikbaar?Het reguliere nascholingsbudget dat in het kader van de wet nascholing
aan bve-instellingen wordt toegekend bedraagt structureel f 20,3 miljoen.
op jaarbasis. Ter voorbereiding van docenten en consulenten op hun veranderende
rol en taken zijn daarnaast op grond van de regeling nieuwe taken docenten
en consulenten in 1995, 1996 en 1997 aan de bve-instellingen aanvullende middelen
voor deskundigheidsbevordering toegekend. Voor de periode van 1-8-1995 tot
en met 31-12-1995 was dit f 12,5 miljoen, voor 1996 f 30 miljoen
en voor 1997 eveneens f 30 miljoen. Met ingang van 1998 zijn deze middelen
toegevoegd aan de beleidsagenda bve. Deskundigheidsbevordering van onderwijspersoneel
is één van de thema's uit deze beleidsagenda.In het kader van de eerste tranche (1997–1998) van het project «Investeren
in voorsprong» zijn voorts aan bve-instellingen aanvullende middelen
toegekend voor zowel hardware, (educatieve) software als nascholing ICT. Bij
de vaststelling van de omvang van de voor de eerste tranche toegekende middelen
voor hardware, software en nascholing (f 39 miljoen. ) is uitgegaan van
een normatief bedrag voor ICT-nascholing van f 1000,- per in deze periode
na te scholen docent. 212Welke inspanningen wil de minister leveren om de beroepsbegeleidende
leerweg te versterken? (blz. 91)Zie het antwoord op vraag 214. 213Vallen er voor de versterking van het leerlingwezen / de beroepsbegeleidende
leerweg lessen te trekken uit de bemoedigende signalen? (blz. 91).Ja. Bemoedigende resultaten van het ESF project versterking leerlingwezen
en de effecten van de fiscale faciliteit wijzen erop dat het beleid gericht
op het stimuleren van de BBL voortgezet dient te worden. Daarnaast dient het
belang van de regionale en sectorale samenwerking waarin de branches direct
betrokken zijn, onderstreept te worden. Meer in algemene zin blijkt het creëren
van een breed draagvlak zeer noodzakelijk. 214Welke activiteiten worden concreet ondernomen om de deelname aan
de beroepsgerichte leerweg te ondersteunen? (blz. 91)Er wordt een aantal concrete activiteiten ontplooid. Ten eerste is het
ESF project versterking leerlingwezen sinds 1996 van start gegaan met als
doel 3000 tot 5000 plaatsen jaar te creëren. Ten tweede is in 1996 de
fiscale faciliteit leerlingwezen in leven geroepen en ten derde is het tot
stand brengen van het hoofdlijnenakkoord «werkend leren is kansen creëren»,
waarin concrete afspraken zijn gemaakt met de sociale partners om de BBL te
versterken. Momenteel wordt gewerkt aan de concretisering van een aantal activiteiten.In het «winteroverleg» 3 december a.s. met de sociale partners
zal hierover verder gesproken worden. Aan de Sociaal Economische Raad zal
ter advisering worden voorgelegd in hoeverre (andere) vormgevingvarianten
van beide leerwegen in het secundair beroepsonderwijs kunnen bijdragen aan
het verbeteren van de aansluiting tussen beroepsonderwijs en
arbeidsmarkt. Daarnaast kunnen ook genoemd worden de pilots doorstroom BBL-HBO
en bekostiging na 2000 welke bedoeld zijn om de BBL aantrekkelijker te maken.
Tevens wordt aan bedrijven, in het kader van het experiment Oost-Brabant,
voorlichting gegeven met als doel de BBL te stimuleren. Ten slotte wordt in
het kader van de uitvoering van het hoofdlijnenakkoord ook overleg gevoerd
met de BVE-raad en Colo ten einde afspraken te maken over de ondersteuning
van de beroepsbegeleidende leerweg. 215Kan een overzicht worden gegeven van de gemiddelde hoogte van het
salaris van docenten in verschillende functieschalen in het BVE? (blz. 92)Ja. Hieronder vindt u een indicatie van de gemiddelde hoogte van het salaris
van docenten in verschillende functieschalen bij BVE-instellingen. De gegevens
zijn afkomstig uit het salarissysteem van CASO. Hierin zijn alleen de vaste
leerkrachten bij het van rijkswege bekostigde onderwijs opgenomen.  Eindschaal
9Eindschaal 10Eindschaal 11Eindschaal 12Eindschaal
13Eindschaal 14 Gemiddeld salarisf 5 050f 5 450f 6 500f 7 450f 8 300f 9 200Aantal fte*1 9506 85012 3001 250––* Aantal fte is afgerond op 50-tallen. Het aantal in eindschaal 13 en
14 ligt onder 20, respectievelijk 10 fte. 216«In het lesjaar 1998/1999 vindt een praktijktoetsing plaats
bij de bve-instellingen». Wat voor soort toetsing was de eerdere programmeringstoetsing
als dit geen praktijktoetsing was? (blz. 92)De toetsing van de 850 uren-norm in het kader van de Wet op de studiefinanciering
is door de onderwijsinspectie verricht aan de hand van de onderwijsexamenregelingen.
In deze examenregelingen is het programma voor een betreffende opleiding vastgelegd.
In die zin is er derhalve sprake van een programmatoets. 217In de begroting wordt opgemerkt dat «de stijging van HBO-studenten
in 2002 beperkt zou kunnen blijven tot 4% en dat daarmee de verhoging van
het HBO-budget bij de Voorjaarsnota 1998 van structureel 46 mln. wellicht
voldoende is. Wat gaat de minister doen indien de stijging van het aantal
studenten de grens van 4% overschrijdt? Wordt dan het budget van hogescholen
dienovereenkomstig verhoogt? (blz. 96)Bij Voorjaarsnota 1998 is het macro-budget van het HBO aangepast voor
de hogere studentenaantallen, die op dat moment bekend waren. Bij die berekening
van de studentenaantallen is rekening gehouden met de meest waarschijnlijke
trendontwikkeling, inclusief een onzekerheidsbandbreedte. Uit die analyse
kwam een minimale groei van het aantal studenten naar voren van ca. 4% in
2002. Uiteraard is niet uitgesloten dat een verdergaande stijging zal optreden.
De eerste nieuwe ramingen daartoe zullen in het vroege voorjaar van 1999 worden
opgesteld. Ik heb met de HBO-raad afgesproken dat de budgettaire implicaties
van de voortgaande stijging van het aantal studenten zullen worden meegenomen
bij de besluitvorming over de begroting 2000 in het voorjaar van 1999 (zie
ook brief aan de voorzitten van de Tweede Kamer, nr. HBO/SB/1998/42 733,
d.d. 16 oktober jl). 218Kan de minister inzicht geven in de financiële positie van de
hogescholen in Nederland, met daaraan gekoppeld een overzicht van hun vermogenspositie?
Dit naar aanleiding van berichten in o.a. «Schooljournaal» van
10 oktober jl. (blz. 96)Een overzicht van de verhouding eigen vermogen / balanstotaal/ (solvabiliteit)
geeft over de afgelopen drie jaar het volgende beeld te zien, op basis van
de gecumuleerde balansgegevens van alle Nederlandse hogescholen:  199519961997maximum0.750.750.78 minimum0.01– 0.03– 0.33gemiddelde0.350.270.23Het totale, gecumuleerde eigen vermogen van de Nederlandse hogescholen
bedraagt f 991 miljoenop een balanstotaal van f 4288 miljoen. Het
totaal van de lang- en kortlopende schulden bedraagt f 2795 miljoen.Het teruglopen van de solvabiliteit wordt grotendeels veroorzaakt door
een definitiewijziging met betrekking tot het verwerken in de jaarrekening
van de inkomsten uit collegegelden. Deze overstap van een kasstelsel naar
een baten/lasten-stelsel veroorzaakt een boekhoudkundige daling van het eigen
vermogen. 219Hoe is het overleg verlopen met betrekking tot de positie van het
HBO in het kader van het Najaarsoverleg? (blz. 97)In het Najaarsoverleg, gehouden op 30 september jl., is ondermeer gesproken
over de aansluitingsvraagstukken tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarbij
is in algemene zin verkend op welke wijze de huidige knelpunten op de arbeidsmarkt
aangepakt zouden kunnen worden, zonder dat daarbij specifiek is ingegaan op
de onderwijssectoren die daarbij een rol zouden kunnen vervullen.Inmiddels is afgesproken dat tijdens een tweede Najaarsoverleg op 3 december
a.s. (ook wel aangeduid als het Winteroverleg) het aansluitingsvraagstuk tussen
onderwijs en arbeidsmarkt met de sociale partners verder zal worden verkend.
Daarbij zal ondermeer de verdere invoering van wederkerend leren, ook in het
HBO, onderwerp van gesprek zijn. 220In de begroting wordt opgemerkt dat «rekening moet worden gehouden
met een stevige toename van de studentenaantallen» en «dat dit
ook in de verdere ontwikkeling van beleid (zal) worden verdisconteerd».
Welk beleid wordt hiermee bedoeld? (blz. 97)Enerzijds zal het hbo een belangrijke rol moeten vervullen in het terugdringen
van het aanbodtekort van hbo'ers. Naast het opvangen van de geraamde toename
van het aantal studenten kan een grotere flexibiliteit van het hbo daaraan
bijdragen. Met meer variatie in opleidingen en verdere invoering van «wederkerend
leren» is het mogelijk om nieuwe groepen van middelbaar geschoolde werkenden,
werkloze hoger opgeleiden en overige inactieven te scholen voor functies met
grote arbeidsmarkttekorten.De budgettaire implicaties van de voortgaande stijging van het aantal
studenten zullen worden meegenomen bij de besluitvorming over de begroting
2000 in het voorjaar van 1999. 221Is de verhoging van het hbo-budget in verband met de stijgende studentenaantallen
aan de lump-sum van de instellingen toegevoegd of onder voorwaarden toegekend?
(blz. 97)De verhoging wordt aan met macro-budget van het HBO toegevoegd. De verdeling
van dit macro-budget over de HBO-instellingen vindt plaats via de reguliere
bekostigingssystematiek. 222De regering uit haar zorg over het beleid dat de HBO instellingen
voeren, namelijk, zoveel mogelijk studenten trekken, terwijl tegelijkertijd
het rendement verbetert en de verblijfsduur verkort zou moeten worden. Hoe
moet deze uitspraak geinterpreteerd worden en heeft de regering een oplossing
voor deze volgens de regering zorgelijke ontwikkeling? (blz. 97)In de betreffende passage dient het woord «verbetert» gelezen
te worden als «verbeterd».De zorg van de regering betreft het effect van het huidige bekostigingssysteem
dat hogescholen een te grote nadruk leggen op de onderlinge concurrentie in
de werving van studenten. Hierdoor dreigen negatieve effecten op zowel de
allocatie van studenten in het hbo en de daaruit voortkomende onderwijsresultaten
in de zin van rendement en verblijfsduur als op de ontwikkeling van het opleidingenaanbod.De komende periode zal ik bezien of een aanpassing van het bekostigingsmodel
deze dreigende negatieve effecten kan ondervangen. 223Het programma «Kwaliteit en Studeerbaarheid» volgt momenteel
zijn laatste tranche. Het Studeerbaarheidsfonds stopt na 1999. Komt hier een
vervolg op? (blz. 98)Zie het antwoord op vraag 97. 224In het verblijfsduurakkoord is een toewijzing van f 25 mln.
opgenomen met ingang van 2002 voor het mbo-studiefonds (zie brief Minister
OC&W aan de Tweede Kamer van 6 juni 1996: «Plan van Aanpak verblijfsduurdifferentiatie
in het HBO», blz. 9–10). Hiervan is niets terug te vinden in de
begroting, terwijl de hogescholen wel de plicht hebben om de (verwante) mbo-studenten
te ondersteunen die door omstandigheden de opleiding niet binnen de termijn
van drie jaar kunnen afronden. Op welke manier zal de minister de oorspronkelijke
toezegging nakomen? (blz. 98)In het Plan van Aanpak verblijfsduurdifferentiatie hbo, die als bijlage
is toegevoegd aan de door de leden van het CDA genoemde brief van mijn voorganger,
wordt opgemerkt, dat voor het studiefonds structureel vanaf het jaar 2004
f 15 miljoen beschikbaar wordt gesteld. De dekking van deze middelen
zal in de desbetreffende rijksbegroting worden aangegeven. Afhankelijk van
de ontwikkeling van de verwante doorstroom mbo'ers naar het hbo zal de omvang
van het fonds nader worden bezien. 225In de begroting is in tegenstelling tot andere jaren geen additioneel
budget opgenomen voor flankerend beleid in verband met de effecten van de
bezuinigingsmaatregelen op het HBO. Op welke manier zal er gevolg gegeven
gaan worden aan de afspraak in het «Akkoord wachtgeldarrangement HBO
1996–2004», waarin de Minister in de preambulebelooft «zich te zullen inspannen om bij de ontwikkeling van
nieuwe beleidsterreinen majeure wachtgeldeffecten zoveel mogelijk te voorkomen»?
(blz. 99)Zie antwoord op vraag 281. 226Wanneer zal de VHTO met een streefcijfermodel komen? (blz. 100)Medio 1999 is de eindrapportage van het project Technova gereed. Deze
rapportage van de VHTO bevat een overzicht van streefcijfers die de technische
HBO-opleidingen hanteren bij het instroombeleid en het doorstroombeleid voor
vrouwelijke studenten en bij het aanstellen van vrouwelijke docenten. De streefcijfers
voor de technische opleidingen zijn gebaseerd op het reeds door de VHTO ontwikkelde
Streefcijferscenario.Medio 1999 is eveneens het «Procesboek Integrale Emancipatoire Innovatie
HBO» gereed. Met dit handboek wordt de in het HTO gehanteerde aanpak
en instrumenten, onder meer het streefcijfermodel, overdraagbaar naar andere
hogescholen/opleidingen. In dezelfde periode publiceert de VHTO de Barometer
voor de economische opleidingen. De Barometer bevat trends en cijfers over
vrouwelijke studenten in het Hoger Economisch Onderwijs. 227«Verdere uitbreiding van de fiscale faciliteit zal nader onderzocht
worden». Wat heeft de minister in gedachten en per wanneer? (blz. 101)Gedacht wordt met name aan de uitbreiding naar het basisonderwijs in verband
met de leraar-in-opleiding (lio). In het kader van dit experiment kunnen studenten
aan de lerarenopleiding basisonderwijs gedurende een half jaar ervaring opdoen
in de klas. Afgesproken is, dat er in december a.s. een evaluatierapport ter
zake van dit experiment wordt uitgebracht. Mede afhankelijk van het overleg,
dat ik met de Tweede Kamer over dit rapport zal voeren, zal ik vervolgens
met de minister van Financiën bezien of uitbreiding van de fiscale faciliteit
naar het basisonderwijs opportuun en mogelijk is in het jaar 2000 dan wel
in latere jaren. 228Zijn er aparte middelen voor postinitiële scholingsvoorzieningen
gereserveerd of valt dit onder de f 26 mln gulden (in het kader van Investeren
in Voorsprong)? (blz. 101)Er zijn thans geen aparte middelen gereserveerd voor postinitiele scholingsvoorzieningen.
Voor zover het postinitiele scholingsvoorzieningen voor lerarenopleiders betreft,
kunnen hogescholen hiervoor instellingsprojecten in het kader van PROMMITT
indienen, financiering valt dan onder het deel lerarenopleidingen in het kader
van Investeren in Voorsprong (f 26 miljoen in 1997 en 1998 en f 23
miljoen in 1999) voor zover het pabo's betreft uit de pabo-up. voor zover
het scholingsvoorzieningen voor leraren in het po, vo en bve betreft valt
dat onder het overige deel van het budget van Investeren in voorsprong. Overigens
overweeg ik nog een bijstelling binnen het beschikbare totale budget voor
«Investeren in voorsprong» van de inzet van financiële middelen
voor 1999. Zie ook het antwoord op vraag 231. 229Op blz. 101 stelt de minister dat de omstandigheden voor innovatie
van de lerarenopleidingen niet zonder problemen zijn. Op welke manier wil
de minister hier iets aan doen, op welke manier wil hij bezien of extra ondersteuning
of een gewijzigde middelenverdeling noodzakelijk is?Hierover zal ik u informeren in mijn brief aangekondigd in vraag 77. 230Hoe groot is de instroom bij de lerarenopleidingen dit jaar en hoe
heeft de instroom zich in de afgelopen jaren ontwikkeld? (blz. 101).Over de instroom van de lerarenopleidingen van dit studiejaar (1998/1999)
zijn pas in december a.s. gegevens beschikbaar. Op grond van de vooraanmeldingsgegevens
van de IB-Groep wordt verwacht dat de instroom in de tweede graads opleidingen
ca. 20% lager is dan in 1997. Deze daling wordt voor een (onbekend) gedeelte
veroorzaakt door het omzetten van een aantal lerarenopleidingen in niet-lerarenopleidingen
(operatie Wissen en Witten).De instroom (studenten die zich voor de eerste maal in een lerarenopleiding
inschrijven) in de tweedegraads lerarenopleidingen (inclusief leraar lichamelijke
oefening) is in de periode 1992–1997 gedaald van ongeveer 8 550
naar 5 760. Relatief de grootste daling deed zich voor bij de deeltijdse
opleidingen (van 2 930 naar 1200). De instroom in de eerste graads lerarenopleidingen
is gedaald van 850 in 1992 naar 410 in 1997.Van de opleidingen leraar speciaal onderwijs zijn pas vanaf 1994 instroomgegevens
bij de IB-Groep beschikbaar. In de periode 1994–1997 is de instroom
ruim verdubbeld van 1120 naar 2410. 231Nadere besluitvorming omtrent financiering van ICT in het HBO na
1999 moet nog plaatsvinden. Wanneer zal dit gebeuren en waar komen de middelen
vandaan? (blz. 101, 104 en 200)Ik streef ernaar u nog dit jaar nadere voorstellen omtrent financiering
van ICT te doen, inclusief een financiële onderbouwing voor de lerarenopleidingen.
Overigens ben ik voornemens om u eind oktober / begin november reeds mijn
eerste ideeën over het leraarschap en de lerarenopleidingen voor te leggen.
Daarbij wil ik voor de lerarenopleidingen uitgaan van een aanpak waarbij ict-vernieuwing
(incl. de financiële middelen) niet los wordt gezien van vernieuwing
op onderwijskundig terrein. 232Uit de begroting blijkt dat de voorstellen van de projectgroep Van
Heusden, die moeten leiden tot een herstructurering van het kunstonderwijs,
opnieuw ernstige vertraging zullen ondervinden (begroting blz. 108). Is de
staatssecretaris voornemens om het advies over de bekostiging, kwaliteitszorg
en bestuurlijke, regionale samenwerking en herordening dat in de zomer van
1999 zal verschijnen al op te nemen in de ontwerp-begroting 2000. Indien daarover
geen zekerheid kan worden gegeven, welke maatregelen denkt de staatssecretaris
dan in 1999 te nemen opdat de kunst-hogescholen zich verzekerd weten van een
inkomstenstroom? (blz. 102)Ik ga er vanuit dat de Projectorganisatie Kunstvakonderwijs haar adviezen
zal uitbrengen volgens de planning die in het Plan van Aanpak Kunstvakonderwijs
(Tweede Kamer, 1997/1998, 25 802, nr. 1) in december 1997 is bepaald.
Na een lastige start – waarbij de Projectorganisatie vele partijen met
uiteenlopende stand-punten met elkaar in gesprek heeft weten
te brengen, wat meer tijd kostte dan in het ambitieuze werkprogramma voorzien
was – ligt het project nu op stoom en mag begin volgend jaar een uitgebreid
advies voor een kwalificatiestelsel verwacht worden. Uiterlijk in mei 1999
volgt volgens de planning een advies over de bestuurlijke en organisatorische
consequenties van dit stelsel. In de derde rapportage van de Projectorganisatie
Kunstvakonderwijs die de Tweede Kamer dezer dagen met begeleidend schrijven
tegemoet mag zien, is uitgebreider ingegaan op de ervaringen tot heden en
de lessen die daaruit getrokken zijn. Het streven is om de parlementaire behandeling
over deze adviezen nog voor het zomerreces af te ronden en de resultaten daarvan
waar nodig mee te nemen in de ontwerp-begroting 2000. Om de hogescholen die
kunstopleidingen verzorgen te verzekeren van een inkomstenstroom in 2000 zal
de staatssecretaris overigens op korte termijn een wetsontwerp indienen om
de wettelijke uitzonderingsbepaling voor de bekostiging van het kunstvakonderwijs
(artikel 16.26, derde lid van de WHW) voor een beperkte periode te continueren,
binnen het budgettaire kader voor het Kunst-vakonderwijs, waarin de taakstellingen
zijn verwerkt. 233In hoeverre zal het bekostigingsmodel voor het kunstvakonderwijs
afwijken van de rest van het hoger beroepsonderwijs? Wat is de reactie van
de regering op de stellingname vanuit het kunstvakonderwijs dat de budgetplafonds
voor de HBO-sector onevenredig zwaar uitpakken voor het kunstvakonderwijs
omdat deze hun inkomsten niet kunnen verhogen door een groter aantal studenten
aan te nemen (blz. 102, zie brief OCW9800778)De staatssecretaris zal op korte termijn een wetsvoorstel indienen om
de wettelijke uitzonderingsbepaling voor de bekostiging van het kunstvakonderwijs
(artikel 16.26, derde lid van de WHW) voor een beperkte periode te continueren;Tevens zal gewerkt worden aan de structurele bekostigingssystematiek.
Hoe die er zal uitzien, valt nu nog niet te zeggen. De voorstellen van de
projectgroep Van Heusden, die voorjaar 1999 worden verwacht, worden in elk
geval afgewacht.In elk geval zal, hoe de nieuwe systematiek er ook uit ziet, de door het
vorige kabinet vastgestelde taakstelling op het kunstvakonderwijs en het aandeel
kunst in de taakstelling voor het gehele hbo invulling moeten krijgen. In
dit verband wordt ook bezien of de budgetfactor die voor het hele hbo geldt,
ook van toepassing moet blijven voor het kunstvakonderwijs. Op dit moment
is deze factor ook van toepassing op de gefixeerde – in de afgelopen
jaren stijgende – budgetten voor het kunstvakonderwijs. Met het kunstvakonderwijs
is in 1991 (herbevestigd in 1994) overeengekomen dat zij een rijksbijdrage
ontvangen die is gebaseerd op afgesproken studentenaantallen, mede om de kwaliteit
van het onderwijs te verbeteren. Het kunstvakonderwijs heeft daarmee zekerheid
over haar budgetten en kan overigens via vermindering van de instroom van
studenten financiële armslag creëren. 234Kan een overzicht worden gegeven van de gemiddelde hoogte van het
salaris van docenten in verschillende functieschalen in het HBO? (blz. 103)De feitelijke gemiddelde salarissen van de verschillende functieschalen
van docenten heb ik niet tot mijn beschikking. Derhalve doe ik u in onderstaande tabel per functiecategorie de salarisschalen
met salarissen (min en max) toekomen zoals deze zijn opgenomen in de cao/hbo
1997–1998. Onderwijsgevende
functies in het hboaanloopschaalmaximumschaalaanloopsalaris
(min) 1/12/98maximumsalaris 1/12/98 instructeur technische vaardigheden783 3195 092instructeur praktijkonderwijs893 7975 758hoofdinstructeur praktijkonderwijs8103 7976 326docent9114 1797 396 hogeschooldocent10124 1798 429hogeschoolhoofddocent11135 3739 154lector12146 52810 069235Zijn de genoemde kortingsbedragen in het kader van het verblijfsduurakkoord
met inbegrip van de in het regeerakkoord opgenomen «verzachting»?
Hoeveel «verwante» opleidingen moeten op basis van deze bedragen
nog gevonden worden bovenop de zgn. «LICA»-lijst? (blz. 104)De besparing op de studiefinanciering van f 71,5 miljoen, die ingevolge
het Verblijfsduurakkoord structureel is voorzien vanaf 2002, kan worden
gerealiseerd bij 85% verwante doorstroom mbo-hbo. De regeling aanwijzing opleidingen
hbo en opleidingen mbo met onderlinge verwantschap (gepubliceerd in Uitleg
OCenW-regelingen van 29 april 1998), die per 1 september 1998 in werking is
getreden, bevat echter alleen de eerste categorie van de LICA-lijst. Indien
de doorstroomopleidingen genoemd in de bijlage bij deze regeling niet worden
uitgebreid, wordt in 2002 slechts een besparing op de studiefinanciering van
f 18 miljoen gerealiseerd, omdat de verwante doorstroom dan maar 21%
bedraagt. Wanneer de tweede categorie van de LICA-lijst in deze regeerperiode
wordt toegevoegd aan de lijst in de genoemde bijlage, dan is er sprake van
56% verwante doorstroom en wordt in 2003 een sf-besparing gerealiseerd oplopend
tot f 42 miljoen. Over de mogelijkheden van een dergelijke toevoeging
zal ik worden geadviseerd vanuit een op initiatief van de HBO-raad, de BVE-raad
en COLO tot stand gekomen projectorganisatie, die momenteel onderzoekt welke
koppels van mbo-hbo-opleidingen zodanig verwant zijn dat geïntegreerde
longitudinale leerwegen mogelijk zijn, waarbij sprake is van een verkorting
van de studieduur met één jaar. In dit project wordt aangesloten
bij in het onderzoek van het LICA. In januari 1999 word ik voorzien van de
eindrapportage van het project en zal ik de Tweede kamer nader informeren.Indien het mogelijk is om deze regeerperiode de tweede categorie van de
LICA-lijst aan de verwantschapsregeling toe te voegen, dan zou ten opzichte
van de ramingen in het Verblijfsduurakkoord nog een tekort resteren van circa
f 30 miljoen. In het kader van het laatste Regeerakkoord is structureel
f 20 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de doorstroom mbo-hbo. Deze
middelen zet ik in om het verlies op de studiefinancieringsbesparing op te
vangen. Er resteert dan nog een financieel risico van tussen de f 0 en
de f 10 miljoen.Over de exacte omvang van het risico zult u binnenkort nader worden geïnformeerd,
mede in het licht van de ontwikkeling van de verwantschap. 236Van welk percentage van het totale aantal studenten is in het studiejaar
1997–1998 de basisbeurs omgezet in een lening en hoe heeft zich dit
percentage ontwikkeld sinds de invoering van de prestatiebeurs? (blz. 105). In het kader van de basisbeurs moet onderscheid gemaakt tussen twee beleidsmaatregelen:
de tempobeurs en de prestatiebeurs.De tempobeurs heeft betrekking op studenten die tussen 1 augustus 1991
en 1 september 1996 voor het eerst studiefinanciering hebben gekregen voor
een studie in het hoger onderwijs. De basisbeurs wordt hierbij als gift verstrekt.
Jaarlijks wordt bepaald of de student het vereiste aantal studiepunten gehaald
heeft (de zogenoemde temponorm). Als dat niet het geval is, wordt na afloop
van het studiejaar de beurs omgezet in een lening.Bij de prestatiebeurs werkt het in feite omgekeerd. De basisbeurs wordt
aan studenten als lening uitgekeerd en als blijkt dat de student voldoende
studiepunten behaald heeft, wordt de lening omgezet in een gift. In de gehele
studie zijn twee momenten waarop de prestatie wordt gemeten: na afloop van
het eerste jaar en twee jaar nadat de feitelijke cursusduur verlopen is. De
prestatiebeurs is ingevoerd op 1 september 1996.Bovenstaande uiteenzetting geeft aan dat verschillende groepen studenten
en studiejaren niet zondermeer met elkaar vergeleken kunnen worden.Het eerste gedeelte van uw vraag gaat over de tempobeurs; daarbij kan
de gift immers omgezet worden in een lening. In het studiejaar 1997–1998
is bij 26 187 studenten de basisbeurs omgezet in een lening. Het totaal
aantal tempobeursstudenten in studiejaar 1997–1998 in HBO en WO samen,
bedraagt ruim 240 000.Van het totale aantal studenten in het hoger onderwijs is in het vorige
studiejaar dus bij ruim elf procent de basisbeurs omgezet in een lening.Het eerste meetmoment van de prestatiebeurs heeft zich in januari 1998
voorgedaan. Toen is het eerste cohort dat onder de prestatiebeurs viel afgerekend
over hun eerste studiejaar. Bij deze meting hebben 6 716 studenten in
het hoger onderwijs hun lening niet omgezet gekregen in een gift; 70 513
studenten uit die populatie hebben hun lening wel omgezet gekregen in een
gift.Van de studenten die in januari het eerste meetmoment van de prestatiebeurs
hebben ondergaan, heeft bijna negen procent zijn basisbeurs niet omgezet gekregen
in een gift. 237Wat is volgens de minister de oorzaak van de sterk dalende tendens
in WO en HBO-studenten vanaf resp. 98/99? Is dit alleen op demografische gronden
of heeft het ook andere oorzaken? (tabel 4.6 blz. 138: in het voortgezet onderwijs
is immers slechts een lichte daling waarna weer stijging). Zijn deze cijfers
gecorrigeerd voor de maatregelen in het huidige Regeerakkoord (zoals leeftijdsgrens)?
Zo niet, zijn gecorrigeerde cijfers beschikbaar? (blz. 105, 136)Onderscheid moet gemaakt worden tussen de ontwikkeling in de aantallen
studenten en de ontwikkeling van het aantal beursgerechtigden.De licht dalende tendens in de aantallen WO-studenten die in de eerstkomende
jaren nog optreedt is een na-ijlend effect van de daling van de aantallen
eerstejaars t/m 96/97. In 97/98 is het aantal eerstejaars weer iets gestegen.
Voor de komende jaren wordt een vrijwel stabiel aantal eerstejaars voorspeld,
hetgeen vanaf het jaar 2000 ook een stabilisatie van het totale aantal WO-studenten
tot gevolg heeft (zie pag.116, tabel 5.3).Voor het HBO geldt dat er slechts een beperkte daling is en dan nog alleen
in de jaren 2001 t/m 2003, als gevolg van de maatregelen ter verkorting van
de verblijfsduur (zie pag.105, tabel 4.2).Zowel voor WO als HBO geldt dat er demografische effecten zijn verdisconteerd
in de onderliggende Referentieraming 1998. De gesignaleerde stijging in het
voortgezet onderwijs, die vooral demografisch bepaald is, zal pas na 2003
gaan doorwerken in het hoger onderwijs. Ondanks het feit dat de WO-en HBO-studentenaantallen t/m 2003 bijna stabiel
zijn, is er wel een sterk dalende tendens bij de overeenkomstige aantallen
beursgerechtigden (pag.136, tabel 4.2). Deze neerwaartse ontwikkeling is een
gevolg van diverse uitgevoerde beleidsmaatregelen inzake studiefinanciering
(zoals tempo- en prestatiebeurs). Zoals aangegeven zijn de maatregelen uit
het Regeerakkoord nog niet in de tabellen verwerkt. 238In tabel 4.2 van beleidsterrein 21 worden aantallen studenten geraamd.
deze laten een neerwaartse trend zien voor de jaren 2002 en later. als deze
cijfers echter worden vergeleken met de aantallen onderwijsvragenden uit de
Financiële Schema's (tabel 4.3.2., blz. 42) is er sprake van een opwaartse
trend. Kan de minister deze tegenstrijdigheid verklaren? (blz. 105)De neerwaartse trend in de ramingen van de ingeschrevenen vanaf 2002
wordt veroorzaakt door de verkorting van de verblijfsduur in het hbo van mbo-
en vwo-gediplomeerden. Bij de raming van de onderwijsvraag is er van uitgegaan
dat het hbo-bekostigingssysteem ongewijzigd blijft. Door de rekenkundige werking
van het onderwijsvraagmodel zal bij gelijk blijven van instroom en rendement
(dus aantallen afgestudeerden en uitvallers) een verlaging van het aantal
ingeschrevenen door verkorting van de verblijfsduur leiden tot een verhoging
van de onderwijsvraag. Dit kan als volgt worden verklaard: de onderwijsvraag
is een in de hbo-bekostiging gebruikte rekengrootheid die is samengesteld
uit het aantal ingeschreven studenten, het aantal afgestudeerden en uitvallers
en het aantal inschrijvingsjaren van die afgestudeerden en uitvallers. Afname
van het aantal ingeschrevenen door het verkorten van de studieduur gaat gepaard
met een even grote afname van het aantal inschrijvingsjaren van de uitstroom.
Per saldo blijft de onderwijsvraag dan gelijk. Omdat bovendien gecorrigeerd
wordt voor de vermindering van de inkomsten van de instelling uit collegegelden,
neemt de onderwijsvraag zelfs iets toe. 239Deelt u het inzicht dat gelet op de vraag op de arbeidsmarkt naar
hoger opgeleiden het niet wenselijk is HAVO en VWO selectiever te maken? 
(blz. 109)Op de arbeidsmarkt bestaat behoefte aan hoger opgeleiden. Aan die vraag
kan alleen beantwoord worden als de kwaliteit van het voortgezet onderwijs
gegarandeerd is. De vernieuwing in de bovenbouw van havo en vwo beoogt de
aansluiting te verbeteren tussen het voortgezet en het hoger onderwijs, om
tot een beter rendement in laatstgenoemde sector te komen. De maatregelen
die bedoeld zijn om de aansluiting te verbeteren, kunnen als neveneffect hebben
dat een verandering in leerlingstromen optreedt. Het is echter geen beleidsdoel
om havo en vwo selectiever te maken. De verwachting is dat als uiteindelijk
effect het percentage hoger opgeleiden tenminste wordt gehandhaafd. In de
«Vervolgnota Profiel» (par. 2.4) is hierop reeds expliciet ingegaan. 240Waar zijn de middelen voor de beoogde flexibilisering in het hoger
onderwijs in de begroting terug te vinden (extra meetmoment, verlenging diplomatermijnen)?
Heeft de Minister een voorkeur voor één van beide (in het regeerakkoord
genoemde) maatregelen? Hoe kan het stelsel van studiefinanciering op andere
wijze flexibeler worden gemaakt? (blz. 110) De benodigde financiële middelen voor de flexibilisering van het
hoger onderwijs en de studiefinanciering zijn niet terug te vinden in de begroting
omdat daarvoor nog niet de benodigde beleidskeuzes zijn gemaakt.Aan de hand van de toegezegde notitie over de het stelsel van studiefinanciering
zullen, op grond van het te voeren debat met de Kamer, keuzes kunnen worden
gemaakt op het gebied van de studiefinanciering. Mijn voorkeuren voor beleidsopties
en eventuele alternatieven zullen uiteraard tot uiting komen in de beleidsnotitie
voor de studiefinanciering. 241Met hoeveel extra plaatsen wordt de numerus fixus opgehoogd? Hoe
wordt het overige gedeelte van HOOP 98 gerealiseerd? (blz. 110)Voor geneeskunde en tandheelkunde is de numerus fixus voor het studiejaar
1998/1999 opgehoogd met de helft van het voorgenomen aantal plaatsen, dwz
voor geneeskunde van 1750 naar 1813 en voor tandheelkunde van 210 naar 225.De gerealiseerde verhoging van de capaciteit is gebaseerd op de extra
financiële ruimte die het Kabinet daartoe ter beschikking heeft gesteld.
Voor de beoogde totale verhoging van de capaciteit zijn extra middelen noodzakelijk.
In overleg met mijn ambtgenoot van VWS zal naar financiering worden gezocht. 242Kan een overzicht gegeven worden van de gemiddelde hoogte van het
salaris van docenten in verschillende functieschalen in het wetenschappelijk
onderwijs (zowel u.d., u.h.d. als hoogleraar)? (blz. 111)Voor het personeel in dienst van de universiteiten gelden de salarisschalen
en de bijbehorende salarisbedragen voor het personeel dat werkzaam is in de
sector Onderwijs en Wetenschappen. De inschaling van het personeel in die
salarisschalen is de primaire verantwoordelijkheid van de instellingsbesturen.Voor het geven van de gemiddelde hoogte van het salaris van docenten in
de verschillende funktieschalen in het wetenschappelijk onderwijs, ontbreken
mij de daartoe benodigde gegevens. Op basis van de door de universiteiten
te hanteren salarisschalen is echter wel globaal inzicht te geven in de hoogte
van de salariëring van de onderscheiden wetenschappelijke functies. De
salarisbedragen zijn bruto bedragen per maand, per 1 december 1998, bij een
volledige werktijd als volgt: voor de Universitair Docent (UD) geldt een aanvangssalaris
van tenminste f 5 373,– ( salarisschaal 11) en een maximumsalaris
van f 8 429,– ( salarisschaal 12). Voor de functie van Universitair
Hoofddocent (UHD) geldt een aanvangssalaris van tenminste f 7 493,–
(salarisschaal 13) en een maximumsalaris van f 10 069,-(salarisschaal
14). Aan de functie van hoogleraar is een salarisschaal hoogleraar A of een
salarisschaal hoogleraar B verbonden. De salariëring van de hoogleraar
A bedraagt tenminste f 8 310,– en maximaal f 12 182,–
, voor de functie van hoogleraar B geldt een salarisschaal die begint met
f 9 279,– , met maximum van f 14 738,– per
maand.Gegeven de vergrijzing van het personeelsbestand, in met name in de twee
hoogste wetenschappelijke functies, kan worden gesteld dat een zeer grote
meerderheid van de UHD's en van de hoogleraren het maximum van de bij die
onderscheiden funkties behorende salariëring ontvangen. 243Op blz. 112 spreekt de minister van een nieuw bekostigingsmodel voor
het wetenschappelijk onderwijs vanaf 2000. Kan de minister een inschatting
maken welke herverdelingseffecten dit model oplevert en welke problemen dat
voor instellingen op kan leveren?De herverdelingseffecten van het nieuwe bekostigingsmodel zijn in omvang
beperkt doordata. het nieuwe model budgettair neutraal wordt ingevoerd door ijking van
de uitkomsten van het nieuwe model in het jaar 1999 op de uitkomsten van het
verdeelmodel STABEK voor 1999. Wel vindt een reallocatie van bijna f 5
miljoen plaats ten gunste van de Universiteit Maastricht;b. in het model wordt gerekend met tweejaarsgemiddelden van aantallen
diploma's, eerstejaars studenten, proefschriften en ontwerperscertificaten,
teneinde de fluctuaties in de uitkomsten af te vlakken;c. voor de jaren 2000 tot en met 2002 een decresbeperking geldt. Dit houdt
in dat de maximale daling van het aandeel van een universiteit in de som van
het onderwijsdeel en het onderzoekdeel wordt beperkt tot 2% per jaar.Door deze voorzieningen in het nieuwe bekostigingsmodel zullen de problemen
voor de instelling naar verwachting beperkt blijven.De uitkomsten van het nieuwe model zullen sterker afhankelijk zijn van
feitelijk gerealiseerde output. Met name het aantal diploma's zal sterker
van invloed zijn op de verdeling van de rijksbijdrage voor de universiteiten. 244Hoe heeft het percentage dat de eerste en tweede geldstroom uitmaakt
van de totale geldstroom die gepaard gaat met wetenschappelijk onderzoek zich
de afgelopen jaren ontwikkeld? (blz. 120).Zoals uit de onderstaande tabel blijkt, zijn de aandelen van de eerste,
de tweede en de derde geldstroom in de totale financiering van het universitaire
onderzoek, gemeten in fte wetenschappelijk personeel, in de 80-er jaren sterk
gewijzigd. Het aandeel van de eerste geldstroom nam af, hoewel de absolute
omvang ervan toenam. Vanaf 1990 zijn de bedoelde aandelen van de drie
geldstromen nauwelijks meer gewijzigd. Uit de eerste geldstroom wordt ca.
56% van het wetenschappelijk personeel bekostigd, de tweede geldstroom neemt
17 % voor zijn rekening en de derde geldstroom 27%. In absolute zin is er
sinds 1993 sprake van een daling in onderzoekcapaciteit in alle drie geldstromen.
Het aandeel van de universiteiten in het totaal van de Nederlandse onderzoekinspanning
is daardoor iets teruggelopen tot iets minder dan 30% in 1996, tegen ca. 34%
in de vroege jaren negentig. Onderzoekperoneel universiteiten naar geldstroom  1980199019931996  Abs.Perc.Abs.Perc.Abs.Perc.Abs.Perc.WP         – Eerste geldstr.6 030738 078588 348577 80056– Tweede geldstr.1 010122 129152 502172 43217– Derde geldstr. 1 239153 729273 909273 79127– Totaal8 278 13 936 14 757 14 022 Totaal onderzoekpersoneel   26 500 24 400  245In de tabel omtrent R&D-uitgaven bedrijven wordt aangegeven vanuit
welke grootteklasse van bedrijven welke onderzoeksuitgaven gedaan worden.
Klopt het dat in 1996 voor bedrijven van 200–500 werknemers 5752 miljoen
gulden is uitgegeven aan R&D? Zijn er cijfers beschikbaar voor de bedrijven
met meer dan 500 werknemers in 1996? Zijn er ook cijfers voor 1997 beschikbaar?
Wat zijn de prognoses hiervoor in de toekomst? Zullen, indien de doelstelling
gehaald wordt (verhogen van inspanningen van bedrijven op het gebied van R&D)
de overheidsuitgaven in dezelfde mate afnemen? Hoe is het verloop van het
percentage uitgaven van de overheid (42%) vóór en ná
1995? Hoe is de relatie met de f 330 mln. uit het ICES-fonds voor onderzoek
(kennis en toepassing), oplopend tot f 1,7 mld in 2010? (blz. 121)Het cijfer «f 5752 miljoen.» in de tabel op pag. 121
heeft betrekking op alle bedrijven met 200 of meer werknemers. Het CBS splitst
dit cijfer sinds 1996 niet meer uit over de verschillende grootte-klassen;
de gevraagde cijfers zijn daarom niet leverbaar.Cijfers voor 1997 zijn nog niet beschikbaar. Het CBS levert zulke gegevens,
die gebaseerd zijn op een omvangrijke enquête in het bedrijfsleven en
de publieke onderzoeksinfrastructuur, ruim 1,5 jaar na afloop van het betreffende
jaar. Een goede prognose voor 1997 is niet te geven. Om op gelijk niveau te
blijven met het BNP dienen de R&D-bestedingen van bedrijven op ca. f 7,9
mld. uit te komen.Er is wat betreft de R&D-bestedingen van bedrijven geen sprake van
een gekwantificeerde doelstelling. Er is echter géén verband
met de overheidsuitgaven voor R&D zoals in de vraag bedoeld. De overheid
is enerzijds de enige partij, die bereid en in staat is om een voldoende volume
aan fundamenteel onderzoek (in universiteiten en onderzoeksinstituten) te
financieren. Het fundamentele onder-zoek is deels nauw gekoppeld aan het wetenschappelijk
onderwijs, vertegenwoordigt een hoge culturele waarde en legt op veel terreinen
de basis voor toekomstige doorbraken en toepassingsmogelijkheden op technologische
en andere terreinen. De overheid zet voorts R&D-middelen in ten behoeve
van méér doelstellingen dan versterking van het bedrijfsleven.
Te wijzen is op zulke aandachtsgebieden als milieu, volksgezondheid, fysieke
infrastructuur, defensie, landbouw.Het aandeel van de overheid in de financiering van R&D is vanaf 1991/1993
gedaald van ca. 49% naar ca. 42 % in 1995. Verwacht wordt dat deze daling
zich vooralsnog zal voortzetten. Dit is gebaseerd op beschikbare cijfers van
het Nederlands Observatorium voor Wetenschap en Technologie.De genoemde ICES-middelen (f 330 miljoen. voor de periode tot 2002)
zullen in de R&D-statistieken verschijnen onder het hoofdje «overheidsuitgaven»
in de jaren dat het betreft (1999 en verder). Dat zal leiden tot een (gedeeltelijke)
compensatie van de doorwerking in de overheidsuitgaven voor R&D van de
bezuinigingen van meer generieke aard ingevolge het Regeerakkoord. 246Gezien de tabellen over publicatieprofiel en citatiescores op blz.
123 is de positie van de gamma-wetenschappen zorgelijk. Hoe is de positie
van de alpha-wetenschappen? Welke maatregelen wil de minister nemen om de
positie van de wetenschappen die onder de maat/ onder het gemiddelde scoren
te verbeteren? In de vraag wordt geconstateerd dat de positie van de gamma-wetenschappen
zorgelijk is. Bij de interpretatie van het publikatieprofiel en citatiescore
moet ermee rekening worden gehouden dat de data zijn ontleend aan internationale
data-bases, waarin Engelstalige publikaties zijn oververtegenwoordigd. Voor
de bèta-, technische en medische wetenschappen levert dat geen problemen
op, in onder meer de gamma-wetenschappen kan daarbij sprake zijn van ondervertegen-woordiging
van niet-Engelstalige Nederlandse publikaties. Dit biedt evenwel geen sluitende
verklaring voor de lage citatiescore.Hetzelfde probleem van ondervertegenwoordiging van publikaties treedt
ook op bij de alfa-wetenschappen. De publikatie- en citatiecijfers zijn daarom
niet betrouwbaar genoeg om ze in de grafiek op te nemen. Vroegere cijfers
(over de periode tot 1991) laten evenwel hoge citatiescores voor taal- en
literatuurwetenschap en geschiedenis zien (resp. 3,05 en 1,57; een getal van
1 betekent daarbij dat Nederlandse artikelen in die terreinen even vaak geciteerd
worden als artikelen van wetenschappers uit andere landen). Hoewel het hier
dus een cijfer met beperkte betrouwbaarheid betreft, kan dit een ruwe indicatie
zijn, dat deze wetenschappen in Nederland op een goed niveau worden beoefend.De zorg voor en het stimuleren van kwaliteit in het onderzoek is in eerste
instantie de verantwoordelijkheid van de betrokken universiteiten, instituten
of instituutsorganisaties. De VSNU organiseert een omvattende evaluatie van
onderzoek op discipline-niveau door panels met internationale samenstelling.
De resultaten van deze beoordelingen zijn openbaar. Met de VSNU is afgesproken
dat de universiteiten in hun jaarverslag rapporteren over de conclusies die
de Colleges van Bestuur verbinden aan deze resultaten. Aan de hand van de
verslaglegging kan ik het betrokken CvB om informatie vragen.NWO heeft voorts de taak om, na beoordeling, onderzoeksprojecten en -programma's
van hoge kwaliteit extra te financieren (de tweede-geldstroomfunctie). 247Wanneer begint de maatregel van het afschaffen van de prestatienorm
voor de aanvullende beurs in het eerste jaar voor studenten precies te gelden?
(blz. 126 en 129)Met ingang van het studiejaar 2000/2001. 248Wanneer zal de WTS uitgebreid worden tot de hoogte van inkomen van
ca. 60 000 gulden? Tot welk precieze inkomen zal men recht hebben op
tegemoetkoming in de studiekosten? Met hoeveel en wanneer wordt de tegemoetkoming
in de studiekosten verhoogd? Wat houdt «rekening houden met armoedeval»
in? (blz. 126)Zie het antwoord op vraag 100. 249Het collegegeld en het lesgeld zullen stijgen. Is dit alleen vanwege
de indexering? (blz. 126)Neen. Voor het lesgeld vindt tevens iedere drie jaar een «herijking»
plaats op basis van de reële kosten bij de onderwijsinstellingen. De
stijging van de collegegelden wordt veroorzaakt door de indexering. 250In welke richting denkt de minister bij een notitie voor een vervoersvoorziening
op de langere termijn en wanneer zal deze verschijnen? (blz. 126) Meerdere afgevaardigden hebben gevraagd naar de (planning van de) notitie
inzake de opties voor de vervoersvoorziening na 2002 en de reden om deze notitie
uit te brengen parallel aan de maatregel om de reisvoorziening onder de prestatiebeurs
te brengen. Zoals in de Miljoenennota vermeldt, heeft het Kabinet besloten
om de reisvoorziening voor studenten onderwerp te maken van een interdepartementaal
beleidsonderzoek (IBO). Het rapport van de werkgroep wordt in mei 1999 verwacht.
De kabinetsreactie zal samen met het rapport de invulling van de aangekondigde
notitie gaan vormen. De Kamer kan de kabinetsreactie omstreeks juni 1999 verwachten.De samenhang met het onder de prestatiebeurs brengen van de reisvoorziening
is als volgt. Deze laatste maatregel is nodig om de kosten te kunnen betalen
van het behoud van de keuzevrijheid voor een week- of weekend-kaart. Tot dat
behoud is in het Regeerakkoord besloten. Omdat deze maatregel echter slechts
een tijdelijke opbrengst heeft en geen blijvende, doet de vraag naar (de prijs
van) de reisvoorziening voor studenten zich aan het eind van deze contractperiode
weer in volle hevigheid voor.Dit Kabinet geeft er de voorkeur aan om nu een in een vroegtijdig stadium
met de Kamer een principiële discussie te voeren over de meest wenselijke
invulling van de reisvoorziening voor studerenden. Dat laat overigens het
nu gesloten contract en de daarop gebaseerde ov-studentenkaart voor de periode
tot 2002 onverlet. Voor de lopende periode is dus geen sprake van een geheel
nieuw plan. 251Waarom kiest de minister voor (weer) een wijziging van de reiskostenvoorziening
voor studenten, wanneer hij nu al weet dat hij binnen een jaar weer met een
geheel nieuw plan komt?Zie het antwoord bij vraag 250. 252Wanneer denkt de minister met de kamer in debat te treden over de
toekomst van de studiefinanciering, het rapport van de commissie Hermans en
door de minister gewenste flexibilisering van de studiefinanciering? (blz.
126)Aan de hand van de beleidsnotitie die ik in januari aan de Kamer zal zenden,
treed ik gaarne met de Kamer in debat over de ontwikkeling van het stelsel
van studiefinanciering. In mijn brief van 21 oktober heb ik u hiervan op de
hoogte gebracht van de onderwerpen die ik wil behandelen. 253Waarom heeft de minister gekozen voor een uitbreiding van het leendeel
van de studiefinanciering, terwijl hij weet dat de meeste studenten hier geen
gebruik van maken?In het Regeerakkoord is vastgesteld dat het normbudget voor studenten
onder de WSF verhoging behoeft. Er is daarbij om budgettaire redenen voor
gekozen om deze verhoging tot uiting te doen komen in het leendeel van de
studiefinanciering. De leden van deze fractie wijzen er terecht op dat de
leenvoorziening onder de WSF slechts beperkt aftrek vindt. Om deze reden zal
ik in de toegezegde beleidsnotitie over het stelsel van studiefinanciering
nadrukkelijk ingaan op dit element uit het stelsel van studiefinanciering. 254Hoeveel zal de maximale studieschuld van studenten stijgen als gebruik
wordt gemaakt van de mogelijkheid om 100 gulden per maand meer te lenen?
(blz. 126).Door deze maatregel in het Regeerakkoord heeft de student op jaarbasis
de mogelijkheid om 12 x f 100 = f 1 200 extra te lenen. Studenten
kunnen tijdens hun feitelijke cursusduur en maximaal drie jaar daarna (in
de vorm van een integrale rentedragende lening) van deze mogelijkheid gebruik
maken.De meeste opleidingen in het hoger onderwijs hebben een cursusduur van
vier jaar. Een student die een opleiding volgt met een cursusduur van vier
jaar, kan dus maximaal zeven jaar een beroep doen op deze maatregel. Wanneer
een student die een 4-jarige opleiding volgt daadwerkelijk zeven jaar van
deze maatregel gebruik maakt, stijgt zijn maximale studieschuld hierdoor met
7 x f 1200 = f 8400. In deze berekening is de rente over het geleende
bedrag buiten beschouwing gelaten. 255Als het lesgeld wordt geïndexeerd aan de hand van de prijsontwikkelingen,
wordt het dan daarnaast nog driejaarlijks herijkt i.v.m. kosten van het secundair
onderwijs? Hoe hoog wordt dan het lesgeld? Houdt de minister zich een bepaald
maximum voor ogen? (blz. 127–128)De herijking zal gegeven de wet inderdaad blijven plaatsvinden. Wat precies
de uitkomst van de herijking zal zijn is nog niet vast te stellen, omdat deze
inderdaad plaatsvindt op grond van de reële kosten op dat moment.Er is daarbij geen maximum vastgesteld; de herijking wordt gesteld op
20% van de kosten. 256Er is een reservering opgenomen voor een korting op de bekostiging
in het HBO door het verblijfsduurakkoord. Waarom leidt deze reservering voor
een korting tot oplopende uitgaven? (blz. 129)Oorspronkelijk was alleen een taakstelling op de studiefinanciering voorzien
van f 140 miljoen structureel in verband met het beperken van de verblijfsduur
en daarmee samenhangend van het studiefinancieringsrecht van VWO-ers en MBO-ers
in het HBO van 4 tot 3 jaar. Gegeven het besluit om voor VWO-ers en niet verwante
MBO-ers de verblijfsduur – en daarmee ook de studiefinancieringsrechten –
vooralsnog op 4 jaar te houden, ontstond een besparingsverlies bij de studiefinanciering.
Dit is opgelost door structureel f 68,5 miljoen van de oorspronkelijke
taakstelling op de studiefinanciering neer te leggen bij het HBO-budget (het
verblijfsduurakkoord) onder de afspraak dat HBO-instellingen deze korting
kunnen terugverdienen door havisten en vwo-ers sneller door de opleiding te
leiden. Kortom, de taakstelling op de studiefinanciering werd verminderd met
f 68,5 miljoen structureel ten laste van het HBO-budget. Het HBO-budget
daalde derhalve met f 68,5 miljoen structureel, het studiefinancieringsbudget
steeg met f 68,5 miljoen. 257Wat houdt het precies in voor de basisbeurs dat de OV-kaart vanaf
volgend jaar onder de prestatiebeurs valt? Over welke bedragen gaat het en
hoe wordt dan de opbouw per studiebeurs? Welke schattingen zijn gebruikt aangaande
het aantal studenten dat de prestatienorm vanaf volgend jaar niet haalt? (blz.
131)Zie het antwoord bij vraag 250. 258Welk bedrag komt structureel beschikbaar door de plaatsing van de
OV-kaart onder het regime van de prestatiebeurs, na aftrek van de extra kosten
voor het verlengen van het oude contract? (blz. 131)De structurele opbrengsten als gevolg van het prestatie-regime van de
ov-studentenkaart ontstaan doordat een deel van de studerenden onvoldoende
studieprestaties zal leveren, zodat de (voorwaardelijke) lening niet wordt
omgezet in een gift. In de periode die de voorliggende begroting beslaat zal
alleen nog sprake zijn van afrekening van prestaties over het eerste jaar
van de betreffende groepen studerenden. Dat geeft een bescheiden structurele
opbrengst van f 7 á 8 miljoen per jaar op grond van de aanname
dat steeds 10% onvoldoende prestaties zal behalen. Indien het prestatie-regime
voor de kaart wordt ingevoerd per september 1999, zal deze opbrengst voor
het eerst kunnen worden geboekt in 2001, en wel over het studiejaar 1999/2000.
Dit is wel onder de voorwaarde van invoering per september 1999. Eindomzettingen
na verstrijken van de diplomatermijn zijn voor het eerst te verwachten in
2004. Deze zullen steeds een langere studieperiode beslaan, zodat ook de daaruit
te verwachten structurele opbrengsten hoger zullen liggen, waarschijnlijk
rond de f 20 miljoen per jaar. Hiervoor gelden dezelfde voorbehouden
als bij de eerstejaars omzettingen. De structurele effecten als gevolg van
onvoldoende studieprestaties zijn overigens nog niet in de begroting opgenomen.De extra kosten van de verlenging van het ov-studentenkaartcontract van
1999 tot en met 2002 bedragen gemiddeld f 90 miljoen per jaar voor de
week/weekend-optie. Tevens zal door de week/weekend-optie het gedragseffect
van meer thuiswoners verdwijnen, waarvoor bij de uit/thuiskaart een besparing
was ingeboekt oplopend tot f 70 miljoen over de gehele contractsperiode. 259Omtrent WTS: klopt het dat er in 1997 een bedrag van f 13 mln.
is «geleend» van 1998? Hoe is dit gefinancierd? Hoe verhoudt zich
de daling van het aantal gerechtigden tot het hiervoor beschreven tekort?
(blz. 132)Bij de beantwoording van deze vraag ga ik er van uit dat u refereert aan
de uitgaven voor de groep VO18+ (scholieren van 18 jaar en ouder in het voortgezet
onderwijs). Op bladzijde 132 schrijf ik over de uitgaven VO18+: «De
daling van de uitgaven in 1998 ten opzichte van 1997 wordt met name veroorzaakt
doordat in 1997 f 18 miljoen aan het zogenaamde overgangsrecht is uitgegeven,
terwijl de uitgaven hiervoor in 1998 op f 5 miljoen zijn geraamd»
(dit is een verschil van f 13 miljoen).In 1997 is het overgangsrecht VO18+ ingesteld. Dit overgangsrecht geldt
voor bepaalde groepen VO18+ers die tot 1 januari 1997 studiefinanciering genoten,
maar sinds die datum een tegemoetkoming in de studiekosten VO18+ ontvangen.
Er kunnen geen nieuwe gerechtigden instromen. De uitgaven lopen dan ook af.
In 1997 bedroegen de kosten f 18 miljoen, voor 1998 zijn de kosten geraamd
op f 5 miljoen.Het is dus niet zo dat er in 1997 geld geleend is van 1998.Naast de uitgaven voor het overgangsrecht zijn er reguliere uitgaven voor
de gehele VO18+ populatie. Het aantal studerenden met recht op een VO18+ tegemoetkoming
loopt licht af, van 45 225 in 1997 naar 43 931 in 1998 (zie tabel
4.4). Dit is een autonome ontwikkeling die los staat van mijn beleid. 260Het percentage uitwonende ouderejaarsstudenten is relatief hoog –
dan zou sneller afstuderen leiden tot minder uitwonenden. Zijn er schattingen
gemaakt om welke aantallen het hier gaat? Zijn er cijfers bekend in welk studiejaar
de meeste studenten uitwonend worden? (blz. 136)De percentages uitwonendheid naar leerjaar zijn niet exact bekend. Wel
zijn de percentages uitwonendheid naar leeftijd bekend. Dit geeft op de totale
populatie van studerenden het volgende beeld. Leeftijd1718192021222324252627Percentage uitwonenden15,116,524,638,651,963,471,678,083,187,790,4Gezien het verband tussen leerjaar en leeftijd kan worden gesteld dat
de overgang van thuis- naar uitwonendheid zich vooral in de eerste drie studiejaren
manifesteert. Door versnelling van studiepatronen zal de gemiddelde leeftijd
van de studentenpopulatie afnemen. Daarmee zal, blijkens bovenstaande tabel,
ook het percentage uitwonenden afnemen.Een andere manier om uw vraag te benaderen, is om na te gaan of het percentage
dat uitwonend is, verandert in de tijd. De gegevens hierover zijn voor het
WO en het HBO voor de jaren 1995 t/m 1997 in de volgende tabel gegeven. Kalenderjaar199519961997Percentage uitwonenden WO84,382,680,7 Percentage
uitwonenden HBO59,256,955,0Zowel voor het WO als voor het HBO daalt het percentage uitwonenden in
de periode 1995–1997. Dit onderschrijft uw veronderstelling dat sneller
afstuderen tot minder uitwonenden leidt. 261Hoeveel studenten hebben alleen recht op een integrale rentedragende
lening – is dat inderdaad de aantallen «reisvoorziening WSF»
minus de aantallen «totaal basisbeurs»? Wat gebeurt er met de
groep die recht heeft op integrale rentedragende lening als de OV-kaart prestatiebeursafhankelijk
wordt? (blz. 136)Het aantal studenten met alleen recht op een integrale rentedragende lening
(irl) – is inderdaad het aantal «reisvoorziening WSF» minus
het aantal «totaal basisbeurs».Wat er gebeurt met de groep zogeheten «irl»ers is afhankelijk
van de definitieve vormgeving van de maatregel, die in overleg met de Kamer
tot stand zal komen. In de studiefase van de «irl» wordt geen
(basis)beurs meer ontvangen; de irl zelf is niet meer voorwaardelijk gekoppeld
aan de studieprestaties. Desondanks is het mogelijk voor de groep «irl»ers
de aan de reisvoorziening gerelateerde lening wel voorwaardelijk te koppelen
aan de studieprestaties. Indien de studie binnen de diplomatermijn met goed
gevolg wordt afgerond wordt de voorwaardelijke aan de kaart gerelateerde lening
dan omgezet in een gift. Ik zal hierop nader ingaan bij het wetsvoorstel voor
het onder de prestatie systematiek brengen van de OVSK. 262Zijn de cijfers in tabel 4.3 en 4.4 omtrent aantallen WTS gecorrigeerd
voor maatregelen uit het huidige regeerakkoord? Zo niet, zijn de gecorrigeerde
cijfers beschikbaar? (blz. 137)Zie het antwoord op vraag 100. 263In welke mate heeft inmiddels «aanscherping» bij de RvC
plaatsgevonden inzake de toekomstige beoordeling van subsidie-aanvragen om
hiermee te voorkomen dat zich een herhaling voordoet van de z.g. affaire Djazzex?
Zo ja, kan de Kamer inzicht krijgen in de adviesaanvrage die hierover naar
de RvC is gestuurd? (blz. 144)In een brief aan de Raad heb ik het volgende geschreven: «Het advies
van de Raad is een kwetsbaar onderdeel van de procedure. Daarom moet de zorgvuldige
wijze waarop het advies tot stand komt voor derden inzichtelijk zijn. Meer
openheid over dossiervorming en de gegevens waarop een inhoudelijk advies
over een instelling is gebaseerd, is dan ook gewenst. [...] Op korte termijn
wil ik dan ook met de Raad van gedachten wisselen over de inrichting van de
dossiers zodat de Raad op basis daarvan een nader voorstel kan doen.»
In mijn antwoord op de vragen die de geachte afgevaardigde Dittrich heeft
gesteld (kenmerk SCB/1998/44 393) , heb ik aangegeven dat ik de Kamer
over de uitkomsten daarvan schriftelijk zal informeren bij het uitbrengen
van de Uitgangspuntenbrief in 1999. 264Kunnen de extra toegevoegde middelen – oplopend tot 60 miljoen
in 2003 – daadwerkelijk als extra geld ingezet worden voor de categorieen
vernieuwende kunstvormen, podiumkunsten, film en aankoopfonds, of dient het
geld voornamelijk als opvang voor het aflopen van eerdere extra impulsen?
(blz. 144)Uiterlijk twee weken voorafgaand aan de Tweede Kamer behandeling van de
OCenW-begroting 1999, onderdeel Cultuur, zal ik de Tweede Kamer een schriftelijk
voorstel doen voor de aanwending van de extra middelen voor 1999 op grond
van het Regeerakkoord.In mijn brief over de intensiveringen 1999 wordt nader uiteengezet dat
f 60 miljoen aan extra middelen voor cultuur op grond van het Regeerakkoord
worden ingezet voor beleidsintensiveringen.Het Kabinet heeft besloten de incidentele middelen (t/m 2001) op grond
van de motie Van Nieuwenhoven c.s. ad f 16 miljoen structureel beschikbaar
te stellen vanaf 2001. De HGIS-middelen (onderdeel Cultuur) worden gecontinueerd ná 2002.De extra middelen voor beleidsintensiveringen cultuur worden derhalve
niet aangewend voor het «aflopen van eerdere extra impulsen». 265Wat is de reden dat bij de uitgaven Media over de jaren '97 en '98
is uitgegaan van een nulindexering en dat vanaf '99 deze uitgaven zullen worden
geindexeerd? (blz. 145)Het beleid ten aanzien van de media-uitgaven is neergelegd in de brief
van 18 december 1996 (25 000 VIII, nr. 60). Om de media-begroting financieel
gezond te maken, is in 1997 en 1998 afgezien van indexering van de budgetten.
Vanaf 1999 worden de budgetten van de media-instellingen weer geïndexeerd. 266Wat is de stand van zaken m.b.t. het Bedrijfsfonds voor de Pers?
Mag worden verwacht dat ook voor de komende jaren geen beroep op dit bedrijfsfonds
zal worden gedaan, of wordt hier juist wél rekening mee gehouden? (blz.
145)Over de toekomst van het persbeleid, waaronder het Bedrijfsfonds voor
de pers, vinden thans gesprekken plaats met de perssector en het Bedrijfsfonds
zelf. Dit gebeurt mede aan de hand van het advies van het fonds «Vernieuwend
persbeleid» van september 1997.Uitgevers van persorganen kunnen de komende tijd een beroep doen op de
diverse steunmaatregelen die het fonds kent. Het is echter moeilijk te voorspellen
of en in welke mate dit gebeurt. Ik wijs erop dat in 1997 f 6,9 miljoen
in het kader van de individuele steunverlening ter beschikking is gesteld,
waarvan f 6,4 miljoen aan het Parool. In 1998 is tot nu toe in het kader
van de individuele steunverlening circa f 375 000,= uitgegeven. 267 en 268Waren de lagere uitgaven dan begroot in '97 voor het onderdeel regionale
televisie van incidentele aard of heeft e.e.a. ook een structurele uitwerking
naar latere jaren? (blz. 145)Waren de lagere uitgaven dan begroot in '97 voor het onderdeel regionale
televisie van incidentele aard of heeft e.e.a. ook een structurele uitwerking
naar latere jaren? (blz. 145)In 1997 bedroegen de uitgaven voor regionale televisie f 27,6 miljoen,
dit is f 12,4 miljoen lager dan begroot. Dit incidentele verschil is
ontstaan doordat in 1997 een aantal provincies nog niet was gestart met regionale
televisie.In 1998 zullen de uitgaven waarschijnlijk f 34,8 miljoen bedragen
en naar verwachting zal vanaf 1999 het volledige bedrag van f 40
miljoen besteed worden. 269Geldt de arbeidsproduktiviteitskorting ook voor de mediasector? (blz.
145)De arbeidsproductiviteitskorting is, behoudens de in het Regeerakkoord
uitgezonderde sectoren, van toepassing op alle loongevoelige uitgaven in de
collectieve sector. De media-uitgaven zijn niet loongevoelig. Derhalve geldt
deze korting niet voor deze sector. 270Hoe heeft de hoogte van de omroepbijdrage zich in de afgelopen jaren
ontwikkeld? (blz. 146).Bij de omroepbijdrage is onderscheid te maken in de Omroepbijdrage A en
Omroepbijdrage B. De eerste bijdrage is verschuldigd bij bezit van tv en/of
radio ontvanginrichting, de tweede bij uitsluitend bezit van radio ontvanginrichting.De tarieven worden sinds 1992 jaarlijks aangepast op basis van de ontwikkeling
in de prijsindex voor de gezinsconsumptie.Omroepbijdrage A is sinds 1991 gestegen van f 158 naar f 190
in 1998. Omroepbijdrage B is sinds 1991 gestegen van f 46 naar f 55 in
1998. 271Hoe hoog zijn de inningskosten van de omroepbijdrage en hoe heeft
de omvang van deze kosten zich in de loop der jaren ontwikkeld? (blz. 146).De inningskosten zijn gestegen van f 41,7 miljoen in 1991 naar f 60,8
miljoen in 1997. Afgezet tegen het geïncasseerde bedrag is in deze periode een lichte stijging opgetreden van 4,78% naar 4,93%. Dit is
het gevolg van de financiering van verschillende acties om het aantal geregistreerden
te vergroten. 272Hoeveel mensen hebben in 1998 als gevolg van een fout van de Dienst
Omroepbijdragen een aanmaning ontvangen in verband met de betaling van de
omroepbijdrage? (blz. 146).In 1998 hebben tot op heden ca. 4600 mensen als gevolg van een fout van
de Dienst Omroepbijdragen ten onrechte een aanmaning ontvangen in plaats van
een factuur. Het is nog niet duidelijk hoe deze (regiogebonden) fout is ontstaan.
Inmiddels hebben alle mensen een excuusbrief ontvangen. 273Hoe hoog is het gemiddelde salaris van een leraar in het basisonderwijs?
(blz. 162, 165)De geraamde gemiddelde personeelslasten (GPL) voor onderwijzend personeel
in het basisonderwijs zijn f 74 706 in 1998 en f 75 337
in 1999. De GPL is inclusief werkgeverslasten. 274Verwacht wordt dat het aantal wachtgelders daalt in de komende 4
jaar. Op welke aantallen is deze daling gebaseerd, hoe is het verloop? (blz.
162, 164)Zie het antwoord op vraag 67. 275Het bedrag dat volgens het regeerakkoord extra wordt besteed aan
management, leermiddelen en schoonmaakkosten is in 1999 20 mln en van 2000–2003
50 mln. Hoeveel is het totale bedrag per jaar (van 1998 t/m 2002) dat aan
scholen uitgekeerd wordt voor management, leermiddelen en schoonmaakkosten?
Hoeveel is dit per basisschool? (blz. 167)Bij brief van 14 oktober 1998 (PO/A-98/38939) is u het besluit tot vaststelling
van de nieuwe bedragen van de programma's van eisen voor het primair onderwijs
voor het jaar 1999 toegezonden. Daarin is voorgesteld om het structurele budget
van f 20 miljoen ingaande 1999 als volgt te verdelen: leermiddelen f 5
miljoen, schoonmaken f 5 miljoen en ABB f 10 miljoen.Daarnaast is een extra bedrag van f 9,2 miljoen gereserveerd voor
leermiddelen. Hierdoor kunnen scholen sneller overgaan tot vervanging van
leermiddelen.Over de invulling van de beschikbare f 30 miljoen ingaande 2000 heeft
nog geen besluitvorming plaats gevonden. Ik heb u voorgesteld in het begin
van 1999 hierover van gedachten te wisselen aan de hand van een brief die
de tweede kamer krijgt. Daarbij moet de inzet voor middelen voor management
in brede zin tegen verdere verbetering van de bekostiging van leermiddelen
en schoonmaken worden afgewogen.Door deze structurele verhogingen zien de macrobudgetten van deze drie
programma's van eisen voor het primair onderwijs er in 1999 als volgt uit:
leermiddelen f 317 miljoen, schoonmaken f 266 miljoen en ABB f 178
miljoen. Per gemiddelde basisschool (8 groepen en 220 leerlingen) bedragen
de vergoedingen afgerond voor leermiddelen f 39 000, voor schoonmaken
f 30 000 en voor ABB f 21 000.De verhoging in 2000 is zoals vermeld nog niet toegedeeld, zodat de opgesplitste
bedragen vanaf 2000 niet kunnen worden gegeven. 276Hoe hoog is het definitieve bedrag per leerling voor schoolbegeleidingsdiensten
voor 1998 en het bedrag voor 1999? Waarom zijn de voorlopige en definitieve
bedragen pas zo laat bekend? (blz. 169)Het bedrag per leerling voor schoolbegeleiding in 1998 zal worden herzien
en worden vastgesteld op f 93,- . Het bedrag per leerling voor schoolbegeleiding
in 1999 zal worden vastgesteld op f 94,-.Deze bedragen worden uitgekeerd aan de gemeenten. Zij zijn nu pas bekend,
omdat het bedrag in 1998 afhankelijk is van de definitieve rijksvergoedingen
aan de schoolbegeleidingsdiensten over 1997. De afrekensystematiek op grond
van de Wet op de onderwijsverzorging brengt met zich mee dat de definitieve
vergoeding over 1997 aan de schoolbegeleidingsdiensten pas in de loop van
de tweede helft van 1998 kon worden vastgesteld.Het bedrag per leerling voor schoolbegeleiding in 1999 is op zijn beurt
weer afhankelijk van het bedrag per leerling in 1998.De Wet regeling schoolbegeleiding, die vanaf 1 augustus 1997 van
kracht is kent niet langer een afrekensystematiek na afloop van het bekostigingsjaar;
daarom kan het bedrag voor 2000 tijdig, dat wil zeggen vóór
1 oktober 1999, worden vastgesteld. 277Wanneer gaat het zogenoemde «Prick»-experiment van start
en wanneer kan de eerste evaluatie ervan tegemoet gezien worden? (blz. 172)De startdatum van het experiment «Prick» was 1 augustus 1998.Een evaluatie van het project Prick zal plaatsvinden wanneer het project
ten einde is (periode 1 januari–1 april 2002). Wel worden tussenrapportages
gemaakt door de uitvoerders van het project. De eerste tussenrapportage wordt
medio december verwacht. In deze tussenrapportage komen onder meer de volgende
punten aan de orde: verloop van werving en selectie van personeel, leeftijd
en sekse van het geworven personeel, vooropleiding van het geworven personeel,
de taken die momenteel door het geworven personeel worden uitgevoerd. 278Wat beoogt men precies te bereiken met de 0,8 miljoen voor een «kristal
van kansen»? (blz. 172)Met de overboeking van f 0,8 miljoen wordt het totale budget voor
emancipatieprojecten in het primair onderwijs op f 1,2 miljoen gebracht.Hiermee worden de volgende doelstellingen nagestreefd:1. Verankering van emancipatie in het beleid van de Landelijke Pedagogische
Centra, schoolbegeleidingsdiensten en Pabo's. Emancipatie dient een integraal onderdeel te worden van het aanbod van
onderwijsondersteunende instellingen. Dit aanbod moet basisscholen in staat
stellen emancipatie te integreren in het onderwijs.2. Verhoging van het aandeel van vrouwen in het management van scholen. Er is in augustus 1998 een pilot gestart voor een opleiding adjunct-directeuren
in het primair onderwijs aan dezelfde hogescholen die de opleiding voor directeuren
verzorgen. Het maximum aantal deelnemers (128) heeft zich ingeschreven, waarvan
60% vrouw is. Ook is subsidie verleend aan Select Primair (LPC), die activiteiten
uitvoert op het gebied van vrouw en management.3. Om te voorkomen dat meisjes op ict-gebied een achterstand oplopen,
dient bij course-ware ontwikkeling rekening gehouden te worden met verschillen
in belangstelling en leerstijlen tussen leerlingen. Voor dit doel wordt onderzoek uitgezet. Ook worden de resultaten uit
eerder onderzoek verwerkt in een nascholingsmodule. 279Op blz. 195 van de begroting wordt een raming gemaakt van de pabo-up
van 27 mln. In voorgaande begrotingen werd een bedrag van 24 mln. genoemd.
Kan de minister aangeven hoe dit verschil verklaard wordt? (blz. 195)Het verschil wordt verklaard uit een tweetal oorzaken:– de groei van het aantal te bekostigen (onderwijsvragende) studenten
aan de opleidingen voor leraar basisonderwijs;– de verhoging van het bedrag voor deze opslag (in 1997: f 1178
per onderwijsvragende; thans f 1263); deze verhoging betreft vooral een
compensatie voor neerwaartse bekostigingseffecten bij deze opleidingen, als
gevolg van een wijziging per 1-1-1998 in het bekostigingsmodel. 280De minister kondigt aan dat hij voornemens is de 14,2 mln die is
overgeheveld van het Ministerie van VWS naar het Ministerie van OCW in het
kader van de overdracht van een aantal paramedische opleidingen, toe te voegen
aan de reguliere bekostiging. Dit voornemen werd al eerder uitgesproken in
de financiële schema's (blz. 50) bij de begroting van 1997. de vertraging
werd verklaard door de bezwaren die sommige hogescholen tegen de overdracht
hebben ingebracht. Kan de minister aangeven of deze bezwaren inmiddels zijn
opgelost? (blz. 195)Met ingang van het begrotingsjaar 1997 is het door u genoemde bedrag structureel
overgeboekt. Niet zozeer tegen deze overdracht, als wel tegen de hoogte van
het budget zijn door een tweetal hogescholen/opleidingen mondhygiëne
bezwaren ingebracht. Deze bezwaren betreffen de bekostiging in de jaren voorafgaand
aan de overdracht en regarderen derhalve mijn ambtgenoot van VWS.Deze bezwaren zijn nog niet geheel opgelost. Met de hogescholen is daarom
overeengekomen dat de bekostiging van deze opleidingen ook in 1998 plaatsvindt
op basis van de reeds eerder vastgestelde opleidingsbudgetten. Voor de toekomst
zal een oplossing wroden gezocht in nader overleg. 281In de begroting is in tegenstelling tot andere jaren geen additioneel
budget opgenomen voor flankerend beleid i.v.m. de effecten van de bezuinigingsmaatregelen
op het HBO. Op welke manier denkt de minister gevolg te geven aan de afspraak
in het Akkoord wachtgeldarragement HBO 1996–2004, waarin de minister
belooft zich te zullen inspannen om bij de ontwikkeling van nieuwe beleidsvoorstellen
majeure wachtgeldeffecten zoveel mogelijk te voorkomen? (blz. 195)Vanwege intensiveringen op de terreinen po, vo en bve zijn de desbetreffende
wachtgeldbudgetten neerwaarts bijgesteld.Omdat bedoelde intensiveringen niet op hbo en wo van toepassing zijn,
zijn de (wachtgeld)budgetten in deze sectoren niet neerwaarts bijgesteld. Tevens verwijs ik u in deze naar mijn inspanningsverplichting ter
zake waarover ik u in mijn brief van 16 oktober 1998, kenmerk HBO/SB/1998/42 733
heb geïnformeerd, naar aanleiding van mijn recentelijk gevoerde overleg
met de HBO-raad. 282Wordt de aangekondigde bezuiniging op het kunstvakonderwijs (oplopend
tot 50 mln in 2004) geëffectueerd zonder dat hier een herstructureringplan
aan ten grondslag ligt? Hoe moet deze maatregel worden opgevangen, mede in
het licht van de ontwikkelingen in het HBO en de arbeidsproduktiviteitskorting
die tezamen zorgen voor een totale bezuiniging van liefst 15%? (blz. 196)In de brief aan de Tweede Kamer over het kunstvakonderwijs van 12 mei
1997 (Tweede Kamer, 1996/1997, 24 556, nr. 29) is een aantal maatregelen
benoemd om de bezuiniging oplopend tot f 25 miljoen vanaf 2001 op
het kunstvakonderwijs inhoudelijke invulling te kunnen geven. Het is echter
aan de hogescholen – zoals ook in het Bestuurlijk Overleg met de HBO-raad
op 14 oktober jl. is geconstateerd – om zelf te bezien hoe met deze
taakstelling voortvloeiend uit het Regeerakkoord binnen de afzonderlijke instellingen
omgegaan wordt, zonder dat daartoe kaderstellende maatregelen van overheidswege
nodig zijn. Tevens verwijs ik u naar mijn antwoord op vraag 232.De genoemde f 50 miljoen betreffen uitverdieneffecten, dat wil zeggen
dat tot en met 2004 voor dit additionele bedrag aan flankerend beleid zal
worden ingezet. 283Wanneer wordt vastgesteld of de middelen ter verhoging van het macrobudget
worden ingezet voor specifieke knelpunten in het HBO en de mate waarin dit
gebeurt? (blz. 197)De extra middelen voor de stijgende studentenaantallen, zoals die bij
Voorjaarsnota 1998 beschikbaar zijn gekomen, worden toegevoegd aan het macro-budget
van het HBO. Via de reguliere bekostigingssystematiek zullen deze middelen
hun weg naar de HBO-instellingen vinden. Het aantal studenten en het rendement
bepalen in belangrijke mate de verdeling van de middelen over de scholen.
Scholen met meer studenten kunnen op deze wijze zelf bepalen hoe ze eventuele
knelpunten voortvloeiende uit de extra taken (samenhangend met de hogere studentenaantallen)
willen oplossen. 284Per wanneer zijn de gelden voor vernieuwing in het HBO beschikbaar?
Wat zijn de precieze bedragen? In welke kostenpost is dit opgenomen? Zou een
uitsplitsing van deze post mogelijk zijn? (blz. 200)De gelden voor vernieuwing in het hbo zijn direct beschikbaar. Dit najaar
zal in dat kader een definitieve beslissing worden genomen over de voortzetting
van het sinds 1994 bestaande arrangement m.b.t. het vernieuwingsfonds hbo.De bedragen zijn opgenomen in artikel 21.04. Een uitsplitsing van dat
artikel is opgenomen in bijlage 6 bij de begroting (subsidie/projectfaciliteiten)
op de pagina's 38 t/m 40.Voor het vernieuwingsfonds hbo is, zoals aangegeven in die bijlage, in
1999 f 7,51 miljoen beschikbaar. Voor de jaren 2000 t/m 2002 zijn de
bedragen respectievelijk f 6,57 miljoen, f 6,97 miljoen, f 6,76
miljoen en f 6,76 miljoen. 285Voor het ulo-convenant is tot 2005 f 6,4 mln opgenomen. Is dit
een totaal bedrag of een jaarlijks bedrag? In welke post is dit opgenomen?
Zijn er ook prestatie-afspraken gemaakt in dit convenant? (blz. 207)De bedoelde f 6,4 miljoen vormen niet het totaalbedrag, maar betreffen
extra middelen voor de uitvoering van het convenant die zijn opgenomen in
de begrotingspost art. 22.01 Universiteiten. Thans is jaarlijks f 6,4
miljoen beschikbaar voor de universitaire opleiding tot leraar. Het ulo-convenant
voorziet erin dat dit bedrag voor de universitaire opleiding tot leraar oploopt
van jaarlijks f 6,4 miljoen tot jaarlijks f 12,8 miljoen in 2005.
De extra middelen zijn gereserveerd tegen de achtergrond van de voorziene
stijging van het aantal studenten dat zich op het leraarschap wil voorbereiden
in de jaren 1999 tot en met 2005. In de eerste jaren zullen de extra middelen
ook worden ingezet voor vernieuwingsprojecten (curriculum-ontwikkeling) en
begeleiding door vo-scholen.In het convenant opgenomen prestatie-afspraken betreffen het aantal op
te leiden leraren en de aanpassing van de structuur van de universitaire lerarenopleidingen
door de ontwikkeling en introductie van nieuwe leerwegen, die een verhoging
van het aantal universitair opgeleide leraren tot gevolg moet hebben. Die
verhoging is nodig om de trend van dalende instroom in de lerarenopleidingen
te keren, die, zoals blijkt uit de cijfers die bij het antwoord op vraag 64,
zich ook bij de ulo's laat zien. De beschikbare middelen zullen worden toegekend
in relatie tot het aantal opgeleide leraren. Als de in het convenant afgesproken
aantallen opgeleide leraren aan de universiteiten (streefcijfer 1200) worden
gerealiseerd zal het totaalbedrag van f 12,8 miljoen na 2005 beschikbaar
blijven. 286Volgens het persbericht bij de begroting OC&W 1999 wordt de verhoging
van btw en ecotax gecompenseerd in de basisbeurs. Hoe is dit verwerkt in de
OCW-begroting? (blz. 234)De OCenW-begroting wordt jaarlijks in constante prijzen opgesteld, zo
ook de normbedragen basisbeurs. Prijsbijstellingen worden verrekend met de
zogenaamde aanvullende posten in de miljoenennota. Dit zijn posten die nog
niet in de ontwerpbegroting (kunnen) worden opgenomen, maar ter wille van
een volledig beeld wel reeds in de totaalcijfers van de rijksbegroting zijn
begrepen. In de miljoenennota is een aparte aanvullende post voor indexering
studiefinanciering opgenomen (pag. 177 van de miljoenennota). 287Volgens minister Zalm (antwoorden op vragen n.a.v. de Miljoenennota,
vraag 63) zal de basisbeurs met ingang van 1999 weer worden geïndexeerd.
Hoe is dit verwerkt in de begroting? Is hier sprake van een «reguliere»
indexering van de basisbeurs (die gedurende een aantal jaren niet is toegepast)?
(blz. 234)Zie het antwoord bij vraag 286. 288Kan precies worden aangeven wat de gevolgen zijn voor de individuele
basisbeurs van de compensatie van btw en ecotax en van de indexering van de
basisbeurs vanaf 1999? (blz. 234)De indexering van de basisbeurs leidt ertoe dat de individuele beurs voor
een uitwonende student per 1 januari 1999 met f 120,- op jaarbasis zal
stijgen. De prijsindex die daarbij wordt gehanteerd weegt de effecten van belastingen als de ecotax en de btw mee. Welke stijging deze index
in de daaropvolgende jaren te zien zal geven is nu nog niet exact aan te geven. 289Kan precies worden aangeven wat de gevolgen zijn voor de individuele
aanvullende beurs en WTS-gerechtigden van de compensatie van de aanvullende
beurs en WTS voor de verhoging van collegegelden? (blz. 234)Collegegeldverhogingen werken volledig door in het normbudget voor de
student. Voor studerenden met een maximale aanvullende beurs wordt de verhoging
van het collegegeld volledig in de aanvullende beurs vergoed.Volledigheidshalve meld ik dat de verhoging van de collegegelden niet
tot uitdrukking komt in de WTS. Over compensatie in de WTS voor de verhoging
van het lesgeld verwijs ik u naar mijn antwoord op de vragen 100 en 248 over
de WTS. 290Kunnen precieze cijfers worden gegeven over het aantal gemeenten
waar de Zalmsnip al dan niet aan studenten wordt uitgekeerd? (blz. 234)Over het effect van de zogenaamde Zalmsnip is gerapporteerd in de zogenaamde
Monitor lokale lasten (TK 1998–1999 26 231 nr. 1 paragraaf 5.4).
Gegevens over de daadwerkelijke uitkering aan studenten zijn niet bekend.
Wel is onderzocht in hoeverre gemeenten beleid hebben gevoerd om de Zalmsnip
daadwerkelijk uit te keren aan bewoners van niet zelfstandige woonruimten –
voornamelijk studenten, bejaarden huizen en AWBZ-instellingen. Hieruit blijkt
dat op het moment van uitbrengen van de monitor 91% van de gemeenten specifiek
beleid voert om de f 100,– ook bij deze bewoners te krijgen.Overigens heeft het Kabinet in de zogenoemde septembercirculaire de gemeenten
nogmaals indringend gevraagd om ook bewoners van niet-zelfstandige woonruimten
in aanmerking te laten komen voor de f 100,– lastenverlichting. 291Waarom heeft afstel van de prestatienormverhoging pas effect op de
begroting in 2001? En waarom hebben de veranderde leeftijdsgrens en het onder
de prestatiebeurs vandaan halen van de aanvullende beurs voor eerstejaars
pas effect op de begroting in 2000? (blz. 236)De voorgenomen verhoging van prestatienorm naar 28 studiepunten zou ingegaan
zijn in studiejaar 1999/2000. De eerste afrekening zou daarom plaatsgevonden
hebben in januari 2001. In het Regeerakkoord is aangekondigd dat deze verhoging
niet doorgaat. In de begroting moet daarom met ingang van het jaar 2001 een
bedrag tegengeboekt worden.In de berekeningen die ten grondslag liggen aan het Regeerakkoord is er
van uitgegaan dat de maatregel betreffende de veranderde leeftijdsgrens van
kracht zal worden met ingang van studiejaar 2000/2001. Evenzo is het onder
de prestatiebeurs vandaan halen van de aanvullende beurs voor eerstejaars
een maatregel die als invoeringsmoment het studiejaar 2000/2001 zal hebben. 292Waarom zijn er minder basisbeursgerechtigden dan verwacht (blz. 237)?De daling van het aantal basisbeursgerechtigden doet zich vooral voor
in het WO en HBO. Hierbij wil ik overigens aantekenen dat dit niet betekent
dat er relatief minder studerenden zijn met studiefinanciering. Deze daling is vooral een gevolg van gemiddeld kortere studieduur als
gevolg van een aantal beleidsmaatregelen (zoals de tempobeurs, de prestatiebeurs
en de beperking van de studiefinancieringsduur) die in het verleden genomen
zijn. 293Om hoeveel EG-studenten gaat het die een collegegeldvergoeding krijgen
voor hun studie in Nederland (blz. 237)?In 1998 gaat het hierbij om ruim 5000 studenten. Het totaalbedrag voor
de collegegeld vergoeding is geboekt onder de post «overig SF»
op de begroting. 294Voor welke posten van begrotingen van andere departementen, inclusief
de begrotingen Onderwijs en Wetenschappen, is de staatssecretaris van Cultuur
medeverantwoordelijk? Hoeveel geld is hier in totaal mee gemoeid? Kan eveneens
worden aangegeven vanuit welke departementen gelden voor kunst en cultuur
beschikbaar zijn zónder dat hiervoor de staatssecretaris verantwoordelijk
is en om welke bedragen dit gaat? Hoeveel gelden binnen de convenanten met
andere overheden worden besteed? En wat is het percentage ten aanzien van
het geheel? (blz. 264–279)De staatssecretaris van Cultuur is medeverantwoordelijk voor de herstructurering
van het kunstvakonderwijs. Voor het kunstvakonderwijs slaat op de begroting
OCenW 1999, onderdeel Hoger Beroepsonderwijs, een bedrag geraamd van f 250
miljoen.De bewindslieden van OCenW, VROM, LNV en VenW zijn medeverantwoordelijk
voor de Nota Architectuurbeleid 1997–2000 (zie bijlage 1, Financieel
overzicht Architectuurbeleid).Samen met het Ministerie van SoZaWe is de staatssecretaris van Cultuur
verantwoordelijk voor de Wet Inkomensbeleid Kunstenaars (Wik). Voor het flankerend
beleid van de Wik is er op de begroting OCenW 1999, onderdeel kunsten, een
bedrag geraamd van f 8,2 miljoen.Met de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken is de staatssecretaris
van Cultuur verantwoordelijk voor het budget Homogene Groep Internationale
Samenwerking, onderdeel Cultuur, ad f 16 miljoen.Onder de verantwoordelijkheid van de ministeries EZ, Financiën en
OCenW is ter stimulering van de filmproduktie FINE opgericht. Het Ministerie
van EZ heeft hiervoor eenmalig f 15 miljoen beschikbaar gesteld, onder
gelijktijdige implementatie van fiscale maatregelen door het Ministerie van
Financiën. Het Ministerie van OCenW financiert ten behoeve van FINE de
intendantsfunctie bij het Nederlands Fonds voor de Film voor f 2 miljoen
over een periode van drie jaar.Met het Ministerie van VWS wordt het raamprogramma Cultuur en Welzijn
voor Suriname uitgevoerd in de periode 1996 t/m 1998 voor f 8 miljoen.
Dit programma wordt geëvalueerd.Tenslotte is door het Ministerie van VROM (Rijksgebouwendienst, Rijksmonumenten)
voor deze Regeerakkoordperiode een bedrag van f 21 miljoen uit de ICES-middelen
beschikking gesteld.Vanuit de andere departementen worden geen middelen beschikbaar gesteld
voor kunst- en cultuurbeleid.In het kader van de convenanten vindt er beleidsafstemming plaats tussen
het Rijk, de provincies en de gemeenten. Alleen in het geval van de steden
Amsterdam, Rotterdam en Den Haag is er momenteel op grotere schaal sprake
van gezamenlijke financiering. De bedragen die daarmee zijn gemoeid zijn terug
te vinden in bijlage 2.Daarnaast zijn er zaken waarvoor de staatssecretaris van Cultuur een beleidsmatige
medeverantwoordelijkheid draagt zonder dat dit onmiddellijk in
begrotingsposten tot uitdrukking komt, zoals bv. de culturele aspecten van
de ruimtelijke ordening of de meer algemene aspecten van het internationale
cultuurbeleid, waarbij sprake is van een gedeelde verantwoordelijkheid met
Buitenlandse Zaken. 295Kan worden aangegevena. welk percentage van de beschikbare middelen wordt aangewend voor cultuureducatie
en jeugd- en jongerenactiviteiten enb. welk percentage van de middelen wordt aangewend voor amateuristische
kunstbeoefening? Hoe verhouden zich deze percentages tot de uitgaven in de
afgelopen drie jaren?Kan tevens worden geconcretiseerd hoe de beoogde prioriteitstelling
voor kunst en cultuur van minderheden gedurende de komende jaren zal worden
vertaald? Betekent dit laatste mede een ombuiging van financiële middelen
vanuit verschillende disciplines of is de voorgestelde uitbreiding van het
budget hiervoor toereikend? (blz. 264–271)Op de kunstenbegroting 1999 is f 37,5 miljoen ingeruimd voor amateurkunst
en kunsteducatie, inclusief de rijksmiddelen ten behoeve van Cultuur en school.
Dit bedrag is in ongeveer gelijke mate verdeeld over de beide beleidsterreinen,
die daarmee elk ca. 3,1 procent van de kunstenbegroting (f 555,7 miljoen)
uitmaken. Ter vergelijking: in 1996 bedroeg het budget voor amateurkunst en
kunsteducatie f 25,8 miljoen, waarvan ca. f 16 miljoen voor amateurkunst
en f 9 miljoen voor kunsteducatie, overeenkomend met resp. 3.5 en 2 procent
van de toenmalige kunstenbegroting (f 450,7 miljoen).Over de prioriteitstelling voor kunst en cultuur van minderheden zal ik
de Kamer afzonderlijk informeren in het kader van de besteding van de extra
middelen uit het Regeerakkoord in 1999. 296Betreft de overboeking van Financiën voor de WIK de –
overige – 30% die beschikbaar is voor het flankerend beleid? Waaruit
bestaat het flankerend beleid? Wat zijn de bedragen die SZW heeft begroot
voor de uitkering ten behoeve van de WIK en hoeveel kunstenaars kunnen er
gebruik van maken? Bestaat er inzicht in het aantal kunstenaars dat nu in
de ABW zit? Komen de aantallen kunstenaars in de WIK en in de ABW met elkaar
overeen? Zo nee, hoe verloopt dan de selectie? Is er voor degenen die niet
uit de ABW kunnen een sollicitatieplicht? En geldt zo'n solliciatieplicht
ook voor kunstenaars boven de 55 jaar? (blz. 265)De overboeking betreft het budget voor flankerend beleid behorende bij
de WIK. De besparing op de bijstandsuitkeringen als gevolg van de invoering
van deze wet is berekend op basis van een raming van het aantal kunstenaars
dat naar verwachting van de WIK gebruik zal maken, vermenigvuldigd met het
verschil tussen de volledige bijstandsuitkering en de WIK-uitkering, welke
zoals bekend 70% van de bijstandsnorm bedraagt. Op het bespaarde bedrag zijn
vervolgens de geraamde kosten van uitvoering van de WIK in mindering gebracht.
Het restant is toegevoegd aan de Kunstenbegroting ten behoeve van flankerend
beleid.Dit beleid is gericht op uitstroom van kunstenaars uit de WIK. Het gaat
daarbij om ondersteunende maatregelen die de kunstenaars in staat moeten stellen
een rendabele beroepspraktijk op te bouwen. De uitvoering van het flankerend
beleid zal in handen zijn van twee stichtingen.Omdat de WIK een regeling is waarvan kunstenaars op basis van vrijwilligheid
gebruik maken, moet worden afgewacht hoe groot de deelname zal zijn. Vooralsnog
wordt uitgegaan van zo'n 6 000 kunstenaars gedurende de eerste drie jaren
van de WIK. Op dit moment bestaat er een onvolledig inzicht in
het aantal kunstenaars in de ABW, omdat de gemeentelijke sociale diensten
niet op grond van beroep registreren.Selectie vindt pas plaats indien een kunstenaar een aanvraag voor een
WIK-uitkering indient. In dat geval moet hij of zij aantoonbaar bijstandsbehoeftig
zijn, en het kunstenaarschap op beroepsmatige wijze uit oefenen. Een onafhankelijke
instelling, bekostigd door SZW, zal belast zijn met de beroepsmatigheidstoets.Mensen die niet deel wensen te nemen aan de WIK, of die niet voldoen aan
de beroepsmatigheidseis, zijn aangewezen op een bijstandsuitkering. Op hen
zijn de gewone regels van de ABW van toepassing, inclusief de sollicitatieplicht. 297Is bekend of en zo ja hoeveel arbeidsplaatsen volgens de regeling
Extra werkgelegenheid langdurig werklozen worden benut binnen de kunst/culturele
sector? Komt bij invoering van de WIK de benutting van deze additionele werkgelegenheid
in gevaar of kan inzet van deze extra werkgelegenheid worden gecontinueerd?
(blz. 265)Het is niet bekend hoeveel arbeidsplaatsen volgens de regeling Extra werkgelegenheid
langdurig werklozen worden benut in de kunst/culturele sector.Omdat WIK-deelnemers formeel niet werkloos zijn, zijn op hen allerlei
maatregelen ter bestrijding van werkloosheid, zoals vervat in de Wet inzet
werklozen, niet van toepassing.Vanuit het flankerend beleid zal er echter naar gestreefd worden kunstenaars
op weg te helpen naar een rendabele beroepspraktijk. Het creëren van
o.a. werkervaringsplaatsen vormt hierbij een van de instrumenten. 298Welke arbeidsbemiddelingsmogelijkheden zijn er op dit moment? Is
overwogen databestanden aan te leggen van alle te bemiddelen kunstenaars?
Is overwogen middels nieuwe media een virtueel netwerk op te starten, naast
de oude bemiddelingskanalen? En zou dat na de startkosten niet goedkoper kunnen
zijn dan bemiddelingsbureaus? (blz. 265)In Hilversum is het Landelijk Bureau Kunsten en Media gevestigd, dat ressorteert
onder de Arbeidsvoorziening. Dit bureau beschikt over een bestand van podiumkunstenaars,
en binnenkort ook van beeldend kunstenaars in de WIK. De ingeschrevenen worden
bemiddeld volgens de reguliere werkwijze van de Arbeidsvoorziening.De mogelijkheden om in het kader van de WIK resp. het flankerend beleid
gebruik te maken van de nieuwe media worden thans onderzocht. 299Kan worden aangegeven hoeveel ruimte er in de Kunstenbegroting '99
is voor vernieuwing?Op welke wijze moeten en/of kunnen de instellingen hun (aantallen)
produkties op peil houden nu werken met behoud van uitkering niet meer mogelijk
is, en er geen – additionele – financiële middelen genoeg
zijn om «op dezelfde voet» door te kunnen blijven gaan? Tot welk
niveau zou uitbreiding van middelen moeten plaatsvinden om aan een dergelijke
doelstelling te kunnen voldoen? (blz. 265)Vernieuwing en aandacht voor jonge kunstenaars is een rode lijn die door
de hele kunstenbegroting heen loopt. Het is de opdracht van kunstinstellingen
om in hun activiteiten mede te richten op deze doelstellingen van beleid.
In de beleidsplannen van de gesubsidieerde instellingen en in de uitvoering
daarvan is dat terug te vinden. Afzonderlijke bedragen zijn dan ook niet uit
de begroting af te lezen. De rol van de fondsen (zoals het fonds voor de podiumkunsten, het fonds
voor de beeldende kunsten en vormgeving, de Mondriaanstichting) hebben op
dit terrein een bijzondere opdracht. De subsidieregelingen die zij hanteren
richten zich voor een belangrijk deel op deze doelen.Op initiatief van de Kamer is met ingang van 1998 voor dit doel f 10
miljoen extra beschikbaar gesteld. Het is mijn voornemen dit beleid te continueren.Over de ruimte voor vernieuwing zal ik de kamer afzonderlijk informeren
in het kader van de besteding van de extra middelen van het Regeerakkoord
in 1999. Daarin is ook de bestemming van de bovengenoemde middelen vervat.De Algemene bijstandswet laat werken met behoud van uitkering niet toe.Ook in het verleden was dit reeds het geval.Wanneer uitkeringsgerechtigden betaalde werkzaamheden verricht(t)en werden
en worden de inkomsten verrekend met de uitkering.Uitkeringsgelden vormen op dit moment dan ook geen additionele middelen
als het gaat om het op peil houden van het aantal producties. 300De arbeidstijdenwet heeft in de podiumkunsten meer problemen gegeven
dan met de 2 miljoen kan worden opgelost. Het beperkt vooral kleine gezelschappen
zodanig in hun mogelijkheden om voorstellingen te geven dat hun bereik en
inkomen daardoor bedreigd wordt. Welke maatregelen heeft de regering in petto
om te voorkomen dat het aantal voorstellingen/produkties noodgedwongen drastisch
vermindert? (blz. 265)De bijstelling van de kunstenbegroting met f 2 miljoen, waarnaar
de vraag verwijst, correspondeert niet met het totale volume dat in het kader
van de arbeidstijdenproblematiek beschikbaar is gekomen voor de sector podiumkunsten.
Conform de intenties zoals neergelegd in de Rijksbegroting 1998, zijn met
de sectoren afspraken gemaakt over de oplossing van de ATW-kwestie uit het
budgettaire voordeel dat ontstaat door verlaging van het btw-tarief voor theater
en concert per 1 september 1998. Dit voordeel bedraagt voor de gehele podiumkunstsector
(gesubsidieerd en ongesubsidieerd) ca. f 40 miljoen, waarvan zo'n f 8
miljoen de gesubsidieerde instellingen rechtstreeks toevalt. In de brief die
de koepelorganisaties in de gesubsidieerde podiumkunsten hierover aan de vorige
staatssecretaris zonden, staat dienaangaande het volgende te lezen:«Aangezien het btw-voordeel in de gehele sector podiumkunsten aanzienlijk
meer bedraagt dan de reeds genoemde f 8 miljoen bij voorstellingen door
de gesubsidieerde sector, hebben ondergetekenden er vertrouwen in dat partijen
elkaar via de werking van het marktmechanisme zullen kunnen vinden. Niettemin
kunnen zich situaties voordoen waardoor niet ieder gesubsidieerd gezelschap
in voldoende mate gecompenseerd zal worden (het betreft hier ondermeer het
jeugdtheater). Hoewel door Moret, Ernst & Young deze problematiek is becijferd
op een relatief gering bedrag (minder dan f 1 miljoen), zou een fonds
gevormd kunnen worden ten einde deze gezelschappen voor de korte termijn te
kunnen compenseren.»De brief is ondertekend door de Vereniging van Nederlandse Theatergezelschappen,
het Directie Overleg Dans, het Contactorgaan van Nederlandse Orkesten, de
Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties en de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten. Er is inmiddels door de VSCD en enkele commerciële
producenten een bedrag van f 1 miljoen eenmalig toegezegd, w.v. f 0,5
miljoen voor ATW-knelpunten in het jeugdtheater en de kleine dans en f 0,5
miljoen voor de vergrijzing bij orkesten en koren. 301Kan worden aangegeven, na bevestiging door de staatssecretaris van
de passage in het regeerakkoord dat cultuureducatie tot de speerpunten van
het beleid wordt gerekend, hoe de uitvoering van de nota Cultuur en School
na 2000 gefinancierd zal gaan worden?Kan na invoering van het vak CKV ook actieve kunstbeoefening op school
worden mogelijk gemaakt, hetzij in de reguliere uren, hetzij in het kader
van de brede buurtscholen (zoals in Amsterdam nu al zeer succesvol gebeurt)?
Is voor deze volgende fase geld beschikbaar? Zo ja, hoeveel? Zo nee, op welk
moment kunnen dan dit soort van activiteiten van start gaan? (blz. 265)Cultuureducatie zal de komende jaren een van de belangrijkste aandachtspunten
van het cultuurbeleid zijn. Over de uitvoering en bekostiging van het programma
Cultuur en School zal de Kamer in het voorjaar van 1999 aan de hand van een
voortgangsnotitie nader worden ingelicht. Voorts zal cultuureducatie terug
te vinden zijn in de bestedingsvoorstellen voor de extra middelen «Regeerakkoord»,
die de Kamer binnenkort zal ontvangen.Actieve kunstbeoefening is in het voortgezet onderwijs nu reeds mogelijk
voor alle leerlingen binnen het kader van de kunstvakken in de basisvorming.
Verder kan worden gemeld dat de minimumtabel voor kunstvakken voor het vmbo
is gelijkgetrokken aan die van het mavo (van 7 naar 8 uur). Daarmee zijn de
kunstvakken ook opgenomen in het gemeenschappelijk deel van de leerwegen.
Daarnaast is er sprake van actieve kunstbeoefening in de bovenbouw van havo/vwo.
Dat gebeurt door de leerlingen die kunstvakken volgen binnen het profiel Cultuur
en Maatschappij of die binnen de overige profielen kunst als keuzevak kiezen
(op termijn binnen het nog in te voeren vak CKV 2,3) .Of scholen na schooltijd aandacht besteden aan actieve kunstbeoefening
is afhankelijk van de keuzen die de school zelf maakt. Of dat gebeurt in het
kader van brede buurtscholen is afhankelijk van de prioriteiten die op gemeentelijk
niveau worden gesteld. Met de gedecentraliseerde bevoegdheden en middelen
voor onder andere het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid en de buitenschoolse
opvang, kan op lokaal niveau worden gekozen voor invulling van de buitenschoolse
opvang. Overigens mag verwacht worden dat het project Cultuur en school leidt
tot meer enthousiasme bij scholen en gemeenten om ook aandacht te besteden
aan de actieve kunstbeoefening door jongeren. 302Waarvoor is het bedrag van f 313 000 voor de Wet Behoud
Cultuurbezit bestemd? (blz. 265)Het bedrag van f 313 000 voor de Wet Behoud Cultuurbezit betreft
een overboeking van artikel 27.01 naar 27.03 ter verhoging van het structurele
bedrag dat voor de Wet Behoud Cultuurbezit op de begroting beschikbaar is.
Dit bedraagt nu f 563 000,- per jaar. 303De arbeidsproduktiviteitskorting uit het regeerakkoord was bedoeld
voor een korting binnen de ambtelijke organisatie van de Rijksoverheid. Worden
door het Rijk gesubsidieerde kunstinstellingen als behorend tot de organisatie
van de Rijksoverheid gerekend? Ook als de werknemers geen ambtelijke status
meer hebben? Geldt dit niet alleen voor de afdeling Kunsten maar ook voor
alle ander andere gesubsidieerde instellingen binnen begrotingspost 27? Welke
andere gesubsidieerde instellingen binnen het totaal van de Rijksoverheid
kennen deze korting? Hoeveel geld is er mee gemoeid? (blz. 265) De passage uit het Regeerakkoord met betrekking tot de arbeidsproduktiviteit
duidt er op dat deze ook van toepassing is op de door OCenW gesubsidieerde
instellingen voor cultuur.Ik heb voornoemde instellingen inmiddels bericht dat de arbeidsproduktiviteitskorting
0,55% bedraagt over het loongevoelige deel van het door het ministerie van
OCenW in 1999 te verstrekken subsidie. Deze arbeidsproduktiviteitskorting
zal in het jaar 2000 1,1% bedragen, in 2001 1,65% en in 2002 2,2%. Voor de
periode nà 2002 blijft dit percentage vooralsnog constant.Naast het artikel Kunsten (27.01) zijn er op hoofdbeleidsterrein 27 ook
andere artikelen waarbij sprake is van loongevoelige uitgaven die niet betrekking
hebben op personeel met een ambtelijke status. Van de totale arbeidsproduktiviteitskorting
van f 450 miljoen. in 2002 is f 146 miljoen. van toepassing op de
gepremieerde en gesubsidieerde sector. 304Worden uit de middelen voor de stelselwijziging rijkshuisvesting
ook de verhoging van de huisvestingskosten van die rijksgebouwen bekostigd
waarin geprivatiseerde instellingen gevestigd zijn, zoals de Verzelfstandigde
Rijksmusea? Of worden zij binnen begrotingsartikel 27.03 gecompenseerd voor
deze verhogingen? (blz. 265)De instellingen worden gecompenseerd voor de met de stelselherziening
gepaard gaande huurverhogingen. De huisvestingskosten – voor onder meer
de cultuurinstellingen – worden van de VROM-begroting (RGD) overgeboekt
op begrotingsartikel 27.03 en vandaar uit toegevoegd aan de bekostiging van
de instellingen. 305Is in dit begrotingsartikel geld gereserveerd voor een fonds ten
behoeve van de restauratie van 19e eeuws papier? Verzuring maakt dat hele
bibliotheken uit deze periode ten onder dreigen te gaan. Met deze restauratie
is bijna een miljard gulden gemoeid. Welke maatregelen zijn en/of worden er
genomen om dit destructieve proces een halt toe te roepen? Is het mogelijk
om opnieuw een deltaplan op te starten? Is kennis genomen van het initiatief
van de Stichting Nationaal Bibliotheekfonds om naar analogie van de Stichting
Nationaal Restauratie Fonds een private publieke samenwerking met een revolving
fund tot stand te brengen om deze restauraties mogelijk te maken? Zo ja, is
er contact geweest met deze stichting om de mogelijkheden te bespreken? (blz.
266)In artikel 27.02 is een bedrag van f 2,5 miljoen geraamd ten behoeve
van het lopende Metamorfoseproject. Dit project is gericht op de microverfilming
van onder meer door verzuring bedreigde literaire collecties uit de periode
1850–1940. De originele materialen worden na verfilming bewaard in zuurvrije
mappen. Het inititatief van de Stichting Nationaal Bibliotheekfonds is bekend.
De analogie met het Nationaal Restauratie Fonds gaat in zoverre niet op dat
bij de bibliotheken niet de mogelijk-heid van een revolving fund bestaat:
anders dan monumenten kunnen de bibliotheken de boeken waar het hier om gaat,
niet op de vrije markt tegen marktprijzen te gelde maken om daarmee het fonds
weer te voeden (met de aflossing van door het Nationaal Restauratie Fonds
verstrekte hypotheek). De Stichting Nationaal Bibliotheekfonds is zich daarvan
bewust. 306Hoe is het met het fonds ten behoeve van de conservering van audiovisuele
middelen? (blz. 266) In het kader van de intensiveringen Cultuur 1999 zal ik extra middelen
uittrekken voor de conservering van audiovisuele collecties. Over het bedrag
dat hiervoor in 1999 beschikbaar komt, wordt de Kamer geïnformeerd in
de brief over de intensiveringen Cultuur in 1999. 307Welk percentage wordt in de openbare bibliotheken besteed aan boeken
voor nieuwe Nederlanders vanuit andere culturen of andere belangstellingsgebieden,
om zo een nieuw publiek van dienst te kunnen zijn? Bestaat er – landelijke –
verantwoordelijkheid voor een beleid waarin het multiculturele karakter van
de openbare bibliotheken gerealiseerd wordt? (blz. 266)Een landelijk percentage is niet vastgelegd. De meeste vestigingen hanteren
een aanschafregistratiesysteem naar: soort medium, leeftijdscategorie, genre,
zonder specificatie naar bijzondere doelgroepen en/of taal. Wel kan worden
gezegd dat in het aanschafbeleid – zeker dat van de grote stadsbibliotheken –
prioriteit wordt gegeven aan boeken en andere media ten behoeve van nieuwe
Nederlanders.De verantwoordelijkheid voor het openbare biliotheekwerk berust bij de
gemeenten.Het rijk is verantwoordelijk voor de landelijke stelseltaken die door
de vereniging NBLC worden uitgevoerd en enige andere rijksvoorzieningen. Een
van die stelseltaken betreft de informatievoorziening aan de biliotheken ten
behoeve van hun dienstverlening aan nieuwe Nederlanders. 308Hoe worden de gelden op de post «werkgelegenheids- en investeringsprojecten»
besteed? (blz. 268)Deze gelden worden besteed aan additionele arbeidsmarkt-, werkgelegenheids-
en opleidingsactiviteiten die in overleg door cao-partijen tot stand worden
gebracht ten behoeve van werkgevers, werknemers en werkzoekenden. Deze activiteiten
omvatten onder meer het ondersteunen of initiëren van educatieve activiteiten
die van belang zijn voor de huidige of toekomstige functies van werknemers
in dienst bij de werkgever of voor de instroom van werkzoekenden. 309Kan worden toegelicht wat het ministerie van VROM voor 7,7 miljoen
in het kader van het Deltaplan heeft gedaan? (blz. 268)De ministeries van VROM en OCenW financieren gezamenlijk de uitvoering
van het Deltaplan tot en met 2002; in het kader van de Passieve Conservering
worden de bewaarcondities van museum- en archiefgebouwen op kwaliteit gebracht.De overboeking van f 7,7 miljoen naar het ministerie van VROM is
als volgt ingezet:f 5 miljoen voor de aanpassing van gebouwen, f 1,4 miljoen voor
maatregelen Energie Efficiency Rijkshuisvesting, f 1,2 miljoen voor maatregelen
luchtzuivering in de rijksarchieven en f 0,1 miljoen voor prijscompensatie
over deze programma's. 310Welke afspraken ziijn er met het ministerie van VROM gemaakt ten
aanzien vana. de uitvoering van het verdrag van Malta enb. de intensivering Monumentenzorg? (blz. 269)a. Voor wat betreft de aanpak van de archeologie in de VINEX-locatie Broekpolder hebben OCenW en VROM elk f 750 000,= ter beschikking
gesteld. Daarnaast zullen de betrokken gemeenten en de provincie Noord-Holland
financieel bijdragen aan de opgraving van deze archeologische vindplaats.Met het ministerie van VROM, evenals met andere ministeries, zijn nog
geen afspraken gemaakt over de invoering van het verdrag van Malta.b. Voor monumentenzorg is een intensivering voorzien van f 630 miljoen,
f 120 miljoen in de periode 1999–2002 en f 510 miljoen in
de periode 2003–2010. Met het ministerie van VROM is overeenstemming
bereikt over de verdeling. Van het beschikbare bedrag in de periode 1999–2002
zal f 21 miljoen bestemd worden voor de restauratie van rijksmonumenten
in rijksbeheer (VROM) en komt f 99 miljoen ten goede van de monumentenzorg
via OCenW. De middelen na 2002 worden volgens dezelfde verdeelsleutel verdeeld,
d.w.z. f 89 miljoen ten gunste van VROM en f 421 miljoen ten gunste
van OCenW. 311Welke zeggenschap heeft de staatssecretaris voor cultuur op zijn
terrein ten aanzien van cultuurbehoud in de ontwikkeling van de houtskoolschets/5e
nota RO? En welke ten aanzien van de inpassing infrastructurele werken van
Verkeer en Waterstaat? (blz. 269)Gezien het belang van de Houtskoolschets/5e Nota voor cultureel erfgoed,
wordt er vanuit Cultuur actief aan de interdepartementale voorbereiding deelgenomen.
Daarbij ligt het accent niet op zeggenschap, maar op het zoeken naar samenhang
en samenwerking om de afzonderlijke verantwoordelijkheden, zoals voor cultuurbehoud
of -historie, in de toekomst inhoud te kunnen geven. Het is nadrukkelijk de
bedoeling om de cultuurhistorie in te zetten voor de ruimtelijke kwaliteit
en ontwikkeling van Nederland, zoals thans wordt uitgewerkt in het project
Belvedere. Dat project koppelt cultuurhistorische kwaliteit onder meer aan
natuur, recreatie en toerisme, vestigingsklimaat en werkgelegenheid. De resultaten
van Belvedere zijn van belang bij de ontwikkeling van de Vijfde Nota over
de Ruimtelijke Ordening.Ten aanzien van de inpassing van infrastructurele werken is er geen zeggenschap,
anders dan die voortvloeiend uit de uitvoering van de Monumentenwet en een
uitvoeringsconvenant tussen Rijkswaterstaat en OCenW. In het Regeerakkoord
is verder vastgelegd dat bij grote infrastructurele projecten «eerst
de kwaliteit (cultuurhistorisch of anderszins) van het gebied in kaart wordt
gebracht».Ik vind het als lid van de RROM belangrijk om een vervolg te geven aan
het debat over de ruimtelijke ordening als culturele uiting en opgave, mede
in aansluiting op discussies over Nederland 2030 en adviezen van de VROM-Raad
en de Raad voor Cultuur. Cultuur moet niet een randvoorwaarde zijn, maar een
stuwende kracht.Een offensieve aanpak voor meer culturele kwaliteit vind ik een belangrijke
opgave. De koppeling van nieuwe functies aan de bestaande historische kwaliteit
en kansen voor nieuwe kwaliteiten vind ik belangrijk. Op die manier investeren
we in de ruimtelijke en economische toekomst van ons land. Ik zie concrete
kansen liggen in grote inrichtingsopgaven in de zogenaamde corridors, grote
rijksprojecten en in de groene ruimte.Als eerste stap wil ik echter het debat over cultuur als inspiratiebron
voor de ruimtelijke inrichting van Nederland een impuls geven. 312Is de 10 miljoen die opgenomen staat in de meerjarenbegroting voor
het jaar 2002 bedoeld om – op jaarbasis – toe te voegen aan het
Aankoopfonds wat binnenkort zal worden ingesteld? Wie gaat dit fonds beheren
en met langs welke criteria zullen kunstwerken (kunnen) worden
aangeschaft? Bestaat de intentie om deze steeds in staatsbezit te brengen
of kunnen ook de musea eigenaar worden?Indien zich opnieuw een grote aankoop zou voordoen op het terrein
van de Wet behoud Cultuurbehoud, zou dan dit nieuwe fonds alleen rente uitkeren
plus dit jaarlijkse bedrag, of ook een aankoop kunnen doen waarvoor meer middelen
nodig zijn? Is daar in voorzien? (blz. 269)Van de f 10 miljoen die staat opgenomen in de meerjarenbegroting
vanaf 2002 is f 8 miljoen bestemd voor aankopen m.n. in het kader
van de Wet Behoud Cultuurbezit. Over de vormgeving van het aankoopfonds wordt
momenteel met een aantal partijen overleg gevoerd. De verwachting is bij Najaarsnota
meer helderheid te hebben. U zult te zijner tijd separaat worden geïnformeerd.Zie ook het antwoord op vraag 114. 313Deze post heeft betrekking op lokaal geworven personeel voor de vakdepartementen.
Hoe is de verrekening van diplomaten? (blz. 275)Op dit moment is er één diplomaat in dienst van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen op het Consulaat-generaal te New York.
De kosten zijn voor OCenW.Op basis van uitwisseling met het ministerie van Buitenlandse Zaken is
één ambtenaar van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen op de
ambassade in Ottawa werkzaam; een medewerker van de Dienst Buitenlandse Zaken
is bij OCenW geplaatst. De kosten worden gedragen door Buitenlandse Zaken
respectievelijk Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. 314Wat wordt er voor een kwart miljoen gerenoveerd in Suriname? En in
welk kader? (blz. 275)Van 5 tot en met 7 maart 1996 bezocht de toenmalige minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen, dr. ir. J.M.M. Ritzen, zijn collega in Suriname,
G.O. Hiwat, minister van Onderwijs en Volksontwikkeling.Tijdens zijn bezoek heeft minister Ritzen herbevestigd om, in lijn met
het algemene beleid van de Nederlandse regering, ook vanuit het onderwijs
de ondersteuning van het democratisch proces in Suriname te vergroten. Daartoe
waren op het gebied van onderwijs en cultuur in het kader van het Raamverdrag
reeds eerder afspraken gemaakt tussen Nederland en Suriname over structurele
investeringen ten behoeve van het onderwijs in Suriname, ter leniging van
enkele urgente onderwijsproblemen en voor het uitvoeren van culturele projecten.In aanvulling daarop heeft minister Ritzen f 1,0 miljoen beschikbaar
gesteld ten behoeve van onderwijs en cultuurbehoud te Suriname. Dat bedrag
kwam niet ten laste van de hiervoor genoemde Verdragsmiddelen. f 350 000
werd toegezegd voor het Surinaamse beroepsonderwijs, f 100 000 voor
de uitbreiding van transportmogelijkheden voor leerlingenvervoer en f 50 000
voor de versterking van de bestuurlijke organisatie op onderwijsterrein in
Suriname.Een bedrag van f 500 000 was bestemd voor de restauratie van
een drietal «officierswoningen» van het gebouwencomplex Fort Zeelandia.
De drie woningen zijn eigendom van het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling.
In één van de op te knappen panden zou de beheersdienst Monumentenzorg
zich vestigen. Daarmee is ingespeeld op de wensen van de Unesco die aan steun
voor projecten de voorwaarde heeft verbonden, dat er een passende beheersstructuur
komt. In verband met vertraging in de uitvoering van het project is een bedrag
van f 0,25 miljoen vanuit 1997 overgeheveld naar het jaar 1998. 315De intensivering voor Cultuur betreft op dit moment het structureel
maken van de incidentele bijdragen van de motie Van Nieuwenhoven en de HGIS-gelden.
Het is de helft van het hier opgenomen bedrag en betekent geen wezenlijke
uitbreiding van het afgelopen jaren al beschikbare budget.Wel moet in 2001
het nieuwe Kunstenplan klaar zijn. Kan worden aangeven wat de consequenties
van deze forse korting zullen zijn voor de bestaande instellingen, gezien
de afspraken in het regeerakkoord? (blz. 275)Zie het antwoord op vraag 264. 316Wat is het aandeel niet-overheidsfinanciering, sponsors en giften
in de ontvangsten van Cultuurbeheer? Zijn de inkomsten van Kunsten gesaldeerd?
En wat is daar het aandeel van niet-overheidsfinanciering? Bestaat er op het
ministerie enig inzicht in de bijdragen van de vele steunstichtingen in de
kunsten en in cultuurbeheer? Zo ja, kan hierover informatie worden verstrekt?
Is/wordt het werk van de vele vrijwilligers in deze sector ooit gekapitaliseerd
en hoeveel geld vertegenwoordigt hun inzet ? (blz. 276/277)De ontvangsten Cultuurbeheer betreffen uitsluitend de ontvangsten van
de Inspectie cultuurbezit (IC), de Rijksdienst Monumentenzorg (RDMZ), de Rijksdienst
voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) en het Instituut Collectie Nederland
(ICN). In totaal bedroegen de ontvangsten f 11,4 miljoen in 1997. Dit
bedrag heeft vrijwel in zijn geheel betrekking op vergoedingen voor verrichte
dienstverlening. Het leeuwendeel, meer dan 90%, had betrekking op archeologische
dienstverlening in opdracht van overheden of aan de overheid gelieerde uitvoerders
(bijv. NS-infra).Giften en sponsoring bij rijksdiensten als IC, RDMZ, ROB en ICN zijn niet
aan de orde.De ontvangsten Kunsten zijn verantwoord in artikel 27.03 (Overige ontvangsten).
Het gaat hier om zeer bescheiden bedragen die aan de subsidiënt zijn
gerestitueerd als gevolg van lagere vaststelling van (voornamelijk) projectsubsidies.
Het overgrote deel van de Kunstenbegroting is belegd met meerjarige instellingssubsidies,
en het belang van deze ontvangstenpost op de Rijksbegroting is in de laatste
jaren steeds verder afgenomen.De bijdragen van steunstichtingen en diverse anderen (bijv. VSB-fonds)
aan de rijksgesubsidieerde musea bedroeg in 1997 ca. f 7,7 miljoen. Dat
is 3,5% van het totaal der baten.In de kunstensector ontvangen orkesten en operagezelschappen jaarlijks
ruim f 1 miljoen van vriendenstichtingen, iets minder dan een half procent
van hun totale baten. In de overige kunstsectoren ligt dat percentage nog
aanzienlijk lager. De grote inzet van vrijwilligers vormt een belangrijke
bijdrage aan het realiseren van de doelstellingen van culturele instellingen,
maar het kapitaliseren van deze bijdragen heeft nog niet plaatsgevonden. 317, 318 en 319In de brief 23 968 nr 46 is aan de Kamer meegedeeld dat
in 1998 in de subsidies mediabeleid f 2 050 000,- is bespaard.
Op welke wijze is dit bedrag in 1998 alsnog besteed? (blz. 271)Kan een overzicht worden gegeven van de besteding van de subsidies
mediabeleid in 1998? (blz. 271) Kan een specificatie worden gegeven van de subsidies mediabeleid
in 1999? (blz. 271)Zoals gebruikelijk zal ik ter voorbereiding van de behandeling van de
OCenW-begroting de Kamer begin november informeren over de meest recente ramingen
van de omroepmiddelen en de gevolgen daarvan voor de budgetten van de media-instellingen.
Tevens zal ik een overzicht van de bestedingen subsidies mediabeleid 1998
en een bestedingsplan subsidies mediabeleid 1999 aan de Kamer voorleggen. 320Kan al informatie worden gegeven over het programma inzake bundeling
van geldstromen voor WSNS, achterstandenbeleid en schoolbegeleiding (n.a.v.
motie 25 409, 25) (bijlage 3, blz. 16)De Programmacommissie Beleids Onderzoek Primair Onderwijs (BOPO), die
is ondergebracht bij NWO, heeft in opdracht van OCenW een meerjarig evaluatieprogramma
(1997–2000) voor de volgende beleidstrajecten opgesteld: onderwijsachterstanden,
Weer Samen Naar School, Leerling Gebonden Financiering en Groepsgrootte/Kwaliteit.Eén van de onderzoeksprojecten uit het BOPO-programma die in uitvoering
zijn genomen, betreft de afstemming van een aantal bovenschoolse beleidsstructuren
(onderwijsachterstanden, Weer Samen Naar School en schoolbegeleiding). Het
onderzoek is in juni jl. begonnen; het eindrapport wordt in september 1999
verwacht. 321Wanneer is of wordt het verslag van de evaluatie gespreide betaling
lesgeld aan de Kamer gezonden? (bijlage 3, blz. 16)De evaluatie zal naar verwachting in mei 1999 naar de Kamer worden gezonden. 322Is er al overleg geweest over het projectvoorstel van Felix Meritis?
Zo ja, is inmiddels uitvoering gegeven aan de motie Van Nieuwenhoven hieromtrent?
(bijlage 3, blz. 19)Naar aanleiding van de motie-Van Nieuwenhoven heeft overleg plaatsgehad
met Felix Meritis. Op basis daarvan heeft Felix Meritis voor 1998 een projectvoorstel
ingediend (Memory Arena) dat inmiddels is gehonoreerd met een bijdrage van
f 400 000,-. Aanvullende projectsubsidie-aanvragen voor 1999 en
2000 zijn niet ontvangen. 323Wanneer krijgt de Kamer de informatie over de wijze van mogelijkheden
tot organisatie van vervanging en bekostiging van vervanging? (bijlage 3,
blz. 20)Zoals blijkt uit het overzicht van door bewindslieden gedane toezeggingen
waarnaar in de vraag wordt verwezen, is het onderzoek dat binnen OCenW is
verricht naar de mogelijkheden om de organisatie en bekostiging van vervanging
in het Voortgezet Onderwijs te wijzigen, onderdeel geworden van het totaal
aan Interdepartementale Beleids Onderzoeken (IBO), die eind 1997 en in de
eerste helft van 1998 zijn uitgevoerd.Het vorige Kabinet heeft besloten niet meer zelf de desbetreffende procedure
af te ronden en dus de standpuntbepaling op de verschillende IBO-onderzoeken
aan het huidige Kabinet over te laten. Op grond van de planning van de agenda
van de Ministerraad kan worden verwacht dat behandeling voor
het eind van het jaar kan plaatsvinden. Daaropvolgend zal de Kamer worden
geïnformeerd. OC&W in kerncijfers 1Gemeld wordt dat in de uitgaven per student in Nederland in de internationale
vergelijking overschat zijn, omdat in deze uitgaven ook de in Nederland verhoudingsgewijs
hoge uitgaven voor eerste geldstroomonderzoek zijn meegerekend. Is in de uitgaven
per student in alle andere landen de onderzoeksbekostiging niet meegenomen
en waarom niet? Als de onderzoeksbekostiging door de overheid voor het buitenland
zou worden verdeeld over het aantal studenten, hoe verhouden de uitgaven per
student zich dan tot elkaar? Welk percentage van de kosten per student wordt
in Nederland besteed aan eerste geldstroom onderzoek en zijn er significante
verschillen in dit percentage tussen de instellingen? (blz. 26)Volgens de definities welke binnen het OECD/INES-project worden gehanteerd
worden de onderzoekskosten die rechtstreeks aan de instellingen van wetenschappelijk
onderwijs worden toegekend meegenomen in de bepaling van de uitgaven per student.
Ook door de andere landen worden die kosten meegenomen. Probleem ontstaat
door de verschillende vormen van bekostiging van wetenschappelijk onderzoek
in de verschillende landen. Nederland kent een verhoudingsgewijs grote mate
van bekostiging van dit onderzoek via de zgn «eerste-geldstroom».
In andere landen vindt die bekostiging vaak langs andere weg plaats. In Nederland
is daarnaast het wetenschappelijk onderzoek verhoudingsgewijs sterk binnen
de instellingen van wetenschappelijk onderwijs geconcentreerd, terwijl dit
in andere landen vaak binnen onderzoeksinstituten plaatsvindt die buiten die
instellingen zijn gesitueerd.Bijna 30 percent van de uitgaven per HO-student zou toegerekend kunnen
worden aan eerste geldstroomonderzoek. Het is niet bekend of er op dit punt
verschillen zijn tussen de instellingen.Binnen het OECD/INES-project wordt thans een door Nederland geïnitieerd
onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid om de kosten per student exclusief
onderzoek internationaal op een vergelijkbare manier te bepalen. De uitkomsten
van de eerste fase van dit onderzoek komen naar verwachting eind van dit jaar
beschikbaar. 2De in- en uitstroomcijfers in figuur 2.7.3 van OC&W in kerncijfers
zijn een jaar oud. Wat zijn de uit- en instroomcijfers van 1998? (blz. 76)Op dit moment zijn er nog geen nieuwe cijfers.Gegevens m.b.t. de instroom in het studiejaar 1998/1999 komen in december
1998 beschikbaar. Uit vooraanmeldingscijfers zou afgeleid kunnen worden dat
de instroom mogelijk enkele procenten hoger zal zijn dan in het studiejaar
1997/1998.Gegevens over het aantal afgestudeerden voor het studiejaar 1997/1998
komen rond maart 1999 beschikbaar.XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Reitsma (CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GL), Lambrechts
(D66), Dittrich (D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Van
Zuijlen (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Belinfante
(PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD),
Van Bommel (SP), Barth (PvdA), Remak (VVD), Halsema (GL), Orgü (VVD)
en Wijn (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Verburg (CDA), Visser-van
Doorn (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GL), Bakker (D66), Ravestein (D66), E.
Meijer (VVD), Passtoors (VVD), Valk (PvdA), De Cloe (PvdA), Udo (VVD), Van
der Hoek (PvdA), Gortzak (PvdA), Middel (PvdA), Schreijer-Pierik (CDA), Spoelman
(PvdA), Brood (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Blok (VVD), Vendrik (GL), Rijpstra
(VVD) en Verhagen (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-VIII-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl