Gemeentelijke herindeling in een deel van Twente; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27096, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27096 nr. 4

22-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Twente zonder Twentestad2. De verdere inhoud van het wetsvoorstelBornerbroekDe nieuwe gemeente VriezenveenDe nieuwe gemeente DenekampDe gemeente OldenzaalDe nieuwe gemeente Hof van TwenteHolten en Rijssen/ positie Bathmen3. FinanciënOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27096Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 096Wet tot gemeentelijke herindeling in een deel van Twentenr. 4VERSLAGVastgesteld 22 mei 2000De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1, belast met het voorbereidend onderzoek van
dit voorstel van wet, heeft de eer van haar bevindingen als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen tijdig zal hebben beantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.1. Twente zonder TwentestadDe leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Dat de komst van Twentestad onhaalbaar is gebleken achten
deze leden spijtig. Maar zij menen dat de regering op een adequate manier
reageert op de politieke realiteit.Zij delen de mening van de regering dat spoed bij de behandeling van het
nu voorliggende wetsvoorstel prioriteit heeft. Ingang van de wet per 1 januari
2001 is van groot belang, omdat boven alles de gemeenten in de regio Twente
nu recht hebben op zekerheid omtrent hun bestuurlijke lot. De regering stelt
dat een nieuwe procedure op grond van de wet Arhi «niet zinvol en onnodig
is». Kan de regering de juridische onderbouwing van deze stelling van
een nadere toelichting voorzien, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.Ook hebben deze leden kennis genomen van de intentie van de regering om
te komen tot een Stedenband in de regio. Deze leden juichen de intentie van
de regering om de Kaderwet voor het gebied te verlengen toe. Kan de regering
nader uiteenzetten waarom zij een Stedenband een passende uitwerking van de
Kaderwet vindt? Op welke manier wil de regering concrete uitwerking geven
aan een «hernieuwde overweging» van de Stedenband? De regering
verwijst naar het positieve onthaal van de Stedenband in de Eerste Kamer,
zo schrijft zij. Heeft zij ook kennis genomen van de negatieve reactie in
de Tweede Kamer op dit concept? Krijgt de Eerste Kamer op deze wijze niet
een verkapt recht op amendement, zo vragen deze leden.De leden van de VVD-fractie betreuren het dat het wetsvoorstel inzake
de gemeentelijke herindeling van Twente heeft geleid tot het verloren gaan
van minstens één jaar ten aanzien van de ingangsdatum van de
wet. Zij hebben ten aanzien van dit wetsvoorstel nog de volgende vragen.De regering stelt in de memorie van toelichting dat een nieuwe procedure
op grond van de Wet Ahri niet zinvol en onnodig is. Hoe beoordeelt de regering
in dit licht de stelling van een aantal gemeenten dat hiermee in strijd zou
worden gehandeld met de artikelen 2, 5, 6 en 7 Wet AHRI en artikel 25 gemeentewet?Ten aanzien van de bestuurskracht van het oorspronkelijke beoogde gebied
van Twentestad ziet de regering twee alternatieven, namelijk de vorming van
een Bandstadgemeente en het bestuursconcept van de stedenband. Het eerste
alternatief acht de regering niet kansrijk.Onderschrijft de minister nog steeds de woorden van zijn ambtsvoorganger,
geuit in het debat over het wetsvoorstel (26 353) inzake de gemeentelijke
herindeling in Twente als antwoord op een vraag van de VVD-fractie, dat de
vorming van een Bandstadsgemeente de komende 25 jaar niet aan de orde is?Naar mening van de leden van de VVD-fractie is het creëren van een
vierde bestuurslaag onwenselijk.Wordt met het bestuursconcept van een stedenband geen vierde bestuurslaag
geïntroduceerd?Betekent een Stedenband niet dat de positie van de gemeenteraad en de
gemeentelijke autonomie zoals vastgelegd in de gemeentewet wordt aangetast?Ziet de regering het concept van een stedenband als een stap in de richting
van een verlenging van de Kaderwet Bestuur in Verandering?De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel
tot gemeentelijke herindeling van Twente. Alvorens in te gaan op dit voorstel
verzoeken de leden van de CDA-fractie de regering aan te geven hoe het opnieuw
indienen van een zelfde (of vergelijkbaar) voorstel zich verdraagt met wettelijke
regels en de procedure die in het bijzonder op gemeentelijke herindeling van
toepassing zijn. Wat is de reactie van de minister op de stelling van mr.
dr. J.W.M. Engels (advies aan college van B&W van de gemeente Delden,
2 mei 2000) dat «met name de Gemeentewet en de Wet Arhi geen aanknopingspunten
bieden voor het aannemen van een expliciete bevoegdheid van de minister om
in de concreet ontstane situatie zelfstandig met een aangepast – maar
formeel dus nieuw – wetsvoorstel voor de Twentse herindeling te komen.»?
Ook wordt in dit kader het Europees Handvest inzake de lokale autonomie genoemd.
Ten aanzien van de ongewijzigde onderdelen van het voorstel verwijzen de leden
van de CDA-fractie vooral naar hun inbreng bij het vorige voorstel tot gemeentelijke
herindeling Twente. Wel vragen zij de regering op dit punt indringend naar
de gevolgen van de afwezigheid van Twentestad voor deze andere onderdelen
van het voorstel. In meerdere gevallen is de regering aangaande deze deelvoorstellen
immers gekomen met een motivering in de sfeer van «een evenwichtig bestuurlijk
krachtenveld», waaruit opschaling van de gemeenten rond Twentestad zou
voortvloeien. Zij vragen de regering om een uitgebreide reactie op dit punt.
Hoewel de aan het woord zijnde leden begrip kunnen opbrengen voor het voortschrijdend
inzicht van de regering, leggen zij de vraag voor of niet beter geanticipeerd
had kunnen worden op het gevoelen in de Staten-Generaal, waar het gaat om
evident grootschalige herindelingvoorstellen Beseft de regering dat hierdoor
veel bestuurlijke onzekerheid is ontstaan? De leden van de CDA-fractie achten
in dit kader enkele woorden van de regering in de richting van alle betrokken
gemeenten op hun plaats. Ook zouden de aan het woord zijnde leden willen opmerken
dat investeringen in Twente niet nog verder moeten achterblijven: inwerkingtreding
van onderhavig voorstel op 1 januari a.s. is een must. Ook leegloop van ambtenaren
ligt op de loer bij voortdurende onduidelijkheid. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering voorts weer te geven wat het bestuurlijk overleg met het
provinciebestuur van Overijssel over de nieuw ontstane situatie heeft opgeleverd. Wat zijn de resultaten van dit overleg, in het bijzonder
met betrekking tot de gemeenten Enschede, Hengelo en Borne? Welke oplossingen
staan de regering zelf voor ogen ten aanzien van niet-vrijblijvende samenwerking?De leden van de CDA-fractie zijn er op zichzelf over verheugd dat de regering
afziet van vorming van een gemeente Twentestad. Hoewel de leden van de CDA-fractie
uitgebreide nabeschouwingen in dit kader niet zinvol achten, vragen zij de
regering aan te geven welke lessen zij uit deze geschiedenis trekken.In de memorie maakt de regering melding van twee met de Eerste Kamerfracties
besproken alternatieven voor het gesneuvelde Twentestad. Vorming van de Bandstadgemeente
acht de regering «onder de huidige omstandigheden» niet kansrijk.
Dit leidt bij de leden behorende tot de CDA-fractie tot de vraag wat het inhoudelijk
oordeel van de regering over een Bandstadgemeente is. De leden van de CDA-fractie
wijzen een dergelijke gemeente op voorhand resoluut af. Het andere alternatief
betreft de «Stedenband», bestaande uit Almelo, Borne, Hengelo
en Enschede, als bestuurlijk sterk gecoördineerde samenwerking, op grond
van de Kaderwet bestuur in samenwerking. Zij willen hier ten principale opmerken
dat de regering met het openen van discussie over dit model afstand neemt
van de door haar gehanteerde definitie van de keuzesituatie ten tijde van
de eerdere evaluatie van de samenwerking in de Kaderwetgebieden. Deze leden
roepen in herinnering dat toen óf sprake moest zijn van vorming van
een provincie-nieuwe-stijl óf van gemeentelijke herindeling. De leden
van de CDA-fractie hebben in deze afweging ook steeds een «derde weg»
betrokken. Zij verwijzen in dit kader in het bijzonder naar het knooppunt
Arnhem-Nijmegen en Brabant-zuidoost. Kort en goed, deze leden vinden deze
verruiming van het denken van de regering bestuurlijke winst. Zij leggen de
regering de vraag voor of dit model wat haar betreft ook elders toepasbaar
is.De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven hoe zij de
zelfstandige positie van Hengelo, Enschede en met name Borne kwalificeert,
ook in financiële zin. Ten aanzien van de Stedenband vragen zij een (verdere)
toelichting op de keuze Almelo toe te voegen aan de drie «Twentestad-gemeenten»
en wat is de positie van bijvoorbeeld Wierden in de nieuwe situatie En wat
is de positie van Oldenzaal in dit kader? Ook vragen zij een toelichting op
intergemeentelijke samenwerking in «overig Twente». Tenslotte
vragen de leden van de CDA-fractie naar het gewenste takenpakket van de Stedenband.
Loopt dit in beginsel één op één met het takenpakket
uit de Kaderwet? Hoe en met welk tijdpad wordt de discussie over deze bestuurlijke
maatvoering gevoerd?De leden van de fractie van D66 hebben met belangstelling en instemming
kennis genomen van onderhavig wetsvoorstel. In de gegeven omstandigheden,
gegeven de loop van het wetgevingsproces, lijkt dit het enig denkbare voorstel.
Snelle behandeling en invoering bij voorkeur per 1 januari 2001 zijn geboden.
Kan de minister ook van zijn kant hieraan medewerking toezeggen? Te lang hebben
de gemeentebesturen en ambtelijke diensten in de betrokken gemeentes in onzekerheid
verkeerd, zo ook de burgers, en het is van het grootste belang dat nu snel
definitieve zekerheid wordt verschaft. De verleiding is groot, mede gezien
de vele recent verkregen commentaren op onderdelen van het voorstel, thans
inhoudelijk in te gaan op deze onderdelen. Het zou echter in de ogen van deze
leden verkeerd zijn, en ook slecht voor de geloofwaardigheid en consistentie
van de politieke besluitvorming, om thans als waren zij spijtoptanten op delen
van het voorstel terug te komen. Dat wil niet zeggen dat de leden van de D66-fractie
niet met interesse van de reactie van Diepenheim, Aadorp, Deurningen, Weerselo,
Bornerbroek, Borne, Ootmarsum, Rijssen, Holten (zowel gemeentebesturen als
burgercomités bewonersgroepen etc.) en anderen hebben kennisgenomen,
maar de afweging over de meest wenselijke bestuurlijke herindeling van het
gebied heeft immers reeds vorig jaar plaatsgevonden en kan niet als gevolg
van het loutere feit van het terugnemen van het gedeelte Twentestad uit het
oorspronkelijke voorstel in heroverweging komen. Uiteraard behoeft het specifieke
gebied van Twentestad zoals voorzien in het eerder voorstel, bijzondere aandacht.
De leden van de fractie van D66 stemmen in deze nieuwe situatie in met het
zelfstandig laten van de gemeenten Borne, Hengelo en Enschede (ook al zouden
er argumenten te geven zijn voor samenvoeging van Hengelo en Borne) omdat
dit de status quo ante zo veel mogelijk benadert en niet prejudicieert op
eventuele toekomstige ontwikkelingen wat betreft regionale samenwerking. Immers
de regionale, gemeentegrensoverschrijdende problematiek is gebleven. De minister
maakt daarover in de memorie van toelichting op dit wetsvoorstel een paar
interessante opmerkingen. Deze leden delen de inschatting van de minister
dat een Bandstedengemeente de juridische basis kan vinden in de kaderwet.
Welke initiatieven overweegt de minister om dit proces in de gang te zetten?Uiteraard gaat het nu, zoals de minister stelt onderaan blz. 3 van de
memorie van toelichting, om het «opstarten» van de discussie,
maar deze is van groot belang en moet de aanloop zijn voor een goede regionale
regeling. De kater van het niet doorgaan bij twee gelegenheden van Twentestad
mag geen aanleiding zijn voor inactiviteit (en overigens ook niet voor triomfalisme).
Welke rol speelt de provincie overigens bij zo'n ROL-constructie, en hoe wordt
voorkomen dat het Oostelijke buitengebied van Twente wordt verwaarloosd? Wil
de minister al dit jaar, bij voorkeur voor de zomer, gesprekken entameren
met de betrokken gemeenten en de provincie?Waar het voorstel kiest voor het intact laten van Hengelo, Borne en Enschede,
zou men kunnen redeneren dat ook voor Almelo de status quo ante moet worden
hersteld. De leden van de D66-fractie delen deze opinie niet, ook al zal dit
door Borne worden betreurd (zie brief gemeente Borne aan de Kamer d.d. 10
mei 2000). Op het eerste gezicht schuilt een element van rechtsonzekerheid
in het voorstel (Borne wordt niet opgegeven, en mag dus ook niet worden opgeknipt,
redeneert het gemeentebestuur), maar naar de mening van deze leden zijn er
nog steeds voldoende eigenstandige argumenten om Almelo, zeker nu de fusie
met Wierden niet doorgaat, te versterken met delen van Vriezenveen, Wierden,
en dus ook Borne. De ruimtenood van Almelo brengt de noodzaak hiervan met
zich mee. Wat vindt de minister van de argumenten van Borne en acht hij Borne
zonder Bornerbroek krachtig genoeg om voorshands zelfstandig voort te bestaan
Overweegt de minister nog wijzigingen in het grensbeloop van de gemeente Hengelo
nu Twentestad niet doorgaat?Ten slotte speelt hier nog de principiële kwestie, aangekaart op
verzoek van een aantal gemeenten in het gebied door mr. Engels, hoofddocent
Staatsrecht RU Groningen, of er niet een nieuwe Arhi-procedure opgestart had
moeten worden door de minister. In de memorie van toelichting merkt de minister
zeer terloops en beknopt op dat een nieuwe Arhi-procedure «niet zinvol
en onnodig is». Kan de minister nog eens uitvoerig juridische adstrueren
waarom dit zo is? Kan hij daarbij meer in het bijzonder aandacht schenken
aan de argumenten die door Engels zijn genoemd zoals het Europees Handvest
inzake lokale autonomie, artikel 124, eerste lid, Grondwet, de relatie met
de Gemeentewet (artikel 282 en verder) en de Wet Arhi (de huidige vigerende
wet 1991)? Of handelt de minister reeds in de geest van de nieuwe Wet Arhi?
Kan de minister ingaan op de aard van het bestuurlijk overleg met de betrokken
gemeenten en de provincie dat blijkens blz. 2 memorie van toelichting heeft
plaats gevonden? Zoals de regering bekend mag zijn, zijn de leden van de GroenLinks-fractie
geen principieel voor of tegenstander van gemeentelijke herindelingen. Elke
fusie moet op zijn eigen merites worden beoordeeld. Argumenten moeten de doorslag
geven. Bij gemeentelijke herindelingen staat de kwaliteit van het lokale bestuur
centraal. Maar de wetswijzigingen tot herindeling die in de Tweede Kamer besproken
worden gaan nog altijd uitsluitend over de kwantiteit van het ambtenarenapparaat
en over de omvang van het bestuur. Alternatieve wijzen om de ambtelijke en
politieke bestuurskracht te vergroten komen helaas niet of nauwelijks aan
de orde. Deze leden vinden het teleurstellend dat de regering tot nu toe te
weinig aandacht heeft voor oplossingen als vormen van intergemeentelijke samenwerking,
regionale oplossingen of een versterkte rol van de provincies.Al meer dan 30 jaar wordt er gediscussieerd over institutionele vernieuwing
van het openbaar bestuur. Eind jaren tachtig toonde onderzoeken aan dat vele
maatschappelijke vraagstukken het gemeentelijk niveau overstijgen. Die discussie
verzandde echter al snel in een theoretische structuurdiscussie, terwijl de
aanleiding – de gemeentegrens overstijgende maatschappelijke vraagstukken –
buiten beeld verdween. De voorliefde voor grote gemeenten werd in 1995 vastgelegd
in «Het beleidskader gemeentelijke herindeling», met een herziening
in 1998. Dit beleidskader werd leidraad voor de provincies, met als gevolg
dat bestuurlijk zo ongeveer heel Nederland op de schop werd genomen. De laatste
tien jaar werd schaalvergroting toegepast onder het motto dat grote gemeenten
beter voor hun gemeentelijke taken zijn toegerust dan kleine. Dat blijkt evenwel
niet uit de onderzoeken die daarnaar zijn verricht. Integendeel.Ten eerst blijkt uit onderzoek van SGBO dat driekwart van de gemeenten
gebruik maakt van organisatieadviesbureaus en interim-managers, zonder dat
de gemeenteraden hierop goede controle uitoefenen. Hoe groter de plaats, hoe
vaker er een beroep wordt gedaan op «externen», en hoe minder
de betrokkenheid van de gemeenteraad. Kun je dan staande houden dat grote
gemeenten zo veel beter zijn toegerust voor het zelfstandig uitoefenen van gemeentelijke taken dan kleine gemeenten?Ten tweede, is het niet zo dat de alternatieven voor gemeentelijke samenvoeging
in een periode van technologische vernieuwing en internet zich momenteel nadrukkelijker
dan ooit aandienen? Zo wordt OverheidsLoket2000 inmiddels al wel het alternatief
voor samenvoeging van gemeenten genoemd. Zou het OL2000 volgens de minister
niet een enorme bijdrage kunnen leveren aan versterking van de kwaliteit van
gemeenten, zowel groot als klein?Ten derde wordt de gedachte dat schaalvergroting een gunstige uitwerking
heeft op de kwaliteit van bestuurders ook niet gestaafd door de onderzoeken
die zijn gedaan. Het rapport «Gemeenten in ontwikkeling» van Toonen,
van Dam, Glim en Wallagh uit 1998 heeft als conclusie opgeleverd dat niet
kan worden vastgesteld of heringedeelde gemeenten beter zijn gaan functioneren,
maar wel dat gemeenten na herindeling groter zijn geworden – incluis
de afstand burger-bestuur.Teleurstellend in de nu al decennia durende discussie over het openbaar
bestuur, is naar het oordeel van de leden van de GroenLinks-fractie het gebrek
aan creativiteit. De ministers komen maar niet verder dan «meer van
hetzelfde». Zijn er problemen die de gemeentegrens overstijgen? Dan
de gemeenten vergroten! Het lijkt daarmee vaak of maatschappelijke ontwikkelingen
aan de landelijke politici voorbij gaan. Toenemend – en mede onder invloed
van Europa – wordt echter gesproken van de regio als de motor van de
economische en maatschappelijke ontwikkelingen. Dat geldt nu al, maar in de
toekomst zeker. De regering moet toch ook weten dat maatschappelijke vraagstukken
zich in toenemende mate afspelen op regionaal niveau, in regio's die elkaar
op de verschillende beleidsterreinen ook nog eens overlappen. Zo'n feitelijke
constatering vraagt om flexibele samenwerkingsverbanden. Binnen het huidige beleid is er geen structurele oplossing voor het aanpakken
van maatschappelijke vraagstukken op regionale schaal. Intussen kunnen we
constateren dat er gemeenten zijn die de maatschappelijke vraagstukken niet
in hun eentje meer kunnen oplossen. De provincie aandragen als oplossing is
meestal weer teveel van het goede: de provincies zijn een schaal te groot.
Er is dus een of andere vorm van regionaal bestuur nodig. De huidige regiobesturen
volgens een getrapt systeem voldoen niet. Onvoldoende slagkracht en geen democratische
controle. Bovendien zitten regiobesturen in het keurslijf van het bundelings-
en integratie vereiste van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen. Gemeentebesturen
moeten niet alleen met elkaar samenwerken, maar ook met bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties. Probleemgerichte samenwerking op maat, toegesneden op de maatschappelijke
vraagstukken.Tal van regio's zijn op zoek naar een werkbare situatie die weg van samenwerking
al ingeslagen. Zoals de regio's Amsterdam en Rotterdam en de regio Arnhem/Nijmegen,
het KAN. Jarenlang stond de Amsterdamse regio niet bepaald bekend als een
regio, waar de centrumstad goed samenwerkte met de randgemeenten. Maar ongeveer
3 jaar geleden is naast het officiële kaderwetorgaan ROA de RSA opgericht,
waarbij de provincie nauw is betrokken. Samenwerking met behoud van gemeentelijke
autonomie is daarbij uitgangspunt en met deze nieuwe aanpak worden positieve
resultaten geboekt.In toenemende mate wordt er ook in allerlei publicaties gepleit voor een
andere inrichting van het decentrale bestuur. De directeur van de VNG, professor
Van der Berg, pleit onder verwijzing naar de regio Amsterdam voor intensievere
samenwerking in de regio's. Professor Elzinga wijst eveneens op de wenselijkheid
van samenwerking op regionale schaal en verwijst daarbij naar een onderzoek
dat professor Zijderveld in Amerika heeft gedaan. Burgemeester Vreeman van
Zaanstad heeft het over goed nabuurschap, en wethouder Depla van Nijmegen
pleit voor andere (bestuurlijke) omgangsvormen.De tijd lijkt rijp voor een andere aanpak. Zijn de signalen uit de samenleving
reden voor de minister om het huidige beleid te herzien? Het lijkt de leden
van de GroenLinks-fractie dat er aanleiding genoeg is om serieus werk te maken
van een niet vrijblijvende strategische samenwerking tussen gemeenten op regionaal
niveau. Met behoud van lokale autonomie. Aard en schaal van samenwerking is
afhankelijk van aard en schaal van de zich aandienende vraagstukken. De provincie
wordt in een actieve rol bij die samenwerking betrokken en dient indien nodig
knopen door te hakken.De door minister Peper ingestelde stuurgroep Krachtige Gemeenten heeft
onlangs aan de minister het rapport «Gemeenten: Méér dan
lokaal bestuur» aangeboden. Hoewel naar de smaak van de leden van de
GroenLinks-fractie nog teveel wordt ingezet op gemeentelijke schaalvergroting,
wordt daarin toch een interessante gedachte ontvouwd. Kern daarvan is een
niet vrijblijvende strategische samenwerking van gemeenten op regionale schaal.
Met de provincie in een actieve, maar niet dominante rol. Wordt die wending
door deze minister overgenomen?De leden van de GroenLinks-fractie steunen de minister in zijn opvatting
dat de gewenste schaal van gemeenten altijd een kwestie van maatwerk is. Zij
vrezen echter dat de afweging niet altijd objectief is. Ook deze minister
lijkt met dit wetsvoorstel weer een voorstander te zijn van grote «robuuste»
gemeenten. Dogma's als «big is beautiful» dreigen dan het debat
te domineren. Deze leden zijn van mening dat de besluitvorming over gemeentelijke
herindelingen moet worden voorafgegaan door een inventarisatie van de problemen
waar de betrokken gemeenten mee kampen, een analyse over de wijze waarop een
herindeling deze problemen kan verhelpen en de gevolgen die dit zal hebben
voor de overige taken van de gemeenten. Gemeenten zijn immers
niet alleen dienstverlener en medeoverheid, maar vormen ook het bestuur van
een gemeenschap.Daarom allereerst een aantal opmerkingen over de procedurele kant van
het wetsvoorstel. Tot ongenoegen van de leden van de GroenLinks-fractie biedt
de minister hier een voorstel van wet aan zonder de daarvoor noodzakelijke
procedures van zorgvuldig bestuurlijk handelen te bewandelen. Een nieuwe wet
betekent naar het oordeel van deze leden ook een nieuwe ronde van inspraak.
Artikel 187, eerste lid, van de wet Arhi verplicht hier naar hun mening ook
toe. Zij zien zich gesteund door enige artikelen van staatsrechtsgeleerden,
waaronder de heer Engelen van de RUG. Waarom meent de regering deze zorgvuldigheden
bij het indienen van deze wet te kunnen overslaan? Tevens wijzen de leden
van deze fractie op de mogelijkheid die in de normale procedure bestaat zich
te wenden tot de commissie Van Splunder, welke mogelijkheid door dit wetsvoorstel
in onderhavige plannen node wordt gemist. Deze leden lezen in de memorie van
toelichting dat er bestuurlijk overleg heeft plaatsgevonden over de nieuw
ontstane situatie, maar hoe zit het met de wensen van de betrokken gemeenten
met betrekking tot die nieuwe situatie? Is de minister bereid het lokale bestuur
alsnog toegang tot die commissie te geven, indien daartoe behoefte zou bestaan?In het wetsvoorstel staan wel enige overzichten van op te heffen en samen
te voegen gemeenten, maar ontbreken de inwonersaantallen van voor en na de
herindeling. Zou de minister die getallen ter informatie in de nota naar aanleiding
van het verslag willen opnemen? Ook hebben de leden van de GroenLinks-fractie
behoefte aan een overzicht met de standpunten van de verschillende gemeentebesturen
op het wetsvoorstel zoals die uit het bestuurlijk overleg met betroffen gemeenten
zal zijn naar voren gekomen. Zou de minister ook deze informatie in zijn antwoord
willen opnemen?Inhoudelijk zijn de leden van de GroenLinks-fractie positiever, althans
voor wat betreft de oplossing die wordt aangedragen voor Bandstad en Twentestad.
In het verlengde van de gedachten die deze leden eerder in deze bijdrage over
intergemeentelijke samenwerking uitdragen, hebben zij reeds bij het eerste
wetsvoorstel tot herindeling van Twente het verzoek aan de minister gedaan
de mogelijkheden van een structurele samenwerking tussen de steden Almelo,
Hengelo en Enschede te onderzoeken. Helaas was dit verzoek al die tijd aan
dovemansoren gericht. Zij willen er nogmaals op wijzen dat het vorige herindelingvoorstel
Twente tot stand kwam omdat na het mislukken van de stadsprovincie Twente
er op de automatische piloot en in navolging was het landelijke beleid is
overgegaan tot gemeentelijke samenvoeging. Eerder hebben zij dat reeds betreurd.
Op basis van een analyse van de maatschappelijke vraagstukken, had de provincie
namelijk in samenspraak met de regio objectief kunnen bekijken wat de beste
oplossing voor de regio zou zijn en dan was men zeker niet op het wanproduct
Twentestad uitgekomen.De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij verrast dat de minister nu
alsnog kiest voor de mogelijkheid van een stedenband tussen Almelo, Borne,
Hengelo en Enschede. Daarmee zal ook de beëindiging van de kaderwet per
1/1/2003 ter discussie komen te staan, en deze wellicht zelfs kunnen worden
uitgebreid naar nieuwe gebieden. De leden van deze fractie zijn blij met dit
deel van de memorie van toelichting omdat zij altijd hebben gepleit voor stadsprovincies,
en om indien daarvoor onvoldoende draagvlak zou bestaan in de regio over te
gaan naar een vorm van intergemeentelijke samenwerking. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen de minister op welke termijn hij die ontwikkeling in het beleid met
de Kamer wil bediscussiëren Ook vragen zij de minister om in het kader
van die ontwikkeling en in samenhang met de rol voor de provincie en het grotestedenbeleid
de decentrale takendiscussie met de Kamer aan te gaan. De leden van de SP-fractie hebben met afkeuring kennis genomen van onderhavig
wetsvoorstel. Voor hen blijven de bezwaren, die zij bij de schriftelijke en
mondelinge behandeling van het wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling
van Twente (kamerstukken 26 353) naar voren hebben gebracht, onverminderd
van kracht.De leden van de SP-fractie zijn van mening dat met het uitzonderen van
het onderdeel Twentestad een geheel nieuwe situatie is ontstaan in Twente.
De vorming van Twentestad vormde immers de kern van het herindelingvoorstel
De overige herindelingvoorstellen werden in direct verband gebracht met de
vorming van Twentestad. Nu de vorming van Twentestad niet doorgaat, zijn de
leden van de SP-fractie van mening dat de situatie in Twente opnieuw bekeken
moet worden.Volgens de heer mr. dr. J.W.M. Engels, universitair hoofddocent Staatsrecht
te Groningen, heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
niet de expliciete bevoegdheid «eigenstandig» een herindelingprocedure
in gang te zetten. Graag vernemen de leden van de SP-fractie een reactie hierop.
De leden zijn van mening dat zorgvuldigheid boven snelheid gaat, zeker gezien
de bezwaren die in Twente nog altijd bestaan tegen de voorgestelde herindeling.
Zorgvuldigheid komt in hun ogen neer op het volledig overdoen van het herindelingproces
De mening van de Twentenaren en de Twentse gemeentebesturen dient opnieuw
te worden gehoord en betrokken te worden bij de uiteindelijke besluitvorming
op provinciaal en nationaal niveau.De leden van de fracties van GPV en RPF hebben met gemengde gevoelens
kennis genomen van het wetsvoorstel. Zij herinneren eraan dat zij indertijd
tegen het wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling van Twente (Kamerstuk
26 353) hebben gestemd, met name omdat zij vonden dat door de vorming
van een ook in het gebied omstreden gemeente Twentestad het bestuurlijk evenwicht
in Twente en in Overijssel zou worden verstoord. Zij hebben dan ook met grote
interesse de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer gevolgd en
daarbij geconstateerd dat hun bezwaren ook in die Kamer breed leefden. Het
verheugt deze leden dat de gemeente Twentestad er niet komt.De genoemde leden hebben wel de nodige vragen bij de gevolgde procedure.
Zij vragen waarom de regering ervoor gekozen heeft het wetsvoorstel vóór
de afronding van de behandeling in te trekken in plaats van het eindoordeel
van de Eerste Kamer af te wachten. Zij kunnen dit moeilijk anders zien dan
als een impliciete erkenning dat de argumenten voor een gemeente Twentestad
minder sterk waren dan tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede
Kamer door de ambtsvoorganger van de minister werd gesuggereerd. Toen werd
de vorming van Twentestad verdedigd met een visie dat de congruentie van belangen,
van oriëntaties en van toekomstige oriëntaties, economisch, sociaal
en cultureel tussen met name Hengelo, Borne en Enschede, het werken aan een
nieuwe stad noodzakelijk maakte (Handelingen Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999,
blz. 72–4215). Heeft de regering, getuige de intrekking van het wetsvoorstel,
inmiddels zelf deze visie los gelaten?De leden van de fracties van GPV en RPF constateren vervolgens, dat de
gang van zaken tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer
de indruk bevestigt, dat de regering meewerkt aan de uitoefening van een verkapt
amendementsrecht door de Eerste Kamer. Immers, de regering heeft zich er vóór
de intrekking van het wetsvoorstel van vergewist dat de bezwaren van een meerderheid
zich beperkten tot de vorming van Twentestad en bij het verzoek de behandeling
van het wetsvoorstel aan te houden aangekondigd voornemens te zijn een wetsvoorstel
in te dienen «teneinde het niet omstreden deel van het wetsvoorstel
te kunnen realiseren». Wat is in materiële zin het verschil tussen
deze gang van zaken en de aanvaarding door de Eerste Kamer van een amendement
op het oorspronkelijke wetsvoorstel? Was het ook tegen deze achtergrond niet juister geweest als de stemming in de Eerste Kamer was afgewacht,
waarna de regering zelfstandig had kunnen beoordelen welk voorstel met betrekking
tot de herindeling van Twente zij zou doen?De leden van de fracties van GPV en RPF zijn van mening, dat het voorliggende
wetsvoorstel een volwaardig wetsvoorstel is, waarover dan ook terecht het
advies van de Raad van State is gevraagd. Zij begrijpen echter niet waarom
de regering concludeert dat een nieuwe procedure op grond van de Wet algemene
regels herindeling niet zinvol en onnodig is. Uit welke bepalingen in de Gemeentewet
en de Wet algemene regels herindeling leidt zij af dat voor dit wetsvoorstel
een normale procedure niet nodig is? Mogelijk tijdverlies kan toch geen argument
zijn om zich niet aan de wet te houden?Deze leden menen overigens, dat er niet bij voorbaat vanuit gegaan kan
worden dat een nieuwe procedure slechts tot een herhaling van bekende standpunten
zou leiden. De bestuurlijke verhoudingen in Twente worden immers in dit wetsvoorstel
wezenlijk anders dan in het eerdere wetsvoorstel. De schaalgrootte van de
gemeenten in het landelijke gebied was mede ingegeven door de schaal van de
gemeente Twentestad.Kan worden meegedeeld wat de inhoud is geweest van het bestuurlijk overleg
met de betrokken gemeenten en het provinciebestuur van Overijssel? Was hierbij
sprake van overleg in de zin van uitwisseling van argumenten voor of tegen
verschillende opties? Of bleven de gesprekken beperkt tot de vraag hoe zo
snel mogelijk het resterende deel van het wetsvoorstel tot wet kon worden
verheven?Het is de leden van de fracties van GPV en RPF opgevallen, dat de overwegingen
rond het thema «Twente zonder Twentestad» vrijwel geheel ontleend
zijn aan de discussie tussen de regering en de Eerste Kamer. Deze leden menen
dat de eerste vraag in dit verband moet zijn of een goed oordeel gevormd kan
worden over de herindeling van de rest van Twente als onduidelijk is wat met
het economische en bestuurlijke hart, te weten Hengelo, Borne en Enschede,
gaat gebeuren. Een grote Bandstadgemeente is in hun ogen niet alleen niet
kansrijk maar ook zeer ongewenst. Maar is dan een Stedenband als kader voor
samenwerking onder de gegeven omstandigheden de enige optie? De regering stelt
dat met name dit concept hernieuwde overweging verdient, maar of dit concept
werkelijkheid zal worden is onduidelijk.De genoemde leden constateren dat de aan het eerdere wetsvoorstel ten
grondslag liggende visie op de bestuurlijke verhoudingen in Twente niet meer
aan dit wetsvoorstel ten grondslag kan liggen. Welke visie is hiervoor dan
in de plaats gekomen? Is in die visie nog plaats voor enigerlei grenscorrectie
of herindeling binnen het voor Twentestad gedachte gebied? Waar zal met name
Hengelo haar toekomstige ruimtebehoefte moeten vinden? Op grond waarvan gaat
de regering er impliciet vanuit, dat de schaal van de overige gemeenten in
Twente niet beïnvloed wordt door het niet doorgaan van Twentestad?Nu de regering kiest voor heroverweging van het concept van de Stedenband
als kader voor samenwerking rijst de vraag of zij hiermee niet de weg effent
voor hetzelfde concept rond andere grote steden zoals Den Haag en Eindhoven.
Waarom zou in Haaglanden en Zuidoost-Brabant niet mogelijk zijn wat kennelijk
wel mogelijk is in Twente, zullen tegenstanders van uitbreiding van het grondgebied
van Den Haag en Eindhoven de regering voorhouden. Wat is het antwoord van
de regering op die vraag?De leden van de fracties van GPV en RPF missen een inhoudelijke argumentatie
voor de schaal van de afzonderlijke herindelingvoorstellen in het licht van
de nieuwe bestuurlijke verhoudingen in Twente. Zij hebben de indruk dat deze
argumentatie nu duidelijk zwakker is door het niet doorgaan van Twentestad.
Zij hebben de neiging nu eerder een vergelijking te maken met de schaal van
de gemeenten zoals deze vermoedelijk zal worden in de rest van de provincie. De leden van de SGP-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis genomen
van het nieuwe wetsvoorstel betreffende de gemeentelijke herindeling in een
deel van Twente. Enerzijds zijn zij positief over het feit dat het voor hen
een zeer bezwaarlijke onderdeel van het oude wetsvoorstel, Twentestad, niet
meer in het nieuwe opgenomen is. Anderzijds houden zij ernstige vragen en
twijfels bij nut en noodzaak van de herindeling in de omliggende gemeenten.
Los van de inhoudelijke aspecten zijn zij van mening dat de door de regering
gevolgde procedure ter voorbereiding van dit wetsvoorstel niet juist is. In
het onderstaande gaan zij eerst in op de procedure, om vervolgens vragen te
stellen en opmerkingen te maken bij het wetsvoorstel zelf. Daarbij zijn voor
de aan het woord zijnde leden vele vragen die destijds bij het vorige wetsvoorstel
bij hen leefden (Kamerstuk 26 353) nog steeds relevant: waar nodig zullen
zij daarnaar verwijzen.De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering bij de totstandkoming
van het nieuwe wetsvoorstel als volgt gehandeld heeft. Het oude wetsvoorstel
heeft een kleine meerderheid gehaald in de Tweede Kamer. De Eerste Kamer was
unaniem tegen het voorstel vanwege het onderdeel Twentestad. Omdat de regering
echter een dusdanig gewicht aan de herindeling in Twente toekende, moest toch
op de een of andere manier – ook zónder Twentestad – de
rest van het herindelingvoorstel toch kracht van wet verkrijgen. De regering
besloot het wetsvoorstel in te trekken en een nieuw wetsvoorstel uit te schrijven.
Dat laatste voorstel is geheel identiek aan het eerste, met uitzondering van
het deel Twentestad.Omdat er formeel sprake is van een nieuw wetsvoorstel, zou formeel ook
de wettelijke voorbereidingsprocedure gevolgd moeten worden. Dat zou erop
neerkomen dat de provincie, na open overleg met de betrokken gemeenten, de
minister een ontwerpregeling aangeboden zou moeten hebben. Daarop kan de minister
dan weer zijn wetsvoorstel baseren. In het geval van Twente heeft de minister
er echter voor gekozen om onmiddellijk na het besluit tot intrekking een nieuw
wetsvoorstel, na voorlegging aan de Raad van State, bij de Tweede Kamer in
te dienen. De aan het woord zijnde leden stellen vast dat de minister dus
het initiatief genomen heeft. Zij vragen hoe zich dit verhoudt tot artikel
287, tweede lid, van de Gemeentewet. Dit artikel bepaalt dat «Onze Minister»
de herindeling alleen dan zelf ter hand mag nemen wanneer hij het provinciaal
bestuur wel uitgenodigd heeft tot voorbereiding van de herindeling, maar dat
bestuur toch niet binnen drie maanden aan die uitnodiging gehoor geeft. Van
die laatste situatie is, in de visie van de leden van de SGP-fractie, met
betrekking tot het nieuwe wetsvoorstel absoluut geen sprake. Is de regering
het ermee eens dat in de wet de door haar gemaakte figuur niet voorkomt? Hoe
dan ook zijn immers toch, zelfs wanneer Onze Minister gebruik zou mogen maken
van artikel 287, tweede lid, Gemeentewet, de artikelen 2, 5, 6 en 7 van de
Wet algemene regels herindeling aan de orde? Deze leden verzoeken de regering
in dit verband ook in te gaan op de betekenis van artikel 5 van het Europees
Handvest inzake lokale autonomie en artikel 124, eerste lid, van de Grondwet.
Ook deze leden vragen de regering om in dit verband ook aandacht te besteden
aan het advies van mr. dr. J.W.M. Engels, dat aan verschillende van de betrokken
gemeenten gezonden is.De redenering van de regering is dat, materieel gezien, het nieuwe voorstel –
met uitzondering van Twentestad – niet afwijkt van het oude, en dat
daarom het overdoen van de voorbereidingsprocedure zinloos zou zijn. De kracht
van deze redenering hangt thans voor een deel af van de vraag of men het nieuwe
wetsvoorstel ook inhoudelijk beoordeelt als duidelijk anders dan het oude.
De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de regering zelf ook het belang
van deze vraag inziet, daar waar zij zich afvraagt «in hoeverre een
gemeentelijke herindeling in Twente ook zonder Twentestad voldoende urgent
is om tot stand gebracht te worden» (blz. 3 memorie van toelichting).
De aan het woord zijnde leden hebben tevens geconstateerd dat
in de memorie van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag bij
het vorige wetsvoorstel de regering als volgt de herindelingen beargumenteerde:
omdat Enschede, Hengelo en Borne samengevoegd moeten worden, dienen ook de
buurgemeenten versterkt te worden. Kortom, er is een inhoudelijke samenhang
in het (nu ingetrokken) wetsvoorstel tussen het onderdeel Twentestad en de
voornemens ten aanzien van de buurgemeenten. Voormalig minister Peper sprak
tijdens de behandeling in de Tweede Kamer over de «nieuwe evenwichten
die door het totale wetsvoorstel ontstaan» (Handelingen Tweede Kamer,
1998–1999, pp. 72–4215, 72–4229). Deze leden citeren ter
nadere onderbouwing de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in zijn memorie van antwoord aan de Eerste Kamer van 25 augustus 1999, daar
waar hij de mogelijkheid van splitsing van het toen voorliggende voorstel
bespreekt: «De vorming van Twentestad maakt immers een integraal onderdeel
uit van het wetsvoorstel: een sterke centrumgemeente omringd door krachtige
(plattelands)gemeenten. Vanaf het begin van de herindelingprocedure is het
bestuurlijke vernieuwingsproces gericht geweest op het totale gebied van Twente.
Daaraan liggen inhoudelijke argumenten ten grondslag. Het is ongewenst–
gelet op de samenhangen in dat bestuurlijk voorstel – en praktisch onmogelijk
de uitkomsten van de verschillende onderdelen van dit proces los van elkaar
te beschouwen en aparte beslissingen over het stedelijk gebied en het landelijk
gebied van Twente te nemen.» (Eerste Kamer, 1998–1999, 26 353,
nr. 238b, blz. 4). Louter om deze reden (omdat er materieel een heel ander
voorstel voorligt) zou de regering toch reeds garant hebben moeten staan voor
het opnieuw houden van open overleg met de betrokken gemeenten alvorens dit
nieuwe voorstel in te dienen, zo vragen deze leden?Deze leden merken in dit verband op dat de gemeenten Ootmarsum, Diepenheim,
Ambt Delden en Markelo openlijk hun kanttekeningen gezet hebben bij de gevolgde
procedure. Ook heeft de gemeente Ootmarsum laten weten dat met het niet doorgaan
van Twentestad de samenhang van het oude wetsvoorstel (tussen Twentestad en
de te versterken buurgemeenten) niet meer aanwezig is in het nieuwe, en dat
daarom de overige herindelingen in Twente niet zonder meer door kunnen gaan:
de situatie in geheel Twente zou opnieuw moeten worden beoordeeld. Hoe beoordeelt
de regering deze opvatting?De leden van de SGP-fractie zijn verheugd dat de zelfstandigheid van de
gemeenten Enschede, Hengelo en Borne gewaarborgd is nu Twentestad buiten het
nieuwe wetsvoorstel gehouden is. In het verslag bij het vorige wetsvoorstel
hebben deze leden gesteld dat zelfstandigheid voor elk van de drie gemeenten
volstrekt voor de hand lag.De minister stelt op blz. 3 van de memorie van toelichting een alternatief
voor in de zin van een juridisch regime van sterk gecoördineerde samenwerking.
Deze leden verzoeken de regering dit alternatief nader uit te werken. Het
heeft immers consequenties voor zowel de wijze waarop de drie gemeenten zullen
moeten samenwerken, als voor de rol van de provincie, als – volgens
de regering – voor het voortbestaan van de Kaderwet bestuur in verandering.
Hoewel het bedoelde juridische regime niet verankerd is in de artikelen van
het wetsvoorstel en instemming met het onderdeel van het voorstel betreffende
Enschede, Hengelo en Borne niet binding impliceert aan de passages hierover
in de memorie van toelichting, achten deze leden het toch wenselijk dat de
regering duidelijk aangeeft aan welke vorm van intensievere samenwerking zij
denkt.2. De verdere inhoud van het wetsvoorstelBornerbroekDe gemeente Borne wordt in de voorliggende voorstellen fors «geamputeerd».
Heeft de regering overwogen om het grensbeloop tussen Almelo en
Borne anders te kiezen nu Borne zelfstandig blijft? In het bijzonder vragen
de leden van de CDA-fractie een toelichting op de keuze om Bornerbroek wél
van Borne af te scheiden. Wat is de ratio hiervan? Zij neigen ernaar alle
onderdelen van voormalig Twentestad gelijk te behandelen, dus ook ongewijzigd
ten aanzien van Bornerbroek. Kunnen immers door de regering (maar niet door
de aan het woord zijnde leden) ervaren knelpunten ten aanzien van Almelo niet
in het kader van de Stedenband worden behartigd? Ze vragen de regering om
een heroverweging op dit punt.Uit de voorstellen blijkt dat de gemeente Borne het kerkdorp Bornerbroek
in zijn geheel aan Almelo kwijtraakt, aldus de leden van de GroenLinks-fractie.
Waarom meent de minister in strijd met het eerder ingenomen standpunt ten
aanzien van een zelfstandig Borne thans 40% van het grondgebeid te moeten
overdragen? Waarom kan Almelo niet door middel van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
aan de benodigde ontwikkelingsbehoeften voldoen? Heeft deze wetswijziging
draagvlak in de regio? Waarom accepteert de minister niet de voorstellen zoals
die in de Eerste Kamer zijn aanvaard? Kan een zelfstandig Borne ook 25 jaar
verder zonder Bornerbroek? Is het verstandig een zelfstandig Borne een groot
deel van haar grondgebied te ontnemen?Op welke termijn heeft Almelo behoefte aan een ontwikkelingsmogelijkheid
in zuidelijke richting? Deze leden begrijpen dat de overgang van de kern van
Wieden naar Almelo volgens de regering niet noodzakelijk is. Is de overgang
van de kern van Wierden naar Almelo ook niet wenselijk? Indien getalscriteria
ontbreken in het beleidskader gemeentelijk herindelingbeleid wordt de keuze
voor opheffen of samenvoegen van gemeenten dan niet arbitrair? Wat is het
oordeel van de gemeente Aadorp en haar inwoners over samenvoeging met Almelo?
Is het niet zo dat men zich liever bij Vriezenveen aansluit?Met betrekking tot Borne doet zich de naar de mening van de leden van
de SGP-fractie de indringende vraag voor waarom de in het vorige voorstel
voorgestelde grenscorrecties ook in het huidige voorstel gehandhaafd blijven.
Wie immers de kaart beziet, moet constateren dat een bijna gehalveerde gemeente
Borne over zal blijven. Deze leden vragen de regering of afsplitsing van de
kern Bornerbroek met het omliggende gebied naar de gemeente Almelo strikt
noodzakelijk is in verband met de ruimtebehoefte van deze laatste gemeente.
De regering geeft zelf immers al aan dat uitbreiding van Almelo in principe
noordwaarts geschiedt en dat de zuidelijke ontwikkeling richting Bornerbroek
slechts «aanvullend» is (blz. 4 memorie van toelichting)? Welke
zwaarwegende redenen blijven dan nog over om zo'n groot deel van Borne toe
te voegen aan Almelo? Zou de regering in dit verband aandacht willen besteden
aan het feit dat er in de kern Bornerbroek groot draagvlak bestaat voor de
variant Delden-Plus?Voor hun opmerkingen ter zake de grenscorrectie tussen Borne en Almelo
verwijzen de leden van de SGP-fractie naar het hiervoor gestelde.Deze leden betuigen hun instemming met de keuze van de regering om ook
Wierden zelfstandig te laten. Dat «het belang van het handhaven van
de zelfstandigheid van een levenskrachtige plattelandsgemeente» de doorslag
daarvoor heeft gegeven, stemt geheel overeen met het oordeel van deze leden
over de desbetreffende gemeente.De nieuwe gemeente VriezenveenDe leden van de CDA-fractie zijn nog steeds niet overtuigd van de noodzaak
tot samenvoeging van de gemeenten Den Ham en Vriezenveen. Van een evident
knelpunt is geen sprake. De nieuwe gemeente DenekampDe leden van de CDA-fractie blijven van mening dat aangaande de gemeente
Ootmarsum sprake is van een dusdanige specifieke (met name cultuurhistorische)
situatie en problematiek dat zelfstandigheid voor de hand ligt.De leden van de GroenLinks-fractie vragen ten eerste of er wel voldoende
draagvlak voor dit voorstel tot samenvoeging is onder de lokale bevolking.
Ten tweede willen zij weten of samenvoegen van deze gemeenten niet een enorme
uitgestrekte gemeente oplevert, die daardoor noodgedwongen juist verder af
zal staan van de verspreide bevolking dan in de huidige opgedeelde situatie?
Ontstaat naar het oordeel van de minister door de samenvoeging niet een bestuurlijke
organisatie die verder van de burger af zal staan en minder service kan bieden
dan in de huidige situatie het geval is? Waarom kiest de regering dan toch
voor deze oplossing?De leden van de SGP-fractie merken op dat hun vragen in het verslag bij
het vorige wetsvoorstel betreffende het met de grenswijzigingen tussen Weerselo
en Enschede respectievelijk Hengelo vooruitlopen op planologische beslissingen
nog steeds niet beantwoord zijn (zie TK 1998–1999, 26 353, nr.
5, p. 32). Zou de regering dat antwoord alsnog willen verschaffen? Deze leden
herhalen hun vragen uit het bedoelde verslag betreffende het functioneren
van de huidige gemeenten. Zij moeten overigens tot hun teleurstelling concluderen
dat de regering in de MvT slechts één argument (ontleend aan
de bestaande situatie) noemt voor samenvoeging: het inwonertal van de drie
gemeenten is te klein. Met het oog hierop verzoeken zij de regering nader
in te gaan op de samenhang tussen inwonertal en herindeling.De gemeente OldenzaalDe leden van de CDA-fractie willen stipuleren dat zij het een onzinnige
redenering vinden dat Oldenzaal «milieu- en boscompenserende maatregelen»
nodig heeft. Wat wordt over bedoeld gebied gezegd in het vigerend streekplan?
Wordt in dit planfiguur niet dit type keuzes gemaakt? De regering gaat in
het wetsvoorstel uit van het aangenomen amendement Barth, maar de hierbij
betrokken bewoners zijn nooit gehoord ingevolge de Wet Arhi. Had dat niet
behoren te gebeuren nu er een nieuw voorstel is ingediend?De nieuwe gemeente Hof van TwenteDe leden van de CDA-fractie vinden dat het afzien van Twentestad hun bekende
pleidooi voor een nieuwe gemeente Stad Delden/Ambt Delden en een nieuwe gemeente
Diepenheim/Markelo/Goor versterkt. Een grote gemeente Hof van Twente is immers
niet meer nodig om tegenwicht te bieden aan Twentestad. Zij verzoeken de regering
dit onderdeel te heroverwegen.Voor de vorming van de Hof van Twente kunnen de leden van de GroenLinks-fractie
geen groot enthousiasme opbrengen. De regering, zo staat in de memorie van
toelichting, is ervan overtuigd dat met Hof van Twente «een evenwichtige
en krachtige plattelandsgemeente zal ontstaan, waarin de belangen en het eigen
karakter van de bestaande dorpsgemeenschappen door het nieuwe bestuur zullen (sic) worden gerespecteerd». Op grond van
welke ingeving meent de regering thans in de toekomst van de samengevoegde
gemeenten en het handelen van het toekomstige bestuur van die gemeente te
kunnen kijken? Wordt samenvoeging ook door de lokale politiek en de bevolking
gedragen? De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat
de vijf betroffen gemeenten al prima samenwerken en menen dat goede samenwerking
niet moet worden afgestraft. Goede argumenten om tot samenvoeging over te
gaan hebben deze leden niet kunnen ontdekken. Bovendien ontstaat door de samenvoeging
een bestuurlijke organisatie, die naar zij vrezen verder van de burger af
zal staan en daardoor minder service kan bieden dan in de huidige situatie
het geval is. Wat is de reactie van de regering hierop?De leden van de fracties van GPV en RPF herinneren eraan, dat hun eerdere
instemming met de vorming van een gemeente Hof van Twente vooral was ingegeven
door het belang op die manier een tegenwicht te vormen tegen buurgemeente
Twentestad. Nu dit argument veel van zijn kracht heeft verloren rijst de vraag
waarom ook nu nog zo'n omvangrijke gemeente in het landelijk gebied moet worden
gevormd.Wellicht ten overvloede wijzen de leden van de SGP-fractie erop dat ook
Ambt Delden bezwaar aantekent tegen de door de minister gekozen route ter
voorbereiding van het wetsvoorstel. Evenals Ootmarsum is Ambt Delden van mening
dat er inhoudelijk een nieuw wetsvoorstel ter tafel ligt en dat dus de volledige
wettelijke voorbereidingsprocedure gevolgd had moeten worden.De aan het woord zijnde leden constateren dat in Ambt Delden en Stad Delden
in het geheel geen draagvlak is voor de Hof van Twente-variant. Ook zijn zij
er nog steeds niet overtuigd dat in de gemeenten Markelo en Diepenheim voldoende
draagvlak bestaat voor de Hof van Twente. Kan de regering daar nadere mededelingen
over doen? Zij vragen de regering tevens waarom zij de variant Delden-plus
als een bedreiging voor de regio beschouwt: vanwaar die negatieve beoordeling
van deze variant? Juist dit is toch een variant die duidelijk vanonder op
steun heeft, ook vanuit de kern Bornerbroek?Holten en Rijssen/ positie BathmenDe leden behorende tot de CDA-fractie verzoeken de regering inzicht te
verschaffen met betrekking tot de procedure bestuurlijke toekomst van Bathmen.
Zij merken op dat deze kwestie al lang speelt. Is het niet tijd om knopen
door te hakken?Als allerlaatste opmerking moge dienen dat de leden van de D66-fractie
graag de bevestiging ontvangen van de minister dat hij de toezegging van zijn
ambtsvoorganger tijdens het debat over de herindeling in West Overijssel nakomt
om snel met Arhi-overleg over de gemeente Bathmen te starten. De inmiddels
aan de minister bekende motie Hoekema/Liemburgr legt vast dat voor Batmen
een oplosdseing in Overijssels verband moet worden gezocht. De besluitvorming
in onderhavig voorstel is op deze beslissing van invloed (Holten-Rijssen).
Er moet een verdere stimulans zijn nu snel over Bathmen zekerheid te geven.Merkwaardig is dat Bathmen geen deel uitmaakt van dit wetsvoorstel. De
leden van de GroenLinks-fractie begrijpen wel dat de regering met Bathmen
in de maag zit, maar negeren is natuurlijk geen oplossing. Bathmen is per
amendement (Kamp) door de Tweede Kamer uit het wetsvoorstel «Samenvoeging
van Deventer, Diepenveen en Bathmen» gehaald. Over de positie van Bathmen
zou nadere besluitvorming volgen. Bathmen zelf heeft in eerste instantie een
voorkeur uitgesproken voor samengaan met Gorssel. Die samenvoeging wordt echter
geblokkeerd door de motie Hoekema/Liemburg van februari 1998. Bathmen blijkt
nu ook wel iets te voelen voor een samenvoeging met Holten en het oostelijk
deel van de vroegere gemeente Diepenveen. De Eerste Kamer is toegezegd dat
de regering zou bevorderen dit deel van het vroegere Diepenveen
samen te voegen met een of meer landelijke gemeenten. Op grond van die toezegging
heeft de samenvoeging Deventer-Diepenveen in die Kamer een meerderheid gekregen.
Wordt het geen tijd om deze belofte in te lossen en Holten, Bathmen en Diepenveen
Oost tot één landelijke gemeente samen te voegen?De samenvoeging van Holten en Rijssen is naar de mening van de leden van
de GroenLinks-fractie niet logisch. Die gemeenten hebben niets, maar dan ook
niets met elkaar gemeen. De regering beweert dat Holtenaren sterk op Rijssen
zijn gericht. Kan de regering dat met cijfers staven? Wie zijn die organisaties
die pleiten voor deze samenvoeging? Is het de regering bekend dat in het bedrijfsleven
twee van de drie (voorgenomen) fusies mislukken vanwege cultuurverschillen?
Ook willen deze leden wijzen op de gevolgen voor Bathmen, die hieronder uit
de doeken worden gedaan.De leden van de fracties van GPV en RPF zijn nog steeds ongelukkig met
de vorming van deze gemeente. Ten onrechte wordt op deze manier een gelegenheid
onbenut gelaten om ook een oplossing te vinden voor de bestuurlijke indeling
van Bathmen.De leden van de SGP-fractie zijn enerzijds bijzonder teleurgesteld over
het feit dat opnieuw een duidelijk perspectief voor de gemeente Bathmen niet
geboden is. Zij constateren dat de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
bij de behandeling van het nu ingetrokken, vorige voorstel in de Eerste Kamer
toegezegd heeft binnen twee jaar een voorstel te doen aan de Tweede Kamer.
Zij zijn overigens ook van mening dat het anderzijds beter is voor Bathmen,
gezien de twijfelachtige procedure die de regering bij totstandkoming van
dit wetsvoorstel gevolgd heeft, dat het geen onderdeel van dit nieuwe wetsvoorstel
uitmaakt. Aangezien voor deze leden een eventuele samenvoeging van de gemeenten
Holten en Bathmen (alsmede Diepenveen Oost) een realistische variant zou zijn
die het overwegen waard is, die overigens ook in beide Kamers in beeld is
geweest, betreuren zij dat deze variant vooralsnog uitgesloten wordt vanwege
de voorgenomen samenvoeging van Holten en Rijssen. De mogelijkheden voor een
zinvolle herindeling waarin Bathmen betrokken zal moeten worden, nemen zo
wel drastisch af. Ook zou het ongewenste gevolg van deze keus kunnen zijn
dat de gemeenten Rijssen en Holten in korte tijd tweemaal met een gemeentelijke
herindeling geconfronteerd worden, zo leggen deze leden de regering voor.
De aan het woord zijnde leden vragen wanneer van de provincie een voorstel
inzake Bathmen verwacht kan worden.Wat betreft bestuurlijke knelpunten en oriëntaties van Holten en
Rijssen, verwijzen deze leden naar hun bijdrage aan het verslag bij wetsvoorstel
26 353.3. FinanciënDe leden van de CDA-fractie willen graag helderheid over het op dit wetsvoorstel
van toepassing zijnde financiële regime. Is dit het oude regime waar
het vorige wetsvoorstel onder viel of is dit het nieuwe, verruimde regime?
De leden van de CDA-fractie vragen om helderheid over de uitkomsten voor de
nieuw te vormen gemeenten.De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe (PvdA),
voorzitter, Van de Camp (CDA), Van den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66),
Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Oedayraj Singh Varma, (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Hoekema (D66), Dankers (CDA), Cornielje
(VVD), O. P. G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA),
Luchtenveld (VVD), De Boer (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema
(GroenLinks), Kant (SP), Duijkers (PvdA), Balemans (VVD). Plv. leden: Rouvoet (RPF), Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Van Wijmen
(CDA), Ravestein (D66), Augusteijn-Esser (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA),
Rabbae (GL), Cherribi (VVD), Gortzak (PvdA), Dittrich (D66), Wijn (CDA), Nicolaï
(VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou (PvdA), Vacature VVD,
Kuijper (PvdA), Mosterd (CDA), Eurlings (CDA), Van Gent (GroenLinks), Poppe
(SP), Belinfante (PvdA), Essers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27096-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl