Subsidiariteitstoets voorstel richtlijn tot uitvoering ouderschapsverlof en tot intrekking van Richtlijn 96/34/EG (COM)(2009)410); Voorstel voor een Richtlijn van de Raad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Staten-Generaal
 1/2
 Vergaderjaar 2008-2009 A
 
 
 
 KST133972
 2008-2009
 A
 
 32 024
 Subsdiariteitstoets van het voorstel voor een richtlijn tot uitvoering
van de door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV gesloten herziene
raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof en tot intrekking van Richtlijn
96/34/EG (COM(2009)410)
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 VOORSTEL VOOR EEN RICHTLIJN VAN DE RAAD
 Brussel, 30.7.2009
 TOELICHTING
 1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL
 1.1. Motivering en doel van het voorstel
 Het doel van het voorstel is rechtsgevolg te geven aan de herziene raamovereenkomst
inzake ouderschapsverlof, die op 18 juni 2009 is gesloten door de Europese
brancheoverkoepelende sociale partners (BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en
het EVV). Deze vervangt hun eerdere overeenkomst van 14 december 1995.
Richtlijn 96/34/EG, die rechtsgevolg gaf aan de eerste overeenkomst, zal dus
worden ingetrokken.
 De herziene overeenkomst verlengt het individuele recht op ouderschapsverlof
van mannelijke en vrouwelijke werknemers van drie tot vier maanden en introduceert
een aantal verbeteringen en verduidelijkingen met betrekking tot de uitoefening
van dat recht. Werknemers zullen worden beschermd tegen discriminatie vanwege
het aanvragen of opnemen van ouderschapsverlof. De terugkeer naar het werk
na de verlofperiode zal worden vergemakkelijkt, met name door werknemers het
recht toe te kennen flexibele arbeidsregelingen aan te vragen. De overeenkomst
en dit voorstel zullen bijdragen tot een betere combinatie van het werk, gezin
en privéleven en tot de bevordering van de gelijkheid van vrouwen en
mannen op de arbeidsmarkt.
 1.2. Algemene context
 In de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen 2006–2010, die de Commissie in maart 2006 heeft goedgekeurd, heeft
de Commissie toegezegd de bestaande Europese wetgeving inzake de gelijkheid
van mannen en vrouwen te herzien die niet in de herschikking van 2005 was
opgenomen, zodat deze waar nodig kan worden geactualiseerd, gemoderniseerd
en herschikt. De herschikking had geen betrekking op Richtlijn 96/34/EG. 
 In december 2007 heeft de Raad de Commissie
verzocht een evaluatie te maken van de wetgeving die het combineren van werk,
gezin en privéleven ondersteunt en na te gaan in hoeverre verbeteringen
nodig zijn.
 Het Europees Parlement heeft steeds aangedrongen op maatregelen om de
combinatie van werk, gezin en privéleven en met name op verbetering
van de bestaande wetgeving op het gebied van ouderschapsverlof. In een resolutie
van 3 september 2008 nam het Parlement het
standpunt in dat de raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof kon worden verbeterd
door middel van maatregelen om vaders te stimulerende ouderschapsverlof op
te nemen, de arbeidsrechten van werknemers die ouderschapsverlof opnemen te
versterken, de verlofregeling te flexibiliseren en de duur van het ouderschapsverlof
te verlengen en de vergoeding tijdens het verlof te verhogen.
 Op 3 oktober 2008 heeft de Commissie twee voorstellen voor wetgeving
ingediend om de combinatie van werk, gezin en privéleven te vergemakkelijken,
zowel met betrekking tot zwangerschaps- en bevallingsverlof als voor zelfstandig werkzame vrouwen en meewerkende echtgenoten. Dit «werk-gezinpakket» werd vergezeld van
een inventarisatie van de kinderopvangvoorzieningen in de EU en een beleidsmededeling waarin de Commissie
aankondigde dat zij, als de sociale partners daarom zouden verzoeken, de noodzakelijke
stappen zou nemen om een nieuwe overeenkomst over gezinsgerelateerd verlof
kracht van wet te verlenen door die in een voorstel voor een richtlijn te
verwerken.
 1.3. Bestaande bepalingen over kwesties in verband
met het voorstel
 Richtlijn 96/34/EG, die rechtsgevolg geeft aan de overeenkomst van de
sociale partners van 14 december 1995, voorziet in een individueel recht
op ouderschapsverlof van ten minste drie maanden voor mannelijke en vrouwelijke
werknemers bij de geboorte of adoptie van een kind. Dit recht is in beginsel
niet-overdraagbaar; veel lidstaten hebben echter toegestaan dat het recht
op ouderschapsverlof van de ene op de andere ouder wordt overdragen, hetgeen
in de praktijk betekent dat moeders langer ouderschapsverlof opnemen dan vaders.
 De Richtlijn voorziet ook in de ontslagbescherming van werknemers die
ouderschapsverlof opnemen, in het recht terug te keren in hun oude of een
gelijkwaardige functie en in het behoud van arbeidsrechten gedurende het ouderschapsverlof.
De richtlijn bepaalt de voorwaarden voor ouderschapsverlof en de uitvoeringsbepalingen
die de lidstaten en/of de sociale partners op nationaal niveau mogen vaststellen.
 Tot slot bepaalt de richtlijn dat werknemers het recht hebben hun werk
te verzuimen in verband met onvoorziene gezinsomstandigheden in geval van
ziekte of een ongeval waardoor de onmiddellijke aanwezigheid van de werknemer
vereist is.
 1.4. Samenhang met andere beleidsgebieden en doelstellingen
van de EU
 Het doel van dit voorstel stemt overeen met het EU-beleid en met name
met de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. De bevordering van
een meer gelijke verdeling van de gezinstaken tussen moeders en vaders door
betere voorwaarden voor het opnemen van ouderschapsverlof, zal helpen een
van de doelstellingen van de Lissabonstrategie, namelijk het overbruggen van
de genderkloof in de arbeidsparticipatie, te bereiken. Het draagt tevens bij
tot beleid dat erop gericht is het probleem van de vergrijzing in Europa aan
te pakken.
 2. RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN EFFECTBEOORDELING
 2.1. Raadpleging
 Overeenkomstig artikel 138 van het EG-Verdrag heeft de Commissie de Europese
sociale partners geraadpleegd over betere manieren om werk, gezin en privéleven
te combineren. De eerste fase van de raadplegingsprocedure begon op 12 oktober 2006 en ging over de vraag of meer maatregelen
op EU-niveau nodig waren. Alle sociale partners die reageerden, erkenden het
belang van de combinatie van werk, gezin en privéleven en de meeste
organisaties vonden dat meer actie nodig was. De meningen over welke maatregelen
moesten worden genomen en op welk niveau dat moest gebeuren, waren echter
verdeeld.
 In de tweede fase van de raadplegingsprocedure,
die op 30 mei 2007 van start ging, keek de Commissie naar verschillende
manieren om de bestaande wetgeving inzake moederschapsbescherming en ouderschapsverlof
te verbeteren en vestigde zij de aandacht op nieuwe vormen van gezinsrelateerd
verlof (vaderschapsverlof, adoptieverlof en zorgverlof voor gezinsleden).
Wat ouderschapsverlof betreft, werden in het document van de Commissie diverse
manieren aangedragen waarop de huidige richtlijn kon worden verbeterd: deze
hadden betrekking op maatregelen om vaders te stimuleren ouderschapsverlof
op te nemen, de arbeidsrechten en het verbod op discriminatie, de duur van
ouderschapsverlof, flexibiliteit in het opnemen van verlof, de leeftijd van
het kind en de vergoeding tijdens het ouderschapsverlof.
 In het raadplegingsdocument werd de sociale partners verzocht: 1) advies
uit te brengen over de doelstellingen en inhoud van de voorstellen; 2) de
Commissie op de hoogte te stellen als zij onderhandelingen willen beginnen,
overeenkomstig artikel 138, lid 4, en artikel 139 van het EG-Verdrag; en 3)
de bepalingen van de raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof beoordelen,
zodat uiterlijk in maart 2008 een evaluatie en een verslag over de voortgang
konden worden opgesteld.
 In een gezamenlijke brief van 11 juli 2007 antwoordden het EVV, BUSINESSEUROPE,
het CEEP en UEAPME dat zij de ouderschapsregelingen wilden evalueren in relatie
tot andere regelingen ter ondersteuning van ouders en de combinatie van werk
en privéleven, zoals flexibele arbeidsregelingen en kinderopvang en
in relatie tot andere vormen van verlof, om te beoordelen of gezamenlijke
actie nodig was. Op de tripartiete sociale top van 13 maart 2008 werd
een voortgangsverslag gepresenteerd, waarin de Europese brancheoverkoepelende
sociale partners afspraken gezamenlijke actie te ondernemen om de doelstellingen
van de Richtlijn betreffende het ouderschapsverlof als onderdeel van de bredere
werkzaamheden op het gebied van de combinatie werk, gezin en privéleven
beter te verwezenlijken.
 Op 11 september 2008 lieten de sociale partners de Commissie weten
dat zij formele onderhandelingen zouden openen om Richtlijn 96/34/EG van 3 juni
1996 betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst
inzake ouderschapsverlof te herzien. De formele onderhandelingen zijn op 17 september
2008 begonnen en op 23 maart 2009 – zes maanden en zeven onderhandelingsrondes
later – afgerond. Op 18 juni 2009 hebben de secretarissen-generaal
van BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV de herziene raamovereenkomst
inzake ouderschapsverlof namens hun organisaties ondertekend en de Commissie
verzocht de overeenkomst aan de Raad voor te leggen, zodat deze een besluit
kon aannemen om de overeenkomst verbindend te maken in alle lidstaten.
 Bij de voorbereidingen van het «werk-gezinpakket» heeft de
Commissie tevens de lidstaten en Europese ngo’s die op dit gebied actief
zijn, over dezelfde opties als de sociale partners geraadpleegd.
 2.2. Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid
 Om te kunnen beoordelen welke vorderingen de afgelopen tien jaar zijn
geboekt met de uitvoering van de richtlijn betreffende het ouderschapsverlof
in de lidstaten sinds de richtlijn en andere instrumenten op het gebied van
de combinatie van werk, gezin en privéleven zijn goedgekeurd, hebben
de Europese sociale partners in november 2007 hun nationale leden door middel
van een vragenlijst geraadpleegd. De ad-hocwerkgroep voor de combinatie van
werk, gezin en privéleven, die was opgericht om de gegevens te verwerken,
is tweemaal bijeenkomen, in januari en in februari 2008. Het voortgangsverslag
aan de tripartiete sociale top van maart 2008 bevat de analyse van de sociale
partners en beschrijft de verlofregelingen, arbeidsregelingen en infrastructuur
van de opvang.
 Bij de voorbereidingen van het «werk-gezinpakket» heeft de
Commissie een studie laten uitvoeren naar de kosten en baten van maatregelen
voor het combineren van werk, gezin en privéleven, waaronder verschillende
opties voor de wijziging van de huidige wetgeving op het gebied van ouderschapsverlof;
deze studie is in juni 2008 afgerond. Het netwerk van onafhankelijke juridische
deskundigen inzake gendergelijkheid van de Commissie heeft in 2007 een verslag
over zwangerschaps-, moederschaps-, ouderschaps- en vaderschapsrechten in de lidstaten uitgebracht.
 2.3. Effectbeoordeling
 De Commissie heeft een effectbeoordeling
opgesteld op basis van de wetgevingsopties die waren uiteengezet in het discussiestuk
van de tweede fase van de raadpleging, dat in 2007 aan de sociale partners
is verzonden. In deze effectbeoordeling, die bij het voorstel over ouderschapsverlof
was gevoegd, werd ook overwogen de ouderschapsverlofbepalingen aan te passen.
De optie om een extra maand ouderschapsverlof toe te kennen werd positief
ontvangen, ervan uitgaande dat 66% van het laatste salaris tijdens
het ouderschapsverlof zou moeten worden doorbetaald en dat de extra maand
alleen zou worden toegekend als beide ouders daaraan voorafgaand ten minste één
maand zouden hebben opgenomen.
 Aangezien de sociale partners dit uitgangspunt niet hebben gehandhaafd,
zal de conclusie anders luiden. Enerzijds kunnen de directe kosten lager liggen
omdat een vergoeding niet verplicht is gesteld. Anderzijds zijn de baten voor
werkende ouders dan ook minder duidelijk, aangezien met name vaders waarschijnlijk
minder vaak onbetaald ouderschapsverlof zullen opnemen.
 De Commissie heeft geen specifieke effectbeoordeling over dit voorstel
opgesteld, daar dit niet verplicht is als zij voorstelt rechtsgevolg te geven
aan een overeenkomst tussen sociale partners overeenkomstig artikel 139, lid
2, van het EG-Verdrag.
 3. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL
 3.1. Rechtsgrondslag
 Het voorstel is gebaseerd op artikel 139, lid 2, van het EG-Verdrag.
 Artikel 139, lid 2, van het EG-Verdrag bepaalt dat de tenuitvoerlegging
van de op communautair niveau gesloten overeenkomsten, voor zaken die onder
artikel 137 van het EG-Verdrag vallen, «op gezamenlijk verzoek van de
ondertekenende partijen, door een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie»
geschiedt. Het artikel stelt verder dat de Raad met gekwalificeerde meerderheid
van stemmen besluit, tenzij de betrokken overeenkomst een of meer bepalingen
bevat die betrekking hebben op een van de in artikel 137, lid
2, genoemde gebieden. In dat geval besluit hij met eenparigheid van stemmen.
 De door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV gesloten overeenkomst
heeft als doel de combinatie van werk, gezin en privéleven te vergemakkelijken
als een manier om «de gelijkheid van mannen en vrouwen wat hun kansen
op de arbeidsmarkt en de behandeling op het werk betreft» te verwezenlijken,
een gebied dat onder artikel 137 van het EG-Verdrag valt. Dit is een van de
gebieden waarop de Raad met gekwalificeerde meerderheid besluiten kan nemen.
De passende rechtsgrondslag voor het voorstel van de Commissie is derhalve
artikel 139, lid 2 van het EG-Verdrag.
 In artikel 139, lid 2, is niet vastgelegd dat het Parlement bij de wetgevingsprocedure
betrokken is. Zoals de Commissie al vaker heeft toegezegd, zal zij het Parlement
wel over haar voorstel informeren, zodat het desgewenst een advies aan de
Commissie en de Raad kan uitbrengen. Hetzelfde geldt voor het Europees Economisch
en Sociaal Comité
 3.2. Analyse van de overeenkomst
 Volgens de mededeling van de Commissie waarin
de voorschriften voor de tenuitvoerlegging van overeenkomsten uit hoofde van
artikel 139 van het EG-Verdrag zijn vastgelegd, bereidt de Commissie haar
voorstel voor een besluit van de Raad voor na overweging van de representatieve
status van de verdragsluitende partijen, hun mandaat en de «wettigheid»
van elke clausule in de collectieve overeenkomst met betrekking tot het Gemeenschapsrecht,
alsmede de inachtneming van de bepalingen betreffende het midden- en kleinbedrijf
van artikel [137, lid 2, onder b), van het EG-Verdrag]. Deze voorafgaande
beoordeling volgt hieronder.
 3.2.1. Representativiteit van de ondertekenende partijen
en hun mandaat
 Het recht van de sociale partners om te worden geraadpleegd en te onderhandelen
over overeenkomsten die door middel van een besluit van de Raad ten uitvoer
worden gelegd, hangt af van hun representativiteit. In 1995 werd de raamovereenkomst
inzake ouderschapsverlof ondertekend door de Europese brancheoverkoepelende
sociale partners het EVV, het CEEP en de UNICE (nu BUSINESSEUROPE). Uit studies
die de Commissie in 1999 en in 2004 heeft laten uitvoeren, kwam naar voren dat hun representativiteit
niet wezenlijk is veranderd en dat zij nu ook de belangrijkste brancheoverkoepelende
sociale partners in de nieuwe lidstaten tot hun leden rekenen.
 BUSINESSEUROPE (Europese vereniging van bedrijven) is nog steeds de meest
representatieve werkgeversorganisatie in de Europese Unie, met leden in alle
lidstaten in alle bedrijfstakken en -categorieën. In het overgrote deel
van de lidstaten zijn de belangrijkste werkgevers- en brancheorganisaties
bij BUSINESSEUROPE aangesloten. De leden spelen een directe of indirecte rol
in collectieve onderhandelingen.
 Het CEEP (Europees Centrum van gemeenschapsbedrijven) vertegenwoordigt
ondernemingen in de publieke sector of nutsbedrijven in de meeste lidstaten
en verhoogt daarmee de representativiteit van de werkgevers, met name in de
publieke sector op lokaal niveau en in sectoren van algemeen economisch belang.
 Het EVV (Europees Verbond van Vakverenigingen), waarin de meest representatieve
vakcentrales uit alle lidstaten vertegenwoordigd zijn, blijft verreweg de
grootste Europese brancheoverkoepelende vakcentrale. De leden spelen een centrale
rol in collectieve arbeidsovereenkomsten in de lidstaten en vertegenwoordigen
alle bedrijfstakken. Het verbindingscomité Eurocadres/CEC was als onderdeel
van de EVV-delegatie ook bij de onderhandelingen vertegenwoordigd. Eurocadres
(Council of European professional and managerial staff) en CEC (European Managers),
de twee brancheoverkoepelende organisaties van de EU die professionals
en managers vertegenwoordigen, zijn gewone leden van de delegatie van het
EVV in de Europese sociale dialoog en dragen als zodanig bij tot de doeltreffendheid
daarvan.
 Dezelfde ondertekenaars als in 1995 hebben over de nieuwe overeenkomst
onderhandeld en deze ondertekend, namelijk de drie erkende algemene brancheoverkoepelende
organisaties. Daarnaast heeft ook UEAPME (Europese Unie van ambachten en van
het midden- en kleinbedrijf) aan de onderhandelingen deelgenomen en de overeenkomst
ondertekend. UEAPME wordt erkend als een Europese brancheoverkoepelende organisatie
van sociale partners die een bepaalde categorie ondernemingen vertegenwoordigt.
Zij is de grootste Europese organisatie die de belangen van het mkb behartigt
en heeft leden in de meeste lidstaten, waarvan sommige deelnemen aan collectieve
arbeidsovereenkomsten op nationaal niveau. De organisatie verhoogt dus de
representativiteit van de werkgevers.
 De Commissie merkt op dat alle vier organisaties een specifiek mandaat
van hun leden hadden gekregen om over ouderschapsverlof te onderhandelen en
de overeenkomst namens hun leden hebben gesloten. Zij hebben alle vier de
uitkomsten van de onderhandelingen volgens hun interne besluitvormingsprocedures
goedgekeurd. Aan de voorwaarden voor representativiteit wordt derhalve voldaan.
 3.2.2. Rechtmatigheid van de clausules van de overeenkomst
 De Commissie heeft alle clausules van de raamovereenkomst bestudeerd en
geconstateerd dat zij niet in strijd zijn met de Gemeenschapswetgeving. De
verplichtingen van de lidstaten vloeien voort uit de afspraken voor de tenuitvoerlegging
van de overeenkomst in overeenstemming met de richtlijn en niet uit de overeenkomst
zelf.
 De inhoud van de overeenkomst valt binnen het toepassingsgebied van artikel
137 van het EG-Verdrag en binnen het toepassingsgebied zoals uiteengezet in
het discussiestuk van de tweede fase van de raadpleging van de Commissie.
De overeenkomst introduceert een aantal aanpassingen, maar de belangrijkste
beginselen van de huidige overeenkomst worden gehandhaafd. In de overeenkomst
worden minimumvereisten vastgelegd en krijgen de lidstaten de mogelijkheid
om gunstiger bepalingen in te voeren of te handhaven overeenkomstig artikel
137 van het EG-Verdrag. De Commissie is derhalve van mening dat de overeenkomst
aan de voorwaarden met betrekking tot rechtmatigheid voldoet.
 3.2.3. Bepalingen inzake kleine en middelgrote ondernemingen
 Volgens artikel 137, lid 2, van het EG-Verdrag moet in wetgeving op sociaal
gebied worden vermeden zodanige administratieve, financiële en juridische
verplichtingen op te leggen dat de oprichting en ontwikkeling van kleine en
middelgrote ondernemingen daardoor zou kunnen worden belemmerd.
 Evenals in de vorige overeenkomst is in deze overeenkomst bijzondere aandacht
voor de situatie van het mkb. Clausule 3, punt 1, onder d), staat met name «bijzondere
regelingen om te voorzien in de functionele en organisatorische behoeften
van kleine ondernemingen» toe. Andere clausules voorzien in een flexibel
beheer van ouderschapsverlof, waarbij de mogelijkheid bestaat rekening te
houden met de specifieke behoeften van werkgevers in kleine ondernemingen
(zie clausule 3, punt 1, onder a) en c), clausule 3, punt 2, en clausule 6,
punt 1).
 Er lijken geen clausules te zijn die een onevenredige belasting voor het
mkb met zich meebrengen. Bovendien heeft UEAPME, de organisatie die de specifieke
belangen van het mkb op EU-niveau behartigt, aan de onderhandelingen deelgenomen
en de overeenkomst goedgekeurd.
 3.3. Subsidiariteit en evenredigheid
 Het doel van dit voorstel is de actualisering van de bestaande Europese
minimumnormen voor de toekenning van ouderschapsverlof aan werknemers met
kleine kinderen en hun bescherming binnen de arbeidsbetrekking en daarbij
gelijke voorwaarden te scheppen met betrekking tot dit cruciale aspect van
de combinatie van werk, gezin en privéleven. Dit kan alleen door middel
van een maatregel op EU-niveau worden bereikt en niet door de lidstaten alleen.
Zowel de Europese sociale partners als de Commissie zijn ervan overtuigd dat
EU-optreden op dit gebied nodig is.
 Niettemin worden in de overeenkomst alleen de algemene beginselen met
betrekking tot ouderschapsverlof beschreven en wordt de besluitvorming over
de regels voor de toepassing van die beginselen aan de lidstaten overgelaten.
Doordat veelvuldig wordt verwezen naar de discretionaire bevoegdheid van de
lidstaten en de nationale sociale partners op een aantal specifieke gebieden,
bevatten de overeenkomst en het voorstel geen al te gedetailleerde verplichtingen
en laten zij veel ruimte voor aanpassing van de bepalingen aan de arbeidsmarkt
van de betrokken lidstaat.
 Ook het feit dat de materiële bepalingen van het voorstel (d.w.z.
de bepalingen waarvoor de meeste maatregelen in de lidstaten moeten worden
genomen) zijn opgesteld door de legitieme vertegenwoordigers van de werknemers
en werkgevers in plaats van door de Commissie, garandeert dat het subsidiariteitsbeginsel
wordt geëerbiedigd.
 Wat de evenredigheid betreft, gaat het voorstel niet verder dan nodig
om te garanderen dat de doelstellingen worden bereikt. Het bevat minimumnormen,
maar de lidstaten mogen desgewenst strengere vereisten goedkeuren.
 De voorgestelde maatregel, die op het juiste niveau wordt genomen en niet
verder gaat dan strikt noodzakelijk op EU-niveau om de doelstellingen te bereiken,
voldoet daarom aan het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel.
 3.4. Keuze van het instrument
 Het voorstel dient tot wijziging van een bestaande richtlijn.
 De term «besluit van de Raad» in artikel 139, lid 2, van het
EG-Verdrag moet worden uitgelegd in de algemene betekenis die verwijst naar
de wettelijk verbindende instrumenten in de zin van artikel 249 van het EG-Verdrag.
Het is aan de Commissie om te besluiten en voor te stellen welk van de drie
verbindende instrumenten (richtlijn, verordening of beschikking) het meest
geschikt is. Het doel van de overeenkomst is minimumvereisten vast te stellen
die, gezien de aard en inhoud van de overeenkomst, bij voorkeur onrechtstreeks
worden toegepast door middel van bepalingen die door de lidstaten en/of de
sociale partners in nationale wetgeving moeten worden omgezet. Het geschikte
instrument is dan ook een richtlijn van de Raad waarin de overeenkomst als
bijlage is opgenomen.
 3.5. Transponeringstabel
 De lidstaten zenden de Commissie de tekst van de nationale bepalingen
tot omzetting van de richtlijn toe, samen met een transponeringstabel ter
weergave van het verband tussen die bepalingen en de richtlijn.
 3.6. Europese Economische Ruimte
 Aangezien de overeenkomst van belang is voor de Europese Economische Ruimte,
zal de richtlijn na een besluit van het Gemengd Comité van de EER van
toepassing zijn op de derde landen die deel uitmaken van de Europese Economische
Ruimte.
 4. GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING
 Het voorstel heeft geen gevolgen voor de begroting van de Gemeenschap.
 5. NADERE UITLEG VAN DE SPECIFIEKE BEPALINGEN
 5.1. Tekst van de richtlijn
 Artikel 1
 Dit artikel maakt de overeenkomst tussen de sociale partners, die als
bijlage bij de Richtlijn is opgenomen, wettelijk verbindend, zoals het doel
is van een richtlijn van de Raad die uit hoofde van artikel 139, lid 2, van
het EG-Verdrag is goedgekeurd.
 Artikel 2
 Het voorgestelde artikel is het standaardartikel met betrekking tot sancties.
Naar verwachting zal dit een belangrijke bijdrage leveren aan een doeltreffende
tenuitvoerlegging van de raamovereenkomst. Overeenkomstig de rechtspraak van
het Europees Hof van Justitie stelt dit artikel
inzake sancties dat er geen plafond mag zijn voor de te betalen compensatie
in gevallen van schendingen van het beginsel van gelijke behandeling. Dat
houdt niet in dat strafrechtelijke sancties moeten worden ingevoerd. Het artikel
codificeert de bestaande rechtspraak en brengt de richtlijn in overeenstemming
met de andere richtlijnen inzake gelijke behandeling.
 Artikelen 3, 5 en 6
 Deze artikelen bevatten de gebruikelijke bepalingen met betrekking tot
de omzetting in nationaal recht en specifieke bepalingen met betrekking tot
de mogelijkheid van omzetting middels collectieve arbeidsovereenkomsten. De
specifieke bepalingen zijn door de sociale partners in de overeenkomst vastgesteld
en zijn gelijkwaardig aan die van de huidige richtlijn.
 Artikel 4
 Dit artikel verduidelijkt dat deze richtlijn de huidige richtlijn inzake
ouderschapsverlof intrekt en vervangt.
 5.2. Tekst van de overeenkomst in de bijlage bij
de richtlijn
 De volgende toelichting verwijst alleen naar die clausules
in de overeenkomst waarin de bepalingen van de huidige richtlijn worden gewijzigd.
 Clausule 1: Doel en werkingssfeer
 In punt 1 wordt gesteld dat in de bepalingen van de overeenkomst rekening moet worden gehouden met het groeiende aantal gezinsvormen
(waaronder eenoudergezinnen, ongehuwde paren en homoseksuele paren) zonder
afbreuk te doen aan de bevoegdheid van de lidstaten op het gebied van familierecht.
 In punt 3 wordt verduidelijkt dat de overeenkomst van toepassing is op
alle vormen van arbeidsovereenkomsten ofverhoudingen, waaronder deeltijdwerk,
arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd en uitzendwerk.
 
 Clausule 2: Ouderschapsverlof
 
 Het recht van werkende ouders op ouderschapsverlof wordt verlengd van
drie tot vier maanden per kind. Het algemene beginsel
dat ouderschapsverlof een individueel recht is dat niet van de ene aan de
andere ouder kan worden overgedragen, wordt gehandhaafd. Daarnaast is, om
te stimuleren dat het verlof meer gelijkelijk door vaders en moeders wordt
opgenomen, in de overeenkomst vastgelegd dat ten minste een van de vier maanden
onder geen enkele voorwaarde overdraagbaar is (en daarom verloren gaat als
slechts één ouder ouderschapsverlof opneemt).
 
 Clausule 3: Uitvoeringsbepalingen
 
 Punt 1, onder a), verduidelijkt dat bij een besluit over een flexibele
opname van ouderschapsverlof rekening moet worden gehouden met de belangen
van zowel werknemers als werkgevers.
 In punt 1, onder b), wordt de mogelijke anciënniteitsperiode van
maximaal één jaar aangehouden, maar wordt duidelijk gemaakt
dat in geval van opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd bij dezelfde
werkgever de totale duur van deze overeenkomsten in aanmerking moet worden
genomen bij het berekenen van die anciënniteitsperiode.
 De indicatieve lijst van omstandigheden waaronder de toekenning van ouderschapsverlof
mag worden uitgesteld, wordt in punt 1, onder c), geschrapt, zonder dat de
inhoud van de bepaling wordt gewijzigd.
 Punt 2 verplicht de lidstaten perioden vast te stellen waarbinnen de werknemer
die van zijn of haar recht op ouderschapsverlof gebruik maakt, de werkgever
van dit voornemen in kennis moet stellen. Bij het vaststellen van de duur
van deze perioden moet rekening worden gehouden met de belangen van zowel
werknemers als werkgevers.
 In punt 3 worden de lidstaten en/of de sociale partners aangemoedigd na
te gaan of de voorwaarden voor ouderschapsverlof moeten worden aangepast aan
de behoeften van ouders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte.
 
 Clausule 4: Adoptie
 
 Deze clausule voorziet in een beoordeling van de behoefte aan aanvullende
maatregelen om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van adoptieouders
die op nationaal niveau moeten worden genomen. Het algemene recht van adoptieouders
op ouderschapsverlof wordt gehandhaafd in clausule 2, punt 1.
 
 Clausule 5: Arbeidsrechten en non-discriminatie
 
 Punt 4 verbiedt nu alle vormen van minder gunstige behandeling, dus niet
alleen ontslag wegens het aanvragen of opnemen van ouderschapsverlof. Werknemers
die ouderschapsverlof opnemen, zijn daardoor beter beschermd tegen discriminatie
op die grond.
 Punt 5 (tweede zin) verduidelijkt dat besluiten over vergoeding of inkomen
tijdens het ouderschapsverlof door de lidstaten en/of de sociale partners
op nationaal niveau moeten worden genomen en benadrukt dat inkomen een belangrijke
factor is in het besluit ouderschapsverlof op te nemen.
 
 Clausule 6: Terugkeer naar het werk
 
 Punt 1 voorziet in het recht van werknemers die terugkeren van ouderschapsverlof
om voor een bepaalde periode aangepaste werktijden en/of -roosters aan te
vragen. Werkgevers moeten dergelijke aanvragen voor flexibel werken beoordelen
en erop reageren, waarbij de behoeften van zowel werkgevers als werknemers
in aanmerking worden genomen. Deze maatregel is erop gericht een betere combinatie
van werk en gezinsleven voor werkende ouders te bevorderen, ook
nadat het ouderschapsverlof is afgelopen.
 In punt 2 worden werknemers en werkgevers aangespoord tijdens het verlof
contact met elkaar te houden en afspraken te maken over passende reïntegratiemaatregelen
na afloop van het verlof. Het doel van deze aanbeveling is de terugkeer naar
het werk na het ouderschapsverlof te vergemakkelijken.
 
 Clausule 7: Arbeidsverzuim door overmacht
 
 Deze clausule introduceert geen nieuwe punten.
 
 Clausule 8: Slotbepalingen
 
 Deze clausule handhaaft de algemene slotbepalingen van de huidige overeenkomst,
met inbegrip van de clausule inzake de minimumvereisten, die stelt dat de
lidstaten gunstiger bepalingen dan die in de overeenkomst mogen invoeren of
handhaven, en de bepaling inzake de vrijwaring van het beschermingsniveau.
 
 Voorstel voor een
 RICHTLIJN VAN DE RAAD
 tot uitvoering van de door BUSINESSEUROPE, UEAPME, het
CEEP en het EVV gesloten herziene raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof
en tot intrekking van Richtlijn 96/34/EG
 (Voor de EER relevante tekst)
 DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
 
 Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met
name op artikel 139, lid 2,
 Gezien het voorstel van de Commissie,
 Overwegende hetgeen volgt:
 (1) Artikel 137 van het EG-Verdrag biedt de Gemeenschap de mogelijkheid
het optreden van de lidstaten te ondersteunen en aan te vullen, onder andere
op het gebied van de gelijkheid van mannen en vrouwen wat hun kansen op de
arbeidsmarkt en de behandeling op het werk betreft.
 (2) De sociale dialoog op EU-niveau kan overeenkomstig artikel 139, lid
1, van het Verdrag leiden tot contractuele betrekkingen, met inbegrip van
overeenkomsten, indien de sociale partners zulks wensen. Overeenkomstig artikel
139, lid 2, van het Verdrag kunnen de sociale partners gezamenlijk verzoeken
dat op communautair niveau door hen gesloten overeenkomsten voor zaken die
onder artikel 137 van het Verdrag vallen, ten uitvoer worden gelegd door een
besluit van de Raad op voorstel van de Commissie.
 (3) Een raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof is op 14 december
1995 door de Europese brancheoverkoepelende sociale partners (het EVV, de
UNICE en het CEEP) gesloten en heeft rechtsgevolg gekregen door Richtlijn
96/34/EG van de Raad van 3 juni 1996 betreffende de door de UNICE, het
CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof. Die richtlijn heeft in hoge mate bijgedragen tot verbetering
van de mogelijkheden voor werkende ouders in de lidstaten om hun werk en gezinstaken
te combineren door middel van verlofregelingen.
 (4) Overeenkomstig artikel 138, leden 2 en 3, van het Verdrag heeft de
Commissie de Europese sociale partners in 2006 en 2007 geraadpleegd
over manieren om de combinatie van werk, gezin en privéleven, en met
name de huidige Gemeenschapswetgeving inzake moederschapsbescherming en ouderschapsverlof,
verder te verbeteren en over de mogelijkheid nieuwe vormen van gezinsrelateerd
verlof, zoals vaderschapsverlof, adoptieverlof en zorgverlof voor gezinsleden,
in te voeren.
 (5) De drie Europese algemene brancheoverkoepelende organisaties van sociale
partners (het EVV, het CEEP en BUSINESSEUROPE, voorheen de UNICE), en de Europese
brancheoverkoepelende organisatie van sociale partners die een bepaalde categorie
ondernemingen vertegenwoordigt (UEAPME) stelden de Commissie op 11 september
2008 overeenkomstig artikel 138, lid 4, en artikel 139 van het Verdrag in
kennis van hun wens onderhandelingen aan te gaan, met als doel de raamovereenkomst
inzake ouderschapsverlof van 1995 te herzien.
 (6) Op 18 juni 2009 hebben deze organisaties de herziene raamovereenkomst
ondertekend en een gezamenlijk verzoek aan de Commissie gericht om een voorstel
voor een besluit van de Raad tot uitvoering van die raamovereenkomst in te
dienen.
 (7) Tijdens de onderhandelingen hebben de Europese sociale partners de
raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof van 1995 volledig herzien. Richtlijn
96/34/EG moet derhalve worden ingetrokken en vervangen door een nieuwe richtlijn
en niet alleen worden gewijzigd.
 (8) Aangezien de doelstellingen van het overwogen optreden, namelijk de
combinatie van werk en gezinsleven voor werkende ouders en de gelijkheid van
mannen en vrouwen wat hun kansen op de arbeidsmarkt en de behandeling op het
werk betreft in de gehele EU te verbeteren, niet voldoende door de lidstaten
kunnen worden verwezenlijkt en derhalve beter door de Gemeenschap kunnen worden
verwezenlijkt, kan de Gemeenschap, overeenkomstig het in artikel 5 van het
Verdrag neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig
het in datzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn
niet verder dan wat nodig is om deze doelstellingen te verwezenlijken.
 (9) De Commissie heeft bij de opstelling van haar voorstel voor een richtlijn
van de Raad rekening gehouden met de representativiteit van de ondertekende
partijen, hun opdracht, de wettigheid van de clausules in de raamovereenkomst
en de naleving van de relevante bepalingen voor het midden- en kleinbedrijf.
 (10) De Commissie heeft het Europees Parlement en het Europees Economisch
en Sociaal Comité in kennis gesteld van haar voorstel.
 (11) In clausule 1, punt 1, van de raamovereenkomst wordt, overeenkomstig
de algemene beginselen van de Gemeenschapswetgeving op het gebied van het
sociaal beleid, bepaald dat de overeenkomst minimumvereisten behelst.
 (12) Clausule 8, punt 1, stelt dat de lidstaten gunstiger bepalingen dan
die in de overeenkomst mogen invoeren of handhaven.
 (13) Clausule 8, punt 2, stelt dat de tenuitvoerlegging van de bepalingen
van de overeenkomst niet voldoende reden kan zijn om een verlaging van het
algemene beschermingsniveau van de werknemers op het door de overeenkomst
bestreken gebied te rechtvaardigen.
 (14) De lidstaten moeten voor inbreuken op de uit deze richtlijn voortvloeiende
verplichtingen doeltreffende, evenredige en afschrikkende sancties vaststellen.
 (15) De lidstaten kunnen de sociale partners, indien zij daarom gezamenlijk
verzoeken, belasten met de tenuitvoerlegging van deze richtlijn, op voorwaarde
dat deze lidstaten alle nodige maatregelen treffen om de in deze richtlijn
voorgeschreven resultaten te allen tijde te kunnen waarborgen,
 
 HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
 Artikel 1
 Deze richtlijn geeft gevolg aan de herziene raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof,
die op 18 juni 2009 is gesloten door de Europese brancheoverkoepelende
sociale partners (BUSINESSEUROPE, UEAPME, het CEEP en het EVV), zoals opgenomen
in de bijlage.
 Artikel 2
 De lidstaten stellen de regels vast inzake de sancties die van toepassing
zijn op inbreuken op de krachtens deze richtlijn vastgestelde nationale bepalingen
en treffen alle maatregelen om ervoor te zorgen dat zij worden toegepast.
De vastgestelde sancties moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.
Deze kunnen het betalen van een schadevergoeding omvatten, die niet mag worden
beperkt door vooraf een maximumbedrag vast te stellen. De lidstaten stellen
de Commissie uiterlijk op de in artikel 3 vermelde datum in kennis van die
bepalingen en delen haar onverwijld alle latere wijzigingen ter zake mee.
 Artikel 3
 1. De lidstaten doen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
in werking treden om binnen [twee jaar na de vaststelling] aan deze
richtlijn te voldoen of verzekeren zich ervan dat de sociale partners binnen
die termijn de nodige maatregelen bij overeenkomst vaststellen. De lidstaten
delen de Commissie de tekst van deze bepalingen onverwijld mee, alsmede een
transponeringstabel, waarin wordt aangegeven in welke nationale bepalingen
de bepalingen van deze richtlijn zijn verwerkt. Wanneer de lidstaten die bepalingen
aannemen, wordt in de bepalingen zelf of bij de officiële bekendmaking
daarvan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor de verwijzing worden
vastgesteld door de lidstaten.
 2. De lidstaten kunnen in geval van bijzondere moeilijkheden of tenuitvoerlegging
door middel van een collectieve overeenkomst zo nodig over maximaal één
extra jaar beschikken in aan deze richtlijn te voldoen. Zij stellen de Commissie
daarvan uiterlijk [uiterste datum voor tenuitvoerlegging] in kennis,
met opgave van redenen waarom een aanvullende periode noodzakelijk is.
 3. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen
van intern recht mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.
 Artikel 4
 Richtlijn 96/34/EG wordt ingetrokken met ingang van [uiterste omzettingsdatum
invoegen].
 Artikel 5
 Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag volgende op die
van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese
Gemeenschappen.
 Artikel 6
 Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.
 
 Gedaan te Brussel, op [...]
 
 Voor de Raad
 De Voorzitter
 [...]
 BIJLAGE
 RAAMOVEREENKOMST INZAKE OUDERSCHAPSVERLOF (HERZIEN) 18
JUNI 2009
 PREAMBULE
 Deze raamovereenkomst tussen de Europese sociale partners BUSINESSEUROPE,
UEAPME, het CEEP en het EVV (en het verbindingscomité Eurocadres/CEC)
herziet de raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof van 14 december
1995, waarin minimumvereisten voor ouderschapsverlof zijn vastgesteld, als
een belangrijk middel om beroeps- en gezinstaken te combineren en gelijke
kansen en behandeling van mannen en vrouwen te bevorderen.
 De Europese sociale partners verzoeken de Commissie deze raamovereenkomst
aan de Raad voor te leggen voor een besluit van de Raad dat deze eisen verbindend
maakt voor de lidstaten van de Europese Unie.
 I. ALGEMEEN
 1. Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en
met name op de artikelen 138 en 139;
 2. Gelet op artikel 137, lid 1, onder c), en artikel 141 van het EG-Verdrag
en het beginsel van gelijke behandeling (de artikelen 2, 3 en 13 van het EG-Verdrag)
en de hierop gebaseerde afgeleide wetgeving, en met name Richtlijn 75/117/EEG
van de Raad betreffende het nader tot elkaar brengen van de wetgevingen der
lidstaten inzake de toepassing van het beginsel van gelijke beloning voor
mannelijke en vrouwelijke werknemers; Richtlijn
92/85/EEG van de Raad inzake de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering
van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters
tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie; Richtlijn 96/97/EG van de Raad tot wijziging van Richtlijn 86/378/EEG
betreffende de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling
van mannen en vrouwen in ondernemings- en sectoriële regelingen inzake
sociale zekerheid; en Richtlijn 2006/54/EG betreffende
de toepassing van het beginsel van de gelijke kansen en gelijke behandeling
van mannen en vrouwen in arbeid en beroep (herschikking);
 3. Gelet op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie van
18 december 2000 en de artikelen 23 en 33 daarvan met betrekking tot
de gelijkheid van mannen en vrouwen en de combinatie van beroep en gezin;
 4. Gelet op het verslag van de Commissie van 2003 over omzetting van Richtlijn
96/34/EG van de Raad van 3 juni 1996 betreffende de door de UNICE, het
CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof;
 5. Gelet op de doelstelling van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid
om de totale arbeidsparticipatie tot 70%, de arbeidsparticipatie van
vrouwen tot 60% en die van oudere werknemers tot 50% te verhogen;
op de doelstellingen van Barcelona wat de opvangfaciliteiten voor kinderen
betreft; en de bijdrage die het beleid om de combinatie van werk, gezin en
privéleven te verbeteren kan leveren tot de verwezenlijking van deze
doelstellingen;
 6. Gelet op de kaderstrategie inzake de gelijkheid van vrouwen en mannen
van de Europese sociale partners van 22 maart 2005, waarin de ondersteuning
van de balans tussen werk en privéleven als prioritair actiegebied
werd aangemerkt en werd erkend dat om vooruitgang te boeken op het gebied
van de combinatie van werk, gezin en privéleven, een evenwichtige,
geïntegreerde en samenhangende beleidsmix moet worden samengesteld,
bestaande uit verlofregelingen, arbeidsregelingen en opvangvoorzieningen;
 7. Overwegende dat maatregelen om de combinatie van werk, privéleven
en gezin te verbeteren deel uitmaken van een bredere beleidsagenda die erop
gericht is tegemoet te komen aan de behoeften van werknemers en werkgevers
en de aanpasbaarheid en inzetbaarheid te verbeteren, als onderdeel van een
flexizekerheidsaanpak;
 8. Overwegende dat gezinsbeleid moet worden gezien in het kader van de
demografische veranderingen, de gevolgen van de vergrijzing, de snellere opeenvolging
van de generaties en de bevordering van de arbeidsparticipatie van de vrouw
en de verdeling van de zorgtaken tussen vrouwen en mannen;
 9. Overwegende dat de Commissie de Europese sociale partners in 2006 en
2007 in de eerste en tweede fase van de raadpleging over de combinatie van
werk, privéleven en gezin heeft geraadpleegd, onder andere actie heeft
genomen op het gebied van de actualisering van het regelgevingskader op EU-niveau
en de Europese sociale partners heeft aangespoord om de bepalingen van hun
raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof te beoordelen met het oog op een
herziening;
 10. Overwegende dat de raamovereenkomst van de Europese sociale partners
inzake ouderschapsverlof van 1995 een katalysator voor positieve verandering
is geweest, voor een gemeenschappelijke aanpak van de combinatie van werk
en privéleven heeft gezorgd en er in belangrijke mate toe heeft bijgedragen
dat werkende ouders in Europa werk, gezin en privéleven beter kunnen
combineren; naar aanleiding van een gezamenlijke evaluatie zijn de Europese
sociale partners echter van mening dat bepaalde onderdelen van de overeenkomst
moeten worden aangepast of herzien, zodat de doelstellingen beter kunnen worden
bereikt;
 11. Aangezien bepaalde aspecten moeten worden aangepast, rekening houdend
met de toenemende diversiteit van de beroepsbevolking en met maatschappelijke
ontwikkelingen zoals het groeiende aantal gezinsvormen, waarbij de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken in acht moeten worden
genomen;
 12. Overwegende dat in veel lidstaten mannen worden aangemoedigd om een
gelijk deel van de gezinstaken op zich te nemen, maar dit niet tot voldoende
resultaat heeft geleid; daarom moeten meer doeltreffende maatregelen worden
genomen om een meer gelijke verdeling van de gezinstaken tussen mannen en
vrouwen te bevorderen;
 13. Overwegende dat veel lidstaten al beschikken over een grote verscheidenheid
aan beleidsmaatregelen en praktijken op het gebied van verlofvoorzieningen,
kinderopvang en flexibele werkregelingen, die zijn afgestemd op de behoeften
van werknemers en werkgevers en bedoeld zijn om ouders te ondersteunen in
het combineren van werk, gezin en privéleven; hiermee moet rekening
worden gehouden bij de uitvoering van deze overeenkomst;
 14. Overwegende dat deze raamovereenkomst één onderdeel
van de acties van de Europese sociale partners op het gebied van de combinatie
van werk, gezin en privéleven is;
 15. Overwegende dat deze overeenkomst een raamovereenkomst is die minimumvereisten
en bepalingen inzake ouderschapsverlof bevat, dat moet worden onderscheiden
van zwangerschaps- en bevallingsverlof, en inzake arbeidsverzuim door overmacht,
en het aan de lidstaten en de sociale partners overlaat de voorwaarden en
uitvoeringsbepalingen vast te stellen, teneinde rekening te houden met de
situatie in elke lidstaat;
 16. Overwegende dat het recht op ouderschapsverlof in deze overeenkomst
een individueel recht is dat in beginsel niet overdraagbaar is en
dat het de lidstaten is toegestaan het overdraagbaar te maken. Aangezien uit
ervaring is gebleken dat als het verlof niet overdraagbaar is, dit vaders
kan stimuleren het verlof op te nemen, stemmen de Europese sociale partners
ermee in een deel van het verlof niet-overdraagbaar te maken;
 17. Overwegende dat het belangrijk is rekening te houden met de bijzondere
behoeften van ouders met kinderen met een handicap of langdurige ziekte;
 18. Overwegende dat de lidstaten moeten voorzien in het behoud van het
recht op uitkeringen uit hoofde van de ziektekostenverzekering tijdens de
minimumduur van het ouderschapsverlof;
 19. Overwegende dat de lidstaten, wanneer dat gezien de nationale omstandigheden
en de begrotingssituatie mogelijk is, bij de uitvoering van deze overeenkomst
ook rekening moeten houden met het behoud van de rechten op socialezekerheidsuitkeringen
tijdens de minimumduur van het ouderschapsverlof, evenals de rol van inkomen
in het besluit om ouderschapsverlof op te nemen;
 20. Overwegende dat uit de ervaringen in de lidstaten naar voren is gekomen
dat het inkomensniveau tijdens het ouderschapsverlof een van de factoren is
die van invloed is op het besluit om dit verlof op te nemen, met name voor
vaders;
 21. Overwegende dat de mogelijkheid flexibel te werken het ouders gemakkelijker
maakt werk en zorgtaken te combineren en de reïntegratie vergemakkelijkt,
met name na de terugkeer van ouderschapsverlof;
 22. Overwegende dat ouderschapsverlofregelingen bedoeld zijn om werkende
ouders gedurende een specifieke periode te ondersteunen, om hun participatie
op de arbeidsmarkt blijvend te vergroten; dat daarom meer aandacht moet worden
besteed aan het onderhouden van het contact met de werkgever tijdens het verlof
of het maken van afspraken over de terugkeer naar het werk;
 23. Overwegende dat in de overeenkomst rekening wordt gehouden met de
noodzaak de vereisten op het gebied van het sociaal beleid te verbeteren,
het concurrentievermogen van de economie van de Europese Unie te vergroten
en te vermijden dat zodanige administratieve, financiële en juridische
verplichtingen worden opgelegd dat de oprichting en ontwikkeling van kleine
en middelgrote ondernemingen daardoor zouden kunnen worden belemmerd;
 24. Overwegende dat de sociale partners bij uitstek geschikt zijn om oplossingen
te vinden die aan de behoeften van zowel werkgevers als werknemers tegemoetkomen
en daarom een bijzondere rol zullen spelen in de invoering, toepassing, monitoring
en evaluatie van deze overeenkomst, in de bredere context van andere maatregelen
om de combinatie van werk- en gezinstaken te verbeteren en de gelijke kansen
en gelijke behandeling van mannen en vrouwen te bevorderen.
 II – INHOUD
 Clausule 1: Doel en werkingssfeer
 1. Deze overeenkomst behelst minimumvereisten die het werkende ouders
gemakkelijker moeten maken hun beroeps- en zorgtaken te combineren, waarbij
rekening wordt gehouden met het groeiende aantal gezinsvormen en de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken in acht worden genomen.
 2. Deze overeenkomst is van toepassing op alle werknemers, zowel mannen
als vrouwen, met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking
overeenkomstig de in elke lidstaat geldende wetgeving, collectieve overeenkomsten
en/of gebruiken.
 3. De lidstaten en/of de sociale partners kunnen werknemers of arbeidsovereenkomsten
of arbeidsbetrekkingen niet van de werkingssfeer en toepassing van deze overeenkomst
uitsluiten enkel en alleen omdat zij deeltijdwerkers, werknemers met een arbeidsovereenkomst
voor bepaalde tijd of personen met een arbeidsovereenkomst of arbeidsbetrekking
met een uitzendbureau zijn.
 Clausule 2: Ouderschapsverlof
 1. Krachtens deze overeenkomst wordt aan werknemers, zowel mannen als
vrouwen, bij geboorte of adoptie van een kind een individueel recht op ouderschapsverlof
toegekend om tot een door de lidstaten en/of de sociale partners vast te stellen
leeftijd van maximaal acht jaar voor hun kind te zorgen.
 2. Het verlof wordt voor een periode van ten minste vier maanden toegekend
en is, om de gelijke kansen en gelijke behandeling van mannen en vrouwen te
bevorderen, in beginsel niet overdraagbaar. Om te stimuleren dat het verlof
meer gelijkelijk door beide ouders wordt opgenomen, is ten minste een van
de vier maanden niet overdraagbaar. De uitvoeringsbepalingen van de niet-overdraagbare
periode worden op nationaal niveau vastgesteld door middel van wetgeving en/of
collectieve overeenkomsten, waarbij rekening wordt gehouden met de bestaande
verlofregelingen in de lidstaten.
 Clausule 3: Uitvoeringsbepalingen
 1. De voorwaarden en uitvoeringsbepalingen voor het ouderschapsverlof
worden in de lidstaten bij wet en/of bij collectieve overeenkomsten vastgesteld,
met inachtneming van de minimumvereisten van deze overeenkomst. De lidstaten
en/of de sociale partners kunnen onder meer:
 a) beslissen of het ouderschapsverlof als vol- of deeltijdverlof, in gedeelten
of in de vorm van uitgesteld verlof wordt toegekend, waarbij rekening wordt
gehouden met de behoeften van zowel werkgevers als werknemers;
 b) het recht op ouderschapsverlof afhankelijk stellen van een werk- en/of
anciënniteitsperiode van ten hoogste één jaar; de lidstaten
en/of de sociale partners zorgen ervoor dat, wanneer van deze bepaling wordt
gebruikgemaakt, in geval van opeenvolgende overeenkomsten voor bepaalde tijd,
zoals bepaald in Richtlijn 1999/70/EG inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde
tijd, bij dezelfde werkgever, de som van deze overeenkomsten in aanmerking
zal worden genomen bij het berekenen van de anciënniteitsperiode;
 c) de omstandigheden vaststellen waarin een werkgever, na raadpleging
overeenkomstig de nationale wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken,
het recht heeft de toekenning van ouderschapsverlof uit te stellen om gerechtvaardigde
redenen in verband met het functioneren van de organisatie. Alle uit de toepassing
van deze bepaling voortvloeiende problemen moeten overeenkomstig de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken worden opgelost;
 d) behalve de onder c) genoemde maatregelen bijzondere regelingen toestaan
om te voorzien in de functionele en organisatorische behoeften van kleine
ondernemingen.
 2. De lidstaten en/of de sociale partners stellen perioden vast waarbinnen
de werknemer die van zijn recht op ouderschapsverlof gebruik maakt, zijn werkgever
van zijn voornemen in kennis moet stellen, onder vermelding van
het begin en het einde van de verlofperiode. De lidstaten en/of de sociale
partners houden rekening met de belangen van werknemers en van werkgevers
bij het vaststellen van de duur van deze kennisgevingsperioden.
 3. De lidstaten en/of de sociale partners moeten beoordelen of de voorwaarden
en wijze van toepassing van ouderschapsverlof moeten worden aangepast aan
de behoeften van ouders van kinderen met een handicap of langdurige ziekte.
 Clausule 4: Adoptie
 1. De lidstaten en de sociale partners beoordelen of aanvullende maatregelen
nodig zijn om tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van adoptieouders.
 Clausule 5: Arbeidsrechten en non-discriminatie
 1. Na afloop van het ouderschapsverlof heeft de werknemer het recht terug
te keren in dezelfde functie of, indien dat niet mogelijk is, in een gelijkwaardige
of vergelijkbare functie die in overeenstemming is met zijn of haar arbeidsovereenkomst
of arbeidsbetrekking.
 
 2. De op de datum van ingang van het ouderschapsverlof door de werknemer
verworven rechten of rechten in wording blijven ongewijzigd behouden tot het
einde van het ouderschapsverlof. Na afloop van het ouderschapsverlof zijn
deze rechten, met inbegrip van de uit de wetgeving, collectieve overeenkomsten
en/of nationale gebruiken voortvloeiende veranderingen, van toepassing.
 
 3. De lidstaten en/of de sociale partners stellen de regeling vast die
gedurende het ouderschapsverlof op de arbeidsovereenkomst of de arbeidsbetrekking
van toepassing is.
 
 4. Teneinde te waarborgen dat de werknemers van hun recht op ouderschapsverlof
gebruik kunnen maken, nemen de lidstaten en/of de sociale partners overeenkomstig
de nationale wetgeving, de collectieve overeenkomsten en/of de gebruiken de
nodige maatregelen om de werknemers tegen minder gunstige behandeling of ontslag
wegens het aanvragen of opnemen van ouderschapsverlof te beschermen.
 
 5. Alle socialezekerheidskwesties in verband met deze overeenkomst moeten
door de lidstaten en/of de sociale partners overeenkomstig de nationale wetgeving
en/of collectieve overeenkomsten worden beoordeeld en geregeld, rekening houdend
met het belang van de continuïteit van de rechten op de socialezekerheidsuitkeringen
krachtens de verschillende regelingen, in het bijzonder wat de gezondheidszorg
betreft.
 Alle inkomenskwesties in verband met deze overeenkomst moeten door de
lidstaten en/of de sociale partners overeenkomstig de nationale wetgeving,
collectieve overeenkomsten en/of gebruiken worden beoordeeld en geregeld,
rekening houdend met de rol van inkomen als een van de factoren voor het opnemen
van ouderschapsverlof.
 Clausule 6: Terugkeer naar het werk
 1. Om een betere combinatie van werk, gezin en privéleven mogelijk
te maken, moeten de lidstaten en/of de sociale partners de nodige maatregelen
nemen om te garanderen dat werknemers die van ouderschapsverlof terugkeren,
voor een bepaalde periode aangepaste werktijden en/of -roosters
mogen aanvragen. De werkgevers beoordelen deze aanvragen en geven er gevolg
aan, rekening houdend met hun eigen behoeften en met die van de werknemers.
 De uitvoeringsbepalingen van dit lid moeten overeenkomstig de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of de gangbare praktijk worden vastgesteld.
 2. Om de terugkeer naar het werk na het ouderschapsverlof te vergemakkelijken,
worden werknemers en werkgevers aangemoedigd tijdens het verlof contact met
elkaar te houden en kunnen de betrokken partijen onderlinge afspraken maken
over passende reïntegratiemaatregelen, rekening houdend met de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken.
 Clausule 7: Arbeidsverzuim door overmacht
 1. De lidstaten en/of de sociale partners nemen de nodige maatregelen
om de werknemers toe te staan hun werk overeenkomstig de nationale wetgeving,
de collectieve overeenkomsten en/of de gangbare praktijk te verzuimen door
overmacht in verband met onvoorziene gezinsomstandigheden in geval van ziekte
of een ongeval waardoor de onmiddellijke aanwezigheid van de werknemer vereist
is.
 2. De lidstaten en/of de sociale partners kunnen de voorwaarden en uitvoeringsbepalingen
van clausule 7, punt 1, preciseren en dit recht beperken tot een bepaalde
duur per jaar en/of per geval.
 Clausule 8: Slotbepalingen
 1. De lidstaten kunnen gunstiger bepalingen dan in deze overeenkomst toepassen
of invoeren.
 2. De tenuitvoerlegging van de bepalingen van deze overeenkomst is geen
reden om een verlaging van het algemene beschermingsniveau van de werknemers
op het door deze overeenkomst bestreken gebied te rechtvaardigen. Dit doet
geen afbreuk aan het recht van de lidstaten en/of de sociale partners om,
in het licht van veranderde omstandigheden (met inbegrip van de invoering
van de niet-overdraagbaarheid), andere wettelijke, bestuursrechtelijke of
contractuele bepalingen vast te stellen, mits aan de minimumvereisten van
deze overeenkomst wordt voldaan.
 3. Deze overeenkomst laat het recht van de sociale partners onverlet op
het passende niveau, ook op Europees niveau, overeenkomsten te sluiten tot
aanpassing en/of aanvulling van de bepalingen van deze overeenkomst teneinde
rekening te houden met bijzondere omstandigheden.
 4. De lidstaten stellen de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
vast om uiterlijk twee jaar na vaststelling ervan aan het besluit van de Raad
te voldoen, of verzekeren zich ervan dat de sociale partners voor het einde
van die periode de nodige maatregelen bij overeenkomst vaststellen. Zo nodig
beschikken de lidstaten in geval van bijzondere moeilijkheden of een tenuitvoerlegging
door middel van collectieve overeenkomsten over maximaal één
bijkomend jaar om aan het besluit te voldoen.
 5. De voorkoming en beslechting van uit de toepassing van de overeenkomst
voortvloeiende geschillen en klachten geschieden overeenkomstig de nationale
wetgeving, collectieve overeenkomsten en/of gebruiken.
 6. Onverminderd de rol van de Commissie, de nationale gerechten en het
Europees Hof van Justitie, dient iedere vraag betreffende de uitlegging van
deze overeenkomst op Europees vlak door de Commissie in de eerste plaats te
worden voorgelegd aan de ondertekenende partijen, die advies zullen uitbrengen.
 7. De ondertekenende partijen herzien de toepassing van deze overeenkomst
vijf jaar na de datum van het besluit van de Raad, indien een van de partijen
bij deze overeenkomst daarom verzoekt.
 
 Gedaan te Brussel, 18 juni 2009
 
 Voor het EVV
 
 John Monks
 Secretaris-generaal
 
 Namens de vakbondsdelegatie
 
 Voor BUSINESSEUROPE
 
 Philippe de Buck
 Directeur-generaal
 
 Voor UEAPME
 
 Andrea Benassi
 Secretaris-generaal
 
 Voor CEEP
 
 Ralf Resch
 Secretaris-generaal
 
 
 
 COM(2006) 92.
 
 
 Conclusies van de Raad: Een evenwichtige rolverdeling tussen mannen en
vrouwen ten behoeve van werkgelegenheid, groei en sociale samenhang (SOC 385).
 
 
 Resolutie van het Europees Parlement van 3 september 2008 over gelijkheid
tussen mannen en vrouwen – 2008 (2008/2047(INI)), punt 28.
 
 
 Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot
wijziging van richtlijn 92/85/EEG van de Raad inzake de tenuitvoerlegging
van maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de
gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap, na de bevalling
en tijdens de lactatie (COM(2008) 637 definitief).
 
 
 Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende
de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig werkzame
mannen en vrouwen en tot intrekking van Richtlijn 86/613/EEG (COM(2008) 636
definitief).
 
 
 Verslag «Realisatie van de doelstellingen van Barcelona wat de opvangfaciliteiten
voor kinderen onder de leerplichtige leeftijd betreft» (COM(2008) 638
definitief; technische bijlage, SEC(2008) 2597).
 
 
 Mededeling van de Commissie «Een beter evenwicht tussen werk en
privéleven: meer steun voor het combineren van beroep, privéleven
en gezinsleven», COM(2008) 635 definitief.
 
 
 SEC (2006) 1245.
 
 
 SEC (2007) 571.
 
 
 Report on Pregnancy, Maternity, Parental and Paternity Rights, zie http://ec.europa.eu/
social/ main.jsp?catId=641&langId=nl& moreDocuments=yes.
 
 
 SEC(2008) 2526/2.
 
 
 Mededeling inzake de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de
sociale politiek (COM(93) 600 van 14.12.1993).
 
 
 Report on the representativeness of European social partner organisations,
deel 1, Institut des Sciences du Travail – Université Catholique
de Louvain, september 1999.
 
 
 Monographs of the situation of social partners in the acceding and candidate
countries, intersectoral level, Institut des Sciences du Travail – Université
Catholique de Louvain, maart 2004.
 
 
 De zaken C-180/95 Draehmpaehl (Jurispr. 1997 I, blz. 2195) en C-271/91
Marshall (Jurispr. 1993 I, blz. 4367).
 
 
 PB C [...] van [...], blz. [...].
 
 
 PB L 145 van 19.6.1996, blz. 4.
 
 
 PB L 45 van 19.2.1975, blz. 19.
 
 
 PB L 348 van 28.11.1992, blz. 1.
 
 
 PB L 46 van 17.2.1997, blz. 20.
 
 
 PB L 204 van 26.7.2006, blz. 23.