Nota Ruimte; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29435, nr. 220

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

27-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29435 nr. 220

25-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29435Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 148 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 435Nota Ruimtenr. 220VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 februari 2009De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1, de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat2 de vaste commissie voor Economische Zaken3 en de algemene commissie voor Wonen, Werken en Integratie4 hebben op 29 januari 2009 overleg gevoerd met minister
Cramer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en minister
Van der Hoeven van Economische Zaken over:1. Herstructurering bedrijventerreinen/verrommeling– de brief van de minister van VROM d.d. 3 juli
2008 inzake afspraken met het IPO en de VNG over de inzet voor Mooi Nederland
(31 500, nr. 2);– de brief van de minister van VROM d.d. 5 november
2008 inzake het uitgiftepatroon bedrijventerrein Moerdijk (29 435, nr. 215);– de brief van de president van de Algemene Rekenkamer
d.d. 12 november 2008 inzake de aanbieding van het rapport Herstructurering
van bedrijventerreinen (31 760, nr. 1);– de brief van de ministers van Economische Zaken
en van VROM d.d. 26 november 2008 inzake de kabinetsreactie op de Taskforce
(her)ontwikkeling bedrijventerreinen (31 253, nr. 82);– de brief van de minister van VROM d.d. 6 januari
2009 inzake de brief van Milieudefensie en SBBM inzake de betrokkenheid van
het Rijk bij de voorbereiding van het Logistiek Park Moerdijk (2009Z00074).2. Voortgang uitvoering van de Nota Ruimte– de brief van de minister van VROM d.d. 3 juli
2008 inzake de projecten Bossche Spoorzone en de greenport PrimAviera (29 435,
nr. 213);– de brief van de minister van VROM d.d. 1 september
2008 inzake de aanbieding van het advies van het College van Rijksadviseurs
over de Centrale As (31 200 A, nr. 97);– de brief van de minister van VROM d.d. 8 oktober
2008 inzake de Monitor Nota Ruimte, de eerste volgmeting (29 435, nr. 214);– de brief van de minister van VROM d.d. 10 november
2008 inzake de voorgenomen aanleg van de Centrale As als autoweg 2*2 en het
bedrijventerrein Quatrebras in het Nationale Landschap de Noordelijke Wouden
(31 700 A, nr. 13);– de brief van de minister van VROM d.d. 13 november
2008 inzake de besluitvorming in de Ministerraad ten aanzien van de inzet
van het Nota Ruimtebudget voor afzonderlijke projecten (29 435, nr. 216);– de brief van de minister van VROM d.d. 27 november
2008 inzake hoogbouw (29 435, nr. 217);– de brief van de minister van VROM d.d. 18 december
2008 inzake kennisgeving t.a.v. besluitvorming Nota Ruimtebudget (29 435,
nr. 218).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.Voorzitter: Koopmans Griffier: Van der LeedenVragen en opmerkingen uit de commissies over het onderdeel
bedrijventerreinen/verrommelingDe voorzitter: Ik heet de leden van de commissie,
minister Cramer van VROM, minister Van der Hoeven van Economische Zaken, hun
medewerkers en het publiek van harte welkom. Wij hebben een overleg over de
uitvoering van de Nota Ruimte. Het is de bedoeling dat wij van 17.00 uur tot
19.00 uur een overleg hebben over herstructurering van bedrijventerreinen
en verrommeling. Daarbij zijn beide ministers aanwezig. Daarna spreken wij
met de minister van VROM over de uitvoering van de Nota Ruimte. Er zijn acht
fracties aanwezig, dus ik stel de spreektijd in eerste termijn vast op vijf
minuten. Ik zal redelijk streng zijn met interrupties.Ik geef als eerste het woord aan de heer Van der Ham.De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Bij
het tweede deel van de vergadering zal ik niet aanwezig zijn vanwege andere
verplichtingen, maar de bespreking van de herstructurering van
bedrijventerreinen wil ik niet missen. Wij hebben daar de afgelopen jaren
al veel over gesproken, maar ook de afgelopen maanden.De ministers volgen in hun advies de lijnen van de taskforce (Her)structurering
bedrijventerreinen. Dat is op zich goed, maar het advies is wel een stuk steviger
dan de kabinetsreactie erop. Zowel in het advies van de taskforce als in dat
van de Algemene Rekenkamer wordt duidelijk dat de opgave voor herstructurering
heel groot is. De kabinetsreactie bestaat samenvattend uit een voornemen,
het opstellen van een uitvoeringsstrategie, het uitwerken van een plan van
aanpak, het opstarten van pilots, een afsprakenkalender en nog een plan van
aanpak. Dat zijn nog niet de harde afspraken en beslissingen die wat ons betreft
hard nodig zijn.Het voornemen is om 1000 à 1500 hectare per jaar te herstructureren,
6500 hectare tot en met 2013. Op die doelstelling zelf is niets aan te merken,
maar wel op de haalbaarheid ervan. De meeste afspraken over strategieën
en aanpakken moeten in 2009 nog worden gemaakt. Pas vanaf 2010 kan er
effectief aan de slag worden gegaan. In de vier resterende jaren moeten dan
nog 6500 hectare worden geherstructureerd. Denkt de minister dat te gaan halen?Ook worden naar onze inschatting de kosten onderschat. Volgens het advies
is 400 mln. de komende jaren voldoende. Een deel van de kosten moet worden
gevonden in nieuwe functies. Deze nieuwe functies moeten de transformatiekosten
dekken. Bij wie komen die kosten dan terecht? Hoe wordt gegarandeerd dat deze
nieuwe functies voor voldoende geld zorgen? Is het plan volledig geredeneerd
vanuit de huidige statische situatie of er is er in de plannen ook met verdergaande
veroudering rekening gehouden? Iedere dag brokkelt er immers weer ergens een
steen af. Hoeveel de terreinen die nu in goede staat verkeren, zijn in 2013
verouderd? Is hiermee rekening mee gehouden in de herstructureringsopgaven?In de uitvoeringsstrategie die de minister met provincies en gemeenten
gaat opstellen, moeten een hoop belangrijke beslissingen worden genomen. Denkt
zij dat die afspraken die nodig zijn, kunnen worden gemaakt? Wat is de inschatting
op dit moment? Hoe ver zijn die onderhandelingen nu?De grondprijzen vormen een essentieel onderdeel van de aanpak van de bedrijventerreinen,
zo blijkt uit het advies. Tijdens de behandeling van de begroting van het
ministerie van VROM heeft de fractie van D66 een motie ingediend, die met
grote steun van de Kamer is aangenomen, met het verzoek om in de kabinetsreactie
op het rapport van de taskforce samen met gemeenten tot één
methodiek te komen voor de prijszetting voor bedrijfsontwikkeling op basis
van de waarde bij bebouwing en om afspraken te maken over verevening. Die
methodiek is moeilijk terug te vinden in de brief. Volgens mij staat zij er
niet in. Kan de minister uiteenzetten waarom aan deze motie geen invulling
is gegeven en wanneer zij dit verzoek wel gaat verwerken? De taskforce stelt
een prijsstijging van 10% voor. Denkt de minister dat deze verhoging
voldoende is om private partijen hun aandeel te laten nemen in de herstructurering?
Is deze verhoging voldoende om met verevening substantiële middelen te
krijgen voor de herstructurering?In het rapport van de Algemene Rekenkamer staan harde worden over de herstructurering.
In het verleden is er niet genoeg gebeurd. Ook de aanbevelingen zijn helder.
Sommige zijn al aan de orde gekomen bij de vragen over en de kabinetsreactie
op het advies van de taskforce, maar er blijven wel een paar punten staan.
Het systeem IBIS Werklocaties dat wordt gebruikt om bedrijventerreinen in
kaart te brengen, is verouderd. Er zal een verkenning komen om dit probleem
op te lossen. Op welke termijn komt die er en op welke termijn wil de minister
het systeem op orde hebben? De Algemene Rekenkamer adviseert ook om de bestaande
subsidieregelingen op hun effectiviteit te evalueren. Is de minister van plan om dat te doen? Over de andere aanbevelingen moeten nog een hoop
afspraken worden gemaakt. Neemt de minister het advies van de Algemene Rekenkamer
hierbij mee?Er zijn verschillende afspraken gemaakt over pilots in het kader van de
afspraken met het IPO en de VNG bij de inzet van de samenwerkingsagenda Mooi
Nederland. Wanneer starten deze pilots en wanneer zullen deze geëvalueerd
worden? Op welke manier spelen zij een rol in de afspraken die met provincies
en gemeenten moeten worden gemaakt over de herstructurering?De voorzitter: Ik geef het woord aan mevrouw
Neppérus.Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Wij hebben hier vaker over bedrijventerreinen gesproken en over de wijze waarop
het daarmee verder moet. Er liggen nu meer stukken dan in het verleden, ook
over sanering. Voor ons blijft het uitgangspunt dat gemeenten en provincies
hierin een belangrijke rol hebben. Wij zitten niet te wachten op een centrale
verdeling. Als ik zo de benadering en de inzet van de SER-ladder bezie, heb
ik soms het idee dat wij een alibi aan het maken zijn om straks helemaal geen
nieuwe bedrijventerreinen meer toe te staan. Je kunt kritisch zijn over de
vraag of iets nodig is, maar er zullen toch in gemeenten ook gewoon bedrijventerreinen
nodig zijn. Laten wij dan samen met gemeenten eerlijk kijken waar bedrijventerreinen
nodig zijn en waar dat minder het geval is.Het is goed om te onderzoeken wat er met oude terreinen kan worden gedaan
en waar die kunnen worden verbeterd. Als je er ook een woonfunctie bij wilt
doen, moet je wel bekijken hoe die zich verhoudt tot de bedrijvigheid. Met
het principe zijn wij het uiteraard eens. Het kabinet zegt dat het voor de
herstructurering 400 mln. beschikbaar wil stellen. Op zich kan ik daar prima
mee leven, maar hoe lang is dat budget beschikbaar? Waar komt het geld vandaan?
Is het nieuw geld of komt het uit bestaande potjes, zoals het FES? Hoe gaan
wij erover besluiten? De taskforce noemt het instellen een herstructureringsfonds
naar analogie van het Nationaal Groenfonds. Hoe gaan wij dat verder uitvoeren?
Hoe wordt dat fonds gevoed?Er staan in het advies een heleboel mooie dingen over parkmanagement.
Ik zou zeggen: laat mensen er zelf op komen. Ik vind het goed als er parkmanagement
is, maar laat het vooral geen verplichting worden. Ik vraag mij af hoe de
kredietcrisis door dit alles heen gaat werken. Kan daar iets meer informatie
over worden gegeven? Er liggen ook stukken over bedrijventerreinen, vooral
op het punt van het tegengaan van verrommeling. Wij vinden allemaal dat niet
onnodig moet worden verrommeld en dat moet worden gekeken hoe het beter kan.
Ik maak mij als ik naar al deze onderwerpen kijk, zorgen over alle notities
die er inmiddels liggen. Die vormen bijna een verrommeling aan papieren. Ik
heb al een hele lijst voor mij. Die zal ik niet aanbieden of voorlezen, maar
het baart mij zorgen wat er allemaal speelt.Wij willen het landschap zuiver houden. Gisteren lag er een hele stapel
nota’s bij het overleg over landschappen van de commissie voor LNV.
Mooi landschap is van groot belang. Daar moeten wij ook verder over praten.
Wat de VVD-fractie betreft is echter ook het behoud van wonen, bedrijvigheid
en land- en tuinbouw van belang.De voorzitter: Ik geef het woord aan de heer
Van Leeuwen.De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. Volgens
mij maken wij hier vandaag een historisch moment mee, een AOO: een algemeen
opheffingsoverleg ruimtelijke ordening. Dat komt niet doordat er niets meer
te doen is, maar doordat de minister het in twee jaar voor elkaar heeft gekregen
om de verantwoordelijkheid voor de inrichting van ons land volledig
uit handen te geven, aan provincies, aan gemeenten en aan collega-ministers
die over bouwen en boeren gaan. Of het nu over de verrommeling gaat, behoud
van eigenheid en kwaliteit, de belangen van nationale landschappen of bedrijventerreinen:
de minister voelt zich zeer betrokken en ergert zich zelfs aan van alles en
nog wat, maar daar blijft het bij.Nederland is hard toe aan een minister van ruimte, aldus de hartenkreet
van Ole Bouman, directeur van het Nederlands Architectuurinstituut. Deze minister
wil of mag echter niets anders dan het maken van afspraken met het IPO en
de VNG in de hoop dat die worden nagekomen. Wat gebeurt er als dat niet het
geval is, bijvoorbeeld als de provincies hun structuurvisies helemaal niet
verankeren in verordeningen?Dat ruimtelijke ordening weer op de agenda staat, is waar. Dat is echter
vooralsnog niet in positieve zin. In een artikel in de NRC fileren de professoren
Klaas van Egmond en Herman Philipse het beleid tot op het bot. De ideologie
van het neoliberalisme, de decentralisatie en de theorie van de netwerksamenleving
hebben ervoor gezorgd dat iedere samenhang verloren ging en dat verantwoordelijkheden
verdampten. In plaats van doorgaan met polderen, zou de regering de centrale
sturing moeten herstellen, zo bepleiten zij. Daar ben ik het hartgrondig mee
eens.Wij moeten het plezier in de maakbaarheid van ons land hervinden, staat
in de ook door deze minister ondertekende Nota architectuur en ruimte. Het
ruimtelijkeordeningsbeleid van deze regering is daar een ontkenning van. Het
laat zich lezen als de planologie van de nederlaag. Ook de afspraken in de
Samenwerkingsagenda Mooi Nederland zijn daar een voorbeeld van: vanwege de
verschillende methoden die provincies gebruiken, is er voor de behoefteraming
en de daaruit volgende planning voor bedrijventerreinen geen uniforme regeling.
Volgens de SP-fractie is dat juist een reden om tot uniformering te komen,
net als bij de wettelijke borging van de SER-ladder.Het gaat ook allemaal meer tijd kosten, onder andere vanwege lopende planprocessen.
Dat is een vaag begrip. Wat bedoelt de minister hier precies? Heeft dit ook
betrekking op het reserveren van bedrijventerreinen die voordat de gesprekken
begonnen reeds in de pijplijn zaten of bij eerdere behoefteramingen al zijn
meegenomen? Ik hoor van de minister graag een uitleg en een nadere omschrijving
het beleidsinstrument «vinger aan de pols».De positie van nationale landschappen blijft zwak. Ik kom daar straks
op terug als het gaat over de Noordelijke Wouden. Eén heikel punt wil
ik hier alvast aan de orde stellen, namelijk de handhaving. Die is verre van
adequaat. Hoe gaat de minister dit probleem tackelen? Zoals in het hele afsprakenlijstje,
moeten ook de plannen over de rijksbufferzones nog verder worden uitgewerkt.
Er moet een accent komen te liggen op recreatie. Dat is prima. In de Monitor
Nota Ruimte wordt geconstateerd dat de rode functies in alle bufferzones toenemen.
Ik reken daar ook recreatiebungalows onder. Graag heeft de SP-fractie op voorhand
duidelijkheid over wat voor recreatie de minister hierbij op het oog heeft.
Gaat het haar om verblijfs- of om dagrecreatie?De taskforce (Her)structurering bedrijventerreinen trekt een aantal conclusies
waarin de SP-fractie zich kan vinden. Het komt nu aan op aanpakken in plaats
van aanraken. Er zijn enkele zaken die volgens ons strakker moet worden geregeld.
Een is de door mij al eerder genoemde behoefteraming en een ander is de opcenten.
Al te gemakkelijke verhuizingen naar een nieuw terrein moeten niet meer zo
eenvoudig worden. Bovenplanse verevening en het kostenverhaal eisen strak
omlijnde plannen die in een structuurvisie moeten worden vastgelegd. Het mooiste
zou zijn als herstructurering financieel aantrekkelijker is dan het verkassen
naar nieuwe locaties. Is de minister van plan hier de puntjes op de i te zetten?
De SP-fractie is van mening dat de overheidsgelden die voor de herstructureringsoperatie
gereserveerd zijn, niet moeten gaan werken als een bonus op verloedering.
Wat is de bijdrage van marktpartijen bij het opknappen van hun bedrijventerrein?
Overweegt de minister om een leegstandtaks in te voeren?Een werkbezoek aan Moerdijk bevestigde de argumenten van de tegenstanders
van de aanleg van dit nieuwe logistieke bedrijventerrein. Er is nog ruimte
zat: 427 hectare, volgens de mensen die het hebben gemeten en dus kunnen weten.
De SER-ladder schrijft voor dat in eerste instantie in de geraamde behoefte
moet worden voorzien door herstructurering of intensief ruimtegebruik. Er
is dus voldoende ruimte. Overigens ligt twaalf kilometer verder het bedrijventerrein
Borchwerf, waar ook nog ruimte zat is. Regionale afstemming heet dat. Wat
heeft de keuze voor het Transatlantic Market scenario voor consequenties voor
de behoefteramingen? Is de minister bereid, nu de SER-ladder wettelijk wordt
verankerd in een AMvB Ruimte, het goede voorbeeld te geven door die toe te
passen zoals afgesproken, inclusief de regionale afstemming? Is zij bereid
de zonering op de bestaande locaties aan te passen? Dit alles vraag ik opdat
Moerdijk kan gaan gelden als een landelijk voorbeeld van efficiënt en
zorgvuldig ruimtegebruik.De voorzitter: Ik geef het woord aan de heer
Van der Staaij.De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Ik wil beginnen met twee opmerkingen over de voortgang van de samenwerkingsagenda
Mooi Nederland. Een onderdeel van die Samenwerkingsagenda is duurzame verstedelijking.
In 2009 zullen hierover afspraken worden gemaakt. Binnenstedelijk bouwen is
daarbij belangrijk. Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft onlangs laten
zien dat Noord-Brabant koploper is in binnenstedelijk bouwen. Mijn fractie
is benieuwd naar de reden daarvan. Komt dit door stedenbouwkundige oorzaken
als een relatief lage concentratie bebouwing, dus was het daar gewoon makkelijker
in te vullen, of is er op andere gronden een effectief beleid gevoerd? Zijn
hier lessen uit te trekken? Het is interessant om die verschillen te zien.
Waarom gaat het daar zo goed? Kunnen andere provincies daarvan leren?Mijn fractie heeft ruim een jaar geleden middels een aangenomen motie
gevraagd om een «ruimte voor ruimte»-regeling voor het opruimen
en concentreren van verspreid glas. In de brief over de samenwerkingsagenda
wijst de minister op een inventarisatie van de provincies. Die brief is al
enigszins gedateerd. In de Agenda Landschap werd gewezen op het Saneringsprogramma
ongewenste bebouwing. De toegezegde duidelijkheid is in die agenda niet gegeven.
Wanneer komt het Saneringsprogramma ongewenste bebouwing naar de Kamer en
welke instrumenten krijgen hierin een plaats?Ik kom nu op de aanpak van de bedrijventerreinen. Wij juichen de herijking
van de aanpak van bedrijventerreinen toe. Het wordt tijd dat aangekondigde
maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd gaan worden en niet op de plank blijven
liggen. De taskforce (Her)ontwikkeling bedrijventerreinen heeft een buitengewoon
waardevolle inbreng geleverd. In de reactie van kabinet staat veel wat ons
hoopvol stemt, maar met het rapport van de Algemene Rekenkamer in het achterhoofd
gaat het nu natuurlijk wel om de concretisering en de verwezenlijking. Een
pleidooi voor een regionale aanpak van herstructurering en aanleg van bedrijventerreinen
wordt breed gedeeld. Wij zijn het daar van harte mee eens. Er moeten bindende
afspraken worden gemaakt. In het verleden kon er ook al heel wat provinciaal.
Er waren al heel wat instrumenten, maar daar is weinig gebruik van gemaakt.
Het gaat erom dat er werk van wordt gemaakt, met bindende afspraken.Ik wil een kanttekening plaatsen bij de inzet op regionale ontwikkelingsbedrijven
voor bedrijventerreinen. Daarmee wordt een extra speler op de grondmarkt gecreëerd
die onder meer, zo las ik ergens een commentaar, moet gaan concurreren met
gemeentelijke grondbedrijven. Bestaat dan niet het gevaar dat
functiescheiding in de hand wordt gewerkt? Er kan immers ook integraler worden
gekeken naar wonen en werken. Wordt op deze wijze niet de functiescheiding
gestimuleerd? Een geïntegreerde aanpak kan een krachtig wapen zijn tegen
veroudering. Een golfterrein in de buurt van een bedrijventerrein kan het
ook meerwaarde geven. Gemeenten zullen de vrijheid behouden om op eigen initiatief
bedrijventerreinen te herstructureren of aan te leggen. Regionale ontwikkelingsbedrijven
moeten dan wellicht juist de moeilijke of geldverslindende klusjes gaan opknappen.
Hoe zit het nu eigenlijk precies met de regionale ontwikkelingsbedrijven?
Is de inzet daarvan echt wel zo wenselijk? Hoe kijkt de minister aan tegen
de gesignaleerde nadelen daarvan of kanttekeningen daarbij?De taskforce wijst ten aanzien van de verzakelijking van de bedrijventerreinenmarkt
op de mogelijke inzet van fiscale instrumenten. Selectieve vrijstelling van
overdrachtsbelasting zou het bijvoorbeeld voor bedrijven aantrekkelijker kunnen
maken om te verkassen naar op te knappen bedrijventerreinen. Middels fiscale
instrumenten kan herstructurering gericht worden gestimuleerd en kan dreigende
veroudering worden aangepakt. Wij vinden het jammer dat het kabinet dit instrumentarium
in zijn reactie op het advies van de taskforce negeert. Graag hoor ik alsnog
een reactie op deze aanbeveling.De Algemene Rekenkamer heeft in zijn rapport over herstructurering geconstateerd
dat het Rijk de afgelopen jaren via de gelden voor het Grote Steden Beleid
en de Topper-regeling met name heeft geïnvesteerd in herstructurering
van bedrijventerreinen in de grotere steden en terreinen van nationale betekenis.
Een groot deel van de bedrijventerreinen met een regionale betekenis had het
nakijken. Het is jammer omdat zij ook een bijdrage leveren aan de verrommeling
van het landschap. Wij hebben daarom bij de begrotingsbehandeling bij motie
gevraagd om die onevenwichtigheid weg te nemen. Daarover is geen helderheid
gekomen. Worden vrijkomende gelden uit de voormalige Topper-regeling ook beschikbaar
gesteld voor herstructurering van bedrijventerreinen met een regionale betekenis?
Op welke wijze wil het kabinet uitvoering geven aan deze motie?Tot slot wil ik nog een opmerking maken over het Logistiek Park Moerdijk.
Terughoudende behoefteramingen en brede toepassing van de SER-ladder zijn
belangrijke sporen, maar ook hier geldt «the proof of pudding is in
the eating». Hoe zit het met de contra-expertise?De voorzitter: Ik geef het woord aan mevrouw
Wiegman-van Meppelen Scheppink.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik lees veel goede dingen over de aanpak van bedrijventerreinen
en verrommeling. Er komt voor elke provincie een herstructureringsprogramma,
op korte termijn starten al pilots met herstructurering, parkmanagement wordt
gestimuleerd en de SER-ladder komt in de AMvB Ruimte. Dat zijn goede voornemens,
maar, met de Algemene Rekenkamer, wil ik beklemtonen dat de plannen ook daadwerkelijk
moeten worden uitgevoerd. Met de oude Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) konden
provincies ook al ingrijpen via aanwijzingen en het afkeuren van bestemmingsplannen.
Wij moeten dus alert blijven.Het kabinet focust op de kernopgave van 15 800 hectare. Het gaat
dan om herprofilering en revitalisering. Facelifts kunnen inderdaad prima
lokaal worden opgepakt, maar parkmanagement is net altijd voldoende. Ik roep
de minister op meer in te zetten op preventie, onderzoek te doen naar het
functioneren van bedrijventerreinen en een meetlat voor beleid te ontwikkelen.
Het gaat immers om meer dan alleen ruimtegebruik.De meest verouderde terreinen vallen buiten de kernopgave. Ik vraag mij
af of bij deze terreinen voldoende perspectief is op een positief grondexploitatieresultaat. Zeker met de huidige crisis wordt het lastiger
om de business case van dit soort projecten rond te krijgen. Zien de ministers
kansen om de crisis juist aan te grijpen om herstructurering in deze gebieden
een impuls te geven?Ik mis een koppeling met de verdichtingsopgave. Juist de transformatiegebieden
liggen vaak midden in de steden. Als hier extra wordt ingezet op verdichting,
kunnen gebieden niet alleen worden opgeknapt, maar kan ook extra verrommeling
worden voorkomen. Niet voor niets zit een project als Kanaalzone Apeldoorn
in het budget van de Nota Ruimte. Het Rijk heeft dus ook belangen bij transformatie.
De fractie van de ChristenUnie vraagt de minister daarom om met de provincies
in de provinciale herstructureringsprogramma’s ook de transformatieopgave
in beeld te brengen, hier doelen voor vast te stellen en die te monitoren.Door de transformatieopgave niet mee te nemen, verschuift een eventueel
financieringsprobleem naar Wonen Wijken en Integratie. Er is echter nog veel
onzeker over budgetten voor het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing
(ISV) en het Besluit Locatiegebonden Subsidie (BLS). De fractie van de ChristenUnie
wil van de ministers van VROM en voor WWI een integraal beeld voor de ruimtelijke
investeringen ontvangen, conform de motie-Van Heugten, zodat de Kamer kan
beoordelen of er voldoende middelen zijn tot 2020.Het kabinet gaat nu uit van het middenscenario voor de behoefte aan bedrijventerreinen.
Dit scenario wordt echter niet een-op-een doorvertaald naar de regio’s.
Elke regio is anders, dat klopt. Ik lees echter ook dat sommige regio’s
trends uit het verleden extrapoleren naar de toekomst en vervolgens een heel
onderhandelingscircuit starten. Juist bij de regionale behoefteramingen zijn
echter vaak vraagtekens te zetten. Ik wil de toezegging van de minister dat
tegenover elke plus ook ergens een min van gelijke omvang staat en dat de
ruimtewinst van herstructurering en intentiever ruimtegebruik wordt opgenomen
in de prognoses. Nieuwe bedrijventerreinen zullen vaak niet nodig zijn, want
een derde van alle terreinen is op het moment verouderd.Welke voorwaarden stelt de minister aan subsidiëring? De fractie
van de ChristenUnie pleit ervoor om bij herstructurering dichtere bebouwing
en duurzaamheidsmaatregelen te eisen, evenals goede regionale prijsafspraken
voor kaveluitgifte. Deelt de minister de mening dat bij goede regionale afspraken
ook middelen kunnen worden toegekend aan regionale programma’s in plaats
van aan projecten?De Kamer heeft gevraagd naar het uitgiftepatroon in Moerdijk. De cijfers
over het aantal bedrijven dat zich heeft gevestigd, zeggen niets over de vraag
of er zuinig met ruimte is omgegaan en in hoeverre de SER-ladder is toegepast.
In de laatste brief staat wel dat door voorgenomen herstructurering en een
lager groeiscenario de behoefte voor het Logistiek Park Moerdijk inmiddels
is teruggebracht van 600 naar 150 hectare. Daarmee is nog niet aangetoond
dat deze ruimte te vinden is binnen het bestaande terrein of elders. Het onderzoeksbureau
OTB stelt ook dat de behoefteramingen nog steeds veel te optimistisch zijn.
Ik begrijp dat de minister ruimte vrij wil houden voor hogere milieucategorieën.
Ik mis echter een onderbouwing van deze ruimtebehoefte, zeker nu het Centraal
Planbureau zegt dat de behoefte voor deze categorie juist zal krimpen. De
Shell-grond die deze week is overgedragen, ligt al tientallen jaren braak.
Risicocontouren maken plaatsing van logistieke bedrijven moeilijk. Kan dit
probleem worden opgelost door een vestiging van de brandweer in de omgeving
of iets dergelijks? De minister stelt dat logistiek vanwege ruimtelijke eisen
niet past op het huidige bedrijventerrein. Waarom niet? Het gebied heeft grote
kavels en is goed ontsloten.Hoe staat het met de uitvoering van de motie over kleinere bedrijventerreinen?
Toepassing van de SER-ladder kan worden gestimuleerd door bijpassende grondprijzen.
In de motie van de heer Van der Ham is gepleit voor een methodiek voor prijszetting
op basis van de waarde bij bebouwing. De fractie van de ChristenUnie
heeft deze motie destijds niet gesteund, in afwachting van een reactie van
de minister op de voorstellen van de taskforce. Nu zouden wij toch wel heel
graag de mening van de minister hierover willen horen.De voorzitter: Ik geef het woord aan mevrouw
Vermeij.Mevrouw Vermeij (PvdA): Wij hebben dit overleg
niet voor niets. Voor het eerst in de commissie voor VROM voeren wij een algemeen
overleg over bedrijventerreinen. «Iedere gemeente haar eigen bedrijventerrein»
is een beetje het symbool geworden voor de verrommeling van Nederland. In
25 jaar tijd is het ruimtebeslag van bedrijventerreinen in Nederland verdubbeld.
Wij spraken al eerder over wat ik wel de «perverse prikkel» heb
genoemd: het uitgeven van nieuwe terreinen is in vele opzichten lucratief
voor gemeenten. Het opknappen of transformeren van oudere terreinen kost daarentegen
een hoop geld. Misschien helpt de crisis – mevrouw Neppérus vroeg
er al naar – maar misschien ook helemaal niet. Wie zal het zeggen.Er is recent veel gepubliceerd. Het Planbureau voor de Leefomgeving maakte
een rapport over werkgelegenheidsgroei op bedrijventerreinen. De Algemene
Rekenkamer evalueerde het beleid met betrekking tot de herstructurering van
bedrijventerreinen tot en met 2006/2007 en was daarover zeer kritisch. De
makelaars deden uitgebreid onderzoek naar gewenste werkplekken van werknemers
en concludeerde dat die niet op bedrijventerreinen waren. Beide aanwezige
ministers stelden een taskforce in, zeer modern. Er wordt een begin gemaakt
met herstructurering. Daarover namen wij al een motie aan bij de begroting.
Er kwam bovendien, tot ons grote geluk, ook geld. De SER-ladder wordt wettelijk
verankerd in de AMvB Ruimte. Dat was een grote wens van deze Kamer en ook
van de PvdA-fractie. Dat moet het fundament worden. Het werk kan beginnen.De PvdA-fractie wil toch nog even stilstaan bij een aantal conclusies
uit het rapport van de taskforce (Her)ontwikkeling bedrijventerreinen en dat
van de Algemene Rekenkamer.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het is natuurlijk
mooi dat de SER-ladder wordt gehanteerd. Bent u het met mij eens dat dit op
papier wel het geval is, maar in de praktijk toch nog een hardnekkig probleem
is? U zei net zelf al: elke gemeente, laten wij zeggen elke wethouder, wil
zijn eigen bedrijventerrein. De provincie let gewoon niet op. Zij heeft er
geen zin of doet er gewoon niets mee. Hoe gaan wij dat verbeteren? Ik zie
in u een medestander, net als in de fractie van de ChristenUnie. Dat probleem
moeten wij gaan oplossen.Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik ben dol op charmeoffensieven.
Ik ken mevrouw Van Gent als een onweerstaanbare collega.De voorzitter: Wij gaan hier geen wedstrijdjes
of Idols organiseren.Mevrouw Vermeij (PvdA): U kent de SER-ladder
goed, mevrouw Van Gent. Die is op dit moment niet wettelijk verankerd. Die
gaan wij wettelijk verankeren. In deze ladder wordt regionale samenwerking
afgedwongen. Dat is echt een majeure stap. Ook Noordanus zegt in zijn conclusie
dat het regionaal moet. Mijn vraag aan de bewindslieden is of wij het op die
manier wettelijk gaan verankeren. Wat ons betreft wel.De eerste conclusie van Noordanus is dat in het beleid ten aanzien van
bedrijventerreinen moet worden gekozen voor een aanpak langs drie strategische
lijnen: een economische stadsvernieuwingsaanpak tot omstreeks 2020, een inhaalslag
herstructurering bedrijventerreinen en een proces van verzakelijking van de
bedrijventerreinenmarkt en een regionale aanpak. Dat zijn mooie
conclusies die eigenlijk alle drie door het kabinet zijn overgenomen. Hoe
moet die regionale samenwerking worden afgedwongen? Komt dat ook zo hard in
die AMvB te staan, met die duidelijke sturing van de provincie? Zien wij daar,
ook in het licht van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro), al de eerste
voorbeelden van?In de studie van de Algemene Rekenkamer komt juist naar voren dat de ramingen,
ook op provinciaal niveau, veel te ruim zijn en bovendien veel ruimer dan
die van het Rijk. Mijn conclusie zou zijn: hoe ruimer het aanbod, hoe minder
herstructurering. Wat gaat het kabinet daarmee doen? Op dit moment dondert
de markt werkelijk in elkaar. Op goede plekken in de Randstad is er in een
paar maanden tijd een derde van de prijs af gegaan. Hoe kijken de bewindslieden
daar tegenaan? Hoe verhoudt zich de doelstelling van de 6500 hectare te herstructureren
terrein tot 2013 – er werd hier eerder een ander getal genoemd, maar
dit is volgens mij het getal dat de taskforce tot 2020 noemde – met
de berekening van de Algemene Rekenkamer van ongeveer 32 200 hectare
te herstructureren terrein? Wij hebben het hier dan over een vijfde.Een andere conclusie van de taskforce is dat de aanpak voorlopig moet
worden gefocust, met name het financieel kader voor herstructureren, op een
opgave van circa 15 800 hectare revitalisering en herprofilering tot
2020. De taskforce rekent daarvoor een bedrag van 6,35 mld. Zo’n taskforce
rekent er natuurlijk vrolijk op los. Dat kennen wij. Er is echter wel een
gat tussen het bedrag van 400 mln. dat er nu is, eventueel aangevuld met het
geld van de provincie, en 6,35 mld. Gaan wij nu iets kleins doen of heeft
Noordanus niet goed gerekend? Hoe zit het met het aanvullende geld van de
provincie waarop wordt gehoopt? Is dat rond?De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. Ik probeer
al een tijdje uw aandacht te krijgen om te interrumperen op een vraag die
mevrouw Vermeij ongeveer twee minuten geleden stelde.De voorzitter: Mijn excuses. Ik was nog met
de Idols bezig.De heer Van Leeuwen (SP): Dat heb ik gezien.
U schijnt zich er ook mee te vermaken, gezien de grijns op uw gezicht. Ik
grijns mee, maar ik ga nu terug naar de verschillende berekeningsmethoden
voor de behoefteraming, de getallen die uit elkaar lopen. Begrijp ik goed
dat de PvdA-fractie pleit voor een uniforme regeling?Mevrouw Vermeij (PvdA): Er moet één
behoefteraming komen. Wij weten allemaal dat die ramingen erg verschillen,
zowel gemeentelijk, provinciaal als landelijk. Een van de conclusies uit het
rapport van de Algemene Rekenkamer die zeer door de PvdA-fractie wordt gedeeld,
is dat daar een einde aan moet komen.De voorzitter: U hebt nog een halve minuut.Mevrouw Vermeij (PvdA): Dan stel ik snel nog
een paar vragen aan de bewindslieden. Welke voorwaarden worden verbonden aan
de pilots? Ik vraag dat omdat een aantal conclusies uit het rapport-Noordanus
niet terugkomen in de brief, zoals die wat betreft verevening en hogere grondprijzen.
Mij lijkt het interessant om een selectie te maken van regio’s waarin
al is afgesproken om regionaal te werken en om daar een aantal van onze voorwaarden
te gebruiken voor de pilots voor herstructurering. Hoe lopen de afspraken
met de provincies en de VNG? Een van de aanbevelingen van de taskforce is
om een nationaal herstructureringsfonds op te richten. Ook die kom ik niet
tegen in de brief. Betekent dit dat wij de gelden in de verschillende potten
houden of wordt inderdaad één herstructureringsfonds ingesteld?De voorzitter: Ik geef het woord aan de heer
Van Heugten.De heer Van Heugten (CDA): Voorzitter. De
CDA-fractie is blij dat er gehoor is gegeven aan de vraag om de knelpunten
bij de herstructurering van bedrijventerreinen inzichtelijk te maken. De taskforce
heeft een advies uitgebracht. Het kabinet neemt dat in grote lijnen over.Er wordt nogal wat verwacht van het begrip «verzakelijking».
Dat zou op lange termijn tot een betere situatie moeten leiden. Wij kennen
allemaal de rol van de markt, van de ontwikkelaars, bij woningbouw, kantoorlocaties
en winkelcentra. Ik kan op dit moment niet goed plaatsen wat er aanvullend
nog met verzakelijking aan revenuen voor de overheid zou moeten komen. Wat
gaat spelen als wij dat meer op bedrijventerreinen van toepassing gaan verklaren?
Volgens mij is er tot op heden geen belemmering voor ontwikkelaars om met
herstructurering aan de slag te gaan.Een ander punt van zorg bij de herstructurering en de planning van bedrijventerreinen,
is of er voldoende ruimte en borging is voor de zogenaamde «nimby-bedrijven».
Ik denk daarbij niet alleen aan de chemische industrie of andere zware industrieën,
maar ook aan de betoncentrales, de asfaltcentrales en de puinrecyclingbedrijven.
Dat zijn typisch bedrijven die hun afzet en hun aanvoer in het stedelijk gebied
hebben. Ik zie bij veel transformatie- en herstructureringsplannen het idee
om die bedrijven maar over de gemeenterand heen te kieperen naar een mooi
regionaal terrein op grote afstand daarvan. De Binckhorst in Den Haag is daar
een voorbeeld van. Wij moeten er wel voor zorgen dat wij deze bedrijven ook
in de toekomst een duurzame plek in die, al dan niet geherstructureerde, bedrijventerreinen
kunnen blijven bieden. Dat is belangrijk zowel voor de stedelijke opgave als
voor onze nationale economie.Er wordt erg negatief gedaan over «elke gemeente zijn eigen bedrijventerrein».
De CDA-fractie is toch blij dat er veel lokale werkgelegenheid is, ook in
kleine gemeenten. Wij willen daar zuinig op zijn. Zij mag in elk geval niet
ten prooi vallen aan een te ver doorgeschoten herstructurering of regionalisering.
Dat geldt ook voor de strakke planning van nieuwe bedrijventerreinen. Ik wil
het niet meemaken dat buitenlandse bedrijven niet naar Nederland komen omdat
wij onvoldoende ruimte beschikbaar hebben die op voorraad ligt of die op die
op korte termijn beschikbaar is, dus waar niet eerst vijf jaar procedures
voor nodig zijn waar op moet worden gewacht tot het allemaal klaar is. Op
vestiging van buitenlandse bedrijven met veel werkgelegenheid moeten wij adequaat
kunnen blijven reageren.In de kabinetsreactie wordt gesteld dat het kabinet niet van plan is om
mee te betalen aan de transformatieopgaven. Die moeten in beginsel uit de
grondexploitatie worden gedekt. Bij tekorten moet er dus gestapeld of verdicht
worden of moeten anderen de eventuele onrendabele toppen aanvullen, maar niet
het Rijk. Hoe hard is deze stellingname, mede in relatie tot een aantal gebiedsontwikkelingen
zoals wij die ook uit de Nota Ruimte kennen? Er wordt aangegeven dat bij een
aantal terreinen het Rijk belang heeft op projectniveau. Kan nader worden
aangegeven welke terreinen dat zijn?In het licht van de crisis hebben de coalitiefracties bij de algemene
politieke beschouwingen de motie-Van Geel c.s. aangenomen. Daarin zijn twaalf
ruimtelijk-economische projecten benoemd. Er is geld voor vrijgemaakt met
de bedoeling dit jaar zichtbare resultaten te krijgen. Wat is de stand van
zaken? Bij welk terrein gaat wanneer de schop de grond in? Dat moet gebeuren,
zeker nu wij allemaal de mond vol hebben over het naar voren halen van investeringen
en het laten zien dat je als overheid ook op die manier werkgelegenheid bevordert.Worden bij de herstructurering van bedrijventerreinen ook ambities over
duurzaamheid meegenomen? Een van de knelpunten is de infrastructuur van
aardwarmtegebruik en van warmtekrachtkoppeling op industrieterreinen. Zijn
dat onderdelen die meespelen in de herstructureringsopgave.Zowel in het advies van Noordanus als in de kabinetsreactie staat dat
de Interimwet stad-en-milieubenadering een makkelijke oplossing is voor een
aantal moeilijke dilemma’s tussen de milieuwetgeving en het kunnen plaatsen,
verdichten en herplaatsen van bedrijventerreinen. Naar ons is gebleken, is
het een hele toer om zelfs met deze wet op korte termijn adequate oplossingen
voor herstructurering voor bedrijventerreinen te kunnen vinden. Kunnen de
ministers aangeven of deze wet adequaat is en of dit punt in een van de pilots
wordt meegenomen? Kunnen de ministers nader aangeven wat zij precies met de
pilots voor ogen hebben en welke doelstellingen deze pilots op korte termijn
hebben?Een van de oorzaken van de snelle veroudering van bedrijfspanden is de
toenemende bouw- en arbowetgeving over lichtinval, plafondhoogtes, vloeren,
samenstellingen enzovoorts. Hebben wij er voldoende rekening mee gehouden
dat onze eigen bouw- en arbowetgeving een knelpunt vormt bij het herstructureren
van bedrijventerreinen en het kunnen hergebruiken van bestaande opstallen
en, zo nee, wat gaan wij daaraan doen? Dat geldt ook voor bodemsanering. Er
wordt vanuit gegaan dat er adequate bodemsanering is, maar wij zien jaar na
jaar dat bodemsanering, ook op bedrijventerreinen, achterblijft.Ik wil tot slot iets zeggen over het groen. Er schijnt een taboe te rusten
op groen en bedrijventerreinen. Die kunnen niet samengaan. Je mag geen groene
gordel om een bedrijventerrein aanleggen. Dat is in de ogen van landschapsmensen
not done. Bedrijventerreinen segmenteren en groene zones aanleggen zou extensief
ruimtegebruik zijn. Naar de mening van de CDA-fractie biedt dat juist een
adequate oplossing voor veel verrommeling en voor het samengaan van het aanleggen
van blusvijvers met natuurontwikkeling of andere ecologische ontwikkelingen.
Ik hoor graag van de minister waarom wij niet veel meer gebruik maken van
groen in relatie tot bedrijventerreinen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat klinkt
natuurlijk heel erg aantrekkelijk. Wat mij bij veel bedrijventerreinen opvalt,
is dat met allerlei neppige groenstructuurtjes, waterpartijtjes en zoveel
mogelijk parkeerplaatsen het ruimtebeslag alleen maar veel groter wordt. Als
het al noodzakelijk is om nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen –
daar moeten wij volgens mij heel kritisch op zijn – moet dat in mijn
ogen zo effectief en efficiënt mogelijk gebeuren, zonder inefficiënt
ruimtegebruik. Bent u dat met mij eens?De heer Van Heugten (CDA): Nee, dat ben ik
lang niet altijd met u eens. Ik ken goede voorbeelden van recent ontworpen
bedrijventerreinen waarbij met opzet is gekozen voor een wat groter ruimtebeslag
en daadwerkelijk ecologische verbindingszones zijn aangelegd over het terrein
heen. Uiteindelijk is het zowel voor de bedrijven, voor het welzijn van de
werknemers als voor de inpassing in de omgeving een grote plus. Ik ben het
niet met u eens dat per definitie compacte bedrijventerreinen altijd beter
zijn voor de inpassing en de leefbaarheid.De voorzitter: Ik geef het woord aan mevrouw
Van Gent.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Wat betreft herstructurering van bedrijventerreinen en verrommeling, moeten
wij ons een aantal dingen afvragen. Het lijkt er soms op dat wij meer bedrijventerreinen
in Nederland hebben dan er bedrijvigheid is. Wij zien dat veel bedrijventerreinen
moeten worden geherstructureerd, dat er gedeeltelijke leegstand is of dat
de infrastructuur wel is aangelegd, maar dat er nog weinig actie plaatsvindt.
Wat betreft verrommeling vraag ik mij wel eens af of wij nu blijven doorrommelen
of dat wij die verrommeling nu werkelijk serieus gaan aanpakken. Helaas stel
ik vast dat de verrommeling doorgaat. Voor talloze wethouders
en gemeentebesturen is de verleiding om maar bedrijventerreintjes aan te blijven
leggen nog te groot. De provincie onderneemt te weinig om haar coördinerende
rol waar te maken. Dat dit hard nodig is, heeft een aantal collega’s
ook al aangegeven.Er moet veel meer geherstructureerd worden dan de ambitie van het Rijk
als wij Noordanus moeten geloven, en dat doen wij. De minister heeft gezegd
dat zij de aanbevelingen van Noordanus van belang vindt. Het Rijk wil 1000
tot 1500 hectare bedrijventerreinen per jaar herstructureren en heeft daarvoor
400 mln. beschikbaar. Noordanus zegt dat er een kleine 16 000 hectare
moet worden geherstructureerd tot 2020 om werkelijk een forse stap te zetten
die ook zichtbaar iets betekent. De rijksambitie is nu 6500 hectare herstructureren
tot 2013. De rijksambitie in 2004 was nog 21 000 hectare herstructureren.
Dat heb ik uit een rapport van de Algemene Rekenkamer. In juni 2009 maken
het Rijk, het IPO en de VNG over afspraken over de invulling van de herstructurering.De Algemene Rekenkamer stelt dat een derde van de bedrijventerreinen niet
meer voldoet, met name in Noord- en Zuid-Holland en in Brabant. Het ruimtebeslag
van bedrijventerreinen is in twintig jaar verdubbeld van 45 000 hectare
in 1988 tot 97 000 hectare in 2007. Dat zijn zomaar wat cijfers die in
mijn ogen toch van belang zijn om aan te geven wat de situatie is, hoe de
ontwikkeling is en hoe wij op een aantal punten zouden moeten ingrijpen.Als wij niet ingrijpen, gaat het landschap in Nederland naar de knoppen
door het inefficiënte ruimtegebruik. Iedereen kent de linten met platte
schoenendozen wel die verrijzen langs de snelweg, omringd door eindeloze parkeerterreinen.
Ondertussen liggen oude terreinen te verloederen. Wij springen niet zuinig
genoeg om met de schaarse ruimte in ons drukke land. Oude bedrijven opknappen
is duurder dan nieuwe neerplempen. Grond is te goedkoop. Ik heb een aantal
jaren geleden al eens gezegd dat het er soms op lijkt dat de vloerbedekking
in een nieuw bedrijf duurder is dan de grond waar het bedrijf op staat. Als
je dat tot je laat doordringen, moet je je afvragen of je goed bezig bent,
zeker gezien de zeer beperkte ruimte die wij in ons drukbevolkte land hebben.Een ander probleem is dat gemeenten blind met elkaar concurreren om toch
vooral meegesleept te worden in de vaart der volkeren en dat provincies veel
te weinig regie voeren. Het Rijk belooft keer op keer heel veel. Dat is uiteraard
prettig, want wat je belooft, moet je ook nakomen. Het is altijd weer teleurstellend
om vast te moeten stellen dat er te weinig gebeurt of de verantwoordelijkheden
worden afgeschoven naar decentrale overheden en dat de regie, die wel degelijk
ook op rijksniveau aanwezig zou moeten zijn, ontbreekt.De minister van VROM heeft advies gevraagd aan de zogenaamde taskforce
(Her)ontwikkeling bedrijventerreinen, de commissie-Noordanus. Die heeft door
de bank genomen goede adviezen gegeven en de minister zegt die over te nemen.
In werkelijkheid doet zij dat in onze ogen maar half. Je kunt discussiëren
over de vraag of dat half vol of half leeg is. Laat ik zeggen half vol, om
de sfeer goed te houden. Het blijft toch steken in de uitvoering. Ik vraag
de minister of zij heel concreet kan aangeven hoe dat wordt opgepakt, ook
met een tijdpad, zodat wij een beetje kunnen checken hoe het loopt.Het rapport van de Algemene Rekenkamer uit november 2008 is behoorlijk
pittig. De rekenkamer zegt dat het op papier allemaal goed geregeld lijkt,
maar dat in de praktijk de herstructurering onvoldoende van de grond komt.
Daar sluit mijn vraag over de SER-ladder op aan. Wij zijn er ook wel voor
om die beter te verankeren, maar ondertussen moet dit goed gecheckt blijven
worden. Als de minister zegt dat dit voor haar een uitgangspunt is, kan je
niet werkloos toezien als daar de hand mee wordt gelicht. Hoe gaat zij dat
oppakken?Moerdijk lijkt mij glashelder. Ik heb nog een leuk plaatje meegenomen
uit een blad van Shell, zodat men niet denkt dat fractie van GroenLinks haar informatie eenzijdig opdoet. Uit de foto blijkt glashelder dat het
huidige bedrijventerrein – dat heet hier surplusgrond – echt gigantisch
is. Ik zal het blad even doorgeven. Het is altijd leuk om plaatjes te kijken,
ook voor de ministers. Hieruit blijkt maar weer eens dat het absoluut grote
verschrikkelijke onzin is om een bedrijventerrein aan te leggen op de Moerdijk.
Niet aan beginnen dus. Ik kan nog twintig argumenten noemen waarom dat slecht
is, maar dat mag niet van de voorzitter.De voorzitter: U hebt er vanwege uw x-factor
al een minuut bij gekregen. Nu moet u echt stoppen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik zou zeggen:
stop ermee! Ik wil ook graag een reactie van de ministers op de zogenaamde
leegstandsheffing. Dat is ook een idee dat wij zeer sympathiek vinden.De heer Van Heugten (CDA): Ik vind dat mevrouw
Van Gent een bijzonder negatief verhaal heeft over de ontwikkeling van de
bedrijventerreinen. In de Monitor Nota Ruimte staat dat de ontwikkeling van
bedrijventerreinen de afgelopen jaren juist is gestagneerd en dat het ruimtebeslag
beperkt in omvang was. Dat past niet helemaal bij het sombere verhaal van
mevrouw Van Gent. De heer Duyvendak heeft hier nog wel eens, toen het ging
over de aanleg van het bedrijventerrein in Moerdijk, het compliment uitgedeeld
dat men van de 600 hectare toch met zo veel verstand was gekomen tot 150 hectare.
Heeft de fractie van GroenLinks nu een nieuw standpunt?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): U moet echt
met iets beters komen, mijnheer Van Heugten. Ik vind dit gewoon helemaal niet
indrukwekkend, om het vriendelijk te formuleren. Ik kan zo nog tien argumenten
noemen, maar die kent u net zo goed als ik. Kijk ook nog eens naar wat de
Algemene Rekenkamer heeft geschreven en ook anderen over hoeveel ruimte er
nog is vlakbij en over wat er op dit moment nodig is. Dat is gewoon volstrekte
onzin. U kunt zeggen wat u wilt. Ik zeg gewoon tegen de minister: stop met
deze waanzin! Als zij dat zou doen, zou zij als minister van milieu aangeven
dat zij een grens trekt. Dat zal geen economische ramp veroorzaken. Ik kan
u die foto uit het blad van Shell ook nog wel laten zien, want die heeft u
volgens mij nog niet goed bestudeerd. Nee, ik ben zeker niet overtuigd.De voorzitter: Ik schors de vergadering tien
minuten.Antwoord van de bewindslieden over het onderdeel bedrijventerreinen/verrommelingDe voorzitter: Wij voeren een debat over de
uitvoering van de Nota Ruimte. Er zijn heel veel vragen gesteld. Ik ga ervan
uit dat de ministers niet met uitgebreide rompteksten beginnen, maar vooral
de gestelde vragen beantwoorden, zodat wij zeker om 19.00 uur klaar zijn met
dit deel van het debat.Minister Cramer: Voorzitter. Ik dank de leden
voor hun reacties in de eerste termijn. Laat ik meteen met het beantwoorden
van de vragen beginnen. Ik zal vooral ingaan op het afsprakenkader bedrijventerreinen
en de Samenwerkingsagenda Mooi Nederland. De minister van EZ zal vooral ingaan
op de kabinetsreactie op het rapport van de taskforce en de kostenaspecten.Er zijn een heleboel vragen gesteld. Mevrouw Neppérus vroeg waar
het kabinet mee bezig is. Zij stelde dat bedrijventerreinen nodig blijven
en vroeg of het kabinet dat ook beoogt. Natuurlijk beoogt het kabinet om bedrijventerreinen
daar waar nodig te ontwikkelen. Dat is heel belangrijk voor de
huisvesting van bedrijven en arbeidsplaatsen. Daarover hebben wij geen verschil
van mening. De praktijk van ruime aanleg van bedrijventerreinen waarmee ik
werd geconfronteerd toen ik als minister aantrad, is echter niet duurzaam
en doet afbreuk aan de omgevingskwaliteit in ons land. Daarom hebben de minister
van EZ en ik gezegd dat wij gaan zorgen voor een aanpak waarin intensief overleg
plaatsvindt met de betrokken partijen om ervoor te zorgen dat er een omslag
wordt gemaakt in het beleid en in het denken.De aanpak is gericht op meer herstructureren van bedrijventerreinen en
aanleg van nieuwe bedrijventerreinen alleen daar waar nodig. Dat is het uitgangspunt
om een mooi Nederland te garanderen. Het kabinet volgt de aanpak van de taskforce.
Wij richten ons op het aanleggen van minder nieuwe terreinen en een herstructureringsopgave
van 6500 hectare tot en met 2013. Ook het geld voor de herstructurering tot
en met 2013 is vanuit het Rijk geregeld. Wij zijn nu in overleg met de andere
partijen om het resterende bedrag dat nodig is volgens de opgave van de taskforce
ook gerealiseerd te krijgen.De voorzitter: Er zijn enkele vragen, minister.
Ik was vergeten om te zeggen dat alle woordvoerders drie interrupties krijgen.Mevrouw Vermeij (PvdA): De minister zegt dat
er overleg plaatsvindt met andere partijen. Er is gevraagd hoe dat overleg
verloopt. Ziet het ernaar uit dat die 400 mln. gematcht gaan worden tot 800
mln.?Minister Cramer: Daar komt de minster van
EZ zo op terug. Zij gaat nader in op de kosten en de wijze waarop daarover
afspraken worden gemaakt met de provincies en andere partijen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De minster
zegt dat de huidige stand van zaken niet duurzaam is en dat er afbreuk wordt
gedaan aan de omgevingskwaliteit. Dat klinkt mij natuurlijk als muziek in
de oren. Is dan een opgave van 6500 hectare tot 2013 niet wat mager, met name
omdat je dan toch al snel uitkomt op nieuwe terreinen en extra ruimtebeslag?
Noordanus zegt dat er eigenlijk een soort nationaal herstructureringsfonds
moet worden ingesteld om meer geld te genereren zodat er meer kan worden aangepakt.Minister Cramer: Wij volgen de opgave van
de taskforce. Die opgave is omgerekend in de periode tot 2013 6500 hectare.
Daarover bestaat geen verschil van mening.De heer Van Leeuwen vroeg zich af of ik denk dat gemeenten en provincies
nu anders zullen omgaan met bedrijventerreinen en of er meer garanties zijn
inzake de koers die ik zojuist heb ingezet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb geen
antwoord gekregen op mijn vraag over de middelen. De minister kan zeggen dat
zij het helemaal eens met Noordanus en dat er geen meningsverschil is. Het
is toch wel helder, mede gezien de rapporten van de Algemene Rekenkamer en
Noordanus, dat er een gat zit tussen de ambitie en de middelen.Minister Cramer: Ik heb aan het begin al gezegd
dat de minister van EZ zal ingaan op de kosten. Dat is de taakverdeling die
wij hebben gemaakt om de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden.Wat zijn de garanties dat wij de afspraken met de provincies en gemeenten
daadwerkelijk realiseren, zo vroeg de heer Van Leeuwen. Er is een heldere
afspraak met alle provincies over een lager TM-scenario. In juli 2009 is dat
gereed. Het begint uiteraard met een realistische behoefteraming. Er komt
een verplichting voor regionale afstemming tussen gemeenten om te voorkomen
dat zij tegen elkaar opbieden met goedkope hectares bedrijventerreinen.
Ook is gegarandeerd dat de SER-ladder in de AMvB Ruimte wordt opgenomen zodat
als er ruimtebehoefte voor bedrijven is, herstructurering voorrang krijgt.
De AMvB Ruimte is in voorbereiding. De realisatieparagraaf geeft invulling
aan die AMvB.De heer Van Leeuwen (SP): Mijn opmerking ging
niet alleen over bedrijventerreinen, maar was veel breder. Ik refereerde aan
het artikel in PM waarin de minister de hoop uitspreekt dat de provincies
nu de regie gaan nemen en tegelijkertijd zegt dat een aantal provincies een
heel andere methode hanteert. Daar wil ik graag een reactie op. Daarnaast
heeft het kabinet gezegd niet met een uniforme regeling te komen voor die
behoefteraming vanwege de verschillende methoden die provincies hanteren.
Ik begrijp nu uit het antwoord van de minister dat die er wel komt.Minister Cramer: In het kader van een brede
aanpak van de Wro en de daaruit voortvloeiende AMvB hebben wij een heel nieuw
proces met provincies en gemeenten in gang gezet wat betreft het verankeren
in wettelijke regels en voorschriften ten aanzien van een aantal punten dat
wij willen vastleggen. Ik ga nu niet op in, want de heer Van Leeuwen is daar
zeer bekend mee. De manier waarop wij nu het «centraal wat moet»
invullen is via de AMvB Ruimte en via de structuurvisies die wij op nationaal
en provinciaal niveau maken. Dat zijn de ankers die het ons mogelijk te maken
om ook regie te organiseren vanuit een hoger niveau dan alleen de gemeente.
Het tweede deel van de vraag betreft de behoefteraming. Op dat punt kom ik
zo meteen terug. De heer Van der Ham heeft er ook een vraag over gesteld.Mevrouw Neppérus (VVD): Uit het antwoord
op de vraag van de heer Van Leeuwen proef ik een ontzettende neiging tot centralisme
en een enorme regeldrift. De minister maakt mij hier niet blij mee maar misschien
collega Van Leeuwen wel. Mijn zorg blijft dat je kritisch moet zijn op nieuwe
bedrijventerreinen. Ik heb dit al vaker gezegd. Er kunnen nu eenmaal gemeenten
zijn waar deze wél nodig zijn. Het moet niet allemaal dicht worden
geregeld. Ik geef de minister in overweging om haar antwoord aan de heer Van
Leeuwen te heroverwegen. Het lijkt mij echt veel te centralistisch.Minister Cramer: Het antwoord is «nee».
Wij hebben hierover heel duidelijke afspraken gemaakt. Ook in eerdere AO’s
is erover gesproken. Het kabinet heeft een duidelijke lijn in gang gezet,
namelijk dat in de AMvB Ruimte een aantal zaken van nationaal belang wettelijk
wordt geregeld door vertaling naar provincies via provinciale verordeningen.
Binnen die kaders kunnen gemeenten handelen. Voor bedrijventerreinen hebben
wij de SER-ladder als uitgangspunt om er zo voor te zorgen dat er meer regionale
afstemming komt.Rijks- en provinciaal geld wordt gemobiliseerd voor herstructurering,
want daar willen wij meer nadruk op leggen. Gemeenten en provincies krijgen
alleen rijksgeld als ze conform de aanpak van de taskforce handelen. Dat geldt
ook voor de SER-ladder. Volgens plan sturen wij via geld op het realiseren
van onze doelen. Er is dus wel degelijk sturing. Waar nodig zetten provincies
hun nieuwe Wro-instrumentarium in om het nieuwe beleid voor bedrijventerreinen
kracht bij te zetten. Nogmaals, het Rijk zal het zelf doen en de SER-ladder
wordt opgenomen in de AMvB Ruimte. Daarmee heb ik mijns inziens de vragen
van de heer Van Leeuwen beantwoord.Mijn volgende punt betreft de behoefteraming. Wij willen dat er niet meer
bedrijventerreinen dan noodzakelijk worden aangelegd, om zo de open ruimten
te sparen en de druk op herstructurering te vergroten.De voorzitter: De heer Van Leeuwen heeft een
tweede interruptie.De heer Van Leeuwen (SP): Volgens mij zijn
mijn vragen helemaal niet beantwoord. Ik heb twee vragen gesteld. De eerste
is wat er nog allemaal in de pijplijn zit, dus wat er gebeurt met de grote
getallen die nog op de oude ramingen staan. Gaan die allemaal terug in de
procedure en zijn ze straks onderhevig aan de nieuwe behoefteraming? De tweede
is wat de minister bedoelt met het beleidsinstrument «vinger aan de
pols». Zij zegt namelijk dat zij de vinger aan de pols zal houden. Wat
is dat? Wat moet ik mij daarbij voorstellen?Minister Cramer: Ik verval in herhalingen,
want het begrip «vinger aan de pols» heb ik zojuist al uitgelegd.
Het betreft de heldere afspraken die wij maken met de provincies en (het hele
afsprakenkader met betrekking tot) de AMvB Ruimte. Met de provincies is afgesproken
dat zij de behoefte ramen volgens het TM-scenario. Dat is dan ook het uitgangspunt.
Er vinden nu gesprekken plaats met alle provincies om voor iedere provincie
de behoefteraming helder te krijgen. Dat zijn harde ramingen en niet de mogelijke
zachte ramingen, die een veel hoger hectarepercentage zullen opleveren. In
de zomer ontvangen wij dan het behoeftecijfer voor de periode 2010–2020
voor heel Nederland – de cijfers van alle provincies worden opgeteld –
met een indicatievertaling naar de provincies. Vanzelfsprekend blijven wij
de daaropvolgende ontwikkelingen monitoren, want zo ver vooruit kun je de
zaken niet met zekerheid voorspellen. Daarom houden wij de vinger aan de pols,
in de zin dat wij bijstellen als de behoefteramingen veranderen.Het punt van de heer Van der Ham heeft betrekking op de vraag wat er gedaan
kan worden om de informatie over de veroudering van bedrijventerreinen in
het IBIS representatiever en beter van kwaliteit te maken. De betrouwbaarheid
van de gegevens in IBIS is redelijk tot hoog. De betrouwbaarheid blijft echter
nog achter op de punten van de veroudering en de herstructurering. Dit komt
onder meer doordat de cijfers lastig vergelijkbaar zijn. Om in de toekomst
betrouwbare informatie over veroudering en herstructurering te krijgen, wordt
door het Rijk in samenwerking met de provincies gekeken hoe de gewenste kwaliteitslag
kan worden gemaakt. De eerste stappen zijn daar al voor gezet. Wij zullen
ervoor zorgen dat wij zo snel mogelijk ook dit terechte punt van de heer Van
der Ham weten te pareren.De heer Van der Ham (D66): «Zo snel
mogelijk» klinkt altijd spoedig, maar wanneer is het dan precies?Minister Cramer: Dat vraagt u altijd, als
ik dit soort woorden uitspreek. Het zal in 2012 helemaal gereed zijn.De heer Van der Ham (D66): Het punt is dat
er nu een opgave wordt neergelegd, maar dat het zou best kunnen dat er tegen
2013 enkele bedrijventerreinen bij zijn gekomen die eigenlijk onder de huidige
definitie vallen. Dan zitten wij nog veel minder op schema dan wij al dachten.
Kan de minister het dus iets eerder doen, bijvoorbeeld een jaar of drie eerder?Minister Cramer: Ik zeg toe dat ik dit binnen
twee weken in een brief nader zal toelichten, zodat wij kunnen bezien wat
er gedaan kan worden. 2012 klinkt heel ver weg, maar ik weet op dit moment
niet wat precies nodig is om de terechte vraag van de heer Van der Ham correct
te beantwoorden.De heer Van der Ham (D66): Ik hoop dat de
minister in die brief ingaat op de onderliggende vraag of het mogelijk is
dat in 2012, als alles is geïnventariseerd, blijkt dat de
opgave veel groter is dan is neergelegd, zodat de minister een nog veel grotere
achterstand heeft.Minister Cramer: Dit punt sluit aan bij de
vraag die mevrouw Wiegman stelt over de keiharde toezegging dat tegenover
elke plus ook ergens een min van gelijke omvang moet staan. Beide vragen gaan
over de vraag hoe wij precies ramen. Wij gaan uit van het landelijke beeld
van het TM-scenario. Interprovinciale verevening is mogelijk als dat logisch
is op basis van economische redenen. Daar waar wij met elkaar tot de goede
afspraken komen, gaan wij dus inderdaad plussen en minnen. Het gaat ons om
de totale vraag naar bedrijventerreinen en niet om de vraag per gemeente.
In het licht van het gehele afsprakenkader komen wij er wel degelijk aan tegemoet.De heer Van Leeuwen vraagt in hoeverre er sprake is van een uniformering
van het beleid van provincies.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ik heb nog een vraag over het vorige punt. Ik heb mijn vraag over de keiharde
toezegging heel specifiek aan de minister van VROM gesteld, want het gaat
mij niet zozeer om de economische afweging maar om de plussen en minnen in
ruimtelijk opzicht. Het gaat mij er niet om dat er ergens een beetje een plus
is en ergens anders een beetje een min, zonder dat de marges ertoe doen. Het
gaat mij echt om de gelijke omvang. De vraag of de ruimtewinst van herstructurering
en intensiever ruimtegebruik wordt opgenomen in de prognoses moet hierbij
worden meegenomen. Ik doel op het complete beeld en ik wil niet een beetje
van dit en een beetje van dat.Minister Cramer: Natuurlijk nemen wij in het
kader van de afspraken met de provincies ook de punten van mevrouw Wiegman
mee. De provincies moeten zelf met de gemeenten bepalen waar nog terreinen
zijn die geherstructureerd kunnen worden, om hoeveel terreinen het gaat, waar
de regionale inspanningen moeten worden versterkt en waar verevening tussen
provincies moet of kan plaatsvinden. Dit zal grotendeels al in de eerste inventarisatie
worden meegenomen. De aanpassing van IBIS en wat daarin al dan niet is opgenomen –
ik kom even terug op een eerdere opmerking van de heer Van der Ham –
staat echter wel los van de aanpak die ik nu formuleer ten aanzien van de
behoefteramingen samen met de provincies. Deze stellen ons nu al in staat
om krachtdadig te handelen. Dat ik de datum 2012 noemde, wil niet zeggen dat
wachten op de goede gegevens tot dan moet worden uitgesteld. Ik zeg dit heel
nadrukkelijk.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
De minister heeft het over het «zo goed mogelijk meenemen» naar
de provincies, maar dat is mij te mager. Ik kan mij in dat geval juist voorstellen
dat het precies die ruimte biedt om economische motieven zwaarder te laten
wegen dan ruimtelijke. Het ruimtelijk aspect moet dus heel strak worden neergelegd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb een
aanvullend punt. Ik kan mij voorstellen dat de minister zich bemoeit met reële
inschattingen van de vraag hoeveel ruimte er nodig is. Het afsprakenkader
is volgens mij echter boterzacht. Vervolgens werkt zij met het IPO en de VNG
aan een zogenaamde «uitwerkingsstrategie» waarin het beleid verder
wordt vormgegeven. Dat duurt echter heel erg lang. Krijgen wij daar een deadline
voor te horen? Krijgen wij enige zekerheid? Tijdens de verbouwing blijft de
winkel over het algemeen open. Het kan toch niet zo zijn dat tijdens deze
verbouwing het open landschap steeds minder open wordt? Daar ben ik hartstikke
tegen.Minister Cramer: Ik ben nu even heel duidelijk.
Met de provincies maken wij natuurlijk afspraken over de behoefteramingen
volgens het TM-scenario. Dat betekent dat alle provincies hun huiswerk aan
het doen zijn, op zo’n manier dat zij reële, onderbouwde cijfers
betreffende de behoefteramingen aan ons kunnen presenteren. Deze cijfers worden
allemaal gecontroleerd. Het is dus niet zomaar wat; het betreft zaken die
stevig kunnen worden onderbouwd. Natuurlijk moeten wij de opgaven van bedrijventerreinen
die mogelijk geherstructureerd kunnen worden binnen en rondom de steden erbij
betrekken. Dat bedoelde ik met mijn antwoord op de vraag van mevrouw Wiegman.
Die opgaven hebben wij ook nodig om zeker te weten dat wij inderdaad de herstructureringsopgave
op alle genoemde terreinen zullen halen. Wij werken nu zo hard mogelijk aan
de behoefteramingen in combinatie met herstructureringsmogelijkheden. In juni
2009 zal hiervan een overzicht beschikbaar zijn.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Kan ik resumerend dus zeggen dat het TM-scenario dé randvoorwaarde
is?Minister Cramer: Juist.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ook als er ergens een plus komt en ergens anders een min, of andersom, is
dit de randvoorwaarde?Minister Cramer: Ja.Er ligt nog een vraag van de heer Van Leeuwen, namelijk in hoeverre er
sprake is van uniformering van het beleid van de provincies. Ik heb begrip
voor dit punt, want elke provincie zal met een aanpak komen. Wij gaan die
echter standaardiseren. De afspraak die wij met een provincie maken wordt
vastgelegd in een convenant met alle provincie samen. Iedereen handelt dus
volgens dezelfde principes. Daarmee uniformeren wij de wijze waarop wij dit
beleid met elkaar tot stand brengen. Nogmaals, voor ons is het TM-scenario
het uitgangspunt voor alle provincies.Dan kom ik op het belangrijke punt van de regionale afstemming. Dit is
een essentiële voorwaarde voor het nieuwe bedrijventerreinenbeleid, om
op regionale schaal waar nodig de beste locaties voor nieuwe bedrijventerreinen
te vinden, daarmee te clusteren en verrommeling en ongewenste concurrentie
tussen gemeenten te voorkomen. Dat laatste is tot nu toe namelijk vaak voorgekomen:
iedere gemeente wilde een eigen bedrijventerrein en eigen baten, maar geen
lasten. Daarom hebben collega Van der Hoeven en ik met het IPO en de VNG afgesproken
om regionale afstemming als provinciaal belang aan te merken in de provinciale
structuurvisies. Dit betekent dat provincies hun Wro-instrumenten kunnen inzetten
om de regionale afstemming van de grond te krijgen. Als dat niet gebeurt,
hebben zij mechanismen om wettelijk maatregelen te nemen.Mijn volgende punt betreft de vragen rondom grondprijzen en verevening.
De taskforce ziet dit als een belangrijk onderdeel van het nieuwe beleid ten
aanzien van bedrijventerreinen. Het grondbeleid is een middel om de financiering
van herstructurering te regelen, maar is natuurlijk geen doel op zich. Ik
vind het van belang dat gemeenten te allen tijde tot marktconforme grondprijzen
voor bedrijventerreinen komen en dat de inkomsten uit nieuwe terreinen bijdragen
aan de herstructurering van oude terreinen. Over beide punten heeft de Kamer
bij de behandeling van de begroting van het ministerie van VROM moties ingediend.
Bij de opstelling van de uitvoeringsstrategie door het IPO, de VNG en het
Rijk zal hier werk van worden gemaakt. Wij zijn daar al hard mee bezig. Ik
kom nog op dit punt terug.De heer Van der Ham vraagt zich af of 10% prijsstijging voldoende
is. Er zal per geval moeten worden bekeken wat mogelijk is en of dat voldoende is. Het staat echter vast dat de prijzen meer marktconform kunnen
worden en dat 10% daarbij een goede richtlijn is. In de uitvoeringsstrategie
wordt dit verder uitgewerkt. Daar kom ik te zijner tijd nog op terug, maar
voorlopig gaan wij uit van die 10%.Er ligt nog een punt over de pilots ruimtelijke kwaliteit. Deze lopen
in Overijssel, Zaanstad, Zutphen, Oss, en in de regio Groningen-Assen. Deze
pilots hebben allemaal als doel het inzicht te vergroten in het instrumentarium
voor ruimtelijk beleid ten aanzien van bedrijventerreinen. Ook dienen ze als
inspirerend voorbeeld voor andere gemeenten en provincies. Bij de selectie
van de pilots is namelijk gekozen voor die gemeenten, regio’s en provincies
die zich het beleid dat wij aan het ontwikkelen zijn, reeds eigen hebben gemaakt,
of, nog beter, die het avant la lettre al toepassen. Daar kunnen wij dus veel
van leren. Een voorbeeld is dat de gemeente Oss die al jaren een ander voorbeeld
intakeprocedure voor ondernemers hanteert die overeenkomt met de SER-ladder.
Een is de provincie Overijssel die een systeem voor kwaliteitsscore hanteert
dat de gemeente en de bedrijven aanzet om de kwaliteit van terreinen te vergroten.
In de regio Groningen-Assen zijn vergevorderde plannen voor de invoering van
een regionaal bedrijventerreinenbeleid net zoals wij dat nastreven, namelijk
samenwerking op het gebied van grondbeleid en verevening.Mevrouw Vermeij (PvdA): Misschien heb ik het
niet helemaal goed gelezen, hoewel ik toch alles van kaft tot kaft heb doorgenomen.
De minister zegt dat er pilots zijn aangewezen. Heeft de Kamer daar een overzicht
van, met daarbij de overwegingen waarom juist deze pilots zijn gekozen? Bovendien
vraag ik mij af of dit allemaal louter herstructurering is. De Topper-regeling
is namelijk ook gevraagd voor nieuw aan te leggen bedrijventerreinen.Minister Cramer: U krijgt hier in tweede termijn
kort antwoord op.Duurzaamheid is inderdaad in de opgave meegenomen. Ik kan daar uitgebreider
op ingaan, maar bijvoorbeeld bij de ruimtelijke pilot in Zutphen, bij het
bedrijventerrein De Mars, is heel veel aandacht voor duurzaamheid. Hetzelfde
geldt voor de andere pilots.Collega Van der Hoeven zal de vraag van de heer Van Leeuwen over de SER-ladder
en de toepassing ervan in het project Moerdijk beantwoorden.Mevrouw Neppérus wil weten of er sprake is van een verplichting
tot parkmanagement. In de kabinetsreactie geven wij aan dat wij gaan bekijken
of en hoe parkmanagement verplicht kan worden gesteld. Ik kom hier later dit
jaar op terug, want wij hebben daar nu nog geen keuze in gemaakt.Verder ligt er nog een vraag van mevrouw Wiegman over de inzet op preventie,
het onderzoek naar het functioneren van bedrijventerreinen en een meetlat
voor beleid. Het gaat niet alleen om ruimtegebruik. Het kabinet is aan het
kijken of en hoe parkmanagement verplicht kan worden gesteld. Daarbij kijken
wij ook naar de markt voor bedrijventerreinen en de mogelijke marktgeoriënteerde
werking daarvan en hoe dit in breder perspectief kan worden geplaatst.De heer Van der Staaij wil weten wanneer de «ruimte-voor-ruimte»-regeling
betreffende verspreid glas gereed is. Dit zal voor de zomer het geval zijn.
Dat heb ik uw collega gisteren ook gemeld. U bent beiden terecht consistent
in uw vragen.Mevrouw Wiegman vraagt om samen met de provincies in de provinciale herstructureringsprogramma’s
ook de transformatieopgave in beeld te brengen. Wij erkennen dit punt terdege.
Het wordt meegenomen in het kader van de verstedelijkingsafspraken 2010–2020.Wat is de stand van zaken rondom de projecten uit de motie-Van Heugten,
vraagt de heer Van Heugten. Wij zijn nu bezig met inventariseren of alle projecten
voldoen aan de voorwaarden die in de motie-Van Heugten gesteld zijn. In maart
stuur ik samen met de minister van EZ een brief over dit onderwerp
om de Kamer te informeren over de resultaten van het onderzoek.Mevrouw Wiegman wil weten of er een integraal beeld voor de ruimtelijke
investeringen kan komen, conform de motie-Van Heugten. Ik kan daar lang op
ingaan, maar ik neem aan dat velen van u ook het volgende deel van dit overleg
zullen meemaken. Mede in verband met de tijd en de aandacht voor de vragen
aan mevrouw Van der Hoeven, stel ik voor om de beantwoording van deze vraag
uit te stellen.Er ligt nog een vraag van mevrouw Wiegman over de kabinetsreactie op de
vraag of de transformatie kostendekkend moet zijn. In complexe gebieden met
milieuverontreiniging blijven inderdaad soms tekorten bestaan, ook als het
transformatieprojecten betreft. Vandaar de inzet van middelen uit de Nota
Ruimte om daaraan tegemoet te komen. Een voorbeeld hiervan is het project
Stadshavens.Ik signaleer knelpunten op het gebied van de bodemsanering. De heer Van
Heugten vroeg hiernaar. Er wordt vaak uitgegaan van een gevalsgerichte benadering.
In het kader van het bodembeleid willen wij terugkomen op de risicovolle saneringsopgaven.
Daar kom ik zeker nog op terug in het kader van de Wet bodembescherming.Tot slot de vraag van de heer Van Heugten of de groenzones ook meegenomen
moeten worden in het beleid met betrekking tot bedrijventerreinen. Hij heeft
hier in sommige gevallen natuurlijk gelijk in. Er zal echter altijd sprake
zijn van maatwerk.Voorzitter, ik heb geprobeerd om in sneltreinvaart een heleboel vragen
te beantwoorden. Ik hoop in tweede termijn op een aantal nog resterende punten
in te gaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik baal er
een beetje van. Geen enkele van mijn vragen is beantwoord. Ik zal ze kort
herhalen. Ik wil weten of de taskforce (Her)ontwikkeling bedrijventerreinen
...De voorzitter: Zullen wij deze conclusie pas
trekken als minister Van der Hoeven ...Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb aan
minister Cramer een aantal vragen gesteld.De voorzitter: Het is aan de regering wie
op welke vragen antwoord geeft.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter,
het kan toch niet zo zijn dat de minister van VROM mij geen antwoord geeft?
Dat pik ik niet. Ik vind het niet kunnen.De voorzitter: Ik stel voor dat de minister
van Economische Zaken, mevrouw Van der Hoeven, eerst antwoord geeft. Daarna
kunt u pas weten of uw vragen zijn beantwoord. Met alle respect: het is aan
de regering om te bepalen wie welke vraag beantwoord. Dat weet u net zo goed
als ik, mevrouw Van Gent.De heer Van der Ham (D66): De minister van
VROM zei zojuist dat zij nog terug zou komen op de wijze waarop gevolg wordt
gegeven aan de motie die is aangenomen bij de behandeling van de begroting.
Daar heb ik niets meer over gehoord. Of wordt dat ook doorgeschoven naar de
minister van EZ?De voorzitter: Over welke motie gaat het?De heer Van der Ham (D66): Ik zal het dictum
voorlezen: verzoekt de regering, in de beleidsreactie op de taskforce (Her)ontwikkeling
bedrijventerreinen, voorstellen te doen om samen met de gemeenten
tot één methodiek te komen voor de prijszetting voor bedrijfsontwikkeling,
waarbij ook een afspraak over verevening wordt meegenomen.Minister Cramer: Wij zijn nu met een uitvoeringsstrategie
bezig. Daar kom ik binnenkort op terug. In de tweede termijn zal ik er iets
meer over zeggen. Ik moet namelijk nog even geïnformeerd worden om preciezer
antwoord te kunnen geven.De heer Van der Ham (D66): De motie waarin
wij de regering verzoeken om met een visie te komen in reactie op de taskforce
is echt heel breed aangenomen bij de behandeling van de begroting. Het is
prima dat de minister er in tweede termijn op terugkomt, maar de Kamer heeft
haar verzocht om dat in de beleidsreactie te doen. Dat doet zij dus niet.
Het is prima dat wij daar een brief over krijgen, maar wij hebben gevraagd,
het bij dit debat te betrekken.De voorzitter: De minister heeft gezegd dat
zij er in tweede termijn op terugkomt.Het woord is aan de minister van Economische Zaken, mevrouw Van der Hoeven.Minister Van der Hoeven: Voorzitter. Ik hoop
dat ik in ieder geval een aantal vragen kan beantwoorden.Ik begin met de constatering dat wij ons moeten realiseren dat de leden
van de taskforce echt in een andere economische situatie dan de huidige hebben
gewerkt. Wij zitten nu in een crisis. Dat heeft nogal wat gevolgen voor bedrijven
en werknemers. Onze economie ontkomt niet aan de crisis. De Kamer heeft terecht
gevraagd, onder andere via de motie-Slob, om te kijken binnen onze begrotingen
waar wij investeringen kunnen versnellen dan wel intensiveren. Ik ben op dit
moment bezig met de vraag op welke manier wij dat kunnen doen.Ik ben het zeer eens met de suggestie die uit de vraag van mevrouw Vermeij
sprak, namelijk dat wij ons niet van de wijs moeten laten brengen. Wij moeten
inderdaad doorgaan met de herstructurering. Deze crisis zal namelijk voorbijgaan
en je kunt het je niet permitteren om dan met lege handen te staan. Dit betekent
dat wij verder moeten gaan met het beleid. Ik kijk dus welke extra investeringen
ik kan doen die passen binnen het kabinetsbeleid en waarbij de schop snel
de grond in kan gaan. Ik hoop dat ik de Kamer daarover snel kan informeren,
maar op dit moment kan ik er nog geen toezeggingen over doen of concrete opmerkingen
over maken.Er zijn economische voordelen voor de regio en de ondernemers. Herstructurering
is namelijk gewoon groot onderhoud van onze economische basisinfrastructuur.
Het is zeker waar dat bedrijventerreinen mee moeten ontwikkelen. Het heeft
te maken met bereikbaarheid en met een kwaliteitsen omzetverlies als je in
een verloederde omgeving zit. Verhuizen naar een ander terrein kost veel geld.
Ik was niet zo lang geleden in Hoogeveen en daar bleek dat de ondernemers
vierkant achter de herstructureringsplannen van de gemeente staan.Mevrouw Van Gent en mevrouw Neppérus willen weten hoeveel extra
geld er is en op welke manier wij de berekeningen hebben gedaan. Er is tot
en met 2013 in totaal 400 mln. beschikbaar voor 6500 hectare bedrijventerrein.
Later kunnen wij praten over de rest. Dit geld komt uit de voormalige Topper-regeling.
Deze is per 31 december 2008 afgesloten en daar kan dus verder niets
bij komen. Om een misverstand weg te nemen: die Topper-regeling gold voor
herstructurering van bedrijventerreinen. Nu wij deze regeling stoppen en het
geld houden, moeten wij dat inzetten voor de herstructurering van bedrijventerreinen.
Dat betreft ruim 107 mln. In pijler twee van het coalitieakkoord staat een
FES-bijdrage van 24 mln. Deze is ook bestemd voor herstructurering. Verder
is er 29 mln. aan wat wij noemen «nader te verdelen voor
regionaal-economisch beleid». Ik ben van plan om dat bedrag ook in te
zetten in het kader van de herstructurering. Ook is een aantal reeds geoormerkte
middelen, zoals bodemsanering en de Nota Ruimte die de rest van de 400 mln.
vormen.Er is gevraagd of dit bedrag niet te weinig is. Er is uitgegaan van een
berekening waarbij die 400 mln. 15% vormt van het totale bedrag dat
nodig is gedurende die periode. Ook de lagere overheden, provincies en gemeenten,
moeten 400 mln. op tafel leggen, zodat er 30% beschikbaar is. De rest
moet op tafel komen vanuit andere middelen, bijvoorbeeld exploitatie- of grondopbrengsten.
Het is dus niet zo dat het Rijk of de lagere overheden het totale bedrag betalen.
Het Rijk betaalt een gedeelte, wat als het ware als een vliegwiel moet werken,
zodat de rest van het geld ook ter beschikking komt.Ik heb nog een aanvulling op wat mevrouw Cramer zei over de methodieken
van grondprijzen en verevening. Wij zijn natuurlijk samen met de VNG en het
IPO bezig met de uitvoeringsstrategie. Die onderhandelingen lopen. De bedoeling
is dat zij binnenkort afgelopen zijn. In september kan er dan een brief naar
de Kamer gestuurd worden. Daarin moeten de methodieken natuurlijk worden meegenomen.
Laat daar geen misverstand over bestaan, het staat er gewoon in. Het is nu
nog te vroeg om mij te vragen wat de uitkomsten zullen zijn, maar ik ben ervan
overtuigd dat dit punt meegenomen moet worden en dat er oplossingen moeten
komen.Het algemene beeld is dat de prijsstelling bij bedrijventerreinen gemiddeld
laag is ten opzichte van de marktwaarde die bedrijfsgronden in potentie hebben.
Ik denk dat dit een van de achtergronden was van de motie-Van der Ham. Deze
prijsstelling leidt tot scheve beslissingen van bedrijven, namelijk om nieuwe
terreinen te beginnen in plaats van de oude te herstructureren. Gemeenten
moeten dus toewerken naar een scherpere, marktgerichte grondprijs voor bedrijventerreinen.
Dit punt wordt meegenomen in de uitvoeringsstrategie. In dat kader wordt de
motie uitgevoerd.De heer Van Heugten (CDA): Ik hoor de minister
van EZ zeggen dat de uitvoeringsstrategie samen met de VNG en het IPO wordt
uitgewerkt en dat wij daar in september de uitkomsten van krijgen. Op welke
wijze is het bedrijfsleven betrokken bij de uitvoeringsstrategie?Minister Van der Hoeven: Wij moeten een aantal
zaken uitonderhandelen met de VNG en het IPO, onder andere over de terreinen
als zodanig en over de totale voorraad: wat er eerst komt en wat later, op
welke manier de verevening tot stand moet komen en op welke manier ingegrepen
kan worden als gemeenten elkaar lokaal gaan beconcurreren. Hierin heeft het
bedrijfsleven natuurlijk geen inbreng. De overheden moeten het zo regelen
dat zij niet tegen elkaar worden uitgespeeld. Daarop ziet de uitvoeringsstrategie
met name toe.De heer Van Heugten (CDA): Maar de elementen
van prijsverhogingen, prijszettingen, en de methodieken van grondprijsberekeningen
zijn toch wezenlijk? Ik vraag het met name omdat de uitvoeringsstrategie een
enorme invloed heeft op de prijzen van de bestaande bedrijventerreinen. Dit
grijpt dus direct in op de belangen van het bestaande bedrijfsleven.Minister Van der Hoeven: Dat ben ik met de
heer Van Heugten eens. Bedrijven zullen alleen maar bereid zijn om te betalen
als zij er iets voor krijgen. Het bedrijfsleven is in ieder geval betrokken
bij de werkgroepen die op dit moment het overleg voorbereiden. Uiteindelijk
is de uitvoeringsstrategie echter een convenant dat het Rijk sluit met de
VNG en het IPO. De belangen van het bedrijfsleven wegen daarin mee.Ik kom nog even terug op de rolverdeling tussen Rijk, provincies en gemeenten.
Wij doen het samen. De ruimtelijke kaders worden door het Rijk gesteld. De
provincies krijgen de regierol. De verantwoordelijkheid voor planning, ontwikkeling
en beheer ligt bij regionaal samenwerkende bedrijven. Dat betekent dat met
name de samenwerking in de regio ongelofelijk belangrijk is. Overigens is
het ook voor het bedrijfsleven en voor beleggers van belang dat er wordt samengewerkt
en dat oneigenlijke beleidsconcurrentie wordt teruggedrongen. Ik woon in het
zuiden van het land en ik zie dat gemeenten elkaar nog steeds beconcurreren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): In het Noorden
ook.Minister Van der Hoeven: Daar laat ik mij
niet over uit. Ik pak een voorbeeld van dichtbij.Er zijn echter ook goede voorbeelden, bijvoorbeeld in Drechtsteden, het
Noordzeekanaalgebied en de regio Groningen-Assen. De vrijblijvendheid van
de regionale samenwerking moet echter langzaam maar zeker aflopen. Wij gaan
toe naar een verzakelijking van de bedrijventerreinenmarkt. Gemeenten moeten
doen waar zij goed in zijn: plannen voorbereiden en die vastleggen in bestemmingsplannen.
Ontwikkeling en beheer van bedrijventerreinen moeten door projectontwikkelaars
gebeuren, net zoals dat nu bij winkelcentra het geval is. Dat is op dit moment
nog lang niet het geval. Voor projectontwikkelaars en beleggers is van belang
dat gemeenten hun aanbod van bedrijventerreinen regionaal afstemmen, zodat
de waarde van de beleggingen niet geraakt wordt door overaanbod.Er is een terechte opmerking gemaakt over de zware industrie.De heer Van Heugten (CDA): Ik wil het nog
even over de verzakelijking hebben. Wij hebben het over ruimtegebruik. Wij
proberen zuinig ruimtegebruik en herontwikkeling van bestaande terreinen te
stimuleren. Tot dusver zijn projectontwikkelaars vooral gebaat bij veel nieuwe
terreinen. Dan kunnen zij mooi grond opkopen, wat dan weer voor extra concurrentie
op de grondmarkt zorgt. Projectontwikkelaars ontwikkelen bedrijventerreinen
en verkopen deze vervolgens aan beleggers of aan de bedrijven zelf en gaan
weer verder naar het volgende project. Als dat de methode van werken wordt,
schieten wij niet veel op met de doelstelling van beter ruimtegebruik en herstructurering.
Ik zie dus graag iets meer aandacht voor de vraag wat wij er in ruimtegebruik
precies mee opschieten.Minister Van der Hoeven: De heer Van Heugten
heeft gelijk als er zou gebeuren wat hij zojuist schetste. Omdat dat niet
de bedoeling is, maken wij in het convenant met de provincies en gemeenten
afspraken over de wijze waarop zij daarmee om moeten gaan. Dat is inderdaad
een nieuwe kant van de zaak, waarbij een aantal gesprekken gevoerd zal worden,
om te voorkomen dat hetgeen de heer van Heugten zegt, werkelijkheid wordt.De heer Van Heugten vraagt of er nog ruimte is voor de zware industrie.
Ik heb dat probleem op mijn bordje gekregen, met name met betrekking tot specifieke
bedrijfstakken in de hogere milieucategorieën. Er worden op landelijk
niveau afspraken gemaakt met provincies, zodat er voor de behoefteraming uit
kan worden gegaan van het TM-scenario. Maar als er echt knelpunten zijn die
niet opgelost worden – de heer van Heugten noemde zojuist zo’n
knelpunt – dan hebben wij nog een ultiem wapen, namelijk het van nationaal
belang verklaren van bepaalde bedrijventerreinen. Ik ga er echter van uit
dat wij dat niet hoeven doen, want dat zou toch eigenlijk het paard achter
de wagen spannen zijn.De heer Van der Ham vraagt naar het overleg met het IPO en de VNG. Er
is een akkoord over de afspraken op hoofdlijnen. De provincies willen graag
de regierol nemen. Het vertrouwen in afspraken moet inderdaad vastgelegd worden
in een convenant. Daar moeten wij ook de nieuwe aanpak in vastleggen.
Ik ben het met de heer Van der Ham eens dat het nu tijd is om spijkers met
koppen te slaan. Wij zitten op koers met de planning. Wij hadden verwacht
het convenant in juni 2009 af te sluiten en dat lukt.Mevrouw Vermeij zegt dat er al een bedrag van 40 mln. genoemd wordt, terwijl
wij eigenlijk nog bezig zijn met de uitvoeringsstrategie. Wat doen wij als
gemeenten al iets willen doen? Tot nu toe hebben minister Cramer en ik dit
signaal niet gekregen. Het is wel een voorwaarde dat de rijksbijdrage door
provincies een-op-een gematcht wordt. Het geld wordt dus niet weggegeven.
Wij hebben wel gezegd wat er beschikbaar is. Dat is ook goed want op die manier
zet je de eerste stap en bied je duidelijkheid op punt. Zo blijf je niet om
elkaar heen draaien. Ons bod ligt op tafel. Nu is het aan de provincies om
ervoor te zorgen dat het minimaal een-op-een gematcht is.Mevrouw Vermeij heeft ook een vraag gesteld over het herstructureringsfonds.
Ik vind het interessant, met name voor de voorfinanciering van projecten die
aangepakt kunnen worden en waarvoor de plannen al op de plank liggen. Wij
zijn hierover in gesprek met het IPO en de NVNG. Ik wil ook andere opties
in die gesprekken meenemen. Er is op dit moment namelijk ook nog een aantal
regionale fondsen in ontwikkeling bij de provincies. In dat kader wil ik het
herstructureringsfonds graag in de gesprekken over de uitvoeringsstrategie
een plek geven.Ja, zeg ik tegen mevrouw Wiegman, wij gaan uit van een programmatische
aanpak. Over de criteria voor subsidies zijn wij in gesprek met het IPO en
de VNG voor dat convenant van juni 2009.Er is gevraagd wat het Rijk gaat doen. Wij gaan samen met de provincies
en de gemeenten de herstructureringsopgaven versneld oppakken. Wij kijken
welke projecten snel van start kunnen en wij maken afspraken over de voorwaarden
van de rijksbijdrage. Bovendien wil ik weten in welk tempo de herstructureringsopgave
wordt aangepakt en of het tot resultaat leidt. Dit wil ik ook kunnen monitoren.
Op dit moment wordt door een werkgroep onder leiding van de heer Jorritsma,
commissaris van de Koningin in Friesland, uitgewerkt hoe de regionale samenwerking
vorm kan krijgen.De vijf pilots over ruimtelijke kwaliteit lopen al. De vijf pilots in
het kader van de taskforce-Noordanus willen wij samen met het IPO en de VNG
op heel korte termijn selecteren. Met die pilots kan er al werkende praktijkervaring
opgedaan worden om zo de regionale aanpak vorm en inhoud te geven. Ook kun
je zo laten zien dat de regionale aanpak en de regionale samenwerking loont.
Verder wordt door de pilots duidelijk op hoe en waar er verbeteringen nodig
zijn. Selectiecriteria voor de pilots zijn de vragen of de pilot bijdraagt
aan de snelheid van de uitvoering en of er sprake is van een vernieuwende
aanpak. Het gaat bijvoorbeeld om een businesscase voor een regionaal ontwikkelingsbedrijf,
een methodeontwikkeling om regionaal prioriteiten te stellen bij de herstructurering,
en om pilots waarin aandacht wordt gegeven aan regionale afstemming, verevening
en meer marktconforme grondprijzen. Dat sluit dus allemaal aan bij wat door
verschillende Kamerleden naar voren is gebracht.De 15 800 ha waarover de taskforce-Noordanus rept, worden uitgevoerd
op de manier zoals ik heb aangegeven. De Algemene Rekenkamer baseert zich
op het IBIS en noemt een ander getal. De taskforce-Noordanus heeft laten onderzoeken
hoe groot de opgave nu werkelijk is. Hij beperkt zich dus tot herprofilering
en revitalisering en houdt zich niet bezig met facelifts en transformatie.
Die zijn in het verhaal van de Algemene Rekenkamer wel meegenomen.De heer Van der Ham vraagt zich eigenlijk af of wij rekening houden met
veroudering van bedrijventerreinen gedurende de rit. Het antwoord is «nee».
Wij gaan uit van de kernopgave van de taskforce-Noordanus die is opgesteld
in 2008. Deze is al bijzonder ambitieus. Ik ben het wel met de heer Van der
Ham eens dat het geen tijdelijk project is en dat wij niet de illusie moeten
hebben dat in 2020 alle bedrijventerreinen die wij geherstructureerd
zouden moeten hebben, ook geherstructureerd zijn. Je zult opnieuw en eigenlijk
doorlopend de vraag krijgen wat de stand van zaken is en hoe je ervoor kunt
zorgen dat je die bedrijventerreinen bij de tijd brengt.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
De minister noemde kort de vier verschillende mogelijkheden van herstructurering.
Zij had het over de twee onderdelen die wel binnen de opgave vallen en de
twee die dat niet doen. Ik ben geneigd te zeggen: ja, dus? Wat betekent het
voor de twee onderdelen die er niet onder vallen? Daar moet toch ook het nodige
gebeuren?Minister Van der Hoeven: Ik begrijp wel dat
mevrouw Wiegman dit zegt, maar wij stellen prioriteiten. De taskforce heeft
zich gefocust op de prioriteiten herprofilering en revitalisering. Wij voeren
die uit en dat is eerlijk gezegd al een forse opgave. In ieder geval tot 2013
zijn hier ook de financieringsmogelijkheden voor gerealiseerd. Het is mijns
inziens verstandig dat wij het zo doen en dat wij niet het beschikbare geld
gaan versplinteren door ook te kijken naar de aspecten «facelift»
en «transformatie».De heer Van der Ham (D66): De regering spreekt
met één mond. Ik neem dus aan dat ondanks de opmerking van de
minister van EZ dat zij geen rekening heeft gehouden met verdergaande veroudering,
de toezegging van de minister van VROM dat er binnen twee weken een brief
komt, nog staat. De minister van EZ zegt dat het lastig en moeilijk is, maar
ik kreeg zojuist de toezegging van de minister van VROM dat zij ernaar gaat
kijken, omdat het een probleem is.Minister Van der Hoeven: Natuurlijk is het
een probleem, daar heeft de heer Van der Ham volkomen gelijk in. Het zijn
echter twee verschillende zaken. De toezegging van de minister van VROM ziet
toe op de twee aspecten die niet zijn meegenomen in de taskforce-Noordanus.
Mijn opmerking ziet op datgene wat wel in de taskforce-Noordanus is meegenomen
en wat wij al in gang hebben gezet. Het ene sluit dus het andere niet uit.
Wij moeten het wel doen en tegelijkertijd kijken naar wat er verder eventueel
in de toekomst nodig is. Wij moeten daar niet op wachten en ondertussen dit
laten liggen! Ik hoop dat de heer Van der Ham dat met mij eens is.De heer van der Ham vraagt ook of wij de subsidies evalueren op effectiviteit.
Ja, dat doen wij. Evaluatie is nodig en het monitoren van de resultaten van
hetgeen wij in gang hebben gezet, is absoluut noodzakelijk.Naar ik meen de heer Van der Staaij vraagt naar de fiscale instrumenten
voor de verzakelijking. We kijken uiteraard of er mogelijkheden voor zijn.
Het is wel belangrijk dat je doet wat effectief is. Soms kun je met relatief
kleine bedragen iets doen voor bedrijven. Aan de andere kant maken bedrijven
bij locatiebesluiten vaak een veel bredere afweging. Ik sluit het niet uit,
maar dit instrument is op dit moment nog niet meegenomen. Ik kom er nog op
terug of het inderdaad een werkende optie zou kunnen zijn.De heer Van der Staaij vraagt ook naar het invoeren van een leegstandtaks.
De leegstand is minder dan 5% en betreft vooral leegstand op korte
termijn.De heer Van der Staaij (SGP): Het was de SP
en niet de SGP die deze vraag stelde!Minister Van der Hoeven: Neemt u mij niet
kwalijk. U hebt gelijk. Het scheelt één letter en een aantal
zetels ... De heer Van Leeuwen vraagt naar de leegstandtaks. De leegstand
is minder dan 5% en betreft vooral leegstand op korte termijn, dat
wil zeggen minder dan een jaar. Leegstand is soms onontkoombaar.
Ik ben er dus niet zo’n voorstander van om die taks in te voeren. Ik
vind wel dat je de bestaande instrumenten optimaal moet gebruiken. In de huidige
economische situatie heb ik niet veel zin om nieuwe heffingen voor bedrijven
in te voeren. Ik denk dat wij dat niet moeten doen.Mevrouw Wiegman roept op, meer in te zetten op preventie en op onderzoek
naar het functioneren van bedrijventerreinen. Wij moeten zeer zeker de vinger
aan de pols houden bij de voortgang van het herstructureringsprogramma. Parkmanagement
moet, maar ik weet niet of dat via nieuwe regelgeving, als wet, verankerd
moet worden. Dan heb je namelijk weer te maken met administratieve lasten
en dat soort zaken. Ik ben het wel met mevrouw Wiegman eens dat wij een nieuwe
herstructureringsopgave moeten voorkomen bij de terreinen die wij gaan herstructureren.De heer Van der Staaij vraagt wel of de vrijkomende gelden van de Topper-regeling
ook aan projecten met een regionale betekenis besteed kunnen worden. Wij zetten
het geld breed in voor de herstructureringsopgave. Dat betekent dat het geld
verdeeld wordt op basis van de provinciale herstructureringsprogramma’s.
De regio’s maken de keuze welke terreinen worden geherstructureerd.
Dat kunnen ook terreinen van regionale betekenis zijn. Dit is anders dan in
de Topper-regeling.Verder is er een vraag gesteld over de integratie met de grondbedrijven
en hoe ik aankijk tegen regionale ontwikkelingsbedrijven. Regionale ontwikkelingsbedrijven
zijn vaak de motor van de uitvoering. Binnen zo’n bedrijf kan inderdaad
de verevening worden geregeld, zodat de opbrengsten van nieuw naar de kosten
van de herstructurering van oud gaan. Dit initiatief moet uit de regio komen.
Wij zullen in ieder geval geen regionaal ontwikkelingsbedrijf oprichten.Nee, mijnheer Van Heugten, wij betalen inderdaad niet mee aan de transformatieopgave.
Het budget is echt bedoeld voor herprofilering en revitalisering. Wij betalen
ook niet mee aan het onttrekken van bedrijventerreinen voor woningen. Woningbouw
levert een heel aantrekkelijke inkomstenstroom op en dan zijn rijkssubsidies
minder urgent.Mevrouw Vermeij (PvdA): Er is gisteren een
interessante hoorzitting geweest met een aantal zeer deskundige wethouders
en directeuren van ontwikkelingsen grondbedrijven. Ik kan de minister verzekeren
dat grote binnenstedelijke projecten van nationaal belang, zoals de Binckhorst
en Stadshavens Rotterdam niet uitkomen. Er worden daar echt gebieden getransformeerd.
Er moeten ook bedrijven worden uitgeplaatst om er woningen neer te kunnen
zetten. Is de minister het met mij eens dat die steden terecht bij ons aankloppen?Minister Van der Hoeven: De vraag is waar
zij voor aankloppen. Je moet naar het totale financiële plaatje kijken
en dan bepalen aan welk gedeelte je meebetaalt.Wij zetten geen rem op nieuw bedrijventerreinen, maar wij gaan wel beter
naar de vraag kijken. Daarom leggen wij de SER-ladder vast. Ik heb niet veel
problemen met een hogere druk op de herstructurering om zo op oude terreinen
de vraag op te vangen. Ik vind het juist goed om dat wat je hebt op een nieuwe
manier in te zetten. Oud en nieuw zullen op een nieuwe manier met elkaar in
balans gebracht worden.De voorzitter: Is dit een vervolgvraag, mevrouw
Vermeij? U hebt namelijk al drie interrupties gehad.Mevrouw Vermeij (PvdA): Dan is het een vervolgvraag.
Ik schrik een beetje van het antwoord van de minister. In mijn opvatting is
dit plan ook bedoeld om nieuwe bedrijventerreinen te voorkomen. Ik zeg dit
in alle eerlijkheid. Ik wil in dit land echt veel minder nieuwe bedrijventerreinen.
Het liefste zou ik alleen maar de oude opknappen.Minister Van der Hoeven: Dat ben ik niet met
mevrouw Vermeij eens eens. Vanaf het begin hebben wij gezegd dat er geen verbod
komt op nieuw bedrijventerreinen. Dat kan natuurlijk ook niet. Het is absoluut
onmogelijk. Wel wordt er meer gelet op de herstructurering van oude terreinen.
Nieuwe terreinen zijn echter ook hard nodig. Je moet het ene doen maar het
andere zeker niet laten. Het kan echter niet zo zijn dat er nu geen enkel
nieuw bedrijventerrein meer kan komen. Dat past niet in onze kraam. Als er
beargumenteerde behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein en de SER-ladder
is toegepast, dan houdt het op en wordt het nieuwe bedrijventerrein gewoon
aangelegd.De voorzitter: Dan bent u bereid om het te
komen openen?Minister Van der Hoeven: Altijd. Samen met
mevrouw Cramer!Ik heb de brief van Milieudefensie over het Logistiek Park Moerdijk ook
gezien. Laten wij nu niet elke keer proberen terug te komen op een eenmaal
genomen besluit. Mevrouw Cramer en ik hebben gezamenlijk een intentieovereenkomst
getekend. Wij werken aan een sluitende businesscase. Er zijn afspraken gemaakt
met individuele bedrijven. Mevrouw Wiegman vraagt waarom de logistiek niet
op het huidig terrein kan. Ik moet zeggen dat er behoorlijk strenge risicocontouren
zijn voor dit terrein. Het is gewoon niet efficiënt om logistieke terreinen
te plaatsen in een gebied dat zeer hoge veiligheidskennis van medewerkers
vraagt. Wij hebben echt zeer zorgvuldig gekeken naar de onderbouwing van de
ruimtebehoefte. Moerdijk is in Nederland een van de weinige plekken waar nog
ruimte is voor bedrijven, ook in de categorie met een hoog veiligheidsrisico.
Ik heb ook gezien dat er vanuit de markt erg veel belangstelling voor is.
Wij kunnen het wel blijven onderzoeken, zeg ik tegen de heer Van der Staaij,
en elk onderzoek levert vast wel weer een heleboel nieuwe cijfers op. Maar
wij doen het met de cijfers en de uitgangspunten die wij nu hebben.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De minister
van EZ kan ons wel toespreken dat het besluit nu eenmaal genomen is en dat
zij daar bij zal blijven, wat er ook gebeurt, maar dat lijkt mij niet verstandig.
Er komen steeds meer argumenten waarom het besluit over Logistiek Park Moerdijk
niet goed is. De economische recessie komt daar nog eens bovenop. Shell Moerdijk
heeft in december de productie nota bene tijdelijk stilgelegd vanwege de dramatisch
afgenomen vraag. Je moet niet doof en blind doorregeren als de omstandigheden
wijzigen. Zo zijn er talloze argumenten te noemen waarom dit geen goed idee
is. De minister spreekt mooie woorden, maar ondertussen blijven wij op de
oude weg doorgaan. Dat lijkt mij een totaal verkeerde strategie. Ik wil dus
graag een serieuzer antwoord, gerelateerd aan de actualiteit en niet hetzelfde
antwoord als wij een aantal maanden geleden kregen. Tot slot ga ik ervan uit
dat minister Cramer nog wel de vragen beantwoord die ik haar gesteld heb.De voorzitter: Kunt u die nog even kort noemen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb haar
gevraagd of zij een concreet tijdpad kan maken wanneer zij de afzonderlijke
onderdelen van de taskforce (Her)ontwikkeling bedrijventerreinen gaat realiseren
en hoe zij daar tegenaan kijkt. Hetzelfde geldt voor de SER-ladder. Wat doet
zij daar ondertussen aan? Hoe staat zij in het overleg met het IPO en de VNG
over de uitwerkingsstrategie? Wat is het afsprakenkader?De voorzitter: Die vraag is beantwoord.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Nee, het afsprakenkader
dat gemaakt is met de provincies is in mijn ogen boterzacht. Ik wil weten
of de minister bereid is om ramingen van gemeenten en provincies te gaan controleren.De voorzitter: Oké. De heer Van der
Ham heeft ook nog een punt?De heer Van der Ham (D66): Is dit een tweede
termijn?De voorzitter: Ik heb een procedure voorstel.
Wij gaan nog een kwartier door met dit AO, inclusief een tweede termijn.De heer Van Leeuwen (SP): Ik heb nog een onbeantwoorde
vraag staan aan mevrouw Cramer over handhaving. Deze mag ook in het tweede
gedeelte van het AO beantwoord worden. Verder zijn er nog onbeantwoorde vragen
over de rijksbufferzones, een gedeelte van de afspraken met het IPO en de
VNG, en over wat de minister precies bedoelt met recreatie. Ook heb ik nog
een vraag aan minister Van der Hoeven over de taskforce-Noordanus. Wat is
de bijdrage aan de marktpartijen? Zij heeft het uitgebreid over de matching
tussen gemeenten, provincies en het Rijk, maar dragen de marktpartijen er
ook aan bij? Wordt er bijvoorbeeld een extra impuls gegeven aan de nieuwe
BIZ-regeling?Minister Van der Hoeven: Over de eerste vraag
van mevrouw Van Gent het volgende. Ik weet dat haar opvatting over Moerdijk
is dat wij dat niet moeten doen. Zij heeft dat altijd zo uitgedragen dus dat
is niet nieuw. Wij hebben gekeken op welke manier een goede oplossing kan
worden gevonden voor hetgeen wij willen in Moerdijk. Wij hebben ook gekeken
op welke manier bedrijven daarin geïnteresseerd zijn; mevrouw Van Gent
refereerde daaraan. Die interesse is er wel degelijk. Dat heeft te maken met
het feit dat Moerdijk gewoon een goede vestigingslocatie is. Zoals bekend
biedt de regio Rotterdam minder mogelijkheden, ook vanwege ruimtegebrek. Sommige
bedrijven melden zich nu aan maar besluiten pas over een jaar of twee waar
zij zich gaan vestigen. Verder registreert het havenschap de belangstellenden
nu beter. Ik heb net al gezegd dat het een bedrijventerrein betreft met een
hoog risicoprofiel. Dan moet er niet worden uitgegeven aan bedrijven die niet
in dat hoge risicoprofiel vallen. Dat terrein moet worden gebruikt voor het
soort bedrijven waar het om draait. Het maakt daarbij niets uit wat op een
gegeven ogenblik een bedrijf als Shell doet. Er zijn ook andere bedrijven
die zich juist daar willen vestigen. Dat soort bedrijventerreinen zijn ook
nodig, hoe je het ook wendt of keert. Wij zijn niet van plan om daarop terug
te komen. Dat lijkt mij ook niet goed, want op een zeker moment moet er zekerheid
worden geboden aan investeerders en bedrijven over de koers. Wij hebben die
koers uitgestippeld. Deze is nog niet zo lang geleden door mevrouw Cramer
duidelijk toegelicht.Minister Cramer: Voorzitter. Er zijn vragen
gesteld over de taskforce en het tijdpad. Het Rijk heeft gestalte gegeven
aan de financiële toezeggingen. Er is een afsprakenkader met gemeenten
en provincies. Zij zullen in de zomer helderheid bieden door aan te geven
op welke manier zij additionele gelden toevoegen aan het budget. Ik hoor dat
deze vraag niet gesteld is. Ik ben even in de war op welke vraag wordt gedoeld.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wat u nu zegt,
weet ik natuurlijk en dat was mijn vraag niet. Ik vraag hoe hard dat afsprakenkader
is. Gaat u de ramingen van gemeenten en provincies controleren? Deze zijn
boterzacht. Ik heb ook een vraag gesteld over de taskforce. U zegt dat u de
aanbevelingen overneemt, maar in werkelijkheid doet u dat maar half en blijft
de uitvoering steken. Ik wil gewoon weten met welk tijdspad u die aanbevelingen
overneemt en hoe dat in de praktijk gaat werken.Minister Cramer: Ik probeer natuurlijk om
zo goed mogelijk antwoord te geven op uw vragen. Ik heb in eerste termijn
gesproken over het convenant, dat voor de zomer van 2009 rond is. Ik heb erbij
gezegd dat bedrijven die niet handelen conform de afspraken die wij vastleggen,
geen geld van de rijksoverheid krijgen. Op die manier wordt ervoor gezorgd
dat zij zich houden aan de afspraken die wij met elkaar maken. De uitvoeringsstrategie
concretiseert de aanbeveling van de taskforce. Zoals mevrouw Van der Hoeven
al vertelde, is deze in september gereed. De SER-ladder wordt opgenomen in
de eerste fase van de AMvB Ruimte, die rond de zomer gereed zal zijn. Daarbij
worden deze zaken geregeld zoals mevrouw Van Gent vraagt.De heer Van Leeuwen stelde een vraag over de handhaving. Ik heb instrumenten
voor het niet-conform de afspraken handelen en er is een dubbele check bij
de behoefteramingen. Wij zorgen ervoor dat dit niet zomaar opgaven zijn van
de provincie zelf. Deze worden door ons ook bekeken.Minister Van der Hoeven: Voorzitter. De heer
Van Leeuwen vraagt hoe het zit met de rest van het geld. Er komt 15%
van ons, te weten 400 mln. euro, en daarnaast 15% van de provincie
en eventueel van gemeenten. Dat betekent dat de rest ergens anders vandaan
moet komen, dus van exploitatie en hogere grondprijzen.Nadere gedachtewisseling over het onderdeel bedrijventerreinen/verrommelingDe heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ik
vraag mij af of ik tevreden moet zijn of niet. Ik heb wel antwoord gekregen
op mijn vragen, maar dat was in de zin van «u krijgt nog een brief»
of «daar komen wij mee in september». Ik vind dat vervelend. De
motie is aangenomen met het idee dat wij het dan echt ergens over kunnen hebben,
maar nu wordt gezegd dat deze pas in september wordt meegenomen. Ik vraag
mij af wat wij gedaan hebben in deze twee uur. Eigenlijk hebben wij alleen
maar een beetje papier heen en weer zitten schuiven. Het is echt teleurstellend.
Op alle vragen die ik gesteld heb zijn antwoorden gekomen, maar dat komt steeds
neer op een brief over een tijdje. Jammer.Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Ondanks de antwoorden blijf ik bezorgd of er niet te veel regeldrift is in
Den Haag. Blijft er ruimte over voor nieuwe bedrijventerreinen? Ik steun de
minister van Economische Zaken op het punt van het bedrijventerrein in Moerdijk.
Het heeft mij verdriet dat de Hoeksche Waard is verdwenen, maar deze afspraken
moeten worden nagekomen vanwege een belang dat verdergaat dan alleen Moerdijk.De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. Er is
bij mij enige ongerustheid ontstaan over die verschillen in aanpak. De minister
geeft heel duidelijk aan dat zij een uniforme regeling nastreeft bij de behoefteraming,
maar in de afspraken staat dat er geen uniforme regeling komt omdat de provincies
het allemaal anders doen. Ik krijg hierover graag helderheid.Er is nog veel te zeggen over de voorbeeldfunctie en de regionale afstemming,
waarvan bij Moerdijk geen sprake was. Kunnen wij, desnoods via de Griffie,
een overzicht krijgen van alle afspraken die gemaakt zijn en de gesprekken
die lopen, inclusief data en dergelijke?De voorzitter: Daarover spreken wij wel in
onze eigen procedurevergadering.De heer Van Leeuwen (SP): Ja, graag.De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording. De heer Van der Ham sprak
net over de motie waarop nog geen duidelijke reactie was gekomen. Ik heb de
motie genoemd over de medefinanciering van kleinere bedrijventerreinen. Het
viel mij op dat over die motie gestemd is op een moment dat het kabinetsstandpunt
al naar de Kamer kwam. Dat geldt waarschijnlijk ook voor de motie waarover
de heer Van der Ham sprak. Ik kan mij voorstellen dat wij om die reden nog
geen inzicht hebben gekregen in de wijze van uitvoering van die moties en
dat dit in de komende tijd duidelijker wordt, ook in het licht van de uitvoeringsstrategie.
Ik kan mij er op zich prima in vinden als op een later moment inzicht komt
in de manier waarop uitvoering wordt gegeven aan deze moties. Dat moet meer
zijn dan de algemene opmerkingen die hierover vanmiddag zijn gemaakt.In de brief van november staat dat nog wordt bekeken in hoeverre de regionale
ontwikkelingsbedrijven gestimuleerd moeten worden. Ik vraag graag nogmaals
aandacht voor de kritiekpunten die daartegen zijn ingebracht, zoals in het
Cobouwartikel van 22 september 2008.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik heb nadrukkelijk gevraagd of het bij het scenario van Transatlantic
Market om een voorwaarde gaat. De minister heeft daarop ja gezegd, maar sprak
even later over «uitgangspunt». Ik benadruk dat dit een voorwaarde
moet zijn. Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.Het punt van de transformatie is het meest lastige. Men kan zeggen dat
daarvoor juist die Nota Ruimte-projecten worden georganiseerd. Minister Cramer
zegt ook dat zij het meeneemt in de verstedelijkingsopgave. Ik blijf echter
een beetje met dit punt zitten, juist omdat het zo lastig is en er zoveel
kosten mee gemoeid zijn. Bovendien is er een relatie met de budgetten voor
ISV en BLS, met verschuivingseffecten naar WWI. Ik heb daarover graag meer
duidelijkheid. Wellicht kan dat in een schriftelijke ronde.Ik kom ten slotte nog te spreken over Moerdijk. De minister stelt dat
de ontwikkeling rond Moerdijk al zoveel jaar loopt. Ik leid daaruit af dat
een keuze voor Moerdijk niet zozeer te maken heeft met een SER-ladder, reële
behoefteramingen of recente uitspraken van het CPB. Als dat de situatie is,
dan moet ik binnen mijn fractie nog goed overleg voeren over wat dat betekent
voor hoe wij met Moerdijk willen omgaan.Mevrouw Vermeij (PvdA): Voorzitter. In tegenstelling
tot mijn collega van de VVD-fractie ben ik blij dat de Hoeksche Waard groen
blijft. Ik stel twee vragen aan de bewindslieden die ik hartelijk dank voor
hun beantwoording op de gestelde vragen. Leidt opname van de SER-ladder in
de AMvB tot verplichte regionale samenwerking? Ik kies mijn woorden zorgvuldig.
Leidt dit herstructureringsbeleid tot daadwerkelijk minder uitgifte van nieuwe
bedrijventerreinen?De heer Van Heugten (CDA): Voorzitter. Ik
dank beide ministers voor hun beantwoording. Er is lang gesproken over de
business case van Moerdijk. Er is prioriteit gegeven aan herstructurering
en de nieuwe uitleg is drastisch ingekrompen. Ik vind dus dat er wel volgens
het idee van de SER-ladder is gewerkt. Er staan handtekeningen onder van het
Rijk, de provincie en de gemeenten. Als wij harde afspraken willen maken met
provincies en hen aan hun woord willen houden, dan moet het Rijk op z’n
minst hetzelfde voorbeeld geven en afspraak als afspraak beschouwen.Gelet op de economische situatie als gevolg van de kredietcrisis maak
ik mij grote zorgen dat het goede ruimtelijke beleid dat wij voorstaan, zo
inflexibel en star wordt toegepast dat wij risico’s gaan lopen wat betreft
groei en behoud van werkgelegenheid, vooral in de grensregio’s en op
andere plaatsen. Het is niet de bedoeling dat bedrijven Nederland verlaten
of zich niet in Nederland willen vestigen omdat het ruimtelijk beleid te dominant is. Ik wil een heel heldere uitspraak van het kabinet dat
in voorkomende gevallen behoud en groei van werkgelegenheid prioriteit krijgen
boven het ruimtelijk beleid.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat chantagemiddel
wordt in bijna elk land gebruikt, dus dat lijkt mij geen sterk argument. Als
het aan de heer Van Heugten ligt, kan direct half Nederland worden geasfalteerd
of met beton volgestort. Dat lijkt mij niet het juiste uitgangspunt.Ik vind het antwoord van de ministers rommelig. Hebben wij hiermee bereikt
dat de herstructurering vlot wordt getrokken en dat alles goed op schema ligt?
Die indruk heb ik helemaal niet. Wij hebben een afsprakenkader en een uitwerkingsstrategie.
Dat klinkt heel indrukwekkend maar ondertussen gebeurt er van alles. Wij moeten
tot september wachten op een brief voor die uitwerkingsstrategie. Ook het
afsprakenkader moet maar worden afgewacht. Het is onduidelijk of het gaat
om reële inschattingen van de behoefte aan ruimte. Ik heb daar al vier
keer naar gevraagd. Ik vraag nu voor de vijfde keer aan minister Cramer om
zich daar beter mee te bemoeien. Heeft de minister echt helder inzicht in
wat de reële ruimtebehoefte is, ook in de huidige situatie? Ik heb namelijk
niet de indruk dat zij dat onder controle heeft. Ik vind wel dat dat moet,
omdat steeds weer een grote broek wordt aangetrokken om bedrijventerreinen
te realiseren. Dat moet gewoon stoppen.Ik wil nu minister Cramer eens horen over Moerdijk, waarover ik in eerste
termijn een aantal indringende vragen heb gesteld. Mevrouw Wiegman heeft natuurlijk
gewoon een punt met die SER-ladder. Als die ladder erlangs wordt gelegd, val
je ervan af want het klopt voor geen meter. Ik hoor graag hoe minister Cramer
dit als minister van Milieu kan verkopen.Minister Cramer: Voorzitter. Ik begrijp dat
Kamerleden vragen of het nog sneller kan en willen weten waarom zij moeten
wachten tot september. Wij proberen alles echter zorgvuldig te doen. Het uitgezette
tijdpad is heel strak. Op de motie van de heer Van der Ham reageren wij natuurlijk
zo snel mogelijk. Wij hebben gezegd dat het hele plan er in september ligt.
Dat kan gewoon niet sneller want alles moet eerst goed in kaart gebracht en
goed onderbouwd worden. Ik zou het ook dolgraag sneller willen, maar wij maken
echt tempo. Ik kan de heer Van der Ham verzekeren dat zijn motie wordt uitgevoerd
op de manier waar hij om vraagt.Hetzelfde geldt voor de motie van de heer Van der Staaij. Volgens de planning
moet die motie eind 2009 zijn uitgevoerd. De gegevens moeten echter eerst
op een rijtje staan en daarover moeten wij ook praten met de betrokkenen.
Daarna kunnen wij de Kamer pas informeren.Mevrouw Vermeij had ook een motie ingediend. Daarvoor geldt hetzelfde
als voor de motie van de heer Van der Ham. Ook die zal in september 2009 gerealiseerd
zijn.Ik deel de zorg van mevrouw Van Gent. Natuurlijk moeten wij de behoefteramingen
baseren op de goede gegevens. Dat zullen wij absoluut doen. Wij nemen het
Transatlantic Market scenario daarbij als uitgangspunt. Wij kunnen praten
over het verschil tussen voorwaarde en uitgangspunt, maar het is in elk geval
niet de bedoeling om veel te hoge prognoses als uitgangspunt te nemen. Wij
hebben ons daarom op het – TM scenario-gebaseerd. Dat laten wij ook
nog eens checken. De aanpak die wij kiezen, zal niet uniform zijn in de zin
dat men alles op dezelfde manier moet doen. De aanpak is echter wel gestandaardiseerd
zodat wij zeker weten dat de provincies op dezelfde manier handelen. Daar
kan men van opaan.Mevrouw Wiegman stelt een vraag over de investeringsagenda en de verhouding
tot ISV en BLS. Ik kom daar in het kader van de Nota Ruimte op terug, voorzover
ik daar op dit moment antwoord op kan geven.De heer Van Leeuwen stelt een vraag over de rijksbufferzones en de dagrecreatie.
De rijksbufferzones zijn vooral bedoeld als groenrand rond de steden en als
aantrekkelijk gebied voor stedelijke recreanten. Wij zullen voorzieningen
moeten treffen die passen in de kernkwaliteiten van wat wij een bufferzone
noemen. Dit is een kort antwoord, maar de kernkwaliteit van de rijksbufferzones
zal bij de AMvB Ruimte goed worden ingevuld.Ik heb in de brief toegelicht waarom ik het jaar 2012 heb genoemd. Dat
is gerelateerd aan de transformatieopgave waar wij voor staan. Dat laat onverlet
dat wij tot die tijd ook op die gebieden aan het werk blijven, maar dat is
een andere kwestie. In de brief die ik samen met mevrouw Van der Hoeven zal
toezenden, zal ik hierop een nadere toelichting geven.Mevrouw Van Gent vraagt naar mijn reactie op Moerdijk. Die is verwoord
in de brief die wij daarover hebben geschreven. Het zou te veel tijd kosten
om deze te herhalen. Wat mevrouw Van der Hoeven daarover zei, is het standpunt
van het kabinet.Minister Van der Hoeven: Voorzitter. Het is
heel simpel. Wat moet je doen bij de SER-ladder? Je toont de noodzaak aan,
je kijkt naar de herstructurering en dan pas kijk je naar de nieuwe uitleg.
Dat is gebeurd. De heer Van Heugten heeft daar in eerste termijn iets over
gezegd. In principe kende het project Moerdijk in de Nota Ruimte een bruto-omvang
van 600 ha. Wij hebben kritisch gekeken naar de noodzaak. Wij hebben gekeken
naar de segmenten die ruimte zoeken en naar de ruimte die gewonnen kan worden
door herstructurering. Wij hebben toen de noodzaak tot nieuwe uitleg teruggebracht
tot 150 ha. netto. Daarnaast is door herstructurering van het bestaande terrein
extra ruimte gecreëerd. Is die SER-ladder correct toegepast? Ja! Mevrouw
Van Gent vindt van niet, maar wij vinden van wel.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Nee, er liggen
nog honderden hectares braak.Minister Van der Hoeven: Het is heel simpel.
Wij hebben dit eerder al in brieven vastgelegd. Ik ben het ook zeer eens met
de stelling van de heer Van Heugten dat je een betrouwbare partner moet zijn.
Als je van anderen betrouwbaarheid vraagt, dan behoor je zelf ook betrouwbaar
te zijn. Dat geldt zowel voor het Rijk als voor gemeenten. Als je ergens je
handtekening onder zet, moet je het ook doen. Zo simpel is het.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Kunnen wij
die toepassing van de SER-ladder krijgen?Minister Van der Hoeven: Die hebt u al.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Er liggen honderden
hectares braak dus hoe kunt u dit volhouden?Minister Van der Hoeven: In de brief van 6 januari
staat het hele verhaal. Ik weet wat mevrouw Vermeij ervan vindt, maar nieuwe
terreinen blijven mogelijk. Groei en behoud van werkgelegenheid zijn altijd
van belang, maar er moet ook naar de benutting van de terreinen worden gekeken,
Er zijn op dit moment nog terreinen die niet volledig benut worden. Er is
nog ruimte. Uit het Transatlantic Market-scenario komt voldoende naar voren
hoe die ruimte kan worden berekend en vrijgemaakt. De aandacht voor groei
en behoud van werkgelegenheid zijn naar mijn mening dan ook zonder meer goed
gewaarborgd.De voorzitter: Hiermee komen wij aan het einde
van dit deel van het overleg. Ik som de toezeggingen op:Toezeggingen– De Kamer wordt binnen twee weken geïnformeerd over de manier
waarop omgegaan wordt met de voortgaande veroudering van bedrijventerreinen,
rekeninghoudend met het huidige beleid tot 2013. Het gaat dus over bedrijventerreinen
die nu nog niet vallen onder oud of herstructurering, maar tussen nu en 2013
wel.– De Kamer wordt in maart geïnformeerd over de resultaten van
de in de motie-Van Geel gevraagde inventarisatie van projecten. De commissie
kijkt samen met de Griffie en de departementen naar de toezeggingen en moties
die over de Nota Ruimte zijn gedaan naar aanleiding van de motie-Vermeij,
de motie-Van der Ham, de motie-Van der Staaij en de motie-Wiegman.– De Kamer wordt in september geïnformeerd over de uitwerking
van de uitvoeringsstrategie nadat hierover met IPO en VNG is overlegd.– De AMvB Ruimte komt voor de zomer naar de Kamer. Daarin is de
SER-ladder verwerkt.Vragen en opmerkingen uit de commissies over het onderdeel
voortgang uitvoering Nota RuimteMevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Ik wil de eetlust van de minister niet bederven, dus ik raad haar aan om snel
haar broodje op te eten, maar ik moet helaas vaststellen dat in de voortgang
van de uitvoering van de Nota Ruimte niet veel goed nieuws is te ontdekken.
Het is zelfs de vraag of het Rijk wel regie voert. Het Planbureau voor de
Leefomgeving bekijkt een en ander om de twee jaar. De kritiek van het planbureau
is niet mals. In de periode 2004–2006 daalde het percentage arbeidsplaatsen
met goed openbaar vervoer. Dat lijkt mij negatief innovatief. Het was toch
de bedoeling dat de tegengestelde ontwikkeling zou plaatsvinden? Het kabinetsdoel
is om 40% meer arbeidsplaatsen te creëren in het stedelijk gebied
waar het openbaar vervoer relatief goed is. Gaat de minister dit tij keren?Een ander punt van kritiek is dat verstedelijkingsdoelen op gespannen
voet staan met de ruimtelijke kwaliteit. GroenLinks is erg voor het concentreren
van bouwen in en vlakbij de stad, maar wel op een verstandige manier. Daarvoor
moet flink in het openbaar vervoer worden geïnvesteerd. De minister zat
laatst bij een overleg over de parkeernota, waarbij ook de heer Koopmans aanwezig
was. Het viel onze woordvoerder op dat de minister daar wat stilletjes bij
zat. Met dit rapport in de hand had zij zich meer kunnen roeren tegen het
pleidooi van de heer Koopmans voor vijf miljoen extra parkeerplaatsen. Ik
stel dit nu zo expliciet, omdat ook in het oordeel van het Planbureau voor
de Leefomgeving terugkomt dat de minister eigenlijk niet op de goede weg zit.
Ik hoor graag van de minister hoe zij dat tij gaat keren.De voorzitter: Als voorzitter van de vaste
Kamercommissie wijs ik u erop dat er nog een vervolg komt op het algemeen
overleg dat destijds tussen de Kamer en de betreffende indiener heeft plaatsgevonden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik weet natuurlijk
dat u als voorzitter altijd uitstekend geïnformeerd bent. Toch lijkt
het mij zinnig om deze vragen te stellen omdat de verstedelijkingsdoelen op
gespannen voet staan met de ruimtelijke kwaliteit. Dat is hier wel degelijk
aan de orde. In elk geval dank voor de informatie. Ik stel dat hogelijk op
prijs.Een ander punt is dat er meer aandacht nodig is voor evenwichtige bebouwing
en groen. Ook hierover vraag ik om opheldering. Bij de behandeling van de
begroting van WWI is een motie van de fracties van GroenLinks en het CDA aangenomen
om 6 mln. euro meer te investeren in groen in achterstandswijken. Ik noem
ook de wandelnota van mijn oud-collega Wijnand Duyvendak. Van
Margreeth de Boer komt het prachtige initiatief om in het noorden een mooi
wandelgebied aan te leggen. Ik vraag de minister op welke manier zij meer
aandacht gaat besteden aan evenwichtige bebouwing en groen.De verbetering van de stedelijke luchtkwaliteit gaat niet snel genoeg.
Hoe gaat de minister dit tij keren? Twee weken geleden wilde zij niet dat
Amsterdam zou experimenteren met het stimuleren van schone auto’s via
het parkeerbeleid. Zij was het daar toen helemaal niet mee eens. Ik hoor graag
welke de alternatieven de minister heeft om dat aan te pakken.Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving is de aanleg van nieuwe natuurgebieden
vertraagd is. Op deze manier lukt het natuurlijk niet om in 2018 de EHS gerealiseerd
te hebben. Mij lijkt dat een groot probleem. Hoe lost de minister dat op?Een ander kritiekpunt is de verstoring van het landschap door de aanleg
van infrastructuur en grote bedrijventerreinen. Dat is weinig verrassend maar
daarom niet minder waar. De belevingswaarde van maar liefst een derde van
de landschappen wordt hierdoor negatief beïnvloed. Waarom roert de minister
zich nu pas in de discussie over Amelisweerd? Mijn fractievoorzitter zei iets
in de trant van: er valt nog geen chocola van te bakken. Ik zie dat de minister
er vrolijk onder blijft en dat is op zich goed nieuws. Het wordt echter wel
tijd om het tij te keren nu er wordt gezegd dat het landschap vooral wordt
verstoord door de aanleg van infrastructuur en grote bedrijventerreinen, bijvoorbeeld
bij Amelisweerd, de A4 door Midden-Delfland, de A5 bij Overbetuwe en de A4
door de Hoeksche Waard.Over de Nota Agenda Landschap worden spijkerharde opmerkingen gemaakt
die zeer doen. Wat is de reactie van de minister? Gaat zij daarop actie ondernemen?
Het zou helpen als de minister met de Wet ruimtelijke ordening in de hand
veel preciezer zou aangeven wat er beschermd moet worden en door wie. Vervolgens
moet zij dat ook handhaven. De minister moet zich er nadrukkelijker mee bemoeien.
Ik wijs in dit verband op de motie-Duyvendak. Er moet meer geld komen voor
landschappen.Die centrale as moet er natuurlijk niet komen. Ik hoor graag een SER-ladderachtig
antwoord van de minister op de vraag waarom zij wel vindt dat deze er moet
komen.Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter.
Mijn eerste opmerking is dat ik langzaam maar zeker het gevoel krijg dat wij
bij de uitvoering van de Nota Ruimte in enorm veel regeltjes verzanden. Vorige
keer zijn er allemaal onderwerpen aangekondigd die centraal moesten staan.
Ik vraag mij echt af of dat wel de goede kant opgaat. Ook de provincies zijn
met een heleboel regels bezig. Uit de plannen van Groningen is zo ongeveer
de hoogte van de antennes en de kleur van de vloer af te lezen. Dat is naar
mijn mening niet de goede richting. Provincies en gemeenten zijn wel degelijk
kritisch aan te spreken op zaken, maar het uitgangspunt moet zijn dat er ruimte
is.Er staan een paar stukken op de agenda over de centrale as. Wij vinden
dat deze er moet komen. Infrastructuur is altijd van belang, maar er moet
wel voor worden gezorgd dat deze goed wordt ingepast in de natuur. Dat is
een voorwaarde.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): In augustus
2007 kregen wij uit onverdachte hoek informatie over die centrale as. Toen
schreef minister Eurlings aan de gedeputeerde staten van Friesland dat er
geen sprake was van een congestieprobleem. Ik vraag of het een jaar nadien
opeens zo druk is geworden dat dit nu moet gebeuren. Mij lijkt dat een beetje
gek. Ik ken Friesland toevallig en ik kan u zeggen dat dit niet het geval
is.Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ken gelukkig
ook Friezen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Friezen kennen
is wat anders dan Friesland kennen.Mevrouw Neppérus (VVD): De informatie
die ik heb, komt van de provincie. De gemeenten vinden dat die weg nodig is.
Laten wij af en toe concluderen dat een weg nodig is, maar dat deze wel zo
goed mogelijk in het landschap moet passen. Ik vind dat niet bij elke weg
gezegd moet worden dat die niet nodig is. Op een gegeven ogenblik worden er
ook afspraken gemaakt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het kan op
zich goed nieuws zijn dat de VVD zegt dat het zo goed mogelijk in het landschap
moet passen. Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties heeft een
alternatief ontwikkeld. De Friese Milieufederatie, It Fryske Gea, heeft gezegd
dat er een alternatief is in de vorm van het opwaarderen van het bestaande
tracé. Daarmee wordt het mooie landschap gered. De provincie gaat daar,
naar ik begrijp, onvoldoende serieus mee om. Bent u het met mij eens dat dit
reëel in de afweging moet worden betrokken?Mevrouw Neppérus (VVD): In de stukken
staat heel uitgebreid dat naar alles is gekeken en dat nadrukkelijk wordt
gewerkt aan inpassing. Ik vind dat van belang bij alle wegen. Ik heb daar
voldoende vertrouwen in.Het College van Rijksadviseurs heeft advies uitgebracht over hoogbouw.
Ik heb altijd het gevoel dat mensen daar niet graag wonen. Het is mij niet
duidelijk welke conclusie de minister trekt en wat zij ermee wil gaan doen.
Er ligt veel verantwoordelijkheid bij gemeenten en provincies, maar soms proef
ik uit de stukken dat de minister ook weer iets centraal wil doen. Kan zij
dat uitleggen? Het is logisch dat bij hoogbouw rekening moet worden gehouden
met radar. Je moet wel uitkijken bij vliegvelden die niet meer in gebruik
zijn, zoals Soesterberg.De FES-gelden zijn wezenlijk voor het hele verhaal. De minister is daar
ook druk mee bezig. Ik vind het positief dat wij daarover meer worden geïnformeerd.
Ik kan mij voorstellen dat de minister steeds goed naar zaken wil kijken,
maar ik hoor toch vaak dat mensen dat hele verhaal over de eerste oordeelsvorming,
advisering en besluitvorming erg traag vinden. Er is veel verwarring en daardoor
kunnen projecten ook worden tegengehouden. Nogmaals, met de huidige informatievoorziening
is een stap voorwaarts gezet, maar wij moeten ook verder. Er valt eigenlijk
een soort grote stilte. Ik heb gehoord over een project in Harlingen en over
trajecten in Zeeland met waterduinen, waar mensen een beetje zitten af te
wachten hoe het verdergaat.Wij willen allemaal de invoeringsdatum van de Wro halen, met de digitalisering.
Ik ontvang hierover uiteenlopende signalen. Het is essentieel dat dit gaat
lukken.De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. De minister
grijpt in, kopte de krant verleden week. Ik kreeg even hoop dat de minister
eindelijk verantwoordelijkheid nam. Het ging echter helaas niet om het ontwikkelen
of het behouden van groen in de overvolle Randstad maar om ruimte voor 500
villa’s in het topsegment bij Valkenburg. Heeft de minister bij de regionale
afweging het ruime aanbod van woningen in het topsegment meegewogen bij haar
kordate ingrijpen?De heer Van Heugten (CDA): Moeten wij stoppen
met bouwen omdat er woningen leeg staan? Is dat de filosofie van de SP? Moet
op die manier de woningmarkt goed worden gemaakt?De heer Van Leeuwen (SP): Bijna goed. Wij
zijn voor de bouw van woningen waar een schreeuwende behoefte aan is in de
Randstad, maar dat betreft toevallig niet de huizen in het topsegment
want daarvan staan er honderden te koop in de regio.De heer Van Heugten (CDA): Er staan ook duizenden
sociale huurwoningen leeg in de Randstad. Moeten wij daar dan ook maar mee
stoppen?De heer Van Leeuwen (SP): Ik ken die woningen
niet. Als deze leegstaan, is dat het gevolg van een soort uitroeiingsbeleid.
Dan zijn het waarschijnlijk slooppanden. Het is mij onbekend dat duizenden
woningen leeg staan. Als wij de keuze moeten maken tussen het behoud van groen,
bufferzones en weet ik wat allemaal en 500 huizen in het topsegment, dan weet
ik niet waarom voor dat laatste wordt gekozen. De hele omgeving wordt volgebouwd,
inclusief Kijkduin, de internationale zone en de Duivenvoordecorridor. Ik
hoor graag of de minister dat meegewogen heeft.Ik was onlangs op werkbezoek bij de A2-zone. Dat is een boeiend project
met een geweldige logistiek. Er zijn allerlei slimme oplossingen gevonden
om te werken en tegelijkertijd door te rijden. Kan de minister mij uitleggen
waarom daarvoor geld uit het budget voor de Nota Ruimte beschikbaar wordt
gesteld? Het gaat daar volgens mij echt om wegen.De Monitor Nota Ruimte is een prachtig verhaal dat leest als een soort
geschiedenisboek. Het loopt tot 1 januari 2006. Dat is de meest actuele
stand van zaken. Inmiddels zijn wij ruim drie jaar verder. Ik hoor graag van
de minister hoe de tien ontwikkelingen die de verkeerde kant opgaan, bijgestuurd
worden en hoe er tempo gemaakt wordt bij de ontwikkelingen die achterliggen
op schema. In de Eerste Kamer is onlangs de motie-Smaling aangenomen over
de ex-durante monitoring van de Wro. Dat wordt een jaarlijks programma. Er
is een opdracht gegeven aan het Planbureau voor de Leefomgeving. De SP-fractie
stelt voor om die monitoring van het ruimtelijk beleid veel sterker te koppelen
aan die ex-durante monitoring die er toch komt, temeer omdat de Wro echt op
alle punten ingezet wordt om vorm te geven aan het ruimtelijk beleid. Beter
ten halve gekeerd dan vijf jaar gedwaald, als wij weer op de volgende monitor
moeten wachten. Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.Als wij een beschermingsbeleid voor bepaalde gebieden bepalen, dan kan
daarmee niet van alles gebeuren. Punt. Het moet mevrouw Vermeij bekend in
de oren klinken: landroof 24 januari 2008. Daarna volgde applaus.
Zij verwachtte dat minister Cramer met een invulling zou komen van de centrale
regie waarmee de actiegroep in Friesland mee aan de slag kon. Hinke, de voorzitter
van Fryslân Mooi, vond dat ze goede zaken had gedaan. Ik kan mij zomaar
voorstellen dat mevrouw Vermeij en mevrouw Hinke hevig teleurgesteld zijn
in de centrale regie. Ik ben dat ook. Het dramadossier van de vierbaansweg
door de Noordelijke Wouden geeft precies aan wat er schort aan vage bepalingen,
aan een beschermingsregime waaraan iedereen een eigen draai kan geven en aan
gebrek aan centrale regie. Mag het niet van de minister, dan heffen wij het
nationale landschap gewoon op, want daar gaan wij in de provincie over. De
provincie Friesland heeft ervoor gekozen om geen onderscheid te maken tussen
nationale landschappen en de rest van de provincie. Dat schijnt door andere
provincies gevolgd te worden. Kan de minister aangeven hoe dat zit? Wat zijn
de consequenties van het afschuiven van de centrale regie en de verantwoordelijkheid
voor de nationale landschappen? De hoop van de minister dat de provincies
de regie gaan oppakken, is al in vervulling gegaan maar niet op de manier
waarop de minister dat bedoelt.Grootschalige infrastructuur is volgens de Nota Ruimte niet toegestaan
in nationale landschappen, tenzij de provincie een andere mening is toegedaan.
Als schaamlap voor het wegkijken krijgt de Rijksadviseur voor het Landschap
van de minister de opdracht om te adviseren over een goede inpassing van de
centrale as, als een plastisch chirurg die een litteken weg moet werken. De
rijksadviseur is niet gevraagd om naar alternatieven te kijken.
Stel je voor dat er net zo’n vernietigend rapport of advies was uitgekomen
als over de Hoeksche Waard.Geheel ongevraagd, maar daarom niet minder interessant, geeft de rijksadviseur
wel even een omschrijving van het fenomeen «nationaal landschap».
Dit lijkt binnen de spelregels en de bestuursstructuur niet veel meer te zijn
dan een «branding» van het gebied. Volgens mij heeft hij daarin
gelijk. Dit is een sprekend voorbeeld van wat ik in eerste termijn al de planologie
van de nederlaag noemde.Ik stel de minister de volgende vragen. Is zij bereid om het College van
Rijksadviseurs alsnog de opdracht te geven om naar de alternatieven te kijken?
Welke stappen heeft de minister gezet om het dreigement van de provincie om
het nationale landschap van de kaart te schrappen te ontzenuwen? Wat is haar
mening over de afwijzing van minister Eurlings om geld beschikbaar te stellen
voor de centrale as omdat die volgens hem niets te maken heeft met bereikbaarheid,
verkeersveiligheid en leefbaarheid van de dorpen? Is de minister bereid om
haar fiat aan de centrale as op te schorten totdat er duidelijkheid is over
de aanleg van het bedrijventerrein Quatrebras? Tot slot vraag ik de minister
om een nadere motivatie van haar afwijzende reactie op het voorstel van de
rijksadviseur om de kernkwaliteiten van nationale landschappen uit te breiden
met indirecte ruimtelijke kwaliteiten zoals rust, duisternis en stilte. Dat
laatste moet de minister van Milieu toch aanspreken aangezien geluidsoverlast
een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid en hét milieuprobleem
van de toekomst is.Mevrouw Vermeij (PvdA): Is de minister verplicht
om haar fiat te geven aan de centrale as? Er zit geen eurocent rijksgeld in.De heer Van Leeuwen (SP): Volgens mij wel.
De naam «nationaal landschap» doet een nationaal belang vermoeden,
want anders had het wel «provinciaal landschap» geheten. Er zijn
duidelijke regels. De Noordelijke Wouden staan met kernwaarden beschreven
in de Nota Ruimte. In de Nota Ruimte staat dat er geen grote infrastructurele
ingrepen mogelijk zijn in nationale landschappen. Ik denk dat de minister
dus alle reden heeft om tegen de provincie Friesland te zeggen: ik dacht het
niet. De minister zou daarmee alle toezeggingen die zij op haar werkbezoek
gedaan heeft, kunnen waarmaken. Ik denk zeker dat hier een belangrijke taak
ligt en dat de minister in staat moet zijn om haar fiat, of liever géén
fiat, eraan te geven.Mevrouw Vermeij (PvdA): Uit alle adviezen
blijkt dat zij dat niet hoeft te doen maar dat er wellicht iets mis is met
de geformuleerde randvoorwaarden voor het nationaal landschap. Is het debat
in de Kamer dan niet het debat over het nationaal landschap?De heer Van Leeuwen (SP): Wij roepen al jaren
om dat debat, om de kernkwaliteiten beter te formuleren en het beschermingsregime
beter te kunnen garanderen. Het gaat namelijk alle kanten op met de nationale
landschappen, niet alleen met de wegen, maar ook met recreatieplekken. Als
wij vinden dat er een beschermingsregime moet gelden voor nationale landschappen,
zoals u in die tent in Friesland hebt gezegd, dan moeten wij ons daaraan houden,
want anders kunnen wij net zo goed de hele handel over de schutting flikkeren.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik beperk mij tot drie punten. Uit het vorige algemeen overleg
is de vraag overgebleven om een iintegraal beeld te geven van de ruimtelijke
investeringen zodat de Kamer conform de motie-Van Heugten c.s. kan beoordelen
of er voldoende middelen zijn tot 2020. Over het project IJsseldelta-Zuid
heb ik begrepen dat het omwisselbesluit is uitgesteld. In het
MIRT van december is toegezegd dat aan het eind van het eerste kwartaal 2009
wordt rapporteerd over de resultaten van de werkgroepen. Ik hoor dat graag
bevestigd. Ik zeg erbij dat advisering en besluitvorming over de bijdragen
uit het budget voor de Nota Ruimte in een gelijk tempo moeten opgaan, omdat
er anders grote problemen ontstaan in provincies en gemeenten.De Rijksadviseur voor het Landschap stelt in zijn advies over de Centrale
As dat argumentaties zoals rond de Centrale As de vraag oproepen of striktere
bescherming van landschappen überhaupt tot ons instrumentele repertoire
behoort als dit een planologische praktijk is die past bij aanwijzing tot
nationaal landschap. Zo lijken nationale landschappen binnen onze spelregels
en in deze bestuurscultuur eigenlijk niet veel meer te zijn dan een «branding»
van een gebied.Ik heb in eerdere overleggen al gezegd dat het nationaal landschap wellicht
beter valt te definiëren, zodat duidelijk is wat dat betekent. Belangrijker
is echter het «hoe». Wat betekent het als je ergens een nationaal
landschap hebt en hoe kun je daar vervolgens mee omgaan? Het is ook ontzettend
belangrijk dat er een samenhang is tussen behoud van het landschap en het
gebruik ervan door boeren en buitenlui, om het kort samen te vatten.Een tweede opmerkelijke uitspraak in het advies: «Als laatste overweging
is het aanbevelenswaardig dat een onafhankelijke commissie wordt geformeerd
die de borging van de plannen, de landschappelijke inpassing, de secundaire
ruimtelijke ontwikkelingen etc., gedurende lange tijd volgt. Dit team vormt
het geheugen van plannen en waakt voor het vasthouden van het ambitieniveau.
Zo wordt ten volle recht gedaan aan het waarborgen en versterken van de kwaliteit
van het nationaal landschap.» Naar aanleiding van deze casus is een
algemene vraag aan de minister wat hieruit te leren valt en wat dit betekent
voor de toekomst. Ik kan mij voorstellen dat er vaker van dit soort vraagstukken
ontstaan bij nationale landschappen.De heer Van Heugten (CDA): Vindt u dat Friesland
op een goede manier met het nationaal landschap en de Noordelijke Wouden is
omgegaan of niet?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ik heb daar nog wel wat vragen over, zoals wat betekent het opstellen van
kernkwaliteiten voor nationale landschappen voor Friesland? De heer Van Leeuwen
zei al dat dit niet geldt voor de centrale as, maar wat wordt er dan precies
mee bedoeld? Naar de mening van de ChristenUnie is het onvoldoende als de
provincies meer duidelijkheid verschaffen over de kernkwaliteiten van de nationale
landschappen. De minister moet de provincies vragen om met structuurvisies
te komen, met daarin opgenomen een landschappelijke onderlegger. Dan gaat
het echt om het maatwerk. Opvallend bij de centrale as is dat er bij inpassing
sprake kan zijn van een overdaad aan politieke correctheid.De voorzitter: Is dit nog steeds in antwoord
op de vraag van de heer Van Heugten?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ja, dat antwoord komt ook, dat had ik wat duidelijker moeten zeggen. Die overdaad
aan politieke correctheid kan worden opgevat als een compliment voor Friesland.
Volgens de Rijksadviseur zijn de financiën voor de gebiedsontwikkeling
en de maatschappelijke inpassing voor een deel nog niet benoemd of aan de
krappe kant. In de afgelopen tijd is daar verder aan gewerkt. Ik ben heel
erg benieuwd hoe de minister tegen het eindresultaat aan kijkt.Ik vind het heel lastig om aan te geven wat de ChristenUnie vindt van
deze weg. Enerzijds is onduidelijk wat de Tweede Kamer kan zeggen over de omgang met de nationale landschappen, wat mij bescheiden maakt, anderzijds
valt mij aan de casus in Friesland op dat de nadruk ligt op het faciliteren
van de groene-gebiedsontwikkeling in dit gebied en op het zo leefbaar mogelijk
maken van de kleine woonkernen in plaats van op het verder ontwikkelen van
rood. Die manier van kijken spreekt mij aan. Daarom ben ik niet ronduit negatief
over de weg als aantasting van het landschap. Ik laat mij er in die zin positief
over uit.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik zie dat
u worstelt met de centrale as. Ik leg u echter het volgende voor. Aantasting
van het nationaal landschap mag alleen plaatsvinden voor een groot openbaar
belang – dat is niet niks -en als er geen sprake is van een alternatief.
Beide criteria zijn zeer aanvechtbaar bij de centrale as. Ik hoor hierop graag
uw reactie, met name omdat het College van Rijksadviseurs zegt: «Er
zal altijd een forse ingreep in het nationaal landschap nodig zijn die inbreuk
doet op kernkwaliteiten van het landschap.» Wij moeten dat nationaal
landschap wel serieus blijven nemen.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ik ben het er van harte mee eens dat dit serieus moet worden genomen, maar
hoe neem je dat serieus? Ik constateer dat dat het «hoe» zo onduidelijk
is bij de uitwerking. Ik zie nu te vaak gebeuren bij nationale landschappen
dat een gebied een stempel krijgt, dat er wat kernkwaliteiten bij worden benoemd
en dat vervolgens absoluut onduidelijk is hoe er verder mee moet worden omgegaan.
In het rapport staat dat de provincie Friesland gekeken heeft naar het totale
gebied bij het bepalen van het behoud van groen en het omgaan met ontwikkelingen.
Daar kan ik niet ronduit negatief over zijn. Als deze kwestie zou spelen in
de Randstad, zou ik sneller geneigd zijn om te zeggen dat alternatieven voor
het oprapen liggen, in de vorm van ov of wat dan ook, maar dat argument gaat
voor een provincie als Friesland niet op. Ik ben een voorstander van maatwerk,
want de ene provincie is de andere niet. Ik worstel daarmee. Dat is voor mij
een reden om te zeggen dat ik er niet ronduit negatief over kan zijn.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): U bent niet
ronduit negatief, maar ook niet ronduit positief. Ik leg u daarom het volgende
voor. Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties heeft een alternatief
ontwikkeld met een opwaardering van het bestaande tracé die niet ten
koste gaat van het landschap. De provincie heeft dat alternatief onvoldoende
serieus genomen. Zou het niet goed zijn om na te gaan of dat alternatief mogelijk
is, juist omdat uit het onderzoek en het advies van het College van Rijksadviseurs
blijkt dat er maar een heel beperkte behoefte is aan het aanleggen van de
weg op de voorgenomen manier? Wij moeten geen wegen aanleggen waar vervolgens
niemand gebruik van maakt.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Met dat laatste ben ik het helemaal eens.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Bent u bereid
om dat alternatief nog een kans te geven?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Ik denk nu wel even aan de bevoegdheden die wij hier hebben. Bij het aandragen
van alternatieven en het zoeken naar draagvlak speelt allereerst de provincie
een rol.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is niet
de kwestie. Ik heb al eerder gezegd dat wij spreken over een nationaal landschap.
Aantasting daarvan mag alleen plaatsvinden als er een groot openbaar belang
is, dat redelijkerwijs onvermijdelijk is, en als er geen sprake is van een
alternatief. Ik stel u de gewetensvraag of dat in dit geval aan
de orde is, waarbij ik erop wijs dat er wel degelijk een alternatief is en
de noodzaak discutabel is.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
In mijn geweten heb ik het meest problemen met het feit dat het nationaal
landschap zoveel onduidelijkheid oproept. Juist daarom vind ik het moeilijk
om een zwart-wit-oordeel te vellen. De vraag of voldoende rekening is gehouden
met een algemeen belang vind ik lastig. In de stukken van de provincie, die
ik ook lees, worden groen en de aanwezigheid van draagvlak vooropgesteld.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het gaat mij
om de twee genoemde punten, de voorwaarden waaronder een nationaal landschap
mag worden aangetast. Is een groot openbaar belang volgens u in dit geval
onvermijdelijk en bent u van mening dat er geen sprake is van een alternatief?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Dat openbaar belang en dat alternatief zie ik juist uitgewerkt in de keuze
die de provincie heeft gemaakt, waarbij is gekeken naar het totaal van de
provincie. Met behoud van groen wordt er gewerkt aan ruimtelijke kwaliteit.De voorzitter: U hebt nog een minuut.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Het gaat mij inderdaad om dat groen. Wat ik belangrijker vind dan de vraag
of die weg er komt, is dat er te weinig geld is binnen het ILG voor het jaarlijks
beheer van de landschapselementen binnen het nationale landschap. Daarover
maak ik mij veel meer zorgen, omdat dat wel van belang is voor het draagvlak
onder boeren voor landschapsbeheer. Ik wil graag een reactie van de minister
of het klopt dat hier onvoldoende geld voor is? Zo ja, ziet de minister dan
een verantwoordelijkheid voor het Rijk om dit te helpen oplossen?Mijn laatste vraag is of het mogelijk is om de verkeersknooppunten wat
bescheidener maken, zoals voorgesteld door de rijksadviseur.Mevrouw Vermeij (PvdA): Voorzitter. Een van
de leukste acteurs in mijn ogen, Beppe Costa van Orkater, zei zaterdag in
het Magazine van de Volkskrant: van schoonheid krijg je een goed humeur. Ik
vrees dat hij het over vrouwen had, maar ik krijg dat vooral van mooie landschappen.
In de NRC van diezelfde dag voerden Herman Vuijsje en Raymond Gradus een leuk
debat. Vuijsje gebruikte de verrommeling als een pregnant voorbeeld van de
terugtredende overheid. Hij haalt de conclusie aan van een vlijmscherp, zeer
goed rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving over het landschap dat
anderhalve week geleden is verschenen. Niemand weet wie in dit netwerk verantwoordelijk
is, zoals collega Van Leeuwen ook heeft opgemerkt. Daardoor voelt geen van
de partijen zich aangesproken en zal de verrommeling blijven toenemen. Alle
usual suspects vragen om een duidelijkere afbakening van de grenzen, zoals
Liesbeth van der Pol, onze rijksbouwmeester. Ook uit onverdachte hoek klinkt
inmiddels de roep om meer sturing. Projectontwikkelaars en makelaars lopen
bij mij de deur plat en vragen om ontwikkelingen te stoppen of te verbieden,
soms meer markt te creëren, en om dit land een beetje mooi houden, ook
in hun belang.De heer Van Heugten (CDA): Ik ben benieuwd
naar het tweede gedeelte van het mailtje van die projectontwikkelaars. Zij
zeggen tegen mij altijd dat de buurman even wat minder moet, maar dat zij
wel zelf moeten kunnen bouwen.Mevrouw Vermeij (PvdA): Ja, dat doen zij heel
selectief. Bij de fractie van de PvdA doen zij dat nooit.De heer Van Heugten (CDA): Ik zal ze doorsturen.Mevrouw Vermeij (PvdA): Zij weten wat zij
daarop te horen krijgen.De twee belangrijkste vragen in dit debat zijn volgens mijn fractie of
de Nota Ruimte werkt en hoe het staat met de uitgeharde investeringsagenda
voor de langere termijn waar de heer Van Heugten en ik bij motie om hebben
gevraagd. De Nota Ruimte loopt tot 2014 en dan is er geen Nota Ruimte meer.De heer Van Heugten (CDA): Het Nota Ruimtebudget
houdt op, maar de Nota Ruimte loopt volgens mij tot 2020.Mevrouw Vermeij (PvdA): Ja, oké, het
geld houdt op, maar dat is toch vrij relevant. U weet waar ik het over heb,
want een nota zonder geld, dat werkt niet.Dan kom ik op een kritische analyse van de methode van de Nota Ruimte.
Er is een miljard om te versnellen en te investeren. Dat is heel veel geld,
maar dat is ook smeergeld, om het oneerbiedig te zeggen. Geen van de projecten
wordt geheel gefinancierd uit geld van de Nota Ruimte, maar niemand weet hoe
dat in zijn werk gaat. In alle eerlijkheid zeg ik dat wij geregeld klachten
krijgen van bestuurders dat er projecten klaar liggen, maar dat zij vrij lang
moeten wachten en dat zij geen idee hoe dat geld uit die molen tevoorschijn
komt. Er liggen nog vrij veel projecten op de plank. Wat is de stand van zaken
bij projecten zoals Rotterdam-stadshaven, de IJsseldelta en de Oude Rijnzone?Voor welke projecten is welk bedrag toegezegd? Er zijn verschillende opvattingen
over de vraag of dat onder de streep optelt tot een miljard. Over hoeveel
projecten wordt onderhandeld? Op welke termijn wordt hierover een beslissing
genomen?Dan kom ik op een aantal projecten, om te beginnen de centrale as, dan
hebben wij dat gehad. Het advies van het College van Rijksadviseurs hierover
is anders dan destijds bij de Hoeksche Waard. Het advies daarover hield duidelijk
in dat er geen bedrijventerrein hoefde te komen.De heer Van Leeuwen (SP): Het College van
Rijksadviseurs heeft de opdracht gekregen om zich uit te spreken over de inpassing
van de centrale as en niet om een afweging te maken van alternatieven of van
de vraag of deze er überhaupt moet komen. Het college gaat ervan uit
dat die beslissing is genomen en bekijkt hoe dat moet, dus die vergelijking
gaat niet op.Mevrouw Vermeij (PvdA): Die vergelijking gaat
wel op, omdat bij de Hoeksche Waard dezelfde opdracht was gegeven, maar daaraan
heeft het college een andere invulling gegeven. De klacht van andere partijen,
ter linker- en ter rechterzijde, was dat het zich niet aan de opdracht had
gehouden. De uitkomst heeft volgens mij twee gezichten. Er staat ook heel
veel kritiek in op onze beschermingsregimes, waar ik sinds jaar en dag erg
veel kritiek op heb.Een specifiek punt dat hier nog niet aan de orde is geweest, is dat het
bedrijventerrein Quatrebras in the middle of nowhere wordt geplaatst. Ik ben
er geweest en ik heb naast de disco gestaan, zoals sommigen weten, maar ik
ben er niet van overtuigd. De minister gaat de SER-ladder hierop toepassen.
De uitkomsten hiervan zouden eind november gereed zijn, maar die hebben wij
nog niet gezien. Ik neem alvast een voorschot op de discussie. Als het bedrijventerrein
Quatrebras, aan die centrale as, door de SER-ladder komt, is er iets niet
goed aan de SER-ladder.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ben het
helemaal met u eens over dat bedrijventerrein.Wij kunnen de SER-ladder wel toepassen, maar u weet net zo goed als ik
dat in Veenwouden al een bedrijventerrein wordt uitgebreid en dat er in Burgum
ook nog genoeg plaats is. Wij kunnen er lang en breed over praten, maar ik
ben het met u eens dat dit zinloos is. Ik wil niet dat dit bedrijventerrein
wordt gebruikt als excuus om de centrale as mogelijk te maken. Bent u van
mening dat er bij die centrale as sprake is van een openbaar belang dat redelijkerwijs
onvermijdbaar is en dat er geen alternatief is? Dat zou een uitwijkmogelijkheid
kunnen zijn om ermee op te houden. U hebt in die tent gesproken, dus u kunt
mij niet verkopen dat u er een voorstander van bent. Kunt u daar helder over
zijn?Mevrouw Vermeij (PvdA): Het antwoord op de
vraag of er een belang is, is dat er echt iets moet gebeuren voor de verkeersveiligheid.
Het antwoord op de vraag of er een alternatief is, is: ja, er is een alternatief.
Ik zal er geen doekjes om winden: dat ligt er, maar wij gaan er niet over.
Wij gaan wel over het beschermingsregime en de vraag is of wij dat goed hebben
georganiseerd. Dat is mijn opvatting en daar blijf ik bij.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wij gaan er
wel degelijk over, want wij hebben te maken met dat nationale landschap. Een
van de checkpoints is dan of er een alternatief is. Dat zouden wij serieus
moeten nemen. De minister moet er bij de provincie op aandringen dat daaraan
wordt getoetst.Mevrouw Vermeij (PvdA): De minister legt deze
weg niet aan, maar zij gaat wel over het nationale landschap. Het College
van Rijksadviseurs zegt dat de inpassing bijna over the top is met die bomen
en die vleermuizen. De gebiedsontwikkeling aan de randen van die weg is cruciaal,
maar daarover is niets opgenomen. Hierover moet iets worden afgesproken, want
dat gaat niet zo.De voorzitter: U begint nu te fladderen. Dat
lijkt op die vleermuizenstrategie in Friesland.De heer Van Leeuwen (SP): Ik kan mij voorstellen
dat mevrouw Vermeij zich wat ongemakkelijk voelt als zij terugdenkt aan haar
optreden in die tent, in de trant van met je poten ervan afblijven, en het
applaus dat zij kreeg. Ik begrijp dat dit een afleidingsmanoeuvre is. Mevrouw
Van Gent heeft een paar voorwaarden genoemd waar de nationale landschappen
aan gebonden zijn. Deze staan in de Nota Ruimte, waarmee de fractie van de
Partij van de Arbeid akkoord is gegaan. Daar staat ook in dat er geen grote
infrastructurele aanpassingen moeten plaatsvinden, als er een beschermingsregime
is. Ik ben het met mevrouw Vermeij eens dat dit niet goed uitgewerkt is en
dat wij daar heel snel wat aan moeten doen, maar het ligt er wel. In die zin
ligt het op het bordje van de minister en daarmee ook van de Kamer. De vraag
aan de fractie van de Partij van de Arbeid is heel simpel: steunt zij de motie
die de fractie van de SP gaat indienen om aan deze flauwekul een eind te maken?Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik steun niet bij
voorbaat een motie waarvan ik de tekst niet heb gelezen. In de Nota Ruimte
staan pkb-teksten die nu worden vertaald in de AMvB Ruimte. Als deze juridisch
geen stand blijken te houden, hebben wij de discussie te voeren over de vraag:
hoe kan dat dan?De heer Van Leeuwen (SP): Waarom hebt u die
discussie dan niet in Friesland gevoerd?Mevrouw Vermeij (PvdA): De woorden die u gebruikt,
heb ik echt niet gebruikt, maar die komen uit uw mond.De heer Van Leeuwen (SP): Dan moet u kijken
naar «uitzending gemist». Het staat er precies op en ik heb de
letterlijke tekst hier.Mevrouw Vermeij (PvdA): Ik vervolg mijn betoog
met twee vragen. De eerste vraag is hoe het verder moet na 2014. Er is nog
geen ruimtelijke investeringsagenda. Er ligt een motie uit 2007 en bij de
behandeling van het MIRT in 2008 is hierover ook een motie ingediend. Ik kan
mij niet aan de indruk onttrekken dat de Kamer de minister de helpende hand
biedt bij de ruimtelijke investeringsagenda. Wij zijn ervan overtuigd dat
de ruimtelijke ordening onze bemoeienis hard nodig heeft, ook na 2014. Wij
vragen ons af of het vanzelf goed gaat, als wij de minister verplichten om
het groen groen te laten. Gisteren maakten de grond- en ontwikkelingsbedrijven
van de grote steden duidelijk dat de ontwikkeling van de Binckhorst in Den
Haag en de stadshavens in Rotterdam zonder de rijksoverheid nooit van de grond
zal komen. Wordt er gedacht aan een spoedwet voor een versnelling op het gebied
van ruimte, bouwen en wonen, net als voor infrastructuur? De Nota Ruimte loopt
tot 2014, maar veel van deze projecten en gebiedsontwikkelingen lopen langer.
Hoe denkt de minister daarover?De heer Van Heugten (CDA): Voorzitter. Ik
begin met het budget van een miljard, want dat is erg relevant voor het tot
stand brengen van de doelstellingen uit de Nota Ruimte, zoals mevrouw Vermeij
al zei. Inmiddels zijn negen projecten toegekend voor in totaal 188 mln. Wij
hebben 23 projecten, dus voor de overige 14 projecten is nog 812 mln. beschikbaar.
Dat is wel een groot verschil; tot nu toe is er gemiddeld 20 mln. per project
uitgegeven en voor de komende projecten zou er gemiddeld bijna 60 mln. te
vergeven zijn.Toen het budget net werd toegekend, hebben wij gevraagd of de minister
bij de selectie van de projecten een verdeling op hoofdlijnen kon geven. Waar
komt dat geld ongeveer terecht in het land? Wij snapten dat de minister nog
moest onderhandelen en de Kamer niet tot achter de komma kon informeren over
waar dat naartoe gaat, maar met deze verdeling tot dusver is die vraag weer
relevant geworden.Een bijkomend punt is dat er bij de toegekende projecten veel onderhandelingen
nodig zijn tussen Rijk, provincies, waterschappen en andere overheden. Er
moet heel veel gerekend worden. Als er een lager bedrag uitkomt dan men nodig
had, kan dat betekenen dat men de kwaliteit moet terugschroeven of op zoek
moet gaan naar aanvullend geld, zodat de snelheid uit het project is. Hoe
zit het met de verdeling van de gelden voor de Nota Ruimte? De overheden onderhandelen
allemaal met dezelfde belastingcenten, dus wij moeten voorkomen dat men tot
het gaatje gaat, want dat is toch maar relatief. Wij moeten in het achterhoofd
houden dat het gaat om de kwaliteit en de snelheid van deze grote gebiedsontwikkelingen,
die in deze tijd van economische recessie van groot belang zijn.Er is eenmalig een budget beschikbaar van een miljard. De minister heeft
aangekondigd dat het grootste deel van dit budget aan het eind van dit jaar
waarschijnlijk is toegekend. Hoe gaat het dan verder met projecten die nog
voor een rijksbijdrage in aanmerking komen? Hoe vaak heeft de minister inmiddels
al «nee» moeten verkopen? Hoeveel projecten zitten er in de pijplijn
die voor het budget van de Nota Ruimte in aanmerking komen? Ik heb de minister
van VROM in een breed gesteunde motie gevraagd een investeringsagenda te maken
voor de lange termijn en een financieringssystematiek te zoeken als een vervolg
op het eenmalige bedrag van een miljard, want het is wel belangrijk dat de
nota kan worden uitgevoerd. Ik zeg bij voorbaat dat de minister niet hetzelfde
antwoord kan geven als bij het MIRT-overleg, dat zij erop terugkomt
en dat wij nog maar even moeten afwachten. Ik wil graag meer inhoudelijk te
weten komen hoe het verdergaat met deze nota.Dan ga ik van het grote naar het kleinere, namelijk de centrale as. Ook
de CDA-fractie zal helderheid geven over hoe zij erin zit, zeg ik tegen mevrouw
Van Gent. Ik ben in dit prachtige gebied geweest en ik heb er met veel mensen
gesproken. Ik ben onder de indruk van de doorwrochte manier waarop men dit
vraagstuk in Friesland heeft aangepakt. De lusten en lasten van de weg zijn
volgens de CDA-fractie beide voor Friesland. Er is een heel zorgvuldig democratisch
proces geweest in de staten van Friesland en in de gemeenteraden van de diverse
gemeenten. Met deze robuuste, toekomstvaste verbinding tussen Dokkum en Drachten
wordt op een weloverwogen manier gewerkt aan het verbeteren van de verkeersveiligheid
in het hele gebied en van de leefbaarheid van een aantal kernen. Door een
verdunning van het verkeer en de concentratie op deze 2 x 2-autoweg wordt
de rest van het gebied rustiger, donkerder, stiller en vooral veiliger, zoals
de rijksadviseur zegt.Als je dat bij elkaar optelt, kun je volgens de CDA-fractie zeggen dat
Friesland een weloverwogen keuze heeft gemaakt. Wij respecteren dat besluit
en vertrouwen op een goede uitvoering. Er staat een zinnetje in dat de provincie
Friesland niet echt onderscheid wil maken tussen het nationaal landschap en
andere delen. Dat geldt ook voor de CDA-fractie. Heel Friesland is voor ons
van nationaal belang en niet alleen dat stukje van het nationale landschap.
Wij moeten aan het etiket «nationaal landschap» geen absolute
betekenis toekennen, alsof wij de rest van de wereld er niet meer toe doet
als wij dat maar beschermen. Zo zitten wij niet in elkaar.Mevrouw Vermeij (PvdA): Dit is wel het ultieme
bewijs dat het nationale landschap een lege huls is. Als je heel Friesland
van nationaal belang verklaart en vervolgens de hele wereld, wordt het een
soort holistische term en daarvan weet je dat zij helemaal niets betekenen.
Vindt u ook dat wij een wat steviger debat moeten voeren over de kaders die
wij stellen? Daartoe heeft iedereen al een oproep gedaan, inclusief de rijksbouwmeester.De heer Van Heugten (CDA): Voor ons is het
heel simpel. De nationale landschappen zijn een verzinsel van de provincies
en niet van Den Haag. De provincies hebben de nationale landschappen voorgedragen
bij de totstandkoming van de Nota Ruimte en zij hebben de opdracht gekregen
om de kernkwaliteiten en de grenzen ervan vast te stellen. De Hoeksche Waard
is er als laatste bijgekomen. In de Nota Ruimte is over die twintig landschappen
alleen opgenomen dat men de kernkwaliteiten ervan extra wil waarderen. Daarvoor
wil men extra geld uit Den Haag, maar dat heeft men tot dusver nog niet gekregen.
Zij hebben wel extra regels, maar geen pegels gekregen. Dat geeft de relativiteit
aan van wat wij er in Den Haag over zeggen. Ik heb het idee dat sommige van
mijn collega’s hun ambities wat moeten verleggen. Kennelijk willen zij
liever gedeputeerde of wethouder worden, want dan gaan zij er namelijk wel
over. Wij blijven ernaar kijken vanuit het oorspronkelijke idee van het nationale
landschap. Ik wijs mevrouw Van Gent erop dat het alternatief ook door een
stukje nationaal landschap gaat. Als zij zuiver redeneert, zou zij dat ook
moeten afschieten. Zij zegt dat over een 2 x 2-autoweg te weinig auto’s
rijden, maar dat geldt ook voor dat alternatief. Uit de MER kwam dat alternatief
niet naar voren als het meest milieuvriendelijke alternatief. Wij moeten wel
even zuiver houden waar de besluitvorming in Friesland over gaat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit is gewoon
uitlokking, maar daar houd ik wel van. Ik vind helemaal niet dat het nodig
is, maar er is een serieus voorstel dat minder slecht is dan de voorstellen
van de provincie. Dan kunt u er niet mee komen dat er dan ook dit of dat gebeurt,
maar dan moet u dat een serieuze kans geven. Ik vind het een
zwaktebod om dat zo makkelijk weg te zetten, maar van u weet ik eigenlijk
niet anders. Ik vraag u of er een groot openbaar belang is, of het redelijkerwijs
onvermijdelijk is en of er een alternatief is.De heer Van Heugten (CDA): De huidige weg
loopt door kernen waarvan de leefbaarheid voor de inwoners volgens ons een
groot belang is. Mevrouw Van Gent beschouwt dat niet als een groot belang,
maar wij wel.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is echt
onzin.De heer Van Heugten (CDA): Volgens ons wordt
met de gekozen oplossing het landschap eerder versterkt en gevormd dan dat
deze daar afbreuk aan doet. Volgens de rijksbouwmeester wordt er bijzonder
veel gedaan aan compensatie en andere maatregelen.De heer Van Leeuwen (SP): Ik heb hierover
twee korte vragen. Uw partijgenoot minister Eurlings heeft de subsidieaanvraag
afgewezen, omdat verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid niet in
het geding waren. Ik stel voor dat u even met hem om de tafel gaat zitten
om daarover helderheid te krijgen. Volgens mij is het begrip nationaal landschap
op verzoek van de regering door de provincies in de Nota Ruimte ingebracht.
Begrijp ik nu uit uw woorden dat wij dit concept maar helemaal moeten vergeten,
dat het over en uit is en dat wij er niet meer over gaan?De heer Van Heugten (CDA): Er is een radicaal
verschil in opvatting van de fracties van de SP en van het CDA over het nationaal
landschap. De fractie van de SP vindt dat nationale landschappen museumstukken
moeten worden die helemaal moeten worden beschermd en dichtgeregeld. Daar
mag niets en daar kan niets.De heer Van Leeuwen (SP): Dat is niet waar
en dat weet u ook.De heer Van Heugten (CDA): U zegt steeds dat
dit niet waar is, maar in al uw bijdragen wijst u erop dat er strakker moet
worden gehandhaafd, dat zij tot in detail moeten worden beschreven en dat
alleen Den Haag erover mag beslissen, dus het wordt een Haags museumstuk.
Wij hebben gezegd: nee, nationale landschappen worden geen Haagse museumstukken.
Duidelijker kan ik het niet zeggen.Er is gevraagd naar het belang en het nut van deze weg voor Friesland.
De provincie Friesland en de gemeenten in dat deel hebben daar uitstekende
en weloverwogen keuzes in gemaakt. Daar zijn zij jaren mee bezig geweest en
wij respecteren die keuzes.Wij zijn het helemaal eens met de minister dat hoogbouw contextgebonden
is. Er moet nog onderzoek worden gedaan naar de radarverstoring. Ik snap dat
dit van groot belang is. De minister komt pas in 2010 met een mogelijke aanpassing.
Volgens mij komen dan veel bouwprojecten die klaar liggen om uitgevoerd te
worden in de problemen, bijvoorbeeld in Enschede, maar er zijn er meer te
noemen. Dat zou verkeerd zijn, omdat er juist in deze tijd moet worden gebouwd.Tot slot een opmerking over de wetgeving. Er is op 1 februari 2008
al een verslag gemaakt over het voorstel tot wijziging van de Wet voorkeursrecht
gemeenten. Waar blijft de nota naar aanleiding van het verslag? Op 1 december
is het verslag verschenen over de aanpassing van de Wet ruimtelijke ordening.
Daarbij vraag ik ook om snelheid. Ik snap dat er weinig snelheid in het juridisch
spoor zit, want ik ben verschrikkelijk geschrokken toen ik zag wat een juridisch
boekwerk de concept-AMvB Ruimte was geworden, met een regels... Ik houd mijn
hart vast dat wij hier een regelzucht tentoonspreiden die zijn weerga niet
kent.De voorzitter: Dat was het einde van de bijdrage
van de zijde van de Kamer. Om negen uur doen wij de pin erin, maar ik weet
niet of dit Nederlands is of Limburgs. Volgens de griffier is het Limburgs.
U begrijpt dat het dan is afgelopen. De minister gaat dus meteen beginnen
en wij stoppen om negen uur.Het antwoord van de minister inzake de voortgang van de
uitvoering van de Nota RuimteMinister Cramer: Voorzitter. Wederom dank
voor de inbreng van alle Kamerleden in eerste termijn. Er zijn een heleboel
vragen gesteld. Ik zal natuurlijk over de centrale as spreken, maar ook over
een heleboel andere zaken die aan bod zijn gekomen. Ik zal eerst iets zeggen
over de monitor Nota Ruimte, over de stand van zaken bij het budget van de
Nota Ruimte, over ruimtelijke investeringen en dan over allerlei projecten.
Het is mijn hoofdprioriteit om te zorgen voor een kwalitatief zorgvuldige,
duurzame inrichting van Nederland en om te komen tot Mooi Nederland. Dat is
heel belangrijk en daar zijn wij hard mee aan de slag gegaan. Wij maken daarbij
de volgende drieslag: kwaliteit van de inrichting, duurzaamheid en een integrale
aanpak. Dat zijn de uitgangspunten.Mevrouw Van Gent heeft gevraagd naar de Monitor Nota Ruimte. Deze is uitgebracht
in 2008 op basis van gegevens die stammen uit 2000–2006. De analyse
die daarin wordt gemaakt, geeft heel duidelijk aan wat de knelpunten zijn
waarmee wij te maken hebben. Een aantal van die knelpunten vormen de basis
voor het beleid inzake Mooi Nederland. Dat is juist waar wij ons voor inzetten,
met de drieslag die ik noemde: kwaliteit van de ruimtelijke inrichting, duurzaamheid
en integrale aanpak. Deze aspecten worden in de Monitor Nota Ruimte heel nadrukkelijk
genoemd.Ik heb in eerdere AO’s al gezegd dat het gaat om het bundelen van
stedelijke ontwikkeling, bedrijvigheid en infrastructuur om ruimte open te
houden en om de leefbaarheid en de kwaliteit te verbeteren. Dat betekent dat
er aandacht wordt besteed aan het opruimen van versnipperd glas, dat er zorgvuldig
wordt omgegaan met inpassing en dat wat onder de grond kan, zo veel mogelijk
onder de grond gebeurt. Met al dat soort zaken zijn wij bezig. Ik geef toe
dat niet alles in twee jaar is verbeterd, maar het beleid is gericht op een
aantal van de conclusies die worden getrokken in de monitor. Bij de infrastructuur
en bedrijventerreinen, waar mevrouw Van Gent naar vraagt, zijn wij heel duidelijk
bezig om de wissel om te zetten en meer aandacht te besteden aan herstructurering
van stedelijke gebieden. De inzet is om woningbouw te laten plaatsvinden in
gebieden waar al stedelijke ontwikkeling is. Mevrouw Van Gent zegt dat het
landschap daardoor wordt verstoord. Dat is waar, maar daar proberen wij juist
meer sturing aan te geven.Wij zijn met een project bezig in de lijn van de motie van het CDA en
van GroenLinks over groen in achterstandswijken. Ook daar geven wij invulling
aan de wens om ervoor te zorgen dat de stedelijke gebieden leefbaar blijven,
dat het groen in de stad niet verdwijnt en dat niet alles versteent.De heer Van Leeuwen (SP): Met de beantwoording
van de vragen van mevrouw Van Gent is de minister ook ingegaan op mijn vraag
wat te doen met al die ontwikkelingen die de verkeerde kant opgaan. De minister
is daarmee bezig. Mijn vraag is of de minister in de Monitor Nota Ruimte nog
dingen is tegengekomen waarvan zij zegt: verhip zeg, gaat het zo slecht, daar
moeten wij wat aan doen. Zo niet, wat is dan het nut daarvan? Ik heb het idee
dat de minister allang weet waar het naartoe gaat.Minister Cramer: Ik heb al eerder gezegd dat
de Nota Ruimte nog steeds ons uitgangspunt is, maar dat het adagium is: decentraal
wat kan, centraal wat moet. Bij de uitwerking hebben wij niet alleen «decentraal
wat kan» goed uitgewerkt, maar ook «centraal wat moet».
Dat heeft te maken met alles wat ik eerder heb gezegd over de
AMvB Ruimte, de nieuwe Wro en van de structuurvisies. Dat is een duidelijk
verschil. Daarmee proberen wij de richting aan te geven om ervoor te zorgen
dat wij in Nederland leefbare steden en open ruimtes behouden, zoals ook in
de monitor als gewenste richting is opgenomen.De heer Van Leeuwen (SP): Nu krijgen wij weer
die hele mantra, maar daar gaat het mij niet om. In de monitor Nota Ruimte
is de stand van zaken op 1 januari 2006 weergeven. De vraag is of u daaruit
hebt geconcludeerd dat u op het verkeerde of het goede spoor zit. Of bent
u bezig om de Nota Ruimte uit te voeren, ongeacht wat daarin staat?Minister Cramer: Door verschillende dingen
wordt bevestigd dat een aantal positieve ontwikkelingen in gang is gezet,
maar het omschrijven van de kernkwaliteiten van rijksbufferzones en nationale
landschappen is onvoldoende uitgewerkt, zoals mevrouw Wiegman opmerkte. Doordat
wij deze niet goed weten te omschrijven, krijgen wij discussies over de invulling
ervan, net als in dit AO het geval is. Daarom vind ik het van groot belang
om bij de AMvB Ruimte op nationaal niveau algemene formuleringen te vinden
voor die kernkwaliteiten van rijksbufferzones en nationale landschappen en
om het aan de provincies te laten om in hun provinciale verordening een specificering
aan te brengen van de kernkwaliteiten voor hun gebied, omdat dat maatwerk
is. Het ene nationale landschap is het andere niet. Wij moeten ervoor zorgen
dat provincies de mogelijkheid benutten om die kernkwaliteiten verder uit
te werken.Mevrouw Van Gent heeft ook gevraagd naar verstedelijking en ov. Wij zijn
bezig om bij de structuurvisies, bijvoorbeeld Randstad 2040, te zorgen voor
een bundeling van de infrastructuur met de stedelijke ontwikkeling. Daarin
wordt de ontwikkeling van ov heel duidelijk meegenomen. Het ov maakt nadrukkelijk
deel uit van alle verstedelijkingsafspraken die wij voor de wat kortere termijn
maken.De heer Van Leeuwen heeft een vraag gesteld over de motie van een van
de Eerste Kamerleden van de SP om nieuw beleid aan te passen aan de effecten
van het beleid die naar voren komen uit de Wro-monitor die elke twee jaar
plaatsvindt. Deze monitor is vooral gericht op het functioneren van het nieuwe
systeem van de Wro. Als er koppelingen zijn, zullen wij die zeker aanbrengen,
maar deze monitoren dienen wel uiteenlopende doelen. Dat laat onverlet dat
dit een zeer waardevolle opmerking is.De kabinetsambities die ik zojuist heb verwoord, worden gerealiseerd door
de vorming van structuurvisies, de kaderstelling in de AMvB Ruimte en het
uitvoeren van concrete projecten. Wij hebben met de provincies de samenwerkingsagenda
Mooi Nederland opgezet. Daarbij geven de provincies ook uitwerking aan hun
visie op Mooi Gelderland en noem de andere provincies maar op.Er zijn verschillende vragen gesteld over de stand van zaken bij het budget
voor de Nota Ruimte. Ik begrijp dat de Kamer meer tevreden is over de wijze
waarop zij hierover wordt geïnformeerd. Inmiddels zijn 9 van de 23 projecten
toegekend en op korte termijn zullen nog 3 projecten worden goedgekeurd: de
Waterdunen, Maastricht Belvédère en Nieuw Reijerwaard of de
westelijke Dordtse oevers. Daarmee is in totaal een bedrag gemoeid van 53
mln.Mevrouw Vermeij (PvdA): Voorzitter. Ik heb
dringend behoefte om binnenkort nog een AO te plannen over deze projecten,
omdat ik wil weten wat al is uitgegeven en wat er nog in de pen zit. Wij hebben
het over de centrale as gehad, hoewel dat geen project is in het kader van
de Nota Ruimte. Ik heb tal van vragen gesteld over andere projecten, maar
die zijn allemaal niet aan bod gekomen. Er komen nu weer nieuwe bedragen op
tafel.De voorzitter: Dat doen wij allemaal in de
procedurevergadering. U moet dat niet zo snel doen, want dan denkt de minister:
ik vertel niet zoveel meer, want dat komt allemaal nog wel. Met dit soort
interrupties moet u opletten. Ik ga ervan uit dat de minister de gestelde
vragen vlot, ordentelijk en volledig beantwoordt.Minister Cramer: Als de drie genoemde projecten
zijn goedgekeurd, is er naar verwachting over ongeveer 250 mln. beschikt,
maar dat betekent niet dat er nog 750 mln. beschikbaar is. Zoals bekend is
een deel van het budget in verband met financieel-technische verplichtingen
in het BTW-compensatiefonds gestort. Verder is 85 mln. gereserveerd voor luchtkwaliteitsmaatregelen
in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. De Kamer
is hierover al geïnformeerd. Over de duim is er ongeveer 550 mln. beschikbaar
voor de resterende projecten. De heer Van Leeuwen vroeg hoe wij daarmee omgaan.
Vanzelfsprekend moet kritisch per project worden gekeken naar de bijdrage
van het Rijk. Dat gebeurt sowieso. Wij moeten snelheid maken, maar toch kwaliteit
leveren. Wij moeten dan bezien in hoeverre wij inderdaad over alles kunnen
beschikken.Dan kom ik op de terecht gestelde vraag: hoe nu verder met het budget
van de Nota Ruimte, ook in verband met de bredere ruimtelijke investeringen.
Hier is al eerder naar gevraagd en een motie over ingediend. Mevrouw Wiegman
vroeg of wij uitkomen met het bestaande budget, wat er gebeurt als het geld
op is na 2013 en wat de planning is. Wij hebben de ruimtelijke investeringen
in december in kaart gebracht, zoals wij aan de Kamer hebben gemeld. Het signaal
van de Kamer was dat dit niet voldoende was en dat heb ik goed verstaan.Ik acht het van groot belang om zo snel mogelijk een preciezere toelichting
te geven, maar ik zeg wel het volgende. In de afgelopen maanden zijn rapporten
en adviezen verschenen van diverse taskforces, zoals de commissies-Veerman,
-Rinnooy Kan en -Noordanus, over verschillende investeringen in het ruimtelijk
domein. Als wij alles los van elkaar zien, is het overzicht zoek. Het is van
groot belang, ook voor Financiën, om al die rapporten in goede samenhang
te bezien. Dat is nu zo goed als rond. Het hele pakket komt in het kabinet
aan de orde bij het Voorjaarsoverleg. Op dit moment wordt aan de planbureaus
gevraagd een second opinion te geven, in de zin van hoe moet dit nog beter
worden onderbouwd en klopt alles wat wij opschrijven.De Kamer zal begrijpen dat ik niet vooruit kan lopen op de exacte bedragen.
Ik hecht eraan om uit te gaan van integraal werken en continuïteit van
de investeringen in het kader van BLS, ISV en het Nota Ruimtebudget. Die investeringen
zijn cruciaal, zoals met klem en bezorgdheid is opgemerkt. Mevrouw Vermeij
heeft een punt als zij zegt dat de investeringen bij infrastructurele ontwikkelingen
wel doorlopen en hier niet. Daar zullen wij zeer nadrukkelijk op wijzen. Ik
zal mij er honderd procent voor inzetten om te laten zien dat dit absoluut
noodzakelijk is, als je ruimtelijk beleid wilt ontwikkelen. Dat hebben wij
ook gezegd bij de discussie over het MIRT. Het gaat om een integrale investeringsagenda
en wij werken ook steeds meer integraal.De opgaven voor de toekomst zijn allereerst complexe binnenstedelijke
bouwprojecten, zoals de Binckhorst. Deze zijn vaak gelegen in gebieden die
verrommeld zijn of echt opgeknapt moeten worden. Verder zijn er enkele zeer
grote uitleglocaties, zoals Almere en de Haarlemmermeer, waarin het Rijk moet
investeren omdat zij anders niet goed van de grond komen. De herstructurering
van bedrijventerreinen loopt natuurlijk ook door op de langere termijn, net
als de herinrichting van groene bufferzones. Wij willen dat zo doen dat er
zowel aan krimp- als aan groeigebieden wordt gedacht. Dat zijn de inhoudelijke
hoofdelementen van de investeringen die moeten worden teruggevoerd op een
goed onderbouwd verhaal bij de verschillende budgetten.Mevrouw Vermeij heeft een motie ingediend, waarin zij vraagt om verlenging
van het Nota Ruimtebudget tot 2020. Ik wil dat bezien vanuit de systematiek
van het MIRT en van de prioriteiten die ik zojuist stelde. Het is een logische
stap om in het kader van het MIRT de ruimtelijke financieringsbronnen van
het Rijk bij elkaar te brengen, zodat zij niet allemaal losstaan van elkaar.
Daar ben ik heel hard mee bezig. De financiële afwegingen zullen integraal
in de Voorjaarsnota aan bod komen. Nogmaals, ik kan niet vooruitlopen op bedragen,
maar ik zal mij er optimaal voor inzetten dat deze in de orde van grootte
zijn waar wij nu ook mee werken. In veel gevallen kan het inderdaad niet zonder
bijdrage van de rijksoverheid. Er is gevraagd om versnelling, maar er zit
al een enorme versnelling in. Als de procedures à la de spoedwet kunnen
worden versneld, zullen wij zeker in die richting denken, omdat wij door vaart
te maken met deze projecten kunnen bijdragen aan het bestrijden van de kredietcrisis.De heer Van Heugten (CDA): Als ik het goed
begrijp, krijgen wij bij de Voorjaarsnota een volledige beantwoording van
de motie die meer dan een jaar geleden bij de begroting is ingediend, met
een doorkijk naar 2020 en een inventarisatie van de bijbehorende financiële
opgaven?Minister Cramer: Het antwoord is «ja».Mevrouw Neppérus vroeg naar de FES-gelden. Zij maakt zich zorgen
over de vertraging van besluitvorming over projecten. Ik heb hierover al het
een en ander gezegd. Wij proberen dat allemaal zo snel mogelijk voor elkaar
te krijgen.Mevrouw Wiegman vroeg wanneer het project IJsseldelta afkomt. In het eerste
kwartaal van 2009 wordt daarover een beslissing genomen. Wij zijn hard bezig
met de voorbereiding van die beslissing.Over de centrale as zijn een heleboel vragen gesteld. Ik zeg vooraf dat
dit project al lang loopt. Als wij consistentie en continuïteit in beleid
willen garanderen, moeten wij niet terugkomen op besluiten die al in Friesland
zijn genomen. Zoals mevrouw Vermeij zei, ligt de besluitvorming in Friesland.
Dat is de situatie. Mevrouw Van Gent wil alles weer terugdraaien, maar dat
is niet de realiteit. Dat is een gepasseerd station.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat lijkt mij
niet juist, want u gaat ook over het nationaal landschap. Ik wil u de indringende
vraag stellen of hier nu een groot openbaar belang is, dat redelijkerwijs
onvermijdelijk is en of er een alternatief is. Ik wil graag een reactie op
het alternatief van de brede coalitie van maatschappelijke organisaties in
Friesland. Wij kunnen wel doen alsof wij doof en blind zijn, want Friesland
heeft dit nu eenmaal besloten en wij kunnen onze handjes ervan aftrekken,
maar daar dacht mevrouw Vermeij onlangs ook nog anders over. Daar wil ik van
u een adequate, actuele reactie op.Minister Cramer: Ik kan hier heel kort over
zijn: de besluiten zijn genomen. Ik respecteer die besluitvorming en kom niet
terug op datgene wat in Friesland is beslist.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): U hebt te maken
met het nationaal landschap. Daarover stel ik twee heel reële vragen,
gerelateerd aan een alternatief. Dan heb ik toch recht op een antwoord?Minister Cramer: Door andere sprekers, bijvoorbeeld
de heer Van Heugten, is ook al ingebracht dat er een zorgvuldig besluitvormingsproces
aan ten grondslag ligt. Dat besluitvormingsproces heeft geleid tot een besluit
in Friesland. Het kabinet heeft daar geen bezwaar tegen gemaakt. Ik vind dat
je er dan als bestuurder niet plotseling een heel ander besluit overheen kunt
nemen. Ik ga ervan uit dat dit de situatie is. Wij hebben de rijksadviseurs
gevraagd om te bezien in hoeverre de voorgestelde inpassing ook vanuit hun
perspectief de beste aanpak is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb geen
antwoord gekregen op mijn vraag. Dat is de verantwoordelijkheid van de minister.De voorzitter: Ik heb even een punt van orde.
Wij hebben zojuist afgesproken dat wij om negen uur stoppen. Dat blijft zo.
Dat betekent dat wij alleen een eerste termijn doen. Daarover zijn wij het
eens. Ik stel voor dat de minister nog even ongestoord datgene wat zij per
se in eerste termijn wil melden, aan ons meldt en zo nodig daarna nog overgebleven
vragen schriftelijk beantwoordt. Het is even aan haar om een keuze te maken
welke dingen zij tot negen uur behandelt.Minister Cramer: De beschrijving van kernkwaliteiten
van een nationaal landschap is natuurlijk een punt van zorg, zoals mevrouw
Wiegman naar voren bracht. Het kabinet is bezig om te komen tot een aanscherping
van die kernkwaliteiten bij de AMvB Ruimte en de provinciale verordeningen
die daaruit voortvloeien, zodat zij zo worden gedefinieerd dat zij een basis
vormen om bepaalde zaken te kunnen behouden of ontwikkelen. Mevrouw Wiegman
vroeg om daarvoor een aparte structuurvisie of een landschappelijke onderlegger
te maken, maar in principe moet de structuurvisie van een provincie die landschapselementen
bevatten. Ik ben er niet zo’n voorstander van om voor alles een aparte
structuurvisie te maken.Er is ook een vraag gesteld over het bedrijventerrein Quatrebras. Met
de provincie Friesland en de betrokken gemeenten is afgesproken om eerst nut
en noodzaak van een bedrijventerrein in Noordoost-Friesland vast te stellen.
Dan volgt de procedure conform de SER-ladder. Op basis van de conclusie daaruit
volgt een discussie over deze locatie. De besluitvorming in de provincie Friesland
wordt nauwkeurige voorbereid en heeft nog niet de fase bereikt dat zij niet
meer kan worden teruggedraaid. Mevrouw Vermeij merkte op dat de SER-ladder
niet werkt als daaruit niet blijkt dat het bedrijventerrein daar niet moet
komen. Daarover ga ik graag met haar in discussie als die studie is uitgevoerd.
Ik laat mij nog niet uit over de resultaten daarvan. Laten wij die even afwachten.
De discussie over nut en noodzaak wordt daar gevoerd.Mevrouw Vermeij (PvdA): Wanneer komt dat terug?Minister Cramer: Voor de zomer zal dat zijn
afgerond.Over hoogbouw is ook advies ingewonnen door de rijksadviseurs, waarover
mevrouw Neppérus een vraag heeft gesteld. Ik ben zeer tevreden over
dit advies, omdat dit laat zien dat hoogbouw een van de vele oplossingen is
voor de grote opgaven in ruimtelijke gebieden, maar niet de enige. Je moet
ook kijken naar een mooie inpassing in het beeld van de ruimtelijke ontwikkeling
van een stedelijk gebied. Ik vind het een heel goede lijn om geen dogma’s
te hanteren, maar om ook niet alles zo maar te accepteren. Met de staatssecretaris
van Defensie wordt gekeken naar een oplossing van de radarproblematiek, waarnaar
de heer Van Heugten vroeg. In verband met radar wordt al anders gedacht over
een aantal windenergiegebieden, dus wij maken gelukkig voortgang.Bij Valkenburg heeft integrale gebiedsontwikkeling plaatsgevonden, waarnaar
de heer Van Leeuwen vroeg. Er worden 500 woningen gebouwd om het topsegment
te bedienen, omdat er in heel Zuid-Holland schaarste is aan stedelijke ontwikkeling
en toplocaties. Dat is maximaal 10% van het totale aantal woningen.
De invulling van dit gebied past bij de structuurvisie en de toenmalige streekplannen
van de provincie Zuid-Holland.De heer Van Leeuwen vroeg ook waarom geld uit
het budget van de Nota Ruimte is besteed aan de A2-zone bij Eindhoven. De
ontwikkeling van Brainport Eindhoven is een versnellingsproject. De A2-zone
vormt daarvan een belangrijk onderdeel, omdat de stad daardoor beter wordt verbonden met het nationaal landschap Groenewoud. Dat vormt een bijdrage
aan de ruimtelijke opgave om dat brainportgebied te ontwikkelen.Helaas is er geen tijd meer voor een reactie in een tweede ronde, maar
hiermee heb ik de gestelde vragen grotendeels beantwoord.Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb gevraagd
of de digitalisering van de Wet ruimtelijke ordening op schema loopt. Dat
is mij nog niet echt helder.De voorzitter: Ik kan mij herinneren dat de
heer Van Heugten ook een paar vragen heeft gesteld over de wetgeving en de
AMvB. Wij doen het als volgt. Iedereen kan even snel, in een paar woorden,
zeggen welke vragen nog moeten worden beantwoord en dat komt dan schriftelijk.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil graag
schriftelijk geïnformeerd worden over de relatie tussen de centrale as
en het bedrijventerrein. Dat wordt nu opgeknipt, maar volgens mij heeft dat
met elkaar te maken.Mevrouw Neppérus (VVD): Mijn vraag
is al genoemd; naar de stand van zaken bij de digitalisering en het halen
van de invoeringsdatum van de Wro te halen.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Mijn vragen over de IJsseldelta-Zuid en het omwisselbesluit, een gelijk tempo
bij de advisering en besluitvorming over de bijdragen in het Nota Ruimtebudget
en de ontoereikendheid van ILG-gelden voor het jaarlijks beheer van de landschapselementen
zijn nog niet beantwoord.De heer Van Heugten (CDA): Ik had nog vragen
gesteld over de stand van zaken bij de wijziging van de Wet voorkeursrecht
gemeenten en de reparatiewetgeving van de Wro. Bij de projecten die de minister
noemde, die werden opgeteld tot 53 mln., heb ik het derde project gemist.
Kan de minister deze nog even herhalen?Minister Cramer: Dat waren de projecten Waterdunen,
Maastricht-Belvédère en Nieuw Reijerwaard en de westelijke Dordtse
oevers.De voorzitter: De vragen zijn genoteerd door
de griffier. De komende dagen zal nog even worden gecheckt of dat klopt, maar
zij zullen ook wel genoteerd zijn door het departement. Met de constatering
dat dit de eerste termijn was van dit tweede deel van het overleg schors ik
met dank aan eenieder deze bijeenkomst.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,KoopmansDe voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,JagerDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,TichelaarDe voorzitter van de algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie,Van GentDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Van der LeedenXNoot1Samenstelling:Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Mastwijk (CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van
der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA),
Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer (ChristenUnie), Roemer (SP), Koppejan (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand
(PvdD), Polderman (SP), Tang (PvdA) en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Halsema (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Hessels (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), Sterk (CDA), Neppérus (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Jacobi (PvdA),
Besselink (PvdA), Anker (ChristenUnie), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Depla
(PvdA), Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens
(PvdA), Van Heugten (CDA) en De Krom (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Mastwijk (CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van
der Ham (D66), Haverkamp (CDA), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA),
Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer (ChristenUnie), Roemer (SP), Koppejan (CDA),
Vermeij (PvdA), Madlener (PVV), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand
(PvdD), Polderman (SP), Tang (PvdA) en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Halsema (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Hessels (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), Sterk (CDA), Neppérus (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Jacobi (PvdA),
Besselink (PvdA), Anker (ChristenUnie), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Depla
(PvdA), Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens
(PvdA), Van Heugten (CDA) en De Krom (VVD).XNoot3Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GroenLinks),
Ten Hoopen (CDA), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Hessels (CDA), ondervoorzitter,
Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Irrgang (SP), Jansen (SP), Biskop
(CDA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van der
Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA) en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Jan Jacob van Dijk (CDA), Sap (GroenLinks),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Blom (PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Koşer
Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Weekers
(VVD), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Cramer (ChristenUnie), Atsma (CDA), De Krom (VVD), Madlener (PVV), Van Dam
(PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD), Heerts (PvdA) en Uitslag (CDA).XNoot4Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Van Gent (GroenLinks), voorzitter, Van der Staaij
(SGP), Arib (PvdA), Poppe (SP), Weekers (VVD), ondervoorzitter, Dijsselbloem
(PvdA), Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Van der Ham (D66), Vietsch (CDA),
Sterk (CDA), De Krom (VVD), Verdonk (Verdonk), Jansen (SP), Ortega-Martijn
(ChristenUnie), Wolbert (PvdA), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Bouchibti
(PvdA), Jasper van Dijk (SP), Thieme (PvdD), Fritsma (PVV) en Van Toorenburg
(CDA).Plv. leden: Bilder (CDA), Dibi (GroenLinks), Timmer (PvdA), Kant (SP),
Blok (VVD), Bouwmeester (PvdA), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Willemse-van
der Ploeg (CDA), Pechtold (D66), Blanksma-van der Heuvel (CDA), Neppérus
(VVD), De Wit (SP), Voordewind (ChristenUnie), Heijnen (PvdA), Zijlstra (VVD),
Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), Ulenbelt (SP), Madlener (PVV) en Karabulut (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29435-220.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl