Wijziging Wet op de omzetbelasting 1968 ivm aanpak constructies mbt (on)roerende zaken; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30061, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

15-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30061 nr. 7

11-07-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN1. Inleiding2. Uitwerking lagere regelgeving3. Communautair kader4. Juridische constructies5. Consequenties aanpak constructies6. Normale waarde en herzieningsregeling7. Begrip «gelieerde verhouding»8. Wijziging vrijstelling medische dienstenII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel A (artikel 2a van de Wet op de omzetbelasting
1968)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30061Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 061Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 in verband met de aanpak
van constructies met betrekking tot (on)roerende zaken alsmede in verband
met een aanpassing op enkele onderdelennr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 11 juli 2005 Inhoudsopgave    IALGEMEEN 1.Inleiding 2.Uitwerking lagere regelgeving 3.Communautair kader 4.Juridische constructies 5.Consequenties aanpak constructies 6.Normale waarde en herzieningsregeling 7.Begrip «gelieerde verhouding» 8.Wijziging vrijstelling medische
diensten    IIARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING I. ALGEMEENOp 1 april 2005 is het voorstel van wet tot wijziging van de Wet
op de omzetbelasting 1968 in verband met de aanpak van constructies met betrekking
tot (on)roerende zaken alsmede in verband met een aanpassing op enkele onderdelen,
bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal ingediend. Graag wil ik de leden van
de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD en de LPF dank zeggen voor hun schriftelijke
inbreng. Daarin geven deze leden aan met belangstelling kennis te hebben genomen
van het voorstel. Met de leden van de fracties van de PvdA en de LPF ben ik
van mening dat het een goede zaak is dat met dit wetsvoorstel getracht wordt
een einde te maken aan het ongewenste gebruik van gekunstelde constructies
die indruisen tegen doel en strekking van de BTW-heffing.1. InleidingDe leden van de CDA-fractie onderschrijven de argumenten die naar voren
worden gebracht om te komen tot een aanpak van BTW-constructies. Ook in de
ogen van genoemde leden vormen de constructies een aantasting van het karakter
van de BTW-heffing en een uitholling van de belastinggrondslag. Deze leden
delen de mening van de Nederlandse regering dat ook publiekrechtelijke/publiekgefinancierde
instellingen zich dienen te voegen naar de maatschappelijke normen en verantwoordelijkheden.
Ze zijn echter wel van mening dat, als de regering vindt dat bepaalde constructies
niet mogen terwijl de letter van de wet deze niet verbiedt, er niet gewezen
moet worden naar de betrokken constructeurs maar dat de wet dan aangepast
moet worden. In die zin merken deze leden op tevreden te zijn met de wettelijke
stap die nu is gezet.In aanvulling hierop merk ik op dat andere instrumenten kunnen worden
ingezet om constructies tegen te gaan die ingaan tegen doel en strekking van
de BTW-wetgeving, indien interpretatie van de wet, met inbegrip van het beginsel
van misbruik van recht, geen soelaas biedt. Hierbij kan worden gedacht aan
bestuursrechtelijke maatregelen. In casu is evenwel gebleken dat voor een
werkelijk efficiënte en adequate bestrijding wetswijziging de meest geëigende
weg is.De leden van de VVD-fractie vragen hoe de maatregelen zich verhouden tot
de voorgestelde notitie over BTW in de non-profitsector. Zij vragen waarom
deze notitie niet wordt afgewacht en wat het bezwaar is tegen het uitstellen
van de behandeling van het wetsvoorstel tot na de behandeling van de aangekondigde
notitie in de Kamer. Ook vragen zij of het uitstellen van de inwerkingtreding
van deze regeling budgettaire gevolgen zou hebben.Van een toezegging met betrekking tot een dergelijke brede notitie ben
ik niet op de hoogte. Wel is de Kamer een notitie toegezegd over de BTWconsequenties
van publiek-private samenwerking (PPS) waarin tevens aandacht zal worden geschonken
aan de concurrentie in de sectoren zorg en onderwijs. In deze sectoren worden
steeds meer werkzaamheden uitbesteed en komen steeds meer private aanbieders
op de markt. Dit wetsvoorstel ziet niet op deze PPS-problematiek, maar op
de aanpak van constructies die worden opgezet door, of ten behoeve van niet-belastingplichtige
rechtspersonen of ten behoeve van belastingplichtigen die uitsluitend of nagenoeg
uitsluitend prestaties verrichten die zijn vrijgesteld van BTW-heffing. Het
gegeven dat men in die situaties geen of een zeer beperkt recht op aftrek
heeft van in rekening gebrachte BTW, vormt de aanleiding tot het realiseren
van een gekunstelde opzet. Het al of niet maken van winst, en dus het al of
niet deel uitmaken van de non-profitsector of van de profit-sector, speelt
geen rol. Het onderhavige wetsvoorstel ziet dan ook niet alleen op een aanpak
van constructies in de non-profitsector, maar ook op een aanpak van constructies
in de profitsector (van welke laatste de memorie van toelichting banken en
verzekeringsmaatschappijen als voorbeelden noemt). Het uitstellen van de behandeling
van dit wetsvoorstel tot na de behandeling van genoemde notitie, lijkt dan
ook niet zinvol en relevant. Voor de overige bezwaren tegen een uitstel van
de behandeling van het wetsvoorstel – waaronder de negatieve budgettaire
gevolgen – verwijs ik deze leden naar de antwoorden op soortgelijke
vragen in hoofdstuk 3 van deze nota.Door de leden van de fractie van de LPF wordt gevraagd of de regering
met deze leden van mening is dat voor belastingplichtigen en belastingadviseurs
de verplichting zou moeten worden ingevoerd om fiscale constructies te melden
bij de Belastingdienst, op straffe van een boete bij niet-melding. Recentelijk
is in het Verenigd Koninkrijk een dergelijke wettelijke verplichting geïntroduceerd.
Het gebruik van bepaalde BTW-constructies door belastingplichtigen met een
omzet boven £ 600 000 moet sindsdien ter kennis worden gebracht
van de zogeheten VAT Avoidance Disclosures Unit van de Engelse fiscus. De
aanpak van de betreffende constructies wijzigt evenwel niet; ze worden onderzocht
en (waar nodig) op de gebruikelijke wijze bestreden. De resultaten van het
nut en de opbrengst van de regeling zijn mij nog niet bekend. Hoewel het melden
van fiscale constructies weliswaar een interessante gedachte is, kunnen ook
via adequaat toezicht door de Belastingdienst constructies worden
gesignaleerd en langs fiscaal-juridische weg worden bestreden. Dit zou anders
kunnen zijn als de constructies doelbewust aan het oordeel van de Belastingdienst
worden onttrokken, dan wel zo worden vormgegeven dat het gebruik van de desbetreffende
constructies moeilijk te achterhalen is. Van dergelijke praktijken heb ik
echter geen signalen ontvangen.2. Uitwerking lagere regelgevingDe leden van de fracties van het CDA en de PvdA constateren terecht dat
de aanpak van de BTW-constructies voor een deel wordt geregeld in nadere regelgeving.
Zij vragen of meer expliciet aangegeven kan worden welke punten nadere regelgeving
behoeven en wat de regels zullen bevatten. Als voorbeeld wordt de regeling
met betrekking tot het toetsen van de 90%-regeling genoemd.Om een effectieve drempel op te werpen tegen de onderhavige constructies
en om ze in het gebruik onaantrekkelijk te maken, zijn – zoals aangegeven
in de memorie van toelichting – meerdere maatregelen van verschillende
aard nodig. Nu de constructies uit een aantal kenmerkende elementen bestaan,
dienen deze verschillende elementen ook op de daarvoor geëigende plaats
in de bestaande wet- en regelgeving aangepast te worden. Op deze wijze vormen
de maatregelen en aanpassingen een samenhangend pakket. De kenmerkende elementen
van de constructies zijn achtereenvolgens de kunstmatig lage prijs voor de
lease-/huurtermijnen en voor de levering van een goed, het niet-handelen als
zelfstandig opererende partijen, het optimaal gebruikmaken van de herzieningsregeling
(van de artikelen 11 tot en met 14 van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting
1968; hierna: de Uitvoeringsbeschikking), het feit dat de constructiegebruiker
geen of een zeer beperkt recht op aftrek van voorbelasting heeft, en het feit
dat de betreffende prestaties betrekking hebben op goederen en diensten van
een dusdanige omvang dat deze normaliter op de balans worden geactiveerd en
bedrijfseconomisch als kapitaalinvestering worden gezien. Het wetsvoorstel
introduceert in de eerste plaats wettelijke maatregelen voor de objectieve
maatstaf van heffing en de invulling van het begrip bedrijfsinvesteringsmiddelen.
Het gaat daarbij om wettelijke maatregelen met betrekking tot transacties
die worden verricht aan niet-belastingplichtige rechtspersonen of (nagenoeg)
uitsluitend vrijgestelde ondernemers. Onder andere ten aanzien van deze laatstgenoemde
groep ondernemers is nadere regelgeving noodzakelijk. Het recht op aftrek
van voorbelasting is namelijk afhankelijk van de feitelijke activiteiten (vrijgesteld
of belast) en dit werkelijke gebruik kan in de loop van de tijd veranderen.
Om ervoor te waken dat dergelijke fluctuaties in gebruik onevenredig uitpakken,
en om te bewerkstelligen dat duidelijk is op welke wijze het gebruik wordt
vastgesteld, is nadere regelgeving onmisbaar. In casu zal de regeling, mutatis
mutandis, vergelijkbaar zijn met de regeling met betrekking tot het 90%-criterium
in het kader van de reparatiewetgeving in verband met de bestrijding van constructies
met betrekking tot onroerende zaken uit 19951.
Tevens kan met een regeling terzake in de lagere regelgeving sneller en adequater
worden ingespeeld op ontwikkelingen, gewenst of ongewenst, die zich door de
voorgestelde maatregelen zullen manifesteren. In dat licht bezien wordt ook
bij lagere regelgeving bepaald in welke gevallen partijen in ieder geval als
niet-zelfstandige partijen worden aangemerkt. De maatregelen met betrekking
tot de herzieningsregeling zien op wijziging van de al bestaande lagere regelgeving
op dit gebied, te weten de artikelen 11 tot en met 14 van de Uitvoeringsbeschikking.
Enerzijds wordt op deze plaats een herzieningsmogelijkheid op kostbare diensten
geïntroduceerd, anderzijds wordt het BTW-bedrag dat bij herziening in
aanmerking wordt genomen nader bepaald. Hiermee wordt bereikt dat de herzieningsregeling
geen ongerechtvaardigde voordelen oplevert voor de constructiegebruikers c.q.
dat de BTW die uiteindelijk drukt op het bedrijfsmiddel onafhankelijk
is van het al of niet gebruik maken van een constructie.3. Communautair kaderDe leden van de CDA-fractie constateren dat het tegengaan van de onderhavige
constructies eigenlijk op Europees niveau had moeten gebeuren. Per slot van
rekening, zo stellen zij, vloeit de mogelijkheid om dergelijke constructies
aan te gaan voort uit de ruimte die de Zesde BTW-Richtlijn biedt. Zij merken
op dat er op Europees niveau te weinig draagvlak bestaat voor een dergelijke
aanpassing en vragen om de Europese verhoudingen te schetsen en om aan te
geven waarom een communautaire oplossing onmogelijk bleek. In dat verband
rijst bij hen de vraag hoe de beleidskeuze voor een nationale aanpak aansluit
bij de recente concept-richtlijn1 waaruit blijkt
dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om tot een communautaire aanpak te
komen.Naar ik aanneem ziet deze vraag op de passage halverwege bladzijde 5 van
de memorie van toelichting. Anders dan deze leden kennelijk veronderstellen,
wordt met die passage echter niet bedoeld dat er op Europees niveau te weinig
draagvlak bestaat en dat dus een communautaire oplossing – via een aanpassing
van de Zesde Richtlijn – onmogelijk is. Gesteld wordt slechts dat een
richtlijnaanpassing niet op korte termijn te realiseren bleek. Daar is niet
méér mee bedoeld te zeggen dan dat de totstandkoming van een
richtlijn normaal gesproken een langdurig Europees onderhandelingsproces vergt,
dat veelal aanmerkelijk langer duurt dan het verkrijgen van een machtiging
voor één lidstaat. Om die reden is gekozen voor het vragen van
een machtiging. Dat vervolgens al vrij snel na het aanvragen van de machtiging
een richtlijnvoorstel is gepubliceerd waarin min of meer dezelfde problematiek
aan de orde komt, botst dus niet met het gegeven dat al een machtiging is
aangevraagd. Het richtlijnvoorstel impliceert, zoals deze leden terecht stellen,
een communautaire aanpak die er – na aanvaarding van de richtlijn –
in resulteert dat lidstaten niet meer de (zoals de Europese Commissie het
in de toelichting op het richtlijnvoorstel noemt) «omslachtige procedure»
van artikel 27 van de Zesde Richtlijn hoeven te volgen voor de in het richtlijnvoorstel
opgenomen (facultatieve) maatregelen. Wat thans voor lidstaten alleen op individuele
basis (een artikel 27-machtiging) mogelijk is, is na aanvaarding van het richtlijnvoorstel
mogelijk zonder daarvoor een machtiging te hoeven vragen. Met dit laatste
is tevens aangeduid welke de relatie is tussen de onderhavige, op het Nederlandse
machtigingsverzoek gebaseerde, reparatiewetgeving en het richtlijnvoorstel;
de leden van de VVD-fractie vragen daarnaar. Het zal daarmee ook duidelijk
zijn dat het niet voor de hand ligt – zoals deze leden vragenderwijs
stellen – om de reparatiewetgeving gelijktijdig met de voorgestelde
richtlijnwijziging in te voeren. Daarbij zij benadrukt dat het nog slechts
om een voorstel voor een richtlijn gaat, dat bovendien meer onderwerpen bevat
dan de onderhavige problematiek van toepassing van de normale waarde, en waarvan
nog maar moet worden afgewacht of, en zo ja, wanneer en met welke eventuele
aanpassingen, het door de lidstaten wordt aanvaard.Als antwoord op de vragen dienaangaande van de leden van de CDA-fractie
en van de VVD-fractie, merk ik op dat de machtiging nog niet is verleend.
Dit betekent – de leden van de CDA-fractie vragen daarnaar – dat
het wetsvoorstel op dit punt niet in werking kan treden zolang die machtiging
er niet is en dat in zoverre de bijdrage van de constructiebestrijding aan
de financiering van het «Vpb-pakket 2005», met elk kwartaal uitstel
maximaal circa € 25 mln. minder is.De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de richtlijn die door middel
van het wetsvoorstel geïmplementeerd zal worden, al in andere Europese
lidstaten is geïmplementeerd. Zij vragen of het klopt dat Nederland een
van de eerste landen is die deze richtlijn implementeert en, zo ja, waarom
dan zo snel wordt geïmplementeerd. In dit verband vragen zij wat de gevolgen
zouden zijn van uitstel van de implementatie met een half jaar.Zoals ook uit het vorenstaande blijkt, is dit wetsvoorstel niet een, al
dan niet snelle of allereerste, implementatie van een richtlijn. Het in noot
2 genoemde richtlijnvoorstel waar deze leden kennelijk op doelen is immers
nog niet vastgesteld, het gaat slechts om een voorstel voor een richtlijn.
Er wordt ook niet vooruitgelopen op het richtlijnvoorstel. Wat wél
gebeurt is dat de – nog te verlenen – machtiging voor toepassing
van de normale waarde in de Nederlandse wetgeving wordt geïmplementeerd.
Als het daarom gaat, is Nederland overigens niet het eerste land met een wettelijke
regeling met betrekking tot de normale waarde. Zo kennen andere lidstaten
vergelijkbare regelingen voor soortgelijke constructies. In dat kader kunnen
onder meer België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk
worden vermeld. Cyprus heeft kort geleden een machtiging op dit punt gekregen.De gevolgen van uitstel van de implementatie van de machtiging in de Nederlandse
wetgeving – waarvoor ik de ratio, gelet ook op het vorenstaande, niet
zie – heb ik hiervoor al aangeduid als het gaat om de budgettaire gevolgen.
Elk verder uitstel impliceert dat al opgezette en nog op te zetten constructies
met een te lage prijs, niet of pas in een later stadium kunnen worden aangepakt
door toepassing van een normale waarde op deze transacties.Op de vraag vervolgens van deze leden wanneer de machtiging wordt verwacht,
moet ik het antwoord schuldig blijven omdat dat tijdstip in zeer sterke mate
wordt bepaald door de daarvoor «in Brussel» te volgen procedures,
die momenteel door de recente uitbreiding met 10 nieuwe lidstaten veel tijd
vergen. Naar ik heb begrepen, hangt de inmiddels ontstane vertraging niet
samen met inhoudelijke problemen met betrekking tot de gevraagde machtiging,
maar met name met de beperkte capaciteit van de vertaaldienst. Over een concept-machtiging
(in het Engels) beschik ik thans overigens al wel.De leden van de VVD-fractie vragen ook hoe het wetsvoorstel zich verhoudt
tot het arrest Fischer-Brandenstein. Aangezien deze vraag verband houdt met
de vraag of een herziening op kostbare diensten mogelijk is op grond van de
Zesde Richtlijn, verwijs ik deze leden voor een antwoord naar hoofdstuk 6
van deze nota, waarin nader op die problematiek zal worden ingegaan.Voor een reactie op de kritiek van Nieuwenhuizen in het Nederlands Tijdschrift
voor Fiscaal Recht (NTFR 2005/439) – de leden van de VVD-fractie vragen
daarnaar – verwijs ik deze leden naar mijn antwoorden op soortgelijke
vragen van de leden van verschillende fracties. Die kritiek wordt daarmee
mijns inziens weerlegd. Waar ik mij hier echter gedwongen voel expliciet op
in te gaan, is het slot van zijn kritiek. Namelijk waar de wetgever verweten
wordt dat hij kiest «voor een dubieuze strategie die de BTW nog ingewikkelder
en daarmee nog moeilijker uitvoerbaar maakt, leidend tot nog meer procedures»
en waarin wordt gesteld: «Een van origine eenvoudige en uiterst doeltreffende
belasting, verwordt steeds meer tot een buitengewoon complexe heffing».
Met zijn slotzin kan ik het eens zijn: de BTW is in essentie een betrekkelijk
eenvoudige heffing. Enerzijds heeft degene die aan zijn afnemer BTW in rekening
moet brengen, recht op aftrek van de BTW die hem door zijn leverancier in
rekening is gebracht. Anderzijds echter heeft degene die aan zijn afnemer
géén BTW in rekening hoeft te brengen – door toepassing
van een BTW-vrijstelling – géén recht op aftrek van de
BTW die hem door zijn leverancier in rekening is gebracht. Eenvoudiger
kan het bijna niet. Meer concreet: een bank, een verzekeringsmaatschappij
en een ziekenhuis – voorbeelden van ondernemers die vrijgestelde prestaties
verrichten en die dus géén BTW in rekening hoeven te brengen –
hebben géén recht op aftrek van de BTW die hen in rekening is
gebracht ten behoeve van hun vrijgestelde prestaties. Indien met díe
achtergrond in gedachten paragraaf 2.2 («Vormen
van constructies») van de memorie van toelichting nog eens
wordt nagelezen, dan is duidelijk dat deze ondernemers zoeken naar methoden
om – met instandhouding van de BTW-vrijstelling aan de outputkant –
het ontbreken van aftrekrecht te ontlopen/mitigeren. Dit is veelal niet op
andere wijze mogelijk dan via ingewikkelde en gekunstelde methoden. Methoden
waarvan de wetgever, zo deze ze zou voorschrijven, onmiddellijk het verwijt
zou krijgen dat hij de wetgeving compliceert en het bedrijfsleven opzadelt
met administratieve lasten. Ik misken hier niet het recht van belastingplichtigen
om de grenzen van de wet op te zoeken, maar dan moet de wetgever niet het
verwijt worden gemaakt dat hij een eenvoudige systematiek compliceert zodra
die grens wordt overschreden. Ook de wetgever heeft in beginsel geen behoefte
aan de toepassing van een normale waarde als maatstaf van heffing, maar kan
niet om de introductie daarvan heen indien een in essentie eenvoudig systeem
wordt gefrustreerd door gemanoeuvreer met prestaties tussen (in)direct gelieerde
partijen. Het argument van de auteur van het artikel dat bestrijden eigenlijk
niet nodig is omdat de voordelen veelal ten goede komen aan sectoren die toch
al afhankelijk zijn van overheidsgelden, spreekt mij evenmin aan. Het om die
reden gedogen van constructies, leidt tot een verval van de belastingmoraal.
Het krijgen van een subsidie zou aldus een vrijbrief zijn om daarnaast situaties
te creëren die ingaan tegen doel en strekking van de wet. En zouden dan
alleen dáár constructies moeten worden bestreden waar géén
subsidies worden verleend?De leden van de LPF-fractie vragen in hoeverre bij het niet treffen van
een overgangsregeling bij de constructies met (on)roerende zaken, rekening
is gehouden met de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese
Gemeenschappen in Luxemburg (hierna: Hof van Justitie) inzake de toetsing
van nationale wetgeving aan ongeschreven rechtsbeginselen.Uiteraard is met die jurisprudentie rekening gehouden. Door het Hof van
Justitie zijn onder meer uitspraken gedaan over het vertrouwens- en het rechtszekerheidsbeginsel
in relatie tot de in noot 1 genoemde BTW-constructiewetgeving met betrekking
tot onroerende zaken uit 1995. Aangezien die wetgeving in essentie over dezelfde
problematiek gaat als het onderhavige wetsvoorstel (namelijk het creëren
van – zo gering mogelijke – belaste prestaties teneinde het ontbreken
van een aftrekrecht zoveel mogelijk te mitigeren) kunnen die uitspraken goed
dienen als leidraad. Vooral wijs ik dan op het arrest van 29 april 2004
in zaak C-487/01 (Gemeente Leusden). In die zaak was feitelijk noch de terugwerkende
kracht noch de eerbiedigende werking van de constructiewetgeving uit 1995
aan de orde en ging het dus om de toepassing van genoemde beginselen in een
situatie van exclusieve (onmiddellijke) werking, conform onderhavig wetsvoorstel
dus. Van belang zijn dan de rechtsoverwegingen 57 tot en met 82 van dat arrest,
op grond waarvan ik concludeer dat het vertrouwens- en het rechtszekerheidsbeginsel
zich niet verzetten tegen een regimewijziging waarbij van een eerbiediging
van bestaande situaties geen sprake is. Rechtsoverweging 79 (die ook terugkomt
in de tweede alinea van het eerste dictum) is daarbij heel expliciet door,
wat «belastingontwijking» betreft – en daar gaat het hier
om: artikel 27 van de Zesde Richtlijn op basis waarvan machtiging wordt gevraagd,
noemt het voorkomen van «belastingontwijking» – te stellen:
«ook al kan een belastingplichtige volgens het recht van een lidstaat
niet worden verweten dat hij heeft geprofiteerd van een bepaling of een leemte
in de wet waardoor hij minder belasting heeft moeten betalen zonder dat er
echter sprake is van misbruik, toch kan de afschaffing van de
regeling waarvan de BTWplichtige heeft geprofiteerd, als zodanig geen schending
van een op het gemeenschapsrecht gebaseerd gewettigd vertrouwen vormen».
Daarnaast wijs ik ook op zaak C-376/02 (Stichting Goed Wonen II) over de terugwerkende
kracht van de constructiewetgeving uit 1995. Gelet op het feit dat het Hof
van Justitie in die zaak oordeelde dat het vertrouwens- en het rechtszekerheidsbeginsel
zich niet verzetten tegen die terugwerkende kracht, lijkt het uitgesloten
dat die beginselen zich wél zouden verzetten tegen constructiewetgeving
als de onderhavige waarin een eerbiedigende werking voor bestaande constructiegevallen
ontbreekt.Het antwoord op de vraag van deze leden of de regering hun mening deelt
dat de herziening van BTW op prestaties die op grond van jurisprudentie van
het Hof van Justitie als «dienst» moet worden aangemerkt, in strijd
is met de herzieningsregeling van artikel 20 van de Zesde Richtlijn, luidt
ontkennend. Ook deze leden verwijs ik – voor een nadere onderbouwing –
naar hoofdstuk 6 van deze nota, waarin de herzieningsregeling op kostbare
diensten aan de orde komt.Ook het antwoord op de vraag van de leden van de LPF-fractie of de regering
hun mening deelt dat de objectivering van de maatstaf van heffing in strijd
is met de hoofdregel van de subjectieve maatstaf van heffing (artikel 11,
A, lid 1, sub a, van de Zesde Richtlijn), luidt ontkennend. Ter nadere onderbouwing
daarvan is het van belang om te constateren dat de omzetbelasting de bedoeling
heeft om consumptieve bestedingen te belasten. Die consumptieve bestedingen
worden gevormd door de vergoeding of – anders gezegd – door de
prijs die de consument voor de door hem aangeschafte goederen en diensten
betaalt. Aldus worden de in concreto gedane uitgaven belast (en is in die
zin sprake van een subjectieve maatstaf van heffing). De keuze, van oudsher,
voor deze maatstaf van heffing als hoofdregel, is daarmee niet alleen een
logische keuze maar ook een praktische. Er wordt immers aangesloten bij de
daadwerkelijke betalingen en niet bij een niet altijd eenvoudig vast te stellen –
want fictieve – objectieve waarde. Hier zij nog aan toegevoegd dat niet
moet worden vergeten dat die systematiek van aansluiting bij de daadwerkelijke
betalingen niet alleen speelt aan het einde van de bedrijfskolom bij de verkoop
aan de uiteindelijke consument, maar juist ook binnen de bedrijfskolom tussen
belaste ondernemers: het lijkt niet zinvol om binnen die bedrijfskolom een
fictieve maatstaf van heffing voor te schrijven die aanleiding kan vormen
voor discussie, terwijl die afnemende ondernemers de BTW hoe dan ook toch
kunnen aftrekken. Die hoofdregel is echter in bepaalde situaties niet goed
toepasbaar.Artikel 6, lid 3, van de Zesde Richtlijn, beschrijft een dergelijke situatie.
Het gaat daarbij om een zogenoemde interne dienst, waarbij geen sprake is
van een betaling/vergoeding en dus de hoofdregel niet valt toe te passen.
Daarom schrijft artikel 11, A, lid 1, sub d (en de laatste alinea van dat
eerste lid) van de Zesde Richtlijn, voor dat dan de normale waarde moet worden
toegepast.Een vergelijkbare situatie waarin de hoofdregel niet goed werkt is die
waarin men de hoofdregel, ter verkrijging van oneigenlijk BTW-voordeel, omzeilt
door de daadwerkelijke betalingen lager te doen zijn dan in gebruikelijke
contractuele verhoudingen het geval zou zijn. Omdat die situaties zich in
Nederland voordoen en daar in de Zesde Richtlijn geen rekening mee is gehouden,
is verzocht om in dergelijke situaties óók de normale waarde
te mogen toepassen. Dit is, zoals eerder in deze nota is aangegeven, mogelijk
op basis van de procedure van artikel 27 van de Zesde Richtlijn, ingevolge
welke lidstaten een machtiging kunnen krijgen om «bijzondere, van de
bepalingen van deze richtlijn afwijkende maatregelen te treffen, teneinde...
bepaalde vormen van belastingfraude of -ontwijking te voorkomen». Samengevat, bij de totstandkoming van de Zesde Richtlijn is gekozen voor
de subjectieve maatstaf van heffing als hoofdregel en voor een toepassing
van de normale waarde als uitzondering. De toepassing van de normale waarde
als objectieve maatstaf van heffing is dus niet in strijd met de hoofdregel
maar wijkt daar wel van af omdat het nu eenmaal een andere manier is –
in uitzonderingssituaties noodzakelijk – om de hoogte van de vergoeding
op een reëel niveau vast te stellen. De opmerkingen in vorengenoemd Nederlands
Tijdschrift voor Fiscaal Recht («de maatstaf van heffing wordt plots
geobjectiveerd» en «De wetswijziging leidt dus tot een ongelooflijke
inbreuk, waarvan men zich kan afvragen of het Hof van Justitie zich daar wel
achter zal scharen») lijken mij dan ook niet juist.De leden van de LPF-fractie stellen vervolgens nog een drietal vragen
waaruit – tezamen met hun voorgaande vragen – zou moeten blijken
dat de bedoeling van de anti-constructiewetgeving niet helder is uiteengezet
in het machtigingsverzoek en vragen of om die reden hun mening wordt gedeeld
dat de Europese Commissie (hierna: de Commissie) op een machtiging kan terugkomen.Die mening deel ik niet. Alvorens op die drie vragen in te gaan, zij om
te beginnen opgemerkt dat – zoals ook is aangegeven in de memorie van
toelichting (de laatste alinea op bladzijde 5 en de eerste volle alinea op
bladzijde 7) – al vóór het indienen van het machtigingsverzoek
met fiscale experts van de Commissie over de problematiek is gesproken. De
Commissie weet dus waar het in Nederland om gaat, waar nog bijkomt dat de
problematiek ook niet nieuw is voor de Commissie omdat deze zich ook in andere
lidstaten voordoet. Daarnaast is het zo dat de artikel-27-procedure erin voorziet
dat de Commissie naar aanleiding van een ingediend machtigingsverzoek aanvullende
gegevens kan vragen. Zoals in laatstgenoemde alinea in de memorie van toelichting
al is aangegeven, heeft de Commissie kenbaar gemaakt dat zij met betrekking
tot het Nederlandse machtigingsverzoek over alle beoordelingsgegevens beschikt.
Alleen al om die redenen is het niet goed voor te stellen dat de Commissie
op het verzoek zou terugkomen (en zeker niet op een eenmaal verleende machtiging).
Daarnaast loopt het verzoek niet uit de pas met de voorgestelde richtlijnwijziging
(zie ook noot 2). Ook de vragen die deze leden stellen, kunnen naar ik meen
niet leiden tot de conclusie dat de bedoeling van de constructiewetgeving
niet helder zou zijn. Veeleer denk ik dat er bij deze leden sprake is van
misverstanden die ik in de beantwoording van die vragen zal proberen weg te
nemen.Als eerste stellen zij de vraag waarom niet in het machtigingsverzoek
is gemeld dat de anti-constructiewetgeving de bedoeling heeft om diensten
als levering aan te merken (en daarmee af te wijken van de uitleg van artikel
5, lid 1, van de Zesde Richtlijn, in het Safearrest van het Hof van Justitie).
Ik merk hierover op dat dit wel degelijk in het machtigingsverzoek aan de
orde is gesteld en wijs deze leden op de passages dienaangaande in paragraaf 3.2
(onder «Kwalificatie als levering en de maatstaf
van heffing») en in paragraaf 4, eerste en tweede alinea,
van het als bijlage I bij de memorie van toelichting gevoegde machtigingsverzoek.
Uit die passages en ook uit paragraaf 3.1, eerste alinea, komt overigens
naar voren dat – anders dan deze leden kennelijk veronderstellen –
met het te publiceren beleidsbesluit zal worden gebleven binnen de uitleg
van het Safearrest. Om die reden is op dit punt ook geen machtiging noodzakelijk.
Zoals ook in het machtigingsverzoek is verwoord, is een van de conclusies
van de besprekingen met de diensten van de Commissie (DGTAXUD), dat het de
belastingadministratie vrijstaat om, binnen de kaders van het communautaire
recht, op interpretatieve wijze aan te geven in welke gevallen en onder welke
omstandigheden een prestatie als levering kwalificeert.Dat in het machtigingsverzoek niet zou zijn vermeld dat de anti-constructiewetgeving
de bedoeling heeft om de maatstaf van heffing te objectiveren –
hierop ziet de tweede vraag van de leden van de LPF-fractie – moet op
een misverstand berusten. Ook hier wijs ik deze leden op het hiervoor aangeduide
onderdeel van paragraaf 3.2, waarin als oplossing is aangegeven dat de
maatstaf van heffing «moet kunnen worden vastgesteld overeenkomstig
een objectieve of normale waarde». Voorts impliceert het verzoek van
Nederland (aan het slot van paragraaf 4) om«in afwijking van artikel
11, A, lid 1, onder a)» «de normale waarde conform artikel 11,
A, lid 1, laatste alinea» te mogen toepassen, dat het hier gaat om een
uitzondering op de hoofdregel (subjectieve maatstaf van heffing) in de vorm
van een objectieve maatstaf van heffing. Voor alle betrokkenen die over het
machtigingsverzoek moeten beslissen, is een en ander duidelijk genoeg.De derde vraag ten slotte die deze leden stellen, is waarom in het machtigingsverzoek
wordt verwezen naar artikel 11, A, lid 1, laatste alinea, van de Zesde Richtlijn,
terwijl het daar genoemde begrip de maatstaf van heffing betreft voor de in
artikel 6, lid 3, van de Zesde Richtlijn bedoelde zogenoemde «interne
diensten». De ratio – als het gaat om de maatstaf van heffing –
voor de uitzonderingspositie van de interne diensten heb ik hiervoor al uiteengezet.
In afwijking van de hoofdregel wordt terzake de normale waarde toegepast zoals
gedefinieerd in bedoelde laatste alinea. In het machtigingsverzoek wordt voor
de onderhavige constructies ook om een dergelijke uitzonderingspositie gevraagd,
«conform» bedoelde laatste alinea derhalve.Voorts vragen de leden van de LPF-fractie of de regering de mening deelt
dat belastingplichtigen en hun belastingadviseurs zich niets hoeven aan te
trekken van interpretatief beleid van het Ministerie van Financiën. In
casu handelt het hier om een zogenoemd beleidsbesluit, waarin zal worden uiteengezet
in welke gevallen leaseconstructies door de Belastingdienst zullen worden
aangemerkt als levering en niet als verhuur.Het is in fiscalibus sinds jaren gebruik dat algemene regels worden vastgesteld
die wettelijke bepalingen uitleggen of verduidelijken (interpretatief beleid).
De Belastingdienst moet zich houden aan deze gerichte aanwijzingen en belanghebbenden
kunnen zich erop beroepen. Indien belanghebbenden het echter niet eens zijn
met beslissingen van de Belastingdienst die zijn gebaseerd op die regels,
kan daar op de gebruikelijke wijze tegen worden opgekomen.4. Juridische constructiesDoor de leden van de fractie van het CDA wordt opgemerkt dat de achtergrond
van het aangaan van de onderhavige «gekunstelde» juridische constructies
mede wordt ingegeven uit de noodzaak voor met elkaar concurrerende zorginstellingen
om nieuwe investeringen te kunnen financieren. Deze leden menen dat dit illustrerend
is voor het spanningsveld waarop deze instellingen zich moeten bewegen. Zij
merken op dat van deze instellingen enerzijds wordt verwacht dat ze in concurrentie
treden met andere instellingen en daartoe de broodnodige creativiteit gebruiken,
maar dat zij anderzijds fiscaal nog steeds niet als ondernemer worden behandeld
en dientengevolge de op hen drukkende BTW niet in aftrek mogen brengen. De
leden van de CDA-fractie vragen naar de voor- en nadelige consequenties indien
men deze instellingen ook voor de BTW meer als concurrerende instellingen
gaat beschouwen.Allereerst merk ik daarover het volgende op. Met deze vraag wordt de indruk
gewekt dat ziekenhuizen en zorginstellingen niet als ondernemer voor de BTW
worden gezien. Dat is echter een misvatting. Er is namelijk al sprake van
ondernemerschap voor de BTW indien zelfstandig economische activiteiten worden
uitgeoefend (waarbij het oogmerk of het resultaat van die activiteiten niet
van belang is, net zo min als het al of niet met elkaar concurreren). Dit
betekent dat ziekenhuizen en zorginstellingen vrijwel altijd
als ondernemer voor de BTW kwalificeren, of ze nu met elkaar concurreren of
niet. Dat ze echter feitelijk niet in de BTW-heffing worden betrokken, vloeit
voort uit het feit dat de outputprestaties van deze instellingen – ingevolge
artikel 13, A, lid 1, sub b, van de Zesde Richtlijn en artikel 11, eerste
lid, onderdeel c, van de Wet op de omzetbelasting 1968 (hierna: Wet OB) –
veelal verplicht zijn vrijgesteld van BTW-heffing.Vervolgens – in het licht van de vraagstelling van deze leden eveneens
relevant – kan (ingevolge het tweede lid, sub a, van genoemd richtlijnartikel)
een lidstaat de toepassing van deze vrijstelling afhankelijk laten zijn van
de voorwaarde dat met de vrijgestelde prestaties geen winst wordt beoogd (waarbij
onder winst beogen ook wordt verstaan het behalen van exploitatieoverschotten,
tenzij deze niet worden uitgekeerd, maar worden aangewend ten dienste van
de bedoelde prestaties). Nederland heeft van die mogelijkheid gebruik gemaakt.
Dit houdt in dat de vrijstelling alleen geldt indien geen winst (in vorenbedoelde
zin) wordt beoogd.Samengevat, en in antwoord ook op de vraag van deze leden, betekent dit
dat het in de systematiek van de Wet OB en – uiteraard – in die
van de Zesde Richtlijn «van tweeën één» is.
Óf er geldt een BTW-vrijstelling (namelijk indien geen winst wordt
beoogd): met als voordelig gevolg dat over de output geen BTW aan de afnemer
in rekening hoeft te worden gebracht, maar met – inherent daaraan verbonden –
als nadelig gevolg het ontbreken van een recht op aftrek van BTW aan de inputkant.
Óf er geldt géén BTW-vrijstelling (er wordt wél
winst beoogd; er is dan dus sprake van BTW-heffing): met als nadelig gevolg
dat over de output wél BTW aan de afnemer in rekening moet worden gebracht,
maar met – inherent daaraan verbonden – als voordelig gevolg een
recht op aftrek van BTW aan de inputkant. Het wetsvoorstel wil voorkomen dat
men wél de voordelen van de BTW-vrijstelling – geen BTW over
de output – realiseert, maar dat men het nadeel van het ontbreken van
aftrek van BTW aan de inputkant, met kostbaar fiscaal trapezewerk voor een
groot deel ongedaan maakt. Aldus wordt de BTW-uitgangspositie – als
het gaat om het elkaar beconcurreren – van díe vrijgestelde ziekenhuizen
en zorginstellingen die zich van dergelijk trapezewerk bedienen, weer dezelfde
als van die vrijgestelde ziekenhuizen en zorginstellingen die zich er níet
van bedienen: overeenkomstig de uitgangspunten van de BTW een BTW-vrijstelling
zónder recht op aftrek.In het verlengde van deze meer op de ondernemende praktijk gerichte behandeling
van zorginstellingen, vragen de leden van de CDA-fractie of de regering exact
kan aangeven in welke sectoren zich de BTW-constructies voordoen en of de
aard van de constructies in de verschillende sectoren verschilt.De BTW-constructies worden opgezet door, of ten behoeve van, niet-belastingplichtige
rechtspersonen, publiekrechtelijke lichamen (zoals waterschappen), en door
belastingplichtigen die uitsluitend of nagenoeg uitsluitend vrijgestelde prestaties
verrichten (waarbij het vooral gaat om banken, verzekeringsmaatschappijen,
ziekenhuizen en scholen). De aard en opzet van de BTW-constructies is daarbij
voor alle sectoren gelijk.Het wetsvoorstel gaat dus ook – de leden van de VVD-fractie vragen
hiernaar – over constructies met scholen (meer concreet: over constructies
met nieuwe schoolgebouwen, met nieuwe onroerende zaken derhalve).Deze leden vragen vervolgens of deze constructies niet al eerder verboden
waren en in welk opzicht het voorstel verandering zal brengen in de al bestaande
situatie met betrekking tot scholen.Ik wijs hier inderdaad op de circulaire van 1 oktober 2001, nr. FO2001/U
87232, van de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en de toenmalige
Staatssecretaris van Financiën, waaruit het navolgende citaat afkomstig
is:«Naast cross-border lease bestaan er andere constructies die tot
doel hebben fiscaal voordeel te behalen ten koste van andere, binnenlandse
of buitenlandse overheden. Als voorbeeld noemen wij leaseconstructies in de
BTW-sfeer met roerende zaken of bedrijfsinstallaties. Ook bij die constructies
wordt een rechtspersoon tussengeschakeld die door de provincie of gemeente –
eventueel samen met anderen – is opgericht. Beoogd wordt dan om de BTW
over goederen en diensten die worden gebruikt voor vrijgestelde prestaties
toch in één keer in aftrek te kunnen brengen. Daarnaast geeft
het de mogelijkheid het nominaal te betalen belastingbedrag te verminderen
door tussen de gelieerde rechtspersonen een huur af te spreken die, gerelateerd
aan de kostprijs, te laag is. De belastinggrondslag wordt op deze wijze uitgehold.
Wij zijn van mening dat gemeenten en provincies zich ook van dergelijke constructies
dienen te onthouden».Zo deze constructies niettemin nog voorkomen, worden zij met dit wetsvoorstel
ook fiscaalrechtelijk aangepakt, hetgeen uiteraard een verandering kan betekenen
in de al bestaande situatie van die scholen die dergelijke constructies hanteren.In zoverre deze leden met hun vraagstelling overigens doelen op de in
noot 1 genoemde Wet van 18 december 1995 in verband met de bestrijding
van constructies met betrekking tot onroerende zaken, merk ik op dat onderhavige
constructies met betrekking tot de levering van «nieuwe» schoolgebouwen
niet kunnen worden bestreden op basis van die Wet, aangezien het bij die Wet
uitsluitend ging om de levering van «oude» onroerende zaken (en
om de verhuur van «oude» en «nieuwe» onroerende zaken).
Het wetsvoorstel bestrijdt dergelijke constructies thans wél en kan
dus verandering brengen in de bestaande situatie.5. Consequenties aanpak constructiesDe leden van de CDA-fractie vragen of gegarandeerd kan worden dat instellingen
die geen gebruik maken van de constructies niet ook onder de regeling vallen.
Graag herhaal ik hier de toezegging dat de voorgestelde maatregelen betreffende
de objectieve maatstaf van heffing geen effect zullen sorteren met betrekking
tot transacties die onder marktconforme omstandigheden tot stand komen. Naar
aanleiding van de gesignaleerde verschijningsvormen is het pakket maatregelen
namelijk zo samengesteld dat het alleen betrekking heeft op situaties waarin
de elementen voorkomen die het mogelijk maken het oneigenlijke BTW-voordeel
te realiseren. De maatregelen zullen zodoende alleen effect hebben in gevallen
waarin sprake is van een overeenkomst tussen partijen die niet zelfstandig
handelen en waarbij tegen een kunstmatig lage prijs zogeheten bedrijfsmiddelen
ter beschikking komen van niet-belastingplichtige rechtspersonen of (nagenoeg)
uitsluitend vrijgestelde ondernemers. Instellingen die geen gebruik maken
van constructies die genoemde kenmerken bevatten, zullen dus niet te maken
krijgen met de objectieve maatstaf van heffing en worden dus niet geconfronteerd
met de effecten hiervan.De leden van de CDA-fractie vragen ook of de regering kan aangeven waarop
de stelling is gebaseerd dat belastingadviseurs «op steeds agressievere
wijze» te werk gaan om constructies als product te slijten.Het is mij bekend dat instellingen die (nog) geen gebruik maken van BTW-constructies,
actief benaderd worden door belastingadviseurs. Ook op internet is een aanbieder
die adverteert met de slogan dat in de zorgsector nog heel wat BTW valt te
besparen. De betreffende aanbieder claimt dat bij gebruikmaking van de door
hem voorgestelde structuur circa 75% van de BTW kan worden bespaard, daar
waar gebruikelijke structuren slechts 50% voordeel opleveren. Ter staving
ook van de aangehaalde stelling – of liever gezegd «constatering» –
zou ik deze leden willen suggereren eens met een zoekmachine op internet te
zoeken naar «BTW-voordelen», «BTW-constructies» en
dergelijke.Tot slot vragen deze leden of de regering denkt dat met dit wetsvoorstel
iedere denkbare constructie is ondervangen, te meer nu het belastingadvieswezen
vindingrijk is en inspeelt op nieuwe ontwikkelingen.Ik merk hierover op dat er in de fiscaliteit geen middel of leerstuk bestaat
dat bepaalde belastingconstructies verbiedt en dat daarnaast het recht wordt
erkend om zaken binnen het kader van de wet zo te regelen dat er zo min mogelijk
belasting wordt betaald (dit geldt zelfs in gevallen waarin men zichzelf met
een enorme hoeveelheid administratieve lasten opzadelt). Het gebruik van constructies
betekent overigens niet dat deze steeds het beoogde belastingbesparende resultaat
bereiken. Door interpretatiemethoden, zoals misbruik van recht, kan de fiscale
duiding afwijken van de opzet die partijen voor ogen stond. Nu, naar het oordeel
van de regering, de onderhavige constructies echter indruisen tegen doel en
strekking van de BTW-heffing, is besloten tot wetgevende maatregelen. Met
dit wetsvoorstel wordt derhalve getracht om een drempel op te werpen tegen
de bekende en beschreven constructies. Ze worden onaantrekkelijker gemaakt
en het gebruik ervan wordt ontmoedigd. Of iedere denkbare constructie thans
is ondervangen, is moeilijk te beoordelen. Wel is het zo dat het op zijn minst
opmerkelijk genoemd mag worden dat bepaalde belastingadvieskantoren de pers
zoeken met berichten over hogere kosten van ziekenhuisbezoek, kennelijk omdat
ze omzet in de BTW-adviespraktijk in gevaar zien komen. De begeleiding en
opzet van de onderhavige constructies is immers fiscaal hoogwaardig werk en
vergt erg veel tijd en begeleiding. Belastingadviseurs zijn dus mede-belanghebbenden
in het voortbestaan van deze constructies en in de ontwikkeling van nieuwe
belastingbesparende structuren. Het is zodoende nooit uit te sluiten dat nieuwe
constructies zich zullen blijven voordoen. Adequaat toezicht blijft daarom
noodzakelijk.De leden van de PvdA-fractie zouden graag van de regering vernemen wat
de gevolgen zullen zijn van het succesvol bestrijden van BTW-constructies.
Zij geven aan hierbij te doelen op de kostenverhogingen voor niet-belastingplichtige
lichamen en vrijgestelde ondernemers en vragen zich af of deze kostenverhogingen
worden afgewenteld en, zo ja, op wie. De leden van de VVD-fractie stellen
vergelijkbare vragen, namelijk of ten gevolge van de bestrijding meer belasting
moet worden betaald en wat de gevolgen zijn voor het budget van de instellingen.
Zo er meer belasting betaald moet worden, vragen zij of en, zo ja, hoe compensatie
plaats gaat vinden.Ik merk hierover op dat dit wetsvoorstel beoogt te bereiken dat, in de
hier aan de orde zijnde situaties – en overeenkomstig de bedoeling van
de BTW-systematiek – het ontbreken van een heffing van BTW over de output,
ertoe leidt dat er ook voor het volle bedrag géén recht op aftrek
van belasting bestaat met betrekking tot de input (kosten en investeringen).
Het logische gevolg hiervan is dat (geheel of nagenoeg geheel) vrijgestelde
ondernemers – en ook niet-belastingplichtige lichamen – in zoverre
zij transacties verrichten die worden geraakt door de voorgestelde maatregelen,
méér BTW moeten gaan betalen. Het is aan betrokkenen om te beslissen
om die kostenpost voor eigen rekening te nemen dan wel af te wentelen op de
afnemer. Of er sprake zal zijn van afwenteling, daar is in zijn algemeenheid
geen uitspraak over te doen, al was het maar omdat ook niet duidelijk is waaraan
het tot dusverre genoten BTW-voordeel is besteed. Waar hier sprake is van
het wegnemen van een oneigenlijk voordeel, behoort van compensatie geen sprake
te zijn. Een compensatie zou bovendien niet te rechtvaardigen zijn ten opzichte
van diegenen die er bewust voor hebben gekozen niet te construeren. Indien
het gaat om situaties waarin van overheidswege financiële
middelen worden verstrekt, is het ontbreken van een recht op aftrek altijd
uitgangspunt geweest bij de toekenning en de verdeling van de beschikbare
middelen. Betreffende instellingen compensatie geven voor het wegnemen van
een voordeel – het via constructies alsnog binnenhalen van de BTW-aftrek–
waar in de berekeningen geen rekening mee is gehouden, is vanzelfsprekend
evenmin aan de orde.6. Normale waarde en herzieningsregelingDe leden van de CDA-fractie constateren dat de herwaarderingsmaatregel
uit het wetsvoorstel met betrekking tot de vergoeding die een leverancier
aan een afnemer in rekening heeft gebracht – zij doelen op de toepassing
van de normale waarde in plaats van de daadwerkelijk in rekening gebrachte
vergoeding/prijs – afwijkt van het in noot 2 genoemde richtlijnvoorstel.
Zij vragen zich af waarom in het wetsvoorstel is afgeweken van het richtlijnvoorstel,
nu in het richtlijnvoorstel – anders dan in het wetsvoorstel –
de normale waarde slechts wordt toegepast indien de prijs «beduidend
lager» is dan de normale waarde.Ik merk hierover op dat het wetsvoorstel – zoals in hoofdstuk 3
van deze nota al is aangegeven – anders dan deze leden (en die van de
VVD-fractie) kennelijk veronderstellen, niet de implementatie van het richtlijnvoorstel
vormt. Van een bewuste afwijking van het richtlijnvoorstel is dan ook geen
sprake. Zo bij het concipiëren van het wetsvoorstel al van implementatie
kan worden gesproken, vormt het de implementatie van de nog te verlenen machtiging.
De nuancering «beduidend lager» komt echter noch in het Nederlandse
verzoek om een machtiging voor, noch in de concept-machtiging die mij door
de Europese Commissie is voorgelegd. Evenmin komt die nuancering voor in de
recent al aan een andere lidstaat verleende machtiging die erop is gericht
om manipulatie met de waarde van geleverde goederen of diensten tegen te gaan.
Mij is ook niet duidelijk waarom het richtlijnvoorstel die nuancering wél
kent. De toelichting op het richtlijnvoorstel biedt op dit punt ook geen duidelijkheid.
In de besprekingen in Brussel in de zogenoemde Groep Financiële Vraagstukken
van de Raad – de eerstkomende fase van behandeling van het richtlijnvoorstel –
zal die nuancering ongetwijfeld aan de orde komen. Waar de besprekingen op
dit punt uiteindelijk toe zullen leiden, is niet te voorspellen en is bovendien
op dit moment ook niet relevant als het om het wetsvoorstel en de machtiging
gaat.Voorts vragen de leden van de CDA-fractie zich af of, door de introductie
van de normale waarde, de in 1995 geïntroduceerde anti-constructiewetgeving
op het punt van de BTW-heffing bij de verhuur van onroerende zaken (zie noot
1), niet zou kunnen komen te vervallen. En zou dit dan niet ook kunnen gelden,
zo stellen deze leden vragenderwijs, voor de maatregel van destijds die ertoe
leidt dat in bepaalde gevallen overdrachtsbelasting wordt (bij)geheven voorzover
te weinig BTW is geheven als gevolg van het overdragen van onroerende zaken
tegen een waarde die onder de waarde in het economische verkeer ligt.Ik merk hierover op dat gebleken is dat bedoelde anti-constructiewetgeving
goed werkt. Het gaat mij dan ook te ver om die wetgeving thans overhoop te
halen en daarvoor nieuwe begrippen in de plaats te stellen – globaal
gesproken de normale waarde en de gelieerdheid – die zich in de praktijk
nog moeten bewijzen. Ik laat hierbij nog in het midden het antwoord op de
vraag of het resultaat en het effect van een dergelijke operatie, hetzelfde
zouden zijn. Het heeft, kort gezegd, mijn voorkeur om die nieuwe begrippen
alleen te gebruiken in die situaties waar de bestaande anti-constructiewetgeving
niet werkt en waarin die nieuwe begrippen dus ook noodzakelijk zijn. De leden van de PvdA-fractie zouden het op prijs stellen om de mening
van de regering te vernemen over hetgeen gesteld wordt in het artikel «Hoe
hoort het eigenlijk als BTW-betaler» (in het Weekblad Fiscaal Recht
6623 van 12 mei 2005), met name op het punt dat, volgens de schrijver,
het voorstel om bepaalde kostbare diensten onder de investeringsbedrijfsmiddelen
te scharen – waardoor de herzieningsregels op dergelijke diensten van
toepassing zijn – niet doorgevoerd zou kunnen worden voordat de Zesde
Richtlijn is gewijzigd. De leden van de LPF-fractie stellen een vraag van
gelijke strekking – zie hoofdstuk 3 van deze nota – namelijk of
toepassing van de herzieningsregeling van artikel 20 van de Zesde Richtlijn
op prestaties die als «dienst» moeten worden aangemerkt, wel is
toegestaan. Deze leden doelen daarmee op het gegeven dat artikel 20 alleen
een herziening toestaat op «investeringsgoederen» en dus niet
op «diensten». Ook de leden van de VVD-fractie stellen de vraag
hoe de introductie van een herziening op kostbare diensten zich verhoudt tot
de Zesde Richtlijn. In de navolgende beantwoording van de vraag van deze leden,
zal ik tevens kort ingaan op het arrest Fischer-Brandenstein, waar de leden
van de VVD-fractie naar vragen (zie hoofdstuk 3 van deze nota).Artikel 20 van de Zesde Richtlijn schrijft een in de tijd gespreide herziening
voor met betrekking tot «investeringsgoederen». Ingevolge het
vierde lid van artikel 20 «kunnen de lidstaten het begrip investeringsgoederen
definiëren». De vraag die dan begrijpelijkerwijze opkomt is of
dat vierde lid de lidstaten ook de bevoegdheid geeft om kostbare «diensten»
onder het begrip «investeringsgoederen» te brengen zoals het onderhavige
wetsvoorstel beoogt door onder de definitie van «investeringsbedrijfsmiddelen» –
waarop dan herziening mogelijk zal worden – ook kostbare «diensten»
te brengen.Het antwoord op de vraag of lidstaten die bevoegdheid hebben, is zeer
nadrukkelijk bevestigend. De gedachte dat het bij de definitie van een investeringsgoed
in elk geval dient te gaan om een «goed» – een fysiek of
lichamelijk iets – is naar mijn mening niet juist. In dit verband zij
opgemerkt dat in de Zesde Richtlijn het begrip «goed» niet is
gedefinieerd, het begrip «levering van een goed» daarentegen wél,
namelijk in het artikel 5, lid 11. Zou men uit
die definitie willen concluderen dat een goed dus altijd een lichamelijke
zaak dient te zijn, dan wil ik toch wijzen op het derde lid van artikel 5,
dat de lidstaten immers de bevoegdheid geeft om bepaalde «rechten»
als lichamelijke zaak te beschouwen.Bovendien is zeer goed verdedigbaar dat een terugkoppeling van «investeringsgoed»
naar «goed» niet correct is in die zin dat die begrippen in de
Zesde Richtlijn in een verschillende context worden gebruikt. Het begrip «goed»
wordt in zijn algemeenheid gebruikt om een onderscheid aan te brengen met
het begrip «dienst» (welk onderscheid bijvoorbeeld noodzakelijk
is als het gaat om de vaststelling van de plaats wáár de prestatie
plaatsvindt en wáár dus de BTW geheven moet worden). Het begrip
«investeringsgoed» anderzijds wordt met name gebruikt om «gevallen»
aan te duiden waarin de oorspronkelijk toegepaste aftrek moet worden herzien2. Het gebruik van het element «goed» in die
aanduiding acht ik dan ook minder gelukkig, omdat het, zoals ook in noot 4
is uiteengezet, eigenlijk irrelevant is of het nu gaat om leveringen of diensten:
relevant is meerjarig gebruik.Overigens heeft het woord «goed» ook de meer neutrale betekenis
«bezitting» en «vermogen». Zo er onduidelijkheid over
bestaat of kostbare «diensten» zijn aan te merken als «investeringsgoederen»
merk ik op dat het vaste jurisprudentie van het Hof van Justitie is dat bij
onduidelijkheid over de uitleg van – immers communautaire – begrippen
ook de andere taalversies in de beschouwingen moeten worden betrokken. Bijvoorbeeld
de Franse versie van de Zesde Richtlijn – ook wel aangeduid als de basisversie,
die het uitgangspunt vormt voor een verdere vertaling – maar ook de
Duitse versie, ondersteunen mijn betoog. Zowel het Franse «biens»
(in «biens d'investissement») als het Duitse «Gut»
in «Investitionsgüter» hebben, naast «goed»
ook de meer neutrale betekenissen«bezit(ting)», «eigendom»
en «vermogen». In lijn hiermee heb ik er daarom voor gekozen om
in de Wet OB te spreken van – het neutralere– «investeringsbedrijfsmiddelen».Alleen al gelet op het vorenstaande is het dus zeker niet zo, zoals in
de literatuur wel wordt gesteld, dat Nederland zich «op buitengewoon
glad ijs» begeeft en dat men zich in «de memorie van toelichting
verschuilt [...] achter de Commissievertegenwoordigers die kenbaar gemaakt
zouden hebben dat dit mogelijk was». Er is sprake van een goed onderbouwd
en verdedigbaar standpunt, ook op basis van de huidige Zesde Richtlijn. Op
de aangekondigde richtlijnwijziging – het in noot 2 genoemde richtlijnvoorstel
van de Europese Commissie – hoeft niet te worden gewacht. In het licht
van het vorenstaande en ter nadere onderbouwing, merk ik over dat richtlijnvoorstel
nog het volgende op.Naar aanleiding van de hier aan de orde zijnde twijfel is nogmaals contact
gezocht met de ambtelijke vertegenwoordiging van de Europese Commissie (waarvan
overigens uiteraard verwacht mag worden dat die het standpunt van de Commissie
vertegenwoordigt). Deze gaf aan dat het richtlijnvoorstel een formeel document
is van de Europese Commissie. Het richtlijnvoorstel verwoordt dus het officiële
Commissiestandpunt. Aangezien bedacht dient te worden dat de Commissie, als
«hoeder» van de Zesde Richtlijn, niet licht denkt over een al
te ruime uitleg van de richtlijnbepalingen en absoluut niet schroomt om een
inbreukprocedure tegen een lidstaat te beginnen, hecht ik zeer aan een positief
standpunt van de Commissie op dit punt. Welnu, uit de toelichting op het richtlijnvoorstel
is zonneklaar op te maken dat de Commissie van mening is – een expliciete
bevestiging dus van het eerdere standpunt van de Commissievertegenwoordigers
als verwoord op bladzijde 17 van de memorie van toelichting – dat kostbare
diensten al onder het begrip «investeringsgoederen» van het huidige
artikel 20 van de Zesde Richtlijn vallen. De Commissie merkt in de toelichting
op dat dit nu alleen «niet uitdrukkelijk» is bepaald1 en dat het richtlijnvoorstel ertoe strekt «te verduidelijken
dat de herziening van de aftrek voor investeringsgoederen uit hoofde van artikel
20 van de Zesde BTW-richtlijn eveneens van toepassing kan zijn op diensten,
mits zij een investeringskarakter hebben en als zodanig worden behandeld».Over de verhouding van het onderhavige wetsvoorstel met het arrest Fischer
en Brandenstein (gevoegde zaken C-322/99 en C-323/99) – waar de leden
van de VVD-fractie naar vragen – nog het volgende. Naar ik aanneem refereren
zij aan dit arrest omdat er in de literatuur een passage aan is gewijd (meer
concreet in het Nederlands Tijdschrift voor Fiscaal Recht, NTFR 2005/439,
waarop deze leden in hoofdstuk 3 van deze nota een reactie is toegezegd).
In die passage geeft de auteur aan dat hij een herziening op kostbare diensten
als een grove inbreuk beschouwt op de uitgangspunten van het BTW-stelsel,
en maakt daarbij de nuancering dat hij een herziening op diensten niet geheel
uitsluit «indien deze dienstenverrichtingen – zoals wij die wellicht
ten onrechte als zodanig aanmerken – diverse goederenleveringen bevatten
die slechts geleidelijk in waarde afnemen (zie bijvoorbeeld het arrest Fischer/Brandenstein)».
De auteur stelt dan vervolgens dat herzien op «echte» diensten
naar zijn mening uit den boze is.Ik merk hierover op dat het jammer is dat de auteur niet aangeeft op welke
rechtsoverwegingen van het Hof van Justitie hij zich baseert. De nuancering
dat een herziening op diensten niet geheel is uit te sluiten indien het om
«onechte» diensten gaat, lees ik namelijk niet met zoveel woorden
in het arrest. Wat daar verder echter van zij, dat een herziening op «echte»
(kostbare) diensten mogelijk is – zoals hiervóór ook door
mij beargumenteerd – wordt in het arrest in ieder geval niet weersproken. De leden van de PvdA-fractie vragen ook naar de invloed van artikel 29,
eerste lid, onderdeel a, van de Wet OB, op de voorstellen met betrekking tot
de «normale» waarde.Alvorens daar op in te gaan, schets ik in het kort de betekenis van artikel
29. In de omzetbelasting speelt het factuurstelsel een belangrijke rol als
het gaat om de afdracht en de aftrek van BTW. De afdracht van de BTW door
de leverancier/dienstverrichter aan de Belastingdienst, evenals de aftrek
van in rekening gebrachte BTW (de voorbelasting) door zijn afnemer, worden
namelijk gekoppeld aan het uitreiken van de factuur waarop de BTW in rekening
is gebracht. Door deze koppeling ontstaan problemen wanneer de afnemer de
vergoeding waarop de BTW betrekking heeft, niet (of niet volledig) betaalt.
De leverancier heeft de BTW dan namelijk al aan de Belastingdienst afgedragen,
terwijl hij de vergoeding (en de BTW daarover) niet ontvangt. De afnemer op
zijn beurt heeft de hem in rekening gebrachte BTW in voorkomend geval al als
voorbelasting afgetrokken. Aldus komt de belasting te drukken op de leverancier
van de prestatie in plaats van op de afnemer. Om dit ongewenste gevolg te
voorkomen bevat artikel 29 van de Wet OB thans:a. een correctieregeling voor de afdracht door de leverancier: de Belastingdienst
verleent aan de leverancier, op diens verzoek, teruggaaf van BTW voorzover
de vergoeding «niet is en niet zal worden ontvangen» (artikel
29, eerste lid, onderdeel a) of voorzover – in bepaalde situaties –
de al door de afnemer betaalde vergoeding door de leverancier wordt terugbetaald
(artikel 29, eerste lid, onderdeel b); alsmedeb. een correctieregeling voor de aftrek door de afnemer: de afnemer die
de BTW al in aftrek heeft gebracht, wordt die BTW verschuldigd op het tijdstip
waarop en voorzover «redelijkerwijs moet worden aangenomen dat hij de
vergoeding waarop dat bedrag betrekking heeft, niet of niet geheel zal betalen»,
doch uiterlijk twee jaren na de opeisbaarheid van de vergoeding (artikel 29,
tweede lid).Een nadere analyse van de relatie tussen artikel 29, eerste lid, onderdeel
a, en de toepassing van de normale waarde als bedoeld in het voorgestelde
artikel 8, vierde lid, van de Wet OB, brengt mij tot de conclusie dat het
gewenst is artikel 29 – en in lijn daarmee ook artikel 29a – aan
te passen. Het gaat daarbij om het volgende.Denkbaar is een situatie waarin gelieerde partijen jegens elkaar presteren
tegen een vergoeding van bijvoorbeeld 100 (de afnemer heeft die 100, samen
met de in rekening gebrachte BTW van 19, al betaald aan de leverancier en
de leverancier heeft die 19 afgedragen aan de Belastingdienst). Vervolgens
constateert de Belastingdienst dat de vergoeding te laag is en op basis van
het genoemde artikel 8, vierde lid (de normale waarde), bijvoorbeeld 300 had
moeten zijn. De leverancier krijgt dan over de «ontbrekende» 200
een naheffing van BTW (zijnde 38). In die situatie zou de leverancier, op
basis van de huidige tekst van artikel 29, eerste lid, onderdeel a, kunnen
stellen dat hij recht heeft op teruggave van die 38 omdat een deel van de
vergoeding – namelijk 200 – «niet is en niet zal worden
ontvangen». Hoewel het huidige artikel 29 uitsluitend de bedoeling heeft
om de BTW te corrigeren in situaties waarin achteraf blijkt dat de in rekening
gebrachte vergoeding niet (geheel) wordt ontvangen, lijkt de huidige tekst
ook in de beschreven situatie van een latere ophoging van de vergoeding als
gevolg van de toepassing van de normale waarde, een teruggave te impliceren.
Uiteraard is dat niet de bedoeling. Om daar geen misverstand over te laten
bestaan, wordt in de bij deze nota gevoegde nota van wijziging een aanpassing
van artikel 29 voorgesteld. Het huidige artikel 29, derde lid, voorziet al
in de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen
waarin artikel 29 niet van toepassing wordt verklaard, zij het alleen toegespitst
op de situatie waarin de vergoeding achteraf te hoog blijkt te zijn geweest
omdat de afnemer gebruik heeft gemaakt van een regeling die een korting voor
contante betaling toestaat. In de nota van wijziging wordt voorgesteld om dit derde lid – de mogelijkheid dus om bij algemene maatregel
van bestuur regels te stellen waarin artikel 29, eerste en tweede lid, niet
van toepassing worden verklaard – uit te breiden voor «gevallen
waarin de ondernemer die een prestatie verricht en diens afnemer ter zake
van hun overeenkomst, direct of indirect, niet handelen als zelfstandige partijen
als bedoeld in artikel 8, zevende lid, eerste en tweede volzin» van
de Wet OB. Op basis van deze delegatiebepaling ben ik voornemens artikel 3
van het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968– dat thans al de uitvoeringsregels
bevat voor het niet van toepassing zijn van artikel 29 in gevallen van korting
voor contante betaling – uit te breiden tot het hiervoor beschreven
geval waarin op basis van artikel 8, vierde lid, BTW wordt nageheven. Deze
delegatiebepaling biedt daarnaast de mogelijkheid tot snel ingrijpen (door
artikel 29 niet van toepassing te verklaren) in situaties waarin gelieerde
partijen op andere (oneigenlijke) wijze gebruik maken van de mogelijkheden
van artikel 29.Tot slot merk ik hier nog op dat de nota van wijziging ook voorziet in
een vergelijkbare aanpassing van het tweede lid van artikel 29a (artikel 29a
ziet – analoog aan artikel 29 – op de teruggaaf van BTW ter zake
van een intracommunautaire verwerving van goederen).De leden van de VVD-fractie vragen of de voorgestelde maatregel van artikel
8, vierde lid, van de Wet OB, betreffende de normale waarde, ook van toepassing
is bij de overdracht van gemeenschapsvoorzieningen door projectontwikkelaars
aan gemeenten en zo ja, wat hiervan de consequenties zijn.Hierop kan ik antwoorden dat het niet voor de hand ligt te veronderstellen
dat de onderhavige maatregel van toepassing is op de beschreven situatie,
nu ervan uitgegaan kan worden dat projectontwikkelaars en gemeenten normaliter
niet snel aan te merken zullen zijn als gelieerde partijen. Zoals gezegd treffen
de voorgestelde maatregelen alleen die situaties waarin betrokkenen niet handelen
als zelfstandige partijen en waarbij tegen een te lage prijs bedrijfsmiddelen
ter beschikking worden gesteld om een ongerechtvaardigd BTW-voordeel te behalen.
Het is niet goed voorstelbaar dat in het licht van de huidige marktverhoudingen
deze situaties zich voordoen tussen commerciële projectontwikkelaars
en gemeenten. Mocht daar echter wel sprake van zijn, dan zullen door de vormgeving
van het wetsvoorstel de maatregelen bewerkstellingen dat de kunstmatig lage
vergoeding voor de BTW wordt gecorrigeerd tot een niveau dat bij vrije mededinging
zou worden betaald.Voorts vragen deze leden waarom de herzieningsregeling op kostbare diensten
geen algemene werking krijgt maar wordt beperkt tot aan te wijzen gevallen
van oneigenlijk gebruik.Bij de vormgeving van de voorgestelde maatregelen is – indachtig
de strekking van dit wetsvoorstel – met name gefocust op situaties van
oneigenlijk gebruik c.q. op situaties dat door het ontbreken van een herzieningsmogelijkheid
op kostbare diensten, de betreffende dienst na afloop van het boekjaar van
ingebruikneming tegen een minimale BTW-druk in het exclusieve bezit komt van
niet-aftrekgerechtigde afnemers. Het probleem van het ontbreken van een herzieningsregeling
op kostbare diensten, heeft echter een breder bereik dan de hier behandelde
constructies. Hierbij kan gedacht worden aan investeringen in automatisering
of aan verbouwingen van onroerende zaken die voor de BTW niet kwalificeren
als levering van een onroerende zaak maar als een dienst. Ook in dergelijke
meer gangbare situaties kan een wisselend gebruik van een onroerende zaak
ertoe leiden dat onevenwichtigheden optreden met betrekking tot de aftrek
van voorbelasting, zoals ook al is aangeduid in noot 4 hiervoor. Vanuit de
praktijk en in de vakliteratuur is om die reden van verschillende zijden gepleit
voor de introductie van een herzieningsregeling op kostbare diensten, niet
zijnde leveringen van goederen. Mede gelet hierop en naar aanleiding
van de vraag van de leden van de VVD-fractie, zal de uitbreiding van de herzieningsregeling
tot kostbare diensten niet worden beperkt tot gevallen van (in)directe gelieerdheid.
De Zesde Richtlijn staat dit ook toe – zoals hiervoor is aangegeven –
dit ten antwoord op de vraag van deze leden. Hiermee zal worden bereikt dat
toepassing van de herzieningsregeling niet afhankelijk is van de fiscale status
van belanghebbenden en daardoor in de uitwerking verschillend zou uitpakken.
Met deze uitbreiding van de herzieningsregeling wordt zodoende een eventuele
verstoring van concurrentieverhoudingen voorkomen. Meer in het bijzonder wordt
voorkomen dat dit bij de overgang van de normale BTW-regeling naar de landbouwregeling
(en omgekeerd) – deze leden vragen daar specifiek naar – het geval
zou zijn.7. Begrip «gelieerde verhouding»De leden van de fractie van de VVD vragen wat de redenen zijn geweest
om het begrip «gelieerde verhouding» niet bij wet te regelen.
Zij vragen of de regering het standpunt deelt dat het definiëren van
dit begrip de rechtzekerheid ten goede zal komen. Graag verwijs ik deze leden
naar het vermelde in hoofdstuk 2 van deze nota. Door de invulling van dit
begrip niet in de wet vast te leggen, maar door in de Wet OB de mogelijkheid
te introduceren om bij ministeriële regeling nader te bepalen in welke
gevallen partijen al dan niet als zelfstandige partijen worden aangemerkt,
kan sneller en adequater worden ingespeeld op de ontwikkelingen die zich in
de praktijk voordoen. Op deze manier wordt voorkomen dat hier sprake is van
een betrekkelijk statisch begrip dat niet snel kan worden aangepast aan marktontwikkelingen.
Wat betreft de rechtszekerheid van deze wijze van wetgeving merk ik op dat
geschillen over onderwerpen die krachtens delegatiebepalingen nader worden
geregeld bij algemene maatregel van bestuur of bij ministeriële regeling –
net zo als geschillen over de toepassing van wettelijke bepalingen –
op de gebruikelijke wijze ter toetsing en beslissing aan de fiscale rechtscolleges
kunnen worden voorgelegd.8. Wijziging vrijstelling medische dienstenDe leden van de CDA-fractie constateren terecht dat de medische vrijstelling
uit de Wet OB nauwkeuriger wordt aangepast aan de bepalingen in de Zesde Richtlijn.
Hierdoor zullen bepaalde (para)medici naast vrijgestelde, ook belaste prestaties
gaan verrichten. Deze leden constateren dat dit een aanzienlijke verzwaring
van de administratieve lasten met zich brengt, nu de BTW die drukt op kosten
en investeringen gesplitst moet worden in een aftrekbaar en een niet-aftrekbaar
deel. Zij vragen vervolgens, mede indachtig twee openstaande prejudiciële
vragen over de medische vrijstelling, of alternatieve wijzigingen zijn overwogen
en waarom vooruitgelopen wordt op de antwoorden op deze prejudiciële
vragen. Ook de leden van de VVD-fractie doelen hierop. Gelet op het feit dat
bij de (para)medische sector geen sprake is van enige BTW-ontwijking, maar
slechts sprake is van een te ruime Nederlandse vrijstelling ten opzichte van
de Zesde Richtlijn, vragen zij of een overgangsregeling niet realistischer
is.De voorgestelde aanpassing van de medische vrijstelling komt – zoals
is aangegeven in de memorie van toelichting – voort uit een aantal arresten
van het Hof van Justitie van november 2003. Uit deze jurisprudentie volgt
dat de huidige medische vrijstelling in de Wet OB een ruimere reikwijdte heeft
dan de medische vrijstelling in de Zesde Richtlijn. Bepaalde medische activiteiten
die de Wet OB thans vrijstelt, kunnen indachtig deze uitspraken van het Hof
van Justitie niet langer in de vrijstelling delen. Nu de wet is gebaseerd
op de bepalingen uit de Zesde Richtlijn, en deze Richtlijn op overeenkomstige
wijze geïmplementeerd dient te worden in nationale belastingwetgeving,
is Nederland derhalve verplicht de wetgeving op dit punt aan te passen. Een
alternatieve regeling is geen optie en bovendien strijdig met
het EG-verdrag. Langer wachten met wetsaanpassing zou bovendien tot een inbreukprocedure
van de Commissie kunnen leiden. Voorts zij hierbij opgemerkt dat lidstaten
niet naar believen een vrijstelling ruimer kunnen interpreteren of uitbreiden
naar aanleiding van een hen onwelgevallige uitspraak van het Hof van Justitie.
Ook dient bedacht te worden dat deze jurisprudentie ruim anderhalf jaar geleden
is gewezen en genoegzaam bekend mag worden verondersteld bij betrokkenen nu
daar in de (fiscale) pers met een zekere regelmaat aandacht aan is geschonken.
Mij zijn overigens ook gevallen bekend dat met een beroep op de Richtlijn
c.q. de onderhavige jurisprudentie, bepaalde medische prestaties door medici
al in de BTW-heffing worden betrokken – terwijl de Wet OB deze prestaties
thans nog vrijstelt – om zo aftrek van voorbelasting te realiseren.
Een dergelijke praktijk kan bij voortgang ervan, leiden tot onwenselijke marktverstoringen
en dient mede om die reden te worden beëindigd.In antwoord op de vraag waarom vooruitgelopen wordt op twee openstaande
prejudiciële vragen – de leden van de CDA-fractie vragen daarnaar –
merk ik op dat van een vooruitlopen géén sprake is. Integendeel,
de regering hecht op dit punt juist aan continuering van de huidige wettelijke
bepalingen en uitvoeringspraktijk. De betreffende prejudiciële vragen
zijn toegespitst op de verwijzing in de medische vrijstelling uit de Wet OB
naar de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) en
hebben zodoende een geheel andere strekking dan de gewezen arresten van het
Hof van Justitie van november 2003. Zoals aangegeven in de memorie van toelichting
zie ik de uitkomst van deze procedures met vertrouwen tegemoet. Anticipatie
op een eventueel andersluidend oordeel van het Hof van Justitie acht ik op
dit moment dan ook niet zinvol en niet opportuun.De leden van de CDA-fractie merken voorts op dat de afschrijvingstermijn
voor medische apparaten vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) al sinds jaar en dag wordt vastgesteld op 10 jaar. Deze leden
vragen of dit naar het oordeel van de regering nog wel aansluit bij de bedrijfseconomische
werkelijkheid.Voor het merendeel van de vrije beroepsbeoefenaren in de zorg is inderdaad
de praktijk dat de afschrijvingstermijnen voor inventaris en instrumentarium
op 10% is gesteld. Tot op heden is de geldigheid van die afschrijvingstermijn
niet betwist. Mocht echter blijken dat deze afschrijvingstermijn niet meer
aansluit bij de bedrijfseconomische werkelijkheid, dan staat het de betreffende
beroepsgroep vrij om dit bij het College Tarieven Gezondheidszorg/Zorgautoriteit
i.o. (CTG/Zaio) aan te kaarten. Indien het CTG/Zaio eenzelfde mening is toegedaan,
zal het de beleidsregels in die zin kunnen aanpassen dat een ander afschrijvingspercentage
wordt gehanteerd. Tot op heden is echter, zoals gezegd, op dit punt geen vraag
voorgelegd aan het CTG/Zaio.De leden van de fractie van de PvdA vragen in hoeverre het splitsen in
vrijgestelde en niet-vrijgestelde prestaties nu al voorkomt of dat dit een
nieuw fenomeen voor betrokkenen is. Indien dit laatste het geval is, vragen
deze leden of de betrokkenen in staat zijn om deze wijziging al per 1 juli
2005 door te voeren in hun administratie.In bepaalde situaties in de medische sector is het splitsen in vrijgestelde
en niet-vrijgestelde prestaties op dit moment al aan de orde. Enkele voorbeelden
hiervan zijn de apotheekhoudend huisarts, de psycholoog die als mediator optreedt,
de levering door tandartsen van resten en afvallen van edele metalen, of de
fysiotherapeut die handelingen verricht die niet vallen onder de handelingen
waartoe hij krachtens de Wet BIG bevoegd is. Een dergelijke splitsing in vrijgestelde
en niet-vrijgestelde prestaties komt voort uit het feit dat de medische vrijstelling
beperkt is tot de diensten die de bedoelde beroepsbeoefenaar als zodanig verricht.
Daarnaast valt de levering van goederen door medici – met
uitzondering van de in de Wet OB genoemde levering van tandprothesen –
niet onder de vrijstelling, tenzij de levering van een goed opgaat in de medische
dienst. Uiteraard hebben niet alle medische beroepsbeoefenaren op dit moment
te maken met deze splitsingsproblematiek, maar daarvan hoeft ook niet per
definitie sprake te zijn onder de voorgestelde wijziging van de medische vrijstelling.
De wijziging van de medische vrijstelling ziet met name op de voorwaarde dat
de medische handeling wordt verricht met geen ander doel dan de bescherming –
inclusief instandhouding of herstel – van de gezondheid van personen.
Aan deze voorwaarde van zogeheten gezondheidskundige verzorging van de mens
zal naar mijn inschatting nog steeds bij veel medische behandelingen worden
voldaan, zodat van een omzetsplitsing ook niet in alle gevallen en sectoren
sprake hoeft te zijn. Dit ligt uiteraard anders met betrekking tot de in de
memorie van toelichting genoemde voorbeelden van prestaties die naar het oordeel
van het Hof van Justitie niet onder de medische vrijstelling vallen. Het gaat
daarbij met name om prestaties die niet primair tot doel hebben om de gezondheid
van de betrokken persoon te beschermen, zoals de afgifte van een medische
verklaring met het oog op toekenning van een oorlogspensioen, of het verrichten
van medisch onderzoek met het oog op een medisch rapport ter zake van aansprakelijkheid.
Het splitsen van omzet en administratie in vrijgestelde en niet-vrijgestelde
prestaties is overigens niet ongebruikelijk binnen de BTW. Naast de omzetsplitsing
naar verschillende BTW-tarieven heeft tevens een behoorlijk aantal belastingplichtigen
te maken met vrijgestelde en belaste prestaties en de hierbij behorende bepaling
van de hoogte van het recht op aftrek van voorbelasting. Deze splitsingsproblematiek
brengt voor een deel van de medische sector ontegenzeggelijk een verzwaring
van de administratieve lasten mee, maar gelet op de huidige stand van de automatisering
en de gebruikelijke toepassing daarvan in de medische sector, veronderstel
ik dat deze wijziging normaal gesproken geen noemenswaardige administratieve
problemen zou moeten opleveren. Mochten zich onverhoopt toch problemen voordoen
als gevolg van de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel, dan zal ik vanzelfsprekend
bezien of een – tijdelijke – faciliteit noodzakelijk is om betrokkenen
beter in staat te stellen hun administratie op orde te brengen om zo aan hun
fiscale verplichtingen te voldoen. Over het tijdstip vanaf welke de splitsingsproblematiek
zich als – voor bepaalde partijen – nieuw fenomeen gaat voordoen,
merk ik op dat dat niet 1 juli 2005 zal zijn (de oorspronkelijke streefdatum),
maar een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip dat niet zal zijn gelegen
vóór de plaatsing van onderhavige wet in het Staatsblad.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts aandacht voor de brief d.d.
12 mei 2005 van het De leden van de PvdA-fractie vragen voorts aandacht
voor de brief d.d. 12 mei 2005 van het Nederlands Instituut van Psychologen
(NIP) en vragen of kan worden aangegeven welke diensten van psychologen wel
en welke niet vrijgesteld zullen zijn van BTW.In de brief van het NIP wordt ingegaan op de gevolgen van de voorgestelde
wijzigingen voor de bedrijfsvoering en de maatschappelijke betekenis van zelfstandig
gevestigde psychologen. Het NIP realiseert zich terecht dat de voorgestelde
aanpassing aan de Zesde Richtlijn geboden is, maar voorziet een uitvoerige
discussie over de vraag welke diensten die door psychologen worden verricht
wel of niet onder het begrip «gezondheidskundige verzorging van de mens»
vallen. Hoewel ik me bewust ben van het feit dat wetsaanpassing vrijwel altijd
leidt tot nieuwe vragen over de toepassing ervan, deel ik de vrees van het
NIP voor een dergelijke uitvoerige discussie niet geheel. Uiteraard zijn situaties
voorstelbaar waarin niet duidelijk is of de prestatie primair tot doel heeft
om de gezondheid van de betrokken persoon te beschermen, of dat het primair
betrekking heeft op bijvoorbeeld het aanleren en bijschaven van persoonlijke vaardigheden. Anderzijds is het zo dat op basis van concrete
feiten en omstandigheden het doel van de betreffende prestatie normaliter
goed te kwalificeren zal zijn. Hierover zal in geval van twijfel ook overleg
plaats kunnen vinden tussen betrokkenen en de bevoegde belastinginspecteur.
Mochten zich in de uitvoeringspraktijk evenwel toch afbakeningsproblemen voordoen,
dan is het goed voorstelbaar dat daarover beleidsvoorschriften gepubliceerd
worden die duidelijkheid verschaffen over het antwoord op de vraag welke prestaties
door psychologen betrekking hebben op gezondheidskundige verzorging van de
mens. Dit ligt overigens anders bij reïntegratiemanagement, maar daarover
wordt op dit moment onder de huidige redactie van de medische vrijstelling
niet anders gedacht. Op grond van de criteria van het Hof van Justitie wordt
reïntegratiemanagement – dat overigens ook wordt aangeboden door
niet-psychologen en arbo-diensten – op normale wijze in de heffing betrokken.Tot slot maak ik in dit kader graag van de gelegenheid gebruik door nadrukkelijk
op te merken dat de voorgestelde aanpassing van de medische vrijstelling er
niet toe zal leiden dat de preventieve zorg en de jeugdzorg in geen geval
meer onder de medische vrijstelling geschaard kunnen worden. De medische vrijstelling
is slechts aangepast met het onderscheidende criterium dat voor toepassing
van de vrijstelling de betreffende medische handeling met geen ander doel
wordt verricht dan de bescherming van de gezondheid van de mens. Daarvan zal
in mijn perceptie in de preventieve zorg en de jeugdzorg in veel gevallen
sprake kunnen zijn.De leden van de VVD-fractie merken op dat huisartsen op korte termijn
geconfronteerd kunnen worden met BTW-heffing op bijvoorbeeld medische keuringen
en vragen of dit met de sector is gecommuniceerd. Tevens vragen ze wat voor
gevolg dit zal hebben voor de huisartsen en de administratieve lasten.Zoals hiervoor al is opgemerkt is het mogelijk dat huisartsen, evenals
andere medici, voor een deel van hun werkzaamheden in de BTW-heffing worden
betrokken. Het betreft dan met name de werkzaamheden die niet zien op de gezondheidskundige
verzorging van de mens. Voorbeelden van dergelijke werkzaamheden zijn reïntegratieonderzoeken
en medische onderzoeken die worden verricht met het oog op het verkrijgen
van een pensioen- of verzekeringsuitkering. In de commissie vrije beroepsbeoefenaren
van het College Tarieven Gezondheidszorg/Zorgautoriteit i.o. (CTG/Zaio) is
over deze wijziging van BTW-heffing over niet-geneeskundige verrichtingen
gesproken. De Landelijke Huisartsen Vereniging was hierbij aanwezig. Het CTG/Zaio
heeft de betreffende sectoren onder meer gevraagd aan te geven om welke verrichtingen
het naar hun mening zou gaan die nu nog vrijgesteld zijn, maar waarover in
de toekomst BTW wordt geheven. Het staat de sectoren vrij om een verzoek in
te dienen bij het CTG om de tarieven als gevolg van deze ontwikkeling aan
te passen. Het CTG behandelt vervolgens deze verzoeken volgens de gebruikelijke
procedure. Zoals ik al heb aangegeven zal de voorgestelde aanpassing van de
medische vrijstelling leiden tot enige verzwaring van administratieve lasten
en ga ik er, gelet op de stand van de automatisering en de gebruikelijke toepassing
daarvan in de medische sector, vanuit dat deze wijziging normaal gesproken
zonder noemenswaardige administratieve problemen zal verlopen. Mocht dit anders
zijn, dan zal ik uiteraard bezien of een – tijdelijke – faciliteit
noodzakelijk is. II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel A (artikel 2a van de Wet op de omzetbelasting
1968)De leden van de CDA-fractie constateren dat volgens de in artikel 2a,
eerste lid, onderdeel r, van de Wet OB op te nemen wettekst, het bij de introductie
van het nieuwe begrip «investeringsbedrijfsmiddelen» niet alleen
gaat om (on)roerende zaken, maar ook om een bepaalde soort diensten. Artikel
20, lid 4, van de Zesde Richtlijn – zo merken deze leden op –
geeft lidstaten echter slechts de bevoegdheid om het begrip «investeringsgoederen»
te definiëren. Deze leden vragen zich daarom af of de lidstaten wel de
ruimte hebben om onder «goederen» ook «diensten» te
laten vallen en wijzen de regering erop dat in het eerder in deze nota al
aangehaalde concept-richtlijnvoorstel (zie noot 2) juist wordt voorgesteld
om de Zesde Richtlijn op dit punt aan te passen. De leden van de CDA-fractie
ontvangen graag een reactie hierop.Voor die reactie verwijs ik deze leden naar hoofdstuk 6 van deze nota,
waarin ik heb uiteengezet dat de hier aan de orde zijnde kostbare diensten
kunnen worden aangemerkt als investeringsgoederen.De Staatssecretaris van Financiën,J. G. Wijn XNoot1Wet van 18 december 1995 tot wijziging van de Wet op de omzetbelasting
1968, de Wet op belastingen van rechtsverkeer en enkele andere belastingwetten
in verband met de bestrijding van constructies met betrekking tot onroerende
zaken (Stb. 659).XNoot1Voorstel van de Europese Commissie van 16 maart 2005 voor een richtlijn
van de Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG wat betreft bepaalde maatregelen
ter vereenvoudiging van de BTW-heffing en ter bestrijding van belastingfraude
en -ontwijking, en tot intrekking van bepaalde derogatiebeschikkingen (COM(2005)
89 definitief).XNoot1Artikel 5, lid 1, van de Zesde Richtlijn luidt: «Als levering van
een goed wordt beschouwd de overdracht of de overgang van de macht om als
eigenaar over een lichamelijke zaak te beschikken».XNoot2Aftrek is slechts mogelijk voorzover goederen en diensten worden gebruikt
voor belaste handelingen. Indien bijvoorbeeld in het jaar van aanschaf sprake
was van een belast gebruik – en dus van een volledige aftrek –
terwijl daar in latere jaren géén sprake meer van is, schrijft
artikel 20 van de Zesde Richtlijn voor, dat de oorspronkelijke aftrek moet
worden herzien. Het volgen van het gebruik gedurende de herzieningsperiode
en het vervolgens eventuele herzien van de oorspronkelijke aftrek, is dus
een correctiemechanisme dat bewerkstelligt dat sprake is van een juiste aftrek
in gevallen waarin de gebruiksduur zich over meerdere jaren uitstrekt. Of
het daarbij gaat om goederen of diensten is niet relevant.XNoot1Waarop de Commissie – illustratief – vervolgt met: «Als
gevolg hiervan hebben sommige lidstaten artikel 20, leden 2 en 3, niet toegepast
op diensten, ofschoon de Commissie zich ervan bewust is dat die aanpak de
mogelijkheid tot ontwijking heeft geopend». 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30061-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl