Drugs in ontwikkelingslanden; Nota 'Productie en Consumptie: twee zijden van het drugsprobleem in ontwikkelingslanden'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25658, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25658 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVElijst van gebruikte afkortingen Samenvattingalternatieve ontwikkelingliberaliseringinstitutionele ontwikkelingarmoedebestrijding en sociale ontwikkelinginternationale samenwerkingInleiding AchtergrondRelatie drugsproblematiek en «ontwikkeling»Gezamenlijke verantwoordelijkheid1. Ontwikkeling drugsproblematiek1.1. Meer gebruikers, nieuwe middelen1.2. Productie, afzet en economische waarde1.3. Sociale, economische en maatschappelijke gevolgen1.4. Alternatieve ontwikkeling2. Beleid internationale organisaties2.1. Verenigde Naties2.2. Europese Unie2.3. Overige regionale organisaties2.4. Dublingroep3. Bilaterale donoren en ngo's3.1 Nederland3.2 Overige bilaterale donoren3.3. Niet-gouvernementele organisaties (ngo's)4. Conclusies en besluiten 4.1. Alternatieve ontwikkelingbesluit4.2 Liberaliseringbesluit4.3. Institutionele ontwikkelingbesluit4.4. Armoedebestrijding en sociale ontwikkelingbesluit4.5. Internationale samenwerkingbesluitbesluitBIJLAGE 1 Omschrijving en definitiesBIJLAGE 2 Stand van zaken per regioA. AziëB. Latijns-Amerika en het Caribisch GebiedC. AfrikaD. Oost- en Midden-EuropaBIJLAGE 3 Overzicht van door Nederland gefinancierde projectenThailandThailandThailandThailandPakistanAfghanistanBoliviaBoliviaColombiaSurinameMidden-AmerikaJamaicaHaïtiNederlandse Antillen en ArubaMacedonië
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25658Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 104 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 658Drugs in ontwikkelingslandennr. 2NOTA INHOUDSOPGAVE Lijst van afkortingen2    Samenvatting3    Inleiding6   1.ontwikkeling
drugsproblematiek91.1.meer gebruikers, nieuwe middelen91.2.productie, afzet en economische waarde9 1.3.soc-
economische en maatschappelijke gevolgen10 1.4.alternatieve
ontwikkeling11    2.beleid internationale gemeenschap122.1.Verenigde Naties12 2.2.Europese Unie142.3.overige regionale organisaties15 2.4.Dublingroep16   3.bilaterale donoren en ngo's173.1.Nederland173.2.overige bilaterale donoren18 3.3.niet-gouvernementale
organisaties20    4.conclusies en besluiten214.1.alternatieve ontwikkeling21 4.2.liberalisering214.3.institutionele ontwikkeling21 4.4.armoedebestrijding
en sociale ontwikkeling22 4.5.internationale samenwerking22   bijlage 1 begrippen en definities24bijlage
2 stand van zaken per regio25bijlage 3 door Nederland gefinancierde
projecten35      lijst van gebruikte afkortingen AIDSAcquired
Immune Deficiency Syndrome BNPBruto Nationaal Product CECCommission
of the European Communities ESCAPEconomic and Social Commission
for Asia and the Pacific EUEuropese Unie FAOFood and
Agricultural Organisation FATFFinancial Action Task Force GOSGemenebest
van Onafhankelijke Staten GTZDeutsche Gesellschaft für Technische
Zusammenarbeit GVOGezondheidsvoorlichting-en Opvoeding HIVHumaan
Immuno-deficiency Virus ILOInternational Labour Organisation ILPESInstituto
Latino Americano de Prevencion y Educacion de Salud KabNAKabinet
voor Nederlands Antilliaanse en Arubaanse Zaken MATRAMaatschappelijke
Transformatie NGONon Governmental Organisation OASOrganisation
of American States ODAOverseas Development Assistance PAHOPan
American Health Organisation PSOProgramma Steun Oost- en Centraal
Europa SLORCState Law and Order Reconstruction Committee UNAIDSJoint
United Nations Programme on HIV/AIDS UNDCPUnited Nations Drugs
Control Programme UNDPUnited Nations Development Programme UNESCOUnited
Nations Educational, Social and Cultural Organisation USAIDUnited
States Agency for International Development VWSMinisterie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport WHOWorld Health OrganisationWTOWorld Trade OrganisationSamenvattingDeze Notitie beoogt de problematiek van productie en gebruik van verdovende
middelen te koppelen aan het beleid voor ontwikkelingssamenwerking. Aanleiding
hiervoor is het besef dat niet alleen de productie van verdovende middelen,
maar ook het (toenemend) gebruik ervan, voor veel ontwikkelingslanden een
verstoring betekent van een positieve ontwikkelingstrend. Bovendien is het
beeld van nog maar enkele jaren geleden, waarbij zich een internationale arbeidsverdeling
leek af te tekenen tussen enerzijds producenten-ontwikkelingslanden en anderzijds
consumenten-industrielanden, inmiddels grondig veranderd.In de inleiding wordt een aantal aspecten van drugsgebruik in ontwikkelingslanden
geschetst. Tevens wordt gewezen op de gezamenlijke verantwoordelijkheid, die
zowel de wereldgemeenschap als de consumerende en producerende landen hebben,
om het drugsprobleem aan te pakken. Overigens moet men zich daarbij realiseren
dat productie en consumptie van een aantal drugs traditioneel was –
en soms is – toegestaan in een aantal landen.In hoofdstuk 1 is een korte analyse gemaakt van enkele aspecten van de
drugsproblematiek in ontwikkelingslanden. De laatste jaren is deze problematiek
zowel groter als breder geworden: meer gebruikers, nieuwe middelen, ingrijpende
gevolgen op sociaal, maatschappelijk en economisch gebied. Daarnaast is er
een groeiende relatie waar te nemen tussen drugsgebruik en criminaliteit,
geweld en gewapende conflicten, waarbij tevens de mensenrechtenproblematiek
zich doet gelden.Internationaal wint steeds meer de gedachte veld dat de drugsproblematiek
niet op zichzelf staat, maar een voedingsbodem vindt in onder andere armoede,
uitbuiting en slecht beleid en bestuur. Gepoogd wordt om aan de productiekant
door programma's en projecten voor «alternatieve ontwikkeling»
de productie van drugsgewassen te verminderen. Hiermee is nog weinig positieve
ervaring opgedaan, tenzij alle betrokkenen op lokaal niveau meewerkten en
de programma's de bevolking meer boden dan louter landbouwactiviteiten.Hoofdstuk 2 bevat een overzicht van de drugsbestrijdingsactiviteiten in
internationaal kader. Allereerst komen de multilaterale organisaties aan bod.
Zowel de specifiek voor de drugsbestrijding- en controle opgezette organen,
zoals het United Nations Drugs Control Programme (UNDCP), als de organisaties
die aan drugsbestrijding doen voor zover dat in hun mandaat past, zoals de
Wereldgezondheidsorganisatie, (WHO).Vervolgens komt het beleid van de Europese Unie aan de orde. De drugsproblematiek
wordt bij de EU vanuit verschillende aspecten bekeken: gezondheid, handel,
het gemeenschappelijke buiten- en veiligheidsbeleid, ontwikkelingssamenwerking,
justitie en binnenlandse zaken. Voor de bestrijding van de problematiek stelde
de EU in 1995 een actieprogramma, het 66-puntenplan op.De EU werkt samen met een aantal andere westerse landen aan drugsbestrijding
binnen de zogeheten Dublingroep, opgezet als informeel overlegorgaan.Ook enige andere regionale verbanden, zoals de Organisatie van Amerikaanse
Staten (OAS), krijgen in dit hoofdstuk enige aandacht.Het beleid van Nederland en andere bilaterale donoren staat centraal in
hoofdstuk 3. Nederland pleit voor een krachtiger bestrijding van de internationale
drugshandel en voor intensivering van de internationale samenwerking op dit
punt. Ook vanuit ontwikkelingssamenwerking wordt gekozen voor ondersteuning
van activiteiten in internationaal kader, minder dan voor directe
bilaterale samenwerking. Om een bredere aanpak van de drugsproblematiek te
bevorderen biedt het 20/20-initiatief, gericht op verbetering van sociale
basisvoorzieningen in ontwikkelingslanden, goede aanknopingspunten.Van de overige bilaterale donoren heeft Duitsland het meest uitgewerkte
beleid voor drugsbestrijding in ontwikkelingslanden. Het gaat uit van drie
sporen: meer alternatieve inkomensbronnen voor producenten, meer aandacht
voor drugspreventie en steun aan lokale opsporings- en bestrijdingsapparaten.In hoofdstuk 3 is tevens aandacht voor de rol die particuliere organisaties
kunnen spelen bij de drugsbestrijding.In hoofdstuk 4 wordt uit de voorgaande hoofdstukken een aantal conclusies
getrokken, gevolgd door onderstaande beleidsbeslissingen: alternatieve ontwikkelingNederland geeft geen steun aan op zichzelf staande programma's en
projecten gericht op alternatieve ontwikkeling, maar beziet wel de mogelijkheid
in het kader van lopende geïntegreerde rurale ontwikkelingsprogramma's
aktiviteiten te ondersteunen die de teelt van drugsgewassen in de betreffende
regio's kunnen reduceren (o.a. bevordering van teelt van alternatieve akkerbouwgewassen
naast de bestaande drugsgewassen).liberaliseringNederland zal zich er in EU- en WTO-verband voor blijven inspannen
dat bestaande handelsbelemmeringen voor ontwikkelingslanden ten aanzien van
landbouwgewassen verder worden teruggedrongen.institutionele ontwikkelingNederland stelt via het UNDCP en de VN Comission on Narcotic Drugs
middelen beschikbaar voor institutionele ontwikkeling als hier boven bedoeld.De training en opleiding van personeel dat betrokken is bij de drugsbestrijding
zou overigens niet beperkt moeten blijven tot overheidskader, maar dient ook
vertegenwoordigers van daarvoor in aanmerking komende particuliere organisaties
te omvatten.Voorts stelt Nederland deskundigen ter beschikking die kunnen assisteren
bij de verbetering van de regelgeving op drugsterrein in ontwikkelingslanden.
Aan Nederlandse zijde worden hierbij ook andere ministeries (Justitie, Binnenlandse
Zaken, VWS) en ngo's betrokken.armoedebestrijding en sociale ontwikkelingIn het kader van armoedebestrijding en het beleid ten aanzien van
sociale basisvoorzieningen (het zogeheten 20/20 initiatief) zal de drugsproblematiek
onderdeel worden van het ontwikkelingsbeleid. Dit kan via het bi- en het multilaterale
kanaal en waar mogelijk via particuliere organisaties. Preventie, dienst-
en hulpverlening en opvang hebben prioriteit. Aandacht voor de sociaal- economische
achtergronden van de drugsproblematiek zal eveneens aan de orde komen.Het 20/20 initiatief geeft tevens de mogelijkheid tot afstemming
met andere donoren.internationale samenwerkingInternationale samenwerking bij de bestrijding van de drugs blijft
het uitgangspunt van het Nederlandse beleid. Conform eerdere beleiduitspraken,
zoals in de Nota Drugsbeleid, zal ons land er daarom ook voor pleiten meer
dan tot op heden de problematiek te bezien vanuit de vraagzijde om zodoende
een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het gebruik.Gezien de relatie tussen de drugsproblematiek en ontwikkeling, maakt ontwikkelingssamenwerking deel uit van de interdepartementale overlegstructuur
die ten behoeve van internationale activiteiten functioneert.Nederland steunt het UNDCP bij regionale- en landenspecifieke aktiviteiten
op multilateraal niveau waartoe het nieuwe mandaat van deze organisatie haar
de bevoegdheid geeft.Bijlage 1 bevat een verklarende begrippenlijst betreffende diverse soorten
verdovende middelen (drugs).In bijlage 2 wordt per regio in vogelvlucht een beschrijving gegeven van
de drugsproblematiek gebaseerd op zo recent mogelijke gegevens van o.a. UNDCP,
de WHO, de Europese Commissie en een aantal niet-gouvernementale organisaties
(ngo's). De hierbij gebruikte cijfers zijn slechts indicatief; verschillende
organisaties hanteren vaak verschillende cijfers.In bijlage 3 is geïnventariseerd welke activiteiten de afgelopen
jaren in het kader van ontwikkelingssamenwerking zijn genomen ter bestrijding
van de internationale drugsproblematiek en – voor zover bekend –
met welk resultaat. Inleiding AchtergrondIn de Memorie van Toelichting op de begroting van Ontwikkelingssamenwerking
1996 van het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt de verwachting uitgesproken
dat de samenhang tussen (onder-) ontwikkeling en beleidsthema's als migratie,
drugsproblematiek en internationale criminaliteit steeds meer op de voorgrond
zal treden. Gesteld wordt dat ontwikkelingssamenwerking, als onderdeel van
internationale samenwerking in breder verband, een bijdrage kan leveren aan
de formulering van beleid gericht op deze vraagstukken.In de Memorie van Toelichting van 1997 wordt een beleidsnotitie aangekondigd
met daarin opgenomen maatregelen om in overeenstemming met het huidige ontwikkelingsbeleid,
een bijdrage te leveren aan de aanpak van de drugsproblematiek in ontwikkelingslanden.
Uiteraard is bij het opstellen ook advies gevraagd met de betrokken vakdepartementen:
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Justitie.Een aantal ngo's, zowel in Nederland als daarbuiten, hebben eveneens elementen
aangedragen die in de tekst verwerkt zijn.De Notitie bespreekt de relatie tussen de drugsproblematiek en ontwikkeling,
en tracht enige recente internationale trends op dit terrein te onderscheiden.
Nagegaan wordt, of er voor Nederland als donorland, in navolging van bijv.
Duitsland dat al enige jaren een aktieprogramma voor drugsbestrijding in zijn
ontwikkelingsbeleid heeft opgenomen, reden is voor een meer toegespitst beleid
voor drugsbestrijding in ontwikkelingslanden. Dit zou kunnen worden ingepast
in het beleid gericht op het verbeteren van de sociale basisvoorzieningen,
zoals dit tijdens de Sociale Top van 1995 in Kopenhagen is geformuleerd.1Relatie drugsproblematiek en «ontwikkeling»In deze Notitie staat de situatie in ontwikkelingslanden centraal. Dit
houdt in dat zowel wordt ingegaan op de aanbodkant als op de vraagzijde, gezien
het toenemende drugsgebruik in ontwikkelingslanden zelf. Dit gebruik wordt
niet alleen gestimuleerd in producerende en exporterende landen, maar ook
in landen die een rol spelen in de doorvoer.Producenten hebben jarenlang fors kunnen profiteren van een sterk toegenomen
internationale vraag. Productie en handel spelen zich vrijwel uitsluitend
af in illegale circuits waartegen de internationale gemeenschap zich nauwelijks
blijkt te kunnen verweren. Bijkomend probleem is dat de georganiseerde misdaad
handig gebruik weet te maken van de gebrekkige rechtsnaleving in landen die
zich in een transitie- of wederopbouwproces bevinden. Zo is een situatie ontstaan
waarin producenten en handelaren een zodanige machtsfacor vertegenwoordigen,
dat nationale overheden afgeschrikt worden in te grijpen. In een aantal gevallen
zijn (lokale) overheden zelf betrokkene.Daarnaast blijkt dat internationale organisaties moeilijk tot eenzelfde
beleidslijn kunnen komen. Dat kan deels verklaard worden uit de veelal kunstmatig
in stand gehouden tegenstelling tussen de strafrechtelijke aanpak (law inforcement)
en de visie waarin ook aandacht is voor de achterlig- gende problemen zoals
armoede en de uitbuiting van de lokale bevolking.De intensieve teelt van opium, cocaïne, cannabis en marihuana en
daar- aan verwante producten heeft in veel landen geleid tot het onttrekken
van vruchtbare gebieden aan de lokale voedselproductie. Anderzijds
biedt de drugsteelt de plattelandsbevolking een mogelijkheid inkomen te verwerven.Een
eenduidige definitie van «het drugsprobleem» is niet te geven.
In een aantal culturen is (beperkt) drugsgebruik vaak gebaseerd op eeuwenoude
gebruiken en tradities, en daarom geaccepteerd. Het gebruik van drugs zal
in zo'n context niet als een maatschappelijk probleem worden gezien, althans
niet door de lokale bevolking. Gebruik van ganja en coca in het Caribisch
Gebied en Latijns-Amerika bijvoorbeeld, is tot voor kort nooit gezien als
een maatschappelijk probleem. De huidige wijze van drugsbestrijding, die grote
nadruk legt op het tegengaan van de productie van hennep, papaver of cocablad,
heeft ook grote en soms negatieve invloed op traditioneel, lokaal gebruik
omdat het leidt tot criminalisering van gebruik met alle sociale en politieke
gevolgen vandien.In de regel wordt van een maatschappelijk probleem gesproken als «de
economische en sociale gevolgen van drugsgebruik, alsmede de gevolgen voor
de volksgezondheid algemeen onaanvaardbaar worden geacht».2Alhoewel er inmiddels meer bekend is over de negatieve gevolgen van drugsgebruik
en -handel dan een aantal jaren, is het inzicht in de reikwijdte van de problematiek
nog beperkt. Nadere aandacht is bijvoorbeeld nodig voor de mate van (culturele)
acceptatie van het gebruik in een land of regio. Ook moet een beter onderscheid
gemaakt worden tussen hard en soft drugs, elk met hun eigen produktie- en
afzet-circuit.Aan de vraagkant is de afgelopen jaren het besef gegroeid dat bij de bestrijding
van overmatig drugsgebruik de achterliggende oorzaken niet langer onbesproken
kunnen blijven. In ontwikkelingslanden spelen vooral de slechte leefomstandigheden
een rol, bijvoorbeeld het ontbreken van werk en goede onderwijs- en gezondheidsvoorzieningen.In de industrielanden kon het drugsgebruik oorspronkelijk vooral verklaard
worden als welvaartsverschijnsel. Het werd vaak gezien als een uiting van
maatschappelijke onvrede onder jongeren. Maar ook in de geïndustrialiseerde
wereld is het drugsgebruik inmiddels wijd verbreid onder sociaal-economisch
zwakkere groepen en minderheden. Gezamenlijke verantwoordelijkheidHet internationale aspect van de drugsproblematiek vraagt om vergaande
samenwerking over de grenzen heen. Dat werd al vroeg ingezien. De eerste,
hoewel nog losse, vorm van samenwerking kwam tot stand met de Internationale
Opium Conventie (Den Haag, 1912). Van een verbod op het gebruik van verdovende
middelen, was nog geen sprake, evenmin van internationale controle op de handel.Latere verdragen zijn het Enkelvoudig verdrag inzake verdovende middelen
(1961) en het Verdrag inzake psychotrope stoffen (1971).Voor veel landen, waaronder Nederland, was en is het uitgangspunt bij
de bestrijding van het drugsprobleem het beginsel van gedeelde verantwoordelijkheid:
zowel ontwikkelings- als industrielanden moeten maatregelen treffen. Dit streven
komt tot uiting in het VN-Verdrag inzake de sluikhandel in verdovende middelen
en psychotrope stoffen (1988). Dit verdrag regelt onder andere de samenwerking
tussen productie- en consumptielanden bij opsporing en vervolging van drugsdelicten
en samenwerking bij het optreden tegen «drugsschepen» buiten de
territoriale wateren. De meeste drugsproducerende landen ondertekenden het
verdrag inmiddels; een aantal heeft het ook geratificeerd. Met de Verenigde
Staten (VS), het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS), de Andeslanden
en een aantal Aziatische landen zijn nadere uitwerkingen overeengekomen. Om tot een betere internationale samenwerking en coördinatie te komen,
troffen de Verenigde Naties in 1988 enkele maatregelen. Er kwam een actieprogramma,
Global Programme of Action, het bestrijdingsprogramma UNDCP (United Nations
Drugs Control Programme), een uitvoerende controle-organisatie (International
Narcotics Control Board) en een beheersraad (UN Commission on Narcotic Drugs),
zie verder par. 4.1.Sinds de aanvaarding van het Global Programme of Action is het terugdringen
van de vraag (demand reduction) naar verdovende middelen een integraal onderdeel
geworden van officiële bestrijdingsprogramma's in veel ontwikkelingslanden.
In een aantal landen worden inmiddels dergelijke programma's en projecten
uitgevoerd. Meestal beperken nationale bestrijdingsorganen zich tot de coördinatie
van aktiviteiten die door andere instanties worden uitgevoerd en houden zij
zich niet bezig met de formulering van beleid of de uitvoering van eigen programma's.
Naast overheidsdiensten zijn particuliere organisaties en in sommige landen
ook de massamedia een aktievere rol gaan spelen in de strijd tegen drugs.Thailand is één van de weinige landen die over een eigen
beleid en uitvoeringsstrategie beschikt om de drugsproblematiek te bestrijden.
De ervaringen hiermee, met name in termen van voortgangscontrole op het gevoerde
beleid, zijn tot nu toe goed geweest. Thailand zou een voorbeeldfunctie in
de regio kunnen vervullen, hoewel de omstandigheden nergens geheel identiek
zijn. Uitwisseling van kennis en ervaring tussen landen onderling zijn in
ieder geval belangrijk.De vraag bepaalt het aanbod. Gelet op de hoge winstmarges die te halen
zijn bij zowel de productie als in de handel van drugs, zal het aanbod altijd
de vraag blijven volgen. Het is daarom niet realistisch van ontwikkelingslanden
te eisen dat zij bij een groeiende vraag komen tot een vermindering van productie,
bijvoorbeeld door over te schakelen op andere landbouwproduktie. Dit laatste
vereist een ingrijpende omschakeling van de lokale produktiestructuur met
alle sociale, economische en ook culturele gevolgen vandien. Tegelijkertijd
zien we dat de markten in de industrielanden voor deze «alternatieve»
landbouwprodukten lang niet altijd open staan.Tijdens de Uruguay Ronde is afgesproken dat eind 1999 de onderhandelingen
over verder-gaande liberalisering van de landbouwsector in de wereldhandelsorganisatie
WTO opnieuw van start zullen gaan. Hierop vooruitlopend zou de Europese Unie
moeten beginnen aan de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.
Vooralsnog zijn de onderhandelingen hierover niet op gang gekomen. De terughoudendheid
van de meerderheid van de Europese landen om op dit vlak vooruitgang te boeken
kwam tot uitdrukking bij de totstandkoming van het Europees Raadsvoorstel
ter verruiming van de markttoegang voor de Minst Ontwikkelde Landen (MOL's). 1. Ontwikkeling drugsproblematiekIn dit hoofdstuk wordt in kort bestek ingegaan op enkele aspecten van
de drugsproblematiek, met name in ontwikkelingslanden, zoals gebruik, productie,
handel en de sociale, economische en maatschappelijke effecten. 1.1. Meer gebruikers, nieuwe middelenSinds de machtsverhoudingen in de wereld aanzienlijk zijn veranderd door
het uiteenvallen van het Oostblok, is de productie van en handel in verdovende
middelen onderhevig aan expansie en diversificatie.Het aantal drugsverslaafden stijgt nog voortdurend en beperkt zich al
enige tijd niet meer tot de rijke industrielanden. In veel producerende- en
transitolanden heeft het gebruik van verdovende middelen de laatste jaren
een verontrustende omvang gekregen. Het zijn vooral de sociaal zwakkeren,
waaronder veel (straat)kinderen die de realiteit ontvluchten door drugsgebruik.
In veel arme landen is bovendien een toenemend gebruik te constateren van
zogeheten quasi drugs als het snuiven van lijm en andere chemische producten.
Deze gebruikers zijn zeer vatbaar over te stappen op andere drugs.In grote steden in Azië en Latijns-Amerika is het drugsprobleem inmiddels
net zo omvangrijk geworden als in de VS en West-Europa. Ook in productieregio's
op het platteland neemt het gebruik toe.Een paar voorbeelden: in Pakistan wordt de lokale vraag naar heroïne
van tussen de twee en drie miljoen verslaafden thans groter geschat dan die
in geheel West-Europa en in India wordt het aantal verslaafden officieel op
7 miljoen geschat.Tegelijk met de toename van het drugsgebruik is het patroon van drugsgebruik
ingrijpend gewijzigd. Er is een verschuiving opgetreden van oraal gebruik
naar toediening via injecties, met als bijkomend resultaat dat door gezamenlijk
gebruik van naalden en spuiten, het hiv-virus de kans krijgt zich snel te
verspreiden. Grote delen van de wereld -Azië, Latijns-Amerika, het Caribisch
Gebied, de landen rond de Middelandse Zee en in Oost-Europakennen een groeiend
aantal hiv-positieve verslaafden.Voorts is ook het gebruik van de synthetische drugs, zoals amfitamines
en (op chemische wijze bereide) psychotrope stoffen, over de hele linie sterk
toegenomen, met name in de westerse wereld. 31.2. Productie, afzet en economische waardeUit cijfers van het UNDCP blijkt dat de produktie van papaver (waaruit
opium en heroïne worden gewonnen) en cocablad (grondstof voor de produktie
van cocaïne en crack) de afgelopen jaren fors is gestegen. Het indexcijfer
voor de produktie van papaver steeg van 100 in 1985 tot 340 in 1995, de produktie
van cocablad nam in dezelfde periode toe van 100 tot 220. Deze ontwikkeling,
gevoegd bij de stijging van de productie van industriële drugs, gaat
gepaard met een voortdurende daling van de consumentenprijs.In de produktie van verdovende middelen zijn de afgelopen jaren verschuivingen
opgetreden, vooral in Latijns-Amerika. In Bolivia en Colombia, bijvoorbeeld,
steeg de produktie van cocaïne met een kleine 10 000 ton in de periode
1991–1993, waar echter een daling met meer dan 70 000 ton in Peru
tegenover stond.De productie van heroïne is geconcentreerd in de Gouden Driehoek
in Zuid-Oost Azië (Birma, Laos, Thailand en Yunnan provincie in China)
en de Gouden Halve Maan in Zuid-West Azië (Afghanistan, Pakistan, Iran).
De productie nam de afgelopen jaren licht toe en werd door UNDCP in 1995 op
4600 ton geschat. De VS blijven de belangrijkste afzetmarkt, al moet de export naar Europa
niet worden verwaarloosd. De vraag naar cocaïne en heroïne in Oost-Europa
en de Baltische staten is fors toegenomen zoals blijkt uit rapportages van
de WHO.4 De laatste jaren neemt ook een land
als Australië steeds meer heroïneprodukten af. Crack wordt, naast
de VS, ook in Europa en het Caribisch Gebied populair.Het is moeilijk een betrouwbare schatting te maken van de hoeveelheid
geld die omgaat in de internationale handel in drugs. Volgens Interpol staan
drugs nu op de zevende plaats van de inter-nationaal meest verhandelde produkten5. De jaarlijkse omzet in drugs wordt door Interpol wereldwijd
op fl. 680 miljard geschat, waarvan de helft heroïne en eenderde cocaïne.
Interpol schat de winst die de grote drugskartels maken op minstens fl. 250
miljard per jaar.Volgens het UNDCP bedraagt de waarde van de invoer door gebruikerslanden
60 tot 100 miljard dollar per jaar met een geschatte straatwaarde van het
eindprodukt van zeker 300 miljard dollar. De producerende landen ontvangen
niet meer dan 10 % van deze eindwaarde, al gaat het in «top-landen»
als Bolivia, Colombia, Peru en Afghanistan altijd nog om zeer grote bedragen.61.3. Sociale, economische en maatschappelijke gevolgenDe laatste jaren neemt de aandacht voor de economische en sociale gevolgen
van het drugsgebruik toe. De financiële kosten in gebruikerslanden werden
in 1996 door de International Narcotics Control Board geschat op tussen 0,8
en 1,5 % van het BNP. Dit betreft de drugsgerelateerde criminaliteit met de
daaraan verbonden kosten voor politie en justitie.De kosten voor gezondheidszorg van een drugsverslaafde worden 80 % hoger
geschat dan van een gemiddelde burger in dezelfde leeftijdsgroep. Volgens de Control Board leidt de produktie van drugs slechts in enkele
landen in Azië en Latijns-Amerika tot meer werkgelegenheid.Het probleem van het witwassen van drugsgelden doet zich vooral voor in
de gebruikerslanden, vervolgens in de doorvoerlanden en pas in de laatste
plaats in de landen die de grondstoffen leveren. Het wit-wassen heeft ernstige
gevolgen in macro-economisch opzicht en werkt tevens verstorend op de lokale
economie.De te Parijs gevestigde Financial Action Task Force (FATF) heeft in 1996
het Internationale Monetaire Fonds (IMF) verzocht hiernaar een diepgaande
studie te maken. De resultaten daarvan worden in de loop van 1997 verwacht.7Ontwikkelingslanden kampen met een veelheid aan drugsgerelateerde problemen.In sommige grote steden in de Derde Wereld is aan drugsgebruik gerelateerde
criminaliteit vergelijkbaar met die in steden in Europa en Noord-Amerika.
Volgens informatie van de WHO is daarbij sprake van een sterke stijging in
steden van Oost- en Zuidelijk-Afrika. Daarnaast is een toename merkbaar van
aan drugsgebruik gerelateerd geweld, criminaliteit, corruptie en sociale problemen
op gezins- en gemeenschapsniveau.In producerende gebieden op het platteland wordt niet alleen (vruchtbaar)
land ontrokken aan de voedselproductie, ook wordt de beschikbare arbeidskracht –
soms onder dwang – ingezet voor het oogsten van drugs, hetgeen de «normale»
landbouwactiviteiten ernstig verstoort. Dit probleem heeft, met name in Latijns-Amerika,
ook een politiek dimensie vanwege de nauwe verbondenheid tussen Guerilla en
Narcos, die samen hele regio's in hun macht houden. Twee aspecten dienen in deze Notitie niet onvermeld te blijven: de rol
die drugs spelen bij gewapende conflicten de relatie tussen drugs en mensenrechten.In oorlog is drugsgebruik bij de strijdende partijen geen uitzondering,
zoals onder andere in het geval van de jongenssoldaten in Liberia en Sierra
Leone. Daarnaast zal de internationale gemeenschap oog moeten hebben voor
het feit dat gewapende conflicten in een aantal gevallen (Afghanistan, Sri
Lanka) gefinancierd worden uit de opbrengsten van drugshandel.In landen als Bolivia, Colombia en Myanmar staat de locale bevolking bloot
aan repressieve maatregelen van zowel de grote drugsproducenten als de overheid.
In Bolivia en Colombia leidt de repressie tot het opsluiten van boeren en
tot het massaal vernietigen van landbouwgebieden die voor coca-teelt gebruikt
zouden kunnen worden.De onderdrukking raakt vooral de meest kwetsbare groepen, terwijl de grote
producenten/ handelaren veelal buiten schot blijven.8De aandacht voor de relatie tussen mensenrechten en de positie van druggebruikers
is tot op heden gering geweest. De wijze waarop zij in gevangenissen worden
behandeld is door Amnesty International gesignaleerd.91.4. Alternatieve ontwikkelingHet lijkt makkelijk: ontmoedig de teelt van gewassen die als (grondstof
voor) drugs dienen en stimuleer de teelt van andere, alternatieve, gewassen
die bijdragen aan de voedselzekerheid en die de betrokken boeren aan inkomen
helpen. De praktijk leert echter dat deze strategie te simpel is. Berucht
zijn de voorbeelden uit Zuid-Oost-Azië waar grootschalige campagnes gericht
op uitroeïng van drugsteelt en stimulering van landbouwontwikkeling door
gebrek aan medewerking van (locale) overheden en de boeren jammerlijk faalden.
Een uitzondering in deze regio vormt Laos, waar een pilotproject van het UNDP,
naast landbouwactiviteiten, ook verbetering van de infrastructuur en gemeenschapsontwikkeling
omvatte. Het project kon op goede medewerking van zowel bevolking als autoriteiten
rekenen met als direct gevolg dat de drugsteelt in de betreffende regio beduidend
afnam. Esentieel hierbij was de vrijwillige medewerking van de boeren en hun
organisaties.De meeste ervaring met alternatieve ontwikkeling is opgedaan in Latijns-Amerika.
In Bolivia zijn tal van dergelijke programma's opgezet en vervolgens mislukt
omdat ze te weinig waren ingebed in de lokale cultuur en te weinig duurzame
aktiviteiten bevatten. Vaak waren de boeren er niet van begin af aan bij betrokken.
In Peru blijkt men geleerd te hebben van de fouten die elders zijn gemaakt.
Naast diversificatie van de landbouw wordt hier aandacht besteed aan versterking
van boerenorganisaties, verbetering van de kredietverlening, gezondheidszorg
en onderwijs. Hier speelde vrijwillige boerenparticipatie een belangrijke
rol.2. Beleid internationale organisatiesIn dit hoofdstuk zal worden nagegaan hoe internationale organisaties de
laatste jaren op de drugsproblematiek hebben gereageerd waarbij ondermeer
de verschillende organen van de Verenigde Naties en de Europese Unie aan de
orde zullen komen. 2.1. Verenigde NatiesHet eerder genoemde verdrag inzake sluikhandel vormt de belangrijkste
internationale regelgeving op het gebied van drugsbestrijding. Het verscherpte
toezicht op de controle van produktie, handel en gebruik van verdovende middelen
wordt uitgeoefend door de International Narcotics Control Board.Deze organisatie streeft ernaar om de teelt, produktie, handel en gebruik
van drugs te beperken tot een omvang die nodig is voor medische en wetenschappelijke
doeleinden. De Board brengt jaarlijks verslag uit over de drugscontrole wereldwijd
en vestigt regelmatig de aandacht van de regeringen op tekortkomingen en zwakke
punten in nationale controle op de naleving van internationale verdragen.
De Board is ook betrokken bij training van personeel dat is belast met drugscontrole
(in 1994 in Midden-Amerika, het Caribisch Gebied, Oost- en Zuidelijk-Afrika
en West-Azië).Hulp is bijvoorbeeld nodig bij het in kaart brengen van het drugsprobleem
per land, zowel de aanbod- als de vraagkant. Volgens de bovengenoemde Control
Board (cijfers uit 1994) beschikken de meeste landen niet over harde gegevens
over de omvang van het drugsgebruik en het soms voorkomende excessieve gebruik
op medisch voorschrift. De Board stelt vast dat niemand zich eigenlijk stoort
aan de afspraak om te komen tot reductie van de vraag ondanks de geldende
internationale regels die bepalen dat drugs alleen op goede medische gronden
mogen worden voorgeschreven.Het United Nations Drugs Control Programme (UNDCP) is actief op verschillende
niveaus. Op nationaal niveau via assistentie aan nationale programma's gebaseerd
op zogeheten drug control master plans. Dit zijn multidisciplinaire beleidsplannen
die het gehele drugsprobleem bestrijken. Hierbij ligt de nadruk op versterking
van institutionele en wettelijke kaders die van belang zijn voor de planning
en uitvoering van drugsbestrijding. Op (sub-)regionaal niveau vervult het
UNDCP een belangrijke initiërende rol door per regio overheidsdiensten
en particuliere organisaties bij elkaar te brengen. Wereldwijd verleent het
UNDCP steun bij de opstelling, ratificering en uitvoering van regelgeving
inzake verdovende middelen. Tenslotte is de organisatie binnen het VN-systeem
belast met de coördinatie van aktiviteiten op het terrein van de drugsbestrijding.Het aantal via het UNDCP gefinancierde activiteiten is de laatste jaren
sterk toegenomen. Het grootste deel van het budget bestemd voor regionale
activiteiten (40 procent) ging in 1996 naar Latijns-Amerika en het Caräibisch
gebied. De helft hiervan was bestemd voor alternatieve plattelandsontwikkeling
en een kwart voor institutionele ondersteuning en training van onder andere
politie- en douanepersoneel. Het UNDCP-budget voor Azië bedroeg in 1996
ruim een kwart van het totaal. Hier probeert men vooral bestaansmiddelen voor
de arme bevolking te ontwikkelen. Ook worden nationale diensten die belast
zijn met de drugsbestrijdings versterkt. Voor Afrika had het UNDCP in 1996
vijf procent van de regionale begrotingsmiddelen beschikbaar, veel minder
dan voor Europa en Noord- Amerika. In Afrika ligt de nadruk op beperking van de vraag naar verdovende middelen (voorlichting, onderwijs) en
op institutionele steun (verbetering wetgeving en versterking van overheidsdiensten).Het UNDCP beschikte voor de periode 1994/95 over een budget van bijna
US$ 190 miljoen; voor de periode 1996/97 is het voorziene budget US$ 152 miljoen.
Dit betreft het reguliere budget. Daarnaast ontvangt het UNDCP jaarlijks aanzienlijke
bedragen voor extra-budgetaire activiteiten, zoals de bovengenoemde regionale
programma's.De financiering van het UNDCP de laatste jaren steeds problematischer
geworden vanwege de algemene begrotingsperikelen van de VN en de teruglopende
contributies van enkele belangrijke donoren. Pogingen om de donorkring uit
te breiden strandden de afgelopen jaren op bezuinigingsdrift en onwil. Het
UNDCP meent dat de internationale gemeenschap de ernst en omvang van het drugsprobleem
wel heeft onderkend en een zekere prioriteit heeft gegeven, maar tegelijkertijd
verzuimt om de benodigde middelen beschikbaar te stellen.Er is de afgelopen jaren, naast lof, ook veel kritiek geweest op het UNDCP.
De organisatie was niet in staat zijn programma's op een behoorlijke wijze
te monitoren en te evalueren. Ook was er onvoldoende aandacht voor de positie
van vrouwen bij de produktie en handel.Voorgesteld is het UNDCP samen te voegen met de (eveneens in Wenen gevestigde)
UN Crime Prevention Branch. Deze samenvoeging maakt onderdeel uit van de algehele
reorganisatie van de VN, die recentelijk door de secretaris-genenaal is aangekondigd.De Commission on Narcotic Drugs is het beleidsbepalende orgaan van het
UNDCP.De ILO kent programma's gericht op preventie van drugsgebruik op de werkplek
(bijvoorbeeld het opstellen van handleidingen en codes) waarbij werkgevers,
werknemers en overheden samenwerken. ILO, WHO en UNDCP hebben voorts een gezamenlijk
programma ter preventie van drugs- en alcoholmisbruik via vakbonden en voorlichtingscentra
in bedrijven in Latijns-Amerika en Zuid-Oost-Azië.De FAO is in haar beleid zeer afhankelijk van de VS. Decennia lang werd
aan diverse ontwikkelingslanden op grote schaal Amerikaanse voedselhulp verstrekt.
Dit heeft in veel gebieden de produktie van lokale voedselgewassen weggedrukt,
hetgeen verbouw van drugsgewassend in de hand werkte. De FAO is niet rechtstreeks
bij drugsbestrijding betrokken, echter wel indirect via steun aan geïntegreerde
plattelandsontwikkeling door middel van technische assistentie ten behoeve
van landbouwvoorlichting, landbouwcoöperaties, plattelandsorganisaties
en massamedia.De UNESCO beperkt zich voornamelijk tot de produktie van voorlichtingsmateriaal
in diverse talen voor scholen waarin op de gevaren van drugsgebruik wordt
gewezen. Veel van dit materiaal wordt overigens ook in industrielanden gebruikt.
Gedetailleerde gegevens over het effect van deze materialen zijn niet voorhanden.De WHO is bij de drugsbestrijding betrokken via het Programme of Substance
Abuse dat ook de bestrijding van alcoholmisbruik omvat. Tot nu toe heeft dit
programma nog niet de gewenste resultaten bereikt. De World Health Assemblee
heeft aanbevolen de samenwerking met het UNDCP en de onderlinge afstemming
van aktiviteiten te verbeteren. Enkele regionale WHO-kantoren hebben eigen
programma's gericht op drugsgebruikers. Het Europese programma heeft een goede
naam. De hier ontwikkelde preventiestrategieën komen vooral
ten goede aan de landen van Oost- en Midden-Europa. De WHO verleent tevens
steun bij het opzetten van nationale regelgeving op het gebied van controle
op verdovende middelen.Het UNDP heeft zich, zeker na de oprichting van het UNDCP, steeds zeer
terughoudend opgesteld ten aanzien van drugsbestrijding. Het is niet bekend
wat het effect is geweest van UNDP-programma's op het terrein van sociaal-economische
ontwikkeling en gezondheidsbevordering op de productie en het gebruik van
verdovende middelen in ontwikkelingslanden. Aan het terugdringen van de vraag
(demand reduction) heeft het UNDP tot op heden weinig aandacht geschonken.
De samenwerking met het UNDCP kan bepaald niet vlekkeloos genoemd worden,
zeker niet op landenniveau, waar het UNDP, als vertegenwoordiger van de VN-familie,
weinig stimulerends doet om de drugsproblematiek in VN-verband aan te pakken.
In de Beheersraad van het UNDP is dit probleem gesignaleerd en zijn maatregelen
ter verbetering voorgesteld en aangenomen.Het VN-programma ter bestrijding van aids (UNAIDS) heeft in 1996 een samenwerkingsovereenkomst
gesloten met het UNDCP waarin de afspraak is gemaakt dat in alle hiv/aids-programma's
het onderwerp demand reduction zal worden opgenomen. Dat is inmiddels gebeurd
in Oost-Europa en Zuid-Oost-Azië, onder andere in een door Nederland
gefinancierd hiv-preventie project in zes landen in de Mekong-regio (zie bijlage
3) 2.2. Europese UnieSinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht (1993) wordt
de drugsproblematiek in drie pijlers behandeld.De volksgezondheidsaspecten, die onder de eerste pijler vallen, hebben
geleid tot vaststelling van het «Program on the prevention of Drug Abuse».
Onder de eerste pijler vallen ook de handelsgerelateerde aspecten van de drugsproblematiek.
Het gaat hierbij om controle op precursoren die vermeld staan op de eerste
lijst van het Weense drugs-verdrag van 1988. Precursoren zijn chemicaliën,
die benut kunnen worden voor de productie van legale stoffen, maar ook als
grondstof dienen voor illegale drugs: cocaïne, heroïne en synthetische
drugs.Ook ontwikkelingssamenwerking valt onder de eerste pijler. De EU geeft
de komende jaren voorrang aan steun bij de opstelling van nationale drugsbestrijdingsplannen.
Hierbij vindt nauw overleg plaats met het UNDCP.In de tweede pijler, gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid,
komen de externe betrekkingen aan de orde. Daar is de vraag aan de orde hoe
de internationale samenwerking kan worden versterkt om tot een effectieve
aanpak van de drugsproblematiek te komen. Voorts wordt in dit kader nagegaan
hoe, met inachtneming van de mensenrechten in de landen van herkomst, drugsbestrijdingsprojecten
kunnen worden ontwikkeld.In de derde pijler, justitie en binnenlandse zaken, is aandacht voor de
repressieve elementen van drugsbestrijding, waaronder de onderlinge aanpassing
van wetgeving en uitvoeringspraktijken die de lidstaten hebben ter bestrijding
van de drugsverslaving en illegale drugshandel.Tevens is gesproken over de ontwikkeling van een «early warning
mechanism», dat nu is goedgekeurd. Dit is een Nederlands initiatief
dat beoogt een informatiesysteem op te zetten voor de snelle signalering van
nieuwe synthetische drugs. Ook komen in de 2e en 3e pijler de justitiële
en politiële samenwerking tussen de EU-lidstaten en derde landen aan
de orde. Daarbij richt de aandacht zich vooral op geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa, Latijns- Amerika, het Caribische Gebied en,
sedert kort, ook Centraal-Azië.In de periode 1991–1994 heeft de EU zich geconcentreerd op aanpassingsprogramma's
in Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru en Midden-Amerikaanse landen om daar de
sociaal-economische kosten van de bestrijding van de produktie van illegale
drugs te drukken en alternatieve ontwikkeling te steunen.Tijdens de Europese Raad van Madrid (december 1995) is een werkprogramma
voor drugsaangelegenheden (het 66-puntenplan) aangenomen. Alle facetten van
de drugsproblematiek komen in dit plan aan de orde.De Europese steun dient prioritair gericht te zijn op versterking van
de institutionele, administratieve en wettelijke capaciteit zodat ontwikkelingslanden
nationale plannen kunnen worden opgezet en uitgevoerd. Dergelijke plannen
bieden volgens de EU het voordeel dat zij de bekrachtiging van de internationale
verdragen vereisen, de strategie voor de drugsbestrijding in ieder afzonderlijk
land duidelijk uitstippelen en aangeven welke (ook internationale) middelen
hiervoor nodig zijn. Bovendien moeten deze plannen het kader aangeven waarbinnen
de EU en de afzonderlijke lidstaten elkaar kunnen aanvullen. Daarnaast denkt
de EU aan speciale (institutionele) steun aan «gevoelige» landen
bij hun campagnes tegen de zwartgeldcircuits in de drugswereld. Een aantal
landen in Midden- en Oost-Europa ontvangt deze assistentie al.De EU wil ook het instrument van speciale handelsvoorkeuren gebruiken
om economische en sociale ontwikkeling te bevorderen. Hierbij wordt gedacht
aan diversificatie van uitvoer, bevordering van alternatieve landbouwproduktie
en van produktieve, duurzame werkgelegenheid in het algemeen. Deze maatregelen
blijven echter nu nog beperkt tot de landen van het Andes-Pact en Midden-Amerika;
aan dit lijstje werd Marokko recentelijk toegevoegd.In het «66-puntenplan» wordt weinig gezegd over alternatieve
ontwikkelingsprogramma's. Deze worden in een ander kader behandeld waarbij
in het verleden ook alternatieve programma's zijn gefinancierd.Ook wordt niet echt ingegaan op de drugsproblematiek in ontwikkelingslanden.
De nadruk ligt nogal eenzijdig op de produktie en de bestrijding daarvan.
Voorts wordt het onderscheid tussen soft en hard drugs nauwelijks gemaakt
en heeft de EU onvoldoende oog voor de culturele inbedding van het drugsgebruik
in veel ontwikkelingslanden. De relatie met hiv/aids via intraveneus drugsgebruik
wordt nergens gelegd.De EU heeft het initiatief genomen tot oprichting van een Europees waarnemingscentrum
voor drugs en drugsverslaving, gevestigd in Lissabon. Dit centrum moet een
beter inzicht verschaffen in de belangrijkste trends in handel en gebruik
van drugs. 2.3. Overige regionale organisatiesEen regionale organisatie die aktief is op het terrein van drugsbestrijding
is de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) die ondermeer betrokken is
bij het opstellen en verbeteren van wetgeving en alternatieve ontwikkelingsprogramma's.
Over tot nu toe bereikte resultaten is echter weinig bekend. De OAS-top van
december 1994 sprak zich uit voor een nieuwe wereldconferentie.In december 1996 hebben de OAS-staten een verklaring inzake de aanpak
van de drugsproblematiek aangenomen. Hierin wordt een pleidooi gehouden om
nauwere onderlinge samenwerking te bevorderen op het gebied van preventie
van drugsgebruik. Van regionale organisaties in Afrika en Azië zijn weinig activiteiten
bekend. Alleen via de Economische en Sociale Commissie voor Azië en Oceanië
(ESCAP) worden in de Mekong regio enkele projecten gefinancierd. 2.4. DublingroepEen aantal westerse landen heeft enkele jaren geleden samen met de Europese
Unie de «Dublingroep» opgericht. Deze groep omvat de EU, de VS,
Canada, Australië en Japan. De Dublingroep is bedoeld als informeel overlegorgaan
inzake produktie, handel en consumptie in verdovende middelen. De deelnemers
verschaffen elkaar periodiek een overzicht van hun aktiviteiten op het gebied
van drugsbestrijding in zowel eigen land als in het kader van ontwikkelingssamenwerking
en internationale samenwerking in het algemeen.Naast de centrale Dublingroep zijn er regionale «mini-Dublingroepen».
Deze zijn in de eerste plaats bedoeld als forum om de dialoog met het betreffende
land of regio te verbeteren en om zoveel mogelijk tot een gezamenlijke standpuntbepaling
te komen. Nederland is voorzitter van de werkgroep die zich bezighoudt met
het Caribisch Gebied en richt zich daarbij op de aanpak van de internationale
handel. Getracht wordt de doorvoer van cocaïne via de Cariben aan te
pakken.De andere regionale groepen onder de vlag van de Dublingroep zijn: Midden-
en Oost-Europa (onder voorzitterschap van Italië), Balkan en Midden-Oost
(Griekenland), Latijns-Amerika (VS), Zuid-Oost-Azië (Japan), Zuid-West-Azië
(Verenigd Koninkrijk) en Afrika (Frankrijk).De wijze waarop Nederland het voorzitterschap vervult van de Caribische
groep wordt positief beoordeeld zoals ook recentelijk (25–26 juni 1997)
in de Dublingroep is vastgesteld. 3. Bilaterale donoren en ngo'sHet beleid van bilaterale donoren komt in dit hoofdstuk aan de orde. Ook
zal aandacht besteed worden aan de inspanningen van ngo's. Allereerst aandacht
voor het Nederlandse beleid, met de nadruk op internationale samenwerking. 3.1 NederlandIn de onlangs verschenen Drugsnota10 wordt
gesteld dat Nederland op zo effectief mogelijke wijze dient te participeren
in de Europese en andere internationale discussies over het drugsbeleid. In
dit verband wordt het leggen van contacten met «strategische partners»
in het buitenland bepleit. Kennis en ervaring kunnen op deze wijze worden
uitgewisseld. Ontwikkelingssamenwerking zal hierbij een inbreng hebben, zowel
via bi- als multilaterale samenwerking en dient van het begin af aan betrokken
te worden bij initiatieven voor drugsbestrijding in ontwikkelingslanden.In navolging van andere landen, zoals Duitsland, poogt Nederland in zijn
ontwikkelingsbeleid een aantal componenten onder te brengen die de nadelige
gevolgen van de drugsproblematiek voor ontwikkelingslanden verzachten dan
wel opheffen.Aan de productiekant houdt dat in, dat een beleid waarbij getracht wordt
alternatieven aan te bieden voor het verbouwen van drugsgewassen, ook werkelijk
kans van slagen moet hebben. Dat betekent dat importrestricties die, met name
door de EU, worden afgekondigd voor landbouwproducten producerende landen,
moeten worden verminderd dan wel opgeheven. Alleen een samenhangend beleid
kan een zodanige markttoegang bewerkstelligen, dat vervanging van bepaalde
gewassen een aanvaardbaar alternatief is.Nederland stelt zich, evenals de meeste andere Europese landen, op het
standpunt dat het beschikbare (internationale) verdragsinstrumentarium ter
beteugeling van het drugsprobleem op zichzelf adequaat is. Een probleem is
dat een groot aantal producentielanden nog steeds geen verdragspartij is.Nederland heeft zich steeds bewust terughoudend opgesteld bij het financieren
van bilaterale projecten en heeft altijd grote afstand gehouden tot het Amerikaanse
drugsbestrijdingsprogramma in ontwikkelingslanden dat zich vooral richt op
het de productiezijde en de rechtshandhaving (law enforcement).Vanuit de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking worden weinig bilaterale
aktiviteiten specifiek gericht op drugsbestrijding gefinancierd. Wel is sinds
1990 getracht in de snel in aantal toenemende projecten ter bestrijding van
hiv/aids een relatie met de drugsproblematiek te leggen. In de aan de Tweede
Kamer aangeboden rapportages over dit onderwerp wordt daarop nader ingegaan.11Nederland droeg in 1994 fl.700 000 bij aan het algemene budget van
het UNDCP. Voor 1995 en «96 was dat fl. 900 000 per jaar. Voor
1997 is de bijdrage vastgesteld op fl. 1 miljoen.Nederland heeft daarnaast landen- en regio-aktiviteiten via deze organisatie
gesteund, onder andere in de Nederlandse Antillen en Aruba (zie bijlage 3).
Ook heeft Nederland regelmatig multilaterale assistent-deskundigen bij het
UNDCP gefinancierd. Hoewel Nederland zich in 1995 tijdens een bezoek van de
directeur van het UNDCP bereid toonde tot financiering van landenspecifieke
aktiviteiten konden nieuwe aanvragen (Myanmar en Cariben) tot op heden nog
niet worden gefinancierd. Als onderdeel van de beleidsdoelstelling om 20 procent van de begroting
(zuivere ODA) te bestemmen voor sociale basisvoorzieningen, zoals die tijdens
de Sociale Top van 1995 te Kopenhagen zijn geformuleerd, zal ons land zich
via ontwikkelingssamenwerking meer op de drugsproblematiek gaan richten. Daarbij
dient men zich te realiseren dat internationaal over de aanpak grote meningsverschillen
bestaan. Het terugdringen van de vraag en van de schade door drugsgebruik
(demand reduction resp. harm reduction) naar Nederlands model is voor sommige
landen een controversieel onderwerp dat met een grote mate van behoedzaamheid
zal moeten worden benaderd. 3.2 Overige bilaterale donorenOnder de grote bilaterale donoren is Duitsland, op papier althans, één
van de weinige landen met een beleid gericht op drugsbestrijding in ontwikkelingslanden.
In 1990 introduceerde de Duitse regering een actieprogramma voor drugsbestrijding,
dat wordt uitgevoerd door de Duitse organisatie voor ontwikkelingssamenwerking
GTZ. In het programma werd aangekondigd dat meerjarige aktiviteiten zouden
worden geïdentificeerd en dat men de onderlinge informatie-uitwisseling
tussen de landen wilde bevorderen.Opvallend is dat het programma zich uitsluitend richt op de aanbodzijde
en de vraagzijde in de ontwikkelingslanden en zich niet uitspreekt over de
rol van de gebruikerslanden.April 1995 verscheen een evaluatierapport over het actieprogramma. De
ervaringen waren, na twee jaar, uiteraard nog beperkt. In Colombia werden
alternatieve ontwikkelingsaktiviteiten gesteund via UNDCP, in Thailand werd
institutionele steun gegeven bij de oprichting van een Narcotics Control Board.Op basis van de uitkomsten van de evaluatie besloten de Duitsers in het
bilaterale overleg met de landen waarmee wordt samengewerkt, het drugsbestrijdingsbeleid
meer systematisch aan de orde stellen. De multi-bi-steun via UNDCP wordt voortgezet.De uitvoering van het Duitse beleid loopt via drie sporen. Ten eerste
vergroting van alternatieve inkomensmogelijkheden van met name boeren en boerinnen.
Vervolgens door stimulering van drugspreventie via onder andere de gezondheidszorg.
Als derde steun aan de drugsbestrijding door versterking van opsporingsapparaten
en verbeterde nationale wetgeving.Ontwikkelingssamenwerking zal zich, in de Duitse visie, vooral moeten
richten op de economische en sociale oorzaken van de lokale productie in de
ontwikkelingslanden.Meer fondsen willen de Duitsers inzetten voor de diversificatie van de
landbouwen voor aktiviteiten in de off-farm employment sector. Bilateraal
wil Duitsland de nadruk leggen op alternatieve ontwikkeling en hulpverlening.
De directe drugsbestrijding vindt men meer een zaak van de VN (UNDCP). Alleen
in regio's die onder effectieve overheidscontrole staan en waar de overheid
zich duidelijk betrokken voelt bij het oplossen van het drugsprobleem, zal
Duitsland aktiviteiten steunen. Daarbij moet zoveel mogelijk gebruik worden
gemaakt van lokale organisaties.In het beleid van de Verenigde Staten heeft zich met de komst van de (eerste)
regering-Clinton een zekere koerswijziging voorgedaan.De oorlogsverklaring aan drugs, de war on drugs, van de jaren «80,
die was gebaseerd op massale acties ter uitroeiing van de drugsteelt en waarvoor
veel geld beschikbaar werd gesteld, is deels losgelaten. De Amerikanen zijn
nu voorstander van een langetermijnbenadering met de nadruk op preventie en
behandeling van verslaafden. Dat betekent meer aandacht voor de bevordering
van «behoorlijk bestuur» (good governance), economische
ontwikkeling, hervorming van gezondheids- en justitiële diensten en verbetering
van de capaciteit van opsporingsorganen. De VS zijn op dit terrein met name
aktief in een aantal landen in Latijns-Amerika en Azië. Met wisselend
succes, zoals door USAID wordt toegegeven.Van de financiële middelen die de Amerikaanse regering beschikbaar
stelt voor de drugsbestrijding in ontwikkelingslanden gaat meer dan tweederde
naar Latijns-Amerika (US$ 90 miljoen in 1995). De recente pogingen van president
Clinton om de banden met Latijns Amerika en het Caribisch Gebied te versterken
moeten mede gezien worden in het kader van een bredere aanpak van het drugsprobleem.De overige regio's moeten het gezamenlijk met minder dan US$ 10 miljoen
aan Amerikaanse hulp doen. Het overgrote deel wordt via het bilaterale kanaal
besteed.Volgens een in mei 1995 verschenen White Paper hecht ook het Verenigd
Koninkrijk (VK) aan een aktief drugsbestrijdingsbeleid ten behoeve van ontwikkelingslanden.Sinds 1991 besteede het VK £ 37 miljoen aan bilaterale steun voor
drugsbestrijding in ontwikkelingslanden. Het grootste deel ging naar Azië
en Zuidelijk-Afrika. Daarnaast worden in het VK al een aantal jaren op vrij
grote schaal politie- en douanefunctionarissen uit ontwikkelingslanden getraind.
In het White Paper wordt geen melding gemaakt van aktiviteiten voor alternatieve
plattelandsontwikkeling of verbetering van basisvoorzieningen in de betreffende
landen.Frankrijk heeft de afgelopen jaren een strak beleid gevoerd hetgeen resulteerde
in nieuwe, strengere strafwetgeving tegen dealers en gebruikers. De bestrijding
van de invoer van drugs, met name in het noorden van het land en in de overzese
gebiedsdelen Frans-Guyana, Guadeloupe en Martinique, is verscherpt. Plannen
om dat ook te doen op Saint Martin, de Franse kant van Sint Maarten, zijn
tot op heden nauwelijks tot uit-voering gekomen.Naast plannen voor een hardere aanpak van de handel en verbeterde coördinatie
van het overheidsbeleid, is ook geld ter beschikking gesteld voor opvang en
verzorging van verslaafden in ontwikkelingslanden. Op zeer beperkte schaal
(o.a. in Marokko) heeft Frankrijk geïnvesteerd in alternatieve landbouwontwikkeling.Japan richt zich sinds het eind van de jaren '80 actief op drugsbestrijding
in relatie tot ontwikkelingssamenwerking. Het accent licht zwaar op de Aziatische
regio. In het bilaterale beleid heeft steeds drastische verlaging van de produktie
in de drugsproducerende landen voorop gestaan.Op initiatief van Japan werd in 1991 de «Verklaring van Tokyo»
opgesteld. Hierin wordt een intensivering van de samenwerking op drugsterrein
in de Azië en Oceanië bepleit. Het regionale UNDCP-centrum in Bangkok
is een voorbeeld van deze samenwerking.De Japanse bijdrage aan het UNDCP werd in een paar jaar vervijfvoudigd
(nu ruim US$ 5 mln. per jaar). Verder steunt Japan op grote schaal training
van personeel in het kader van drugsbestrijdingsprogramma's in Azië.
Ook draagt het land bij aan het CICAD-programma van de Organisatie van Amerikaanse
Staten in Midden- en Zuid-Amerika.Een aantal «gelijkgezinde» (like minded) landen, met name
Canada en Australië, heeft altijd een sterke voorkeur gehad voor het
multilaterale kanaal en draagt regelmatig bij aan de programma's van het UNDCP.Deze landen waren in het verleden nog wel eens voorstander van alternatieve
ontwikkeling doch zijn daar in het licht van (elders) tegenvallende resultaten
van teruggekomen. Spanje is sedert kort actief op het terein van drugsbestrijding in het
Caribisch Gebied en Latijns-Amerika. 3.3. Niet-gouvernementele organisaties (ngo's)Het belang van het inschakelen van ngo's bij de drugsbestrijding werd
voor het eerst internationaal onderstreept tijdens een in 1986 in Stockholm
gehouden conferentie. Dat leidde nog niet direct tot uitgebreide aktiviteiten,
mede omdat aan de kant van deze organisaties soms bezwaar bestond tegen samenwerking
met overheidsdiensten op dit gevoelige terrein.Eind 1994 werd in Bangkok een Ngo Wereldforum gehouden over de drugsproblematiek
met vertegenwoordigers uit meer dan 100 landen. Terugdringing van de vraag
naar verdovende middelen stond hier centraal. Ondanks de gevoeligheden hebben
in de loop der jaren diverse particuliere organisaties projecten uitgevoerd
voor het UNDCP.Tijdens dit Forum bracht de VN Commission on Narcotic Drugs naar voren
de dialoog met ngo's verder te willen stimuleren. Ze kunnen volgens de commissie
een goede inbreng hebben, bijvoorbeeld bij de training van medici, onderwijskundigen
en opsporingsambtenaren en bij de begeleiding en opvang van drugsverslaafden.
Het UNDCP zou volgens de commissie een strategie moeten ontwikkelen om de
rol van de particuliere sector bij de bestrijding van het drugsprobleem te
bevorderen.Om te beginnen zouden de organisaties in kaart moeten worden gebracht
die op nationaal niveau al aktief zijn bij preventie, behandeling en rehabilitatie
en die kunnen worden ingeschakeld bij de uitvoering van nieuwe programma's.
UNDP zou, aldus de ngo's tijdens het Forum, na moeten gaan welke organisaties
kunnen worden ingezet bij aktiviteiten om de vraag te verminderen en alternatieve
ontwikkeling te bevorderen.De laatste jaren wordt er voor gepleit lokale gemeenschappen (dorpsniveau)
veel sterker te betrekken bij de drugsbestrijding, bijvoorbeeld via programma's
die gericht zijn op scholen, de politie, vakbonden etc. Ngo's kunnen hier,
samen met het lokale bestuur, een bijdrage aan leveren. Op gemeenschapsniveau
is de afgelopen jaren hier en daar in producerende landen al succesvol geëxperimenteerd
met de «partnership benadering», waarbij individuen, groepen en
organisaties gezamenlijk een plan van aanpak voor de drugsbestrijding opstellen
en uitvoeren. Vaak worden overheidsdiensten op het terrein van politie, gezondheidszorg
en onderwijs daarbij betrokken.In Latijns-Amerika zijn particuliere organisaties al jaren aktief bij
de drugsbestrijding, zij het soms op indirecte wijze. Enkelen van hen ontvangen
financiële ondersteuning van Nederlandse organisaties (zie bijlage 3). 4. Conclusies en besluiten 4.1. Alternatieve ontwikkeling– vervanging van drugsgewassen door andere landbouwproducten kan,
gezien de huidige ervaringen, alleen als een lange termijn oplossing worden
gezien. Op korte termijn dienen diversificatiemogelijkheden bij voorkeur te
worden geboden naast de bestaande teelt van drugsgewassen. Bij de introductie
van nieuwe gewassen dient rekening gehouden te worden met het feit dat drugsgewassen
vaak geteeld worden in ecologisch kwetsbare gebieden.– alternatieve ontwikkeling dient zich niet te beperken tot landbouw
maar dient ook gemeenschapsontwikkeling, infrastructuur en basisvoorzieningen
t.b.v. lokale bevolking te omvatten;– vrijwillige participatie van de bevolking – de boeren in
de eerste plaats – is een eerste voorwaarde;– naast de (lokale) overheid dienen particuliere organisaties, zoals
coöperaties, van begin af aan nauw bij de opstelling en uitvoering van
programma's betrokken te worden. besluitNederland geeft geen steun aan op zichzelf staande programma's en
projecten gericht op alternatieve ontwikkeling, maar beziet wel de mogelijkheid
in het kader van lopende geïntegreerde rurale ontwikkelingsprogramma's
aktiviteiten te ondersteunen die de teelt van drugsgewassen in de betreffende
regio's kunnen reduceren (o.a. bevordering van teelt van alternatieve akkerbouwgewassen
naast de bestaande drugsgewassen).4.2 Liberalisering– liberalisering van de handel in landbouwproducten kan bijdragen
aan de reductie van de teelt van drugsgewassen ten gunste van andere landbouwproducten;– deze liberalisering dient echter niet gepaard gaan met een te
grote productieafhankelijkheid. Een neveneffect van verruimde markttoegang
op de Europese markten voor specifieke producten kan tot zo'n afhankelijkheid
leiden door een welhaast gegarandeerde marktafname door de Europese Unie.
Veranderingen die er toe leiden dat de afname onder druk komt te staan, kunnen
er vervolgens toe bijdragen dat producenten weer terugvallen op drugsgewassen. besluitNederland zal zich er in EU- en WTO-verband voor blijven inspannen
dat bestaande handelsbelemmeringen voor ontwikkelingslanden ten aanzien van
landbouwgewassen verder worden teruggedrongen.4.3. Institutionele ontwikkeling– het ontbreekt veel drugsproducerende ontwikkelingslanden aan adequate
wetgeving op het gebied van verdovende middelen Vaak is ondersteuning bij
het opstellen van nationale drugsbestrijdingsstrategieën en -plannen
nodig. Dit geldt zowel voor ontwikkelingslanden als voor de landen in transitie/wederopbouw.– een ander tekort dat zich voordoet is het gebrek aan voldoende
opgeleid (hoog) kader bij het politie- en justitie-apparaat belast met opsporing.
Het blijkt dat de meeste behoefte bestaat aan technische assistentie bij verbetering
van de wetgeving (afstemming van de nationale wetgeving op internationale
verdragen) en versterking van opsporingsapparaten. Ook is hulp nodig bij het
verbeteren van het gevangeniswezen en training op het gebied van mensenrechten
in relatie met de drugsproblematiek. Overigens heeft een beperkt
aantal landen op dit terrein al enige ervaring opgedaan die met anderen gedeeld
zou moeten worden. Hier ligt een taak voor het UNDCP en de UN Commission on
Narcotic Drugs. besluitNederland stelt via het UNDCP en de VN Commission on Narcotic Drugs
middelen beschikbaar voor institutionele ontwikkeling als hier boven bedoeld.De training en opleiding van personeel dat betrokken is bij de drugsbestrijding
zou overigens niet beperkt moeten blijven tot overheidskader, maar dient ook
vertegenwoordigers van daarvoor in aanmerking komende particuliere organisaties
te omvatten.Voorts stelt Nederland deskundigen ter beschikking die kunnen assisteren
bij de verbetering van de regelgeving op drugsterrein in ontwikkelingslanden.
Aan Nederlandse zijde worden hierbij ook andere ministeries (Justitie, Binnenlandse
Zaken, VWS) en ngo's betrokken.4.4. Armoedebestrijding en sociale ontwikkeling– in landen met een (groeiend) drugsgebruik is een goede dienstverlening
nodig gericht op preventie (voorlichting en educatie) en hulpverlening aan
slachtoffers. Ook is aandacht nodig voor de sociale rehabilitatie van slachtoffers
(harm reduction).– tevens dient gewerkt te worden aan het opsporen en bestrijden
van de oorzaken die tot overmatig drugsgebruik leiden. Er zal daarom meer
aandacht voor de drugsproblematiek moeten komen in het onderwijs, in werkgelegenheidsprogramma's
en in de gezondheidsbevordering in ontwikkelingslanden.– voorkomen dient te worden dat het traditioneel gebruik van drugs
in sommige ontwikkelingslanden door huidige bestrijdingsprogramma's in de
criminele sfeer wordt getrokken. besluitIn het kader van armoedebestrijding en het beleid ten aanzien van
sociale basisvoorzieningen (het zogeheten 20/20 initiatief) zal de drugsproblematiek
onderdeel worden van het ontwikkelingsbeleid. Dit kan via het bi- en het multilaterale
kanaal en waarmogelijk via particuliere organisaties. Preventie, dienst- en
hulpverlening en opvang hebben prioriteit. Aandacht voor de sociaal- economische
achtergronden van de drugsproblematiek zal eveneens aan de orde komen.Het 20/20 initiatief geeft tevens de mogelijkheid tot afstemming
met andere donoren.4.5. Internationale samenwerking– gezien het politiek delicate karakter van de problematiek, is
het ongewenst vanuit ontwikkelingssamenwerking een eigen bilateraal drugsbeleid
te ontwikkelen. Wel kan drugsbestrijding onderdeel zijn van andere activiteiten.
Bijvoorbeeld hiv/aids-projecten lenen zich voor het opnemen van een drugscomponent,
evenals die op het terrein van gezondheidsvoorlichting- en opvoeding (health
education). Alternatieve ontwikkeling en institutionele ondersteuning, kunnen
worden ingebed in grotere bilaterale programma's.– uit de ervaringen van de afgelopen jaren is gebleken dat voor
de bestrijding van de complexe drugsproblematiek geen «snelle»
oplossingen bestaan. Duurzame resultaten kunnen alleen worden geboekt als
de internationale gemeenschap en de producerende en consumerende landen, consequent
samenwerken.– het beginsel van wederkerigheid blijft onverminderd van kracht.
Wel zou nagegaan dienen te worden in hoeverre, in het licht van
inmiddels opgedane ervaringen, beleid en uitvoering van de afzonderlijke landen
bijstelling behoeven. Voor Nederland is het van belang om te bezien wat de
inbreng van de diverse departementen, beroepsorganisaties en particuliere
organisaties de afgelopen jaren geweest is.– met name het UNDCP en het UNDP hebben op het gebied van de drugsbestrijding,
ieder op eigen terrein, een duidelijk mandaat dat internationaal wordt erkend.
Om deze reden ligt het ook voor de hand dat vanuit ontwikkelingssamenwerking
de internationale drugsbestrijding in eerste instantie wordt gesteund via
deze organisaties mits deze hun beleid aanpassen.– bij het ontwikkelen van alternatieve inkomstenbronnen voor degenen
die van drugsproductie en -handel afhankelijk zijn, kan ook het particuliere
kanaal een nuttige functie vervullen. besluitInternationale samenwerking bij de bestrijding van de drugs blijft
het uitgangspunt van het Nederlandse beleid. Conform eerdere beleiduitspraken,
zoals in de Nota Drugsbeleid, zal ons land er daarom ook voor pleiten meer
dan tot op heden de problematiek te bezien vanuit de vraagzijde om zodoende
een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het gebruik.Gezien de relatie tussen de drugsproblematiek en ontwikkeling, maakt
ontwikkelingssamenwerking deel uit van de interdepartementale overlegstructuur
die ten behoeve van internationale activiteiten functioneert.besluitNederland steunt het UNDCP bij regionale- en landenspecifieke activiteiten
op multilateraal niveau waartoe het nieuwe mandaat van deze organisatie haar
de bevoegdheid geeft.BIJLAGE 1 Omschrijving en definitiesDe term verdovende middelen is historisch gegroeid. Maakte de Opiumwet
van 1928 nog melding van enkele producten (opium, morfine, di-acetyl morfine=heroine
en cocaïne), in latere jaren werden de gesynthetiseerde (pijnstillende)
vervangingsmiddelen ook onder de Opiumwet gebracht. Pas in 1966 werd een aantal
psychotogene stoffen zoals lsd, mescaline en psilocybine aangewezen als verdovende
middelen. Pas in 1971 werd tetra-hydrocannabinol (het werkzame bestanddeel
van cannabis) er aan toegevoegd.Amfetaminen (wekaminen), in het algemeen bedoeld als centraal stimulerende
middelen, werden bij separate wetgeving in 1972 verboden behoudens in de bij
de wet aangegeven gevallen.Naast verdovende middelen werd later de term drugs gemeengoed.De WHO formuleerde dat als «Any substance that, when taking into
the living organism, may modify one or more of its functions».Een nogal ruime definitie die in Nederland (zie het rapport Achtergronden
en Risico's van Druggebruik, Staatsdrukkerij 1972) werd vervangen door: «Drugs zijn stoffen, die psychische veranderingen teweegbrengen, die
als attractief worden ondervonden, waarbij het opnemen en/of verwerken van
prikkels verandert en die worden gebruikt zonder dat daarvoor een medische
indicatie bestaat». Hiermee zijn medicijnen dus uitgesloten.De stoffen die onder de begripsomschrijving van de Nederlandse definitie
vallen, worden aangemerkt als psychotrope stoffen. Het betreft:– psycholeptica (met een centraal dempende werking), zoals opium
en zijn derivaten, palfium, methadon en barbituraten;– pychoanaleptica (met centraal stimulerende werking), zoals cocaine
(en zijn derivaten) en amfetaminen;– psychodysleptica (met een bewustzijnsveranderende werking) zoals
lsd, xtc en cannabis. Men rekent ook snuifmiddelen tot deze laatste groep
zoals amylnitriet (poppers), tri(chloorethyleen), ether en lijm. (zie ook:
«Omgang met Psychotrope Stoffen», Geneesmiddelenbulletin, nov.
1970, 4e jrg. nrs 16–23).Naar wijze van productie en bereiding kunnen drie soorten drugs worden
onderscheiden:– drugs die zo goed als geheel uit natuurproducten worden bereid
zoals hashish en marihuana;– drugs die uit natuurlijke producten voortkomen maar die op chemische
wijze worden geprepareerd, bijvoorbeeld heroïne, cocaïne en crack;– volledig synthetische drugs worden geproduceerd zoals lsd en xtc. BIJLAGE 2 Stand van zaken per regioOnderstaand volgt een overzicht per regio van de belangrijkste aspecten
van de drugsproblematiek voor zover bekend. De gegevens, verstrekt door ambassades,
de thema- en regio-directies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, zijn
aangevuld met informatie van het UNDCP en ngo's zoals het Drugs Vredesinstituut,
het Transnational Institute (TNI) en het Latijns Amerika Documentatie Centrum
(LADOC).Ook adviezen en commentaar van de Ministeries van VWS en Justitie zijn
in het overzicht verwerkt A. AziëHet drugsprobleem heeft in Azië vooral economische en sociale aspecten
waarop hieronder nader zal worden ingegaan. Door het sterk toegenomen drugsgebruik
in vrijwel het hele continent is ook het gezondheidsaspect een steeds belangrijkere
rol gaan spelen. Zo komen hiv-besmettingen veel meer voor dan een paar jaar
geleden als gevolg van het gestegen intraveneus drugsgebruik. Overigens speelt
toenemend drugsgebruik ook een rol bij de sexuele overdracht van hiv, bijvoorbeeld
bij van de prostitutie. Dit speelt met name een rol in India, Nepal, Bangladesh,
Zuid-Oost-Azië en Zuid-China.In Centraal-Azië zijn Afghanistan, Iran en Pakistan belangrijke producenten
van opiumderivaten en van cannabis-producten. De productie in Afghanistan
is de laatste jaren met gemiddeld 1000 ton per jaar spectaculair toegenomen
en stijgt nog voortdurend. Volgens het UNDCP is Afghanistan inmiddels 's werelds
grootste opiumproducent. In Pakistan ligt de produktie veel lager. Er is slechts
een klein areaal met de teelt van derivaten gemoeid en slechts één
procent van de agrarische bevolking vindt hierin werkgelegenheid. Toch is
Pakistan geen onbelangrijke producent van opiumderivaten, met name heroïne.
Veel laboratoria waar heroïne wordt geproduceerd bevinden zich in het
grensgebied met Afghanistan. Dat zelfde geldt ook voor de grensgebieden tussen
Myanmar, Laos, Zuid-China en Thailand.Het gebruik van drugs in Pakistan heeft binnen een relatief korte periode
een enorme vlucht genomen. De meeste gebruikers behoren tot de armste 20 procent
van de bevolking. De opiumindustrie in Pakistan moet gezien worden in een
regionale context; er heeft een levendige handel plaats met de buurlanden.
In Pakistan voert de overheid de laatste jaren een aktiever drugsbestrijdingsbeleid
zoals blijkt uit het achtste vijfjarenplan (1993–1998) waarin voor het
eerst een hoofdstuk hierover is opgenomen. Positief is ook de kort geleden
gerealiseerde samenvoeging van de voormalige Pakistan Narcotics Control Board
en de Anti Narcotics Task Force waarin politie, douane, leger, grenspolitie
en anderen samenwerken. Hoewel de regering naar buiten toe de indruk probeert
te wekken zeer krachtig op te treden tegen produktie en handel blijkt dat
in de praktijk soms tegen te vallen. De politie richt zich vooral op de gebruikers,
kleine handelaren en transporteurs maar pakt in de regel de omvangrijke drugsmafia
in het land niet aan.Bij het drugsbestrijdingsbeleid in Pakistan speelt de internationale gemeenschap
een niet onbelangrijke rol. Het UNDCP financiert een groot plattelandsontwikkelingsprogramma
gericht op vervanging van opium door andere gewassen zoals tarwe en uien.
Doelstelling is een volledige uitfasering van de opiumteelt aan het einde
van de projectperiode in 1999. Van de bilaterale donoren steunen vooral de
Amerikanen en de Britten het Pakistaanse programma. Lokaal komt geregeld een
donorgroep bijeen als subgroep van de Dublingroep. Zij willen willen op deze
wijze druk uitoefenen op de Pakistaanse regering om wetgeving en opsporingsbeleid te verbeteren. Voorts moet de hulp aan Pakistan op dit terrein beter
worden gecoördineerd, vinden de donoren.Namens de donorgroep wordt geregeld overleg gevoerd met de voor het Pakistaanse
drugsbeleid verantwoordelijke minister.Een tweede produktiegebied in Azië is Zuid-Oost-Azië, te weten
het berggebied van Noord/Oost Myanmar, Thailand, Laos en China. Traditioneel
wordt in Thailand veel opium verbouwd, met name in de noordelijke hooglanden.
Van recentere datum is de teelt van marihuana (Vietnamoorlog!) die veelal
op de wereldmarkt terechtkomt (vooral VS, Europa en Australië). Daarnaast
wordt lokaal ook veel heroïne en amfetamine geproduceerd. In het land
zelf is het gebruik van verdovende middelen de afgelopen 30 jaar drastisch
toegenomen waarbij een verschuiving is opgetreden van opium naar voor de volksgezondheid
gevaarlijker middelen. Thailand kent als een van de weinige landen in deze
regio al enkele jaren een nationale drugscontrolestrategie. Deze strategie
omvat het terugbrengen van de opiumen marihuanateelt via voorlichting onder
boeren en strengere controle en politie-optreden tegen lokale drugssyndicaten
en handelaren. Ook wordt via het onderwijs meer aandacht besteed aan de problematiek
van verdovende middelen.De onwikkelingen op het gebied van de teelt van en handel in opium in
Myanmar worden internationaal al jaren met bezorgdheid gevolgd. Het land is
de onbetwiste wereldmarktleider op het gebied van de illegale opiumproduktie.
Van de illegale opium die wordt verhandeld is 50 procent afkomstig uit Myanmar,
waar sinds het aan de macht komen van de (militaire) machthebbers in 1989
(de SLORC) de inwoners van afgelegen dorpjes door de overheid gestimuleerd
en zelfs gedwongen worden om papaver te telen. In toenemende mate vinden heroïne
en opium uit Myanmar via de zuidelijke provincies van China hun weg naar Hongkong
en van daaruit naar de VS en Europa. Deze handel in drugs is voornamelijk
in handen van de Chinese maffia die de boeren in Noord-Myanmar betaalt met
wapens en heroïne. In Myanmar zijn momenteel, volgens gegevens van het
UNAIDS programma, meer dan 200 000 hiv-geïnfecteerden; de meesten
via intravenues gebruik (delen van naalden).Ook in de Yunnan provincie in Zuid China is een omvangrijk probleem aan
het ontstaan. De lokale autoriteiten spreken alleen al van 50 000 verslaafden
in de provinciale hoofdstad Kunming.In Zuid-Azië en Oost-Azië speelt de drugsproblematiek relatief
minder. Toch heeft Zuid-Azië de laatste jaren een aanzienlijke stijging
te zien gegeven van de cannabisproduktie. In India, een land dat volgens het
Verdrag van 1961 de enige wettige opiumexporteur ter wereld is, breidt de
illegale papaver-produktie zich evenwel ook uit (met name in het oosten),
terwijl de Indiase industrie grote hoeveelheden grondstoffen voor psychotrope
stoffen levert, in het bijzonder aan Afrika. Volgens officiële schattingen
is het aantal drugsverslaafden in India ongeveer zeven miljoen maar in werkelijkheid
is het volgens UNDCP hoger. Traditioneel wordt drugsgebruik in India geaccepteerd.
Hennep, hasj en opium werden eeuwenlang door de beter gesitueerden gebruikt
bij rituelen en festiviteiten. Onder de gecombineerde druk van armoede, werkloosheid
en een sterke bevolkingstoename blijft het gebruik van drugs en psychotrope
stoffen in de landen in deze regio stijgen, een trend die zich al jaren voordoet.Een structureel onderliggend probleem in Zuid-Oost-Azië is dat de
inheemse bergvolken (tribals), in wier gebieden traditioneel veel opium verbouwd
wordt, de afgelopen 20–40 jaar geleidelijk zijn afgesneden van hun oude bestaansbronnen: het bos en de zwerflandbouw (shifting cultivation).
Nationale bosbouwdiensten namen beheer en exploitatie van de bossen over,
waarbij de «tribals» de toegang tot bos en bosprodukten werd afgesneden.
Vaak werd «shifting cultivation» verboden. De inheemsen werden
daardoor een makkelijke speelbal voor externe krachten (opium- en vrouwenhandel).
De cultuur van deze volken is de afgelopen decennia ernstig ontwricht. Op
enkele plaatsen heeft teruggave van bosgebieden aan de bewoners en meer lokale
autonomie tot enig herstel geleid.In Oost-Azië blijft het witwassen van geld verdiend in de drugshandel
een ernstig probleem. De aanwezigheid van belangrijke financiële centra
en de snelle economische groei van de laatste tien jaar boden daartoe ongekende
mogelijkheden. In China hebben de opiumboeren tot nu niet geprofiteerd van
de onmiskenbare economische groei in dit land. Voor hen is er weinig aanleiding
om zich op andere gewassen toe te leggen. Het UNDCP verwacht dan ook dat ze
bij de traditionele teelt zullen blijven. Door verbeterde transportmogelijkheden
is de handel in verdovende middelen in China de afgelopen jaren toegenomen.Over de situatie rond verdovende middelen in de landen van de vroegere
GOS-landen valt nog niet zo veel te zeggen. Vast staat in ieder geval dat
drugshandel en -gebruik in deze landen sinds het einde van de Koude Oorlog
drastisch zijn toegenomen. Een van de uitingen daarvan betreft de sterk gestegen
graad van hiv-infectie onder druggebruikers.Het UNDCP voerde in 1996 een needs-assessment studie uit in deze landen
die aan het licht bracht dat er grote behoefte was aan assistentie bij het
ontwerpen van regelgeving en het opzetten van controlestructuren. Betrouwbare
gegevens ontbreken vaak. Het UNDCP ondersteunt inmiddels een activiteit op
het gebied van institutionele ontwikkeling in deze regio.In Azië wordt op het terrein van drugsbestrijding steeds meer op
sub-regionaal niveau samengewerkt tussen de producentenlanden. In 1992 werd
in Bangkok een regionaal centrum opgericht van UNDCP dat als voornaamste taak
kreeg het ontwikkelen van een op de regio toegesneden drugsbestrijdingsstrategie.
Dit betreft zowel politiële en justitiële samenwerking als samenwerking
op het gebied van gezondheidszorg en economische ontwikkeling in grensgebieden.
Recente voorbeelden hiervan zijn samenwerkingsovereenkomsten tussen Iran en
Pakistan, India en Pakistan, China en Myanmar en tussen Thailand en Myanmar.
Grote twijfel bestaat echter over de betrouwbaarheid van de militaire autoriteiten
van Myanmar bij deze samenwerking.De ervaringen met «alternatieve ontwikkeling» zijn in Azië
gevarieerd. Een project van het UNDCP in Noord-Thailand moest voortijdig worden
stopgezet wegens tegenwerking van lokale autoriteiten. Een pilotproject in
Laos gericht op alternatieve inkomensontwikkeling elders in de landbouw, waarbij
de boeren van begin af aan betrokken waren, bleek daarentegen zeer succesvol.
De verbouw van papaver in het betreffende gebied is inmiddels vrijwel geheel
verdwenen. Veel boeren gingen over op de teelt van andere gewassen. Het project
concentreerde zich overigens niet uitsluitend op alternatieve landbouw maar
ook op verbetering van infrastructuur (wegaanleg) en gemeenschapsontwikkeling
in. Deze bredere aanpak werd als een belangrijke reden voor het welslagen
gezien.In Azië is een groot aantal staten nog geen partij bij een of meerdere
van de drie internationale verdragen gericht op drugsbestrijding. Cambodja,
Korea,Vietnam en de meeste republieken in Centraal-Azië hebben geen van de verdragen ondertekend. De laatste jaren zijn in Azië enkele
interessante ontwikkelingen te signaleren die elders wellicht navolging verdienen.
Zo tracht een toenemend aantal Aziatische landen de drugs-problematiek aan
te pakken in het kader van een bredere ontwikkelingsstrategie, waarbij rekening
wordt gehouden met zowel aspecten van volksgezondheid als met sociaal-economische
voorwaarden en institutionele ontwikkeling. Dit is een recente ontwikkeling;
over de resultaten is nog weinig bekend.Belangrijkste donoren bij de internationale bestrijdingvan de drugsproblematiek
in Azië zijn de VS en Japan en in mindere mate Frankrijk en Duitsland.
Nederland is niet (meer) betrokken bij de rechtstreekse financiering van aktiviteiten
in het kader van drugsbestrijding in Azië. B. Latijns-Amerika en het Caribisch GebiedDe productie van en handel in drugs heeft in Latijns-Amerika sterk ontwrichtend
gewerkt, zowel op politiek als op institutioneel en sociaal terrein. In de
praktijk heeft deze (illegaal operende) sector de economie lang beheerst.
De hoge prijzen van productiemiddelen (arbeid, kapitaal, land) en een te hoge
wisselkoers, belemmerden de ontwikkeling van de productieve sectoren in dit
werelddeel. In een aantal landen is een weinig transparante economie ontstaan
die moeilijk controleerbaar is. Met name in Bolivia, Colombia en Peru, is
de produktie van coca als grondstof voor de fabrikage van cocaïne de
afgelopen jaren belangrijk toegenomen. In Colombia nam daarnaast ook de papaverteelt
toe. Lokale produktie en consumptie van verdovende middelen bestaan in Latijns-Amerika
al heel lang maar sinds ongeveer vijftien jaar kan worden gesproken van een
echt omvangrijk sociaal probleem.In Latijns-Amerika wordt de teelt van drugsgewassen en vaak ook de eerste
verwerking verzorgd door kleine boeren in de Andesregio. De sociaal-economische
positie van deze boeren was traditioneel zwak en is door de effecten van structurele
aanpassingsprogramma's verder verslechterd. Boeren worden economisch vaak
gedwongen in het drugs- systeem mee te doen omdat de cocateelt de enig overgebleven
inkomstenbron betekent. In diverse landen in de regio is, vaak onder Amerikaanse
druk, een «war on drugs» gevoerd, waarbij niet zelden dwang werd
gebruikt bij het uit productie halen van coca-areaal. Dit heeft tot schendingen
van mensenrechten geleid waarbij mensen zonder vorm van proces werden opgepakt
en vastgehouden. Daarbij was soms sprake van folteringen.Hoewel Colombia al langere tijd min of meer een synoniem is voor drugshandel,
werden de illegale gewassen tot voor enkele jaren grotendeels in omringende
landen (Peru, Bolivia, Ecuador) verbouwd om vervolgens in Colombia verder
te worden bewerkt en internationaal verhandeld. In deze situatie is de laatste
paar jaar ingrijpend verandering gekomen; Colombia is nu niet alleen meer
verhandelaar maar ook een van 's werelds grootste verbouwers. Deze positie
staat garant voor een gespannen relatie met de VS waarbij de regering van
Colombia regelmatig wordt verweten te weinig te doen in de strijd tegen drugs.
Naast Colombia zijn de laatste jaren ook Bolivia en Peru steeds meer betrokken
geraakt bij de vervaardiging van eindprodukten.De drugsgerelateerde corruptie in Colombia is een niet te ontkennen fenomeen.
De talrijke drugsbaronnen in dit land werden lang vrijwel ongemoeid gelaten
door de autoriteiten. Vele Colombianen hebben in de loop der jaren het leven
verloren in de strijd tegen de drugshandel. Onder de vorige regering werd
een beslissende slag toegebracht aan het toen dominerende Medellin-kartel
en inmiddels heeft ook de huidige regering de strijd aangebonden
met enkele grote kartels die de produktie en handel in Colombia nog steeds
domineren. Dit hardere beleid uit zich op twee fronten.In de eerste plaats is er sprake van een sterk verhoogde politie-inzet
gericht tegen de grote kartels waarbij diverse bazen zijn opgepakt. In de
tweede plaats worden coca- en amapolavelden regelmatig vanuit de lucht bespoten
met verdelgingsmiddelen. Colombia beoogt op deze manier, in combinatie met
een sociaal programma, de verbouw van illegale gewassen binnen twee jaar aanmerkelijk
te reduceren. Een aspect van het Colombiaanse drugsprobleem dat speciale aandacht
verdient, is de verwevenheid met guerilla-activiteiten waarbij bendes hele
gebieden terroriseren en de politie vaak machteloos is.Nederland heeft in Colombia via het UNDCP een preventie- en rehabilitatieprogramma
in vier grote steden gefinancierd. Over de resultaten is nog weinig bekend.
UNDCP heeft nadere rapportage toegezegd. Recent heeft Colombia een alternatief
programma ontwikkeld ter bevordering van sociale ontwikkeling van de gebieden
waar tot nu toe op grote schaal drugsteelt plaatsvond. Aan donoren is om assistentie
gevraagd. Deze nemen nog een afwachtende houding aan omdat zij eerst willen
zien welke werkelijke inspanning de Colombiaanse regering zelf levert.In Bolivia wordt het areaal cocateelt op tenminste 60 000 ha geschat;
slechts een klein deel daarvan is nodig ter voorziening van de traditionele
binnenlandse vraag.Vooral de migranten uit de hooglanden, onder wie zich veel ex-mijnwerkers
uit de tinmijnen bevinden, vinden in de cocateelt hun bestaan. Vooral onder
druk van de VS reageerde de Boliviaanse regering op twee manieren op de illegale
teelt: een grootscheeps uitroeiingsprogramma met daarnaast een ambitieus alternatief
ontwikkelingsprogramma.USAID en het UNDCP maakten interne evaluaties van dit programma. De resultaten
zijn zeker niet rooskleurig en verbloemen zelfs enigszins de desastreuze situatie
die is ontstaan in de cocagebieden.Volgens een wet uit 1988 moet Boliva jaarlijks tenminste 50 000 ha
cocaplantage (op basis van vrijwilligheid) worden uitgeroeid. De betreffende
boeren ontvangen compensatie. Tot 1993 werd gemiddeld 3 500 ha per jaar
uitgeroeid. Na 1993 nam dit af mede vanwege de sterk verminderde interesse
van de overheid. Er waren dat jaar presidentsverkiezingen en het thema vrijwillige
uitroeiing van cocateelt was niet bepaald populair bij een groot deel van
de kiezers. Dit leidde ertoe dat de produktie de laatste jaren zelfs met ongeveer
20 000 ha is gestegen. Bolivia zich inmiddels gaan toeleggen op de fabricage
van cocapasta.De prijzen voor coca en andere middelen zijn in Bolivia de afgelopen jaren
fors gestegen door de toegenomen lokale vraag en het verminderde aanbod als
gevolg van de repressie. Reguliere landbouw-productie kan hier onmogelijk
tegen opboksen. Dit temeer daar de traditionele tarweproductie vrijwel geheel
is verdwenen door de massale voedselhulp die de VS gedurende decennia aan
dit land verstrekten.Bolivia is een land met nog zwakke democratische instellingen; de regering
meent dat het land zich economisch noch sociaal een dwingende aanpak van het
drugsprobleem kan veroorloven. Volgens de regering is een dialoog over een
gezamenliijke aanpak van de drugsproblematiek met de VS niet mogelijk gebleken
en zal die weg niet verder worden vervolgd. In het kader van het economisch
hervormingsprogramma is wel gedacht aan speciale kredietfaciliteiten voor
alternatieve ontwikkeling maar deze aanpak werd toch te kwetsbaar gevonden.
De donorgemeenschap heeft nog wel het idee dat met (werkgelegenheids) projecten
die in de eigen regio worden ontwikkeld in ieder geval de rurale exodus tot
staan kan worden gebracht. Bij de bevolking begint nu geleidelijk aan het besef door te breken dat
er aan de cocateelt vele bezwaren kleven. In 1994 werd nog een spectaculaire
protestmars georganiseerd naar La Paz waarbij de cocaboeren als helden werden
binnengehaald, maar velen zien momenteel in dat het «cocagezwel»
een last is voor het hele land, een bedreiging voor de sociaal-economische
stabiliteit. Officiële statistieken geven aan dat de cocaproduktie voor
niet meer dan 5 procent bijdraagt aan het BNP. Het merendeel van de opbrengst
van het eindprodukt wordt buiten Bolivia ontvangen en geïnvesteerd.Er zijn de afgelopen jaren met forse Amerikaanse steun en in mindere mate
steun van het VK en Duitsland tal van zgn. alternatieve ontwikkelingsprogramma's
opgezet in Bolivia. USAID en het UNDCP beschikken beide over interne evaluaties
waaruit blijkt dat de meeste van deze programma's volledig zijn mislukt, al
geeft de regering dat zelf niet gemakkelijk toe. Veel gehoorde kritiek is
dat deze plannen teveel geld zouden opslokken, te weinig duurzame aktiviteiten
zouden opleveren en dat er te weinig overleg zou zijn met de doelgroepen.
Particuliere organisaties verwijten de overheid uit eigenbelang aan het lijntje
van de VS te lopen. Ook binnen de regering bestaat kritiek op de aanhoudende
en soms als onredelijk ervaren druk van de VS om het drugsprobleem drastisch
aan te pakken. De Amerikanen hebben door de jaren heen steeds aangedrongen
op uitroeiing van cocaplantages – zonodig met geweld – en hebben
weinig oog voor de interne situatie in Bolivia.Peru is de grootste producent van cocaïne in de wereld. Naar schatting
is ongeveer 60 procent van de op de internationale markt verhandelde coca
afkomstig uit Peru. De teelt in dit land neemt thans zeker zo'n 150 000
ha in beslag aan de oostkant van het Andesgebergte en zijn daar een bestaansmiddel
van zo'n 200 000 boerenfamilies.De totale Peruviaanse cocaproduktie wordt op ruim US$ 1,1 miljard per
jaar geschat. In de grote steden van het land is het drugsgebruik de afgelopen
jaren fors toegenomen, evenals het «drugstoerisme» van elders.Ook in Peru heeft de regering getracht met Amerikaanse steun grootschalige
uitroeiingscampagnes op te zetten in combinatie met alternatieve landbouwontwikkeling
(de zogeheten Fujimori doctrine). Italië en Zwitserland hebben via het
UNDCP aanzienlijk bijgedragen aan alternatieve programma's in Huallagaregio;
recente resultaten hiervan zijn niet bekend. Met steun van Italië en
Duitsland lopen verder enkele grote UNDP-programma's gericht op zowel het
terugdringen van de produktie als van de vraag naar verdovende middelen. Naast
diversificatie van landbouwproduktie wordt aandacht besteed aan versterking
van boerenorganisaties, verbetering van kredietsystemen, verbetering van rurale
gezondheidszorg en voorlichting via het onderwijs. De boeren hebben door de
aanhoudend lage landbouwprijzen en de zeer gebrekkig werkende marktstructuur
in het algemeen weinig vertrouwen in alternatieve gewassen.De laatste tijd neemt het verzet tegen deze sterk toe. In Peru bestaat
al jaren een drugscontrole organisatie, OFECOD, die echter door gebrek aan
politieke en administratieve steun veel te zwak is. Onlangs lanceerde de regering
een nationaal drugscontroleplan maar niemand verwacht dat dit veel zal uithalen.
In discussie over verdovende middelen wordt in Peru steeds meer gewezen op
de noodzaak om het probleem bij de wortel aan te pakken, dat wil zeggen bij
de (internationale) vraag naar drugs. Ook de huidige president voert op dit
punt een aktief beleid getuige zijn oproep in 1995 aan de internationale donorgemeenschap
om Peru bij de strijd tegen de verdovende middelen te helpen.In het Caribisch Gebied krijgen steeds meer landen te maken krijgen met
de problematiek van doorvoerland. Betrof het recentelijk met name Trinidad,
Jamaica, Suriname en Aruba en de Nederlandse Antillen (Curacao en Sint Maarten),
momenteel heeft de (doorvoer)handel zich echter over bijna alle (ei)landen
van deze regio verspreid.In de Cariben was Jamaica gedurende vele jaren het centrum van de handel
in drugs, vooral cocaïne. Dit heeft o.a. een forse stijging van de criminaliteit
tot gevolg gehad vooral in de hoofdstad Kingston.Bepaald zorgwekkend is de snelle toename in het gebruik van crack in de
regio. Deze goedkope en sexueel stimulerende drug wordt op grote schaal gebruikt
door de armen. Daardoor valt in de grote steden van Latijns-Amerika en het
Caribisch Gebied ook een duidelijk verband te constateren tussen het drugsprobleem
en aids. Naast een toename van intraveneus drugsgebruik, is ook de groeiende
consumptie van crack door jongeren en (zich prostituerende) straatkinderen,
oorzaak van de snelle verspreiding van het hiv-virus.Het UNDCP heeft door de jaren heen – met bijdragen van onder andere
de VS – een aanzienlijk deel van haar middelen in Latijns-Amerika aangewend
voor alternatieve ontwikkeling. In 1994 was nog bijna de helft van het budget
van het UNDCP voor deze regio hiervoor bestemd. Het betrof landbouwontwikkeling,
sanitatie en andere gemeenschapsvoorzieningen. Over de hiermee opgedane ervaringen
is, met uitzondering van Bolivia, weinig bekend hoewel experts tot weinig
positieve conclusies komen.De recente beslissing om de hoofdtaak van het UNDCP voortaan te beperken
tot drugsbestrijding in engere zin, duidt in ieder geval niet op grote successen.
In het UNDCP-programma in Latijns-Amerika wordt veel aandacht besteed aan
institutionele ontwikkeling en onderwijs en voorlichting op drugsterrein.De internationale hulp richt zich in Latijns-Amerika al jaren op een tweetal
aspecten van de drugsproblematiek. In de eerste plaats wordt steun verleend
aan het beleid van substitutie via alternatieve landbouwgewassen. Voorts werd
steun verleend bij de bestrijding van het binnenlandse drugsgebruik. Nederland
heeft nooit veel heil gezien in alternatieve landbouwontwikkeling in dit deel
van de wereld. Reeds vroeg werd ingezien dat hierbij de lokale structuren
in feite geen wijziging ondergingen terwijl bovendien de rest van de productieketen
buiten beschouwing bleef. Wel heeft Nederland in het verleden in Latijns-Amerika
geïntegreerde plattelands-ontwikkelingsprojecten gesteund in regio's
waar de staat weinig invloed heeft en waar de drugsteelt altijd vrij prominent
is geweest. De redenering daarbij was dat van steun aan de ontwikkeling van
arme regio's vanwaaruit migratie naar cocagebieden plaatsvindt, een zekere
preventieve werking kan uitgaan. C. AfrikaIn Oost- en Centraal-Afrika is cannabis al bekend sinds de 14de eeuw.
In West-Afrika werd cannabis pas na de Tweede Wereldoorlog geïntroduceerd
door Ghanese en Nigeriaanse soldaten die in Birma hadden gevochten. Consumptie
van verdovende middelen is in Afrika lang gezien als onderdeel van de lokale
cultuur en werd in de meeste landen niet onderkend als een groot (sociaal)
probleem. Daar is de laatste jaren geleidelijk verandering in gekomen, vooral
door het naar buiten komen van drugsgerelateerde corruptieschandalen, waardoor
militairen en politici uit landen als Nigeria, Zambia, Tanzania en Zuid-Afrika
gedwongen werden tot aftreden. Met name Nigeria is een belangrijke rol gaan
vervullen bij de doorvoer van hard drugs. Ook is in een aantal Afrikaanse
landen, met name in de grote stedelijke agglomeraties, het drugsgebruik fors
toegenomen al bestaan daarover niet altijd betrouwbare gegevens. Recente conflicten in Rwanda, Liberia en Sierra Leone hebben ook nog eens
de aandacht gevestigd op de relatie tussen geweld en drugsgebruik. In West-Afrika is de verbouw van cannabis in landen als Ghana en Nigeria
de afgelopen tien jaar toegenomen als gevolg van een forse terugval in de
prijzen van landbouwprodukten en olie. Vanuit genoemde landen wordt fors geëxporteerd
naar andere landen in de regio, met name Senegal en Gambia. Verdere uitbreiding
van de teelt vond plaats in Benin en Burkina Faso. Ook in een land als Ivoorkust
nam de teelt van cannabis fors toe tijdens het eerste structurele aanpassings-programma
(1984/88) en in de jaren daarna toen de prijzen voor cacao en koffie sterk
daalden.In de afgelopen jaren werden handelsroutes verlegd van Zuid-Amerika naar
West-Afrika (vooral via Ghana en Nigeria). Het lokale drugsgebruik is, vooral
onder scholieren en studenten, dramatisch toegenomen als gevolg van de economische
crisis. Toename van het gebruik van cocaïne en heroïne is niet alleen
te constateren bij de gepriviligeerde groepen, maar ook bij de sociaal zwakkeren.
Vrijwel in de hele regio is de overheid zich de afgelopen jaren meer bewust
geworden van de omvang van het drugsprobleem. In diverse landen lopen nu voorlichtingscampagnes
via scholen, bedrijven en particuliere organisaties. Recentelijk heeft de
EU een plan ingediend voor bestrijding van drugsgebruik in West Afrika; de
hulpverlening aan de slachtoffers en aansluiting bij programma's voor ontwikkelingssamenwerking
nemen daarbij een ondergeschikte plaats in.In Ethiopië is sprake van een sterk verouderde en inadequate wetgeving
ten aanzien van verdovende middelen. De lokale drug – qat – speelt
daar al eeuwen een belangrijke, cultureel bepaalde rol. Regelmatig gebruik
is een alom geaccepteerd verschijnsel. Het drugsprobleem is de afgelopen jaren
vooral onder jongeren acuut geworden. Daarnaast is Addis Abeba een bekende
internationale transithaven voor drugsmokkelaars, waartegen tot nu toe weinig
wordt ondernomen. Ethiopië heeft geen aktieprogramma voor drugsbestrijding.
De discussie blijft beperkt tot control mechanisms, waarbinnen het ministerie
van gezondheid, politie en douane moeten samenwerken. Men is de laatste jaren
wel actiever geworden met voorlichtingscampagnes en dergelijke, maar concrete
resultaten zijn niet te melden.Aan het gebruik van qat zijn diverse ernstige nadelen verbonden. Voor
de productie is veel water nodig, wat een snelle uitputting van het grondwatervoorraden
tot gevolg heeft.Qat is veruit het meest rendabele agrarische produkt in Jemen. Voor de
consument betekent aankoop echter een forse aanslag op het huishoudbudget
hetgeen uiteraard ten koste gaat van uitgaven voor voeding en gezondheidszorg.
De overheid onderneemt weinig om het gebruik in te dammen; er staan (te grote)
financiële belangen op het spel.Wetgeving op het gebied van verdovende middelen bestaat in Jemen niet.
Binnenkort zal een UNDP-project starten ter verbetering van de lokale wetgeving
en het opbouwen van een institutionele structuur voor de drugsbestrijding.
De sedert begin 1997 aangetreden regering wil daar nu echt werk van maken.De drugsproduktie en -consumptie in Noord-Afrika zijn lange tijd bescheiden
in omvang gebleven. Alleen Marokko was altijd al een belangrijke producent
van cannabis dat voor een groot deel werd geëxporteerd naar Europa (ongeveer
tweederde van de produktie; de rest is voor locaal gebruik). Cannabis is in
deze regio dan ook de meest gebruikte drug.In Zuidelijk Afrika is zowel de produktie als de consumptie van verdovende
middelen de afgelopen jaren toegenomen. Een land als Zuid-Afrika behoort
tot de grotere cannabis-producenten. In de grote steden stijgt het aantal
verslaafden nog steeds. Over de drugsproblematiek in de regio vond in 1995
een seminar plaats waarbij o.a. de wens naar voren kwam tot een nauwere regionale
samenwerking op het gebied van opsporing en vervolging van drugshandelaren.Afrika is een belangrijke doorvoerroute geworden voor heroïne van
Azië naar de VS en Europa en voor cocaïne uit Latijns-Amerika, bestemd
voor Europa en afkomstig. Landen als Senegal en Ivoorkust spelen hierbij een
belangrijke rol en sinds kort ook Zuid-Afrika.De internationale hulp aan Afrika betreft op dit moment vooral institutionele
versterking (training, het opzetten van coördinerende instanties, assistentie
bij opstelling/aanpassing van wetgeving). Nederland is volgens de beschikbare
gegevens nooit actief geweest op het terrein van de drugsbestrijding in Afrika.
Ook andere donoren stellen zich terughoudend op. Verwacht wordt dat de drugsproblematiek
in een groot aantal Afrikaanse landen de komende jaren zal toenemen als gevolg
van de hoge geboortegroei, politieke instabiliteit en de algehele economische
malaise in veel landen. Er zal tegelijkertijd minder geld zijn voor verbetering
van de controle op de produktie en handel (zie het UNDCP Jaarverslag 1994).
Tot op heden is de relatie tussen drugsgebruik en HIV transmissie in Afrika
gering, hoewel rapportages uit Kenya en Zuid Afrika gewag maakten van intraveneus
spuitgedrag. D. Oost- en Midden-EuropaIn Oost- en Midden-Europa is de laatste jaren sprake van een snel groeiend
drugsprobleem. Waar het bestaan van drugshandel en -gebruik vroeger werd ontkend,
staan veel landen in deze regio thans voor de noodzaak adequaat beleid te
ontwikkelen en bestrijdingsprogramma's op te zetten. Zoals ook op andere terreinen
ontbreekt het hier aan voldoende en betrouwbare informatie vanwege een gebrek
aan institutionele en technische capaciteit. Aangenomen wordt dat het gemiddelde
drugsgebruik in de grote steden inmiddels op het niveau van het westen zit.
De drugsproblematiek in Oost-Europa staat hoog op de agenda van de regionale
Interpol-organisatie. Auto's, wapens en verdovende middelen zijn gewilde artikel
in de klandistiene handel binnen en tussen Oost-Europese landen. Het witwassen
van drugsgelden, vaak met medewerking van de officiële autoriteiten,
komt in deze landen geregeld voor.Sinds enkele jaren loopt een project van het UNDCP voor Oost-Europa en
de vroegere GOS-landen waarvan de eerste fase bestaat uit het opzetten van
een organisatie- en informatiestructuur in de betreffende landen. Daarbij
worden wetenschappelijke instituten en particuliere organisaties ingeschakeld.
Tevens is een coördinatiemechanisme voor onderlinge samenwerking opgezet.
Belangrijk in deze fase is vooral de training van overheidspersoneel dat belast
is met de controle op verdovende middelen. Vaak heeft men nog nauwelijks een
idee hoe de handelsstromen lopen en welke actoren hierbij betrokken zijn.
Dit project heeft grote vertraging opgelopen door de afwezigheid van voldoende
solide en ervaren lokale partners. Het is de bedoeling dat in fase twee technische
assistentie wordt verleend op het gebied van planning, gegevensverwerking
en het ontwikkelen van strategieën. Aan deze technische assistentie bestaat
grote behoefte. Deze zou ook geboden kunnen worden via samenwerking tussen
de politiediensten op het terrein van drugsbestrijding zoals die tussen Nederland
en Polen die thans in een ver gevorderd stadium is. In landen als Polen, Roemenië en Rusland neemt het aantal verslaafden
dat met hiv besmet is, angstwekkend toe.Nederland heeft via het PSO-programma en MATRA programma's in de periode
1992–1995 een groot aantal projecten op het terrein van AIDS en drugs
(mede)gefinancierd via de WHO/EURO en UNDCP.Daarmee wordt, zij het op kleinere schaal, voortgegaan. BIJLAGE 3 Overzicht van door Nederland gefinancierde projectenDe Nederlandse steun aan projecten met een drugscomponent betreft de volgende
projecten (inmiddels deels afgesloten): ThailandHighlands Coffee Research and Development Centre Project (HCDRC) 1983–1992
(overdracht aan Thaise overheid). D.m.v. onderzoek, training en voorlichting
werd de introductie en promotie van arabica koffie bij bergstammen in de hooglanden
van Noord-Thailand ondersteund. De kwaliteit van de koffie blijkt inmiddels
zo hoog dat commerciële exploitatie mogelijk is geworden. Vastgesteld
kon worden dat een verbetering in de positie van de doelgroep heeft plaatsgevonden. ThailandHighland Resource Integration Project. Een plattelandsontwikkelingsproject
t.b.v. de Karenstam, uitgevoerd door Care Thailand (1992–1994). Doelstelling
van het project was het bereiken van voedselzekerheid en het verbeteren van
de gezondheidssituatie van de minderheden in de bergen van Noord-Thailand
via gewasdiversificatie, sanitatie en voorlichting. ThailandPlattelandsontwikkelingsproject DISAC Chiang Mai (1990–1995), uitgevoerd
via Cebemo. Projectaktiviteiten omvatten het opzetten van rijstbanken, irrigatiesystemen,
veehouderij, drinkwatervoorziening en aankoop van land ten behoeve van de
Karenstam in de bergen. Dit project verloopt moeizaam, hetgeen wordt geweten
aan de gebrekkige organisatie. ThailandHiv/aids-preventieproject onder de Hill Tribes in de Chiang Rai regio
(UNICEF/Thaise Rode Kruis; 1992–1995). In educatieve onderdelen werd
ruime aandacht besteed aan preventie van drugsgebruik. Een succesvol project
dat aanleiding is geweest om UNICEF substantiële middelen ter beschikking
te stellen dit project uit te breiden tot zes landen in de Mekong regio. Daarbij
wordt ook samengewerking met UNAIDS en het UNDCP. Pakistan«Alternatief» inkomensproject onder boeren via het UNDCP,
voltooid in 1992. Niet bekend is in hoeverre dit project de omvang van de
drugsteelt heeft beïnvloed. Het eindoordeel van het landenbureau luidde:
«goed idee, slecht project». AfghanistanIn het kader van noodhulp heeft het UNDCP in 1997 de beschikking over
fl. 500 000 t.b.v. een programma om alternatieven te creëren voor
de teelt van papaver en canabis. BoliviaStraatkinderenproject La Paz via het UNDCP (inkomensgenerering, vakopleiding
etc. Het landenbureau beschikt niet over actuele informatie. BoliviaIOB-onderzoek naar Nederlandse betrokkenheid bij ontwikkeling mijnbouwdepartement
Potosi, waarbij ook gekeken wordt naar migratie naar cocagebieden (loopt nog –
resultaten worden op zijn vroegst in de loop van 1997 verwacht). ColombiaInkomensgenererend project onder boeren via UNDCP (loopt nog). De indruk
is dat het hier om een redelijk goed lopend project; specifieke details ontbreken. SurinameAdvisering via ministerie van Justitie bij verbetering van Surinaamse
drugswetgeving (1992–1995). De Wet ligt bij de Nationale Assemblee ter
goedkeuring.Ook door het Ministerie van VWS en instellingen op het gebied van Gezondheidsvoorlichting-
en Opvoeding in Nederland is ondersteuning gegeven aan hulpverleningsprogramma's
voor verslaafden en aan preventieactiviteiten. Midden-AmerikaIn het kader van de hiv/aids programma's die met geld van DGIS en HIVOS
in zes landen worden uitgevoerd, zijn specifieke op drugspreventie gerichte
activiteiten opgenomen. Hierbij zijn vooral gevangenen, sex werkers en straatwerkers
betrokken. De NGO ILPES is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze programma's. JamaicaEen project t.b.v. gevangenen is in voorbereiding. Daarbij komt met name
de situatie m.b.t. het gebruik van crack aan de orde. Deze drug is relatief
goedkoop en veroorzaakt een grote mate van sexuele hyperactiviteit die bij
de hiv-transmissie een belangrijke rol speelt. HaïtiMet de ngo FOSREF is een programma opgezet in slums van Port au Prince
waarbij hiv- en drugspreventie hand in hand gaan. Nederlandse Antillen en ArubaVia KabNA wordt fl. 500 000 ter beschikking gesteld aan het UNDCP
voor het uitvoeren van activiteiten op de zes eilanden. MacedoniëMomenteel worden de mogelijkheden onderzocht voor ondersteuning van een
nog te ontwikkelen drugsbestrijdingsbeleid in dat land. Hierbij wordt in eerste
instantie gedacht aan het beschikbaar stellen van technische assistentie.XNoot1Bedoeld wordt het «20/20-initiatief», dat inhoudt dat zowel
donoren als ontvangende landen 20 procent van de hulp respectievelijk het
nationale budget, besteden aan voorzieningen voor onderwijs, gezondheidszorg
en dergelijke.XNoot2World situation with respect to drug abuse, rapport Commission on Narcotic
Drugs (1995).XNoot3Meer epidemiologische informatie geeft het rapport van het Programme on
Substance Abuse van de WHO (1995). Eenzelfde groeitrend wordt aangeduid in
het jaarrapport van het European NGO Committee on Drugs & Development
(1996). Tijdens de te Lissabon gehouden conferentie «Drugs: Independence-Dependence»
maart 1996), zijn gegevens over het gebruik van industriële drugs gepresenteerd.
Zie verslag van deze conferentie, uitgegeven door het North South Centre van
de Council of Europe, Lissabon. XNoot4Zie WHO Programme on Substance Abuse (WHO Genève 1996) en het jaarverslag
over 1995 van het drugsprogramma van de WHO in de Europese regio (Kopenhagen
1996).XNoot5In rede voor Commissie lll (1995) XNoot6Een projectvoorstel van het Europese Ngo Comité voor Drugs en Ontwikkeling
(Drogas y Desarrollo Del Dilemma Al Desafio, Brussel, 1996) geeft daarover
een gedegen analyse. XNoot7Dat deze problematiek veelomvattend is, bewijst de bijdrage van Jack Blum
en Alan Blook in «Le blanchiment de l'argent dans les Antilles»,
in La Planete des Drogues van Alain Labrousse en Alain Wallon (Parijs, 1993,
Le Seuil).XNoot8In Bertil Lintner's beschouwing «Burma in Revolt, Opium and Insurgency»
(Bangkok, 1994) wordt beschreven hoe de locale bevolking van de grensgebieden
van Myanmar, Thailand en Laos gedwongen wordt – soms door de (locale)
overheid – de teelt van papaver, de productie van opium en het transport
ervan uit te voeren.XNoot9Jaarrapport 1996, Amnesty International, LondenXNoot10«Het Nederlandse drugsbeleid, continuïteit en verandering»
(1995)XNoot11Notities Aids en Ontwikkelingssamenwerking 1993 en 1995, nrs. 2183/2 en
/3. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25658-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl