Nederlands beleid ten aanzien van Turkije; Brief minister met een notitie over de bilaterale samenwerking tussen Nederland en Turkije op rijksoverheidsniveau
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25206, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

01-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

25206 nr. 9

26-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingGrondwetsherzieningMensenrechtenEconomische ontwikkelingenTurkije en de Europese UnieDe kwestie CyprusTerrorismeOndertekeningLichaamDe betrekkingen tussen Nederland en TurkijeEen inventarisatie van de bilaterale samenwerking op rijksoverheidsniveauInhoudsopgave 1. Inleiding2. Schets van de geschiedenis van de bilaterale betrekkingen3. Buitenlandspolitieke samenwerking, defensiesamenwerkingInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens4. Mensenrechten, het Matra-programma en justitiële
samenwerking InleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens5. Financiën, economie, handel en transportInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens6. Landbouw en natuurInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens7. MilieuInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens8. Cultuur en onderwijsCultuurInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemensOnderwijsInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens9. Sociale aangelegenhedenInleidingBestaande samenwerkingBeleidsvoornemens10. ConclusieBIJLAGESamenvatting van concrete beleidsvoornemens
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25206Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 206Nederlands beleid ten aanzien van Turkijenr. 9BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 oktober 2001Naar aanleiding van het verzoek vanuit uw Kamer om een inventarisatie
van de specifieke samenwerking met Turkije («wat doen we en wat gaan
we doen»), doe ik u hierbij de notitie «De
betrekkingen tussen Nederland en Turkije, een inventarisatie van de bilaterale
samenwerking op rijksoverheidsniveau» toekomen.InleidingCentraal in de notitie staat de bijdrage die vanuit Nederland kan worden
geleverd aan het veranderingsproces dat Turkije thans doormaakt. Dit proces
dient mede om te voldoen aan Europese normen en waarden, op weg naar het lidmaatschap
van de Europese Unie. Daarbij gaat het zowel om zaken als de noodzakelijke
verbetering van de mensenrechtensituatie en versterking van het democratisch
gehalte van de Turkse maatschappij, als om de praktische aspecten van de overname
van het EU-acquis op de meer technische gebieden
zoals economie, milieu en landbouw. De Nederlandse bilaterale inspanningen,
zoals in deze notitie beschreven, beogen mede een aanvulling te geven op de
activiteiten in EU-kader ter ondersteuning van het hervormingsproces.De notitie concentreert zich op diverse onderdelen van de strikt bilaterale
samenwerking tussen beide landen, die uiteraard niet los kan worden gezien
van de actuele ontwikkelingen in Turkije en de relatie van Turkije met diverse
multilaterale organisaties. Over die onderwerpen bood ik de Kamer het afgelopen
jaar enige brieven aan, die tijdens het Algemeen Overleg op 31 mei jongstleden
werden besproken. In dat licht geef ik hieronder graag nog een verdere actualisering
van deze eerdere notities, als actuele context van de bilaterale samenwerking
zoals in de notitie weergegeven. GrondwetsherzieningOp 3 oktober 2001 keurde het Turkse parlement een pakket grondwetswijzigingen
goed dat mede beoogt Turkije te laten voldoen aan de Kopenhagen-criteria.
De wijzigingen betreffen onder meer vastlegging van fundamentele vrijheden,
toestaan van andere talen in de media dan alleen het Turks, verruimen van
de persvrijheid en van de vrijheid van vereniging en vergadering, opheffing
van de doodstraf voor de meeste delicten, verankering van gelijkstelling van
man en vrouw, reduceren van de mogelijkheid tot verbod van politieke partijen
en beperking van de rol van de Nationale Veiligheidsraad.De Turkse regering heeft in aanvulling hierop verdere grondwetswijzigingen
aangekondigd en haar intentie uitgesproken om letter en geest van de grondwetswijzigingen
te vertalen in heldere en eenduidige wet- en regelgeving. Bovendien is de
Turkse regering zich bewust van het belang van implementatie in de praktijk
van dergelijke wetten en regels. Als voorbeeld van dergelijke implementatie
noemde minister Yilmaz van Europese Zaken recentelijk dat justitiële
en veiligheidsinstanties voortaan een goede training zouden moeten ondergaan.In het algemeen vormen naar mijn oordeel de grondwetswijzigingen een stap
in de goede richting en in dat licht kunnen zij worden verwelkomd. Zij vormen
al met al een bemoedigende stap op weg naar verdere democratisering van het
land en een belangrijke etappe in het concretiseren van het Turkse Nationale
Programma voor de Overname van het Acquis en van
het Partnerschap voor Toetreding. De EU heeft in een verklaring (zie bijlage
bij deze brief) een vergelijkbaar oordeel uitgesproken. De grondwetswijzigingen
alsmede de uitgedragen voornemens voor de toekomst geven het belang aan dat
Turkije hecht aan het veranderingsproces dat moet leiden tot het voldoen aan
de politieke Kopenhagen-criteria.Tegelijkertijd moet worden geconstateerd dat de wijzigingen in een aantal
opzichten tekort schieten: zo blijft de doodstraf voor enkele delicten (hoogverraad
en terrorisme) mogelijk, is de vrijheid van meningsuiting nog steeds aan bepaalde
restricties onderhevig en blijft de invloed van de militairen op politiek
en maatschappij te groot. De Koerden zijn nog steeds niet als minderheid erkend
en enkele restricties op het gebruik van hun taal (bijvoorbeeld in het onderwijs)
en beleving van hun cultuur blijven bestaan. De ook in de nieuwe grondwetsteksten
geformuleerde uitzonderingsclausules betreffende «staatsondermijnende
activiteiten» zijn in het verleden door de Turkse autoriteiten op oneigenlijke
wijze gebruikt.Ik ben van oordeel dat, zoals ook door de Turkse regering is aangegeven,
de huidige grondwetswijzigingen niet voldoende zijn en dat, naast vertaling
in wet- en regelgeving, implementatie in de praktijk van doorslaggevend belang
zal zijn.MensenrechtenZoals bekend heeft het Nederlandse kabinet zorgen over de mensenrechtensituatie
in Turkije. Over enkele mensenrechtengerelateerde gebieden kunnen de volgende
actuele ontwikkelingen worden gemeld.Naar aanleiding van een inval door Turkse politie in een afdeling van
de Human Rights Foundation of Turkey te Diyarbakir
(een behandelingscentrum voor slachtoffers van marteling), heeft het EU-voorzitterschap
medio september een démarche ondernomen. Daarbij werd protest aangetekend
tegen deze evidente schending van de mensenrechten. De teleurstellende reactie
van Turkse zijde was dat één en ander in strijd was geschied
met richtlijnen vanuit Ankara – teleurstellend in die zin dat daarmee
het écart tussen beleid en praktijk eens
te meer duidelijk werd. Overigens werd tijdens de inval in beslag genomen
materiaal inmiddels weer aan de Foundation geretourneerd.Als gevolg van de hongerstakingen in Turkije, gericht tegen de invoering
van de zogenoemde F-type gevangenissen, zijn thans 41 slachtoffers te betreuren.Op 2 mei jl. aanvaardde het Turkse parlement het nieuwe artikel 16 van
de Turkse antiterreurwet. Dit artikel opent de mogelijkheid voor sociale activiteiten
van gevangenen die op grond van die wet zijn veroordeeld. In de F-type gevangenissen
zijn de meeste voorzieningen in de gemeenschappelijke ruimtes echter nog niet
gereed. Inmiddels zijn ook twee wetsontwerpen aangenomen die strekken tot
het aanstellen van onafhankelijke rechters bij wie gevangenen hun beklag kunnen
doen over het gevangenisregiem en de aanstelling van Prison
Monitoring Boards.Nederland heeft, zowel bilateraal als in EU-verband, bij de Turkse autoriteiten
aangedrongen op spoedige implementatie van de toegezegde voorzieningen. Eerder
dit jaar brachten vertegenwoordigers van Turkse mensenrechtenorganisaties
die zich inzetten voor de hongerstakers op uitnodiging van Nederland een bezoek
aan een Nederlandse penitentiaire inrichting.Mede om de Turkse instanties te overtuigen van de noodzakelijke veranderingen
heeft Nederland een aantal directeuren van Turkse gevangenissen voor een bezoek
aan Nederland uitgenodigd. Tijdens dit bezoek, dat van 23 tot en met 25 oktober
plaatsvond, werd ook de praktijk in de Nederlandse gevangenissen getoond.Nadat begin dit jaar het Turkse Openbaar Ministerie sluiting had gevorderd
van de Turkse mensenrechtenvereniging IHD (vanwege haar vermeende rol bij
de hongerstakingen), heeft de Rechtbank per 22 oktober jongstleden het proces
beëindigd, op vordering van de Officier van Justitie. Het OM was klaarblijkelijk
tot de conclusie gekomen dat de vordering tot sluiting van de IHD geen kans
maakte.Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft eind juli geconcludeerd
dat Turkije het beginsel van vrijheid van meningsuiting (zoals vastgelegd
in het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens, EVRM) niet heeft geschonden
met een verbod op de islamitische Refah Partisi (Welvaartspartij)
in 1998. Drie van de zeven behandelende rechters lieten overigens een dissenting opinion optekenen. De Turkse regering beschouwt
de uitspraak als een steun in de rug in haar strijd tegen het moslimfundamentalisme.
Inmiddels zijn diverse partijen opgekomen die het gedachtegoed van de Welvaartspartij
hebben overgenomen – daarvan is de zogenoemdeFaziletpartij inmiddels door een verbod getroffen; ook zij zal zich tot het EHRM
wenden.Tijdens het Algemeen Overleg van 31 mei jongstleden informeerde ik de
Kamer over het voornemen van een bezoek van de Mensenrechtenambassadeur aan
Turkije, mede met het oogmerk om het Nederlandse mensenrechtenbeleid voor
de Turkse autoriteiten uiteen te zetten en gesprekken te voeren over de in
Turkije noodzakelijke aanpassingen voor het voldoen aan de Kopenhagen-criteria.
Het bezoek van de Mensenrechten-ambassadeur staat gepland voor 12–14
november a.s.Economische ontwikkelingenDe situatie in Turkije is de afgelopen maanden, sinds mijn brief van 31
mei jongstleden, in sterke mate bepaald door uitvoering van het hervormingsprogramma
dat met het IMF is overeengekomen. De macro-economische doelstellingen
in deze fase van het IMF-programma zijn gehaald, over het algemeen tot tevredenheid
van het IMF. Stabilisering van het fiscale stelsel en opschoning van de banksector,
met inwerkingtreding van nieuwe toezichts- en voorzorgsmaatregelen, maken
redelijke voortgang. De economische vooruitzichten zijn echter onzeker, mede
doordat de Turkse overheid er nog niet in is geslaagd het vertrouwen van burger
en bedrijfsleven in de economie te herstellen. De inflatie is nog steeds op
een gevaarlijk hoog niveau en hetzelfde geldt voor de rentetarieven. Een aanvullend
probleem vormt de impact van de economische terugval van de Amerikaanse en
de Europese economieën na 11 september. In dat licht dient voor 2001
met een aanzienlijke economische inkrimping rekening te worden gehouden –
er is voorlopig nog geen zicht op daadwerkelijk duurzaam economisch herstel
van wat vele Turken zelf de«zwaarste financieel-economische crisis sinds
het ontstaan van de Republiek» noemen.Turkije en de Europese UnieOp 26 juni jongstleden vond in Luxemburg de veertigste Associatieraad
tussen de EU en Turkije plaats. De Turkse minister van buitenlandse zaken
Ismail Cem gaf daarin onder meer een overzicht van de hervormingen die Turkije
thans doorvoert zowel op politiek als economisch terrein. Ook verwelkomde
minister Cem de voortgang op het terrein van de financiële steun zijdens
de EU voor Turkije, in casu de onderbrenging van
de diverse nieuwe toezeggingen en middelen uit het verleden onder een enkele,
nieuwe noemer. Van EU-zijde werd onder meer uitgebreid ingegaan op de mensenrechtensituatie
in Turkije. Ook werd aangegeven dat het Turkse Nationaal Programma voor de
Overname van het Acquis in het aanstaande reguliere
voortgangsrapport van de Commissie (november aanstaande) in detail zal worden
geanalyseerd. Dit rapport zal de Europese Commissie op 13 november aanstaande
publiceren.In het zich ontwikkelend Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB)
van de EU wordt een nauwe vorm van samenwerking tussen EU en NAVO voorzien,
hetgeen o.a. zal leiden tot nauwkeurige onderlinge afstemming en de mogelijkheid
dat de EU gebruik kan maken van NAVO-middelen indien zij besluit op te treden.
Ten aanzien van dit «uitleenmechanisme» maakt Turkije in de NAVO
bezwaren, zolang niet op een voor Turkije bevredigende wijze de Turkse betrokkenheid
bij EU-geleide vredesoperaties is geregeld. Het overleg daarover zal de komende
periode worden voortgezet, waarbij Nederland zich zal blijven inspannen om
een oplossing te bewerkstelligen.De kwestie CyprusDe Turks-Cypriotische leider Denktash heeft begin september van dit jaar
geen gehoor gegeven aan een uitnodiging van de Secretaris-Generaal van de
Verenigde Naties voor een nieuwe ronde van de besprekingen onder VN-aegis.
Turkije heeft kennelijk niet voldoende druk kunnen of willen uitoefenen op
Denktash om een meer coöperatieve houding aan te nemen. Inmiddels heeft
de Turkse regering verklaard dat zij begrip heeft voor de door Denktash gekozen
opstelling. In een verklaring heeft de EU de uitspraak van de Voorzitter van
de VN-Veiligheidsraad ondersteund, waarin teleurstelling werd uitgesproken
over de Turks-Cypriotische weigering, en haar voortdurende steun voor de inspanningen
van SGVN kenbaar gemaakt (zie bijlage bij deze brief voor volledige verklaring).De inzet van het Nederlandse kabinet blijft erop gericht om, bilateraal
zowel als in EU-verband, er bij de Turkse regering op aan te dringen haar
invloed op Denktash aan te wenden teneinde het bereiken van een politieke
oplossing voor Cyprus dichterbij te brengen. TerrorismeTurkije toont zich een betrouwbaar bondgenoot in de internationale coalitie
tegen het terrorisme. Naast de direct uitgesproken onvoorwaardelijke politieke
steun (ook in NAVO-verband), heeft het diverse praktische maatregelen getroffen
ter ondersteuning van de internationale inspanningen, zoals het openen van
het luchtruim, het beschikbaar stellen van vertrouwelijke informatie en het
ter beschikking stellen van faciliteiten op de grond.Tijdens de Ministeriële bijeenkomst van de Europese Conferentie,
op 20 oktober 2001, benadrukte Minister Cem dat terrorisme geen specifieke
nationale of religieuze thuisbasis heeft; geen enkele religie rechtvaardigt
terrorisme en in dat licht moet eraan worden vastgehouden dat de huidige strijd
tegen het terrorisme niet een strijd tegen de islam is. Hij stelde voor in
Istanboel een conferentie te beleggen waar politieke, academische en andere
deskundigen, afkomstig uit EU-lidstaten en leden van de Organisatie van Islamitische
Landen, met elkaar van gedachten zouden kunnen wisselen over de oorzaken van
terrorisme. Het Turkse initiatief werd algemeen verwelkomd.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van Aartsen De betrekkingen tussen Nederland en TurkijeEen inventarisatie van de bilaterale samenwerking op rijksoverheidsniveauInhoudsopgave 1.Inleiding7   2.Schets van de geschiedenis van de
bilaterale betrekkingen8    3.Buitenlandspolitieke samenwerking,
defensiesamenwerking8    4.Mensenrechten, het Matra-programma
en justitiële samenwerking10   5.Financiën, economie, handel
en transport12   6.Landbouw en natuur14    7.Milieu16   8.Cultuur en onderwijs17    9.Sociale aangelegenheden18    10.Conclusie19    Bijlage: Samenvatting van concrete
beleidsvoornemens201. InleidingIn november 2000 werd tijdens de behandeling van de begroting van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken in de Tweede Kamer gevraagd om «een
inventarisatie van de specifieke samenwerking met Turkije aan de Kamer aan
te bieden en een actieprogramma te formuleren, waarbij met name aandacht wordt
geschonken aan de geïntegreerde benadering in onze betrekkingen».
Daarin zou moeten worden vastgelegd wat al aan bilaterale samenwerking plaatsvindt,
en wat de mogelijkheden voor de komende jaren zijn.Sindsdien is de Kamer bij diverse gelegenheden geïnformeerd over
actuele ontwikkelingen in Turkije en de Nederlandse beleidsvisie daarop, alsmede
ontwikkelingen in de relatie tussen Turkije en de EU. Zo werd, voorafgaande
aan het Staatsbezoek van president Sezer, de Kamer op 22 maart 2001, een notitie
toegezonden inzake de actuele situatie in Turkije (Kamerstuk 25 206 nr.
4). Daarin werd o.a. ingegaan op actuele ontwikkelingen in Turkije (o.a. betreffende
de situatie van de mensenrechten, de binnenlandspolitieke situatie en economische
ontwikkelingen), de relatie tussen Turkije en de EU, de kwestie Cyprus, de
Turks-Griekse betrekkingen en de Nederlandse visie op deze onderwerpen. Na
afloop van het Staatsbezoek is de Kamer op 3 mei 2001 een brief met een verslag
ervan toegegaan (Kamerstuk 25 206 nr. 5).De Kamer is voorafgaand aan het Algemeen Overleg (AO) van 31 mei jongstleden
verder een beknopte actualisering van de notitie inzake de actuele situatie
in Turkije toegegaan (Kamerstuk 25 206 nr.6). Daarin werd ingegaan op
de laatste ontwikkelingen m.b.t. de onderwerpen uit de brief van 22 maart.Tijdens dit AO met de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken is
door mij met de Kamer van gedachten gewisseld over deze notities (Kamerstuk
25 206 nr. 7).De thans voorliggende inventarisatie van de bilaterale betrekkingen met
Turkije, met name gericht op de samenwerking op het niveau van de rijksoverheid,
dient ter completering van bovengenoemde informatie. Hierbij worden de diverse
facetten van de samenwerking op rijksoverheidsniveau belicht, waarbij per
thema een korte inleiding wordt gegeven en wordt ingegaan op de bestaande
samenwerking en de beleidsvoornemens, dit mede tegen de achtergrond van de
aanwezigheid van een grote Turkse gemeenschap in Nederland. De inventarisatie
wordt voorafgegaan door een beknopte schets van de geschiedenis van de bilaterale
betrekkingen.De bilaterale inspanningen zoals in deze notitie beschreven, beogen mede
een aanvulling te geven op de diverse inspanningen die in EU-verband plaatsvinden.
Het algemene EU-kader voor de betrekkingen met Turkije, met name waar het
gaat om de aanpassingen die Turkije zal moeten doormaken op weg naar lidmaatschap
van de EU1, wordt gevormd door het door de EU
opgestelde Partnerschap voor Toetreding alsmede de reactie van Turkije daarop
in het Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis. Voor Nederland
centrale elementen daarin zijn o.a. verbetering van de mensenrechtensituatie,
versterking van de democratische structuur van het land, stabilisering van
de economie en verdere aanpassing van Turkije aan Europese normen en waarden.
Met name via de PSO- en Matra-programma's vult Nederland bilateraal de omvangrijke
Europese, ook financiële, inspanningen op deze terreinen aan. De in de voorliggende notitie genoemde beleidsvoornemens dienen mede in
het licht van het genoemde EU-kader te worden gezien. Voor de overzichtelijkheid
is aan de notitie een samenvatting van de concrete beleidsvoornemens toegevoegd,
ter invulling van het verzoek om een «actieprogramma».De voorliggende notitie dient ook in het licht te worden gezien van het
advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken «Naar rustiger
vaarwater, een advies over betrekkingen tussen Turkije en de Europese Unie»,
d.d. 16 juli 1999, alsmede de reactie van de regering daarop van 20 september
1999.2. Schets van de geschiedenis van de bilaterale betrekkingenDe bilaterale betrekkingen tussen Nederland en Turkije kennen een lange
voorgeschiedenis: beide landen onderhouden sinds 1612 ononderbroken diplomatieke
relaties. De Republiek der Verenigde Nederlanden zocht toentertijd in de strijd
tegen de Spaanse Habsburgers contact met de heerser van het Ottomaanse rijk,
dat toen tot de grote mogendheden behoorde. Het aanbod tot samenwerking vond
een gunstig onthaal.Naast politieke motieven speelden ook culturele en economische overwegingen
een rol in de Nederlandse belangstelling voor het Ottomaanse Rijk. Het hoge
peil van de Turkse cultuur uitte zich in gebouwen, kunstschatten en producten
van artistieke nijverheid. Zo vonden zeldzame manuscripten hun weg naar Nederlandse
bibliotheken. En waar het ging om commerciële contacten is de tulpenhandel
vermeldenswaard, aangezien de uit Turkije geïmporteerde tulp een van
de symbolen van de Nederlandse identiteit werd.Sindsdien zijn de banden tussen beide landen bestendigd. Veel Nederlandse
kooplieden vestigden zich bijvoorbeeld in de negentiende eeuw in Turkije,
waar zij kansen zagen op het gebied van handel en landbouw. De aanwezigheid
van ongeveer 300 000 mensen van Turkse afkomst in Nederland geeft de
betrekkingen heden ten dage een extra dimensie en een eigen dynamiek.In de afgelopen decennia waren Nederland en Turkije verder nauw verbonden
in de NAVO, de CVSE/OVSE, de Raad van Europa en de OESO. Via deze organisaties,
en de relaties tussen Turkije en de Europese Gemeenschap en later de Europese
Unie (via de Associatie-overeenkomst uit 1963, vanaf 1996 een douane-unie)
werd het fundament onder de betrekkingen nog steviger.3. Buitenlandspolitieke samenwerking, defensiesamenwerkingInleidingTurkije is voor Nederland – zeker ook gezien het gezamenlijke lidmaatschap
van NAVO, OVSE, Raad van Europa, OESO, WTO en VN – een belangrijk land.
Niet alleen vanwege de cruciale geostrategische positie tussen instabiele
regio's in de Balkan, de Kaukasus, en het Midden-Oosten. Ook zijn er de economische
banden en bestaat er maatschappelijke verwevenheid, gegeven de aanwezigheid
van een grote bevolkingsgroep van Turkse oorsprong in Nederland. En tenslotte
is Turkije van belang vanwege het aanpassingsproces dat dit land doormaakt
en dat voortkomt uit de wens toe te treden tot de Europese Unie.De toetreding tot de NAVO en de Raad van Europa, reeds een halve eeuw
geleden, en de wens om aansluiting te vinden bij de EU, geven aan dat Turkije
groot belang hecht aan participatie in Euro-Atlantische structuren. Die inzet
wordt in Turkije breed gedeeld; zowel een belangrijk deel van de Turkse autoriteiten
als vertegenwoordigers van minderheidsgroeperingen en mensenrechtenorganisaties
aldaar scharen zich achter dit streven. Versterking van de democratie, verbetering
van de situatie met betrekking tot de mensenrechten, vergroting van de stabiliteit,
welvaart en veiligheid van Turkije zijn vooral via deze weg te bereiken, en
betekenen ook een versterking van de stabiliteit voor Europa als geheel. Op
al die terreinen heeft Turkije nog veel werk te verrichten, hetgeen betekent
dat toetreding van het land tot de EU een proces van lange adem is.Ook zijn verdere aanpassingen in het buitenlands beleid van Turkije wenselijk.
Gedacht kan dan worden aan de opstelling ten aanzien van Cyprus, voortgang
van de verbetering in de betrekkingen met Griekenland, en een constructieve
houding ten aanzien van de ontwikkeling van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB).Bestaande samenwerkingSinds het besluit van de Europese Raad van Helsinki in december 1999,
waarbij de Turkse EU-kandidatuur werd bevestigd, hebben op vele overheidsniveaus
contacten plaatsgevonden. De opmaat vormde het bezoek van de minister van
buitenlandse zaken aan Turkije (november 1999). Vervolgens bracht de minister-president
een officieel bezoek aan het land (oktober 2000). In april 2001 vond het staatsbezoek
van de Turkse president aan Nederland plaats.Ook andere ministers en staatssecretarissen hebben onlangs Turkije bezocht
of zullen dat doen.Tevens werden de contacten op ambtelijk niveau versterkt.In de genoemde contacten werden de Nederlandse beleidsdoelstellingen,
zoals hierboven en in de brieven aan de Kamer genoemd, met de Turkse autoriteiten
besproken. Daarbij was het steeds de inzet van de Regering ook die kwesties
te bespreken waarover de inzichten uiteenlopen, met name op het gebied van
de noodzaak van verbetering van de mensenrechtensituatie in Turkije, versterking
van de transparantie en van de democratische structuur van het land, voortgang
in de Koerdische kwestie, de kwestie Cyprus, enkele consulaire zaken en de
aanpak in Nederland van sympathisanten van in Turkije verboden bewegingen.Op het gebied van veiligheidspolitiek vinden geregeld bilaterale consultaties
plaats. Dat is thans met name het geval waar het gaat om het zoeken naar een
oplossing voor de Turkse positie met betrekking tot een regeling tussen EU
en NAVO in het kader van het EVDB, met name op het gebied van de toegang van
de EU tot NAVO-middelen en -capaciteiten.In de afgelopen jaren hebben de betrekkingen tussen de krijgsmachten van
beide landen vooral plaatsgehad in NAVO-verband. Op defensiegebied vinden
jaarlijks bilaterale Defensiestafbesprekingen plaats. De bevelhebbers van
de respectieve krijgsmachtdelen leggen regelmatig bezoeken over en weer af.
De Turkse marine en luchtmacht hebben aangegeven bilateraal nauwer te willen
samenwerken.De defensie-materieelsamenwerking is beperkt. De Nederlandse defensie-industrie
speelt een rol als toeleverancier van componenten.BeleidsvoornemensIn contacten met Turkije zal verdere steun voor de pro-Europese krachten
centraal blijven staan, zowel binnen als buiten de politieke arena. De mensenrechtensituatie
in het land vormt daartoe een bij voortduring terugkerend thema van zorg.
Daarnaast is van belang om te benadrukken dat een transparanter en minder
prominent optredende overheid uiteindelijk de interne stabiliteit ten goede
kan komen.Op buitenlands-politiek gebied zal verder in contacten de nadruk worden
gelegd op de noodzaak om een oplossing te vinden voor de kwestie-Cyprus,
en verdere verbeteringen aan te brengen in de betrekkingen met Griekenland.
De consultaties op het gebied van veiligheidspolitiek zullen, mede in het
licht van de betrokkenheid van Turkije bij het EVDB, worden voortgezet.Ook de situatie met betrekking tot buurlanden en -regio's (zoals Syrië,
Irak, Iran, de Kaukasus) blijft onderwerp van gesprek met Turkije.4. Mensenrechten, het Matra-programma en justitiële
samenwerking InleidingZoals veelvuldig aangegeven, kent Turkije nog grote tekortkomingen op
het gebied van transparantie van bestuur, de democratische rechtsorde en de
mensenrechten. Op dat laatste terrein zijn het vooral de vrijheid van meningsuiting
en vereniging, de vrijheid van godsdienst, de steeds terugkerende berichten
over foltering en mishandeling, de situatie in politiebureaus en gevangenissen,
en de doodstraf die de aandacht opeisen. Mensenrechtenschendingen betreffen
zowel de Koerdische bevolking als andere groepen in Turkije, zoals sympathisanten
van linkse groeperingen, aanhangers van streng-islamitische partijen en soms
ook journalisten of andere burgers die zich kritisch uitlaten over de Turkse
staat. Turkije is een belangrijk herkomstland van asielzoekers en is tevens
van belang met het oog op terugkeer van uitgeprocedeerde Iraakse asielzoekers
naar Irak.Bestaande samenwerkingIn contacten met Turkse autoriteiten, bilateraal en waar toepasselijk
ook in internationale fora – vooral in gesprekken tussen Turkije en
de Europese Unie – wordt steeds op alle niveaus, politiek en ambtelijk,
het belang onderstreept van verdere verbetering van de mensenrechten in het
land. Als voorname voorbeelden kan men denken aan terugdringing van de rol
van het leger in het maatschappelijk bestel, opbouw van democratische structuren,
verankering van de vrijheid van meningsuiting, vrijheid van organisatie –
met name ten behoeve van politieke partijen – en vastlegging van het
respecteren van de rechten voor minderheden – ook maar niet alleen voor
Koerden. Daarbij wordt bovendien duidelijk gemaakt dat nieuwe wetgeving niet
volstaat: implementatie van regelgeving in de praktijk (in politiebureaus,
gevangenissen, etc.) is van cruciaal belang. Ter onderstreping van het belang
van e.e.a. voor Turkije wordt vanzelfsprekend gewezen op de zogenoemde politieke
Kopenhagen-criteria, voorwaarden waaraan moet worden voldaan alvorens met
het land EU-toetredingsonderhandelingen kunnen worden geopend.Naast het gebruik van genoemde politieke overtuigingskracht ondersteunt
het kabinet voorts waar mogelijk niet-gouvernementele organisaties die zich
in Turkije richten op verbetering van de rechtsorde in zijn algemeenheid en
de mensenrechtensituatie in het bijzonder.Zo is Turkije, mede ter ondersteuning van het traject van overname van
het acquis van de Europese Unie, sinds oktober 2000 opgenomen in het Nederlandse
Matra-(MAatschappelijke TRAnsformatie-)programma. Dit programma wordt ingezet
voor de opbouw van het maatschappelijk middenkader en de ondersteuning van
de overgang naar een werkelijk democratische rechtstaat. In het kader van
het Matra-Projecten-Programma zullen binnenkort drie projecten van start gaan
op het gebied van de vluchtelingenproblematiek, versterking van de locale
democratie en mensenrechtenproblematiek in het justitiële en politiële
apparaat. De uitvoering van deze projecten berust bij Nederlandse en Turkse
niet-gouvernementele organisaties. Voor invulling van het Matra- en PSO-Pre-accessieprogramma (voor PSO zie
hoofdstuk 5) heeft een identificatiemissie Turkije bezocht en overleg gevoerd
met de Turkse overheid over mogelijke sectoren en projecten. Dit heeft geleid
tot de goedkeuring van een drietal Matra-projectvoorstellen op het gebied
van milieu en voedselveiligheid. Senter, belast met de uitvoering van het
pre-accessie projectenprogramma, zal in overleg met de Turkse overheid de
uitvoering van deze projectvoorstellen nader invullen. Voorts zijn de uit
het pre-accessieprogramma gefinancierde cursussen en stages opengesteld voor
bij het pre-accessieproces betrokken Turkse ambtenaren en hebben de eerste
uitzendingen in het kader van het Programma Uitzending Ambtenaren plaatsgevonden.Het na de aardbeving van 1999 gestarte programma Gemeentelijke Samenwerking
Wederopbouw Turkije (GSWT) is met ingang van 2001 ondergebracht in het Matra-programma.
Nog in 2001 zal een begin worden gemaakt met de invoeging van dit programma
in Gemeentelijke Samenwerking Toetreding (GST), dat is gericht op de implementatie
van het acquis op locaal en regionaal niveau. Genoemde aardbeving vormde eveneens
aanleiding voor initiatieven van gemeentelijke samenwerking op het gebied
van wederopbouw. In dat verband bezochten de burgemeesters van Rotterdam en
van Amsterdam het land in de tweede helft van 2000. Overigens bestaat een
groeiend contact tussen Nederlandse en Turkse steden, dat verder buiten het
bereik van deze notitie valt.Met Turkije bestaan frequente contacten op het gebied van de internationale
rechtshulp, die plaatsvinden op basis van verdragen van de Raad van Europa.
Het betreft vooral uitlevering, overdracht en overname van strafvervolging
en de tenuitvoerlegging van vonnissen, en verzoeken over en weer om bepaalde
onderzoekshandelingen in het andere land te laten uitvoeren zoals het horen
van getuigen en het betekenen van stukken.De Nederlandse rechtshulpverzoeken aan Turkije betreffen veelal grote
strafzaken (2000: 24 rechtshulpverzoeken). Er bestaan directe contacten met
Turkse politiële en justitiële autoriteiten ter bevordering en ondersteuning
van de uitvoering van rechtshulpverzoeken. Nederland ontvangt ook rechtshulpverzoeken
uit Turkije (2000: 239 rechtshulpverzoeken). Het betreft veelal kleinere zaken
die vaak niet kunnen worden uitgevoerd omdat in Nederland reeds een vervolging
heeft plaatsgevonden. De andere vormen van rechtshulp, uitlevering, overdracht/
overname van strafvervolging of strafexecutie komen minder frequent voor.
In 2000 vroeg Turkije 9 keer om uitlevering aan Nederland, geen enkele keer
verzocht Turkije om overname van strafexecutie of strafvervolging.Omgekeerd deed Nederland in 2000 geen uitleveringsverzoeken aan Turkije,
diende 24 keer een verzoek om overname van strafexecutie bij Turkije in, en
verzocht 5 maal om overname van strafvervolging. Uit het aantal verzoeken
blijkt dat de samenwerking tussen Nederland en Turkije op strafrechtelijk
gebied belangrijk is. Ondanks vaak goede resultaten is deze samenwerking ook
moeizaam vanwege belemmeringen in wetgeving, beleid en cultuur. Ook de situatie
van de mensenrechten dwingt soms tot behoedzaam optreden.Internationale rechtshulp geschiedt in beginsel met gesloten beurs, dat
wil zeggen dat voor de uitvoering ervan geen compensatie uit het verzoekende
land wordt verkregen mede omdat er sprake is van reciprociteit.Op basis van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen kunnen
Nederlanders die in Turkije zijn veroordeeld het laatste deel van hun straf
in Nederland uitzitten. Er is een aantal Turkse gevangenen overgebracht van Nederland naar Turkije,
waar zij het resterende deel van hun detentie uitzitten.Geregeld vinden bilaterale consultaties over asielgerelateerde vraagstukken
en consulaire zaken plaats. Consulaire dienstverlening door de posten in Turkije
aan bipatriden, dat wil zeggen personen met zowel de Nederlandse als de Turkse
nationaliteit, wordt bemoeilijkt door wet- en regelgeving die consulaire hulp
in bepaalde gevallen verbiedt.In het kader van de Raad van Europa draagt Nederland bij aan een opleidingsproject
voor de Turkse politie met het oogmerk de normen en waarden in die sector
op Europees peil te brengen. In 2000 droeg Nederland bij aan een UNHCR-project
waarbij training van de Turkse veldpolitie («Jandarma») op het
gebied van de omgang met vluchtelingen centraal stond.De Turkse autoriteiten hebben toegezegd in beginsel hun medewerking te
verlenen aan de vrijwillige terugkeer van een aantal uitgeprocedeerde Iraakse
asielzoekers naar (Noord-)Irak via Turkije. In de loop van 2001 zijn onderhandelingen
met de Turkse autoriteiten over dit onderwerp steeds intensiever geworden,
waarbij in Europees verband afstemming en samenwerking plaatsvindt. De Nederlandse
ambassade in Ankara is in de afgelopen jaren reeds versterkt met verschillende
medewerkers ten behoeve van de vergrote inspanningen op consulair/asiel-/migratie-terrein.
Om dezelfde reden is het Nederlandse consulaat-generaal te Istanbul aanzienlijk
uitgebreid. Turkije laat onrechtmatig in Nederland verblijvende Turkse vreemdelingen
en uitgeprocedeerde asielzoekers die naar Turkije worden teruggestuurd veelal
toe zonder al te uitgebreide en vertragende persoonsverificaties. Op dit punt
bestaat een goede samenwerking met de Turkse vertegenwoordigingen in ons land.
Ook is sprake van geregelde informatie-uitwisseling.BeleidsvoornemensVerdere democratisering, een transparanter openbaar bestuur, versterking
van de rechtsorde, verbetering van de mensenrechtensituatie – inclusief
de situatie van minderheden – en versterking van de civiele controle
over de krijgsmacht, blijven derhalve kernpunten voor Nederland in contacten
met Turkije, zowel bilateraal als in EU-verband. Naast projecten op andere
relevante Matra-thema's kunnen projecten op deze onderwerpen zeker ook voor
ondersteuning in aanmerking komen.De Mensenrechtenambassadeur zal op 12 en 13 november 2001 een bezoek aan
Ankara afleggen. Tijdens dit bezoek zal zij een breed scala aan zowel gouvernementele
als niet-gouvernementele gesprekspartners treffen. Daarbij staat de vermelde
Nederlandse inzet op mensenrechtengebied vanzelfsprekend centraal, en zal
zij het belang onderstrepen van het voldoen aan de zogeheten politieke Kopenhagencriteria.Nederland streeft ernaar de samenwerking met Turkije op het gebied van
asiel, migratie en consulaire zaken waar mogelijk uit te breiden.5. Financiën, economie, handel en transportInleidingTurkije behoort tot de twintig grootste economieën van de wereld.
Het heeft de afgelopen twee jaar een aantal economische hervormingen doorgevoerd,
waarbij is getracht de rol van de staat in de economie terug te dringen. Het
investeringsklimaat blijft echter wisselend, onder meer vanwege de beperkte
transparantie op het gebied van besluitvorming en regelgeving. Bovendien hebben
de ingrijpende financieel-economische crises van eind 2000 en
begin 2001 – die mede als oorzaak onthullingen over de omvang van de
corruptie hadden – in Turkije hard toegeslagen. Het herziene hervormingsprogramma
dat onder IMF-aegis werd opgesteld is een eerste stap in de goede richting,
maar de economische vooruitzichten zijn onzeker: dit wordt mede veroorzaakt
doordat de overheid er nog niet in is geslaagd het vertrouwen in de uitvoering
van het hervormingsprogramma te herstellen. Voor 2001 dient met een aanzienlijke
economische inkrimping rekening te worden gehouden.De Nederlandse export naar Turkije bedroeg in het jaar 2000 ruim 1,9 miljard
euro (4,2 miljard gulden). Turkije was hiermee de vijfde afzetmarkt voor Nederland
buiten de Europese Unie. De import uit Turkije bedroeg in 2000 ruim 1 miljard
euro (2,2 miljard gulden). Verwacht wordt dat het overschot op de handelsbalans
in 2001 aanzienlijk zal afnemen, daar als gevolg van de val van de lira importen
uit Turkije aantrekkelijker worden en als gevolg van de economische crisis
de export naar Turkije sterk daalt. Op middellange termijn zijn er zeker mogelijkheden
voor verdere uitbreiding van het handelsvolume. Sinds de inwerkingtreding
van de douane-unie tussen de EU en Turkije zijn de handelsmogelijkheden met
Turkije sterk vergroot, zij het dat er nog steeds een aantal technische handelsbelemmeringen
bestaat.Hoewel Turkije, onder meer vanwege zijn grote markt en ontwikkelde handelstraditie,
een aantrekkelijk land voor buitenlandse investeringen zou kunnen zijn, trekt
het – voornamelijk als gevolg van de instabiele economische situatie –
jaarlijks slechts een beperkt bedrag aan directe buitenlandse investeringen
aan. Nederland behoort tot de top-drie van buitenlandse investeerders in Turkije.
De afgelopen jaren hebben voor het eerst ook substantiële investeringen
van Turkse bedrijven in Nederland te zien gegeven.Op weg naar EU-lidmaatschap zal Turkije zich verder dienen te ontwikkelen
tot een goed functionerende markteconomie. Hoewel in het kader van de douane-unie
al veel werk is verricht, zijn ook op economisch gebied nog veel aanpassingen
nodig.Bestaande samenwerkingSinds 1 januari 1996 heeft Turkije een douane-unie met de EU. Deze geldt
vooralsnog alleen voor industriële producten. Desondanks is mede door
de douane-unie het handelsverkeer toegenomen en heeft de samenwerking met
Turkije zich uitgebreid naar ook dit terrein. De EU ondersteunt Turkije o.a.
in het aanpassen van haar wetgeving aan die van de Gemeenschap en de daarmee
verbonden institutionele ontwikkeling.In april 2001 vonden bilaterale besprekingen plaats over handel en investeringen
in de zgn. Gemengde Economische Commissie. Daarbij werd onder meer ingegaan
op economische ontwikkelingen in Turkije en op aangelegenheden met betrekking
tot het handelsverkeer tussen beide landen. Voorts werd afgesproken na te
gaan of een nieuwe Investerings-beschermingsovereenkomst (IBO) nodig zou zijn.
Inmiddels zijn daartoe modelteksten voor een nieuwe overeenkomst uitgewisseld.
In oktober 2000 is met Turkije een «Memorandum of Understanding»
(MoU) afgesloten teneinde de deelname van Nederlandse bedrijven te vergemakkelijken
aan irrigatieprojecten die onderdeel zijn van het Zuid-Oost-Anatolië-Project
(in Turkse afkorting GAP). Ter gelegenheid van de ondertekening is de aandacht
van de Turkse autoriteiten gevraagd voor milieu-gerelateerde, culturele en
sociale aspecten van andere onderdelen van het GAP, alsmede voor de noodzaak
van betere afspraken met de andere oeverstaten van de betrokken rivieren. Ter ondersteuning van het traject van de overname en toepassing van het
economisch acquis is met ingang van 2001 voor Turkije het PSO (Programma Samenwerking
Oost-Europa) Pre-accessie Programma van start gegaan. Het programma is gericht
op de institutiebouw van economisch gerelateerde overheidsorganisaties bij
de overname, maar met name de implementatie van Europese wet- en regelgeving.
In mei van dit jaar heeft een eerste missie plaatsgevonden naar Ankara waarbij
het PSO Pre-accessie Programma aan de Turkse autoriteiten is geïntroduceerd.
Voor dit land is dit jaar een budget van NLG 1 miljoen gereserveerd. Voor
2002 wordt het budget opgehoogd tot NLG 2 miljoen.Inmiddels is besloten een langlopend project in de landbouwsector te ontwikkelen,
en wel op het terrein van registratie en identificatie van runderen. Daarnaast
zal ook worden onderzocht of een aantal korte projecten kan worden ontwikkeld
zoals bijvoorbeeld een werkbezoek op het terrein van metrologie en korte-termijnondersteuning
van laboratoriumpersoneel voor BSE testmethodes.In 1986 is tussen Nederland en Turkije een overeenkomst gesloten tot het
vermijden van dubbele belasting en belastingontduiking. Via een schriftelijke
«mutual agreement procedure» is de overeenkomst onlangs tevens
van toepassing geworden op twee nieuwe Turkse belastingen.Voor wat betreft de exportkredietverzekering gelden voor Turkije geen
uitzonderingsregels. Op basis van financieel-economische gegevens wordt bekeken
of het mogelijk is om exporttransacties in (her)verzekering te nemen. In dit
kader wordt de situatie in Turkije regelmatig interdepartementaal besproken.Tot dusverre worden bilaterale betrekkingen op vervoersgebied op slechts
enkele terreinen actief onderhouden. De implementatie van de luchtvaartovereenkomst
(1971) verloopt naar wens. De implementatie van de wegvervoerovereenkomst,
die in april 2001 tijdens de laatste bijeenkomst van de Gemengde Commissie
werd getekend, vergt de nodige aandacht.BeleidsvoornemensVerdere ontwikkeling van het PSO-programma v.w.b. Turkije heeft prioriteit.De Staatssecretaris van Economische Zaken zal eind november Turkije bezoeken,
vergezeld door vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven, met het
oogmerk de handelsbetrekkingen te versterken, gesprekken te voeren over bilaterale
kwesties met inbegrip van uitstaande handelsproblemen, en over de aanpassingen
die Turkije moet doorvoeren teneinde het EU-acquis over te nemen.In afwachting van een inhoudelijke reactie van Turkije, zal over de nieuwe
IBO verder worden onderhandeld. Een maritiem associatie-akkoord is in voorbereiding.
Dit akkoord moet zaken als samenwerking, vrije vestiging van bedrijven, investeringen
en bovenal maximale markttoegang regelen.6. Landbouw en natuurInleidingDe landbouwsector neemt een belangrijke plaats in de Turkse economie in;
zo werkt 45% van de Turkse beroepsbevolking in de landbouw. De sector heeft
een forse achterstandspositie ten opzichte van West-Europa. Er bestaan goede
mogelijkheden voor de inzet van Nederlandse expertise in de agrarische sector.
Zeker ook gezien het Nederlandse streven naar bescherming van milieu en van
gezondheid (en welzijn) van mens en dier is het belang van samenwerking op
dit terrein groeiende. Kernbegrippen zijn daarbij de bevordering
van duurzaamheid en van maatschappelijk verantwoorde productiewijzen.In het kader van voorbereiding op EU-toetreding geven Turkije en de Europese
Unie prioriteit aan overname van EU-regelgeving op veterinair en fytosanitair
gebied, en op het gebied van voedselveiligheid. Met het oog op de voltooiïng
van de douane-unie en toekomstige toetreding is het gewenst het Turkse landbouwbeleid
zo te hervormen dat inpassing in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
te zijner tijd mogelijk is. Zodoende kan de concurrentiekracht van de Turkse
landbouwsector worden vergroot en dienen basismechanismen te worden doorgevoerd
die van belang zijn voor de overname van het GLB, zoals een bedrijfs- en landenregister.
Dit impliceert ook controles op het bedrijf van verzending, opdat de risico's
van ongewilde export van dierziektes worden geminimaliseerd.In beginsel moeten alle geproduceerde producten EU-waardig zijn. Omgekeerd
mogen dan ook soortgelijke producten uit EU-lidstaten niet langer worden geweigerd.
Ook dienen handelsproblemen zoals importbeperkingen en importlicenties te
worden opgelost; op landbouwgebied bestaan nog problemen op zowel dierlijk
(levende runderen en rundvlees) als plantaardig terrein (beperking van onder
andere zaaizaden).Mede in het kader van de Turkse EU-kandidatuur worden de betrekkingen
met Turkije ook op het gebied van natuurbescherming en -beheer geïntensiveerd.Bestaande samenwerkingIn september 2000 is een MoU ondertekend voor landbouwsamenwerking.De respectieve ministers van LNV hebben voorts in 2001 afspraken gemaakt
om samen te werken aan de opheffing van een groot aantal onderlinge handelsbelemmeringen.
Inmiddels functioneert een bilaterale Landbouwwerkgroep, met een veterinair
en een fytosanitair sub-comité. Er is een langdurige en stabiele samenwerking
tussen het Nederlandse bedrijfsleven en een aantal Turkse producenten van
verschillende plantaardige producten.Vanuit de Nederlandse ambassade in Ankara worden diverse kleinschalige
natuurprojecten (KNIP-projecten) ondersteund.Nederland draagt bij aan de ontwikkeling van het Emerald Green Network
in Turkije, het Raad van Europa-initiatief om te komen tot een samenhangend
stelsel van belangrijke natuurgebieden in Europa.Nederlandse steun aan internationale organisaties (bijvoorbeeld Birdlife
International, Wetlands International) wordt ook ingezet voor projecten op
het gebied van onder andere de bescherming van wetlands en mondiaal bedreigde
migrerende vogelsoorten in Turkije.BeleidsvoornemensTijdens het bezoek van minister Brinkhorst in 2001 is afgesproken dat
een bilaterale werkgroep het Turkse pre-accessietraject op het gebied van
landbouw zal begeleiden. In nader overleg met het Turkse ministerie van Landbouw
zal een werkprogramma worden opgesteld.LNV zal, bij het openstellen van het EU-Phare-Twinning traject met Turkije,
waar mogelijk inschrijven op «institution building»-projecten.De werkgroep Pre-accessie, naast de Landbouwwerkgroep een uitvloeisel
van het MoU, zal in de tweede helft van 2001 een bezoek brengen aan Turkije.In het najaar van 2001 zullen de veterinaire en fytosanitaire sub-comités
verslag uitbrengen aan beide betrokken ministers. In maart of april 2002 brengt de Turkse minister van landbouw een bezoek
aan Nederland.In het kader van het Actieplan Natuurbeheer Midden- en Oost-Europa 2001–2004
kunnen ook natuurprojecten in Turkije in aanmerking komen voor ondersteuning
uit het PIN-Matra programma.7. MilieuInleidingDit jaar is een begin gemaakt met samenwerking tussen Turkije en Nederland
op het gebied van milieu. Zowel door Nederland als door Turkije is de voorkeur
uitgesproken de samenwerking allereerst te concentreren op het gebied van
water (waterbeleid en waterkwaliteit) in samenhang met de Turkse EU-toetredingsinspanningen.
In het bijzonder betreft dit de implementatie van de Kaderrichtlijn Water.Bestaande samenwerkingIn januari 2001 is een ambtelijk oriëntatiebezoek aan Turkije gebracht.
Tijdens dit bezoek is de wens tot bilaterale samenwerking op milieu-terrein
zowel binnen als buiten het betreffende Turkse ministerie bevestigd. In juni
2001 heeft een studiebezoek aan Nederland plaatsgevonden door medewerkers
van het Turkse milieu-ministerie. De week stond in het kader van uitwisseling
van informatie met betrekking tot waterbeleid en de Kaderrichtlijn Water.
Ter ondersteuning van dit bezoek is door VROM de relevante kaderrichtlijn
in het Turks vertaald.Op het gebied van afval zijn er kleinschalige ad hoc activiteiten, zoals
deelname aan een symposium over afvalbeheer. Er is veel belangstelling in
Turkije voor samenwerking op milieu-gebied. Turkije heeft dit jaar deelgenomen
aan de jaarlijkse EU Toetreding Workshop van VROM.BeleidsvoornemensDe samenwerking op milieu-gebied is op 24 september jl. vastgelegd in
een Samenwerkingsovereenkomst (MoU). Dit MoU bevat naast «water»
ook andere onderwerpen die voor toetreding relevant zijn. Om de prioriteiten
binnen de bilaterale samenwerking te bepalen zal geregeld een werkgroep bijeenkomen.
Voor de bilaterale samenwerking is als doel geformuleerd: voorbereiding en
uiterlijk eind 2002 aanvaarding van een Turkse nationale strategie gericht
op de implementatie van de Europese Kaderrichtlijn Water. VROM en VenW werken
daartoe samen met de Turkse autoriteiten, mede in het kader van het Matra
pre-accessieprogramma. Instrumenten daarvoor zijn werkbezoeken, informatieuitwisseling,
studiebezoeken, workshops en kleine projecten. Tevens zal VROM, waar mogelijk,
zowel interdepartementaal als internationaal aansturen op aanwending van overige
beschikbare geldstromen voor bovengenoemd doel.Mogelijk kunnen projecten worden geïdentificeerd voor het «Short
and Medium-Term Priority Environmental Action Programme» (SMAP), in
het kader van het Euro-Mediterrane proces (Barcelona-verklaring, november
1995).VROM en VenW zullen verder mogelijkheden voor bilaterale Matra-activiteiten
met Turkije identificeren en bevorderen, waarbij zeker ook stages en seminars
tot de mogelijkheden behoren. Recent zijn twee Matra-projecten toegekend,
nl. een project gericht op de Kaderrichtlijn water en een project over milieu-effectrapportage
(zie paragraaf 4). 8. Cultuur en onderwijsCultuurInleidingDe culturele samenwerking wordt ondersteund door aanwijzing van Turkije
als prioriteitsland binnen het Internationale Cultuurbeleid, mede op grond
van het feit dat een grote groep inwoners van Nederland een Turkse achtergrond
heeft. Het aangaan en onderhouden van culturele betrekkingen met de landen
van herkomst kan het profiel van Nederlandse kunstenaars van allochtone herkomst
versterken.Voor financiering kan een beroep worden gedaan op de cultuurgerelateerde
middelen uit de Homogene Groep Internationale Samenwerking en de middelen
die de culturele fondsen ter beschikking hebben voor internationale culturele
uitwisseling.Bestaande samenwerkingOp het culturele vlak vinden geregeld contacten tussen Turkije en Nederland
plaats. Zij worden met name onderhouden door kunstenaars en instellingen in
Nederland met een Turkse achtergrond en spelen zich vooral af in de sfeer
van de podiumkunsten.In het Turkije-Festival dat dit jaar gedurende enkele maanden in Nederland
heeft plaatsgevonden stond de muziekcultuur centraal. In samenwerking met
enkele Nederlandse artiesten is op diverse podia in de grote steden gedurende
vier maanden oude en nieuwe Turkse muziek ten gehore gebracht.BeleidsvoornemensDe culturele veldinstellingen doen v.w.b. Turkije een relatief beperkt
beroep op de HGIS-cultuurmiddelen en op de fondsen voor het internationaal
bezoekersprogramma.Daarom zal, zoals eerder aan de Kamer aangegeven, op korte termijn een
verkenning worden uitgevoerd met het doel mogelijke knelpunten voor culturele
uitwisseling te identificeren, en in kaart te brengen welke culturele sectoren
het meest voor verdieping in aanmerking komen.In dezelfde brief aan de Kamer is gemeld dat een bezoek van de staatssecretaris
van OC&W aan Turkije overwogen wordt.OnderwijsInleidingAlhoewel integratievraagstukken als zodanig geen onderwerp van bilateraal
overleg zijn – zij vallen onder de verantwoordelijkheid van de Nederlandse
regering – zijn onderwijscontacten met Turkije van belang voor het realiseren
van adequaat onderwijs aan Turkse kinderen in Nederland. Er wordt bij het
vormgeven van beleid op dit terrein zo veel mogelijk aansluiting gezocht bij
het minderheden- en integratiebeleid, het buitenlands beleid en het beleid
van de EU (onder andere samenwerking met de Middellandse Zee-landen).Bestaande samenwerkingTussen academische instellingen in Turkije en Nederland vindt –
grotendeels buiten de rijksoverheid om – groeiend contact plaats. De
Universiteit van Ankara kent een vakgroep Nederlands.De contacten die Nederland en Turkije op onderwijsterrein hebben, vloeien voort uit het in 1993 gesloten Cultureel Verdrag. Turkije
is vooral van belang vanwege het grote aantal immigranten in Nederland, waarvan
met name de tweede en derde generatie onderwijs volgt. In het overleg over
de bilaterale onderwijs-samenwerking met Turkije ligt het zwaartepunt dan
ook bij Onderwijs in Allochtone Levende Talen (OALT) en uitwisseling.BeleidsvoornemensHet totstandbrengen van een uitwisselingsprogramma door het Europees Platform
voor schoolleiders, experts en docenten wordt op dit moment door het Ministerie
van OCenW nader bezien. Tevens zullen de mogelijkheden binnen EU-programma's
zoveel mogelijk worden benut. Het Onderwijs in Allochtone Levende Talen (OALT),
dat ten behoeve van de Turkse gemeenschap in Nederland wordt gegeven (reeds
enige jaren op basis van aanvullende lessen buiten het standaard schoolcurriculum)
wordt mogelijk voortgezet. Dit geldt voor leerlingen vanaf groep 5 in het
basisonderwijs. In de groepen 1 t/m 4 van het basisonderwijs kan het Turks
als ondersteuningstaal (ter ondersteuning van het leren van de Nederlandse
taal) worden aangeboden.De Nederlandse wetgeving laat de feitelijke invulling over aan de gemeentelijke
overheden, die zich dienen te baseren op de wensen van de ouders.9. Sociale aangelegenhedenInleidingDe aanwezigheid in Nederland van omvangrijke bevolkingsgroepen van buitenlandse
origine heeft invloed op het buitenlands beleid. Dat geldt zeker ook voor
de grootste dergelijke bevolkingsgroep, die van Turkse origine. Zo werd Nederland
in de afgelopen maanden geconfronteerd met solidariteits-hongerstakingen –
o.a. in Rotterdam – ter ondersteuning van hongerstakers in Turkije.
Ook bij andere gebeurtenissen die Turkije aangaan, met name waar het de omgang
van Turkije met Koerden, Armeniërs en religieuze minderheden betreft,
krijgt Nederland door de aanwezigheid hier te lande van personen uit die regio
geregeld een directer betrokkenheid.In contacten met de Turkse regering heeft het kabinet duidelijk gesteld
dat de Nederlandse regering als enige verantwoordelijk is voor het integratiebeleid
met betrekking tot de ingezetenen van Turkse herkomst. Wel kunnen sociale
en culturele contacten tussen minderheidsgroepen die deel uitmaken van de
Nederlandse samenleving en de moederlanden leden van minderheidsgroepen de
kans bieden – indien zij dat wensen – te «tolken»
tussen Nederland en het land van herkomst. Dat kan weer een bijdrage leveren
aan het integratieproces van minderheden in Nederland. Maar een al te eenzijdige
oriëntatie op het land van herkomst belemmert de integratie van minderheden
in de Nederlandse samenleving. Ook moet bedacht worden, dat een intermediair-functie
niet vanzelfsprekend door leden van minderheidsgroepen wordt geambieerd. Vaak
zullen deze juist aangesproken willen worden op hun Nederlanderschap.Bestaande samenwerkingOp basis van afspraken in een bilateraal Sociale-Zekerheidsverdrag geeft
de Nederlandse ambassade in Ankara informatie aan Turkse uitkeringsgerechtigden
over hun rechten en doet zij onderzoek naar de rechtmatigheid van uitkeringen.Verder verifieert zij gegevens omtrent bezit en vermogen in het kader
van de Algemene bijstandswet.Het Inspraak Orgaan Turken (IOT) is, als koepelorganisatie waaronder de verschillende organisaties van de Turkse gemeenschap in Nederland
samenkomen, formeel aanspreekpunt van de Nederlandse overheid. Met het IOT
is bijvoorbeeld overleg gevoerd ter voorbereiding van het eerdergenoemde bezoek
van de Minister-President aan Turkije en het staatsbezoek van de Turkse president
aan Nederland.BeleidsvoornemensMet de Turkse autoriteiten is de afspraak gemaakt om een gemengde werkgroep
op te zetten. Daarin komen de diverse onderwerpen die liggen op het beleidsterrein
van het ministerie van SZW, met uitsluiting van integratievraagstukken, aan
de orde.Voor de uitvoering van afspraken op sociaal terrein tussen Nederland en
Turkije bestaat reeds een apart overleg, waarin van beide landen de uitvoeringsinstellingen
zitting hebben.10. ConclusieDe huidige betrekkingen tussen Nederland en Turkije op rijksoverheidsniveau
zijn intensief te noemen. Het constructieve karakter van de relaties biedt
een solide basis om ook over die kwesties waarover wij van mening verschillen,
open met elkaar van gedachten te wisselen. De aanwezigheid van een grote groep
inwoners in Nederland die van Turkse afkomst is, vormt een belangrijke achtergrond
van deze betrekkingen.In de komende periode zal de Nederlandse regering de bestaande samenwerkings-vormen
zoals in deze notitie beschreven verder uitbouwen en de genoemde nieuwe beleidsvoornemens
uitvoeren. Doel van onze inspanningen is bij te dragen aan het proces dat
Turkije doormaakt op weg naar lidmaatschap van de Europese Unie. BIJLAGESamenvatting van concrete beleidsvoornemens– Buitenlandspolitiek: Steunen van pro-Europese krachten om overgang
naar een werkelijk democratische rechtstaat te bewerkstelligen (instrument:
Matra-programma). Centrale doelstelling: bijdragen aan het aanpassingsproces
teneinde te voldoen aan de Kopenhagen-criteria door Turkije. Verdere contacten
m.b.t. buitenlands-politieke kwesties zoals Cyprus en de bevordering van een
constructieve houding t.a.v. de ontwikkeling van het EVDB.– Mensenrechten: In contacten blijven aandringen op verbetering
van de mensenrechtensituatie. Bezoek Mensenrechtenambassadeur aan Turkije.– Justitieel: Samenwerking op het terrein van de terugkeer van uitgeprocedeerde
Irakese asielzoekers naar Noord-Irak via Turkije.– Economisch: Bezoek van de Staatssecretaris van EZ aan Turkije
in november 2001, vergezeld van vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven.
Sluiten van een nieuw «IBO» en een maritiem associatie-akkoord.
Start van eerste PSO-pre-accessietraject.– Agrarisch: Begeleiden Turks pre-accessietraject op het gebied
van landbouw door een bilaterale werkgroep. «Institution building»-projecten
in het kader van EU-Phare-Twinning traject met Turkije. Bezoek van de werkgroep
pre-accessie aan Turkije eind 2001. Bezoek van de Turkse minister van landbouw
aan Nederland in voorjaar 2002.– Milieu: Uitvoeren van de afspraken uit de Samenwerkingsovereenkomst
op het gebied van milieu. Samenwerking op het gebied van de implementatie
van de Europese Kaderrichtlijn Water. Identificatie en stimulering van projecten
in het kader van het Barcelona-proces en het Matra-programma.– Cultureel: Identificeren van mogelijke knelpunten voor culturele
uitwisseling en in kaart brengen welke culturele sectoren het meest voor verdieping
in aanmerking komen. Mogelijk bezoek van de staatssecretaris van OC&W
aan Turkije.– Onderwijs: Eventueel totstandbrengen van onderwijskundig uitwisselingsprogramma.
Mogelijke voortzetting van het «Onderwijs in Allochtone Levende Talen».– Sociaal: Opzetten van een gemengde werkgroep op SZW-terrein.– Coördinatie door de minister van Grote-Steden- en Integratie-beleid
van blijvende aandacht voor de Turkse gemeenschap in Nederland en de specifieke
aspecten die hiermee samenhangen.XNoot1Turkije zal nl. moeten voldoen aan de Kopenhagen-criteria voordat het
kan toetreden: het hebben van stabiele instellingen die respect voor mensenrechten,
democratie en de rechtstaat en de bescherming van minderheden garanderen,
en het hebben van een functionerende markteconomie die de concurrentiedruk
en de marktkrachten binnen de Interne Markt kan weerstaan. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25206-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl