Maatregelen verkeersveiligheid; Lijst van vragen en antwoorden over rijontzeggingen
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134636
 2008-2009
 
 29 398
 Maatregelen verkeersveiligheid
 
 
 
 
 Nr. 
 174
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 14 september 2009
 De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
heeft een aantal vragen voorgelegd bij brief van 19 mei 2009 (2009Z09094/2009D24 230)
aan de minister van Verkeer en Waterstaat inzake de berichten dat automobilisten
aan wie een rijontzegging is opgelegd, toch achter het stuur stappen.
 De ministers van Verkeer en Waterstaat en van Justitie hebben deze vragen
beantwoord bij brief van 11 september 2009. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Jager
 De griffier van de commissie,
 Sneep
 
 1
 
 Kunt u uiteenzetten hoe de procedure verloopt op het
moment dat een bestuurder een rijontzegging opgelegd krijgt?
 
 
 De tenuitvoerlegging van ontzeggingen van de rijbevoegdheid (hierna: OBM)
is geregeld in artikel 180 Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994). Wanneer een rechterlijke
uitspraak of strafbeschikking waarin een onvoorwaardelijke OBM is opgelegd
onherroepelijk is geworden, wordt de OBM niet eerder tenuitvoergelegd dan
nadat aan betrokkene een zogenoemde «kennisgeving OBM» is uitgereikt.
Deze kennisgeving wordt in persoon betekend. In de kennisgeving wordt het
tijdstip van ingang en duur van de OBM medegedeeld, evenals de verplichting
tot inlevering van het rijbewijs uiterlijk op dat tijdstip en het gevolg van
niet-tijdige inlevering. In de regel wordt de ingangsdatum van de OBM gesteld
op de 21e dag na betekening van de kennisgeving. De tijd gedurende welke het
rijbewijs ingevolge artikel 164 WVW 1994 vóór het tijdstip waarop
de OBM ingaat, ingevorderd of ingehouden is geweest, wordt in zijn geheel
op de duur van de OBM in mindering gebracht. Wanneer betrokkene zijn rijbewijs
niet of te laat inlevert, wordt de OBM van rechtswege verlengd met het aantal
dagen dat is verstreken tussen het tijdstip waarop het rijbewijs had moeten
worden ingeleverd en het tijdstip waarop nadien die inlevering heeft plaatsgevonden.
In de praktijk wordt de OBM maximaal twee keer op deze grond verlengd. De
OBM wordt tevens verlengd met de tijd dat betrokkene gedurende de OBM rechtens
zijn vrijheid is ontnomen. Wanneer de OBM afloopt, wordt het rijbewijs teruggegeven
aan betrokkene tenzij inmiddels een andere sanctie c.q. maatregel ten aanzien
van het rijbewijs van kracht is geworden. Hierbij kan onder meer worden gedacht
aan een vervolg-OBM of een ongeldigverklaring door het CBR. In dat geval wordt
het rijbewijs doorgestuurd naar het parket dat de vervolg-OBM executeert dan
wel naar het CBR.
 2
 
 Aan hoeveel bestuurders is de afgelopen jaren een rijontzegging
opgelegd? Is bekend wat de onderverdeling in oorzaken voor het opleggen van
een rijontzegging is, zoals alcoholgebruik, snelheidsovertredingen en letsel?
 
 
 In 2006 zijn in totaal 40 243 rijontzeggingen opgelegd, in 2007 40 020
en in 2008 38 257. Het is niet mogelijk een onderverdeling in oorzaken
aan te brengen. Reden is dat bij een veroordeling op basis van meerdere strafbare
feiten tegelijk geen koppeling wordt gemaakt tussen het afzonderlijke strafbare
feit en de straffen.
 3
 
 Op welke manier wordt er gehandhaafd op autorijden
ondanks een ontzegging?
 
 
 De politie controleert op verschillende manieren op het rijden tijdens
een ontzegging van de rijbevoegdheid. Zo worden bestuurders tijdens surveillances
en binnen de wijkgebonden politiezorg (wijkagenten) ad hoc gecontroleerd.
Daarnaast vindt bij verkeerscontroles gerichtere controle plaats waarbij ook
wordt gecontroleerd op het rijden tijdens een ontzegging.
 4
 
 Is bekend hoe groot de pakkans is op het moment dat
een bestuurder toch gaat autorijden, terwijl hij een ontzegging heeft?
 
 
 In zijn algemeenheid kan worden gezegd dat de pakkans gering is, aangezien
het rijden tijdens een ontzegging in beginsel aan het licht komt bij zojuist
genoemde controles of bij verkeersgedrag dat daartoe aanleiding geeft.
 5
 
 Welke strafmaat is er verbonden aan het niet-naleven
van een rijontzegging?
 
 
 Op grond van de strafvorderingsrichtlijn, die ziet op het (doen) besturen
van een rijbewijsplichtig motorrijtuig tijdens een OBM, is de richteis voor
dat delict een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van 15 dagen alsmede een
geldboete van € 380,–. Deze richteis geldt voor first-offenders.
Wanneer sprake is van recidive wordt de richteis bij eenmalige recidive verhoogd
met 10% en bij meermalen recidive met 20%.
 6
 
 Kunt u nader ingaan op de suggestie van het Openbaar
Ministerie om op het punt van het rijden zonder geldig rijbewijs de strafbaarstellingen
te verbeteren?
 
 
 Allereerst zij opgemerkt dat uit het bij de vragen gevoegde krantenartikel
blijkt dat deze suggestie niet afkomstig is van het Openbaar Ministerie. Onzes
inziens bieden de huidige wettelijke strafmaxima ten aanzien van het misdrijf
van artikel 9, eerste lid, WVW 1994 (rijden tijdens een OBM) voldoende ruimte
om in het individuele geval tot een passende straf te komen.
 7
 
 Wat is de stand van zaken rond de aangenomen motie
Roefs/De Rouwe omtrent de tenaamstelling van een auto alleen met geldig rijbewijs
(29 398, nr. 110)?
 
 
 De kern van de motie van Roefs/De Rouwe is dat een persoon met een ongeldig
rijbewijs geen kenteken op naam kan hebben. De gedachte daarachter is dat
dan ook niet meer over een auto kan worden beschikt. Wij hebben hierover de
mening van een aantal deskundigen gevraagd. Onze conclusie is dat het inhoudelijk
een interessante optie is, al is het maar omdat dit een extra drempel opwerpt
om te kunnen rijden. Er is echter een aantal voorwaarden waaraan moet worden
voldaan. Het beoogde effect kan op dit moment worden omzeild door de auto
op naam te zetten van een familielid, een bekende of een katvanger. Hierdoor
blijft de auto beschikbaar voor degene wiens rijbewijs ongeldig is of ongeldig
is verklaard. Onderzocht zal worden hoe met name deze problematiek van het
omzeilen van een mogelijk verbod een auto op naam te hebben effectief kan
worden opgelost. Het advies hierover wordt verwacht in het najaar.
 8
 
 Wat vindt u van de suggestie om databestanden zoals
kentekenregistratie en de registratie van rijontzeggingen te koppelen om daarmee
de pakkans tijdens het scannen van nummerborden te vergroten?
 
 
 Op dit moment maakt de politie meer en meer gebruik van moderne technologieën.
Een van deze technologieën is ANPR (Automatic Numberplate Recognition).
Met behulp van een ANPR camera is het mogelijk om automatisch van ieder passerend
voertuig een foto-opname te maken en daaruit het kenteken te filteren. Dit
kenteken wordt vervolgens geautomatiseerd vergeleken met een vooraf samengesteld
referentiebestand. In dit referentiebestand staan kentekens die om een bepaalde
reden nader onderzoek behoeven. Een en ander kan betrekking hebben
op het voertuig zelf (gestolen, geëxporteerd, buiten gebruik gesteld)
maar ook op de kentekenhouder (openstaande boetes, aandachtsvestigingen, openstaande
belastingschulden). Op dit moment worden enkele referentiebestanden voor controledoeleinden
landelijk ter beschikking gesteld. De signalen«ongeldigverklaring rijbewijs»
en «ontzegging rijbevoegdheid» worden nu aan de landelijke referentiebestanden
toegevoegd.
 
 Naast deze toepassing van ANPR in het kader van verkeerscontroles experimenteren
politiekorpsen ook met dit instrument voor opsporingsdoeleinden. Zoals de
Tweede Kamer eerder is bericht bij de beantwoording van vragen van het Kamerlid
Azough (Kamerstukken II, 2008/2009, Aanhangsel handelingen nr. 1981)
brengt een juridische werkgroep momenteel in beeld in hoeverre het huidig
wettelijk kader aangevuld moet worden. Het kabinet zal zijn standpunt hierover
in het najaar bekendmaken bij het uitbrengen van de kabinetsreactie op het
rapport van de Adviescommissie Veiligheid en persoonlijke levenssfeer (commissie
Brouwer-Korff).
 9
 
 Welke mogelijkheden zijn er nog meer om door middel
van samenwerking en data-uitwisseling tussen betrokken organisaties (onder
andere politie, OM, RDW, CBR) de pakkans te vergroten?
 
 
 De politie kan tijdens surveillances op verschillende manieren controleren
op het rijden tijdens een ontzegging van de rijbevoegdheid of een ongeldigverklaring
van het rijbewijs. Naast toevoeging van het signaal «ontzegging van
de bevoegdheid om motorrijtuigen te besturen» of «ongeldig verklaring
van het rijbewijs» aan de landelijke referentiebestanden, kan de politie
tijdens surveillances ad hoc bestuurders controleren op bijvoorbeeld het hebben
van een verzekering of een geldige APK. Rijden tijdens een ontzegging van
de rijbevoegdheid of ongeldigverklaring van het rijbewijs komt regelmatig
als «bijvangst» bij deze controles naar voren.
 10
 
 In hoeverre is een bezitter van een auto aansprakelijk
en/of strafbaar indien hij herhaaldelijk zijn auto uitleent aan een bestuurder
met rijontzegging? Wat vindt u van de suggestie om deze autobezitter hierop
aan te spreken en dit handelen bij recidive strafbaar te stellen?
 
 
 Er kan inderdaad aanleiding zijn om degene die zijn auto uitleent aan
een ander, wetende dat die ander een OBM heeft opgelegd gekregen, strafrechtelijk
te vervolgen. Het is echter niet nodig om daarvoor een aparte strafbepaling
in het leven te roepen. Ook op basis van het huidige recht kan deze persoon
onder bepaalde omstandigheden al vervolgd worden, en wel door toepassing van
de deelnemingsbepalingen in het Wetboek van Strafrecht (artikelen 47 en 48
Wetboek van strafrecht). Aan een dergelijke vervolging hoeft niet in de weg
te staan dat de deelnemer (de medepleger, de uitlokker, de doen pleger of
de medeplichtige) zelf geen OBM heeft. Volgens vaste jurisprudentie van de
strafkamer van de Hoge Raad is namelijk niet vereist dat de deelnemer aan
een kwaliteitsdelict, zelf ook die kwaliteit bezit.
 Zodoende kan degene die zelf geen OBM heeft, wel worden veroordeeld wegens
het medeplegen, uitlokken, etc. van het misdrijf van artikel 9, eerste lid,
WVW 1994 (rijden tijdens een OBM), mits de voorwaarden voor de desbetreffende
deelnemingsvorm zijn vervuld.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Mastwijk (CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van
der Ham (D66), Nicolaï (VVD), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer
(PvdA), Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer (ChristenUnie), Van Heugten (CDA),
Roemer (SP), Koppejan (CDA), Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD),
Polderman (SP), Tang (PvdA), De Rouwe (CDA), Linhard (PvdA) en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Halsema (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya (D66), Neppérus
(VVD), De Krom (VVD), Vermeij (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink (PvdA), Anker
(ChristenUnie), Sterk (CDA), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Verdonk (Verdonk),
Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA), Haverkamp (CDA), Depla (PvdA)
en Agema (PVV).