Evaluatie orgaandonatie; Verslag algemeen overleg op 26 februari 2002 over het rapport Evaluatie Wet op de orgaandonatie (kamerstuk 28140, nrs. 1-3, VWS-01-1585 en VWS-01-1591)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28140, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28140 nr. 4

15-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28140Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 140Evaluatie orgaandonatienr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 maart 2002De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Spor1 heeft op 26 februari 2002 overleg gevoerd met minister Borst-Eilers
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over haar brieven van 16, 19, 27 en
28 november 2001 en 21 februari 2002 inzake het rapport Evaluatie Wet op de orgaandonatie (VWS-01-1585 en -1591) (28 140,
nrs. 1 t/m 3).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Terpstra (VVD) meldt dat zij vanwege
de beperkte spreektijd niet in detail kan ingaan op de brieven van de minister
noch op de behoorlijk kritische commentaren van onder meer de Nederlandse
Transplantatiestichting (NTS), de Nierstichting, de landelijke patiëntenorganisaties
en evenmin op de verschillen en overeenkomsten tussen enerzijds het bericht
van het Rathenau Instituut aan het parlement en anderzijds de evaluatierapporten
van ZorgOnderzoek Nederland-Medische wetenschappen (ZON-Mw) en TNO.Het is buitengewoon teleurstellend dat de Wet op de orgaandonatie (WOD)
niet heeft gebracht wat ermee werd nagestreefd. Onduidelijk is of de afname
van het aanbod van organen waarvan sinds de inwerkingtreding van de wet tot
voor kort sprake was, te wijten is aan de wet. Immers, in dezelfde periode
daalde ook het aantal orgaandonoren in de omringende landen waarin geen ingrijpende
wijzigingen in het systeem waren aangebracht. Die daling kwam ook voor in
landen met een zogenaamd geenbezwaarsysteem, zoals Zweden. Als mogelijke oorzaken
voor de afname in Nederland worden door ZON-Mw en het Rathenau Instituut genoemd
het veranderde behandelbeleid ten aanzien van CVA's en de afname van het aantal
verkeersslachtoffers. Beide onderzoeksinstellingen concluderen tevens dat
los van het gekozen beslissysteem een verbeterde voorlichting en een effectievere
en efficiëntere organisatie van de donatieprocedure cruciaal zijn.Het modelprotocol biedt weliswaar houvast aan artsen en verpleegkundigen,
maar een positieve beschikking van de donor leidt in de praktijk bij afwijzing
door de nabestaanden vrijwel nooit tot orgaandonatie, wat in tegenstelling
is met de bedoeling van de wetgever. Ziet de minister mogelijkheden om bij
de voorgenomen aanscherping van de wet te realiseren dat een ja
bij registratie een daadwerkelijk ja zal zijn? Kan de verplichting om het
protocol te volgen en het register in te zien tevens gaan gelden voor de huisartsen?
Naar verluidt worden namelijk veel donorweefsels gemist doordat de huisartsen
nog niet aan het protocol zijn gebonden.In de twintig jaar discussie die voorafging aan de stemming in 1995 over
de Wet op de orgaandonatie en in de daarop volgende discussie heeft de VVD-fractie
in zowel de Tweede als de Eerste Kamer zich laten leiden door artikel 11 van
de Grondwet over de onaantastbaarheid en de lichamelijke integriteit van het
menselijk lichaam. Dat is in 1983 daarin opgenomen ingevolge de aanvaarding
van het daartoe strekkende amendement van het toenmalige lid van de Tweede
Kamer mevrouw Kappeyne van de Coppello. In de visie van de VVD is dit een
individueel afdwingbaar grondrecht dat in beginsel ook na overlijden blijft
voortbestaan. Mevrouw Terpstra betreurt het nog steeds dat destijds het amendement
van mevrouw Kamp is verworpen dat ertoe strekte slechts twee en niet drie
registratieopties te creëren: registratie als potentiële donor en
registratie als niet-donor. Is de minister bereid te bezien of bij aanscherping
van de wet de registratiemogelijkheden daartoe kunnen worden beperkt? Die
beperking houdt immers ultieme zelfbeschikking in. Alleen van wie zich als
potentiële donor laat registreren, zullen organen mogen worden uitgenomen.
Wie het formulier niet retourneert, moet worden geacht afwijzend te staan
tegenover orgaandonorschap. In dit systeem hebben nabestaanden geen stem.
Dat de minister alvast een aantal varianten voor een ander beslissysteem laat
bezien, wordt door mevrouw Terpstra niet afgewezen, maar zij committeert zich
daarmee niet aan automatische instemming met een ander systeem.Mevrouw Terpstra is het ermee eens dat het inslijpen van een wet veelal
meerdere jaren vergt, zodat de effecten ervan pas na geruime tijd kunnen worden
vastgesteld. Uitgaande van het ultieme zelfbeschikkingsrecht heeft de VVD
de afgelopen jaren tal van suggesties gedaan om het tekort aan donororganen
zoveel mogelijk teniet te doen. Dat is dringend noodzakelijk. Volgens de Nierstichting
bijvoorbeeld zijn er jaarlijks 600 donornieren nodig, ervan uitgaande dat
een wachttijd van één jaar aanvaardbaar is. Op basis van de
aanbevelingen in het evaluatierapport en suggesties in de vele ingekomen stukken,
beveelt zij aan om actieve en positieve voorlichting te geven in plaats van
neutrale, emotioneel getinte herinneringsmailings te verzenden, te erkennen
dat allochtonen en etnische minderheden vaak niet per brief kunnen worden
benaderd, maar dat benadering via de geestelijke verzorgers, zoals in Maastricht
in het ziekenhuis gebeurt, wel werkt, de opleiding tot donatiefunctionaris
structureel te financieren, zodat de moeilijke vraag kan worden gesteld met
respect voor de nabestaanden, en het aantal donatiefunctionarissen uit te
breiden.Tot slot beveelt mevrouw Terpstra aan te zorgen voor een goede inbedding
van transplantatiecoördinatoren en donatiefunctionarissen in de ziekenhuizen.
Zij is dus tegen een systeem waarbij een onafhankelijke stichting deze mensen
als het ware van bovenaf dropt in de ziekenhuizen. Daarbij kiest zij ervoor
meteen uit te gaan van zeven regio's en niet van vier. Voorts is zij voor
benchmarking en het verantwoording afleggen door ziekenhuizen over het gebruik
van de in dezen beschikbaar gestelde gelden.Ook mevrouw Ross-van Dorp (CDA) vindt het
teleurstellend dat het doel van de WOD niet is gehaald. Niet het systeem,
maar de positieve wilsbeschikking, de wil om ja te zeggen, is bepalend voor
de beschikbaarheid van donororganen. Vooralsnog ziet zij geen reden voor invoering
van een ander beslissysteem. Echter, mochten alle inspanningen ter verbetering
van de uitvoering van de wet geen resultaat opleveren, dan is de CDA-fractie
bereid haar standpunt over het geenbezwaarsysteem te heroverwegen. Daarom
acht zij het in principe aanvaardbaar dat de minister andere mogelijkheden
voor een beslissysteem verkent, uiteraard zonder meteen een wetswijziging
voor te bereiden. Het is logisch de evaluatie over twee jaar af te wachten,
alvorens eventueel het systeem te veranderen. Mevrouw Ross committeert zich
op generlei wijze bij voorbaat aan het resultaat van de verkenningen.Uiteraard stemt zij in met uitbreiding van het aantal donatiefunctionarissen.
Zij heeft daar zelf eerder al om gevraagd. Ook waardeert zij het dat maatregelen
worden genomen, gericht op een betere en continue voorlichting, omdat hierdoor
vaker gehoor zal worden gegeven aan het appèl om zich te laten registreren
in het Donorregister. De voorlichting zal ook haars inziens niet meer neutraal
moeten zijn. Mailings zijn daarbij niet voldoende. Naar haar mening dient
de minister, mogelijk het gehele kabinet, in dezen persoonlijk engagement
te tonen.Teleurstellend is dat op de al eerder door mevrouw Ross genoemde punten
van zorg de afgelopen jaren geen winst is geboekt. Het grote tekort aan artsen
en met name anesthesisten is niet verdwenen, terwijl die nodig zijn voor uitname
en transplantatie. Is de minister bereid te komen tot een aparte beloningsstructuur
voor artsen in het kader van transplantatiemogelijkheden? Om de uitnameteams
van chirurgen te kunnen blijven inzetten, is verbetering nodig van de financiële
positie van ziekenhuizen. In de regio's Oost en West is zo'n 500 000
euro nodig ter bekostiging van beide teams. Is er al voortgang geboekt in
het overleg daarover?Mevrouw Ross mist in de jongste brief van de minister (nr. 3) aandacht
voor de vraagstelling aan de nabestaanden. De inzet van speciaal opgeleide
vragenstellers (requestors) in Amerika, Maastricht en Sittard resulteert in
een grotere bereidheid van nabestaanden om in te stemmen met orgaandonatie
door de overledene. In het academisch ziekenhuis van Maastricht is mede door
gebruik te maken van informatie van geestelijke verzorgers het aantal toestemmingen
met 200% toegenomen. Kent de minister dit voorbeeld en is zij bereid in die
sfeer te investeren? Kent zij de functie van vraagsteller? Ziet zij een mogelijkheid
om deze functie specifiek in de praktijk van de ziekenhuizen in te bedden?
Immers, deze mensen moeten ook na vijven in het ziekenhuis zijn. Het lijkt
mevrouw Ross niet wenselijk dat de donatiefunctionaris ook degene is die de
vraag aan de nabestaanden stelt, omdat hij in de eerste plaats controle moet
uitoefenen op de gang van zaken. Bovendien zijn donatiefunctionarissen vaak
alleen maar overdag in het ziekenhuis.Hoe vallen de door de minister gewenste vier regio's samen met de huidige
structuur en de behoefte van het veld? Er zijn al regionale samenwerkingsverbanden
tussen academische ziekenhuizen en zorgverzekeraars. Mevrouw Ross zou van
de bestaande initiatieven willen profiteren. De nieuwe structuur mag niet
zodanig zijn dat mensen tegen elkaar in het harnas worden gejaagd.Gaat het bij de regiocoördinatoren om mensen die al in het ziekenhuis
werkzaam zijn? Door wie worden zij aangestuurd? Functioneert een donatiefunctionaris
onder zo'n coördinator?Donororganen worden soms wel 24 uur door heel Europa getransporteerd naar
de patiënt bij wie door de overeenkomst in weefseltype de kleinste kans
op afstoting lijkt te bestaan. De transportduur komt de kwaliteit van de organen
niet ten goede. Naarmate de tijd tussen uitname en transplantatie korter is,
wordt het resultaat van de transplantatie beter. Dat geldt zeker nu er veel
meer middelen zijn om afstoting te voorkomen. Mevrouw Ross vraagt daarom of
het niet mogelijk en beter is om organen te transplanteren naar patiënten
die zich niet zover van de plaats van uitname bevinden, ook al komt hun weefseltype
niet geheel overeen met dat van de donor en moeten zij meer anti-afstotingsmiddelen
gebruiken.Mevrouw Kant (SP) acht het duidelijk dat de
WOD heeft gefaald. Het zwakke punt wordt gevormd door de grote groep die zich
niet heeft laten registreren. Nabestaanden vatten dat in 75 à 80% van
de gevallen op als een afwijzing van orgaandonatie. Al bij de
behandeling van de ontwerp-WOD in 1995 heeft de SP-fractie op dit risico gewezen
en heeft zij gepleit voor een geenbezwaarsysteem. In dat systeem is sprake
van een vrije keuze, maar niet van vrijblijvendheid. Mevrouw Kant vindt dat
alles moet gebeuren wat tot verbetering van het huidige aanbod van organen
kan leiden. Eén van de dingen die moeten gebeuren, is veranderen van
beslissysteem. Tot haar grote verrassing is uit een recente Nipo-enquête
gebleken dat 69% van de Nederlanders voor het andere systeem is. Haars inziens
houdt dit in dat de mensen die het formulier nog niet teruggezonden hebben,
niet afwijzend staan tegenover donatie, maar gewoon nog geen beslissing hebben
genomen.Mevrouw Kant is blij dat de minister bereid is alvast bij wijze van spreken
een wet in de steigers te zetten om dat andere systeem in te voeren, maar
zij vindt het jammer dat de minister eerst nog het resultaat van de nieuwe
aanpak wil afwachten. Waarom wil de minister niet nu meteen in deze zin beslissen?
De mensen om wie het gaat, kunnen niet wachten. In landen met een geenbezwaarsysteem
is een groter percentage van de bevolking geregistreerd als donor. Uiteraard
moeten dan ook andere zaken goed geregeld zijn om een goed resultaat mogelijk
te maken. Wordt een geenbezwaarsysteem met een goede voorlichtingscampagne
ingevoerd, dan weet iedereen dat wie niet reageert als donor wordt aangemerkt.Waarom heeft de minister eigenlijk niet al in 1995 besloten het geenbezwaarsysteem
in te voeren? Uit een opmerking van harerzijds zou mogen worden afgeleid dat
zij niet tegen zo'n systeem is.De functie donatiefunctionaris had natuurlijk al veel eerder moeten zijn
gecreëerd. De Nierstichting en de Landelijke Nierpatiëntenvereniging
(LVD) zijn er zelf mee gestart. Is bij de huidige voornemens in dezen uitgangspunt
dat er in ieder ziekenhuis waarin in potentie donaties kunnen plaatsvinden
een donatiefunctionaris moet zijn?De herinneringsmailing aan niet-geregistreerden blijkt een positief effect
te hebben. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat de voorlichting niet veel
uithaalt. Toch wil mevrouw Kant die versterken en daarbij bijvoorbeeld meer
nadruk leggen op de wederkerigheid bij orgaandonatie en op de vanzelfsprekende
solidariteit.Mevrouw Van Vliet (D66) noemt de met de WOD
nagestreefde doelen: het bevorderen van het aanbod van geschikte organen en
weefsel, een rechtvaardige verdeling van de beschikbare organen, het voorkomen
van handel in organen en weefsels en het bieden van rechtszekerheid aan betrokkenen.
Het is jammer dat twee jaar na de invoering van de wet moest worden geconstateerd
dat 60% van de Nederlanders zich nog niet heeft laten registreren in het Donorregister
en dat meer dan de helft van de artsen het Donorregister niet heeft geraadpleegd
op het moment dat zij met de nabestaanden over mogelijke donatie gaan spreken.
Mensen moeten dus overtuigd worden van het belang van registratie en ziekenhuizen
moeten snel verbetering brengen in hun organisatie op het stuk van orgaandonatie.Er zijn twee mogelijkheden: dit bezwaarsysteem handhaven onder aanscherping
van de wetgeving en het nemen van flankerende maatregelen, dan wel overstappen
op een geenbezwaarsysteem. Na uitvoerige interne discussies heeft de D66-fractie
besloten vooralsnog te kiezen voor handhaving van de huidige wet, omdat zij
meent dat er een langere periode nodig is om te kunnen beoordelen of de wet
werkt en omdat met aanscherping van de wet en flankerende maatregelen veel
verbetering kan worden bereikt. De fractie hecht bovendien zeer aan de rechtszekerheid
die deze wetgeving biedt aan de individuele patiënt en aan de plaats
die het recht op lichamelijke integriteit in de wet heeft. Dat is in het geenbezwaarsysteem
in mindere mate het geval. Bovenal is het de vraag of het overstappen op het
geenbezwaarsysteem het aantal orgaandonaties wel zal doen toenemen. Immers,
in Zweden, Portugal en Frankrijk heeft dit systeem nauwelijks
effect, terwijl het wel goed werkt in België en Oostenrijk. Het positieve
effect in beide laatste landen lijkt een gevolg van flankerend beleid. Mevrouw
Van Vliet pleit voor dat flankerende beleid, maar dan in samenhang met het
huidige systeem. Spanje heeft dat ook gedaan en is daarmee uitermate succesvol.
Uiteraard heeft zij er geen bezwaar tegen dat de minister voor de volgende
evaluatie de voor- en nadelen van het geenbezwaarsysteem laat uitzoeken. Kan
de minister toezeggen dat daarbij het punt van de rechtszekerheid betrokken
wordt?In stuk nr. 3 doet de minister een aantal voorstellen ter verbetering
van de uitvoering en de naleving van de huidige wetgeving: uitbreiding van
het aantal donatiefunctionarissen, meer op emotie gerichte herinneringsmail
en intensievere voorlichting, ook gericht op nabestaanden en allochtonen.
Ook mevrouw Van Vliet vindt dat een ja bij registratie ook een ja moet zijn.
Nu wijken nabestaanden van iemand die zich als donor heeft laten registreren
nogal eens van diens beslissing af. De beslissing van de overledene behoort
evenwel te worden gerespecteerd. Het ziekenhuis moet de nabestaanden daarbij
zo goed mogelijk begeleiden. Mevrouw Van Vliet beaamt desgevraagd dat voor
een goede uitleg aan de nabestaanden tijd nodig is die er vaak eigenlijk niet
is. Indien artsen, getraind door donatiefunctionarissen, automatisch naar
het donorregister kijken, zo mogelijk al voor het overlijden van de donor,
dan is er wel enige ruimte beschikbaar. De beslissing die de overledene heeft
laten registreren (ja/nee/mijn nabestaanden mogen beslissen) dient altijd
te worden gerespecteerd. Dat dient wettelijk te worden vastgelegd.Mevrouw Van Vliet pleit voor een beter registratiesysteem van donatieactiviteiten
in ziekenhuizen. Zij wil daaraan niet, zoals in Spanje het geval is, streefcijfers
verbinden, maar zij wil wel een onderzoek indien de omvang van deze activiteiten
in een bepaald ziekenhuis erg afwijkt van die in de andere ziekenhuizen. Dat
hoeft geen bestraffend onderzoek zijn, maar kan ook ondersteunend zijn. Kan
de minister met deze gedachte instemmen?In de opleiding van artsen dient ook meer aandacht te worden besteed aan
orgaandonatie. In de wet moet worden vastgelegd dat artsen verplicht zijn
het Donorregister te raadplegen.Ook mevrouw Van Vliet is van oordeel dat de voorlichting van overheidswege
niet langer neutraal, maar positief moet zijn. Aan die positieve voorlichting
zouden bij wijze van spreken alle leden van het kabinet en alle bekende en
minder bekende Kamerleden, sporters en anderen een bijdrage kunnen leveren.
Mochten na de regionaal gerichte herinneringsmailing in 2003 nog velen zich
niet geregistreerd hebben, zou dan bijvoorbeeld aan huisartsen kunnen worden
gevraagd om al hun patiënten te vragen aan hun donatieformulier te denken?Mevrouw Hermann (GroenLinks) noemt het positief
dat er sprake is van een zorgvuldige evaluatie en dat de Kamer de beschikking
heeft gekregen over vele rapporten en suggesties. Het evaluatierapport van
de inspectie dateert uit november 2000. Eigenlijk stelt de minister in haar
brief van 21 februari jl. (nr. 3) ongeveer hetzelfde voor als de inspectie
heeft gedaan. In afwachting van nadere rapporten hebben Kamer en kabinet kostbare
tijd verloren laten gaan, met alle gevolgen van dien voor mensen voor wie
een orgaantransplantatie de aangewezen oplossing is.Drie van de vier met de wet beoogde doelen zijn bereikt. Dat geldt helaas
niet voor het doel te komen tot vergroting van het aanbod van organen. In
dit geval leveren een neutrale voorlichting door de overheid en een formeel
volstrekt correcte wijze van aanpak dus niet het beoogde resultaat op. Mevrouw
Hermann deelt dan ook de mening dat de voorlichting niet langer neutraal,
maar positief gericht zal moeten zijn. Duidelijk zal moeten worden gemaakt,
dat orgaandonatie een van de allerbelangrijkste dingen is die men voor een
medemens kan doen. In het overleg van twee jaar geleden heeft zij de mogelijkheid geopperd
om de ziektekostenverzekeraars, die toch al iedereen een bewijs van inschrijving
sturen, bij de registratie te betrekken. In een mailtje dat haar vanmiddag
bereikte, suggereerde iemand om dan bij registratie 20% korting te geven op
de ziektekostenverzekering, 10% te betalen door de werkgever en 10% door de
verzekeraar. Uiteraard is dit niet dé oplossing, maar hieruit blijkt
wel dat mensen meedenken en vinden dat het onderwerp de moeite van een forse
inzet waard is. Mevrouw Hermann ondersteunt dan ook de door de minister voorgestelde
maatregelen. Zij verzoekt haar nader in te gaan op de Europese dimensie van
deze zaak, omdat in het kader van de onderlinge afstemming van de wet- en
regelgeving in de verschillende Europese landen kennelijk nog niet helder
is wat de optimale werkwijze zou kunnen zijn. Waar een organisatie als Eurotransplant
grensoverschrijdend actief is, is het belangrijk in dezen helderheid te krijgen.De fractie van GroenLinks wordt door velen aangespoord om over te stappen
op een ander beslissysteem, maar zij is op dit moment nog niet de mening toegedaan
dat dit moet gebeuren, omdat zij duidelijke bezwaren ziet op het punt van
de rechtszekerheid. In de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst
(WGBO) is namelijk expliciet vastgelegd dat behandelingen altijd alleen mogen
worden uitgevoerd met expliciete toestemming van betrokkene. Is dit verenigbaar
met een geenbezwaarsysteem? Moet dit onderzocht worden in het kader van het
onderzoek naar mogelijke varianten van een ander beslissysteem? Als betrokkene
niet in staat is toestemming te verlenen, geeft de WGBO naasten dat recht.
In dit geval zouden de nabestaanden het recht hebben te beslissen over donatie.De heer Rouvoet (ChristenUnie) deelt uiteraard
de mening dat niemand tevreden kan zijn over de resultaten van de WOD, met
name wat de orgaandonatie betreft. Graag krijgt hij van de minister de bevestiging
dat er sinds de invoering van de WOD geen significante wijziging is opgetreden
in het aantal weigeringen door nabestaanden, zoals het Rathenau Instituut
in afwijking van ZON-Mw stelt. Het lijkt hem te simpel de tegenvallende resultaten
toe te schrijven aan het wettelijke systeem. Verbeteringen in de organisatie
zijn volgens hem cruciaal. Hiermee is deels de kernvraag beantwoord of er
op basis van deze evaluatie dringend aanleiding is het systeem te wijzigen.
Indertijd is er ook door de GPV- en RPF-fracties, die nu als ChristenUnie-fractie
opereren, bewust gekozen voor dit systeem, omdat daarin vrijwilligheid en
verantwoordelijkheid in balans zijn. Dat neemt niet weg dat zij alle begrip
hebben gehad en nog hebben voor diegenen die pleiten voor een ander systeem
om meer donoren te kunnen registreren en dus meer organen beschikbaar te krijgen.In de evaluatie worden allerlei andere mogelijkheden binnen het huidige
systeem genoemd om tot verbetering te komen. De fractie van de ChristenUnie
steunt deze maatregelen, al is er nog discussie mogelijk over de invulling
ervan. Het gaat dan om het uitbreiden van het aantal donatiefunctionarissen
en de herinneringsmailing. Zij zal graag meewerken aan de voor die mailing
noodzakelijke wetswijziging. De heer Rouvoet heeft er geen moeite mee als
in die mailing op klemmende en emotionele wijze een beroep wordt gedaan op
de mensen. Voorts is er sprake van verbetering van het toestemmingstraject,
raadpleging van het Donorregister en intensivering van de voorlichting. In
2004 komt het tweede evaluatierapport. Ook de Coördinatiegroep orgaandonatie
is uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat het goed is de tweede evaluatie
af te wachten alvorens een nieuwe structuur te bespreken. In de WOD is overigens
vastgelegd dat een drietal evaluaties zal worden uitgevoerd.De heer Rouvoet spreekt de hoop uit dat de mededeling in de brief van
de minister dat dit jaar al wordt gestart met de voorbereiding van een wijziging van het beslissysteem, slechts ongelukkig is geformuleerd en dat
zij hiermee doelt op het uitwerken van varianten om na te gaan welke andere
mogelijkheden er zijn. Daarmee heeft hij geen moeite. Bovendien stelt het
hem gerust dat de minister op bladzijde 2 rept over«varianten voor een
ander beslissysteem». De heer Rouvoet veronderstelt dat het gaat om
varianten van het huidige beslissysteem. Er moet overigens niet te veel nadruk
worden gelegd op dat uitwerken van varianten, omdat daaruit weinig vertrouwen
spreekt in de voorgenomen aanpak ter verbetering van het huidige systeem.
Liefst ziet hij dat alles op alles wordt gezet om binnen dit systeem tot verbeteringen
te komen.Als de helft van de bevolking voor een wijziging van het systeem in de
richting van een geenbezwaarsysteem is, zoals uit het Nipo-onderzoek zou kunnen
worden afgeleid, dan zou het aantal donoren ook in het huidige systeem aanmerkelijk
te vergroten moeten zijn. Zal overigens in een geenbezwaarsysteem de positie
van nabestaanden wezenlijk anders zijn dan in de huidige praktijk van de WOD?
Registratie ingevolge niet-reageren kan toch in juridische zin niet worden
begrepen als toestemming? Wanneer de overledene zijn keuze niet goed heeft
gecommuniceerd met de familie kunnen de nabestaanden zich overvallen voelen.
Bij het geenbezwaarsysteem zou dat nog veel vaker voorkomen dan nu als iemand
die geen keuze heeft gemaakt toch als donor wordt beschouwd. De heer Rouvoet
neigt ertoe in beginsel de wens van de overledene doorslaggevend te laten
zijn, dus ook als die zich heeft laten registreren als donor en zijn nabestaanden
donatie eigenlijk niet willen.Ook de heer Van der Vlies (SGP) noemt de resultaten
van de WOD teleurstellend. In het debat destijds werd gezocht naar een prudent
evenwicht tussen het dienen van absoluut goede doelen en een uiterst zorgvuldige
beslisprocedure. In dat debat is een omslag gemaakt van het geenbezwaarbeginsel
naar het toestemmingsbeginsel. Dat was in dat stadium in de ethische context
van het debat beslissend voor de SGP-fractie. Besloten is tevens dat de voorlichtingscampagne
over de wet een objectieve zou zijn. Dat nu door enkele sprekers is gezegd
dat in de campagne door de regering een voorkeur zou moeten worden uitgesproken,
is nieuw, zij het niet in alle opzichten en onder alle omstandigheden ongerechtvaardigd.
Het is een omslag in denken. De heer Van der Vlies vraagt zich af of de campagne
toereikend is geweest, gegeven de vele vragen die leefden en leven over de
manier van doneren, de betekenis voor de donor en zijn familie en de gevolgen
voor de ontvanger, zoals onverhoopte, maar toch mogelijke problemen. Ook leven
bij velen indringende vragen over de hersendood als criterium. Uiteindelijk
zit het in de praktijk van het leven, net als vóór de WOD, vast
op de vraag in hoeverre de in verband met de orgaandonatie onontkoombare voorbereidende
technische activiteiten rond de stervende een wezenlijke en menswaardige stervensbegeleiding
in familieverband doorkruisen. In het geval van overlijden door een verkeersongeval
is de ontreddering bij de nabestaanden zo indringend en overheersend, dat
er veel moed en overtuigingskracht nodig is om er zakelijk doorheen te breken
met de mededeling: wij gaan over tot orgaanuitname, omdat dat de wil van de
overledene was. De heer Van der Vlies denkt dat dit de spankracht van velen
te boven gaat. Welk besluit iemand ook neemt over orgaandonatie, hij zal daarover
goed moeten communiceren met zijn naasten die mogelijk als nabestaanden daarop
zullen worden aangesproken.De heer Van der Vlies vraagt zich af of niet geldt dat een groot deel
van de bevolking de vraag «wilt u donor worden?» niet naar eer
en geweten weet te beantwoorden en daarom het terugzendkaartje nog op de schoorsteenmantel
heeft staan.Op 23 februari 2000 hebben minister en commissie eigenlijk over dezelfde
vragen gesproken. De verdere campagne zou daarop worden ingericht. Wat is
daarvan terechtgekomen? De minister heeft toen toegezegd dat zij levensbeschouwelijke
organisaties van diverse signatuur zou vragen mee te denken over de voorlichting.
Zij heeft de heer Van der Vlies desgevraagd toegezegd het prof. dr. G.A. Lindeboominstituut
daarbij in te schakelen. Wat is er daadwerkelijk gebeurd?De SGP-fractie is nog niet toe aan herziening van de wet op dit cruciale
omslagpunt, omdat er nog vele verbeteringen mogelijk zijn in het kader van
logistiek, voorlichting en wetstechniek. Voordat tot zo'n wezenlijke omslag
wordt besloten, dienen de resultaten daarvan bekend te zijn. De fractie ondersteunt
derhalve het voorliggende plan van aanpak van de regering. De heer Van der
Vlies wil gestipuleerd zien dat de voorbereiding van nieuwe wetgeving een
hardop denken over mogelijke varianten inhoudt en niet de echte voorbereiding
van een wetsvoorstel, omdat het proces daarmee te veel in een bepaalde richting
zou worden gestuurd.Tot slot vraagt hij hoe de patiëntenvertegenwoordiging in de nieuwe
structuur met donatiefunctionarissen in ziekenhuizen vormgegeven en verankerd
gaat worden.De heer Oudkerk (PvdA) betoogt dat wetten
worden gemaakt om te pogen zaken die niet goed zijn te verbeteren en zaken
die goed zijn nog beter te maken. Bereikt zijn de met de wet nagestreefde
doelen rechtvaardige verdeling en voorkoming van commerciële praktijken.
Ook wordt rechtszekerheid geboden aan betrokkenen, met name artsen en verpleegkundigen,
maar zijns inziens moet meer expliciet worden vastgelegd dat hulpverleners
en ziekenhuizen wettelijk verplicht zijn de donatievraag te stellen. Ook voor
de burger die zich als non-donor heeft laten registreren, is er meer rechtszekerheid.
Dat nabestaanden anders kunnen beslissen voor de burger die zich als donor
heeft laten registreren, gaat in tegen het individueel afdwingbare grondrecht
van de als donor geregistreerde.Dé doelstelling van de wet was het verhogen van het donoraanbod.
Zouden de resultaten niet goed zijn, dan zou de minister met een allesomvattend
plan bij de Kamer terugkomen. Het gaat inderdaad te ver om alleen de wet de
schuld te geven van het niet halen van deze doelstelling. Het is ook een gevolg
van de afgesproken vrij kleurloze voorlichtingscampagne en het niet goed door
de inspectie controleren van de naleving van de wet. Er is pas verbetering
gekomen na het initiatief van de Nierstichting om zes donatiefunctionarissen
aan te stellen. De minister heeft dat aantal verhoogd tot twaalf. Ongeveer
tweeënhalf jaar geleden is gevraagd zulke functionarissen in alle ziekenhuizen
aan te stellen. De organisatie die het project nu uitvoert, is volgens de
heer Oudkerk de aangewezen organisatie voor het inzetten van donatiefunctionarissen.
Voor hem is onomstreden dat deze functionarissen noodzakelijk zijn. Dat geldt
ook voor voorlichting. Ook hij is ervoor dat alle leden van het kabinet openlijk
een registratieformulier invullen. Uiteraard is hij akkoord met een beter
registratiesysteem voor ziekenhuizen en met verbetering van de opleiding van
artsen op dit punt. Ieder creatief voorstel is welkom, maar in de ogen van
de PvdA-fractie vormt de huidige wetgeving bijna een natuurlijke barrière,
ook al was zij er destijds voor en is de wet met de beste bedoelingen ingevoerd.
De gedachte was de burgers zoveel mogelijk keuzemogelijkheden te bieden, ervan
uitgaande dat iedereen wel een keuze zou maken. Helaas heeft 63% van de mensen
van 18 jaar en ouder niet gekozen. Door die non-registratie is van 63% van
de volwassen bevolking niet bekend wat men na het overlijden wil.De Partij van de Arbeid-fractie beantwoordt de politieke vraag of erin
moet worden berust dat tweederde van de 18-plussers passief toekijkt als het
gaat om mensen met afschuwelijke problemen die een donororgaan nodig hebben
en daarom op een wachtlijst staan, met nee. Het zou vreemd zijn om enerzijds
voor de artsen en ziekenhuizen de vrijblijvendheid te schrappen door een programma
te maken met donatiefunctionarissen en een «required request»-systeem
en anderzijds voor de burgers het niet-verplichtende beslissysteem te handhaven.
Dat 69% zich in een enquête voor een ander beslissysteem
uitspreekt, zegt niet dat die 69% zich ook als donor meldt.Gegeven dit alles vindt de PvdA-fractie het onzin dat de wet eerst nog
twee jaar moet inslijpen, zoals ZON-Mw en de minister stellen. Dat was ook
niet de bedoeling in 1996. De fractie is van mening dat de huidige wetgeving
moet worden gewijzigd, maar de heer Oudkerk heeft de indruk dat daarvoor geen
meerderheid in de Kamer te vinden is. Hij vindt het slap van zijn collega's
van D66 en het CDA dat zij zeggen naar een ander systeem te neigen, maar er
nu nog niet over te willen beslissen.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) wijst erop dat
de heer Oudkerk in een televisieprogramma waarin ook zij optrad, nog geen
halfjaar geleden heeft gezegd dat zijn fractie pas een beslissing zou nemen
als het resultaat bekend zou zijn van de verbeteringen van de uitvoering van
de wet.De heer Oudkerk (PvdA) betoogt dat hij toen
en op andere momenten heeft gezegd dat als uit de eerste evaluatie zou blijken
dat mensen te lang op de wachtlijst moeten staan, hij het niet voor zijn verantwoording
zou willen nemen om nog eens twee jaar te wachten.De heer Oudkerk zou willen dat de heer Van der Vlies gelijk had met zijn
opmerking over terugzendkaartjes op de schoorsteenmantel, maar hij vreest
dat dit niet het geval is.Solidariteit schept ook verplichtingen voor mensen. Verantwoord burgerschap
vraagt inzet voor de medemens. Het enige wat de heer Oudkerk de mensen in
dit verband vraagt, is het terugzendformulier in te vullen en in te sturen.Antwoord van de ministerDe minister zegt ook teleurgesteld te zijn
over het aantal organen dat de WOD heeft opgeleverd, al zijn de andere doelstellingen
wel bereikt. Wie wacht op een donorhart, -lever of -nier moet constateren
dat de wachtlijsten niet op tijd zullen worden opgelost. Ook in het topjaar
1996 waren er veel te weinig donornieren beschikbaar, namelijk 408, terwijl
er jaarlijks 600 nodig zijn. Er moet dus iets gebeuren en er kan ook iets
gebeuren, omdat waarschijnlijk velen diep in hun hart zich wel als donor zouden
willen aanmelden, maar bij wijze van spreken nog het formulier op de schoorsteenmantel
hebben staan. Bovendien gaan er waarschijnlijk in de ziekenhuizen nog vele
potentiële donororganen verloren doordat de organisatie er nog niet optimaal
is. Vandaar dat de bewindsvrouwe heeft voorgesteld de organisatie van de donorbeschikbaarheid
in ziekenhuizen te verbeteren door uitbreiding van het aantal donatiefunctionarissen.
Conform de motie-Oudkerk c.s. zal in alle daarvoor in aanmerking komende ziekenhuizen
een donatiefunctionaris worden aangesteld, omdat het experiment met deze functionarissen
heeft geleerd dat het Donorregister dan meer wordt geraadpleegd en dat er
meer weefsels beschikbaar zijn gekomen. Het effect op de orgaandonatie was
minder groot. In combinatie met andere maatregelen zal deze weg verder moeten
worden bewandeld.Voorts heeft de minister voorgesteld regionale coördinatoren aan
te stellen die worden aangestuurd en gemonitord door een onafhankelijke organisatie.
Daarvoor zou de Nederlandse Transplantatiestichting in aanmerking kunnen komen.
Een regionale coördinator is namelijk zinvol gebleken, maar de spil van
het geheel zal de donatiefunctionaris op de werkvloer zijn. De bewindsvrouwe
zal nagaan of het mogelijk is in ieder academisch ziekenhuis een regiocoördinator
aan te stellen, zij het dat men in Amsterdam, dat twee academische ziekenhuizen
heeft, dan met één regiocoördinator zou kunnen volstaan.Destijds is in de motie-Van Blerck-Woerdman (26 200-XVI, nr. 30)
een herinneringsmailing voorgesteld. Een experiment daarmee leverde 16% meer donors op. Geëxtrapoleerd naar geheel Nederland zou een
herinneringsmailing een half miljoen extra potentiële donoren opleveren,
wat overigens nog niet genoeg is. Waarschijnlijk zullen regionaal herinneringsmailings
worden verzonden om werkendeweg te bezien wat het beste effect heeft. Met
de LHV en de DHV zal de minister bespreken of huisartsen dan moet worden gevraagd
orgaandonatie in de spreekkamer aan de orde te stellen.Indertijd is gekozen voor een vrij neutrale, terughoudende voorlichting
door de overheid om te voorkomen dat mensen de indruk zouden krijgen dat de
overheid hen wilde dwingen donor te worden. De overheid zou vooral aandringen
op registratie, ervan uitgaande dat dit tot meer donoren zou leiden. De minister
is het eens met de pleidooien voor een voorlichtingscampagne waarin de emotionele
aspecten niet uit de weg gegaan worden en de nadruk wordt gelegd op de wederkerigheid.
Immers, opvallend vaak zijn mensen vóór orgaandonatie, maar
voelen zij er niet voor zich als donor te melden, omdat zij het vervelend
en eng vinden om daarover na te denken. De bewindsvrouwe is bereid om, als
de Kamer denkt dat het helpt, persoonlijk in de campagne op te treden, maar
wenst zich door deskundigen te laten informeren over de beste manier om de
campagne te voeren. De voorlichting moet indringend en overtuigend zijn, maar
voorkomen moet worden dat mensen het gevoel krijgen dat de overheid dicteert
wat zij met het formulier moeten doen. In de voorlichting moet ook duidelijk
worden gemaakt dat het heel erg moeilijk is om, als je iemand verliest, in
je ontreddering ook nog te moeten nadenken over zoiets als orgaandonatie.
Al deze zaken moeten in een vrij uitvoerige voorlichtingscampagne bespreekbaar
worden gemaakt. Ook zal nadruk moeten worden gelegd op wederkerigheid en solidariteit.
De bewindsvrouwe denkt aan een continue campagne waarin de stichting Donorvoorlichting
samen met het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie
ook een rol speelt.De minister wil voorts de wet aanscherpen. In artikel 20, lid 1, van de
wet staat al dat de artsen het Donorregister moeten raadplegen. Zij vraagt
zich af of dit altijd gebeurt. De inspectie zal dit moeten controleren. In
het tweede lid van dit artikel staat eigenlijk ook al het required request:
als de overledene niet in het register voorkomt, moet de familie worden geraadpleegd.
Wel moet worden vastgelegd dat de arts eerst het register moet raadplegen
en dan pas de familie de vraag moet stellen. Nu gebeurt vaak het omgekeerde.
Voorts moet duidelijker worden opgenomen dat de arts het register alvast mag
raadplegen als hij zeker weet dat een patiënt gaat overlijden. Hij kan
zich dan voorbereiden op het gesprek met de nabestaanden. Verder moet worden
opgenomen dat de arts altijd een donatieformulier moet invullen, zodat wordt
geregistreerd wat er gebeurt en eventueel waarom geen donatie heeft plaatsgevonden.
Daarbij kan de donatiefunctionaris behulpzaam zijn. Voorts moet artikel 22
worden verhelderd, omdat het in zijn huidige vorm kennelijk problemen oplevert.
Als iemand donor is, zijn eventueel noodzakelijke voorbereidende handelingen
voor donatie toegestaan zolang die passen in het stervensproces. Als iemand
niet is geregistreerd, mogen alleen preserverende handelingen worden verricht.
Daarover bestaan kennelijk misverstanden. In de wet zal tevens duidelijk moeten
worden vastgelegd dat als de overledene zich als donor heeft laten registreren,
de familie de donatie niet kan tegenhouden. De nabestaanden zal moeten worden
verteld dat de overledene uitdrukkelijk de wens heeft uitgesproken donor te
willen zijn en dat die wens ingewilligd gaat worden. Mocht deze mededeling
echt tot een drama leiden, dan kan de arts zich op overmacht beroepen en afzien
van uitname. Dat moet uiteraard een uitzondering zijn, want wie zich als donor
aanmeldt, moet erop kunnen vertrouwen dat die wens wordt gehonoreerd en dat
dat niet door de familie wordt geblokkeerd.De bewindsvrouwe beaamt dat ook het geenbezwaarsysteem niet alleenzaligmakend
is. Ook huisartsen zijn verplicht de wilsbeschikking na te gaan en hebben
de beschikking over een modelprotocol. Aangezien preserverende handelingen
zelden mogelijk zijn bij iemand die thuis overlijdt, is er in de huisartsenpraktijk
veelal alleen sprake van weefseldonatie.In haar overleg hedenmorgen met het Landelijk Overleg Minderheden over
de interculturalisatie van de gezondheidszorg is de minister gebleken dat
de allochtone organisaties er grote behoefte aan hebben meer betrokken te
raken bij de manier waarop de gezondheidszorg in Nederland vormgegeven wordt.
De organisaties zal moeten worden gevraagd of in hun cultuur donatie mogelijk
is en of bepaalde mensen uit die kringen zouden kunnen worden ingeschakeld
om het gesprek met de familie te helpen voeren.De bewindsvrouwe is het ermee eens dat de donatiefunctionaris moet worden
ingebed in de ziekenhuiszorg en deel moet uitmaken van het ziekenhuis. Het
ziekenhuis zal geld krijgen om een donatiefunctionaris aan te stellen. Wordt
dat geld niet aan zo'n functionaris besteed, dan moet het ziekenhuis het terugbetalen.
Naast de registratie via het donatieformulier is benchmarking nodig en het
afleggen van verantwoording door de ziekenhuizen.Het gehele systeem staat of valt inderdaad met de wil van mensen om ja
te zeggen op de vraag of zij donor willen worden. Er zijn mensen die bang
zijn als het ware de dood over zich af te roepen als zij het donorformulier
invullen. Dat moet bespreekbaar worden gemaakt in de voorlichtingscampagne.De minister stelt dat er geen sprake is van een zich nu al committeren
aan een ander systeem. Het gaat om het uitwerken van modaliteiten voor het
onverhoopte geval dat bij de volgende evaluatie blijkt dat alle verbeteringen
ten spijt het aantal donororganen nog steeds onvoldoende is en dat daarom
een ander beslissysteem moet worden overwogen. Als men zich pas op dat moment
gaat verdiepen in de juridische en morele voors en tegens van alle mogelijke
andere varianten, gaat er veel tijd verloren. Een van de modaliteiten die
zal worden bekeken, is die neergelegd in het al genoemde amendement van mevrouw
Kamp. Uiteraard moet bij de nadere uitwerking de rechtszekerheid in het oog
gehouden worden.De minister beaamt dat het artsentekort een probleem vormt bij het samenstellen
van uitnameteams. Gepoogd wordt het artsentekort zo snel mogelijk weg te werken.
Onderzocht wordt of met een extra financiële injectie kan worden bereikt
dat uitnames toch worden uitgevoerd. Zij gaat ook na of er tussen nu en het
invoeren van de diagnose-behandelingscombinaties (DBC's) in de ziekenhuizen
een budgetparameter moet komen om specialisten te stimuleren tot het doen
van uitnames. Naar verluidt, is er namelijk sprake van nogal wat verborgen
specialistische capaciteit in ziekenhuizen.Tot dusver is ervan uitgegaan dat de arts of de donatiefunctionaris het
gesprek met de nabestaanden voert. De bewindsvrouwe zal informatie inwinnen
over het in Maastricht gehanteerde systeem met requesters om na te gaan of
dit een oplossing is, maar zij wijst erop dat niet almaar nieuwe functionarissen
in de ziekenhuizen kunnen worden aangesteld die het grootste deel van de tijd
zitten te wachten tot er een donor is. Arts-assistenten en met name ervaren
verpleegkundigen zouden kunnen worden getraind voor het voeren van dat soort
gesprekken. De NTS werkt scenario's uit van de beste manier waarop de ondersteuning
kan worden gerealiseerd. Sommige mensen hebben een groot talent voor zulke
gesprekken. De ziekenhuizen zouden zulke mensen moeten zoeken in hun personeelsbestand
en ervoor moeten zorgen dat 24 uur per dag een van die mensen beschikbaar
is.Het onderwerp orgaandonatie maakt onderdeel uit van de eindtermen van
de artsenopleiding. De KNMG wil erop toezien dat dit onderwerp goed wordt
verwerkt in alle curricula. De Beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden
heeft bericht dit onderwerp ook te willen onderbrengen in de
opleidingen. De NTS verzorgt een soort nascholing over dit onderwerp.Het systeem van drie niveaus lijkt goed, maar goed functionerende initiatieven
moeten daarvoor niet het veld behoeven te ruimen. Prof. Akveld zal het project
donatiefunctionaris nog enige tijd blijven aansturen.Aan Eurotransplant zal de minister de vraag van mevrouw Ross voorleggen
of het mogelijk is donororganen niet meer over grote afstanden te vervoeren
naar de meest geschikte ontvanger, maar te kiezen voor een geschikte ontvanger
dichter in de buurt die dan meer anti-afstotingsmiddelen moet gebruiken.Het succes van het geenbezwaarsysteem in België zou wel eens mede
een gevolg kunnen zijn van het grote aantal verkeersdoden, per 100 000
inwoners tweemaal zoveel als in Nederland.De minister wijst erop dat zij tussen het vorige overleg en het schrijven
van de brief in februari jongstleden een groot aantal activiteiten heeft ondernomen
ter voorbereiding van het nu voorgelegde plan van aanpak. Indien gewenst,
zal de Kamer een lijst van die activiteiten worden toegezonden. Enerzijds
vindt de bewindsvrouwe het een interessante gedachte om ziektekostenverzekeraars
in te schakelen, anderzijds krijgt zij een vreemde smaak in de mond bij de
gedachte dat verzekeraars tegen aanbieding van premiekorting donors zouden
gaan werven.In Europees verband is eigenlijk nooit gesproken over het systeem van
orgaandonatie. Tot dusver zijn regels opgesteld voor een goede orgaanuitwisseling.
Er zijn bindende afspraken over gemaakt binnen de Europese Unie. De Raad voor
Europa heeft richtlijnen voor de kwaliteit en veiligheid van de organen en
voor de rechtvaardige verdeling. De minister noemt het een aardige gedachte
om de verschillende systemen op de Europese agenda te zetten om te bezien
of er op dat terrein harmonisatie mogelijk is.Bij de uitwerking van modaliteiten van een eventueel ander systeem zal
het bepaalde in de WGBO onder ogen moeten worden gezien. De minister kan geen
antwoord geven op de vraag of het niet tegen de WGBO indruist om iemand die
niet expliciet toestemming heeft gegeven voor donatie of de keuze aan nabestaanden
heeft overgelaten, in het kader van een geenbezwaarsysteem als donor aan te
merken. Zij beaamt dat er een verschil is tussen het verlenen van toestemming
en het geregistreerd worden als donor in het kader van een geenbezwaarsysteem.
Mensen kunnen om allerlei redenen niet in staat zijn geweest om te reageren.
Daarbij moet ook worden gedacht aan allen die niet volledig wilsbekwaam zijn
op dit punt.De minister gaat ervan uit dat velen in het Nipo-onderzoek een sociaal
wenselijk geacht antwoord hebben gegeven, omdat 56% van de ondervraagden heeft
gezegd zich te hebben laten registreren, terwijl dat in werkelijkheid voor
37% geldt. Waar er in het kader van de huidige wet nog vele mogelijkheden
zijn, wil de bewindsvrouwe daarop inzetten en niet meteen een nieuwe wet maken.
Het is ook niet simpel om te bepalen voor welk systeem dan zou moeten worden
gekozen en waarvoor voldoende draagvlak is in de politiek.De donatieprocedure kan in het gevoel van de nabestaanden het stervensproces
doorkruisen, maar het belang van al die mensen die op de wachtlijst staan
voor een donororgaan mag ook aan de bevolking worden voorgelegd. Die mensen
hebben ook rechten. De levensbeschouwelijke organisaties zijn pas in een wat
later stadium bij de voorlichting betrokken. De stichting Donorvoorlichting
is nog steeds bezig met het onderzoek naar de verschillende opvattingen.Nadere gedachtewisselingDe heer Oudkerk (PvdA) deelt mee dat hij het
verslag van dit overleg op de plenaire agenda wil laten zetten. De heer Van der Vlies (SGP) zegt dat zijn
belangstelling uitgaat naar de nieuwe voornemens terzake van de voorlichting,
waarbij zijns inziens de grootst mogelijke zorgvuldigheid vereist is.De heer Rouvoet (ChristenUnie) vraagt zich
af of wetswijziging nodig is om vast te leggen dat een ja bij registratie
ook een ja is als het om volwassenen gaat. Hij dringt erop aan in de voorlichting
veel aandacht te besteden aan het belang van de communicatie tussen degene
die zich als donor laat registreren en zijn familie, zodat die daarvan al
op de hoogte is als betrokkene overlijdt.Mevrouw Hermann (GroenLinks) wijst erop dat
er steeds meer nierpatiënten komen en dat het daarom noodzakelijk is
dat ziekenhuizen de dialyseaanpak optimaliseren. Er zijn bijvoorbeeld mogelijkheden
voor nachtelijke thuisdialyse.Mevrouw Kant (SP) vindt het jammer dat op
het terrein van orgaandonatie niet de stap kan worden gemaakt naar de vanzelfsprekende
solidariteit die op vele andere terreinen in de maatschappij bestaat. Zij
hoopt dat in het plenaire debat toch nog een volgende stap op die weg zal
kunnen worden gezet.Mevrouw Kant stelt dat het geenbezwaarsysteem wel degelijk zal leiden
tot toename van het donorpotentieel, aangezien 69% van de door het Nipo geënquêteerden
heeft gezegd voor een geenbezwaarsysteem te zijn en dan geen bezwaar te zullen
aantekenen doch bereid te zijn donor te zijn.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) spreekt de hoop
uit dat de minister de Kamer bij brief zal informeren over de prikkels die
zij gaat inbouwen in de beloningsstructuur van artsen in ziekenhuizen. Uitgaande
van de mogelijkheid van een beroep op overmacht in noodsituaties, zegt mevrouw
Ross er zeer aan te hechten dat een ja bij registratie ook als een ja wordt
gezien.Wil de minister met de ziekenhuizen die met speciale vragenstellers werken,
overleggen over de mogelijkheid deze good practices ook elders te gebruiken
en in een bepaalde structuur in te bedden?Mevrouw Van Vliet (D66) is blij met alle extra
activiteiten die de minister wil ontplooien en verneemt graag hoe wordt geregeld
dat een ja bij registratie ook als een ja zal worden aangemerkt.Mevrouw Terpstra (VVD) verheugt het dat de
minister de nieuwe donorwervingstructuur wil inbedden in de ziekenhuisstructuur
en bestaande regionale samenwerkingen niet wil doorkruisen.Het lijkt haar verstandiger de vraag van mevrouw Ross over het dichter
bij huis gebruiken van donororganen niet voor te leggen aan Eurotransplant,
maar een onafhankelijke organisatie te vragen naar de huidige stand van de
wetenschap op dit terrein. In Amerika is dit systeem al gebruikelijk.De minister is niet verbaasd over de wens
van de heer Oudkerk dit overleg plenair voort te zetten.Zij herinnert eraan dat zij heeft gezegd dat de voorlichtingscampagne
moet worden begeleid door mensen die weten hoe emoties op een verantwoorde
wijze meer in beeld kunnen worden gebracht zonder dat er een soort dwang van
overheidswege van uitgaat. In de voorlichtingscampagne zal het belang moeten
worden benadrukt van het met de familie bespreken van registratie als donor.Versneld wordt een groot aantal extra dialyseverpleegkundigen opgeleid,
omdat nogal wat nierpatiënten om goed te kunnen functioneren driemaal
per week zouden moeten worden gedialyseerd terwijl dat door gebrek aan dialyseverpleegkundigen slechts tweemaal per week gebeurt. Degenen
die werkzaam zijn op dialyseafdelingen zijn zeer betrokken en zijn ook bereid
's avonds en 's nachts programma's te draaien.De minister blijft erbij dat het percentage van geënquêteerden
die geen bezwaar zeiden te hebben geflatteerd is. Als werkelijk zoveel mensen
donor willen zijn, moeten zij via voorlichting ertoe worden gebracht de registratiekaart
in te sturen.Een brief over de honoreringsaspecten zal de Kamer worden toegezonden.Medewerkers van het ministerie zullen zich in Maastricht op de hoogte
stellen van de praktijk aldaar.Tot slot zegt de minister zich te kunnen vinden in de suggestie om een
onafhankelijk advies te vragen over de stand van de wetenschap inzake weefseltypering.
Zij denkt daarbij aan de Gezondheidsraad.De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,TerpstraDe griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,TeunissenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Middel (PvdA), Van Lente (VVD), voorzitter, Dankers (CDA),
Oudkerk (PvdA), Rijpstra (VVD), Bakker (D66), Rouvoet (ChristenUnie), Van
Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Passtoors (VVD), Gortzak (PvdA), Hermann
(GroenLinks), Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant
(SP), E. Meijer (VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD), Mosterd (CDA),
Çörüz (CDA), Pitstra (GroenLinks).Plv. leden: Lambrechts (D66), Rehwinkel (PvdA), Apostolou (PvdA), Örgü
(VVD), Verburg (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Weekers (VVD), Ravestein (D66),
Slob (ChristenUnie), Van 't Riet (D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Belinfante
(PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Duijkers (PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O. P. G.
Vos (VVD), Hamer (PvdA), Cherribi (VVD), Rietkerk (CDA), Visser-van Doorn
(CDA), Van Gent (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28140-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl