Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-VIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

27-09-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-VIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEA. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)Wetsartikel 2 (begrotingsstaat agentschappen)OndertekeningLichaamB. BEGROTINGSTOELICHTINGLEESWIJZERBELEIDSAGENDA BIJ DE BEGROTING 20051. InleidingEuropa en internationale ordeningLeeswijzer2. Naar een maximale participatie: meer mensen die meedoen2.1 Voorkomen voortijdig schoolverlatenOperatie Jong en jeugdbeleidHerziening gewichtenregeling/achterstandenbeleidIntegratieVeiligheidOntwikkeling onderbouw voortgezet onderwijs («basisvorming»)Jeugdwerkloosheid2.2 Andere voornemens op het terrein van participatieCultuur en schoolActieplan cultuurbereikMediabeleid3. Een aantrekkelijk beroep in het onderwijs3.1 Een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt3.2 Decentralisatie arbeidsvoorwaarden4. Innovatie en versterking van de (top-)kennisinfrastructuur4.1 WetenschapsbeleidGroeibriefKnelpuntenOplossingsrichtingen4.2 Deltaplan bèta en techniek4.3 Creatieve industrie, cultuur en economie4.4 Leven lang leren4.5 Informatie- en communicatietechnologie (ict)4.6 Harmonisatie groen onderwijs5. Minder regels, meer ruimte en een heldere verantwoording5.1 OCW ontregelt5.2 Ontwikkelingen in enkele OCW-sectoren5.3 Verantwoording en toezicht6. Financiële gevolgen6.1 Enveloppe6.2 Aansluiting ontwerpbegroting 2004 naar 2005Enveloppe 2: onderzoek en innovatieAsielzoekers 1e opvang/regulierTaakstelling doelmatig aanbestedenCollegegeldverhogingLeeftijdsgrens 30 +Maatregel niet EU-studentenEfficiencytaakstelling sector RijkEfficiencytaakstelling professioneel inkopen en aanbesteden
(pia)Incidentele loonontwikkelingTechnische vervangingsinvesteringHBO-fraudeActualisering huishoudensindexIntertemporele compensatieMeevallers/ramingsbijstellingenLoon- en prijsbijstellingenOverige technische verschillenMeevallers/ramingsbijstellingenTechnische bijstellingen1. PRIMAIR ONDERWIJS1.0 Algemene inleidingDeregulering, autonomie en rekenschapRuimte voor de school: vertrouwen en verantwoordelijkheidVermindering van regeldwang en regeldrangVerantwoordingInnovatie en versterking van de (top-)kennisinfrastructuurEen aantrekkelijk beroep in het onderwijsMaximale participatieVeiligheid1.1. Algemene beleidsdoelstellingToerustingKwaliteitToegankelijkheid1.2 Operationele doelstellingen1.2.1 ToerustingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?1.2.1.1 Personele vergoedingenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.1.2 Materiële vergoedingenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.1.3 Informatie- en communicatietechnologie (ict) in
het primair onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.1.4 Invoering lumpsumfinanciering in het primair onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.1.5 Invoering jaarverslagWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.1.6 SchoolbegeleidingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.1.7 Tussenschoolse opvangWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2 KwaliteitWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?1.2.2.1 Zwakke scholenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2.2 Vergroten van de kwaliteitszorgWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doenWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2.3 SchooltijdenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2.4 KerndoelenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2.5 Techniek in het basisonderwijs1.2.2.6 Cultuur en school1.2.2.7 Innovatie in het primair onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2.8 Verhogen zwemvaardigheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3 ToegankelijkheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?1.2.3.1 OnderwijsachterstandenbeleidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (goa)SchakelklassenGewichtenregelingWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3.2 Weer samen naar school: onderwijs aan leerlingen
met een specifieke zorgbehoefteWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3.3 Onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornisWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3.4 Veiligheid op schoolWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3.5 Eerste opvang onderwijs aan leerplichtige asielzoekersWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3.6 Informatievoorziening brede scholenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3.7 Nederlands onderwijs in het buitenlandWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.3 Budgettaire gevolgen van beleid1.4 Budgetflexibiliteit3. VOORTGEZET ONDERWIJS3.0 Algemene beleidsdoelstellingInleidingDoelstelling vo3.1 Stelsel voortgezet onderwijs3.1.1 StelselFiguur 3.1: Leerlingenstromen voortgezet onderwijsDe doorstroom van havo en vwo leerlingen naar het hoger
onderwijsFiguur 3.2: Doorstroom vanuit havo/vwo naar hbo/wo, onderverdeeld
naar maatschappij en techniekFinancieringsstromenFiguur 3.3: Financieringsstromen (cijfers 2005 in miljoenen)Kerncijfers3.1.2 Besturing voortgezet onderwijs3.1.2.1 Minder regels/administratieve lasten3.1.2.2 Rekenschap en accountability, toezicht en controlWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.1.2.3 KwaliteitszorgWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?3.1.2.4 Informatiebeleid en de invoering van het onderwijsnummerWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.1.2.5 Infrastructuur, criteria voor stichting en verplaatsing
van scholenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2 Operationele doelstellingen3.2.1 Toerusting3.2.1.1 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid voortgezet onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?3.2.1.2 Decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?3.2.1.3 Vereenvoudiging bekostigingsmodelWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.1.4 Lumpsum praktijkonderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.1.5 Decentralisatie vervangings- en wachtgelduitgavenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.1.6 Materiële instandhoudingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.2 Kwaliteit3.2.2.1 Onderbouw voortgezet onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.2.2 Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Meer mogelijkheden voor werkend lerenVernieuwingsprojecten vmboWat mag het kosten?3.2.2.3 Profielen tweede fase havo/vwoWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?3.2.2.4 Onderwijsondersteunende activiteiten (sloa)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.2.5 Innovatie en ictWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Middelen voor innovatie op de juiste plek beleggenKennis delen, verankeren en consoliderenMeer vraagsturing in het sloa-beleidMonitoring, evaluatie en kennisontwikkelingKennisontwikkeling en wetenschapEen sterke ict-infrastructuurWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.3 Toegankelijkheid3.2.3.1 Zorgstructuur in vmbo en praktijkonderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.3.2 Jeugdbeleid, zorg en veiligheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Maatschappelijke stageNetwerk rond de schoolVoortijdig schoolverlatenDe brede school3.2.3.3 Operatie JongAanleiding aansluiting interne- externe zorgstructuren
rond de schoolWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Nadere toelichting:Wat mag het kosten?3.2.3.4 VeiligheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2.3.5 AchterstandenbeleidWat willen we bereiken?Huidig onderwijsachterstandenbeleid voWat gaan we daarvoor doen?GemeentenScholenToekomst van het onderwijsachterstandenbeleidLeerplus arrangementToekomstige rol gemeentenWat mag het kosten?3.3 Budgettaire gevolgen van beleid3.4 Budgetflexibiliteit4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE4.0 Hoofdlijnen4.0.1 Agenda KOERS BVEBeroepsonderwijs in de transitie naar de kennissamenlevingMeer innovatie en rendement door samenwerking tussen instellingen
en hun omgevingMeer aandacht voor een variëteit aan leerloopbanenAantrekkelijke onderwijsinhoud die aansluit op de arbeidsmarktDe instellingen moeten breed toegankelijk zijnComplexe samenleving voor het individuOnderwijspersoneel is ondernemend richting de eigen leerloopbaanVerhoging van het rendement en sociale cohesie door meedoen
van alle deelnemersMeer eigen verantwoordelijkheid van de deelnemerHerpositionering nationale overheid tussen Europa en de
regioMeer ruimte voor de regioHeldere kaders en verbinding met regionale ambitiesActieve bijdrage aan de EU-agenda inclusief Europese benchmarks4.0.2 Moderne bestuurlijke verhoudingenVerandering in de positie van de nationale overheid tussen
Europa en de regioNieuwe rol voor de rijksoverheidModerne bestuurlijke aanpak: prestatieafsprakenGovernanceEvaluatie bekostiging instellingen4.1 Algemene beleidsdoelstelling4.1.1 Beschrijving van het bve-stelselMiddelbaar beroepsonderwijsEducatie4.1.2 Stelsel in cijfers4.2 Operationele doelstellingen4.2.1 ToerustingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?4.2.1.1 Reguliere bekostigingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?4.2.1.2 Arbeidsmarktbeleid onderwijspersoneel bve-sectorWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Het verlengen van de regeling duale opleidingstrajecten
voor onderwijsfunctie in de bve-sectorHet voorkomen van uitstroom van personeel en verminderen
ziekteverzuimWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.2 KwaliteitWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?4.2.2.1 Implementatie vernieuwde kwalificatiestructuur
en competentiegericht beroepsonderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.2.2 Innovatiearrangement beroepskolomWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?4.2.2.3 Kennisverspreiding mkbWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?4.2.2.4 Doorlopende leerwegen vmbo-mbo-hboWat willen we bereiken?4.2.2.5 Bevorderen ondernemerschapWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?4.2.2.6 Informatie- en communicatietechnologie (ict)4.2.2.7 Examinering mboWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.2.8 Cultuur en schoolWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.3 ToegankelijkheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?4.2.3.1 Verbeteren kwaliteit en kwantiteit beroepspraktijkvormingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.3.2 Leven lang lerenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.3.3 Begeleiding jongeren zonder startkwalificatieWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.3.4 Alfabetisering autochtonenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.3.5 Positie deelnemerWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Vertegenwoordiging en ondersteuning deelnemersVersterking medezeggenschapWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.4 DoelmatigheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?4.2.4.1 Deregulering in de bve-sectorWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en onderzoek4.2.4.2 VolwasseneneducatieWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.4.3 OnderwijsprogrammeringWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4.2.4.4 Internationaal bve4.3 Budgettaire gevolgen van beleid4.4 Budgetflexibiliteit5. TECHNOCENTRAWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek5.1 Budgettaire gevolgen van beleid5.2 BudgetflexibiliteitOVERZICHTSCONSTRUCTIE BEROEPSONDERWIJSWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?1. Een consistent innovatiebeleidImpuls beroepskolom (breedtestrategie)Innovatiearrangement beroepsonderwijs (dieptestrategie)2. Werken met prestaties in de beroepskolom3. Meer ruimte voor maatwerk bij het realiseren van doorlopende
leerwegenPlatform BeroepsonderwijsWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6. HOGER ONDERWIJS6.0 Hoofdlijnen6.0.1 Een heldere rol voor de overheid6.0.1.1 Financiering van het hoger onderwijsNieuw bekostigingsmodel hoger onderwijsAfbakening verantwoordelijkheid overheidCollegegeldwetgeving6.0.1.2 Moderne bestuurlijke aanpak: prestatieafspraken6.0.1.3 Een nieuwe wet op het hoger onderwijs6.0.1.4 Macrodoelmatigheid6.0.1.5 Belangrijkste ontwikkelingen in de begroting hoger
onderwijs6.1 Algemene beleidsdoelstelling6.2 Operationele doelstellingen6.2.1 ToerustingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?6.2.1.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (inclusief de internationale
instellingen)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.1.2 Toerusten van faciliterende organisaties gericht
op het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.2 ToegankelijkheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?6.2.2.1 Studiekeuze-informatie voor het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.2.2 Verbetering doorstroom beroepskolomWat willen bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.2.3 Instroom geneeskunde en klinische technologie
in het wetenschappelijk onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.2.4 Zorgopleidingen in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.2.5 Onderzoeksmasters in het wetenschappelijk onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.2.6 ToelatingsbeleidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.3 KwaliteitWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?6.2.3.1 Kennisinnovatie hoger beroepsonderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Lectoren en kenniskringenKennisinnovatie hboWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.3.2 Dynamisering eerste geldstroom wetenschappelijk
onderzoekWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.3.3 Jonge universiteitenWat willen we bereikenWat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?6.2.3.4 Internationalisering in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?6.2.3.5. SURF Educatiefonds in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek6.2.3.6. Digitale universiteit in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?6.2.4 DoelmatigheidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Intern rendementExtern rendementWat mag het kosten?6.3 Budgettaire gevolgen van beleid6.4 BudgetflexibiliteitOVERZICHTSCONSTRUCTIE DELTAPLAN BETA/TECHNIEKWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Platform bèta/techniekProcedureActies voor de termijn 2005–2007Programmalijn 1: primair onderwijs en onderbouw voortgezet
onderwijsNationaal actieplan verbreding techniek basisonderwijs
(vtb)Programmalijn 2: tweede fase vo/ho (wo en hbo)Vernieuwing voortgezet onderwijsNetwerk voortgezet onderwijs – hoger onderwijsVernieuwing bachelor wetenschappelijk onderwijsProgrammalijn 3: beroepsonderwijs vmbo-mbo-hboHerontwerp beroepskolomProgrammalijn 4: aantrekkelijke banenPubliek-private mobiliteitProgrammalijn 5: aantrekkelijke keuzesBèta-beurzen en brugperiodeWetenschap- en techniekcommunicatie (wtc)Wat mag het kosten?8. INTERNATIONAAL ONDERWIJSBELEID8.1 Budgettaire gevolgen van beleid8.2 BudgetflexibiliteitOVERZICHTSCONSTRUCTIE INTERNATIONAAL BELEID1. Inleiding2. Algemene beleidsdoelstellingenEuropa en internationale ordeningHoofddoelen internationaal beleidOperationele doelstellingenPrestatiegegevens en evaluatieonderzoek3. Operationele doelstellingen3.1 Bevordering van mobiliteitWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Inkomende mobiliteitEU-positioneringsbeleidAanpak mobiliteitsobstakelsArtists-in-ResidenceMobiliteit onderzoekersUitgaande mobiliteitNationale en Europese programma's onderwijssectorMeeneembaarheid studiefinancieringTransparantieStimuleringsprogramma's cultuursectorWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.2 Bevordering van samenwerkingsverbandenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Samenwerking in KoninkrijksverbandGrenslandenbeleidVlaanderenDuitslandSurinameToetredingslanden EU/Midden- en Oost-EuropaSamenwerking op het gebied van ictOndersteuning culturele programma'sOndersteuning internationale culturele projectenEuropese samenwerking audiovisuele sectorSamenwerking op onderzoeksgebiedWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.3 Institutionele subsidies NederlandWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Nederlandse TaalunieWereldomroepEuropese netwerken en organisatiesEuropees cultureel laboratoriumWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.4 Instellingen buitenlandWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?OESOUNESCORaad van EuropaOnderzoeksnetwerkenWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek3.5 Overige activiteiten internationaalWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Onderzoeksplan 2005Bison-monitor van internationale mobiliteit in het onderwijsOnderzoek kwalitatieve effecten mobiliteitEuropese verkenningWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek4. Budgettaire gevolgen van beleid5. Budgetflexibiliteit6. Veronderstellingen in effectbereiking9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID9.1 Algemene beleidsdoelstelling9.2 Operationele doelstellingen9.2.1 ArbeidsmarktWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?9.2.2 Ziektekostenvoorziening voor onderwijs en onderzoekspersoneel
(zvoo)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek9.3 Budgettaire gevolgen van beleid9.4 BudgetflexibiliteitOVERZICHTSCONSTRUCTIE ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID1.1 Algemene beleidsdoelstelling1.2 Operationele doelstellingen1.2.1 ArbeidsmarktWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Betere afstemming van vraag en aanbod in de regioVerbeteren concurrentiepositieCao-vormingArbeidsorganisatie, verminderen werkdruk en arbeidsmarktknelpuntenDecentralisatie arbeidsvoorwaardenvormingCampagne «Je groeit in het onderwijs»KinderopvangJonge wetenschappers en doelgroepenbeleidArbeidsparticipatieBevorderen arbeidsparticipatie ouderenTerugdringen van het ziekteverzuimArboconvenant O&WArboplusconvenantenActiviteitenplan cao 2003 po en voArbeidsongeschiktheidWerkloosheidWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.2 De onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatieWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Meerjarige personeelsplanningOnderwijs anders organiserenBèta en techniekModernisering arbeidsorganisatie en bedrijfsprocessenSchoolplan en bekwaamheidsdossierLectoren en kenniskringenBegeleiding nieuwe instroomZij-instroomVakmensen voor de klasWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.2.3 Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en het
opleidingsstelselWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Tegemoetkoming studiekosten lerarenopleidingOpleiden in de schoolKwalificatiestructuurTrajecten eerder verworven competentiesLerarenopleidingenKopopleiding hoger beroepsonderwijsEducatieve masteropleidingen in het hoger beroepsonderwijsVoorzieningenniveau lerarenopleidingen in het hoger beroepsonderwijsVernieuwing universitaire lerarenopleiding (ulo)Leraren in opleiding (lio's)Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek1.3 Budgettaire gevolgen van beleid10. INFORMATIE- EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE10.1 Algemene beleidsdoelstelling10.2 Operationele doelstellingen10.2.1 Deregulering, autonomie en rekenschap10.2.1.1 Scholen in staat stellen te investeren in ictWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.1.2 Internetvoorziening voor de scholenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?KoopkrachtCentrale voorzieningenFaciliteiten voor scholen in onrendabele gebiedenWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.2 Innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur10.2.2.1 Realisatie internetplaats voor het onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?EntreeWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.2.2 Efficiënt en effectief gebruik van ictWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.2.3 Kennis en ervaring: ontwikkeling, verrijking
en verspreidingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.2.4 ContentontwikkelingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.2.5 Overige innovatieve projectenInformatie- en kennistransfer vakgebiedenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOpen source software en open standaarden (ossos)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekict-agendaWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekCommunicatie «Parels»Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekInternationaalWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.3 Meer mensen werkzaam in het onderwijs10.2.3.1 Professionalisering docentenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?GrassrootsGrassRoots cultuureducatiePrestatiegegevens en evaluatieonderzoekProfessionaliseringWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek10.2.4 Doorlopende verplichtingenWat willen we bereikenOverige en veldspecifieke projectenWat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?10.3 Budgettaire gevolgen van beleid10.4 Budgetflexibiliteit10.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en raming11. STUDIEFINANCIERING11.1 Algemene beleidsdoelstellingVerantwoordelijkheid11.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenStelsel algemeen11.2.1 Waarborgen algemene toegankelijkheid onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?BasisbeursReisvoorzieningPrestatiegegevens en evaluatieonderzoekFiguur 11.1: Internationale vergelijking percentage studenten
ho met overheidstoelage om te studeren11.2.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studerenden
met minder draagkrachtige oudersWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek11.2.3 Waarborgen flexibiliteit in wijze van financiering
door studerendeWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?BijverdienenLeenfaciliteitWat mag het kosten?BijverdienenLeenfaciliteitPrestatiegegevens en evaluatieonderzoekFiguur 11.2: Redenen om in het verleden te lenen bij de
IB-Groep11.2.4 Totaalbeeld financiering normbudget11.2.5 Beleidsactiviteiten 2005Toekomst studiefinancieringsbeleid hoCompensatie collegegeldverhogingPilot meeneembare studiefinanciering in de beroepsopleidende
leerweg (bol)Invoering prestatiebeurs in de beroepsopleidende leerweg
(bol)Afschaffing eerstejaarsomzetting prestatiebeurs in hoWetsvoorstel AWIREU-studentenmobiliteit en SF (naar een maximale participatie)Nieuw zorgstelsel in 2006RekenschapHandhavingsarrangement (MenO beleid)Uitwonendencontrole11.3 Budgettaire gevolgen van het beleid11.4 Budgetflexibiliteit11.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en raming12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN12.1 Algemene beleidsdoelstelling12.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenStelsel algemeen12.2.1 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
tot 18 jaar (TS 17–)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek12.2.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
in het voortgezet onderwijs boven de 18 jaar (VO 18+)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek12.2.3 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor (deeltijd)studenten
in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (TS 18+ vavo)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek12.2.4 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studenten
aan de lerarenopleiding (TS 18+ tlo)Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek12.2.5 Beleidsactiviteiten 2005Wetsvoorstel AWIRSchoolkostenNiet-gebruik van de WTOS12.3 Budgettaire gevolgen van het beleid12.4 Budgetflexibiliteit12.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en ramingEffectbereik en doelmatigheidRaming13. LESGELD13.1 Algemene beleidsdoelstelling13.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingen13.3 Budgettaire gevolgen van het beleid13.4 Budgetflexibiliteit13.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en raming14. CULTUUR14.1 Algemene doelstelling14.2 Operationele doelstellingen14.2.1 Cultuurnota14.2.1.1 Stelsel14.2.1.2 CultuurinstellingenWat willen we bereikenWat gaan we daarvoor doen?SubsidiesKwaliteit en verscheidenheidPublieksbereikWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.1.3 CultuurfondsenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.2 Programma's met andere overhedenActieplan cultuurbereikWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekRuimte en cultuurWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekGeldstroom beeldende kunst en vormgeving (bkv)Wat willen we bereikenWat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?14.2.3 Cultuur en schoolWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.4 Investeren in cultuurWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.5 eCultuurWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.6 ID-banen14.2.7 Internationaal cultuurbeleidWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.7 Beheer en behoud van cultureel erfgoedWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.8 Nederlandstalige en Friese letteren, leesbevordering
en de Nederlandse TaalunieWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.2.9 Goed functioneren van het stelsel van openbare
bibliothekenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek14.3 Budgettaire gevolgen van het beleid14.4 Budgetflexibiliteit15. MEDIA15.1 Algemene beleidsdoelstelling15.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingen15.2.1 De publieke omroepWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?MediawetWat mag het kosten?Figuur 15.1 Financieringsstelsel media 2004 – stand
mediabrief 2004 (x € 1 miljoen)Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek15.2.2 MigrantenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek15.2.3 PersWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek15.2.4 Verdeling en digitalisering van infrastructurenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek15.3 Budgettaire gevolgen van het beleid15.4 Budgetflexibiliteit15.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en raming16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPPEN16.1 Algemene beleidsdoelstelling16.2 Operationele beleidsdoelstellingen16.2.1 Toerusting en bekostiging onderzoeksbestel16.2.1.1 Bekostiging vier grote nationale onderzoeksinstellingenWat willen we bereiken?NWOTNOKNAWKBWat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.1.2 Bijdragen aan de grote internationale onderzoeksorganisatiesWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.1.3 Autonomie, rekenschap en vermindering regeldruk
in het onderzoeksbestelWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?16.2.2 Kwaliteit en excellentieFiguur 16.1: Totaalscore EU-lidstaten op benchmarkindicatoren16.2.2.1 Prestatiebekostiging en een «smart-mix»Wat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag dat kosten?16.2.2.2 Focus en concentratieWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.2.3 Instroom, doorstroom en behoud van talentvolle
onderzoekersWat willen we bereiken?Figuur 16.2: Aandeel van personen, ouder dan 50 jaar,
in het universitaire wp als % van het totaal per functiecategorieFiguur 16.3: Het aandeel vrouwen per universitaire wetenschappelijke
functiecategorie Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.2.4 Kwaliteit en internationale samenwerkingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Bilaterale samenwerking met de drie prioriteitslandenAansluiting bij de Europese OnderzoeksruimteWat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.3 Toegankelijkheid en benuttingWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?16.2.3.1 Communicatie en informatievoorziening binnen
de wetenschapWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.3.2 Gebruik van onderzoeksresultatenWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.2.3.3 Wetenschap en techniekcommunicatieWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?16.2.3.4 Duurzaam behoud van het papieren en het digitale
wetenschappelijke en culturele erfgoedWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek16.3 Budgettaire gevolgen van beleid16.4 Budgetflexibiliteit17. NOMINAAL EN ONVOORZIEN17.1 Algemene doelstelling17.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingen17.3 Budgettaire gevolgenLoonbijstellingPrijsbijstellingNader te verdelenAsielzoekersOntvangsten17.4 Budgetflexibiliteit17.5 Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en raming18. MINISTERIE ALGEMEEN18.0 Toerekening apparaatskosten18.1 Bestuursdepartement18.2 Uitvoeringsorganisaties overig18.3 Uitvoeringsorganisaties onverdeeld18.3.1 OnderwijsnummerDoelstellingInvoeringsvolgordeProgramma onderwijsnummer18.3.2 Servicegericht uitvoeren (enveloppe middelen)18.3.3 IB-Groep18.4 Budgettaire gevolgen18.5 Budgetflexibiliteit19. INSPECTIES19.1 Inspectie van het onderwijsWat willen we bereiken?Wat gaan we daarvoor doen?Wat mag het kosten?Kwantitatieve gegevens Inspectie van het Onderwijs voor
het jaar 200519.2 CultuurinspectiesBudgetflexibiliteitVeronderstellingen in effectenbereik, doelmatigheid en
raming20. ADVIESRADEN20.1 Algemene doelstellingen20.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenOnderwijsraadRaad voor CultuurAdviesraad voor wetenschaps- en technologiebeleid (AWT)KengetallenOnderwijsraadAdviesraad voor het wetenschaps- en Technologiebeleid
(AWT)20.3 Budgettaire gevolgen20.4 Budgetflexibiliteit20.5 Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingOnderwijsraad, Raad voor Cultuur en Adviesraad voor Wetenschaps-
en TechnologiebeleidDE BEDRIJFSVOERING1. Inleiding2. Externe sturingSturen op prestatiesVerantwoorden door de instellingenReviewbeleidIntegraal uitvoeren van toezicht en handhavingOntwikkelen en implementeren informatiebeleid3. Interne sturingVerbeteren HRM-beleidVersterken interne organisatieVerbeteren bedrijfsprocessen en naleven regelgevingVerder ontwikkelen informatie- en communicatietechnologie
intern OCWTenslotteTabel en toelichting taakstelling OCWTaakstelling met kwaliteitCENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN1. Algemene doelstelling2. Doelmatigheid3. Budgettaire gevolgenToelichting op de begroting van baten en lastenBatenOpbrengst moederdepartementOpbrengst tweedenRentebatenBuitengewone batenLastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenAfschrijvingskostenBuitengewone lastenDotaties aan voorzieningenInvesteringenNATIONAAL ARCHIEF (voorheen Rijksarchiefdienst)1.1 Inleiding1.2 Nationaal Archief en regionale historische centra1.3 Organisatorische inbedding1.4 Beleid en resultaten Nationaal Archief2. Begroting 20052.1 Exploitatiebegroting 20052.2 Toelichting op de batenDe bijdrage van OCWOpbrengsten derdenBaten uit dienstverlening en declarabele urenVerhuur ruimtes en depotsRente baten2.3 Toelichting op de lastenApparaatskostenReserveringen bouwtrajecten rhc'sRente lastenKapitaallasten2.4 Vermogensontwikkeling en kasstroomoverzichtToelichting3. Resultaten begroting3.1 Behoud en beheerToelichting op de behoudsactiviteiten en tabel 8DoelstellingenActiviteitenKostenToelichting op de beheeractiviteiten en tabel 9DoelstellingenActiviteitenKosten3.2 PublieksbereikOnderzoekersToelichting op het publieksbereik en tabel 10ActiviteitenKostenGrasduinersActiviteitenKostenEducatieActiviteitenKostenIntermediairsActiviteitenKosten3.3 Overige activiteitenBeleidsproductenZakelijke dienstenSchaarsbergenDepotverhuur en faciliteitenDE VERDIEPINGSBIJLAGEAlgemeenLoon- en prijsbijstellingConsequenties in de ontwerpbegroting 2005Artikel 1: Primair onderwijsToelichting op de nieuwe mutaties1.11.21.32.12.22.33.13.23.33.43.53.63.73.8 t/m 3.93.10Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Artikel 3: Voortgezet onderwijsToelichting op de nieuwe mutaties1.11.21.32.12.23.13.23.33.43.53.63.73.83.9Artikel 4: Beroepsonderwijs en volwasseneneducatieToelichting op de nieuwe mutaties1.11.21.31.42.13.13.23.33.43.53.63.73.8Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Artikel 5: TechnocentraToelichting op de nieuwe mutaties2.1Artikel 6: Hoger beroepsonderwijsToelichting op de nieuwe mutaties1.11.22.23.13.23.33.43.53.63.73.8Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Artikel 7: Wetenschappelijk onderwijsToelichting op de nieuwe mutaties1.11.21.31.42.23.13.23.33.43.53.63.73.8Artikel 8: Internationaal onderwijsbeleidToelichting op de nieuwe mutaties1.12.19. Arbeidsmarkt en personeelsbeleidToelichting op de nieuwe mutaties1.11.22.12.22.32.42.52.6 t/m 2.8Artikel 10: Informatie- en communicatietechnologieToelichting op de nieuwe mutaties1.11.21.31.42.12.22.3Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Artikel 11: StudiefinancieringToelichting op de nieuwe mutaties1.11.21.32.12.23.1Toelichting op de nieuwe mutaties1.12.1Artikel 12: Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkostenToelichting op de nieuwe mutaties1.12.12.23.13.2Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Artikel 13: LesgeldenToelichting op de nieuwe mutaties3.1Toelichting op de nieuwe mutaties1.11.2Artikel 14: CultuurToelichting op de nieuwe mutaties1.12.12.22.32.42.52.6Artikel 15: MediaToelichting op de nieuwe mutaties1.11.22.13.13.2Toelichting op de nieuwe mutaties1.11.2Toelichting op de nieuwe mutatiesArtikel 16: Onderzoek en wetenschapsbeleidToelichting op de nieuwe mutaties1.11.23.13.23.33.43.53.6Toelichting op de nieuwe mutatiesArtikel 17: Nominaal en onvoorzienToelichting op de nieuwe mutaties1.13.2Artikel 18: BestuursdepartementToelichting op de nieuwe mutatiesArtikel 19: InspectiesToelichting op de nieuwe mutatiesArtikel 20: AdviesradenToelichting op de nieuwe mutatiesSamenvattend overzicht naar artikelonderdeelBIJLAGE MOTIES EN TOEZEGGINGEN OVERZICHT RWT'S EN ZBO'SAFKORTINGENLIJSTTREFWOORDENREGISTER BEGRIPPENLIJSTAchterstallig rechtAdoptieplan onderwijsAlgemeen voortgezet onderwijsApparaatskostenArtikelArtikelonderdeelAspasiaAssistentopleidingAtheneumBasisberoepsopleidingBasisonderwijsBasisvormingBaten-lastendienstenBaten-lastenstelselBedrijfsvoeringBegrotingswetBeleidsevaluatieBeleidsintensiveringBeleidsmatig verplichte uitgavenBeleidsterreinBeroepskolomBeroepsonderwijsBeroepspraktijkvormingBreed maatschappelijk functionerenBudgettair neutraalCentraal examenCertificaatDeelkwalificatieDiplomaDoelmatigheidskengetalDoeltreffendheidskengetalDossierverklaringEducatieEindejaarsmargeEindexamenEindtermenEindtoets basisonderwijsErkenning van elders verworven competenties (EVC)ExamenFinancieel beheerGenomicsGetuigschriftGigaportGood governanceGrote technologische instituten (gti's)GymnasiumHoger algemeen voortgezet onderwijsHoger beroepsonderwijsHoger onderwijsInburgeringIndividueel voorbereidend beroepsonderwijsIndividuele leerrekeningIn hun ontwikkeling bedreigde kleutersInnovatiearrangementIntensiveringJuridisch verplichte uitgavenJuridisch niet verplichte uitgavenKas-/verplichtingenadministratieKasverschuiving/kasschuifKengetalKenniscentra Beroepsonderwijs en BedrijfslevenKwalificatieniveau beroepsonderwijsKwalificatieniveau educatieKwalificatiewinstLectoraten/kenniskringenLeer- en opvoedingsmoeilijkhedenLeerwegen: beroepsopleidende en beroepsbegeleidende leerwegLeerwegondersteunend onderwijsLiquiditeit (current ratio)LoonbijstellingLyceumMeevallerMiddelbaar algemeen voortgezet onderwijsMiddelbaar beroepsonderwijsMiddenkaderopleidingMoeilijk lerende kinderenNederlands als tweede taalNota van wijzigingOmbuigingOnderwijskundig rapportOnderwijs op maatOntwerpbegrotingOpen UniversiteitOpleidingen gericht op breed maatschappelijk functionerenOpleidingen gericht op sociale redzaamheidOverboekingPedagogische academie basisonderwijsPlatform BeroepsonderwijsPraktijkonderwijsPrimair onderwijsPrijsbijstellingRealisatieRegionale meld- en coördinatiefunctie (rmc-functie)RentabiliteitSamenwerkingsverbandenScholengemeenschapSchoolbudgetSchoolonderzoekSociale redzaamheidSolvabiliteit (inclusief voorzieningen)Speciaal basisonderwijs(Voortgezet) speciaal onderwijsSpecialistenopleidingStartkwalificatieStudiehuisTechnocentraTegenvallerVakopleidingVBTBVernieuwingsimpulsVolwasseneneducatieVoorbereidend beroepsonderwijsVoorbereidend middelbaar beroepsonderwijsVoorbereidend wetenschappelijk onderwijsVoortgezet algemeen volwassenenonderwijsVoortgezet onderwijsVoortijdig schoolverlaterWetenschappelijk onderwijsZeer moeilijk opvoedbare kinderenZeer moeilijk lerende kinderen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 1,3 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVEA.Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel2   B.Begrotingstoelichting3    Leeswijzer3    De beleidsagenda5    De beleidsartikelen201.Primair onderwijs203.Voortgezet onderwijs574.Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie915.Technocentra121 Overzichtsconstructie beroepsonderwijs1246.Hoger onderwijs129 Overzichtsconstructie Deltaplan bèta/techniek1618.Internationaal onderwijsbeleid166 Overzichtsconstructie internationaal
beleid1689.Arbeidsmarkt en personeelsbeleid186 Overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid18910.Informatie-
en communicatietechnologie(ict)211   11.Studiefinanciering22712.Tegemoetkoming
studiekosten24513.Lesgelden25614.Cultuur25915.Media28216.Onderzoek en wetenschappen290    De niet-beleidsartikelen31717.Nominaal en onvoorzien31718.Ministerie algemeen31919.Inspecties32320.Adviesraden326    De bedrijfsvoering329    Agentschappen3351.Centrale Financiën Instellingen
(CFI)3352.Nationaal Archief340    Bijlagen  Verdiepingsbijlage354 Bijlage moties en toezeggingen404 Overzicht RWT's en ZBO's443 Afkortingen444 Trefwoorden453 Begrippen462A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor het jaar 2005
vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten samen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2005. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2005.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2005 vastgesteld. De in de begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (begrotingsstaat agentschappen)Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de agentschappen Centrale Financiën
Instellingen (CFI) en het Nationaal Archief (voorheen de Rijksarchiefdienst)
voor het jaar 2005 vastgesteld. De in de begrotingen opgenomen begrotingsartikelen
worden toegelicht in onderdeel B (begrotingstoelichting) van deze memorie
van toelichting en wel in de paragraaf inzake de agentschappen.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenB. BEGROTINGSTOELICHTINGLEESWIJZERDe begroting 2005 bevat onder meer de volgende onderdelen:1. de beleidsagenda;2. de beleidsartikelen;3. overzichtsconstructies;4. de niet-beleidsartikelen;5. de bedrijfsvoering;6. agentschappen;7. de verdiepingsbijlage;8. Moties en toezeggingen;9. Overzicht RWT's en ZBO's.1. De beleidsagendaIn de beleidsagenda zijn de beleidsprioriteiten weergegeven.2. De beleidsartikelenElk beleidsartikel is in principe opgebouwd volgens de standaardindeling:• Inleidende paragraaf;• algemene beleidsdoelstelling;• nader geoperationaliseerde doelstellingen;• budgettaire gevolgen van beleid;• budgetflexibiliteit;• veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid en raming.De term budgetflexibiliteit is een aanduiding van de mogelijkheid om uitgaven,
indien gewenst, neerwaarts bij te stellen. Juridisch verplicht is in dit verband
datgene dat voor een rechter afdwingbaar is. De flexibiliteit bij dergelijke
uitgaven is 0%.Een groot deel van de uitgaven van het ministerie van OCW is gebaseerd
op wettelijke bekostigingsregels. Voorafgaand aan een school- of kalenderjaar
ontvangen instellingen een beschikking waarin is aangegeven welke middelen
ze zullen ontvangen. Daarmee worden de OCW-uitgaven voor het komend begrotingsjaar
100% juridisch verplicht. Voor latere jaren wordt nog geen beschikking afgegeven.
Niettemin zijn ook de uitgaven voor die jaren voorzover het wettelijke bekostiging
betreft slechts in beperkte mate in juridische zin flexibel. Instellingen
hebben recht op financiering zolang ze aan de gestelde eisen voldoen. De financiering
van rijkswege kan dan ook niet zomaar worden beperkt.Dat op termijn enige budgetflexibiliteit in juridische zin ontstaat is
een feit. Die budgetflexibiliteit zal in de loop van de jaren ook verder toenemen.
Het is evenwel onmogelijk een goed onderbouwd percentage te geven voor de
mate waarin die juridische budgetflexibiliteit ontstaat. Daarom is er in de
overzichten budgetflexibiliteit voor gekozen de programma-uitgaven die gebaseerd
zijn op wettelijke bekostiging volledig (voor 100%) op te nemen in de regel
juridisch verplicht.Op de artikelen 1, 3, 4, 6, 7, 9, 10, 14 en 16 zijn de veronderstellingen
in effectbereiking, doelmatigheid en raming verwerkt onder de operationele
doelstellingen.3. OverzichtsconstructiesIn deze begroting zijn vier overzichtsconstructies opgenomen. In overzichtsconstructies
wordt voor bepaalde brede beleidsthema's een departementaal overzicht gegeven.
Het betreft:• overzichtsconstructie beroepskolom;• overzichtsconstructie Deltaplan bèta/techniek• overzichtsconstructie internationaal beleid;• overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid;4. De niet-beleidsartikelenEr zijn vier zogenaamde niet-beleidsartikelen:• nominaal en onvoorzien• ministerie algemeen• inspecties• adviesraden5. De bedrijfsvoeringparagraafIn deze paragraaf wordt ingegaan op de organisatie van de bedrijfsvoering
bij het departement. Het doel van deze paragraaf is de Kamer te informeren
over belangrijke ontwikkelingen of knelpunten die mogelijk een risico vormen
voor de realisatie van de beleidsdoelstellingen en welke acties worden genomen.6. AgentschappenDit onderdeel bevat de cijfermatige overzichten van agentschappen Centrale
Financiën Instellingen en het Nationaal Archief.7. De verdiepingsbijlageIn dit onderdeel worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen
de stand ontwerpbegroting 2004 en de ontwerpbegroting 2005. Een aantal mutaties
is centraal toegelicht (loonbijstelling, prijsbijstelling, ombuigingen en
intensiveringen).8. Bijlage moties en toezeggingenAls bijlage is een overzicht opgenomen van de moties en toezeggingen.9. Overzicht RWT's en ZBO'sAls bijlage is een overzicht opgenomen van de onder OCW ressorterende
RWT's (rechtspersonen met wettelijke taken) en ZBO's (zelfstandige bestuursorganen).BELEIDSAGENDA BIJ DE BEGROTING 20051. InleidingBegin maart 2004 nodigde het ministerie van OCW tachtig middelbare scholieren
uit om als «ervaringsdeskundigen» te debatteren met beleidsmakers
in het onderwijs. De scholieren waren afkomstig van veertien verschillende
scholen, van vmbo tot vwo. Het debat was een interactieve bijdrage aan de
ontwikkeling van Koers VO, het meerjarenbeleidsplan waarin het kabinet zijn
visie geeft op het voortgezet onderwijs in 2010. Aan het einde van het debat
zei een meisje: «We hebben de hele middag wel leuk zitten praten, maar
gebeurt er straks ook iets met onze ideeën?»Haar ideeën en die van vele anderen in het primair en voortgezet
onderwijs, maar ook in het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve),
het hoger onderwijs, in de cultuursector en in de wetenschap hebben een belangrijke
rol gespeeld in het beleid voor die sectoren. Er gebeurt dus wat mee. De OCW-begroting
voor 2005 maakt dat zichtbaar.De sociaal-economische omstandigheden leiden tot een terughoudend begrotingsbeleid.
Ombuigingen zijn op enkele onderdelen onvermijdelijk. Gelukkig is het mogelijk
gebleken om de geplande extra investeringen overeind te houden. De situatie
vraagt wel om een andere inzet van de beschikbare middelen, om creatief beleid
dat de verworvenheden behoudt en ruimte laat voor de eigen verantwoordelijkheid
van de betrokkenen.Beleid gaat over mensen. OCW werkt voor leerlingen, studenten, ouders,
schoolleiders, leraren, kunstenaars, wetenschappers en bestuurders. Hun ervaringen,
wensen en problemen staan aan de basis van het beleid. De politiek gebruikt
hun inbreng om besluiten te nemen over wát er bereikt moet worden,
maar zij bepalen hóe ze dat aanpakken. OCW schrijft niet meer voor
hoe het móet, maar zorgt ervoor dat het kán. Daarvoor zijn indicatoren
ontwikkeld die gedurende langere tijd laten zien hoe het bestel functioneert.
Op basis van deze bestelindicatoren beoordeelt de minister of de OCW-sectoren
de juiste koers varen of dat zij hun koers moeten verleggen. De bestelindicatoren
moeten ook een adequaat antwoord geven op de vraag of er sprake is van «good
governance» in de verschillende sectoren: een goed systeem van sturen,
beheersen, toezicht houden en verantwoorden (onder meer aan ouders en andere
betrokkenen), waarmee organisaties hun doelstellingen nastreven.Goed beheer en bestuur van en door instellingen, evenals het toezicht
daarop door die instellingen zelf, is essentieel voor deskundig, efficiënt,
integer, zelfstandig en transparant functionerende organisaties. Zoveel hebben
de onregelmatigheden in de bve- en hbo-bekostiging wel duidelijk gemaakt.
De Algemene Rekenkamer en de Commissie Vervolgonderzoek Rekenschap hebben
OCW aanbevolen om een integrale departementale toezichtvisie te ontwikkelen,
die beschrijft hoe in de OCW-sectoren een situatie van good governance te
realiseren is. In het najaar van 2004 mondt deze toezichtsvisie uit in een
beleidsnotitie en een bijbehorend plan voor de invoering van governance in
de verschillende sectoren. OCW zal daarbij ook het advies betrekken dat het
kabinet aan de SER heeft gevraagd over «ondernemerschap in de publieke
dienstverlening».De begroting voor cultuur staat geheel in het teken van de Cultuurnota
die, samen met de begroting aan de Tweede Kamer wordt gezonden. De Cultuurnota
legt de verdeling van de rijkssubsidies voor de periode 2005–2008 voor
aan de Kamer.Europa en internationale ordeningNederland OCW draagt in 2005 en de jaren daarna de resultaten uit die
tijdens het EU-voorzitterschap zijn behaald.Nederland heeft tijdens het EU-voorzitterschap in de 2e helft van 2004
diverse OCW-thema's op de agenda gezet die ook in 2005 doorwerken. Zij sluiten
aan bij de ambitie die de Europese Raad in 2000 heeft uitgesproken in Lissabon
om van Europa een concurrerende kennissamenleving te maken, met behoud van
sociale cohesie. Het voorzitterschapsmotto van OCW, «leren van elkaar»,
haakt daarop in. Burgerschap, ook een belangrijk OCW-onderwerp, wordt afgestemd
met de Raad van Europa, die 2005 tot European Year of Democratic Citizenship
heeft bestempeld.LeeswijzerDe vier beleidsprioriteiten die bij het aantreden van het kabinet Balkenende
2 voor onderwijs, cultuur en wetenschap zijn gekozen, vormen de leidraad voor
het vervolg van deze beleidsagenda. De beleidsagenda eindigt met de financiële
paragraaf, die voor het komende jaar de belangrijkste veranderingen op de
OCW-begroting beschrijft.2. Naar een maximale participatie: meer mensen die meedoen2.1 Voorkomen voortijdig schoolverlatenJaarlijks verlaten tienduizenden leerlingen nog zonder diploma hun school.
Een deel van hen komt zonder werk te zitten, heeft sociale problemen en loopt
de kans met de politie in aanraking te komen. Om voortijdig schoolverlaten
te voorkomen is een aanpak langs verschillende sporen nodig. Onderwijs dat
leerlingen boeit, sluit aan bij hun niveau, belevingswereld en leerstijl.
Voor leerlingen die het best «met hun handen leren» moet de praktijkcomponent
bijvoorbeeld aanzienlijk vergroot worden. De overheid moet in de regels en
financiering ruimte bieden voor dit maatwerk.Om uitval te voorkomen is het verder van groot belang dat taal- en andere
leerachterstanden worden voorkomen en dat problemen bij jongeren vroegtijdig
worden gesignaleerd. De school en omliggende voorzieningen moeten intensief
samenwerken om op die problemen in te spelen. Het vmbo krijgt de komende jaren
zowel financieel als beleidsmatig meer prioriteit ten opzichte van de begroting
2004 (motie Jan de Vries; 29 200 VIII, nr. 53). In de meerjarenraming
is structureel circa € 25 miljoen extra uitgetrokken voor het vmbo.
Verder start in het najaar van 2004 een interdepartementaal beleidsonderzoek
(ibo) naar het vmbo. Het doel daarvan is om een beter beeld te krijgen van
de problematiek in het vmbo en de oorzaken erachter, nader toegespitst op
specifieke regio's in Nederland en doelgroepen daarbinnen.OCW werkt samen met alle betrokkenen aan thema's als veiligheid, integratie,
bestrijding onderwijsachterstanden en vernieuwing van de basisvorming. Ook
in EU-verband krijgt de bestrijding van voortijdig schoolverlaten veel aandacht,
omdat de Lissabon-doelstellingen (een concurrerende kenniseconomie met behoud
van sociale cohesie en volledige werkgelegenheid) geen schooluitval verdragen.In 2006 moet het aantal voortijdig schoolverlaters met 30% verminderd
zijn ten opzichte van het jaar 2002. Deze afspraak vloeit voort uit het EU-besluit
(Lissabon 2000) dat in 2010 de omvang van voortijdig schoolverlaten met 50%
teruggebracht moet zijn.Operatie Jong en jeugdbeleidOperatie Jong is een samenwerkingsverband van zes ministeries, bedoeld
om een samenhangend beleid te bevorderen, belemmeringen weg te nemen en goede
voorwaarden te scheppen voor de ontwikkelingskansen van alle kinderen. Operatie
Jong voert in 2005 een aantal plannen uit, gebaseerd op het document «Operatie
Jong: sterk en resultaatgericht voor de jeugd» (juni 2004). OCW neemt
het voortouw bij de plannen voor de samenhang in voorzieningen voor kinderen
van 0–12 jaar, de zorgstructuur in en rond de school en het maximaliseren
van het maatschappelijke rendement van het onderwijs.Herziening gewichtenregeling/achterstandenbeleidHet kabinet blijft investeren in effectieve onderwijsvoorzieningen voor
allochtone en autochtone achterstandsgroepen. Door nu de achterstanden terug
te dringen, wordt voortijdig schoolverlaten in de toekomst voorkomen. De gewichtenregeling
in het basisonderwijs en de regeling «culturele minderheden voortgezet
onderwijs» (cumi-regeling) worden herzien. De gewichtenregeling moet
onder meer beter aansluiten bij de feitelijke achterstanden, meer aandacht
schenken aan autochtone achterstandsleerlingen en segregatie voorkomen. De
cumi-regeling maakt plaats voor een «leerplus-arrangement», dat
zich richt op scholen waar problemen zich ophopen: vmbo-scholen/locaties in
de grote steden.IntegratieHet ministerie voor Vreemdelingenzaken en Integratie werkt samen met andere
departementen, maatschappelijke organisaties en burgers aan volwaardig en
gedeeld burgerschap voor minderheden en autochtonen. Dit krijgt gestalte op
straat, in de buurt, op het werk, maar óók in de school. OCW
gaat actief burgerschap en sociale integratie wettelijk verankeren in het
primair en voortgezet onderwijs. Zo worden scholen verplicht om te overleggen
met de gemeente over de manier waarop zij bijdragen aan integratie. Verder
mogen nieuwe scholen bij de start uit maximaal 80% achterstandsleerlingen
bestaan. In de kennismaking met ons culturele erfgoed leren kinderen door
de confrontatie met het verleden de eigen denk- en leefwereld te relativeren
en open te staan voor andere culturen, opvattingen en overtuigingen.VeiligheidEen veilige school voorkomt uitval. Bovendien gedijt goed onderwijs in
een veilige omgeving. Op de meeste scholen beoordelen personeel en leerlingen
de veiligheid positief. Wel zijn er incidenten die de veiligheid op school
aantasten, zoals verbaal geweld, pesterijen en vandalisme, maar ook fysiek
geweld. Het blijkt dat deze incidenten vaker voorkomen in het vmbo in de grote
steden.Eind mei 2004 is het plan van aanpak «veiligheid in het onderwijs
en de opvang van risicoleerlingen» naar de Tweede Kamer gestuurd. De
belangrijkste maatregelen zijn extra leerlingbegeleiding, tijdelijke opvang
van gedragsmoeilijke leerlingen in reboundvoorzieningen, uitbreiding van het
aantal plaatsen voor leerlingen met structurele gedragsproblemen, deskundigheidsbevordering
van docenten en andere ondersteunende maatregelen voor de scholen. Om het
plan uit te voeren is veel geld uitgetrokken – oplopend tot bijna € 90
miljoen structureel vanaf 2007.Ontwikkeling onderbouw voortgezet onderwijs («basisvorming»)Leerlingen moeten onderwijs krijgen dat hen bij de les houdt. Maar de
ene leerling is de andere niet. Dat geldt ook voor leerlingen in de onderbouw
van het voortgezet onderwijs – de basisvorming.In juni 2004 heeft de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming zijn rapport
gepresenteerd. Het kabinet heeft de voorstellen grotendeels overgenomen. Een
beperkt aantal (58) globaal geformuleerde kerndoelen vormt het inhoudelijke
kader waarbinnen het onderwijspersoneel maatwerk kan leveren. Het advies biedt
scholen veel meer vrijheid in de organisatie van het onderwijs en de besteding
van de onderwijstijd. Een projectgroep ondersteunt de scholen vier jaar lang
in hun schoolontwikkeling en in de ontwikkeling van flexibele leermiddelen.
Deze projectgroep gaat op 1 januari 2005 aan de slag. De nieuwe bepalingen
voor de onderbouw gelden vanaf 1 augustus 2006.JeugdwerkloosheidIn het jeugdwerkloosheidbeleid dat de ministeries van SZW en OCW samen
met anderen voeren, staan werkloze jongeren zonder diploma centraal. Inzet
van het beleid is om ze binnen een half jaar aan werk, scholing of leerwerkplek
te helpen.Naast de maatregelen om voortijdig schoolverlaten te voorkomen, realiseert
OCW meer plaatsen waar leerlingen werken en leren kunnen combineren (beroepspraktijkvorming),
zodat ze praktijkervaring opdoen voordat ze hun opleiding afronden.2.2 Andere voornemens op het terrein van participatieCultuur en schoolVia het programma «cultuur en school» doen alle leerlingen
in de leerplichtige leeftijd kennis op óver en mét kunst en
erfgoed. Hiervoor is vanaf 2004 structureel extra geld beschikbaar.Voor het primair onderwijs is de ambitie van het programma «cultuur
en school» dat alle basisscholen in 2007 een samenhangend geheel van
cultuureducatieve activiteiten aanbieden. In het voortgezet onderwijs is de
meest in het oog springende vernieuwing de ontwikkeling van «cultuurprofielscholen».
Verder is het de bedoeling dat vo-scholen in 2010 zelfstandig een schoolbeleid
voeren waarin de aandacht voor kunst en cultuur een vaste plek heeft gekregen.In het kader van het lopende traject van bibliotheekvernieuwing, zullen
bibliotheken hun dienstverlening aan scholen verder professionaliseren. Daarnaast
spelen ze een grote rol als schakel tussen scholen en culturele instellingen.Actieplan cultuurbereikHet Actieplan cultuurbereik 2001–2004 wordt met vier jaar verlengd.
Doelstelling van het Actieplan cultuurbereik 2005–2008 is het culturele
bewustzijn van burgers te versterken. Kunst en cultuur – van architectuur
tot beeldende kunst en van culturele planologie tot de lokale en regionale
omroepen – moeten meer publiek bereiken, en meer mensen moeten er actief
aan deelnemen. Het rijk, de provincies en dertig steden werken samen om deze
doelstelling te bereiken, op basis van de lokale of regionale situatie.MediabeleidDoelstelling van het mediabeleid is om een onafhankelijk, gevarieerd en
kwalitatief hoogwaardig media-aanbod te waarborgen dat toegankelijk en betaalbaar
is voor alle lagen van de bevolking. Naar aanleiding van het visitatierapport
over de publieke omroep (Commissie Rinnooy Kan) heeft het kabinet maatregelen
aangekondigd. In het voorjaar van 2005 brengt het kabinet een visiedocument
uit over de publieke omroep, dat moet leiden tot vernieuwing van de publieke
omroep. Het streven is om de bijbehorende wetgeving voor 1 januari 2007 af
te ronden en per 1 september 2008 in werking te laten treden.3. Een aantrekkelijk beroep in het onderwijs3.1 Een goed werkende onderwijsarbeidsmarktGoed onderwijs vraagt om voldoende en goed onderwijspersoneel. De grote
lerarentekorten van de afgelopen jaren zijn tijdelijk teruggedrongen. In het
primair onderwijs is het aantal openstaande vacatures in 2003 sterk gedaald.
Het voortgezet onderwijs kent nog wel tekorten in bepaalde regio's en vakken.
De maatregelen om meer onderwijspersoneel aan te trekken en het zittende personeel
vast te houden, werpen hun vruchten af. Bovendien heeft de economische recessie
een positief effect op de onderwijsarbeidsmarkt.De gemiddelde leeftijd van het onderwijspersoneel is echter hoog. De (pre-)pensioneringsgolf
die over de Nederlandse arbeidsmarkt spoelt, komt juist vanwege de specifieke
leeftijdsopbouw van de sector extra hard aan in het onderwijs. De kabinetsvoorstellen
om deelname aan VUT en prepensioen te ontmoedigen, zullen een verschuiving
van de oploop van het tekort veroorzaken, maar doen het niet teniet. Anticipatie
op de nieuwe VUT- en prepensioenregelingen kan een extra uitstroom veroorzaken
in 2005.Om te voorkomen dat opnieuw grote tekorten aan onderwijspersoneel ontstaan,
heeft OCW in juni 2004 een beleidsplan onderwijspersoneel gepresenteerd, onder
de titel Een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt.
Het heeft drie programmadoelen:1. Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op
de onderwijsarbeidsmarkt in de regio. Op basis van prestatieafspraken
is extra geld beschikbaar voor de instellingen voor primair en voortgezet
onderwijs in de regio's die tot en met 2007 kampen met de grootste personeelstekorten.2. Meer onderwijsinstellingen die functioneren als
professionele arbeidsorganisaties. Onderwijsinstellingen krijgen
meer ruimte voor begeleiding en scholing van beginnende leraren. Om meer zij-instromers
in het beroep aan te trekken, is vanaf het schooljaar 2004–2005 het
subsidiebedrag verhoogd van 10 000 tot 15 000 euro per zij-instromer.
Het kabinet maakt verder meer geld vrij om de bekwaamheid van het personeel
te onderhouden en om het onderwijsberoep aantrekkelijk te maken en te houden,
voor specifieke groepen onderwijspersoneel, zoals de schoolleiders in het
primair onderwijs en de leraar in het vmbo. Het ministerie treft tijdelijk
maatregelen om het personeelsbeleid te versterken. Vanaf 2008 is integraal
personeelsbeleid een zaak van de onderwijsinstellingen, ondersteund door brancheorganisaties.3. Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en het
opleidingsstelsel. Maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe inzichten
in het onderwijs vragen om andere bekwaamheden van leraren. Ook groeit de
behoefte aan onderwijsondersteunend personeel. Deze veranderingen worden zichtbaar
in het opleidingsstelsel. Om te komen tot een samenhangende kwalificatiestructuur
wordt daarom nog in 2004 het landelijk platform voor de onderwijsberoepen
ingericht. De lerarenopleidingen verhogen de komende periode
hun instroom met flexibele trajecten, waaronder kopopleidingen hbo. In 2007
moet de instroom gemiddeld 15 procent hoger liggen dan in 2002. De lerarenopleidingen
maken verder prestatieafspraken met OCW over het percentage afgestudeerden,
dat fors verhoogd moet worden.Overigens is een deel van de enveloppemiddelen voor de prioriteit «een
aantrekkelijk beroep in het onderwijs» vrijgemaakt voor «veiligheid
op school». Een belangrijk argument daarbij is, naast de algemeen beperkte
financiële ruimte, dat arbeidsomstandigheden en veiligheid alles met
elkaar te maken hebben. Het gaat om een bedrag dat oploopt tot € 31
miljoen in 2008.3.2 Decentralisatie arbeidsvoorwaardenDe arbeidsvoorwaarden in de sector voorgezet onderwijs worden uiterlijk
2006 volledig gedecentraliseerd, onder de voorwaarde dat de sector voldoet
aan het toetsingskader van het kabinet. Scholen krijgen daarmee de ruimte
om maatwerk te leveren in het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid. Het blijft
echter wenselijk dat bepaalde afspraken (contractloonontwikkeling, algemene
arbeidsduur) op sectorniveau worden gemaakt. De kwaliteit van het onderwijs
en een beheerste ontwikkeling van de arbeidskosten moeten immers gewaarborgd
blijven (toetsingskader). Daarmee vraagt decentralisatie om een krachtige
werkgeversorganisatie. Met de oprichting van het Werkgeversverbond Voortgezet
Onderwijs (WVO) is een representatieve werkgeversorganisatie tot stand gekomen.Voor het primair onderwijs worden, gelijktijdig met invoering van de lumpsum
de secundaire arbeidsvoorwaarden gedecentraliseerd, mits zij voldoen aan het
toetsingskader. Volledige decentralisatie kan twee schooljaren daarna plaatsvinden.Deze ontwikkelingen in het primair en voortgezet onderwijs vragen om modernisering
van de medezeggenschapstructuur. Het kabinet stuurt op korte termijn een notitie
over medezeggenschap in het primair onderwijs naar de Kamer.4. Innovatie en versterking van de (top-)kennisinfrastructuur4.1 WetenschapsbeleidGroeibriefHet kabinet pakt de stagnatie aan van de economische groei met een hervormingsprogramma
waarin het wetenschapsbeleid een cruciale rol speelt. Het wetenschapsbeleid
wordt sterk beïnvloed door de EU-ambitie om de meest concurrerende kenniseconomie
ter wereld te worden. Nederland wil binnen de EU een toppositie innemen. Dat
vraagt om een zeer goed opgeleide beroepsbevolking, een uitmuntende onderzoeksinfrastructuur
en een innovatief bedrijfsleven. Samen moeten ze veel research en development
(R&D) doen en de resultaten daarvan omzetten in nieuwe producten en productievere
processen.Het kabinet heeft voor de duur van deze regeerperiode het Innovatieplatform
in het leven geroepen om obstakels weg te nemen die de bloei van de Nederlandse
kenniseconomie bemoeilijken.KnelpuntenHet opleidingsniveau van onze beroepsbevolking is goed, evenals de kwaliteit
van de onderzoeksinfrastructuur. Wel zijn er tekorten aan bèta's en
technici en aan R&D-personeel. Verder is er te weinig «focus en massa» – concentratie op onderzoeksgebieden in sterke,
excellente groepen die tot de wereldtop behoren – om de internationale
concurrentie blijvend aan te kunnen.Grote bedrijven in Nederland besteden veel aan R&D. Toch is er sprake
van een dalende tendens. Ze zijn innovatiegericht, maar het risico is reëel
dat ze activiteiten naar het buitenland verplaatsen, mede als gevolg van de
tekorten aan bèta's en technici en het tekort aan focus en massa in
het publieke onderzoek. Het grootste innovatieprobleem zit in het midden-
en kleinbedrijf. De uitgaven aan R&D in deze sector zijn gering en er
komen te weinig nieuwe kennisintensieve ondernemingen bij.OplossingsrichtingenOCW zet zowel nieuwe middelen als bestaande geldstromen in om focus en
massa in de publieke onderzoeksinfrastructuur te stimuleren. De nieuwe middelen
(vooral smart-mixgelden uit de kennisenveloppe) gaan naar excellente onderzoeksgroepen
en onderzoekssamenwerking met het bedrijfsleven. Via de reguliere bekostiging
van het onderzoek worden excellente groepen en onderzoekers gestimuleerd en
beloond.Een beperkt aantal wetenschapsgebieden is verder aangewezen als prioriteit
voor de wetenschappelijk-technologische ontwikkeling (ict, nanotechnologie
en genomics). Daarnaast moet nog een aantal maatschappelijke prioriteiten
worden benoemd.Zoals in de Groeibrief is aangegeven, versterken OCW en EZ verder de wisselwerking
tussen de onderzoeksinfrastructuur en het bedrijfsleven, om grote R&D-intensieve
bedrijven aan ons land te binden en de innovatie in het mkb te bevorderen.
Voor het mkb wordt de afstand van bedrijven tot de publieke kennisinstellingen
verkleind.4.2 Deltaplan bèta en techniekDe doelstelling van het Deltaplan bèta en techniek ligt direct
in het verlengde van de Lissabon-doelstelling. Het plan bevat maatregelen
voor het basisonderwijs tot en met de arbeidsmarkt. Daarvoor is een platform
bèta/techniek opgericht, dat in 2004 een begin heeft gemaakt met onder
meer de ondersteuning van regionale netwerken van instellingen om het onderwijs
te vernieuwen. Ook heeft het platform een actieprogramma gelanceerd voor techniek
in het basisonderwijs. In 2005 komt er meer geld voor deze en andere acties.
Daarbij wordt de vernieuwing van het bèta-onderwijs in het voortgezet
onderwijs aangepakt in samenhang met die in het hoger onderwijs. De acties
moeten uiteindelijk leiden tot 15% méér instroom van bèta's
en technici in 2007 (ten opzichte van 2000) en tot 15% meer uitstroom vanaf
2010 in het hoger onderwijs.4.3 Creatieve industrie, cultuur en economieIn de commerciële creatieve industrie zorgen individuele creativiteit,
vaardigheid en talent voor welvaart en werkgelegenheid. In Europees perspectief
behoort Nederland tot de kopgroep van landen met een sterke creatieve sector.
Deze is door zijn manier van werken een voorbeeld voor andere sectoren: flexibel,
kennisintensief, ondernemend en gericht op netwerken. Daarnaast hebben niet-commerciële
culturele instellingen een gunstige invloed op het economische leven, doordat
ze het vestigingsklimaat voor bedrijven en hoogwaardig personeel gunstig beïnvloeden
en aangrenzende sectoren als toerisme en horeca versterken.OCW en EZ willen de economische benutting van creativiteit verbeteren
op drie terreinen: de creatieve industrie, de economische effecten van kunst en cultuur en de rol van creativiteit bij innovatie. Het plan
is om in het voorjaar van 2005 een gezamenlijke nota «cultuur en economie»
naar de Tweede Kamer te sturen.4.4 Leven lang lerenNederland doet het in vergelijking tot de andere lidstaten goed als het
gaat om deelname aan postinitiële scholing (vijfde plaats). Kijken we
echter naar het aandeel laagopgeleiden (te hoog) en het aandeel hoogopgeleiden
(te laag) op de totale beroepsbevolking dan valt er nog een wereld te winnen.
Willen we toonaangevend zijn in kennisinnovatie en -ontwikkeling – denk
aan de Lissabon-agenda – dan moet het niveau drastisch omhoog. In de
tweede helft van 2004 stelt OCW daarom een hoofdlijnenbrief «leven lang
leren» op. Bedrijfsleven, burgers en overheid zetten zich samen in voor
specifieke groepen, zoals jongeren zonder startkwalificatie, inburgeraars,
werkzoekenden en analfabeten.4.5 Informatie- en communicatietechnologie (ict)Voor ict en innovatie is in 2005 € 8 miljoen gereserveerd. Een
belangrijk deel hiervan gaat naar de versterking van de «educatieve
contentketen» en de ontwikkeling van een Ict Kennisrotonde. Het project
educatieve contentketen moet ervoor zorgen dat er voor het onderwijs meer
educatieve programma's op internet komen. De Kennisrotonde brengt innovatievragen
op ict-terrein van scholen samen en gaat op zoek naar antwoorden.Daarnaast is de digitalisering van erfgoedcollecties een belangrijke factor
voor innovatie in de creatieve industrie en de kenniseconomie. Daarom wordt
voor de opbouw en het onderhoud van duurzame digitalisering bij erfgoedinstellingen
in 2005 € 2 miljoen uitgetrokken.4.6 Harmonisatie groen onderwijsOok binnen het «groene» onderwijs is innovatie nadrukkelijk
aan de orde. Dit is de inzet van het plan van aanpak «harmonisatie groen
onderwijs», dat de ministers van OCW en LNV samen hebben uitgebracht.
OCW en LNV streven naar integrale regelgeving en bekostigingssystemen, en
naar één loket voor de uitvoering: het agentschap CFI. Harmonisatie
moet onder meer ruimte bieden om het groene onderwijs verder te «ontschotten».
Stelselwijziging is niet de inzet, maar wel een mogelijke uitkomst van de
harmonisatie.5. Minder regels, meer ruimte en een heldere verantwoordingMinder regels, meer ruimte en een heldere verantwoording: dat zijn ook
voor 2005 de uitgangspunten in de sturing van OCW. Dat vraagt om excellent
bestuur, om good governance: een goed systeem van sturen, beheersen, toezicht
houden en verantwoorden. Open communiceren en verantwoording afleggen aan
alle belanghebbenden horen daarbij.Good governance heeft uiteraard ook betrekking op de OCW-organisatie zelf.
Bestuurlijk integer handelen is daarbij het uitgangspunt: OCW communiceert
op een open manier met de politiek, samenleving én het eigen personeel
en legt verantwoording af over zijn handelen. Bestuurlijke integriteit staat
in de OCW-visie voor een feitelijk én moreel juiste uitvoering van
werkprocessen, voor veiligheid, transparantie en openheid. OCW werkt aan maatregelen
om het bewustzijn voor integriteitsvraagstukken te versterken bij de medewerkers
van het departement. Begin 2005 voert OCW een ministeriebreed
debat over ambtelijke professionaliteit. Verder krijgt het thema integriteit
in 2005 een plaats in de planning- en controlcyclus, zodat het een terugkerend
gespreksonderwerp vormt voor het management van OCW.5.1 OCW ontregeltHet project «OCW ontregelt», dat aansluit bij het «Programma
andere overheid» van de minister van Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,
pakt de overbodige bureaucratie en regels aan voor instellingen en burgers
in het onderwijs, de cultuur en de wetenschap. Uit een pilot-meting onder
een vijftal sectoren in het voorjaar van 2004 blijkt dat er in totaal zo'n
1000 regelingen zijn waar de gezamenlijke OCW-instellingen mee te maken kunnen
krijgen. Deze regelingen zijn afkomstig van het ministerie van OCW (39% van
de regeldruk) en van andere (overheids-) organisaties. Op basis van de pilot-nulmeting
presenteert OCW in 2004 voor de vijf onderzochte beleidsterreinen een pakket
aan reductievoorstellen aan de Kamer. Aanvullende reductievoorstellen, in
totaal oplopend tot een kwart van de bestaande lastendruk, worden in juni
2005 gepresenteerd. OCW heeft inmiddels het aantal circulaires ten opzicht
van 2001 met 15% teruggebracht (van 261 tot 220). Dit percentage stijgt naar
verwachting op korte termijn.Over de reductie van de door OCW veroorzaakte administratieve lasten voor
het bedrijfsleven (28%; zie overzichtstabel in artikel 4) is de Tweede Kamer
eerder al geïnformeerd.Meer ruimte en een heldere verantwoording zijn twee zijden van dezelfde
medaille. Het betekent dat OCW instellingen om verantwoordingsinformatie vraagt
zonder dat de verantwoordingslást toeneemt. Om dit mogelijk te maken,
krijgen instellingen vanaf het najaar van 2004 via portals (websites) toegang
tot de informatie die voor hen relevant is, te beginnen in het voortgezet
onderwijs. Deze portals zorgen ervoor dat instellingen minder tijd kwijt zijn
aan het interpreteren van de OCW-wetten en -regels. Bovendien krijgt OCW via
de portals inzicht in het functioneren van het stelsel, zonder dat de instellingen
daar extra informatie voor moeten aanleveren.5.2 Ontwikkelingen in enkele OCW-sectorenHet kabinet wil het vertrouwen van burgers in de overheid en in de publieke
dienstverlening versterken. De overheid is betrokken, maar staat waar nodig
op afstand. Leerlingen, ouders en andere belanghebbenden bij het onderwijs
krijgen een prominentere plaats in de sturing van het onderwijs. Interactieve
beleidsvorming maakt daarom structureel deel uit van de beleidsontwikkeling
binnen OCW. De documenten Koers PO, Koers VO, Koers BVE en het HOOP 2004 zijn
daarvan het concrete resultaat.Koers PO, Koers VO en Koers BVE, die in juni aan de Tweede Kamer zijn
aangeboden, presenteren een beleidsprogramma voor de toekomst van het primair
en voortgezet onderwijs en het bve. Vrijheid en ruimte om eigen keuzes te
maken staan centraal in Koers PO en Koers VO. In Koers BVE zijn de belangrijkste
thema's ruimte voor innovatie, ruimte voor de deelnemers en ruimte voor de
instellingen. De diverse regionale ambities en prestaties worden zichtbaar
in de vorm van een jaarlijkse benchmark.Het HOOP beschrijft de nieuwe bestuurlijke verhoudingen in het hoger onderwijs,
die leiden tot een andere vorm van sturen, tot minder regels, tot
een betere verantwoording over de besteding van publieke middelen en tot nieuwe
toezichtarrangementen. Een nieuwe wet voor het hoger onderwijs vormt het kader
voor deze ontwikkelingen. Vanaf 2006 zal een geïntegreerd bekostigingsmodel
hoger onderwijs in werking treden. Het voornemen is de nieuwe instellingsbekostiging
te richten op het vergroten van de vraagsturing, de fraudebestendigheid en
de kwaliteit. Ook de mogelijkheid de bekostiging te baseren op leerrechten
in eenheden van halve jaren wordt bestudeerd. Daarbij worden de maatregelen
betrokken dat bekostiging vervalt van niet-EU-studenten en van studenten die
na hun 29e levensjaar aan een studie beginnen. Verder komt het kabinet met
een plan voor een nieuw studiefinancieringsstelsel waarvan de invoering is
voorzien in september 2007.Ten slotte stijgt vanaf het studiejaar 2005–2006 het wettelijke
collegegeld met € 100, waarmee invulling wordt gegeven aan het profijtbeginsel
dat het HOOP 2004 benoemt. Om de verhoging te compenseren, wordt de leenvoorziening
in de studiefinanciering met € 100 verhoogd.De praktijk van verantwoord en transparant bestuur en toezicht is voor
de culturele sector vastgelegd in een lijst met 23 aanbevelingen (www.culturalgovernance.nl). De nadruk in het beleid ligt
op eigen verantwoordelijkheid. In 2006 worden de resultaten gemeten van de
zelfsturing die de sector met de 23 aanbevelingen nastreeft. Tegen die tijd
wordt bekeken of een sterkere regie van de OCW noodzakelijk is.5.3 Verantwoording en toezichtAls instellingen meer autonomie krijgen, verandert de verantwoording over
het functioneren en het (overheids)toezicht daarop. OCW werkt aan meer samenhangend
en proportioneel toezicht op de kwaliteit, rechtmatigheid en doelmatigheid
van het onderwijs. Daarnaast moeten instellingen zich verantwoorden aan hun
omgeving. In het primair onderwijs is invoering van het jaarverslag de basis
voor deze verantwoording. Het voortgezet onderwijs werkt daar al enkele jaren
mee. Verder moet het inspectietoezicht beter aansluiten op de grotere autonomie
binnen het primair en voortgezet onderwijs. Schoolgids, schoolplan, begroting
en jaarverslagen bieden ouders, personeel en leerlingen mogelijkheden om het
beleid van de school te beïnvloeden.Bestuur en management horen consequenties te verbinden aan de verantwoordingsresultaten:
verantwoording leidt zo tot verbeteringen. Sommige besturen van groepen scholen
hebben al een Raad van Toezicht. Ook de instellingen voor bve werken in de
praktijk al vaak met zo'n raad. In de nieuwe Wet op het hoger onderwijs wordt
vastgelegd dat elke instelling voor hoger onderwijs een Raad van Toezicht
heeft, en dat het interne toezicht zich in zijn rol en functie duidelijk onderscheidt
van het externe toezicht.6. Financiële gevolgenDit hoofdstuk gaat in op de veranderingen op de OCW-begroting. Eerst worden
de wijzigingen in de bestemming van de enveloppemiddelen gepresenteerd. Hierna
komen de budgettaire bijstellingen aan de orde die leiden tot de totaalstand
begroting 2005.6.1 EnveloppeHet belang van onderwijs, cultuur en wetenschappen komt tot uitdrukking
in de enveloppemiddelen die aan de begroting zijn toegevoegd. Ten eerste zijn
vanuit de enveloppe middelen vrijgespeeld voor het plan van aanpak veiligheid
in het onderwijs oplopend tot € 60 miljoen in 2007. Langs drie sporen
(preventief, curatief en repressief) wordt hiermee gewerkt aan een veilig
leer- en werkklimaat in de school. Ten tweede stond een deel van de enveloppe
voor onderzoek en innovatie nog op de aanvullende post bij Financiën.
Deze middelen zijn overgeheveld naar de begrotingen van OCW en EZ. De OCW
begroting is verhoogd met € 11 miljoen in 2004, oplopend tot € 110
miljoen in 2008. De overzichtsconstructie Deltaplan bèta en techniek
laat zien hoe het innovatieklimaat in Nederland wordt gestimuleerd met maatregelen
over de volle breedte van het onderwijs: van basisonderwijs tot en met de
arbeidsmarkt.Onderstaande tabel toont de nieuwe verdeling van de enveloppegelden (Balkenende
1 en 2). In de verschillende artikelen wordt nader ingegaan op de voorgenomen
maatregelen die uit de enveloppe worden gefinancierd.Tabel 1: Enveloppe (x € 1 miljoen) 20042005200620072008Naar een maximale participatie30,579,0129,0198,0198,0–exclusief middelen voor veiligheid 37,554,560,060,0Meer mensen werkzaam in het onderwijs67,0100,0148,0241,0241,0Innovatieen versterking
van de (top-) kennisinfrastructuur171,3220,6282,4371,0380,0Deregulering, autonomie en rekenschap61,091,0111,0109,0109,0Totaal enveloppe329,8528,1724,9979,0988,06.2 Aansluiting ontwerpbegroting 2004 naar 2005Tabel 2 toont de aansluiting tussen de begroting 2004 en 2005 en geeft
een overzicht van de overige begrotingsbijstellingen ten opzichte van de uitgavenbegroting
2004. Tabel 3 (en de toelichting daarop) maakt de aansluiting met de ontvangstenbegroting
zichtbaar.Tabel 2: Bijstellingen t.o.v. geautoriseerde uitgavenbegroting
2004 (x € 1 miljoen) 200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 200526 434,526 612,426 943,027 380,827 583,427 745,7Stand geautoriseerde begroting 200425 709,325 941,926 308,426 705,326 883,526 884,7Totaal verschil725,2670,5634,6675,5699,9861,0Enveloppe 2: onderzoek en innovatie11,325,646,4110,0110,0110,0Asielzoekers 1e opvang/regulier– 3,5– 6,0– 19,3– 21,6– 22,1– 22,1Taakstelling doelmatig aanbesteden– 12,6– 12,9– 13,3– 13,4– 13,4– 13,4Collegegeldverhoging – 14,6– 44,8– 44,8– 44,8– 44,8Leeftijdsgrens 30+  – 23,9– 47,9– 47,9– 47,9Maatregel niet EU-studenten – 9,9– 19,9– 19,9– 19,9– 19,9Efficiencytaakstelling sector rijk – 4,3– 5,7– 7,0– 7,0– 7,0Efficiencytaakstelling professioneel inkopen en aanbesteden– 1,1– 1,1– 1,1– 1,1– 1,1– 1,1Taakstelling incidentele loononwikkeling   – 29,4– 58,9– 58,9Technische vervangingsinvestering0,23,84,88,012,512,6HBO-fraude – 48,0    Actualisering huishoudensindex0,90,80,2– 0,5– 1,4– 1,4Intertemporele compensatie61,578,6– 0,861,7– 131,26,0Meevallers/ramingsbijstellingen36,8– 16,6– 7,9– 5,0– 2,3– 128,7Totaal bijstellingen93,5– 4,8– 85,2– 10,7– 222,5– 216,5Technische verschillen:      Loon- en prijsbijstellingen389,7400,4402,9407,8415,5415,5Overige technische verschillen242,0274,9316,9278,3511,9662,0Totaal technisch631,7675,3719,8686,2927,41 077,5Totaal725,2670,5634,6675,5699,9861,0Enveloppe 2: onderzoek en innovatieDeze post betreft middelen die nog op de aanvullende post bij Financiën
stonden en nu structureel naar OCW worden overgeheveld. Daarnaast zijn middelen
vanuit de aanvullende post overgeboekt naar de begroting van het ministerie
van Economische Zaken. De OCW-middelen zijn bestemd voor OCW-prioriteiten
voor onderzoek en innovatie.Asielzoekers 1e opvang/regulierAls gevolg van een dalend migratiesaldo wordt de OCW-begroting neerwaarts
bijgesteld met € 3,5 miljoen in 2004, oplopend tot € 22,1
miljoen vanaf 2008. Dit betreft een bijstelling van de uitgaven «eerste
opvang asielzoekers/regulier».Taakstelling doelmatig aanbestedenDit betreft een generieke taakstelling van € 12,6 miljoen in
2004 oplopend tot € 13,4 miljoen vanaf 2007 met betrekking tot het
doelmatig aanbesteden (van bouwprojecten). Het gaat om een korting van 3%
op de materiële budgetten van bve, hbo, wo en cultuur voor overheidsinvesteringen
en investeringen in woningen.CollegegeldverhogingMet ingang van september 2005 wordt het collegegeld verhoogd met € 100
onder gelijktijdige verlaging van de rijksbijdrage aan het hoger onderwijs.
Dit levert een netto besparing op van € 14,6 miljoen in 2005 oplopend
tot € 44,8 miljoen vanaf 2006.Leeftijdsgrens 30 +In de bekostiging van het hoger onderwijs worden studenten die na hun
29e levensjaar aan een studie beginnen niet meer bekostigd. Dit
levert een besparing op van € 23,9 miljoen in 2006 en structureel € 47,9
miljoen vanaf 2007. De oploop van de opbrengsten na 2007 blijft behouden voor
het hoger onderwijs. Dit betekent dat in 2008 € 23 miljoen en in
2009 € 46 miljoen in het hoger onderwijs worden geherinvesteerd.Maatregel niet EU-studentenVanaf 2005 zal een groter beroep worden gedaan op de eigen bijdrage van
studenten van buiten de Europese Unie. In verband hiermee is het macrobudget
voor het hoger onderwijs in 2005 verlaagd met € 9,9 miljoen en vanaf
2006 met € 19,9 miljoen.Efficiencytaakstelling sector RijkVoor de sector Rijk geldt een additionele efficiencytaakstelling voor
2005 tot en met 2007. Het OCW-aandeel hierin is € 4,3 miljoen vanaf
2005, oplopend tot € 7,0 miljoen vanaf 2007.Efficiencytaakstelling professioneel inkopen en aanbesteden
(pia)Uit het hoofdlijnenakkoord stamt nog een rijksbrede taakstelling van € 30
miljoen structureel die geparkeerd stond op de begroting van Economische Zaken.
Het OCW aandeel hierin is € 1,1 miljoen vanaf 2004.Incidentele loonontwikkelingHet budget voor «incidentele loonontwikkeling» voor de tranche
2007 wordt verlaagd van 0,3% naar 0. Dit levert een besparing op van € 29,4
miljoen vanaf 2007. Van deze besparing is het primair onderwijs uitgezonderd,
omdat de middelen daar al zijn ingezet voor dekking van de gemiddelde personeelslasten.
Daarnaast wordt de incidentele loonontwikkeling vanaf 2008 geraamd op een
aanvullende post bij FInanciën en niet meer op de OCW-begroting.Technische vervangingsinvesteringHet kabinet heeft middelen gereserveerd om de achterstanden in technische
vervangingsinvesteringen van musea en onderzoeksinstellingen, zoals vastgesteld
bij het regeerakkoord 1998, definitief weg te werken. Het betreft een reeks
van € 0,2 miljoen in 2004 oplopend naar € 12,6 miljoen
in 2009.HBO-fraudeDeze post betreft de geraamde opbrengsten als gevolg van de invordering.
Deze opbrengsten vloeien terug in 's Rijks schatkist, na aftrek van de kosten
voor de activiteiten van de Commissie Schutte. Voor 2005 worden de netto opbrengsten
geraamd op € 48 miljoen.Actualisering huishoudensindexOp grond van de Mediawet wordt de rijksomroepbijdrage aangepast aan de
ontwikkeling van het aantal huishoudens. De bijstelling bedraagt € 0,8
miljoen in 2005, € 0,2 miljoen in 2006, –€ 0,5 miljoen
in 2007 en –€ 1,4 miljoen vanaf 2008.Intertemporele compensatieAan de begroting 2005 zijn middelen toegevoegd ten laste van eerdere en
latere jaren om specifieke uitvoeringsproblematiek op te lossen. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de verdiepingsbijlage.Meevallers/ramingsbijstellingenDit is een saldering van alle mee- en tegenvallers aan de uitgavenkant
van de begroting. Het gaat per saldo om – € 16,6 miljoen
in 2005. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de verdiepingsbijlage.Loon- en prijsbijstellingenDe loonbijstelling tranche 2004 betreft een bedrag van € 266,7
miljoen in 2004, oplopend tot € 284,4 miljoen in 2009. Voor de verdeling
over de beleidsterreinen wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 17
(nominaal en onvoorzien).De prijsbijstelling tranche 2004 betreft een bedrag van € 123,0
miljoen in 2004 oplopend tot € 131,1 miljoen in 2009. Voor de verdeling
hiervan wordt verwezen naar artikel 17 (nominaal en onvoorzien).Overige technische verschillenDeze post betreft ten eerste een verschuiving bij de studiefinanciering
van relevante naar niet-relevante uitgaven. Deze verhoging wordt zichtbaar
als een technische bijstelling. De overige technische bijstellingen betreffen
grotendeels overboekingen met andere departementen en desalderingen met de
ontvangsten.Tabel 3: Bijstellingen t.o.v. geautoriseerde ontvangstenbegroting
2004 (x € 1 miljoen) 200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 20051 392,11 303,61 347,31 379,11 423,81 485,6Stand geautoriseerde begroting 20041 262,41 286,61 308,31 344,01 380,11 410,1Totaal verschil129,817,039,035,243,775,5Bestaande uit:      Invulling ombuiging niet-belastingontvangsten11,7     Intertemporele compensatie79,4     Meevallers/ramingsbijstellingen17,012,114,513,315,219,4Totaal autonome en beleidsmatige
bijstellingen108,112,114,513,315,219,4Technische bijstellingen21,74,824,521,928,556,1Meevallers/ramingsbijstellingenDit is een saldering van alle mee- en tegenvallers aan de ontvangstenkant
van de begroting. Het gaat per saldo om € 12,1 miljoen in 2005.Technische bijstellingenHet betreft grotendeels desalderingen met de uitgaven. In 2005 gaat het
om € 4,8 miljoen, oplopend naar € 28,5 miljoen in 2008.Tot slot volgt hieronder de meerjarenraming per beleidsartikel.Tabel 4: De uitgavenkant van de ontwerpbegroting 2005 per beleidsartikel
(x € 1 miljoen) 200420052006200720082009Basisonderwijs7 503,67 484,77 537,27 615,67 662,07 704,6Voortgezet onderwijs5 249,45 361,95 459,25 498,85 493,65 468,3Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie2 680,32 738,02 756,22 773,22 776,12 776,6Technocentra9,19,10,00,00,00,0Hoger beroepsonderwijs1 720,51 748,61 735,41 766,01 771,81 771,9Wetenschappelijk onderwijs3 214,83 255,93 272,73 305,03 331,03 334,8Internationaal beleid27,421,220,220,220,720,7Onderwijspersoneel162,8187,9235,4328,3328,3328,3Informatie- en communicatietechnologie53,751,942,437,436,436,4Studiefinanciering2 663,42 776,02 866,52 955,43 042,83 133,5Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten396,2404,9410,6414,7417,0419,1Lesgelden3,63,43,53,43,43,4Cultuur760,6744,6755,8787,1793,7793,6Media880,8852,9839,6842,2860,0864,8Onderzoek en wetenschappen813,8812,2829,0857,8852,4876,0Subtotaal beleidsartikelen26 139,926 453,226 763,627 205,327 389,427 532,1Nominaal en onvoorzien70,3– 34,816,426,246,464,7Bestuursdepartement167,0141,3110,496,895,196,4Inspecties49,245,945,745,745,745,7Adviesraden8,16,86,86,86,86,8Subtotaal niet-beleidsartikelen294,6159,2179,4175,5194,0213,6Totaal ontwerpbegroting 200526 434,526 612,426 943,027 380,827 583,427 745,71. PRIMAIR ONDERWIJS1.0 Algemene inleidingGoed primair onderwijs is van cruciaal belang voor de samenleving. Het
is de verantwoordelijkheid van de overheid erop toe te zien dat «wat»
scholen met de leerlingen bereiken, voldoet aan de verwachtingen die de samenleving
stelt aan het onderwijs.In het interactieve traject «Koers primair onderwijs» zijn
in samenspraak met betrokkenen in het veld thema's en onderwerpen uitgewerkt
en is nagedacht over de toekomst van het primair onderwijs, uitgaande van
de nieuwe besturingsfilosofie. In de gesprekken die in het kader van het traject
Koers primair onderwijs (Kamerstukken 29 200 VIII, nr. 13, nr. 111,
nr. 137) zijn gevoerd, was het centrale thema: Hoe kan de school ervoor
zorgen dat alle leerlingen de aandacht en zorg krijgen die zij nodig hebben?
De mensen in de scholen blijken vooral behoefte te hebben aan ruimte om eigen
initiatieven te nemen en het onderwijs naar eigen inzicht vorm te geven. Op
basis van de gesprekken zijn beleidsprioriteiten voor de komende regeringsperiode
bepaald, zie ook het document Koers Primair onderwijs.Deregulering, autonomie en rekenschapRuimte voor de school: vertrouwen en verantwoordelijkheidBij meer beleidsruimte hoort dat de scholen duidelijk maken hoe en met
welke ambities zij inhoud geven aan die ruimte. Van scholen wordt verwacht
dat zij kenbaar maken waar ze voor staan en welke resultaten ze behalen. Het
beleid om scholen via autonomievergroting en deregulering meer ruimte te geven –
zoals de invoering van de lumpsumbekostiging, de verruiming van de schooltijden
en kerndoelen en de overgang naar vraagfinanciering voor onderwijsondersteuning –
wordt met kracht voortgezet.Scholen krijgen de ruimte hun eigen visie te ontwikkelen en op basis van
die visie het onderwijsproces vorm te geven. De overheid blijft algemene (kern)doelen
stellen die zo goed mogelijk aansluiten bij de eisen van de tijd. De overheid
brengt de school (management, personeel en ouders) ten opzichte van het bestuur
in de juiste positie opdat effectief invloed uitgeoefend kan worden op de
besluitvorming. Het is belangrijk dat de beleidsruimte ook doordringt tot
op de werkvloer. In de voorstellen voor de invoering van lumpsum is al een
aantal aanzetten gegeven voor een transparant systeem van medezeggenschap.Vermindering van regeldwang en regeldrangVerdere vermindering van de regeldruk en het terugdringen van uitvoeringslasten
vormen belangrijke elementen van de beleidskoers van de komende jaren. De
komende jaren worden de administratieve lasten verder verminderd door terugdringing
van het aantal circulaires met 25%. Daarnaast wordt de bemoeienis van de lokale
overheid met de onderwijsinhoudelijke inrichting teruggedrongen door herstel
van heldere verhoudingen en toedeling van verantwoordelijkheden tussen onderwijs
en gemeenten. Bovendien wordt de gegevensuitwisseling tussen scholen en het
ministerie efficiënter ingericht. In Koers Primair Onderwijs (hoofdstuk
1, hoofdstuk 5 en hoofdstuk 6) worden daartoe acties op de korte en langere
termijn beschreven.VerantwoordingOnder het motto Toezicht op maat (zie ook Koers primair onderwijs, hoofdstuk
1 en de Wet op het onderwijstoezicht) wil het kabinet toe naar een situatie
waarin de door de school gestelde ambities en doelen het uitgangspunt vormen
voor inspectietoezicht. Omdat de overheid uiteindelijk verantwoordelijk blijft
voor de kwaliteit van het onderwijs beoordeelt de inspectie niet alleen of
scholen gedaan hebben wat ze beloofd hebben, maar bekijkt zij ook of de doelen
van de scholen ambitieus genoeg zijn. Scholen moeten hun kwaliteitsbeleid
goed inzichtelijk maken.Er komt een duidelijk kader voor meervoudige publieke verantwoording door
scholen: niet alleen verantwoording naar de overheid, maar ook verantwoording
naar de leerlingen, ouders en de schoolomgeving. Het verantwoordingskader
moet de overheid gegevens opleveren over de staat van het primair onderwijs.
Op het niveau van de school en het schoolbestuur geeft de verantwoording inzicht
in de mate waarin de school erin slaagt om haar verantwoordelijkheid, het
geven van onderwijs van voldoende kwaliteit, waar te maken. Naar de mate waarin
de school daarin slaagt, wordt het inspectietoezicht proportioneel ingevuld.Innovatie en versterking van de (top-)kennisinfrastructuurUit de koersgesprekken is gebleken dat scholen zich teveel beoordeeld
voelen op meetbare prestaties en te weinig ruimte ervaren om vanuit hun eigen
visie te werken. Alleen als innovatie van onderop komt, kan een vernieuwing
goed aansluiten op de wensen en behoeften van de school, de leerling, de omgeving
van de school en maatschappelijke ontwikkelingen. Er bestaat geen behoefte
aan landelijke, centrale vernieuwingstrajecten. Scholen willen zich profileren
met hun onderwijskundige visie.De komende jaren wordt een krachtige beweging in gang gezet waarin scholen
elkaar helpen en stimuleren om de kwaliteit van hun onderwijs te verbeteren.
Doorlopende leerlijnen tussen het primair en voortgezet onderwijs, zijn daarbij
een aandachtspunt. Scholen moeten daarvoor kunnen rekenen op een krachtige
ondersteuning van schoolontwikkeling en innovatie. Ik wil daarom de totstandkoming
van een brancheorganisatie voor schoolontwikkeling en innovatie realiseren.
De ondersteunende organisaties, zoals de onderwijsbegeleidingsdiensten, pedagogische
centra en opleidingsinstituten moeten zich bij hun productontwikkeling meer
laten leiden door de vraag van de scholen. Daartoe wordt de komende tijd overgegaan
van aanbodfinanciering naar vraagfinanciering (zie paragraaf 1.2.1.6).Een aantrekkelijk beroep in het onderwijsDe school kan haar doelstellingen slechts realiseren als zij het geschikte
personeel met de juiste competenties in huis heeft. Dat vergt een eigentijdse
en professionele organisatie. De overheid creëert de randvoorwaarden
waarbinnen de professionals in de school kunnen opereren.Scholen moeten zelf hun kwaliteit en professionaliteit waarborgen. Op
basis van de Wet beroepen in het onderwijs verankert de school in haar schoolplan
hoe de bekwaamheden van het personeel op peil gehouden worden en hoe dit wordt
vastgelegd. Specifieke maatregelen om dit te bereiken worden uiteengezet in
het Beleidsplan onderwijspersoneel (juni 2004). Daarin wordt speciale aandacht
besteed aan de versterking van het management en aan de aansluiting van de
opleidingen op de praktijk in het onderwijsveld. De samenwerking tussen opleidingen
en scholen dient in balans te zijn: opleiden in de school moet een structurele
plaats gaan innemen in het opleidingsstelsel.Maximale participatieScholen hebben dagelijks te maken met veranderingen in de samenleving.
De school is er niet meer alleen voor kennisoverdracht, maar is een centrale
schakel in een netwerk van ouders en maatschappelijke instellingen voor de
jeugd die allen als doel hebben de individuele leerling zo goed mogelijk voor
te bereiden op de samenleving. Het is noodzakelijk dat kinderen die ondersteuning
krijgen die voor hen van belang is onderwijs te kunnen volgen dat bij hen
past. Ten aanzien van kinderen met (risico op) onderwijsachterstanden vertaalt
zich dat in het beleid op het gebied van de toegankelijkheid (zie paragraaf
1.2.3). Maar scholen kunnen dat niet alleen.Goede contacten tussen school, ouders en leerlingen zijn een kenmerk van
de kwaliteit van een school en komen de ontwikkeling van de leerlingen ten
goede. Deze contacten moeten en kunnen beter. Dat begint met een visie op
die contacten. In haar visie beantwoordt een school – als gemeenschap
van ouders, leerlingen en teamleden – ook de vraag wie waarvoor verantwoordelijkheid
is in de opvoeding en ontwikkeling van leerlingen en waarop men elkaar zal
aanspreken. De relaties tussen school, ouders en leerlingen en het verbeteren
daarvan, zijn een zaak van deze partijen zelf. De overheid geeft niet aan
hoe en waartoe de contacten vorm krijgen, wel dát scholen hierin een
verantwoordelijkheid hebben. Daarnaast zorgt de overheid voor het in stand
houden van de formele instrumenten (medezeggenschap en klachtenregeling),
het verspreiden van goede voorbeelden van (instrumenten voor) ouderparticipatie,
en aandacht in de opleidingen voor de ontwikkeling van vaardigheden in de
manier waarop het onderwijspersoneel ouders tegemoet treedt. Interculturele
communicatie zal hierbij een apart aandachtspunt zijn.Als de school werkt vanuit een eigen visie, waar ook ouders en leerlingen
zich in kunnen vinden, gaan de verschillende onderwijs- en zorginstellingen
elkaar eerder als partners zien en samen komen tot (onderwijs)arrangementen
op maat. Aandacht voor waarden en normen en goed burgerschap horen ook bij
deze aanpak. Om de school de ruimte te bieden vanuit een eigen visie in haar
maatschappelijke omgeving tot de gewenste arrangementen te komen, wordt de
verkokering in de zorg voor kinderen zo veel mogelijk teruggedrongen, zonder
nieuwe regelgevende bevoegdheden op regionaal niveau te beleggen. De operatie
Jong speelt hierin een grote rol, deze wordt toegelicht bij de operationele
doelstelling toegankelijkheid.VeiligheidHet werken aan veiligheid op school is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid
van de school en de direct betrokkenen: schoolleiding, docenten, onderwijsondersteunend
personeel, leerlingen en ouders. Met het bevorderen van positief sociaal gedrag
en sociale competenties in het primair onderwijs kunnen problemen met de veiligheid
worden voorkomen. Ook de interne zorgstructuur op de school is hierbij van
belang (zie paragraaf 1.2.2.4). Specialisten in leerlingbegeleiding moeten
een structurele plek hebben in de schoolorganisatie en de school moet ondersteuning
krijgen van en samenwerken met andere organisaties zoals (school)maatschappelijk
werk, jeugdgezondheidszorg, schoolbegeleidingsdiensten, jeugdhulpverlening,
politie en justitie. Dat vereist duidelijke afspraken tussen de samenwerkende
partners, onder meer over verantwoordelijkheden, taakverdeling, verwijzing
en regievoering. Concrete maatregelen worden uitgewerkt in het kader van operatie
Jong.1.1. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling van de minister voor het primair onderwijs
is dat alle kinderen passend en kwalitatief goed onderwijs krijgen in deugdelijk
toegeruste scholen. Het gaat hier om kinderen in de leeftijdscategorie van
ongeveer 4 tot 12 (maximaal 14) jaar en jongeren van ongeveer 4 tot en met
19 jaar die door een handicap of een gedragsstoornis zijn aangewezen op een
orthopedagogische en orthodidactische benadering.Om deze doelstelling te kunnen realiseren is in de Wet op het primair
onderwijs (WPO) en de Wet op de expertisecentra (WEC) vastgelegd dat de (rijks)overheid
een stelsel van basisscholen, respectievelijk een stelsel van scholen voor
het (voortgezet) speciaal onderwijs in stand houdt.De minister is verantwoordelijk voor een deugdelijk toegerust stelsel
van kwalitatief goed en toegankelijk primair onderwijs. De algemene beleidsdoelstelling
wordt uitgewerkt in drie operationele doelstellingen: toerusting, kwaliteit
en toegankelijkheid. De doelstellingen verwoorden de kerntaken van de minister
voor het primair onderwijs.ToerustingDe overheid heeft de verantwoordelijkheid de door haar bekostigde scholen
deugdelijk toe te rusten. Hierbij creëert zij de condities waaronder
scholen in staat zijn te voldoen aan de kwaliteits- en toegankelijkheidseisen.KwaliteitHet primair onderwijs moet kwalitatief van een dusdanig niveau zijn, dat
het de leerling voorbereidt op de Nederlandse samenleving en het de leerling
mogelijk maakt naar die vorm van voortgezet onderwijs te gaan die het beste
aansluit bij zijn of haar talenten.ToegankelijkheidOnderwijs helpt kinderen hun talenten te ontwikkelen. Daarom moet een
stelsel van scholen in stand gehouden worden dat het voor alle kinderen mogelijk
maakt onderwijs te volgen dat bij hen past.1.2 Operationele doelstellingen1.2.1 ToerustingWat willen we bereiken?De overheid heeft de verantwoordelijkheid de door haar bekostigde scholen
deugdelijk toe te rusten. Hiermee creëert de overheid de voorwaarden
waardoor scholen in staat zijn te voldoen aan de toegankelijkheids- en kwaliteitseisen.
Het doel is dat de toerusting op scholen voldoet aan de gestelde normen. Het
is niet mogelijk één zinvolle concrete effectindicator, voorzien
van een streefwaarde te noemen voor deze doelstelling. Per beleidsmaatregel
wordt daarom getracht een prestatie-indicator en streefwaarde aan te geven.Wat gaan we daarvoor doen?De volgende beleidsmaatregelen dragen bij aan een goede toerusting van
scholen: personele vergoedingen, materiële vergoedingen, invoering lumpsumfinanciering, invoering jaarverslag, tussenschoolse opvang
en schoolbegeleiding. Deze maatregelen worden in het vervolg van deze paragraaf
besproken.Wat mag het kosten?Tabel 1.1: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Personele vergoedingen4 757,74 823,24 835,44 857,34 884,34 891,24 912,2Materiële vergoedingen712,6718,3721,2721,2718,3720,8723,9Informatie- en communictietechnologie119,8140,2140,8141,3141,7142,3142,9Invoering lumpsumfinanciering35,855,257,794,798,798,798,7Invoering jaarverslag0,20,50,00,00,00,00,0Schoolbegeleiding59,463,860,662,764,570,270,2Tussenschoolse opvang4,94,06,06,012,012,012,0Overig4,02,42,32,32,02,02,0Totaal toerusting5 694,45 807,65 824,05 885,55 921,55 937,25 961,91.2.1.1 Personele vergoedingenWat willen we bereiken?Scholen zijn in staat voldoende kwalitatief goed personeel aan te stellen.
Om de kwaliteit van het personeel op peil te houden moeten scholen een visie
op de onderwijsorganisatie ontwikkelen die aansluit op hun onderwijskundige
visie en goed (daarop aansluitend) personeelsbeleid te voeren. Zie voor streefwaarden
op het gebied van onderwijspersoneel de overzichtsconstructie arbeidsmarkt
en personeelsbeleid.Wat gaan we daarvoor doen?Scholen ontvangen op basis van leerlingaantallen en leerlingkenmerken
middelen van de rijksoverheid om onderwijspersoneel aan te kunnen stellen.
De precieze opbouw van de vergoeding is nader uitgewerkt in de Formatiebesluiten
WPO en WEC. De kosten voor het personeel worden door de schoolbesturen op
basis van het formatiebudgetsysteem gedeclareerd bij het ministerie van OCW.Daarnaast ontvangen scholen vrij besteedbare middelen voor personele doeleinden:
het schoolbudget. Daarmee zijn zij in staat hun personeelsbeleid toe te spitsen
op de specifieke omstandigheden van de school.Naast de bekostiging van onderwijspersoneel, neemt het ministerie een
aantal maatregelen om te bevorderen dat er voldoende onderwijspersoneel op
de arbeidsmarkt aanwezig is om te (blijven) voldoen aan de vraag van de scholen:• de regionale samenwerking tussen scholen en opleidingen wordt door
middel van regionale convenants versterkt;• het rendement van de opleidingen wordt verbeterd door het onderwijsprogramma
beter te laten aansluiten op de individuele student (maatwerk-trajecten);• verdere invoering van functiedifferentiatie wordt gestimuleerd;• de instroom van buiten het onderwijs moet worden benut: te denken
valt aan zij-instromers en de inzet van mensen uit aanpalende sectoren door
het verbeteren van de mogelijkheden van combifuncties.Speciale aandacht wordt besteed aan het tekort aan schoolleiders. Om te
bereiken dat in 2007 het aantal onvervulde vacatures is afgenomen worden maatregelen
genomen om de instroom in het beroep te vergroten:• de instroom (van o.a. vrouwen) in het beroep wordt gestimuleerd
(zo komt er een nieuwe regeling ter bevordering van duobanen);• de instroom van directeuren zonder onderwijsbevoegdheid wordt bevorderd;• de instroom uit etnische minderheden wordt gestimuleerd;• het vormen van meerschoolse directies wordt gestimuleerd.In aansluiting op de invoering van de lumpsumbekostiging in het primair
onderwijs wordt onderwijskundig leiderschap gestimuleerd.Door het stellen van bekwaamheidseisen aan onderwijzend personeel bevordert
OCW de kwaliteit van het onderwijspersoneel. Om de kwaliteit van het personeel
op peil te houden dienen scholen een visie op de onderwijsorganisatie te ontwikkelen
die aansluit op hun onderwijskundige visie en goed (daarop aansluitend) personeelsbeleid
te voeren. Het ministerie stimuleert dat scholen meer en verschillende functies
in hun organisatie inzetten en gebruik maken van competenties. Onderwijs anders
organiseren, met ander personeel vergt duidelijkheid over taken, verantwoordelijkheden
en bijbehorende bekwaamheden van de verschillende onderwijsberoepen. De school
moet een eigentijdse, professionele organisatie zijn.Om bij te dragen aan de verbetering van het personeelsbeleid worden scholen
gestimuleerd een meerjarige personeelsplanning te maken en een meerjarig beleid
te ontwikkelen voor de borging van de kwaliteit van het personeel, gebruikmakend
van competenties. De school verankert in haar schoolplan hoe de bekwaamheden
van het personeel op peil worden gehouden en hoe dit wordt vastgelegd. Daarbij
gaat het niet alleen om de kwaliteit en competenties van individuele personeelsleden,
maar vooral ook om de kwaliteit van het team als geheel en de (benodigde)
competenties van het team. Scholen worden geïnformeerd over de voordelen
van het werken in teams en de inzet van ondersteunend personeel. Daarbij wordt
gebruik gemaakt van de producten die uit lopende projecten «(team)onderwijs
op maat» en «opleiden in de school» komen. Extra aandacht
wordt besteed aan teamscholing en professionalisering. Er worden mogelijkheden
geboden voor «in de keuken» kijken bij andere scholen via netwerkbijeenkomsten
en gerichte schoolbezoeken.Om te zorgen voor een goede aansluiting van de opleidingen op de praktijk
op school stimuleert het ministerie een kwaliteitstraject voor pabo's, waarbij
extra aandacht is voor de ontwikkeling van duale opleidingen, (zij-instroom)trajecten
op maat, routes voor speciaal onderwijs, betere routes voor onderwijsassistenten,
etc. Opleidingen krijgen de ruimte zich, net als scholen, te profileren. De
samenwerking tussen opleidingen en scholen wordt beter in balans gebracht
door «opleiden in de school» verder te ontwikkelen en door de
structurele inbedding van de «opleidingsstructuur» in het integraal
personeelsbeleid van de school.In de Koers primair onderwijs en het Beleidsplan onderwijspersoneel, die
beiden in juni 2004 aan de Tweede Kamer zijn gestuurd, worden deze maatregelen
toegelicht. Zie ook de overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid
(hoofdstuk 9).Wat mag het kosten?Tabel 1.2: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Personele vergoedingen4 757,74 823,24 835,44 857,34 884,34 891,24 912,2De geraamde middelen voor personeel in het primair onderwijs zijn gebaseerd
op het aantal leerlingen en de gemiddelde personeelslast. Voor de kosten van
de maatregelen die in de overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid
nader toegelicht worden, verwijs ik u naar de desbetreffende paragraaf van
de overzichtsconstructie.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekMet de aanvraag vaststelling rijksvergoeding en de controle van de accountant
worden de juistheid van de door de school opgegeven gegevens en de rechtmatigheid
van de uitgaven gecontroleerd. De besteding van het schoolbudget wordt op
twee manieren gevolgd. In de eerste plaats via de verantwoording door middel
van het «informatieformulier schoolbudget». Daarnaast wordt gebruik
gemaakt van een representatieve steekproef (monitor) om aanvullende informatie
te verkrijgen.Zie voor verdere gegevens de overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid.1.2.1.2 Materiële vergoedingenWat willen we bereiken?Door een vergoeding voor de materiële instandhouding stelt de overheid
scholen in staat aan de toegankelijkheids- en kwaliteitscriteria van goed
onderwijs te voldoen.Indicatoren, die aangeven of de scholen met behulp van de vergoeding voor
de materiële instandhouding kunnen voldoen aan de kwaliteitscriteria
voor goed onderwijs, zijn het percentage scholen dat leermiddelen hanteert
die voldoen aan de gestelde kerndoelen en het percentage scholen waar de schoonmaakkwaliteit
voldoende is. Voor de schoonmaakkwaliteit geldt dat de verwachte toename van
het percentage tot 50% in 2005 is gebaseerd op de eerder gestarte schoonmaakcampagne.Tabel 1.3: MaterieelOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendToerustingMateriële instandhouding1. Percentage
scholen dat leermiddelen hanteert
dekkend voor de kerndoelen81,0% in 200295% in 20051999: 60,4%1999–2000:
69,6%2000–2001: 74,2%2001–2002: 81,0%2002–2003: 91,4%  2. Percentage scholen waar de schoonmaakkwaliteit voldoende
is39,4% in 200250% in 2005 Bron: Onderwijsverslag 2002/2003, Onderzoek schoonmaakkwaliteit Primair
Onderwijs in Nederland (2002)Wat gaan we daarvoor doen?Het rijk verstrekt schoolbesturen een lumpsumvergoeding voor de materiële
instandhouding van scholen, die gebaseerd is op programma's van eisen (pve's).
In deze pve's staat aangegeven op welke uitgaven van een gemiddelde school
de materiële vergoedingen zijn gebaseerd. Daarmee wordt aangegeven voor
welke doelen de bekostiging wordt gegeven en voor welk bedrag verondersteld
wordt dat bepaalde taken kunnen worden uitgevoerd. De bedragen kunnen gezien
worden als een kengetal waaraan een school de eigen uitgaven kan spiegelen.Wat mag het kosten?Tabel 1.4: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Materiële vergoedingen712,6718,3721,2721,2718,3720,8723,9De geraamde middelen voor de materiële instandhouding zijn gebaseerd
op het aantal leerlingen en het daarvan afgeleide aantal groepen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe eerstvolgende evaluatie van de programma's van eisen wordt in 2006
verwacht. Dit is namelijk één jaar vóór aanvang
van de nieuwe 5-jaarlijkse periode. De staat van het onderhoud van de schoolgebouwen
en de mate waarin de scholen voldoen aan de Arbo-eisen maken onderdeel uit
van deze evaluatie.De onderwijsinspectie rapporteert jaarlijks in het onderwijsverslag of
de scholen leermiddelen gebruiken die voldoen aan de kerndoelen.De eerstvolgende evaluatie van de schoonmaakkwaliteit vindt plaats in
2005. Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat deze evaluatie elke 2,5 jaar wordt
uitgevoerd.1.2.1.3 Informatie- en communicatietechnologie (ict) in
het primair onderwijsWat willen we bereiken?Scholen in het primair onderwijs in staat stellen vorm te geven aan vernieuwingen
in het onderwijs, specifiek door de inzet van ict en internet in de onderwijspraktijk.
Voor indicatoren en streefwaarden, zie beleidsartikel 10.Wat gaan we daarvoor doen?De scholen ontvangen een vergoeding voor de materiële instandhouding
van de school, zie hiervoor paragraaf 1.2.1.2 (materiële vergoedingen).
Deze middelen kunnen zij naar eigen inzicht inzetten. Een deel van deze vergoeding
kan voor ict worden ingezet, bijvoorbeeld voor het onderhouden van de infrastructuur,
voor de aanschaf van hard- en software of voor de internetvoorziening. Om
scholen te ondersteunen bij de keuze van een leverancier voor hun internetvoorziening
zijn centrale voorzieningen ingericht. De stichtingen Kennisnet en Ict op
School verzorgen deze centrale voorzieningen, die bestaan uit een kwaliteitsregeling,
de ISP-wijzer (Internet Service Provider) en een content- en dienstenplatform
(zie ook beleidsartikel 10: ict in het onderwijs). Voor scholen in gebieden
waar geen ADSL of kabel voorhanden is, is een subsidieregeling ingesteld.
Voor 2004 en 2005 kunnen scholen een beroep doen op deze regeling om de extra
kosten van hun internetvoorziening te compenseren.Wat mag het kosten?Tabel 1.5: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009ICT119,8140,2140,8141,3141,7142,3142,9Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekBegin 2005 wordt een ict-onderwijsmonitor uitgevoerd, gericht op de stand
van zaken integratie van ict in het onderwijs (gebruik van ict in de lessen,
ict-beleid op school, ict in managementprocessen, beschikbaarheid infrastructuur,
educatieve content, deskundigheid leraren).1.2.1.4 Invoering lumpsumfinanciering in het primair onderwijsWat willen we bereiken?Scholen en schoolbesturen krijgen door middel van lumpsumfinanciering
meer bestedings- en beleidsvrijheid zodat zij beter kunnen inspelen op de
eigen specifieke omstandigheden. Door scholen en schoolbesturen meer beleidsvrijheid
te geven kunnen zij onderwijs en zorg op maat bieden en zich beter profileren.
Het doel voor 2005 is scholen en schoolbesturen voor te bereiden op de invoering
van lumpsumfinanciering, zodat zij aan het eind van het traject «invoering
lumpsum» in staat zullen zijn integraal beleid te voeren. Daarbij gaat
het om strategische beleidsvoering (meerjarig) waarbij de verbinding wordt
gelegd tussen onderwijskundig-, personeels en financieel beleid. Een indicator
voor het bereiken van dit doel is het beleidsvoerende vermogen van scholen
en schoolbesturen: de vaardigheden om meerjarig strategische beleidsvoering
te kunnen ontwikkelen. In 2004 vindt een nulmeting plaats onder scholen en
schoolbesturen. Op basis daarvan worden streefwaarden geformuleerd.Wat gaan we daarvoor doen?In 2004 zijn stappen gezet op weg naar lumpsumbekostiging in het schooljaar
2006–2007. Deze stappen zijn gebaseerd op een uitwerkingsnotitie die
in januari 2004 met de Tweede Kamer is besproken. In de uitwerkingsnotitie
is aangegeven hoe de lumpsumbekostiging vorm krijgt en welk invoeringstraject
daarbij wordt gevolgd. In 2005 worden de pilots die van start zijn gegaan
voortgezet, evenals het flankerend beleid dat in samenwerking met de organisaties
uit het veld is vormgegeven. Het veld heeft het initiatief genomen tot het
opstellen van de «code of good educational governance».Om scholen en schoolbesturen in staat te stellen de toenemende verantwoordelijkheid
waar te maken, is ondersteuning nodig bij het versterken van de benodigde
competenties. In 2004 is geïnvesteerd in de versterking van het beleidsvoerend
vermogen van scholen en schoolbesturen, deze investering wordt in 2005 verder
geïntensiveerd.Wat mag het kosten?Tabel 1.6: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Versterken management/bestuur0,021,046,584,595,795,795,7Bestuurlijke krachtenbundeling35,821,90,00,00,00,00,0Pilots0,05,05,03,70,00,00,0Kwaliteitsimpuls
management0,01,82,72,70,00,00,0Flankerend beleid0,02,52,52,50,00,00,0Invoerings- en overgangsmaatregelen0,03,01,01,33,03,03,0Totaal invoering lumpsumfinanciering35,855,257,794,798,798,798,7Het geld is met name bestemd voor versterking van het management en bestuur
en het beleidsvoerend vermogen in het primair onderwijs en specifieke maatregelen
voor kleine scholen. In 2005 is ruim € 57,0 miljoen beschikbaar,
oplopend tot bijna € 100,0 miljoen in 2007. Voor de overgang naar
lumpsumfinanciering wordt een regeling getroffen die budgettair neutraal is.
Een klein deel van het budget kan ingezet worden voor de overbrugging naar
het nieuwe bekostigingsstelsel.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn de eerste helft van 2004 start een monitor naar het flankerend beleid.
In deze monitor wordt ook het beleidsvoerend vermogen van scholen en schoolbesturen
meegenomen. In 2004 wordt een nulmeting uitgevoerd en worden streefwaarden
geformuleerd. In 2005 en 2006 en later in 2009 wordt het beleidsvoerend vermogen
opnieuw gemeten.1.2.1.5 Invoering jaarverslagWat willen we bereiken?Door scholen en schoolbesturen meer beleidsvrijheid te geven kunnen zij
onderwijs en zorg op maat bieden en zich beter profileren. Bij meer autonomie
en meer verantwoordelijkheid hoort een versterking van de verantwoording.
Om de rechtmatigheid van bestedingen te kunnen waarborgen en inzicht te krijgen
in de vermogenspositie van scholen, moet ook de wijze van verantwoording aangepast
worden. Het jaarverslag wordt verplicht ingevoerd: het definiëren van
een kwantitatieve streefwaarde is dan niet zinvol.Wat gaan we daarvoor doen?Met ingang van het kalenderjaar 2005 wordt het jaarverslag ingevoerd.
In overleg met de betrokken partijen is besloten om het jaarverslag eerder
in te voeren dan de lumpsumbekostiging, zodat besturen, schoolleiders en administratiekantoren
al op de hoogte zijn van de nieuwe voorschriften voor de financiële verantwoording
en zich hierop kunnen voorbereiden. Tijdens de invoering van het jaarverslag
kent het primair onderwijs nog declaratiebekostiging. Om de rechtmatigheid
van de bestedingen in deze overgangsperiode te kunnen blijven controleren,
wordt de huidige verantwoordingssystematiek, de aanvraag vaststelling rijksvergoeding
(avr), ook nog gehanteerd. Het model voor het jaarverslag ziet er in deze
overgangsperiode anders uit dan na de invoering van lumpsumbekostiging. Om
extra administratieve lasten zoveel mogelijk te beperken, zijn
dan twee onderdelen van het jaarverslag en de avr verplicht en is de rest
optioneel. Ook bevat de avr minder onderdelen dan de huidige avr.Ook zal in 2005, in het kader van het verspreiden van kennis, een regionaal/lokaal
netwerk van aanspreekpunten, ambassadeurs langs scholen gaan.Deze ambassadeurs zijn thuis in de beginselen van financieel administratieve
verslaggeving en financieel management. Zij worden geworven via de schoolbesturen
en gaan door middel van collegiaal consult scholen ondersteunen bij de invoering
van het jaarverslag.Wat mag het kosten?Tabel 1.7: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Invoering jaarverslag0,20,50,00,00,00,00,0Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekBinnen 5 jaar na inwerkingtreding van de wetswijziging wordt het jaarverslag
geëvalueerd.1.2.1.6 SchoolbegeleidingWat willen we bereiken?Scholen kunnen ondersteuning vragen bij het invoeren van onderwijsvernieuwingen
en het oplossen van problemen in het onderwijsleerproces. De ondersteuning
kan uit zowel leerlingbegeleiding als systeembegeleiding bestaan.Er kunnen geen kwantitatieve streefwaarden geformuleerd worden. Het streefbeeld
is dat alle scholen functionele contacten onderhouden met externen en dat
de school de inzet van de middelen afstemt op haar sterke en zwakke punten,
die uit het eigen kwaliteitszorgsysteem naar voren zijn gekomen.Wat gaan we daarvoor doen?Tot 1 augustus 2005 krijgen scholen kosteloos ondersteuning van schoolbegeleidingsdiensten
die door gemeenten worden bekostigd. De gemeenten ontvangen, eveneens tot
1 augustus 2005, een doeluitkering van het rijk voor de bekostiging van
de schoolbegeleidingsdienst en voegen hier eigen middelen van ongeveer even
grote omvang aan toe. De doeluitkering aan gemeenten is gebaseerd op het aantal
leerlingen in de betreffende gemeente.Per 1 augustus 2005 wordt het rijksbudget voor schoolbegeleidingsdiensten
(gefaseerd) rechtstreeks aan de scholen uitgekeerd, eveneens op basis van
leerlingenaantallen op de betreffende school. Scholen kunnen dan zelf bepalen
waar zij de dienstverlening inkopen die zij het meest passend achten (vraagfinanciering).
Een en ander is uiteengezet in de brief van 31 oktober 2003, met kenmerk
PO/KB/03–52 256. Scholen zijn bij de inkoop van schoolbegeleiding
btw-plichtig. Hiervoor ontvangen zij extra middelen.Wat mag het kosten?Tabel 1.8: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Schoolbegeleiding59,463,860,662,764,570,270,2Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekMet de inspectie wordt nagegaan hoe het toezicht kan worden vormgegeven
na invoering van vraagfinanciering.1.2.1.7 Tussenschoolse opvangWat willen we bereiken?Het doel is dat het overblijven wordt verzorgd door geschoolde overblijfmedewerkers.
De professionalisering van overblijfmedewerkers moet bijdragen aan de verbetering
van de kwaliteit van het overblijven. Het streven is erop gericht dat in 2005
5 000 overblijfmedewerkers een korte cursus of opleiding tot overblijfmedewerker
volgen. Dit streefcijfer is gebaseerd op realisatiecijfers van de voorgaande
twee jaren en op het huidige beschikbare budget. Vooralsnog is de verwachting
dat dit aantal in 2005 iets lager ligt dan in de eerste jaren van de regeling.
Op grond van evaluatieonderzoek in 2004 naar de subsidieregelingen voor de
scholing van overblijfmedewerkers in 2002 en 2003 kan bijstelling van dit
streefcijfer plaatsvinden.Tabel 1.9: Tussenschoolse opvangOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendToerustingTussenschoolse opvangAantal geschoolde
overblijfmedewerkers per jaar4 900
in 20025 000 in 20052002: 4 9002003: 7 200Bron: aanvragen subsidieregeling scholing overblijfmedewerkers (CFI)Wat gaan we daarvoor doen?In oktober 2003 is in het kabinet afgesproken dat de verantwoordelijkheid
voor de tussenschoolse opvang vanaf 2005 volledig komt te liggen bij de minister
van OCW. Afgesproken is dat OCW investeert in het opleiden van overblijfmedewerkers.
De subsidieregeling voor het opleiden van overblijfmedewerkers wordt ook in
2005 voortgezet.Ook is in het kabinet afgesproken dat de verantwoordelijkheid voor het
overblijven op schoolniveau vanaf 2006 bij de schoolbesturen komt te liggen.
Hiertoe wordt de WPO gewijzigd. Over de precieze invulling wordt de Tweede
Kamer nader geïnformeerd.Wat mag het kosten?Tabel 1.10: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Tussenschoolse opvang4,94,06,06,012,012,012,0Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn 2004 worden de subsidieregelingen scholing overblijfmedewerkers van
2002 en van 2003 geëvalueerd. De uitkomsten van het onderzoek worden
onder andere gebruikt om doelen te formuleren over de aantallen overblijfmedewerkers
die de komende jaren worden geschoold. Op grond daarvan wordt het streefcijfer
van 5 000 extra geschoolde overblijfmedewerkers in 2005 eventueel bijgesteld.1.2.2 KwaliteitWat willen we bereiken?Het primair onderwijs moet van een dusdanig niveau zijn, dat het de leerling
voorbereid op de Nederlandse samenleving en het de leerling mogelijk maakt
naar die vorm van voortgezet onderwijs te gaan die het beste aansluit bij
zijn of haar talenten. Het streefbeeld bij deze doelstelling is dat de Inspectie
op alle scholen in voldoende mate de kwaliteitskenmerken voor goed basisonderwijs
aantreft. In het inspectietoezicht staan de volgende kwaliteitskenmerken centraal:
leerstofaanbod, leertijd, pedagogisch klimaat, didactisch handelen, leerlingenzorg,
opbrengsten en condities. In het vervolg van deze paragraaf worden, voor zover
mogelijk, per beleidsmaatregel streefwaarden geformuleerd bij de door de Inspectie
gehanteerde kwaliteitskenmerken voor goed basisonderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?Diverse maatregelen en initiatieven hebben tot doel scholen te ondersteunen
bij het op peil houden en desgewenst verbeteren van de onderwijskwaliteit.
De aanpak van zwakke scholen is erop gericht zwakke scholen met hulp op maat
zo snel mogelijk weer op voldoende niveau te laten presteren. Het vergroten
van de kwaliteitszorg stimuleert scholen de kwaliteit van het onderwijs systematisch
te bewaken en te verbeteren. Voldoende schooltijd is een voorwaarde voor onderwijskwaliteit.
Met een herziening van de kerndoelen wordt beoogd scholen meer houvast te
bieden bij het inrichten van het onderwijsleerproces. De verbreding van techniek
in het basisonderwijs zorgt voor een betere aansluiting met het voortgezet
onderwijs. De beleidsmaatregel cultuur en school heeft als doel een bijdrage
te leveren aan de culturele vorming van leerlingen. Het versterken van het
innovatieklimaat in het primair onderwijs draagt bij aan de kwaliteit van
het onderwijsproces.Naast de maatregelen die genomen worden om de kwaliteit van het onderwijs
te verbeteren, heeft het ministerie sinds 2002 ook de zorg op zich genomen
voor de zwemvaardigheid van de kinderen. Hiertoe wordt aan 35 gemeenten een
bijdrage verstrekt, waarmee zij aanvullende arrangementen kunnen inrichten
om de zwemvaardigheid van kinderen te verhogen.De genoemde beleidsmaatregelen worden in het vervolg van deze paragraaf
verder beschreven.Wat mag het kosten?Tabel 1.11: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Aanpak zwakke scholen0,00,00,00,00,00,00,0Vergroten kwaliteitszorg0,70,70,70,70,70,70,7Schooltijden0,00,00,00,00,00,00,0Kerndoelen0,00,00,00,00,00,00,0Verbreding techniek in het basisonderwijs0,00,90,00,00,00,00,0Cultuur en school0,00,81,81,81,10,00,0Innovatiein het primair
onderwijs0,02,04,03,00,00,00,0Vergroten zwemvaardigheid5,34,62,24,24,54,54,5Overig8,02,85,23,44,95,45,4Totaal onderwijskwaliteit14,011,813,913,111,210,610,61.2.2.1 Zwakke scholenWat willen we bereiken?Scholen die door de Inspectie van het Onderwijs zeer zwak worden bevonden
(in staat stellen) zo snel mogelijk weer onderwijs van voldoende kwaliteit
te laten verzorgen. Scholen worden door de Inspectie als zeer zwak gekenmerkt
als de opbrengsten de laatste drie jaar duidelijk onder het niveau liggen
dat gezien de samenstelling van de leerlingenpopulatie zou mogen worden verwacht
én de kwaliteit van de onderwijsprocessen op cruciale onderdelen tekort
schiet (onder meer leerstofaanbod, didactisch handelen en leerlingenzorg).Tabel 1.12: Aanpak zwakke scholenOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendKwaliteitAanpak zwakke scholenRecuperatieperiode zwakke school75% in 2 jaar (2002)80% in 2 jaar
(2005) Bron: Inspectie van het OnderwijsWat gaan we daarvoor doen?De Inspectie ziet toe op de kwaliteit van het onderwijs. Indien de Inspectie
constateert dat een school onder de maat presteert, verscherpt de Inspectie
het toezicht op deze school (periodiek kwaliteitsonderzoek, nader onderzoek,
onderzoek naar kwaliteitsverbetering). Op het moment dat de Inspectie er geen
vertrouwen meer in heeft dat de school op eigen kracht binnen een aanvaardbare
periode in staat is de kwaliteit te verbeteren, meldt de Inspectie dit aan
de minister van OCW. Het beleid van OCW is erop gericht dat zoveel mogelijk
scholen op eigen kracht hun kwaliteit verbeteren. Op het moment dat een school
wordt gemeld, maakt de minister met de betreffende school afspraken over de
gewenste verbeteringen. De minister is in de gelegenheid om de school hiervoor
middelen ter beschikking te stellen. In principe worden de (financiële)
lasten van de overeengekomen maatregelen door het betrokken bestuur zelf gedragen.Het is niet de bedoeling dat slecht presteren beloond wordt door op
voorhand extra ondersteuning en faciliteiten in het vooruitzicht te stellen.Indien de school er niet in slaagt binnen de afgesproken periode voldoende
kwaliteit te leveren, kan de minister in het uiterste geval bekostigingssancties
treffen.Wat mag het kosten?Het realiseren van de streefwaarde brengt geen extra uitgaven met zich
mee.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe Inspectie houdt (verscherpt) toezicht op zwakke scholen en rapporteert
hierover in het jaarlijkse Onderwijsverslag.1.2.2.2 Vergroten van de kwaliteitszorgWat willen we bereiken?Het systematisch in kaart brengen van de kwaliteit biedt zicht op sterke
en zwakke punten van de organisatie. Scholen kunnen deze kennis benutten om
richting te geven aan bijvoorbeeld innovatie. Een professionele organisatie
hanteert een goed systeem van kwaliteitszorg. Uit het Onderwijsverslag 2003
blijkt dat 26,3% van de scholen een systeem van kwaliteitszorg hanteert dat
voldoet aan de minimale eisen van de Inspectie. Dat het belang van kwaliteitszorg
ook door scholen wordt erkend blijkt uit het gegeven dat 70% van de scholen
gericht werkt aan feitelijke verbetering van de onderwijskwaliteit. Deze scholen
hebben beleidsprioriteiten vastgesteld, verbeteractiviteiten voor het lopende
schooljaar gepland en ze werken aantoonbaar aan verbeteringen. De reden dat
niet al deze scholen voldoende scoren op kwaliteitszorg, is omdat zij geen
streefdoelen hebben geformuleerd. De streefwaarde van 80% lijkt nog ver weg,
maar kan worden gerealiseerd door scholen te ondersteunen bij visieontwikkeling.Tabel 1.13: Vergroten kwaliteitszorgOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendKwaliteitVergroten kwaliteitszorgPercentage scholen met goede kwaliteitszorg24,9% in 200280% in 20071998: 28,8%1999:
31,6%1999–2000: 36,6%2000–2001: 26,4%2001–2002: 24,9%2002-
2003:26,3%Bron: Onderwijsverslag 2002/2003Wat gaan we daarvoor doenHet project Q*Primair ondersteunt scholen bij het verbeteren van hun kwaliteitszorg.
Eén van de speerpunten is ondersteuning op visieontwikkeling.Wat mag het kosten?Tabel 1.14: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Vergroten kwaliteitszorg0,70,70,70,70,70,70,7Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe Inspectie van het Onderwijs onderzoekt de kwaliteitszorg op scholen
en rapporteert daarover in het Onderwijsverslag.1.2.2.3 SchooltijdenWat willen we bereiken?Er moet voor alle leerlingen voldoende onderwijstijd zijn om hen in staat
te stellen hun talenten optimaal te ontwikkelen. Daartoe moeten alle scholen
minimaal 7 520 uur onderwijs over acht leerjaren aanbieden.Bij het vaststellen van de schooltijden moeten scholen voldoende de ruimte
hebben om op basis van hun professionaliteit tot een verantwoorde keuze te
komen die recht doet aan de specifieke behoeften en wensen die op de school
en in de omgeving van de school leven. Als ondergenoemde wetswijziging wordt
ingevoerd, is meer autonomie voor scholen op het terrein van de schooltijden
bereikt. Het opnemen van een streefwaarde is daarom niet zinvol.Wat gaan we daarvoor doen?Naar verwachting wordt in 2005 een wetswijziging ingevoerd die scholen,
binnen een bandbreedte waarin de belangen van leerlingen, de kwaliteit van
het onderwijs en de inspraak van ouders gewaarborgd worden, meer ruimte en
verantwoordelijkheid geeft bij het vaststellen van de schooltijden. Op basis
daarvan worden meer variaties in de schooltijden mogelijk. Het minimum van
7 520 uren over acht leerjaren blijft ongewijzigd.Wat mag het kosten?Met de wetswijziging zijn geen kosten gemoeid.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn 2001 is door het Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen (ITS)
een onderzoek gedaan naar de keuzen die scholen maken bij het vaststellen
van de schooltijden, en de effecten daarvan op de leerprestaties. Binnen 5
jaar na inwerkingtreding van de wetswijziging wordt dit onderzoek herhaald.
Daarnaast controleert de onderwijsinspectie of scholen het verplichte minimum
aantal uren aanbieden.1.2.2.4 KerndoelenWat willen we bereiken?Kerndoelen beschrijven welke ambitie de samenleving met het basisonderwijs
heeft. Ze beschrijven wat kinderen door de basisschool moet worden bijgebracht
om te kunnen functioneren in de maatschappij en om zich verder te kunnen ontwikkelen
in het vervolgonderwijs. Indicator voor het realiseren van de kerndoelen is
het percentage scholen dat een aanbod heeft dat dekkend is voor de kerndoelen.
De Inspectie van het Onderwijs beoordeelt of het onderwijsaanbod
van een school voldoende garanties biedt voor het realiseren van de kerndoelen.
Daarbij is de aandacht vooral gericht op het percentage scholen dat leermiddelen
hanteert dat dekkend is voor kerndoelen voor de leergebieden Nederlands en
rekenen. De Inspectie rapporteert hier jaarlijks over in het Onderwijsverslag.Tabel 1.15: KerndoelenOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendKwaliteitKerndoelenPercentage scholen dat voor Nederlands en
rekenen leermiddelen hanteert
dekkend voor de kerndoelen81,0% in 2001–200295% in 20051999: 60,4%1999–2000:
69,6%2000–2001: 74,2%2001–2002: 81,0%2002–2003: 91,4%Bron: Onderwijsverslag 2002/2003Voor de leergebieden Nederlands en rekenen geldt dat in 2003 91,4% een
aanbod heeft dat dekkend is voor de kerndoelen. Daarmee is de eerder geformuleerde
streefwaarde voor 2004 (85%) al in 2003 gerealiseerd. Het streven is voor
2005 het percentage scholen dat een onderwijsaanbod heeft dat voldoet aan
de kerndoelen voor deze leergebieden op 95% te brengen.Wat gaan we daarvoor doen?Scholen ontvangen jaarlijks middelen voor de aanschaf van leermiddelen
via het lumpsumbudget materiële instandhouding.Uit overleg met uitgeverijen blijkt dat het merendeel van de hedendaagse
methoden aansluit op de herziene kerndoelen. De ruimte die scholen krijgen
voor een eigen invulling van hun onderwijsaanbod biedt scholen de kans zich
te profileren ten opzichte van andere scholen. Scholen kunnen hun schoolbudget
(inclusief nascholingsbudget) aanwenden om hier accenten te leggen. Scholen
geven aan belang te hechten aan instrumenten als leerlijnen, tussendoelen
en toetsen om kerndoelen te vertalen naar de praktijk. Het ontwikkelen van
deze instrumenten wordt door OCW gestimuleerd.Per aanvang schooljaar 2005/2006 zullen herziene kerndoelen gaan gelden.
Op 19 maart 2004 heeft de Tweede Kamer een voorstel tot herziene kerndoelen
basisonderwijs ontvangen. Het voorstel bestaat uit de volgende onderdelen:• het aantal kerndoelen wordt fors verminderd van 115 naar 58;• scholen krijgen meer ruimte voor een eigen invulling van hun onderwijsaanbod;• het belang van een aantal maatschappelijk relevante thema's wordt
benadrukt in de kerndoelen (waarden en normen);• bovendien krijgen scholen ook ruimte om naast de kerndoelen van
de leergebieden hun onderwijsaanbod te verbreden met Frans en Duits. Dit in
lijn met afspraken op Europees niveau om het moderne vreemdetalenonderwijs
te stimuleren.De kerndoelen worden met een overgangsperiode ingevoerd. Scholen krijgen
een aantal jaren de tijd om hun onderwijsaanbod aan te passen aan
de nieuwe kerndoelen. Wijzigingen van de nieuwe kerndoelen Nederlands en rekenen
ten opzichte van de nu geldende kerndoelen zijn minimaal.Wat mag het kosten?Scholen ontvangen middelen voor de aanschaf van leermiddelen via het lumpsumbudget
materiële instandhouding. Het schoolbudget biedt ruimte voor profilering
(zie voor schoolbudget par. 1.2.1.1 personeel). Via de sloa-gelden (zie artikel
3, voortgezet onderwijs) wordt ontwikkeling van leerlijnen, tussendoelen en
toetsen gestimuleerd.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe onderwijsinspectie toetst het aantal scholen dat een onderwijsaanbod
heeft dat dekkend is voor de kerndoelen Nederlands en rekenen.1.2.2.5 Techniek in het basisonderwijsHet doel van «techniek in het basisonderwijs» is het aantrekkelijker
maken van bèta- en techniekonderwijs voor meer leerlingen, vooral meisjes
en allochtonen. In de overzichtsconstructie bèta-techniek worden de
maatregelen met betrekking tot techniek in het basisonderwijs nader toegelicht.1.2.2.6 Cultuur en schoolHet doel van «cultuur en school» is een bijdrage te leveren
aan de culturele vorming van kinderen. Daarbij wordt gestreefd naar een structurele
verankering van cultuureducatie in het onderwijsprogramma. In artikel 14 worden
de maatregelen met betrekking tot «cultuur en school» nader toegelicht.1.2.2.7 Innovatie in het primair onderwijsWat willen we bereiken?Stimuleren van schoolontwikkeling en innovatie met als doel de kwaliteit
van het onderwijs aan leerlingen verhogen. Op basis van verdere analyse (trendonderzoek)
en gesprekken met het veld zal bekeken worden wat zinvolle streefwaarden en
indicatoren zijn.Wat gaan we daarvoor doen?Het innovatiebeleid voor het primair onderwijs geeft een extra impuls
aan het innovatieklimaat in het primair onderwijs. Uitgangspunt hierbij is
scholen ruimte te bieden om vanuit hun eigen visie te werken aan vernieuwing
van hun onderwijs. De totstandkoming van een brancheorganisatie schoolontwikkeling
en innovatie wordt gestimuleerd. Om kennisuitwisseling te bevorderen wordt
de ontwikkeling van «kennisgemeenschappen» gestimuleerd. Dit zijn
netwerken van scholen, wetenschappers en andere ondersteuners van de school,
gericht op onderwijsvernieuwing. Verder worden aansprekende innovatieprojecten
gesubsidieerd. Het onderwijsveld krijgt zelf een rol bij de beslissing welke
projecten innovatief en veelbelovend zijn. Vraaggericht worden instrumenten
en materialen ontwikkeld die scholen helpen bij het vernieuwen van hun onderwijs.Wat mag het kosten?Tabel 1.16: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Innovatiein het primair
onderwijs0,02,04,03,00,00,00,0Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn april 2004 is aan Research voor Beleid de opdracht verstrekt een trendonderzoek
(kwalitatieve nulmeting) uit te voeren naar de huidige stand van zaken van
onderwijsvernieuwing in het primair onderwijs. De eindrapportage zal in het
najaar van 2004 gereed zijn en wordt gebruikt bij de verdere uitwerking van
het innovatiebeleid.De eindrapportages van innovatieve projecten geven inzicht in de uitgevoerde
activiteiten en evalueren de resultaten en opgeleverde producten. In 2007
wordt een eindevaluatie opgeleverd.1.2.2.8 Verhogen zwemvaardigheidWat willen we bereiken?Er ontstaan nog teveel onveilige situaties door onvoldoende zwemvaardigheid
bij kinderen. Om kinderen beter voor te bereiden op de Nederlandse waterrijke
samenleving, is beleid ontwikkeld om de zwemvaardigheid onder kinderen in
de basisschoolleeftijd te verhogen.Tabel 1.17: Verhogen zwemvaardigheidOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendKwaliteitVerhogen zwemvaardigheidPercentage kinderen dat de basisschool verlaat met een zwemdiploma
in de deelnemende gemeenten85% in
199795% in 2005–Bron: gemeentelijke rapportagesHet bezit van een zwemdiploma is een goede indicator van de zwemvaardigheid.
Uit onderzoek bleek in 1997 ongeveer 85% van de leerlingen het basisonderwijs
met een zwemdiploma te verlaten (Crum, 1997). Doelstelling is in de gemeenten
die deelnemen aan het traject «verhogen zwemvaardigheid» het percentage
kinderen dat de basisschool verlaat met een zwemdiploma in 2004 te verhogen
tot 95% of hoger. In februari 2004 verscheen het monitorrapport over het jaar
2002. Hieruit bleek dat de deelnemende gemeenten pas laat in 2002 zijn gestart
met voorbereidende activiteiten en dat meer directe maatregelen veelal pas
zijn gestart bij de aanvang van het schooljaar 2003/2004. De streefwaarde
verschuift daarom van 95% in 2004 naar 95% in 2005.Wat gaan we daarvoor doen?De 35 gemeenten waar in absolute en relatieve zin de zwemvaardigheid onder
jongeren het slechtst was, zijn in 2002 gestart aan een traject waarbij de
overheid gemeentelijke initiatieven om de zwemvaardigheid onder
de jeugd te vergroten, ondersteunt en stimuleert. Deze gemeenten hebben in
de periode 2002–2004 een specifieke uitkering ontvangen. Omdat concrete
maatregelen veelal pas in het schooljaar 2003–2004 zijn gestart, wordt
de specifieke uitkering verlengd tot het schooljaar 2004–2005.De in 2003 gestarte ondersteunende activiteiten op centraal niveau, waaronder
bijeenkomsten met contactambtenaren van de gemeenten en het verzamelen van
de gegevens (monitoring), worden in 2005 voortgezet. Doel hiervan is door
informatie-uitwisseling de effectiviteit van de gemeentelijke activiteiten
te vergroten, om landelijk te kunnen rapporteren over de voortgang van het
project en om gemeenten er toe aan te zetten de veiligheid in zwembaden te
vergroten.Wat mag het kosten?Tabel 1.18: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Verhogen zwemvaardigheid5,34,62,24,24,54,54,5Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDoor periodieke rapportages geven gemeenten het percentage kinderen aan
dat met een zwemdiploma de basisschool verlaat.1.2.3 ToegankelijkheidWat willen we bereiken?Onderwijs helpt kinderen hun talenten te ontwikkelen. Daarom streeft de
overheid ernaar dat alle kinderen onderwijs volgen, tenzij het kind op lichamelijke
of psychische gronden niet geschikt is om tot een school of instelling te
worden toegelaten. De leerplichtwet verplicht ouders hun in Nederland wonende
kinderen van 5 tot 16 jaar onderwijs te laten volgen, indien hun kind daartoe
in staat is. Hiertoe houdt de overheid een stelsel van scholen in stand. Het
streefbeeld bij de doelstelling toegankelijkheid is dat alle kinderen passend
onderwijs volgen. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op
de naleving van de leerplicht.Om vast te stellen of leerlingen daadwerkelijk onderwijs volgen, wordt
gemeenten jaarlijks gevraagd het verzuim te melden aan de minister. Er zijn
steeds tussen de duizend tot tweeduizend leerlingen die volgens de definitie
van de leerplichtwet «absoluut verzuimen». Het gaat daarbij om
leerlingen die nergens staan ingeschreven. Statistisch gezien volgt daarom
de afgelopen jaren 100% van de 1,6 miljoen leerlingen onderwijs. Daarmee is
niet gezegd, dat deze groep «absoluut verzuimers» geen aandacht
nodig heeft. Hiertoe gelden de wettelijke kaders en lopende afspraken met
gemeenten en scholen in het kader van de uitvoering van de leerplichtwet.
Het streefbeeld is om de deelname aan onderwijs op 100% te houden in de sector
primair onderwijs.Het is niet alleen noodzakelijk dat er genoeg scholen zijn, maar ook dat
kinderen die ondersteuning krijgen die voor hen van belang is onderwijs te
kunnen volgen dat bij hen past. Voorbeelden van groepen die ondersteuning
nodig hebben om onderwijs te kunnen volgen, zijn kinderen met leermoeilijkheden,
grote leerachterstanden of lichamelijke handicaps die een belemmering kunnen
zijn bij het volgen van regulier onderwijs.Om het leerlingen mogelijk te maken passend onderwijs te volgen, is er
een aantal schoolsoorten in het primair onderwijs: basisonderwijs, speciaal
basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. Speciaal basisonderwijs
is onderwijs aan leerlingen met leer- en opvoedingsproblemen. (Voortgezet)
speciaal onderwijs is onderwijs aan leerlingen met een handicap en/of gedragsproblemen.Om vast te stellen of leerlingen de ondersteuning krijgen die voor hen
van belang is om onderwijs te kunnen volgen, is het percentage basisscholen
waar de inspectie een goede zorgstructuur aantreft een goede indicator. In
2003 was het percentage met een goede zorgstructuur 74,2%, dus hoger dan de
streefwaarde (65%) die was vastgesteld voor 2004. Het streven in 2005 is gericht
op het vasthouden van het percentage van 74,2%. Op basis van het Onderwijsverslag
2004 kan een nieuwe streefwaarde worden geformuleerd.Tabel 1.19: ToegankelijkheidOperationele doelstellingEffectindicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendToegankelijkheidPercentage scholen met een goede zorgstructuur74,2% in 2002–200374,2% in 2004–20051998: 58,7%1999: 58,4%1999–2000: 56,8%2000–2001:
46,1%2001–2002: 54,8%2002–2003: 74,2%Bron: Onderwijsverslag 2002/2003Wat gaan we daarvoor doen?Om de toegankelijkheid van het stelsel te realiseren, zet de overheid
een aantal beleidsmaatregelen in, te weten: onderwijsachterstandenbeleid (waaronder
voor- en vroegschoolse educatie (vve)), weer samen naar school: onderwijs
aan leerlingen met een specifieke zorgbehoefte, onderwijs aan leerlingen met
een handicap of gedragsstoornis, veiligheid op school, eerste opvang onderwijs
aan leerplichtige asielzoekers, informatievoorziening brede scholen en Nederlands
onderwijs in het buitenland.Wat mag het kosten?Tabel 1.20: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Onderwijsachterstandenbeleid597,2586,2506,5463,5470,8471,0471,6WSNS: onderwijs aan
leerlingen met een specifieke zorgbehoefte320,9326,4324,5325,6326,4327,3328,4Onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornis595,7632,2654,1669,7685,6696,6710,8Veiligheidop school0,00,015,021,021,021,021,0Eerste opvang onderwijs aan leerplichtige asielzoekers2,72,22,22,22,22,22,2Informatievoorziening
brede scholen0,30,40,40,40,40,40,4Nederlands onderwijs in het buitenland12,413,213,213,213,413,413,4Overig7,68,68,68,68,68,68,6Totaal toegankelijkheid1 536,81 569,21 524,51 504,21 528,41 540,51 556,41.2.3.1 OnderwijsachterstandenbeleidWat willen we bereiken?Het is noodzakelijk dat kinderen die ondersteuning krijgen die voor hen
van belang is om onderwijs te kunnen volgen dat bij hen past. Ten aanzien
van kinderen met (risico op) onderwijsachterstanden vertaalt zich dat in het
volgende doel voor het achterstandenbeleid: scholen bestrijden en voorkomen
negatieve effecten op leer- en ontwikkelingsmogelijkheden van leerlingen die
het gevolg zijn van sociale, economische en culturele omstandigheden. Indicator
daarvoor in het primair onderwijs is de leerprestatie van de betreffende leerlingen,
in relatie tot die van niet-achterstandsleerlingen.Voor de periode 2002–2006 zijn in het landelijk beleidskader gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid de volgende streefwaarden voor het primair onderwijs
geformuleerd:Tabel 1.21: OnderwijsachterstandenbeleidOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendToegankelijkheidOnderwijsachter-standenbeleidDeelnameaan
vve-programma's door doelgroep.0%(2000–2001)50% in 2006–  Reductie taalachterstand doelgroep t.o.v.
niet-doelgroepleerlingen1–2
jaar(2001–2002)25% in 2006–Bron: gemeentenVan de ruim 1,5 miljoen kinderen in het basisonderwijs in 2002 behoren
circa 398 000 kinderen tot de doelgroep van het achterstandenbeleid,
van wie circa 198 000 van autochtone en circa 200 000 van allochtone
afkomst.Wat gaan we daarvoor doen?Het bestrijden van de achterstanden vindt plaats via gemeenten door middel
van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid en via scholen door middel
van de gewichtenregeling. Daarnaast wordt, zoals aangegeven in het hoofdlijnenakkoord
Balkenende II, de mogelijkheid geboden via schakelklassen onderwijsachterstanden
te bestrijden.Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (goa)Het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid heeft betrekking op voorschoolse
voorzieningen voor het primair onderwijs en voortgezet onderwijs en maakt
tevens onderdeel uit van het grotestedenbeleid van de minister voor Bestuurlijke
Vernieuwing en Koninkrijkrelaties. Dit hoofdstuk beschrijft het relevante
gedeelte voor het primair onderwijs.In het landelijk beleidskader 2002–2006 zijn de doelstellingen en
streefwaarden van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid voor deze
periode aangegeven (zie boven). Om het gemeenten mogelijk te maken samen met
scholen en schoolbesturen bovenstaande doelstellingen uit het landelijk beleidskader
te realiseren, ontvangen zij van de rijksoverheid financiële middelen
voor een lokaal onderwijsachterstandenbeleid (goa-specifieke uitkering). Gemeenten
zetten in overleg met voorschoolse voorzieningen, scholen en schoolbesturen
de financiële middelen in. Dit dient conform het landelijk beleidskader
te gebeuren aan de hand van de onderwijskansensystematiek. Dit wil zeggen
dat de beslissing over de vraag of een school goa-middelen ontvangt en de
omvang hiervan, dient te gebeuren op basis van analyses van de specifieke
problemen in en rond een school. Het principe van evenredige verdeling van
lokale middelen over achterstandsscholen is losgelaten. Om ook in kleine gemeenten,
die geen goa-middelen ontvangen, een lokaal onderwijskansenbeleid te kunnen
voeren, is een budget beschikbaar van € 9,0 miljoen.In het hoofdlijnenakkoord van het kabinet Balkenende II is het voornemen
opgenomen het onderwijsachterstandenbeleid te herzien. De beleidsvoornemens
van het onderwijsachterstandenbeleid voor het primair en het voortgezet onderwijs
zijn beschreven in de «hoofdlijnenbrief toekomstig onderwijsachterstandenbeleid»
die op 31 oktober 2003 aan de Tweede Kamer is gezonden (zie Kamerstukken
II, 27 020, nr. 35). De verantwoordelijkheid voor het bestrijden
van onderwijsachterstanden in het primair en voortgezet onderwijs komt hoofdzakelijk
bij scholen te liggen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het organiseren
van lokaal overleg en voor de coördinatie van lokale samenwerking binnen
de jeugdketen. Het ingezette beleid ten aanzien van vve zal worden voortgezet.
Hiervoor ontvangen de gemeenten jaarlijks € 110,0 miljoen vanaf
1 augustus 2006. Daarnaast krijgen gemeenten een verantwoordelijkheid
in het lokaal organiseren van een schakelfunctie. Hiervoor ontvangen gemeenten
jaarlijks € 15 miljoen vanaf 1 augustus 2006. In het nieuwe
onderwijsachterstandenbeleid komt het accent minder te liggen op voorschriften
over de inzet van de middelen en over het onderwijsproces en meer op het afleggen
van verantwoording over resultaten.Met ingang van 1 augustus 2006 wordt voor de 30 grote gemeenten (G30)
het budget op het terrein van het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid
opgenomen in de «brede doeluitkering sociaal, integratie en veiligheid».
Het gaat om circa € 100 miljoen. In het kader van het grotestedenbeleid
zijn hiervoor outputindicatoren vastgesteld. Voor de schakelklassen is deze
indicator het aantal schakelklassen per gemeente. Voor vve is deze indicator
de deelname aan vve-programma's door leerlingen uit de doelgroepen.
De ambitie voor de kleinere gemeenten, die met ingang van 1 augustus
2006 een uitkering voor vve en schakelklassen ontvangen, wordt nader bezien.Er zijn nog veel elementen van het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid
die nader uitgewerkt moeten worden, bijvoorbeeld de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen scholen en gemeenten, de lokale schakelfunctie en de herijking van
de gewichtenregeling. Op 9 juli 2004 is een uitwerkingsbrief over het
toekomstig onderwijsachterstandenbeleid (implementatieproces) aan de Tweede
Kamer gezonden (zie Kamerstukken II, 27 020, nr. 39).SchakelklassenHet hoofdlijnenakkoord Balkenende II geeft aan dat de mogelijkheid wordt
geboden gebruik te maken van schakelklassen. De verantwoordelijkheid voor
het inrichten van deze schakelklassen komt bij gemeenten te liggen. Schakelklassen
zijn bestemd voor autochtone en allochtone leerlingen die een dusdanige (taal)achterstand
hebben, dat zij niet (meer) met succes kunnen deelnemen aan het reguliere
onderwijs. Gedurende een schooljaar wordt onderwijs aangeboden dat erop gericht
is de (taal)achterstand weg te werken. Daarna gaat de leerling terug naar
de reguliere klas.GewichtenregelingDe gewichtenregeling stelt scholen met veel achterstandsleerlingen in
staat deze leerlingen onderwijs op maat te geven. Zo draagt de gewichtenregeling
bij aan de doelstellingen van het achterstandenbeleid. De inzet van de gewichtenmiddelen,
maakt op dit moment, samen met de gemeentelijke middelen voor onderwijsachterstandenbeleid,
onderdeel uit van het gemeentelijk onderwijsachterstandenplan.De gewichtenregeling houdt in dat basisscholen met een substantieel aantal
achterstandsleerlingen op basis van een «weging» van de leerlingen
in aanmerking komen voor extra personeelsformatie. Aan leerlingen wordt, afhankelijk
van hun sociaal-economische en sociaal-culturele/etnische achtergrond, op
dit moment een gewicht toegekend waarmee zij bij de toekenning van formatie
meer of minder meetellen.Door een drempel van 9% is het wel zo dat landelijk 42% van alle gewogen
autochtone achterstandsleerlingen niet in aanmerking komt voor gewichtengeld.
Anderzijds is het zo dat van alle gewogen allochtone leerlingen 8% niet in
aanmerking komt voor gewichtengeld.Tabel 1.22: Gewichtenleerlingen in het basisonderwijs en anderstalige
leerlingen in het speciaal onderwijs (x
1 000) 2003200420052006200720082009geen gewicht1 163,21 154,31 170,91 183,31 193,81 202,61 210,60.25184,1192,0179,2171,8166,4162,5160,00.41,11,11,11,11,11,11,10.73,13,13,13,13,13,13,10.9195,8198,2195,1194,8194,2194,6195,5Subtotaal1 547,31 548,71 549,41 554,11 558,61 563,91 570,3Leerlingen trekkende bevolking0,30,30,30,30,30,30,3Totaal1 547,61 549,01 549,71 554,41 558,91 564,21 570,6Anderstalige leerlingen in het speciaal basisonderwijs9,29,19,29,39,49,59,5Anderstalige leerlingen in het (voortgezet) speciaal
onderwijs(WEC)10,610,210,610,911,211,511,7Bron: raming op basis van CFI-tellingen en referentieraming, omgerekend
naar bekostigde leerlingen in het kalenderjaar.In de toekomst wordt de gewichtenregeling zodanig aangepast dat beter
wordt aangesloten bij feitelijke achterstanden van leerlingen, echter zonder
dat alle leerlingen worden getoetst. Bij de herziening van de gewichtenregeling
zijn zowel de (hoogte van de) leerlinggewichten aan de orde als de «vertaling»
van die gewichten in schoolgewichten. Naast de aansluiting bij feitelijke
achterstanden, zijn de belangrijkste overige uitgangspunten van de nieuwe
gewichtenregeling: een budgettair neutrale herziening, meer aandacht voor
de problematiek van de autochtone achterstandsleerlingen en een regeling die
eventuele segregatiebevorderende impulsen tegengaat. Dit laatste betekent
dat een school met gewichtenleerlingen boven een bepaalde grens geen extra
gewichtengeld meer zal krijgen. In aansluiting op het voornemen dat nieuwe
scholen bij de start uit maximaal 80% achterstandsleerlingen mogen bestaan
(zie p. 7) wordt het plafond in de nieuwe gewichtenregeling op 80% gesteld.De gewichtenregeling geldt alleen voor het reguliere basisonderwijs en
betreft zowel autochtone als allochtone achterstandsleerlingen.Voor het speciaal basisonderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs
worden er ook extra formatiegelden voor achterstandsleerlingen beschikbaar
gesteld, maar deze betreffen alleen leerlingen met een niet-Nederlandse achtergrond.
In de uitwerking van het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid wordt tevens
bezien wat de consequenties daarvan zijn voor de toekenning van die formatiegelden.Wat mag het kosten?Tabel 1.23: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009GOA (exclusief asielzoekers), voor-
en vroegschoolse educatie, onderwijskansen,
schakelklassen*205,4221,2191,8145,4154,1154,1154,1Gewichtenregeling basisonderwijs285,9275,0267,3263,1259,1258,6258,7Cumi-leerlingen speciaal basisonderwijs16,016,516,716,917,117,217,3Cumi-leerlingen (voortgezet) speciaal onderwijs16,417,818,519,219,720,220,7Monitoringen toetsen
schakelklassen0,02,04,00,82,02,02,0Herziening gewichtenregeling0,00,01,511,512,512,512,5OALT72,846,80,00,00,00,00,0Overig (aanvullend formatiebeleid,
trekkende bevolking, div. projecten)0,77,06,76,66,46,46,4Totaal onderwijsachterstandenbeleid597,2586,3506,5463,5470,9471,0471,7* Deze reeks wijkt af van de reeks in de uitwerkingsbrief over het toekomstig
onderwijsachterstandenbeleid. Dit komt omdat er inmiddels loonbijstelling
over is berekend.In het hoofdlijnenakkoord is een ombuiging op de onderwijsachterstandenmiddelen
opgenomen van € 50,0 miljoen in 2004 en € 100,0 structureel
vanaf 2005. Voor de periode van 2004 tot 1 augustus 2005 wordt de bezuiniging
gerealiseerd met een aantal incidentele maatregelen. Deze zijn toegelicht
in de uitwerkingsbrief toekomstig onderwijsachterstandenbeleid die op 9 juli
2004 naar de Tweede Kamer is gezonden. Met ingang van 1 augustus 2005
wordt de ombuiging gerealiseerd op het gemeentelijk budget voor onderwijsachterstandenbeleid.
Met ingang van 1 augustus 2006 wordt een groot deel van het budget voor
schakelklassen toegevoegd aan de middelen die beschikbaar zijn voor gemeenten
voor het bestrijden van onderwijsachterstanden. Een deel van het budget voor
schakelklassen wordt gebruikt voor het ontwikkelen en implementeren van taaltoetsen
en voor monitoring, om de effectiviteit van het instrument schakelklassen
te kunnen bepalen. Onderwijs in allochtone levende talen (oalt) wordt met
ingang van het schooljaar 2004–2005 afgeschaft. Meerjarig blijven middelen
beschikbaar voor de uitvoering van het flankerend beleid oalt.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDoor landelijke metingen (Primacohort gegevens die tweejaarlijks worden
opgeleverd) en door onderzoek wordt inzicht verkregen in de voortgang van
het onderwijsachterstandenbeleid. Ook de lokale plannen en monitorgegevens
leveren informatie over de voortgang en de resultaten.Aan de hand van de Primacohort gegevens wordt zichtbaar hoe de schoolprestaties
en het verdere functioneren van achterstandsleerlingen zich ontwikkelen. De
Inspectie stelt jaarlijks vast hoe de kwaliteit van scholen met verschillende
percentages leerlingen met gewicht zich ontwikkelt.Met het CBS wordt gewerkt aan de website Statline. Gemeenten kunnen daarmee
beschikken over benchmarkinformatie over de examenscores van leerlingen in
het voortgezet onderwijs en de deelname aan vbo, mavo, havo en vwo, uitgesplitst
naar etniciteit. Na invoering van het onderwijsnummer in het primair onderwijs
in 2007 komen ook indicatoren beschikbaar voor de sector primair onderwijs.
Ondertussen worden gemeenten via scholing en handreikingen gestimuleerd
om de lokale leerplicht- en rmc-registratie te optimaliseren, onder andere
voor de uitvoering en monitoring van het lokale onderwijsbeleid.Box 1.1: Operatie JongOuders, leraren, peuterleidsters, sporttrainers, werkers in de jeugdzorg
en in de kinderopvang, in bibliotheken en andere cultuurinstellingen hebben
allen het beste met kinderen voor. Vaak zijn zij succesvol: met de meeste
kinderen gaat het goed. Maar met een flink aantal niet. Zowel het aantal kinderen
met problemen als de ernst van de problemen dreigt toe te nemen. Zowel de
problemen als het risico op het ontstaan van problemen wordt al langer onderkend
en aangepakt. Bij de aanpak lopen zowel de kinderen en ouders, als de voorzieningen
waarvan ze gebruik maken tegen grenzen van mogelijkheden aan. Daarbij wordt
de verkokering van het beleid opvallend vaak als belemmerende factor genoemd.
Ieder stelsel heeft zijn eigen logica, maar bezien vanuit het perspectief
van een kind met een hulpvraag is het veel te lastig om een snel, tijdig en
vooral samenhangend antwoord te krijgen.Het kabinet onderkent deze klacht. Om hier verbetering in aan te brengen
is Operatie Jong gestart. Een samenwerkingsverband van 6 ministeries, bedoeld
om samenhang in het beleid te bevorderen, belemmeringen weg te nemen en goede
voorwaarden te creëren voor de ontwikkelingskansen van alle kinderen.Het onderwijs speelt hierbij een sleutelrol. De school ziet immers ieder
kind, en niet even, maar vaak en langdurig. De school levert niet alleen een
centrale bijdrage aan de ontwikkelingskansen van kinderen, de school is ook
«vindplaats» van problemen, waarvoor de oplossing niet alleen
van de school kan komen. Of het nu gaat over een sluitend dagprogramma voor
kinderen waarvan de ouders werken, of over de ernstige gedragsproblematiek
bij Marokkaanse jongens die – ontheemd tussen twee culturen –
het spoor bijster zijn.OCW is daarom bij nagenoeg alle thema's van de jeugdagenda – zoals
die 31 oktober 2003 aan de Kamer is gestuurd – actief betrokken.
Door samenhang tussen voorzieningen voor alle kinderen van 0–12 jaar
te bevorderen worden kansen gecreëerd en problemen voorkomen. Dit geldt
te meer voor kinderen die het risico lopen maatschappelijk uit te vallen.
Dit risico zal nog tijdiger gesignaleerd dienen te worden, waarna de meest
geëigende expertise snel wordt ingezet. Of het nu expertise van een school,
van de jeugdzorg, de leerplichtambtenaar of van de politie is. Het slechten
van drempels tussen zorgstructuren in en om de school, en de verantwoordelijkheden
zo beleggen dat geen kind meer tussen wal en schip valt, is een ambitie van
Jong waar ook OCW zich volledig aan committeert.De operatie Jong betekent balanceren tussen een hoog en een realistisch
ambitieniveau. Ieder probleem is er één te veel, maar tegelijkertijd
wordt onderkend dat correcties in de complexe lappendeken van op zich hoogwaardige
voorzieningen voor kinderen en ouders niet met een simpele pennenstreek te
realiseren zijn. Via plannen van aanpak per thema zijn daarom concrete, aan
een streeftermijn gebonden opbrengsten geformuleerd. Opdat nog deze kabinetsperiode
aantoonbaar verbetering is aangebracht in de kansen voor kinderen.1.2.3.2 Weer samen naar school: onderwijs aan leerlingen
met een specifieke zorgbehoefteWat willen we bereiken?Zoveel mogelijk leerlingen met een specifieke zorgbehoefte zorg en onderwijs
op maat bieden en hen in de gelegenheid stellen hun schoolloopbaan waar mogelijk
in het reguliere basisonderwijs af te ronden. Daartoe moeten alle scholen
voor primair onderwijs een goede zorgstructuur hebben en moeten zij in staat
zijn om te gaan met verschillen tussen leerlingen. Leerlingen die niet binnen
het reguliere basisonderwijs kunnen blijven, dienen op de uiterste plaatsingsdata
op een school voor speciaal basisonderwijs terecht te kunnen.Tabel 1.24: Weer samen naar schoolOperationele doelstellingBeleidsmaatregelPrestatie-indicatorBasiswaardeStreefwaardeTrendToegankelijkheidWeer samen naar school:
onderwijs aan leerlingen met een specifieke zorgbehoeftePercentage scholen dat in staat is om te gaan met verschillen
tussen leerlingen.37,7% in 200345% in 20051998: 29,1%1999: 39,4%1999–2000: 36,4%2000–2001: 30,5%2001–2002:
38,3%        Aantal leerlingen op wachtlijsten in het
speciaal basisonderwijs240 in 2003In 2005 geen leerlingen die langer
dan 3 maanden wach-ten op toelating tot speciaal basisonderwijs2001: 6202002: 475        Percentage scholen met een goede zorgstructuur74,2% in 2002–200374,2% in 2005(geen daling t.o.v. 2004)1998: 58,7%1999: 58,4%1999–2000: 56,8%2000–2001:
46,1%2001–2002: 54,8%Bron: Onderwijsverslag 2002/2003Wat gaan we daarvoor doen?Basisscholen en scholen voor speciaal basisonderwijs werken samen in samenwerkingsverbanden.
De scholen maken gezamenlijk beleid over de wijze waarop zorg en onderwijs
voor alle leerlingen wordt georganiseerd. Daartoe ontvangen alle scholen voor
primair onderwijs jaarlijks een vast bedrag zorgformatie per leerling (op
basis van de WPO).De Inspectie signaleerde in het Onderwijsverslag knelpunten met betrekking
tot de leerlingenzorg en het didactisch handelen. De stuurgroep WSNS+ heeft
in opdracht van OCW succesvol maatregelen uitgevoerd om deze knelpunten aan
te pakken. De stuurgroep voert ook in 2005 maatregelen uit om de kwaliteit
van de zorg in het primair onderwijs te verbeteren. Voor deze projecten is
in 2005 ongeveer € 2,5 miljoen beschikbaar.Met het project «specifieke aanpak wachtlijsten» (afgerond
in 2004) zijn de wachtlijsten van leerlingen voor toelating tot het speciaal
basisonderwijs in twee jaar tijd met tweederde afgenomen. Nu moeten de bereikte
verbeteringen beklijven. Daarvoor is in 2004 een begin gemaakt met het ophogen
van het reguliere zorgbudget met € 11 miljoen. Dit bedrag loopt
in 2005 op naar € 13,5 miljoen, vanaf 2006 is er structureel € 16
miljoen per jaar extra beschikbaar.In 2004 voert de Inspectie proefprojecten uit om te bekijken hoe het toezicht
op de kwaliteit van de samenwerkingsverbanden deel uit kan gaan maken van
het reguliere inspectieonderzoek. Uitgangspunten van de proefprojecten waren
het zorgplan en de afzonderlijke kwaliteitsgegevens van de deelnemende scholen.
Op basis van de resultaten wordt in 2005 bekeken of nadere maatregelen noodzakelijk
zijn.Eind 2004 ziet de brede evaluatie van «weer samen naar school»
het licht. Aan de hand van deze evaluatie wordt in 2005 bekeken of additionele
beleidsmaatregelen noodzakelijk zijn. De Tweede Kamer wordt hiervan op de
hoogte gesteld.Tabel 1.25: Leerlingen in het speciaal basisonderwijs (x
1 000) 2003200420052006200720082009Leerlingen in het speciaal basisonderwijs(SBaO)51,951,851,250,850,349,749,1Deelnamepercentage
SBaO3,22%3,16%3,16%3,07%3,10%2,94%2,90%Bron: referentieraming, omgerekend naar bekostigde leerlingen in het kalenderjaar.Wat mag het kosten?Tabel 1.26: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Wees samen naar school (wsns)320,9326,4324,5325,6326,4327,3328,4Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe Inspectie monitort het zorgbeleid van reguliere basisscholen en scholen
voor speciaal basisonderwijs en doet hiervan verslag in het Onderwijsverslag.
Daarnaast is er een wsns-monitor die jaarlijks de stand van zaken in de samenwerkingsverbanden
wsns opneemt. Ook zijn er aparte onderzoeken naar deelaspecten die via NWO
worden uitgevoerd.1.2.3.3 Onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornisWat willen we bereiken?De kwaliteit van het onderwijs aan leerlingen met een handicap of stoornis
moet van een dusdanige kwaliteit zijn dat onderwijs op maat mogelijk is en
de capaciteiten van deze kinderen optimaal worden benut. Daarnaast is de bevordering
van de emancipatie en integratie van mensen met een handicap een belangrijke
doelstelling van de rijksoverheid. Op dit moment zijn er voor dit beleid nog
geen streefwaarden geformuleerd. In 2004 vindt met de evaluatie leerlinggebonden
financiering een nulmeting plaats. Op basis van deze nulmeting worden streefwaarden
geformuleerd.Wat gaan we daarvoor doen?Om deze doelstelling ook voor het onderwijs te realiseren is op 1 augustus
2003 de gewijzigde Wet op de expertisecentra (WEC) in werking getreden.Op basis van deze wet kunnen ouders kiezen of zij hun (geïndiceerde)
kind met een handicap willen inschrijven op een speciale school of op een
reguliere school met een leerlinggebonden budget. Daar de inschrijving bij
een reguliere school een keuze is van de ouders, is geen streefwaarde opgenomen
voor het aantal geïndiceerde leerlingen die worden ingeschreven bij reguliere
scholen. Internationale cijfers tonen aan dat circa 25% van de leerlingen
worden geïntegreerd in het regulier onderwijs. Het betreft hier echter
ook leerlingen met lichtere handicaps die niet in aanmerking komen voor leerlinggebonden
financiering. In het schooljaar 2003–2004 was 20% van de leerlingen
met een handicap geïntegreerd in het reguliere onderwijs.Tabel 1.27: Leerlingen in het (voortgezet) speciaal
onderwijs(x 1 000) 2003200420052006200720082009Leerlingen in het (voortgezet) speciaal
onderwijs50,553,155,657,759,561,162,6Ambulant begeleide leerlingen12,511,412,812,913,113,313,4Bron: referentieraming, raming ambulant begeleide leerlingen op basis
van CFI-tellingen, omgerekend naar bekostigde leerlingen in het kalenderjaar.Om te bereiken dat de beschikbare speciale voorzieningen ten goede komen
aan die leerlingen die dit nodig hebben, zijn er onafhankelijke Commissies
voor de indicatiestelling (CvI) ingesteld.Om ook voor het speciaal onderwijs een evenwichtige spreiding van scholen
te realiseren is besloten de bestaande schoolsoorten te bundelen in vier clusters
van regionale expertisecentra (rec's) waarin alle scholen voor speciaal onderwijs
zijn opgenomen. Voor elk cluster is een landelijk dekkend netwerk van expertisecentra
gerealiseerd. In totaal zijn er 33 rec's gevormd. Om een betere spreiding
te realiseren krijgen de rec's de mogelijkheid om nevenvestigingen in te richten
en kunnen geïndiceerde leerlingen binnen het rec verbreed worden toegelaten.
Dit betekent dat een school van een bepaalde onderwijssoort leerlingen kan
inschrijven die een indicatie hebben voor een andere schoolsoort binnen het
rec.De kwaliteit van het onderwijs aan gehandicapte leerlingen op zowel reguliere
als speciale scholen moet zo zijn dat onderwijs op maat mogelijk is en de
capaciteiten van deze kinderen maximaal worden benut.Het doel is de kwaliteit van het onderwijs, en als gevolg daarvan de leerprestaties,
aan kinderen met een handicap in het regulier en speciaal onderwijs te verbeteren.
Daartoe worden de volgende maatregelen genomen:• het ontwikkelen van doelen, per onderwijssoort, die zijn afgestemd
op de mogelijkheden van de leerlingen;• het uitvoeren van het projectplan «kwaliteit in specialiteit»,
opgesteld voor de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs aan leerlingen
met een handicap.Voor elke geïndiceerde leerling moet een handelingsplan opgesteld
worden. In dit plan moeten de doelen die worden nagestreefd worden vermeld.De kwaliteit van het onderwijs aan geïndiceerde leerlingen wordt
in overleg met de Inspectie gecontroleerd.Wat mag het kosten?Tabel 1.28: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornis595,7632,2654,1669,7685,6696,6710,8Het gaat hier zowel om de meerkosten van het speciaal onderwijs ten opzichte
van het basisonderwijs, als om de kosten die gemoeid zijn met de objectieve
systematiek van indicatiestelling en de bekostiging van de rec's voor de uitvoering
van de wettelijke taken.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn het schooljaar 2003/2004 hebben drie afzonderlijke reviews plaatsgevonden
op respectievelijk de terreinen: weer samen naar school, leerlinggebonden
financiering en gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. De eerste resultaten
zijn eind 2004 beschikbaar. Uit deze evaluatie wordt duidelijk waar de drie
trajecten elkaar ondersteunen en waar deze botsen. De evaluatie moet tevens
aanknopingspunten bieden voor de toekomstige beleidsontwikkeling op de drie
terreinen.De evaluatie van de leerlinggebonden financiering omvat onder meer onderzoek
naar:de integratie van geïndiceerde leerlingen, het functioneren van
de CvI's en de rec's.1.2.3.4 Veiligheid op schoolWat willen we bereiken?Een veilig schoolklimaat draagt bij aan een goede werk- en leeromgeving.
Het streven is erop gericht veiligheidsrisico's zoveel mogelijk te minimaliseren
en een positief schoolklimaat te bevorderen. In het plan van aanpak Veiligheid
in het onderwijs en de opvang van risicoleerlingen, dat in mei 2004 aan de
Tweede Kamer is gestuurd, wordt hierop nader ingegaan. Besluitvorming over
indicatoren en streefwaarden voor het primair onderwijs vindt plaats bij de
evaluatie in 2005.Wat gaan we daarvoor doen?Om een veilig schoolklimaat te kunnen realiseren, moeten belangrijke randvoorwaarden
zijn vervuld: goede toerusting van scholen en een sluitend netwerk rond de
school. Uitgangspunten voor de komende jaren zijn:• Verbeteren van de interne zorgstructuur van de school. Specialisten
voor leerlingbegeleiding moeten een plek hebben in de schoolorganisatie om
vroegtijdig te signaleren, hulp te verlenen en zonodig door te verwijzen.
Deze begeleiding dient een doorgaande lijn te hebben met de leerlingbegeleiding
in het voortgezet onderwijs. Gekozen wordt voor extra inzet van het maatschappelijke
werk op scholen in de grote steden die veel gewichtenleerlingen hebben. Dit
betekent dat de 600 scholen in de G4 en de G32 (dit zijn de G26 gemeenten,
aangevuld met zes gemeenten die onderwijskansenmiddelen krijgen), waar minimaal
30% van de leerlingen een gewicht van 0.9 heeft, extra middelen krijgen voor
de inzet van maatschappelijk werkers.• Inzetten op sociale competenties, deskundige docenten en een goed
schoolklimaat, waarbij ook aandacht is voor culturele diversiteit. Er wordt
een ondersteuningstraject voorbereid voor de implementatie en evaluatie van
methoden gericht op het vergroten van sociale competentie van leerlingen.• Verbeterde samenwerking tussen de samenwerkende partners in de
zorgketen met duidelijke afspraken onder meer over verantwoordelijkheden,
taakverdeling, verwijzing en de regie in de uitvoering. In het kader van Operatie
Jong wordt gewerkt aan concrete maatregelen ter verbetering van het totale
netwerk van jeugdvoorzieningen.Daarnaast wordt vanaf 2006 ruimte geboden om ongeveer 1 000 extra
plaatsen in het zmok (zeer moeilijk opvoedbare kinderen) te creëren voor
een groep leerlingen vanaf de hoogste groepen in het basisonderwijs met ernstige
gedragsproblematiek.Tenslotte ondersteunt OCW voorzieningen waar scholen en leerlingen terecht
kunnen voor informatie en advies op het terrein van veiligheid. Het Transferpunt
Jongeren, School en Veiligheid (ondergebracht bij het Algemeen Pedagogisch
Studiecentrum) adviseert, informeert scholen en verwijst waar nodig door.
De komende tijd wordt met name gewerkt aan het vergroten van de bekendheid
van het transferpunt onder scholen. Leerlingen en docenten kunnen terecht
bij www.pestweb.nl en het daaraan gekoppelde telefoonnummer.Wat mag het kosten?Tabel 1.29: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Veiligheidop school0,00,015,021,021,021,021,0600 scholen ontvangen vanaf 2005 in totaal € 6,0 miljoen om
voor één dag per week een maatschappelijk werker beschikbaar
te hebben voor leerlingbegeleiding.Voor het Transferpunt Jongeren, School en Veiligheid wordt jaarlijks een
bedrag van € 0,2 miljoen (deel primair onderwijs) beschikbaar gesteld
voor de ondersteuning van scholen en voor www.pestweb.nl en het daaraan gekoppelde
telefoonnummer.In 2005 worden extra zmok-plaatsen gecreëerd door een extra investering
van € 9,0 miljoen. Met ingang van 2006 wordt een extra investering
van € 15,0 miljoen in het zmok-onderwijs gedaan.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn aansluiting op en in samenhang met reeds bestaande voorzieningen, vergelijkbaar
met de monitor in de bve-sector, wordt gezocht naar een adequate en zo volledig
mogelijke monitoring van veiligheid. De monitor wordt in 2004 opgestart voor
het voortgezet onderwijs. Op basis van evaluatie wordt bekeken of de monitor
al dan niet in 2005 wordt uitgebreid naar het primair onderwijs.Jaarlijks wordt de ondersteuning door website en telefonische dienstverlening
gerapporteerd.1.2.3.5 Eerste opvang onderwijs aan leerplichtige asielzoekersWat willen we bereiken?Asielzoekers in de leerplichtige leeftijd hebben net als alle andere kinderen
recht op en plicht tot het volgen van onderwijs. Er wordt naar gestreefd deze
kinderen na binnenkomst zo snel mogelijk te laten instromen in het eerste
opvangonderwijs en daarna in het reguliere onderwijs. Er zijn geen gegevens
beschikbaar over de snelheid waarmee kinderen na binnenkomst in Nederland
in het onderwijs instromen. Daarom is het niet mogelijk een streefwaarde te
formuleren bij deze doelstelling.Wat gaan we daarvoor doen?Door middel van een flexibele bekostigingssystematiek worden gemeenten
en scholen in staat gesteld deze groep leerlingen, die vaak niet aan het begin
van een schooljaar instromen, toch in het eerste jaar van hun verblijf in
Nederland onderwijs te bieden. In het eerste opvangonderwijs worden asielzoekersleerlingen
voorbereid om na een periode van 1 à 1,5 jaar in het reguliere onderwijs
in te stromen.Op basis van het Besluit eerste opvang vreemdelingen in het primair en
secundair onderwijs kunnen gemeenten een uitkering toegekend krijgen om tegemoet
te komen in de kosten voor de eerste opvang van vreemdelingen, tot het moment
waarop ze een jaar in Nederland verblijven. Gemeenten stellen de eerste opvangmiddelen
beschikbaar aan de scholen die dit onderwijs verzorgen.Scholen met een sterke groei van asielzoekersleerlingen kunnen een beroep
doen op de «regeling aanvullende formatie asielzoekers», waarmee
het ontbreken van achterstandformatie in de groeiregeling wordt gecompenseerd.
Indien een leerplichtige asielzoeker vanaf het begin van het schooljaar deelneemt
aan het onderwijs, dan ontvangen scholen extra formatie in het kader van de
gewichtenregeling (zie onderwijsachterstandenbeleid). Deze groep wordt dan
bekostigd als 0.9 leerling. De hiermee gemoeide kosten zijn opgenomen bij
het achterstandenbeleid.Wat mag het kosten?Tabel 1.30: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Eerste opvang onderwijs aan leerplichtige asielzoekers2,72,22,22,22,22,22,2Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen (ITS) heeft een aantal
keer met behulp van gegevens uit het Prima 1998/1999 en Prima 2000/2001 en
Prima 2002–2003 de onderwijspositie van asielzoekers in het basisonderwijs
in kaart gebracht. Op termijn wordt dit onderzoek opnieuw uitgevoerd.1.2.3.6 Informatievoorziening brede scholenWat willen we bereiken?Brede scholen zijn lokale initiatieven. Gemeenten, scholen en instellingen
beginnen aan brede scholen vanuit verschillende motieven, zoals het voorkomen
van achterstanden van kinderen en het bieden van een sluitende dagindeling
voor kinderen en hun ouders. Het doel van brede scholen is volgens de meeste
gemeenten het vergroten van de ontwikkelingskansen van kinderen. Naast deze
doelstelling is er een aantal andere doelstellingen waarvoor brede scholen
een instrument kunnen zijn. Gemeenten hebben bij de ontwikkeling van brede
scholen de regierol en zij kunnen hun eigen budgetten inzetten. Door gemeenten
is aangegeven dat er in 2010 ongeveer 1 200 brede scholen moeten zijn.Het doel van het rijksbeleid is dat betrokkenen bij brede scholen (bestuurders
en uitvoerders van gemeenten, scholen en instellingen) de benodigde
informatie kunnen vinden en krijgen over de ontwikkeling van brede scholen
in Nederland, en een beeld krijgen van de knelpunten en good practices rondom
deze ontwikkeling. Hiermee wordt aangesloten bij de Operatie Jong. Het formuleren
van streefwaarden en de daarbij komende onderzoekslasten, brengen ten opzichte
van het beschikbare budget voor informatievoorziening brede scholen, veel
kosten met zich mee. Daarom is voor dit beleid afgezien van het formuleren
van streefwaarden.Wat gaan we daarvoor doen?De Rijksoverheid zet onderzoeken uit en verspreidt de uitkomsten naar
gemeenten en scholen, onder andere via de website van de brede school (www.bredeschool.nl).
Hoeveel brede scholen er in Nederland komen, is afhankelijk van het beleid
van gemeenten, scholen en andere instellingen. In opdracht van OCW is een
evaluatiemodel ontwikkeld door en voor gemeenten. Zo wordt gestimuleerd dat
gemeenten hun eigen brede school onder de loep nemen. In 2005 start de derde
fase van het evaluatiemodel waarbij het model breed wordt verspreid. De website
www.bredeschool.nl is een belangrijk instrument bij het verspreiden van kennis
en het stimuleren van communicatie en informatie-uitwisseling tussen betrokken
partijen onderling.Wat mag het kosten?Tabel 1.31: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Informatievoorziening
brede scholen0,30,40,40,40,40,40,4Vanuit OCW wordt jaarlijks € 350 000 ingezet voor onderzoek
en (boven) lokale communicatie.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn 2004 wordt de website geëvalueerd. Daarnaast is de stuurgroep
brede scholen van plan om in 2004 alle producten van de stuurgroep te evalueren.1.2.3.7 Nederlands onderwijs in het buitenlandWat willen we bereiken?Voor kinderen van Nederlandse staatsburgers in het buitenland heeft de
minister van onderwijs formeel gesproken geen verantwoordelijkheid. Toch heeft
de Nederlandse overheid als doel kinderen van Nederlandse staatsburgers in
het buitenland bij terugkeer naar Nederland zo min mogelijk aansluitingsproblemen
te laten ondervinden in het onderwijs. Op deze wijze wordt de toegankelijkheid
van het onderwijs in Nederland voor deze kinderen gewaarborgd.Voor dit beleid is geen kwantitatieve streefwaarde geformuleerd. Uitgangspunt
is daar waar mogelijk voor Nederlandse kinderen in het buitenland een vorm
van Nederlands onderwijs mogelijk te maken.In het begin van 2002 volgden in totaal 10 219 leerlingen een vorm
van Nederlands onderwijs in het buitenland. Het gaat daarbij om leerlingen
aan Europese scholen (1 150), leerlingen aan internationale scholen die les krijgen in Nederlandse taal en cultuur (6 576) en leerlingen
die Nederlands onderwijs op afstand volgen (1 668). Daarnaast volgden
583 leerlingen Nederlands onderwijs aan defensiescholen (bekostigd door het
ministerie van defensie). Tot slot bezochten 251 leerlingen de Nederlandse
afdeling van het Lycée International te Saint-Germain-en-laye.Uit het rapport «Zoveel als mogelijk» van dr. P. Edelenbos
(2002) blijkt dat het Nederlandse taal en cultuuronderwijs een «waardevolle
en adequate voorziening voor een goede aansluiting op het onderwijs in Nederland»
is.Wat gaan we daarvoor doen?Om aansluitingsproblemen bij terugkeer te voorkomen geeft de overheid
een tegemoetkoming in de kosten van het Nederlands onderwijs in het buitenland
via de Stichting Nederlands Onderwijs in het Buitenland (NOB). De stichting
vervult drie hoofdtaken:• het ondersteunen en instandhouden van Nederlandse onderwijsvoorzieningen
in het buitenland;• het ondersteunen van de totstandkoming en de uitvoering van onderwijs
op afstand via schriftelijke, telefonische en elektronische media;• overige activiteiten met betrekking tot het beheer van Nederlands
onderwijs in het buitenland; dit betreft onder andere het Nederlandse aandeel
in de Europese scholen.Het onderwijs is gebaseerd op een door de stichting gehanteerd raamschoolplan
op grond van de Nederlandse onderwijswetgeving, dat door de Inspectie is goedgekeurd.Wat mag het kosten?Tabel 1.32: Beschikbare middelen (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Nederlands onderwijs in het buitenland12,413,213,213,213,413,413,4De financiële tegemoetkoming aan de stichting NOB is gebaseerd op
het aantal leerlingen dat door de stichting gesubsidieerd onderwijs volgt,
aangevuld met een vergoeding voor beheerstaken.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe onderwijsinspectie oefent op sobere wijze toezicht uit op de Nederlandse
onderwijsvoorzieningen in het buitenland en draagt zo bij aan een goede aansluiting
met het onderwijs in Nederland.1.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 1.33: Budgettaire gevolgen van beleid primair onderwijs (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen:7 275 9727 501 3247 483 5357 536 1197 614 4227 660 8447 703 374–Waarvan garanties30 000      Totale uitgaven (programma + apparaat)7 245 2337 503 5617 484 6647 537 2137 615 6387 662 0247 704 590Programma uitgaven:7 245 2337 497 6097 479 0857 532 0757 610 5027 656 8887 699 454        Toerusting5 694 4255 807 5725 823 9985 885 4595  921 5265 937 1775 961 882Personele vergoedingen4 757 7074 823 1154 835 3944 857 2414 884 2504 891 1684 912 175Materiële vergoedingen712 608718 332721 254721 195718 332720 823723 964ICT119 758140 219140 782141 290141 721142 332142 889Invoering lumpsumfinanciering35 79255 16957 70094 70098 70098 70098 700Invoering jaarverslag20050000000Schoolbegeleiding59 38363 82360 56962 73464 52470 15570 155Tussenschoolse opvang4 9544 0006 0006 00012 00012 00012 000Overig4 0232 4142 2992 2991 9991 9991 999        Kwaliteit13 97911 81513 89113 11711 15910 64910 594Aanpak zwakke scholen0000000Vergroten kwaliteitszorg666666666666666666666Schooltijden0000000Kerndoelen0000000Verbreding techniek in het basisonderwijs090000000Cultuur en school07501 8001 8001 05000Innovatiein het primair
onderwijs02 0004 0003 000000Vergroten zwemvaardigheid5 2554 6492 2454 2454 5384 5384 538Overig8 0582 8505 1803 4064 9055 4455 390        Toegankelijkheid1 536 8291 569 1661 524 5241 504 2341 528 4371 540 5441 556 435Onderwijsachterstandenbeleid597 221586 254506 516463 462470 865471 025471 652WSNS: onderwijs aan
leerlingen met een specifieke zorgbehoefte320 919326 364324 559325 656326 441327 355328 419Onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornis595 700632 249654 089669 736685 604696 637710 835Veiligheidop school0015 00021 00021 00021 00021 000Eerste opvang onderwijs aan leerplichtige asielzoekers2 7082 1862 1862 1862 1862 1862 186Informatievoorziening
brede scholen309350350350350350350Nederlands onderwijs in het buitenland12 37113 18613 24713 26713 41413 41413 416Overig7 6018 5778 5778 5778 5778 5778 577        Programma uitgaven overig033 12929 46629 69531 06631 07131 223IBG011 9538 8559 56811 23811 24311 243CFI021 17620 61120 12719 82819 82819 980        Voorcalculatorische uitdelingen075 92787 20699 570118 314137 447139 320Apparaatsuitgaven05 9525 5795 1385 1365 1365 136Ontvangsten28 41735 33320 13320 13320 13320 13320 133Ten opzichte van de vorige begroting en het departementaal jaarverslag
2003 zijn bepaalde instrumenten verschoven van doelstelling. De belangrijkste
verschuiving betreft «formatie toekenning onderbouw» (groepsgrootte).
Omdat de laatste stap groepsgrootteverkleining is gezet en de middelen nu
ook ingezet mogen worden voor de bovenbouw, zijn deze middelen nu opgenomen
onder toerusting (personele vergoedingen) en niet meer onder kwaliteit.Tabel 1.34: Ingeschreven leerlingen op teldatum 1 oktober
in het primair onderwijs (x 1 000) 2003200420052006200720082009Basisonderwijs1 547,61 552,71 556,81 562,01 567,31 575,21 576,0Speciaal basisonderwijs51,550,750,949,450,247,647,0(Voortgezet) speciaal onderwijs54,657,058,760,761,863,765,0Primair onderwijs1 653,71 660,31 666,41 672,01 679,21 686,61 688,0Bron: ReferentieramingTabel 1.35: (Gesaldeerde) uitgaven per leerling, vanaf 2004 in
constante prijzen, niveau gemiddeld 2004, excl. IBG, CFI en apparaatskosten)
(x € 1 000) 2003200420052006200720082009Basisonderwijs3,93,93,93,93,93,93,9Speciaal basisonderwijs8,28,58,28,48,28,58,6(Voortgezet) speciaal onderwijs14,315,315,615,615,715,515,6Primair onderwijs4,44,54,54,54,54,54,51.4 BudgetflexibiliteitTabel 1.36: Budgetflexibiliteit artikel
1 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 7 484 664 7 537 213 7 615 638 7 662 024 7 704 5902.Waarvan apparaatsuitgaven 5 579 5 138 5 136 5 136 5 1363.dus programma-uitgaven 7 479 085 7 532 075 7 610 502 7 656 888 7 699 454–waarvan IBG 8 850 9 568 11 238 11 243 11 243–waarvan CFI 20 611 20 127 19 828 19 828 19 980           Programmauitgaven excl. IBG en CFI 7 449 624 7 502 380 7 579 436 7 625 817 7 668 231           4.Reguliere bekostiging (=wettelijk
vastgelegd)98,0%7 300 41897,6%7 323 57297,5%7 392 91897,5%7 438 88897,6%7 481 0105.Beïnvloedbaar budget2,0%149 2012,4%178 8082,5%186 5182,5%186 9292,5%187 221Waarvan op 1 januari van jaar t          6.Juridisch verplicht0,2%12 0130,1%6 5820,0%2 7850,0%2 2260,0%1 3567.Complementair noodzakelijk/bestuurlijk
gebonden (niet juridisch verplicht)1,9%137 0492,4%172 1772,5%182 2072,5%182 3672,4%182 4808.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,0%1390,0%490,0%1 5260,0%2 3360,0%3 3859.Totaal100%7 449 624100%7 502 380100%7 579 436100%7 625 817100%7 668 2313. VOORTGEZET ONDERWIJS3.0 Algemene beleidsdoelstellingInleidingHet voortgezet onderwijs omvat het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo), het hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo), het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs (vmbo) en het praktijkonderwijs (pro).Doelstelling voHet voortgezet onderwijs bereidt de leerlingen voor op het behalen van
een zo hoog mogelijk diploma ten behoeve van vervolgopleidingen of de arbeidsmarkt.
Daarbij is de ambitie recht te doen aan verschillen tussen leerlingen, in
talenten en wensen en hen aan te sporen het beste uit zichzelf te halen. Het
draagt bij aan de vorming en persoonlijke ontplooiing van de leerlingen en
versterkt hun oriëntatie op de samenleving, zodat ze een volwaardige
plaats in de samenleving kunnen behalen.Het onderwijspersoneel is de eerst aangewezene om hieraan vorm te geven.
De minister van OCW is verantwoordelijk voor adequate regelgeving, bekostiging
en het goed en doelmatig functioneren van het stelsel van voortgezet onderwijs.
Bij dit laatste aspect komt het handhaven van de kwaliteit van het onderwijs
nadrukkelijk in beeld. De overheid stelt kaders voor de kwaliteit, toegankelijkheid
en doelmatigheid van het onderwijs. Binnen die kaders worden scholen zoveel
mogelijk vrij gelaten keuzes te maken in de vormgeving van het onderwijs om
het beste uit de leerling te halen. Die keuzen moeten wel worden verantwoord
naar betrokkenen: met name ouders, leerlingen, personeel en inspectie.3.1 Stelsel voortgezet onderwijs3.1.1 StelselHet overgrote deel van de jongeren in het voortgezet onderwijs bevindt
zich in de leeftijdsgroep van 12 tot en met 18 jaar. Bijna alle leerlingen
die in het eerste jaar het voortgezet onderwijs instromen komen uit het basisonderwijs.
Na twee jaar vervolgen zij hun opleiding op het vwo, het havo of het vmbo.
Circa 60% gaat naar het vmbo, 40% gaat naar het havo en het vwo. Na het behalen
van hun diploma stromen de leerlingen door naar een vorm van vervolgonderwijs.
De leerlingen in het vmbo stromen grotendeels (bijna 80%) door naar het mbo.
Van de havo/vwo-leerlingen stroomt bijna 90% door naar het hoger onderwijs.Figuur 3.1: Leerlingenstromen voortgezet onderwijsUit bovenstaand figuur blijkt dat het voortgezet onderwijs fungeert als
een «rangeerterrein» tussen enerzijds het basisonderwijs en anderzijds
het middelbaar, hoger beroeps- en wetenschappelijk onderwijs.De getallen in het schema geven percentages leerlingen aan en zijn gecorrigeerd
voor indirecte leerlingstromen. Vanuit het basisonderwijs (100%) stroomt 95%
naar de vo basisvorming. Uit de basisvorming stroomt 37% (=35/95) naar het
havo en vwo en 60% (57/95) stroomt naar het vmbo. Met de 3% uitstroom vormt
dat dan weer 95% (=35+57+3).De leerlingenstromen in het 3e t/m 6e leerjaar havo/vwo laten het volgende
zien:– De instroom in het 3e t/m 6e leerjaar havo/vwo: 35% van de leerlingen uit de basisvorming gaat naar het 3e leerjaar havo/vwo 3% van de leerlingen komt uit het vmbo (leerjaar 3 en 4)– De uitstroom uit het het 3e t/m 6e leerjaar havo/vwo: 34% gaat naar het hoger onderwijs 2% gaat naar het mbo 2% stroomt het onderwijs uitUit het havo en vwo stroomt 89% {=34/(35+3)} naar het hoger onderwijs
door.De doorstroom van havo en vwo leerlingen naar het hoger
onderwijsHet aantal leerlingen met een «natuur»-profiel, dat kiest
voor een niet-technische vervolgopleiding in het hoger onderwijs, is groter
dan het aantal leerlingen met een «maatschappij»-profiel dat alsnog
voor een technische studie kiest. Om de keuze voor een bètastudie in
het hoger onderwijs te bevorderen, is het dus van belang dat de keuze voor
een natuurprofiel op het havo en vwo wordt gestimuleerd.Figuur 3.2: Doorstroom vanuit havo/vwo naar hbo/wo, onderverdeeld
naar maatschappij en techniekLeeswijzerEr zijn bijna 8000 leerlingen met een «natuur»-profiel die
naar het hbo gaan. Van deze groep kiest bijna 6000 leerlingen voor een techniek
studie.Omschrijving legenda:vwo/havo «natuur»: vwo/havo «natuur en techniek»
en »natuur en gezondheid»vwo/havo «mij»: vwo/havo «economie en maatschappij»
en «cultuur en maatschappij»«hbo mij»: de hbo-richtingen: onderwijs, gedrag & maatschappij,
taal & cultuur«hbo techniek»: de hbo-richtingen: techniek, gezondheid en
groen onderwijs«wo mij» : de wo-richtingen: economie, recht, gedrag &
maatschappij, taal &cultuur«wo techniek»: de wo-richtingen: natuur, techniek, gezondheid
en groen onderwijsFinancieringsstromenDe bekostiging van de personele en materiële uitgaven geschiedt op
grond van de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO). Voor de personele bekostiging
zijn daarnaast ook onder andere het Formatiebesluit WVO en het bekostigingsbesluit
van kracht.Veruit het grootste deel van de middelen, die het Rijk verstrekt aan de
scholen, is bestemd voor de reguliere personele en materiële uitgaven.Figuur 3.3: Financieringsstromen (cijfers 2005 in miljoenen)KerncijfersIn de volgende tabel staan op regel 1 de aantallen ingeschreven leerlingen.
Onder andere op basis hiervan zijn de aantallen normatieve fte's berekend
(regel 2). Op de regels 3, 4 en 5 zijn respectievelijk de aantallen geslaagden,
uitvallers en zittenblijvers opgenomen, waarbij de laatst bekende percentages
uit 2002 de basis vormen.Op regel 6 zijn de meerjarige uitgaven in het voortgezet onderwijs verwerkt
(zie ook tabel 3.4: budgettaire gevolgen van beleid).Tenslotte op de regels 7 en 8 het aantal scholen en het gemiddeld aantal
leerlingen per school.Tabel 3.1: Kerncijfers voortgezet onderwijs 20032004200520062007200820091.Totaal aantal ingeschreven leerlingen*884 072892 574897 842899 292897 050891 967886 0502.Totaal aantal normatieve fte's72 87374 11974 56875 11275 52575 45375 1163.Aantallen geslaagden (**)151 618153 076153 980154 229153 844152 972151 9584.Aantallen uitvallers (**)27 93728 20528 37228 41828 34728 18627 9995.Aantallen zittenblijvers (**)47 29847 75348 03548 11247 99247 72047 4046.Uitgaven (zie tabel 3.4)5 125 3275 249 4425 361 8555 459 1855 498 8475 493 6215 468 2857.Totaal aantal scholen6756626546516506506508.Gemiddeld aantal leerlingen per school
***1 3101 3471 3721 3811 3801 3721 363* Waarvan vanaf 2003/2004 circa 3% cumi's.** Bron: aantallen zijn op basis van de onderwijsmatrix 2002; toelichting:– geslaagden: inclusief groen onderwijs– uitvallers: uitval is uitstroom zonder diploma (exclusief pro
omdat die leerlingen geen diploma kunnen halen en inclusief groen onderwijs)– zittenblijvers: leerlingen die terugkeren in hetzelfde jaar van
dezelfde schoolsoort of een «lagere»vorm van onderwijs.*** Het gemiddelde aantal leerlingen per vestiging in 2003: 703 (incl.
zelfstandige vestigingen praktijkonderwijs). Een school kan uit meerdere vestigingen
bestaan (in 2003 gemiddeld 1,9).Hiermee wordt de kern van het onderwijs weergegeven: na de leerlingentelling
volgt het vaststellen van de formatieomvang en bekostiging van de scholen.
Na 4 jaar (vmbo), 5 jaar (havo) en 6 jaar (vwo) halen de leerlingen hun diploma's
voortgezet onderwijs. De leerlingen praktijkonderwijs worden voorbereid op
een plaats op de arbeidsmarkt.3.1.2 Besturing voortgezet onderwijsIn het najaar van 2003 is het traject gestart gericht op het tot stand
komen van een meerjarig beleidsplan voor het voortgezet onderwijs (Koers VO).
Er is gesproken over de toekomst van het voortgezet onderwijs met scholen,
betrokkenen bij het onderwijs en het georganiseerde veld aan de hand van verschillende
thema's die aansluiten bij de prioriteiten 2004–2007 uit het hoofdlijnenakkoord.In juni 2004 heeft de Kamer het Koersdocument ontvangen. Hierin wordt
gereageerd op de opbrengst van de interactieve gesprekken en letterlijk «de
koers» voor de komende jaren uitgezet.Uit de bovengenoemde gesprekken komt een breed gedeeld beeld naar voren:
de leerling vindt het onderwijs saai en de school heeft onvoldoende kracht
en mogelijkheden hier verandering in aan te brengen. De opgave aan het voortgezet
onderwijs als geheel is dan ook om onderwijs boeiend te maken en de school
de kracht en de mogelijkheden te geven dit in te vullen. Dit onder het motto
van Koers VO: «De leerling geboeid, de school ontketend».De schoolorganisatie is het best in staat om invulling te geven aan uitdagend
en boeiend onderwijs, waarin de verschillen van de leerlingen centraal staan
en de leerlingen zich op alle fronten kunnen ontplooien.De Rijksoverheid stelt de kaders waarbinnen de school opereert vanuit
de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit, de toegankelijkheid en de doelmatigheid
van het onderwijs. De kaders hebben betrekking op de curricula en exameneisen,
op de onderwijstijd, op de bevoegdheden/bekwaamheden van het personeel, op
de spreiding van de onderwijsvoorzieningen en op de hoogte van de budgetten.
Bij het stellen van die kaders wordt ook een vloeiende overgang
tussen basis-, voorgezet en vervolgonderwijs beoogd. Tevens is daarbij aandacht
voor de zorgleerlingen en de veiligheid.Autonomie voor de school en de daarmee gepaard gaande deregulering door
de Rijksoverheid, vraagt om een goed systeem van toezicht en rekenschap. Immers:
naarmate scholen meer ruimte krijgen om keuzes te maken (binnen kaders welis-waar),
is het nodig dat de verantwoording over de gemaakte keuzes transparanter wordt.
De positie van personeel en ouders, maar ook van andere actoren rond de school,
heeft versterking nodig. De Rijksoverheid trekt zich dit aan. Aan de ene kant
vindt toezicht plaats op schoolniveau (Inspectie, public accountant). In aanvulling
hierop is in «Koers VO» duidelijk neergezet dat een door de school
vormgegeven wijze van horizontaal toezicht en verantwoording nodig is. De
school moet duidelijk maken wat haar specifieke doelen zijn, wat ze gaat ondernemen
om die doelen te bereiken, hoe ze mensen en middelen inzet en welke resultaten
ze hierbij boekt. Een systeem van kwaliteitszorg is hierbij onontbeerlijk.Aan de andere kant vindt toezicht plaats op het functioneren van het stelsel,
via het Onderwijsjaarverslag van de Inspectie, via het werk van de departementale
Audit Dienst en via de CFI die toeziet op de kwaliteit van de jaarrekeningen.De sector voortgezet onderwijs moet goed georganiseerd worden. Om te beginnen
om namens de scholen het gesprek met de overheid te voeren over kaders; daarnaast
om de kwaliteitszorg van de scholen krachtig te bevorderen en zorg te dragen
voor een sector waarbinnen goed onderwijsbestuur leidraad is. Verantwoording
moet leiden tot verbetering in de school. Naast schoolgebonden thema's horen
ook Europese en politiek-maatschappelijke thema's thuis op de innovatieagenda
van de sector.3.1.2.1 Minder regels/administratieve lastenVoortgezet onderwijs streeft ernaar de regeldruk en de administratieve
lasten voor scholen te verminderen. Diverse wetgevingstrajecten, zoals de
modernisering van de bekostiging en vermindering van informatieverstrekking
aan de inspectie, dragen hiertoe bij. Ook de thema's in Koers VO zijn gericht
op het scheppen van ruimte voor scholen.Vermindering van regeldruk en administratieve lasten vindt niet alleen
plaats door aanpassingen in de wetgeving, maar ook op het niveau van de lagere
regelgeving (beleidsregels en ministeriële regelingen). Op verschillende
manieren wordt deze regelgeving voor scholen minder belastend gemaakt.• Nieuwe regelingen, inclusief de daarin opgenomen verplichtingen,
worden tot een noodzakelijk minimum beperkt. In de afgelopen jaren is het
jaarlijkse aantal publicaties in het Gele Katern reeds verminderd en er wordt
naar gestreefd deze lijn door te zetten.• Bestaande regelgeving die nog steeds van kracht is, wordt doorgelicht
en ingetrokken indien zij geen functie meer vervult.• De wijze waarop regelingen en beleidsregels aan scholen worden
aangeboden wordt verbeterd. Dit betreft de redactie van de regels, die zodanig
moet zijn dat rechten, plichten en procedures duidelijk zijn, en de toegang
tot de regelgeving, waarin ict een belangrijke rol moet gaan spelen.Naast wet- en regelgeving van OCW is ook de regelgeving van andere overheidsinstanties
die op scholen van toepassing is een aandachtspunt. De verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit van die regelgeving ligt niet bij OCW. Wel worden er contacten
aangeknoopt met andere overheidsinstanties, indien hun regelgeving specifieke
knelpunten voor het onderwijs met zich meebrengt, zoals bijvoorbeeld met de
arbowetgeving het geval is.In 2004 is er een onderzoek uitgevoerd over de regeldruk die scholen ondervinden.
In dit onderzoek zijn constateringen gedaan over de potentiële regeldruk
(hoeveel regels zijn op scholen van toepassing), gepercipieerde regeldruk
(welke regels zijn in de ogen van de scholen belastend) en de feitelijke regeldruk
(wat zijn de administratieve lasten van scholen). De uitkomsten van het onderzoek
kunnen richting geven aan de bovengenoemde acties.Ten aanzien van de feitelijke regeldruk is een duidelijk kwantitatief
doel gesteld: voor 2007 moet de regeldruk met een kwart1 zijn verminderd. Het bovengenoemde onderzoek dient hiervoor als nulmeting.
De kamer wordt jaarlijks op de hoogte gesteld van de vorderingen over vermindering
van de regeldruk.3.1.2.2 Rekenschap en accountability, toezicht en controlWat willen we bereiken?De scholen krijgen meer ruimte om hun opdracht beter te kunnen uitvoeren:1. de sector in positie brengen en versterken horizontaal/intern toezicht;2. optimaliseren van verticaal/extern toezicht en verantwoording;3. sturing op hoofdlijnen.Deze doelen versterken elkaar. Centrale sturing op hoofdlijnen geeft de
sector ruimte voor eigen verantwoordelijkheid. Autonome scholen dienen de
kwaliteit van hun onderwijs en van hun bedrijfsvoering goed op orde te hebben
en te houden. Extern toezicht en verantwoording blijven nodig maar moeten
meer dan nu proportioneel zijn ten opzichte van het horizontale interne toezicht
van de instellingen zelf.Wat gaan we daarvoor doen?Bij het versterken van het horizontale interne toezicht gaat het om het
volgende:• De sector stelt een gedragscode op over «goed onderwijs bestuur».
Dit bevat onderwerpen als de bevoegdheidsverdeling tussen bestuur en management,
het interne toezicht op bestuur en management en de interne verantwoording.
De ontwikkeling hiervan duurt maximaal 1,5 jaar en is uiterlijk in 2006 gereed.• Besturen-, ouderorganisaties en schoolmanagers vo hebben de intentie
uitgesproken om voor 1 januari 2005 te komen tot landelijke afspraken
(gedragscode) over de beheersbaarheid en transparantie van de schoolkosten.
Wanneer partijen hier niet in slagen, wordt hiervoor wetgeving ontwikkeld.• Met de sector worden afspraken gemaakt over het toepassen van kwaliteitszorgsystemen
op een groeiend aantal scholen (zie ook 3.1.2.3).• Er komt een keuzemodel WMO/WOR. In 2005 wordt een interactief traject
gestart voor de vormgeving van het keuzemodel, zodat er in 2006 een wetsvoorstel
kan worden ingediend.• De WMO wordt uitgebreid met de verplichting tot het voeren van
overleg over de schoolkosten: wat zijn de totale schoolkosten, welke keuzes maakt de school hierin en welke maatregelen neemt de school
om de kosten te beheersen? Voorgesteld wordt de WMO hiertoe te wijzigen (zie
keuzemodel WMO/WOR hierboven).Bij het optimaliseren van toezicht en verantwoording gaat het er om de
toezichtactiviteiten vanuit de verschillende invalshoeken: kwaliteit onderwijs,
rechtmatigheid en doelmatigheid beter op elkaar af te stemmen en meer gericht
aan te wenden in die situaties waar het nodig is. Er wordt voor de sector
voortgezet onderwijs in 2005 gewerkt aan het versterken van de samenhang voor
het verticale toezicht in de sector. Dit betekent dat een nadere risicoanalyse
van deze sector wordt opgesteld, waarbij het onder meer gaat om risico's met
betrekking tot rechtmatigheid en de financiële situatie van de scholen.
Op basis van deze analyse zullen in overleg met de toezichtpartners (Inspectie
en Auditdienst) accenten worden vastgesteld in het toezicht. Daarbij komen
onderwerpen ter sprake als «onder de maat presterende» scholen,
risicoprofielen van scholen en welke bekostigingselementen gevoelig zijn voor
misbruik en oneigenlijk gebruik.Proportionaliteit van het toezicht geldt daarmee naar twee kanten. Minder
extern toezicht waar scholen hun eigen kwaliteiten afdoende controleren en
versterkt toezicht in die situaties waar indicaties voor problemen zijn.Met de Inspectie en de Auditdienst worden afspraken gemaakt over de samenhang
tussen de afzonderlijke toezichthoudende werkzaamheden, zodat er een geïntegreerd
toezicht ontstaat.In aansluiting daarop wordt de wet- en regelgeving verbeterd en verminderd
(of gebundeld), waardoor deze toegankelijker en overzichtelijker is voor de
sector voortgezet onderwijs. Sluitstuk is de handhaving van de regels en een
passende vormgeving van het sanctiebeleid als regels worden overtreden.Wat mag het kosten?Het meer geïntegreerd laten functioneren van de verschillende toezichtketens
geschiedt met de inzet van de reeds beschikbare menskracht bij de Inspectie
en bij OCW door de departementale Auditdienst (bestuursdepartement en CFI).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe gedragscode «schoolkosten» is voorzien per eind 2004. De
gedragscode goed onderwijsbestuur en de aanpassing van het toezicht van de
inspectie per eind 2005.De Inspectie en de Auditdienst rapporteren jaarlijks over het functioneren
van kwaliteitszorg en van de financiële verantwoording. Eind 2004 verschijnt
een eerste evaluatie van het inspectietoezicht. Mede naar aanleiding van dat
rapport wordt bekeken hoe verdere externe evaluatie vorm krijgt.Het aanpassen van de medezeggenschap is voorzien eind 2006.3.1.2.3 KwaliteitszorgWat willen we bereiken?Bij de grotere ruimte zoals beschreven in Koers VO, passen ook instrumenten
voor zelfsturing op het niveau van de school. Één daarvan is
een goed functionerende kwaliteitszorg bij de scholen. Volgens de inspectie
beschikte in 2003 ruim een derde van de scholen over een volwaardig stelsel
van kwaliteitszorg. De helft van de scholen werkt aan zelfevaluatie met behulp
van metingen en adequate instrumenten.De doelstelling is er op gericht dat in 2008 90% van de scholen over een
volwaardig kwaliteitszorgsysteem beschikt.Wat gaan we daarvoor doen?Vanaf 2000 is de introductie van kwaliteitszorg op scholen begeleid en
gestimuleerd door het Q-5 project. Volgens plan loopt het Q-5 project in 2005
af.Het Q-5 project heeft aan zijn doelstellingen voldaan wat betreft het
verspreiden van kennis over kwaliteitszorg bij scholen. De noodzaak van kwaliteitszorg
wordt ingezien, maar de uitvoering voldoet niet voldoende aan de criteria
die de Inspectie er voor aanlegt (Onderwijsverslag 2003).Externe evaluatie van het inspectietoezicht en verdere monitoring door
het Q-5 project moet in najaar 2004 nog verdere duidelijkheid geven over de
invoering.De kernactiviteiten van het Q-5 project dat in 2005 afloopt worden, na
afstemming met betrokken organisaties van schoolbesturen en schoolmanagers,
voortgezet in nauwe samenwerking met het ISIS-project, waar de ondersteuning
van de scholing schoolmanagers wordt verzorgd.Gelijktijdig is de inzet om met schoolmanagers vo een bestuurlijke afspraak
te maken dat zij met hun leden zorg dragen voor een jaarlijkse verhoging met
15% van de scholen die over adequate kwaliteitszorg beschikken.Wat mag het kosten?Voor de voortzetting van kernactiviteiten uit het Q-5 project is jaarlijks
een bedrag van € 0,3 miljoen gereserveerd.3.1.2.4 Informatiebeleid en de invoering van het onderwijsnummerWat willen we bereiken?Het informatiebeleid is gericht op het verkrijgen van gegevens over het
stelsel en over individuele scholen. De laatste gegevens zijn bedoeld om scholen
te ondersteunen in het verbeteren van hun prestaties (benchmarking) en te
kunnen waarschuwen als ze in de gevarenzone komen (onderpresterende scholen).Een belangrijke ontwikkeling in het informatiebeleid is de invoering van
het onderwijsnummer. Door de invoering van de Wet op het onderwijsnummer (Stb.
482, 2002) bereiken we vanaf 2005 het volgende:• Zeer nauwkeurige leerlingentelling, koppelen aan het sofi-nummer,
vergroten van de rechtmatigheid van de bekostiging.• Het verminderen van uitvoeringslasten bij de scholen. Door de leveringen
op individueel niveau kunnen, op termijn, zeker 15 separate bevragingen «op
geaggregeerd niveau» aan de school komen te vervallen (het eerste jaar
na invoering van het onderwijsnummer circa 30% en het daaropvolgende jaar
60%, de rest later). Verder biedt de elektronische wijze van uitwisselen van
individuele leerlingengegevens met de IB-Groep nieuwe mogelijkheden. Zo wordt
door de IB-Groep aan de school informatie – afkomstig uit het GBA –
verstrekt per aan de school ingeschreven leerling. De school kan die gegevens
gebruiken als bewijsvoering bij de opgave voor het bekostigen van cumi-leerlingen.• Het verkrijgen van betere beleidsinformatie.• Door het verzamelen en registreren van gegevens op individueel
leerlingenniveau ontstaat een gegevensverzameling waaruit beleidsinformatie
is te genereren. Dit geldt niet alleen voor het departement maar ook voor
de scholen. OCW stelt deze informatie onder meer via het instrument «Onderwijs
in cijfers» aan scholen beschikbaar.Wat gaan we daarvoor doen?De invoering van de Wet op het onderwijsnummer is in het voortgezet onderwijs
in volle gang. In het schooljaar 2005/2006 is de bekostiging van alle scholen
gebaseerd op individuele leerlingengegevens (teldatum 1-10-2004). Tot dat
moment wordt extra aandacht besteed aan de scholen waar de elektronische gegevenslevering
nog niet naar wens verloopt, zodat dit alsnog volgens de voorschriften gaat
gebeuren.Wat mag het kosten?De meeste kosten voor de implementatie van de Wet op het onderwijsnummer
aan de kant van de scholen en het departement zijn al gemaakt in 2003 en eerdere
jaren. Zie verder de begroting van artikel 21 voor de invoering van het onderwijsnummer.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekEind 2005 vindt een evaluatie plaats van de resultaten van de invoering
van de Wet op het onderwijsnummer binnen de sector voortgezet onderwijs. De
minister informeert de Kamer hierover.3.1.2.5 Infrastructuur, criteria voor stichting en verplaatsing
van scholenWat willen we bereiken?Het beleid is gericht op een evenwichtig stelsel van voorzieningen (scholen),
dat voorziet in door ouders verlangd onderwijs en wel binnen een redelijke
afstand (in het algemeen tot op 12 kilometer fietsafstand).Wat gaan we daarvoor doen?De doelstelling is meer ruimte voor de scholen en wordt voor 2005 bereikt
via aanpassing van de toetsingskaders en eventueel de Wet op het voortgezet
onderwijs (artikelen 65 t/m 75).Bij de bespreking van de notitie over grotere planningsvrijheid op 17 december
2003 is aan de Tweede Kamer een nadere uitwerking toegezegd. Op basis van
die uitwerkingsnotitie voorzieningenplanning en de bespreking daarvan in de
Kamer, worden wijzigingen in de regelgeving voorbereid (indiening bij de Kamer
najaar 2005/voorjaar 2006).In afwachting van de uitwerkingsnotitie worden de huidige toetsingkaders
ex artikel 65 en 75 van de wet niet ingrijpend gewijzigd. Wel worden onduidelijkheden
of mogelijke knelpunten verholpen die door scholen, besturenorganisaties of
departement worden ervaren, indien passend binnen de hoofdlijnen van het kabinetsbeleid.
Ook wordt de krachtige ondersteuning van de regionale arrangementen voortgezet,
die al vooruit mogen lopen op de grotere planningsvrijheid.Wat mag het kosten?Voor de ondersteuning van regionale arrangementen is in 2005 een budget
van € 0,5 miljoen uitgetrokken.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet onderzoek van de lopende regionale arrangementen heeft aangetoond
dat het een bruikbaar instrument is, vooruitlopend op wijziging van de regelgeving
(zie de brieven van 10 juli 2003 en 26 januari 2004 aan de Kamer).3.2 Operationele doelstellingen3.2.1 Toerusting3.2.1.1 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid voortgezet onderwijsWat willen we bereiken?De OCW-brede doelstellingen van het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
worden beschreven in artikel 9 en de overzichtsconstructie arbeidsmarkt- en
personeelsbeleid. In deze paragraaf over het voortgezet onderwijs worden de
maatregelen kort weergegeven. Bij de uitwerking in operationele doelstellingen
is aangesloten bij de indeling van «Een goed werkende
onderwijsarbeidsmarkt; beleidsplan onderwijspersoneel» dat in juni 2004 naar de Kamer is gestuurd. De voor het voortgezet
onderwijs meest relevante streefwaarden uit dit beleidsplan zijn:• In 2007 is het verwachte tekort aan onderwijspersoneel in het primair
en voortgezet onderwijs gedaald van 10 400 naar circa 2 200 volledige
banen.• In 2007 is de onderwijsarbeidsmarkt in alle regio's in evenwicht.• In 2007 is het aantal leraren jonger dan 30 jaar, dat het onderwijs
weer heeft verlaten, met 10% gedaald.• In 2007 hebben alle onderwijsinstellingen een meerjarige personeelsplanning
en een plan van aanpak, gericht op de personeelsvoorziening op de lange termijn
en gebaseerd op een visie op de onderwijskundige inrichting.• In 2007 zijn er voor alle onderwijsberoepen door het veld gelegitimeerde
en actuele competentieprofielen, die zijn vertaald in bekwaamheidseisen. Elk
personeelslid dat werkzaamheden verricht waarvoor bekwaamheidseisen zijn vastgesteld,
beschikt in 2007 over een bekwaamheidsdossier.• In 2007 beschikken de opleidingsinstituten en onderwijsinstellingen
over instrumenten op basis waarvan elke (toekomstige) beroepsbeoefenaar kan
aantonen over welke competenties hij/zij beschikt.• In 2007 heeft iedere onderwijsinstelling een infrastructuur voor
opleiden en begeleiden in de school, als onderdeel van het integraal personeelsbeleid
en heeft iedere onderwijsinstelling afspraken met opleidingen voor onderwijspersoneel
over de taak- en verantwoordelijkheidsverdeling bij opleiden in de school.• Per 2006 zijn er criteria vastgesteld waaraan onderwijsinstellingen
moeten voldoen als zij als leerbedrijf willen worden erkend en is er een bekostigingssystematiek
voor erkende leerbedrijven (scholen die «opleiden in de school»).Wat gaan we daarvoor doen?Scholen krijgen meer mogelijkheden het onderwijs anders in te richten.
Eigen professionele keuzes staan hierbij voorop. Door hiervoor meer ruimte
te bieden, worden scholen beter in staat gesteld om het personeelsbeleid in
dienst te stellen van het schoolbeleid. Ook kan hiermee de werkdruk van onderwijzend
en directiepersoneel worden verminderd. Het gaat hierbij om het inzetten van
extra ondersteunend personeel maar ook om scholing en begeleiding van nieuw
en zittend personeel en maatregelen gericht op verbreding van de inzetbaarheid
van (nieuw en zittend) onderwijspersoneel. Verder wordt de samenwerking tussen
scholen en opleidingen voor onderwijspersoneel verbeterd en wordt de samenwerking
in de regio's verbeterd.De algemene beleidsdoelstelling is uitgewerkt in drie operationele doelstellingen:1. Versterken arbeidsmarktpositie van het (voortgezet) onderwijs en betereafstemming
in de regio met maatregelen zoals:• betere afstemming van aanbod en vraag in de regio via convenanten;• verbeteren van de concurrentiepositie van het onderwijs in de primaire
en secundaire arbeidsvoorwaarden;• verhogen van de arbeidsparticipatie via maatregelen gericht op
het bevorderen van langer doorwerken en voorkomen van ziekteverzuim.2. De onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatie, waarbij
wordt ingezet op:• stimuleren van modern integraal personeelsbeleid en modernisering
arbeidsorganisatie;• maatregelen gericht op het bijhouden van de bekwaamheid in een
bekwaamheidsdossier en daarbij passende opleidingen;• zij-instroom in het beroep.3. Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en het opleidingsstelsel,
met als maatregelen onder meer:• bevorderen van opleiden in de school;• trajecten erkenning van verworven competenties;• leraren in opleiding (lio's).Wat mag het kosten?Voor het overzicht van de kosten en voor een meer uitgebreide beschrijving
van de maatregelen wordt verwezen naar de overzichtsconstructie onderwijspersoneel.3.2.1.2 Decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenWat willen we bereiken?Scholen zijn verantwoordelijk voor het zo resultaatgericht en efficiënt
mogelijk uitoefenen van hun taak, namelijk het opleiden van leerlingen. De
verantwoordelijkheid die scholen dragen voor de bedrijfsvoering omvat tevens
de verantwoordelijkheid voor de arbeidsvoorwaarden. Op dit moment zijn de
primaire arbeidsvoorwaarden (de arbeidsduur, de ijkpunten van functiewaardering,
de algemene salarisontwikkelingen en de bovenwettelijke sociale zekerheid)
nog niet naar scholen gedecentraliseerd, de secundaire zijn dat wel.De arbeidsvoorwaarden (primair en secundair) zijn belangrijke randvoorwaarden
voor werkgevers om hun personeelsleden de omstandigheden te kunnen bieden
voor de optimale uitoefening van hun vak. Scholen moeten daarbij goed kunnen
inspelen op de situatie van de school en de sector. Dat levert voor de organiseerbaarheid
van het onderwijsproces en dus voor de leerling winst op. Meer maatwerk en
meer ruimte voor eigen keuzes vragen ook om passende flexibiliteit bij de
inzet van het personeel. Flexibiliteit in de vaststelling van de arbeidsvoorwaarden
dient dus ook zo laag mogelijk te liggen. Decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden
is dan een logische stap.Wat gaan we daarvoor doen?Decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden kan alleen als de sector aan
bepaalde voorwaarden voldoet. In 2004/2005 zal er voor gezorgd moeten worden
dat de sector voldoet aan de randvoorwaarden zoals het kabinet die heeft opgenomen
in het toetsingskader voor decentralisatie. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het standaardiseren van het proces, een structurele benchmark, een goede
beoordeling door gebruikers, een bekostiging die merendeels gestandaardiseerd
is, vrijheid van inrichting van het proces, een adequaat sanctiebeleid. Uiteindelijk
wordt de decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden uitgewerkt in een decentralisatieconvenant
van het Rijk met de sector en in wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs.
Uiterlijk in 2006 moet decentralisatie zijn beslag krijgen.Wat mag het kosten?Decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden kost geen extra geld, het gaat
er immers om dat onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden op een ander
niveau plaatsvinden.3.2.1.3 Vereenvoudiging bekostigingsmodelWat willen we bereiken?Doel is om met een transparanter bekostigingsmodel scholen in staat te
stellen meer planmatig te werken en het beleidsvoerend vermogen te versterken.
Op die manier wordt een bijdrage geleverd aan het algemene beleid van deregulering,
autonomievergroting en verlaging van de administratieve lasten.Wat gaan we daarvoor doen?Het pakket maatregelen is:• omzetten van bekostiging per schooljaar naar kalenderjaar;• afschaffen van de leerlingfluctuatiefactor;• afschaffen van de leeftijdscorrectie voor leraren bij het bepalen
van de gemiddelde personeelslast per school;• fors verminderen van het aantal parameters dat de bekostiging bepaalt:
in het kader van de bekostiging bestaat een bepaalde verhouding tussen het
aantal leerlingen en het aantal personeelsleden dat normatief wordt bekostigd.
Daarnaast kent de bekostiging een aantal opslagen op het normatief bepaalde
aantal personeelsleden. Het gaat onder meer om opslagen voor adv, senioren,
frictie en het schoolprofielbudget. Deze opslagen verdwijnen en worden opgenomen
in de basisverhouding tussen het aantal leerlingen en het aantal bekostigde
personeelsleden;• gelijktrekken van de basisformatie gerelateerd aan het aantal afdelingen
vbo;• gelijktrekken van de basisformatie voor atheneum en lyceum, al
dan niet in combinatie met havo en/of mavo;• opnemen van het nascholingbudget in de basisverhouding tussen het
aantal leerlingen en het aantal personeelsleden dat OCW bekostigt;• afschaffen van de groeiregeling praktijkonderwijs; deze is door
de omzetting naar bekostiging op kalenderjaar overbodig geworden.Het wetsvoorstel is inmiddels aanvaard door de Tweede Kamer. De geplande
ingangsdatum is 1 januari 2006.Wat mag het kosten?Schoolbesturen die door de vereenvoudiging van de bekostiging er op achteruit
gaan, worden via een overgangsregeling gecompenseerd. De middelen hiervoor
worden gevonden door een eenmalige korting bij schoolbesturen die door de
vereenvoudiging meer budget ontvangen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe vereenvoudiging moet leiden tot een kleiner aantal parameters en het
wegnemen van onredelijke en onbillijke elementen van het huidige bekostigingsstelsel.
De voorgenomen vereenvoudiging loopt vooruit op een meer fundamentele wijziging
van de bekostiging. Aan deze fundamentele wijziging gaat een discussie over
het stelsel vooraf. Volgt de besturingsrelatie Rijk-instellingen; de uitkomst
is nog niet bekend en zal wellicht haar beslag krijgen in het kader van Koers
VO.3.2.1.4 Lumpsum praktijkonderwijsWat willen we bereiken?Het streven is erop gericht om op 1 augustus 2006 de lumpsumbekostiging
vo voor het gehele praktijkonderwijs te realiseren. Hiermee wordt een periode
beëindigd waarin nog sprake is van twee bekostigingsstelsels in één
onderwijssector. Door de overgang naar lumpsumbekostiging komt er een einde
aan het rekenen met formatierekeneenheden en krijgen alle scholen voor praktijkonderwijs
de beschikking over één budget voor personeel en materieel.
De strikte scheiding tussen uitgaven voor personeel en materieel komt daarmee
te vervallen en de administratieve lastendruk wordt verder teruggedrongen.Met de invoering van de lumpsumbekostiging worden overbodige regels geschrapt
en de ruimte gecreëerd voor eigen beleid. Die vrijheid kan gebruikt worden
om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren en maatwerk te realiseren
dat past bij de unieke situatie van het praktijkonderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?Het ministerie van OCW, de onderwijs- en vakorganisaties, schoolmanagers
vo en de Vereniging Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs (LWP) overleggen
over het flankerend beleid en de overgang naar de reeds bestaande lumpsumbekostiging
vo. In de loop van 2004 moeten er duidelijke afspraken gemaakt zijn met behulp
waarvan de overgang naar lumpsumbekostiging met vertrouwen tegemoet gezien
kan worden. Het kader waarbinnen deze afspraken worden uitgewerkt ziet er
op hoofdlijnen als volgt uit:• Het budget voor personeel wordt uitgekeerd in geld in plaats van
fre's.• De scholen/besturen beslissen zelf waar zij het geld aan uitgeven:
personeel of materieel.• Het budget wordt per school berekend. Besturen beslissen samen
met de scholen over de verdeling van de beschikbare middelen over de scholen.• Na de overgang zijn verschillen tussen het oude en nieuwe bekostigingssysteem
onvermijdelijk. Sommige scholen zullen meer en andere scholen zullen minder
ontvangen. Om de scholen en besturen in de gelegenheid te stellen zich voor
te bereiden op deze herverdeeleffecten komt er een overgangsregeling.• Om een goede vergelijking tussen de declaratiebekostiging en de
lumpsumbekostiging mogelijk te maken en om de herverdeeleffecten per school
vast te stellen is het schooljaar 2004/2005 een meetjaar.• Om de zeggenschap van scholen ook op bovenschools niveau te waarborgen
zijn besturen met meer dan één school straks verplicht een gemeenschappelijke
medezeggenschapsraad in te stellen en alle betrokkenen goed te informeren.Meer keuzevrijheid betekent meer mogelijkheden en tegelijkertijd een grotere
verantwoordelijkheid. Van scholen en schoolbesturen wordt gevraagd de eigen
organisatie onder de loep te nemen en aan te passen waar zij dat noodzakelijk
vinden.De scholen worden tijdens de overgangsperiode regelmatig geïnformeerd
over de ontwikkelingen. Een aantal van de maatregelen wordt als algemene maatregel
van bestuur aan de Tweede Kamer aangeboden.Wat mag het kosten?Voor de overgang naar het nieuwe bekostigingssysteem is jaarlijks een
bedrag van € 1,3 miljoen gereserveerd. De inzet van deze middelen
is gericht op de versterking van het beleidsvoerende vermogen van de scholen
en schoolbesturen én voor instrumentontwikkeling.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe omzetting van de declaratiebekostiging naar een lumpsumbekostiging
voor het praktijkonderwijs zal nauwlettend worden gevolgd, mede tegen de achtergrond
van de ervaring bij de introductie van lumpsum in het voortgezet onderwijs.3.2.1.5 Decentralisatie vervangings- en wachtgelduitgavenWat willen we bereiken?Decentraliseren van de vervangings- en wachtgelduitgaven levert een bijdrage
aan de algemene doelstelling van deregulering, autonomievergroting van scholen
en het reduceren van administratieve lasten. In samenhang hiermee worden de
financiële bevoegdheden verruimd en prikkels tot terugdringen van het
ziekteverzuim vergroot. En daarmee loopt de vervangingsbehoefte terug. Tevens
worden scholen meer verantwoordelijk voor de financiële gevolgen van
het ontslag van personeelsleden, waarbij mogelijke financiële risico's
voor scholen een aandachtspunt is.Wat gaan we daarvoor doen?In aanvulling op het reeds bij de Tweede Kamer (sinds het voorjaar 2001)
liggende voorstel van wet tot decentralisatie van de vervangingsuitgaven en
bovenwettelijke wachtgelduitgaven (TK 27 744) wordt ook het wettelijk
deel van de wachtgelduitgaven voor het voortgezet onderwijs gedecentraliseerd.
Daartoe is in 2004 een nota van wijziging op dit wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer ingediend. Streefdatum voor invoering van de wijzigingen is 1 augustus
2005.Het oorspronkelijke wetsvoorstel heft de verplichte aansluiting van het
voortgezet onderwijs bij het Vervangingsfonds op. De nota van wijziging heft
de verplichte aansluiting van het voorgezet onderwijs bij het Participatiefonds
op. Als gevolg daarvan vervallen de verplichte premieafdracht en de instroomtoets
van het Participatiefonds. Hierdoor ontstaat een vermindering van de administratieve
lastendruk.Wat mag het kosten?De mogelijke financiële risico's voor scholen voor voortgezet onderwijs
bij de decentralisatie van de vervangingsuitgaven worden verkleind, doordat
scholen over een periode van drie jaar in totaal een bedrag ontvangen van € 13,8
miljoen voor een door hen zelf in te richten noodvoorziening.Daarnaast roepen de besturenorganisaties voortgezet onderwijs een vangnet
in het leven voor de gevolgen van de decentralisatie van de wachtgelduitgaven.
Het ministerie heeft voor vier jaar een bijdrage voor dat vangnet gereserveerd
van in totaal € 5,4 miljoen.De noodvoorziening en het vangnet zijn bedoeld voor het afdekken van extreme
risico's bij individuele schoolbesturen als gevolg van de decentralisatie
van de vervangings- en wachtgelduitgaven.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOCW zal, net als nu al het geval is, de vervangings- en wachtgeldontwikkelingen
op macroniveau blijven volgen. Daarnaast blijft specifiek aandacht uitgaan
naar schoolbesturen die financieel gezien onder zware druk staan.3.2.1.6 Materiële instandhoudingWat willen we bereiken?In het jaarverslag over 2003 valt te lezen dat de materiële bekostiging
als gevolg van diverse ontwikkelingen in het onderwijs onder druk is komen
te staan. Dit komt ook naar voren in de diverse gesprekken met het veld in
het kader van «Koers VO».Door de extra investering in de materiële bekostiging worden scholen
in staat gesteld opgelopen achterstanden in te lopen en kunnen vmbo-scholen
moderne apparatuur aanschaffen en adequate werkplekstructuren inrichten. Dit
komt de aantrekkelijkheid van het leraarschap ten goede, van het leren, motivatie,
vermindering uitval en aansluiting op de hedendaagse praktijk.Door de verantwoordelijkheid over te dragen van de gemeente naar het schoolbestuur
voor het onderhoud aan de buitenzijde en een gedeelte van het onderhoud aan
de binnenzijde, kunnen schoolbesturen slagvaardiger optreden met betrekking
tot de eigen huisvestingsituatie.Naast deze autonomievergroting betekent de overdracht een afname van administratieve
lasten, zodat schoolbesturen meer kunnen doen met de beschikbare budgetten.Wat gaan we daarvoor doen?Met ingang van 1 augustus 2005 wordt de materiële bekostiging verhoogd
zodat scholen extra kunnen investeren in inventaris, apparatuur en werkplekstructuren.
Hierbij komt een accent bij het vmbo te liggen.Daarnaast zal door middel van een wetswijziging de onderhoudsverantwoordelijkheid
van de gemeente naar de scholen worden overgedragen. In lijn met deze overdracht
van verantwoordelijkheden worden ook de betreffende middelen uit het gemeentefonds
aan de schoolbesturen overgedragen door middel van een verhoging van de materiële
bekostiging. Voor een verantwoorde invulling door schoolbesturen van deze
nieuwe huisvestingsverantwoordelijkheid wordt er naast de middelen uit het
gemeentefonds extra geïnvesteerd in de materiële bekostiging. Deze
extra investering is onder andere nodig als gevolg van de veranderende huisvestingseisen
die deze tijd stelt aan een modern en functioneel gebouw. Hierbij valt te
denken aan onderwijskundige ontwikkelingen en eisen op het gebied van bijvoorbeeld
milieu en veiligheid.Wat mag het kosten?Tabel 3.2: De materiële bekostiging wordt
met de volgende bedragen verhoogd (x € 1 miljoen) 200520062007 e.v.Achterstand materiële bekostiging,
met name vmbo6,014,014,0Apparatuur/werkplekstructuren vmbo2,84,79,4Overheveling huisvestingsverantwoordelijkheid
(overboeking gemeentefonds)24,424,424,4Overheveling huisvestingsverantwoordelijkheid(extra
investering)3,99,69,6Gedeeltelijke dekking veiligheidsplan
vo (zie brief aan Tweede Kamer nr. 16 521 d.d. 19-5-2004 voor de
totale dekking)  – 4,7Totaal verhoging materiële
bekostiging37,152,752,7Overigens is vanwege de budgettaire OCW-problematiek besloten alleen de
wettelijk verplichte prijsbijstelling over 2004 uit te keren. Bij het voortgezet
onderwijs vallen alleen de pro-scholen met declaratiebekosting hieronder (zie
ook de beleidsagenda).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekAan de hand van de jaarrekeningen van de schoolbesturen wordt jaarlijks
de financiële positie van het voortgezet onderwijs geschetst, waar het
materiële aspect deel vanuit maakt. Vervolgens besteedt het ministerie
specifiek aandacht aan besturen die in hun continuïteit bedreigd lijken
te worden.In 2007 zal de toereikendheid van specifiek de materiële bekostiging,
net als in 2002, geëvalueerd worden.3.2.2 Kwaliteit3.2.2.1 Onderbouw voortgezet onderwijsWat willen we bereiken?Centraal in de beleidsontwikkeling over de onderbouw van het voortgezet
onderwijs staat een andere bestuurlijke relatie tussen overheid en scholenveld
dan nu het geval is. Er is sprake van een proces waarin de rol- en verantwoordelijkheidsverdeling
tussen overheid en scholenveld wordt geherdefinieerd. Op deze manier worden
onderwijsprofessionals beter in staat gesteld maatwerk te realiseren voor
leerlingen.Per 1 augustus 2006 zal de verhouding tussen overheid en scholenveld zijn
vernieuwd. De overheid zal dan via kerndoelen en exameneisen globale kaders
stellen voor het programma dat scholen in de onderbouw aanbieden. De exameneisen
geven richting aan gedifferentieerde onderwijsprogramma's, terwijl de kerndoelen
het kader vormen voor de programma-inhoud die alle leerlingen in verschillende
programma's in de onderbouw van het voortgezet onderwijs aangeboden krijgen.
Het is vervolgens de verantwoordelijkheid van scholen om deze kaders in te
vullen in onderwijsprogramma's voor verschillende groepen leerlingen. Doel
hiervan is dat:• scholen voor hun leerlingen maatwerk kunnen realiseren;• scholen hun leerlingen zo goed mogelijk voorbereiden op de verschillende
stromen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?Medio juni 2004 heeft de Taakgroep vernieuwing basisvorming advies uitgebracht
over de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Dit advies is, in opdracht
van de minister van OCW (zie de brief van 14 oktober 2002, OCW-02–822),
in nauwe samenwerking met het onderwijsveld, opgesteld. Kern van het voorstel
van de Taakgroep is dat scholen meer ruimte krijgen in de inrichting van het
onderbouwprogramma, doordat de wettelijke kaders zich beperken tot kerndoelen
en bepalingen ten aanzien van kwaliteit. Daarmee wordt ruimte geboden voor
maatwerk en variëteit, zodat recht kan worden gedaan aan elke leerling
én aan de professionaliteit van onderwijspersoneel.Scholen krijgen meer ruimte om het onderbouwprogramma naar inzicht in
te richten. Dat leidt tot grotere variëteit en heeft gevolgen voor de
verantwoording door de school. Wanneer van de school maatwerk voor de leerling
verwacht wordt, betekent dat ook dat de kwaliteit van dat maatwerk betrokken
dient te worden bij de beoordeling van de school.In het najaar van 2004 zal een voorstel voor nieuwe wetgeving in procedure
worden gebracht, dat nieuwe kaders biedt, passend bij de in het eindadvies
van de Taakgroep geschetste lijn. Een algemene karakteristiek voor de onderbouw
geeft in de wettelijke bepalingen een richtsnoer voor de kwaliteit, terwijl
eveneens wettelijk vastgelegde kerndoelen de inhoudelijke basis bieden. Scholen
zijn zelf verantwoordelijk voor en dienen verantwoording af te leggen over
de professionele afwegingen ten aanzien van de wijze waarop zij deze kerndoelen
aanbieden en hoe zij de beschikbare tijd hiervoor inzetten.Scholen kunnen voor een periode van vier jaar ondersteuning krijgen bij
hun schoolontwikkeling in de onderbouw door een vanaf 2004 in te stellen slagvaardige
projectgroep, die bovendien mede zorg zal dragen voor een aantal randvoorwaardelijke
ontwikkelingen. Deze projectgroep is een tijdelijk intermediair orgaan met
als belangrijkste functies het stimuleren, coördineren, monitoren, communiceren
van bestaande initiatieven en het initiëren van en adviseren over nieuwe
stimuleringsactiviteiten voor schoolontwikkeling in de onderbouw in scholen.Het project flexibele leermiddelen, dat in 2003 is gestart, krijgt opvolging
waardoor verder gegaan kan worden met het laten ontwikkelen van een tweede
en mogelijk derde tranche flexibele leermiddelen. Hiervoor is gedurende drie
jaar (2003/2004, 2004/2005 en 2005/2006) jaarlijks € 1 miljoen beschikbaar,
waarbij is inbegrepen een tegemoetkoming in de kosten voor scholen om de aanschaf
van dit type leermiddelen te stimuleren. Ook voor het verder ontwikkelen van
instrumenten die een ononderbroken schoolloopbaan bevorderen (zoals leerlingvolgsystemen
en leerlingportfolio's) is gedurende deze drie jaren jaarlijks € 1
miljoen beschikbaar.Ten slotte wordt bekeken op welke wijze en onder welke condities inzetbaarheid
van onderwijspersoneel in bredere leergebieden gestimuleerd kan worden.Het streven is dat alle leerlingen in het voortgezet onderwijs vanaf 1 augustus
2006 in de onderbouw onderwijs krijgen aangeboden waarin een actueel, realistisch
en in samenhang te realiseren pakket kerndoelen de leidraad vormt voor het
voor alle leerlingen verplichte onderwijsprogramma en de exameneisen
aan de scholen richting geven voor de inrichting van hun programma's. De scholen
zijn verantwoordelijk voor de onderwijsprogramma's.Inmiddels is artikel 11g van de Wet op het voortgezet onderwijs bij klein
koninklijk besluit met twee schooljaren verlengd (Stb. 2004, 244). Dit artikel,
dat sinds 1 augustus 2001 voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs
in werking is, geeft scholen al meer ruimte in het leerstofaanbod dan in de
oorspronkelijke bepalingen voor de basisvorming. Indien nodig komt de minister,
in aanloop naar de inwerkingtreding van het wetsvoorstel onderbouw per 1 augustus
2006, na de zomervakantie 2004 met een nadere regeling om scholen in staat
te stellen door te gaan met nieuwe stappen in het kader van de onderbouw.Wat mag het kosten?In 2005 is € 6 miljoen beschikbaar voor ontwikkeling van de
onderbouw. Daarvan is € 1,8 miljoen beschikbaar voor de Projectgroep
onderbouw. De overige middelen zijn bestemd voor specifieke vernieuwingsprojecten
in de onderbouw, waaronder projecten met (flexibele) leermiddelen (€ 1
miljoen) en leerlingvolgsystemen en voor leerling-portfolio's (€ 1
miljoen).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe Inspectie bericht in haar onderwijsverslag hoe de scholen het programma
van de basisvorming aanbieden en wat het doorstroompercentage is naar de bovenbouw
van het voortgezet onderwijs. Daarnaast heeft de Inspectie in haar regulier
schooltoezicht aandacht voor schoolontwikkeling en integraal personeelsbeleid.Activiteiten in het kader van modernisering van de verantwoordingssystematiek
en kwaliteitszorg worden beschreven in de begrotingshoofdstukken terzake.3.2.2.2 Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)Wat willen we bereiken?Het vmbo is volop in ontwikkeling. Als onderwijssoort streeft het er naar
onderwijs aan te bieden dat aansluit op de belevingswereld van de leerling
en gelijktijdig een goede basis biedt voor een vervolgopleiding of een volwaardige
plaats in de samenleving.Het vmbo-veld moet in samenspraak met de regionale opleidingencentra en
het bedrijfsleven de juiste balans vinden in het onderwijsaanbod aan deze
jongeren.Evenals in 2004 blijft het streven er op gericht het aantal ongediplomeerde
uitvallers te verlagen, het aantal gediplomeerden te doen stijgen en de doorstroom
naar het mbo te bevorderen.Wat gaan we daarvoor doen?Het verbeteren van de kwaliteit van het proces van onderwijzen en leren
staat centraal. Het gaat evenals in 2004 om de voorwaarden die nodig zijn
dit te realiseren en te verbeteren. In Koers VO is hier de aanzet toe gegeven.
Maatwerk en programmering vragen ruimte in regelgeving. In 2005 wordt gestart
om per programma nieuwe doelen, een pedagogisch-didactische invulling en eindtermen
te beschrijven. De verdere uitwerking en invulling vinden plaats in overleg
met het veld. Daarna worden de programma's vastgesteld. Gelijktijdig wordt
dan ook extra geïnvesteerd ten behoeve van moderne inventaris en leerwerkplekken.In de tweede helft van 2004 is er een interdepartementaal beleidsonderzoek
(ibo) naar het vmbo gestart. Het doel van dit ibo is een beter beeld te krijgen
van de problematiek in het vmbo en de oorzaken erachter, nader toegespitst
op specifieke regio's in Nederland en doelgroepen daarbinnen. Met de resultaten
van het ibo kan vervolgens bekeken worden of er adequaat wordt gereageerd
op de gesignaleerde problemen en of de juiste instrumenten worden ingezet
op de juiste groepen probleemleerlingen.Meer mogelijkheden voor werkend lerenHet voortgezet onderwijs kent leerwerktrajecten voor leerlingen in de
basisberoepsgerichte leerweg voor wie een combinatie van leerwerken de pedagogisch-didactische
vorm is om het diploma te behalen. In overleg met het onderwijsveld is besloten
ook andere vormen van duaal leren op te nemen in de maatwerkopties. Scholen
kunnen hiervan gebruik gaan maken.Voor de leerlingen, waarbij de school als beschermende omgeving het beste
functioneert, zijn moderne leerwerkplekken binnen de school de gewenste oplossing.Vernieuwingsprojecten vmboBovenstaande ontwikkelingen leiden tot diverse vernieuwingsprojecten in
het vmbo.Een deel ervan kan plaatsvinden met de impulsmiddelen die de scholen ontvangen
in het kader van de beroepskolom. Andere vallen onder het innovatiearrangement
of deinnovatie voortgezet onderwijs.De maatregelen uit deze drie hoofdgroepen zijn de instrumenten om het
voortijdig schoolverlaten verder terug te dringen. Het feitelijke effect kan
eerst in de komendejaren zichtbaar worden.Wat mag het kosten?In het kader van het hoofdlijnenakkoord Balkenende II is – na aftrek
van de gedeeltelijke dekking voor het veiligheidsplan vo – vanaf 2004
een oplopend budget van € 4 tot € 25 miljoen beschikbaar
voor inventaris, leerwerkplekken en verdere onderwijsinhoudelijke ontwikkeling.3.2.2.3 Profielen tweede fase havo/vwoWat willen we bereiken?De nieuwe tweede fase havo/vwo is (in 1998) ingevoerd omdat het onderwijs
in de bovenbouw de leerlingen onvoldoende motiveerde en gebrekkig voorbereidde
op het hoger onderwijs. De twee hoofddoelen zijn:1. verbeteren van de aansluiting tussen het voortgezet en het hoger onderwijs;
zowel tussen havo en hbo als tussen vwo en wo;2. moderniseren en actualiseren van de inhoud en de werkwijze binnen het
havo en vwo.Na de invoering zijn knelpunten in de vormgeving van de nieuwe tweede
fase aan het licht getreden waar het gaat om de organiseerbaarheid voor de
school en de geringe keuzevrijheid voor de leerling, docent en school. Tevens
werd de vormgeving van de tweede fase als belemmering gezien voor een maximale
doorstroom in de richting van bèta-vervolgstudies.Als gevolg van de herijkingsoperatie die nu gaande is, worden er nieuwe
doelstellingen toegevoegd. Deze operatie is het resultaat van discussies met
het onderwijsveld over genoemde onvolkomenheden in de huidige opzet van de
tweede fase.Daardoor komen vanaf 2007 dus ook de volgende doelstellingen aan de orde:3. verbeteren van de organiseerbaarheid en vergroten van de keuzevrijheid;4. bevorderen van de keuze voor natuurprofielen en daarna voor een vervolgstudie
in de exacte richting.De keuzevrijheid kan kenbaar gemaakt worden met behulp van gegevens over
het aanbod van de scholen en over de door leerlingen gekozen vakken. De organiseerbaarheid
ligt wat diffuser, maar kan langs meer kwantitatieve weg zichtbaar worden
gemaakt met gegevens over bijvoorbeeld periodisering (roosters die afwijken
van de traditionele jaarroosters, gebaseerd op lesuren van 50 minuten).De meetbaarheid van doelstelling 4 is in principe gemakkelijker en is
ook al in termen van streefcijfers geformuleerd bij het Deltaplan bèta/techniek
(toename van hbo- en universitair afgestudeerden bèta/techniek met
15% tussen 2000 en 2010, en toename van aantal instromers in deze opleidingen
met 15% tussen 2000 en 2007). Deze maten kunnen echter voor de vernieuwingen
per 2007 niet worden gehanteerd; de eerste vwo-gediplomeerden die langs de
lijnen van deze hervormingen zijn opgeleid, komen in 2010 van school. De eenvoudigste
weg lijkt om te volgen in hoeverre (na de effecten van het Deltaplan) een
verdere toename in de genoemde opzichten optreedt.Wat gaan we daarvoor doen?De discussie met het onderwijsveld is via de notities «Continuïteit
en vernieuwing» (2002) en «Ruimte laten en keuzes bieden»
(2003) uitgemond in de voorstellen aan de Tweede Kamer van 4 december
2003. Als gevolg daarvan verdwijnen per 2007 deelvakken, komen er in het profieldeel
naast enkele verplichte vakken een profiel-keuzevak en komt er in het vrije
deel ruimte voor een volwaardig keuzevak. Tevens wordt met de nieuwe inrichting
van de profielen ingespeeld op de wens om zoveel mogelijk leerlingen te stimuleren
tot een keuze in de meer exacte richting. Dit door geen onnodig hoge eisen
te stellen in termen van verplichte vakken en voorts door de opzet van deze
vakken zelf te herzien (waaronder ook de introductie van een nieuw geïntegreerd
bètavak).De meetbaarheid van doelstelling 3 zal beperkt zijn, althans in termen
van harde kerncijfers.3.2.2.4 Onderwijsondersteunende activiteiten (sloa)Wat willen we bereiken?Het doel is ondersteuning te leveren aan scholen, instellingen en organisaties
om bij te dragen aan de door hen zelf gewenste ontwikkelingen, vooral waar
het gaat om het stimuleren van de kwaliteit en de toegankelijkheid van het
onderwijs. Dit betekent:• dat met hulp van de sloa-activiteiten (zoals schoolontwikkeling,
examen-programma's, ict, kwaliteitszorg, veiligheid, taalbeleid, onderzoek,
humanistisch vormingsonderwijs, achterstandenbeleid, leermiddelenontwikkeling,
ontwikkeling van doorlopende leertrajecten, centrale examens,
sportverbetering, leven lang leren, competentiegerichte kwalificatiestructuur)
op door scholen gewenste wijze worden uitgewerkt;• dat andere onderdelen van het onderwijsbeleid vorm worden gegeven
met behulp van sloa-activiteiten.Wat gaan we daarvoor doen?Gegeven de Wet SLOA (Stb. 1997, 290) worden de onderwijsondersteunende
activiteiten voor de sectoren po, vo en bve in samenwerking met scholen en
instellingen geregeld. Voor de beoordeling en afstemming van de projecten
in de bve-sector worden ook Colo en de Bve-raad ingeschakeld. Voor de sectoren
po, vo en bve voeren APS, CPS, KPC Groep, Cito, SLO en Cinop jaarlijks ongeveer
200 activiteiten uit, waarvan ongeveer de helft (inclusief de centrale examens)
voor het voortgezet onderwijs. Alle activiteiten worden door OCW goedgekeurd
op basis van projectplannen met doelstellingen en de te leveren prestaties.
Bij de daarvoor in aanmerking komende activiteiten wordt, ook in lijn met
de onderscheidenlijke documenten Koers VO, nadrukkelijk toegezien op het inschakelen
van scholen en instellingen. Zo nodig wordt er expertise door derden ingeschakeld
bijvoorbeeld universiteiten. Conform de wettelijke bepalingen hebben de activiteiten
een voornamelijk innovatief karakter of richten ze zich op studie en onderzoek.De hoofdthema's voor de sector po zijn versterking van kwaliteit, school
en omgeving en omgaan met verschillen. De hoofdthema's voor het vo zijn de
ontwikkeling van de basisvorming, het vmbo en de tweede fase alsmede de opgaven
voor de centrale examens. Voor de sector bve geldt Koers BVE als hoofdlijn
voor de ondersteuningsactitiviteiten.Een deel van het innovatiebudget is, in het kader van de ombuigingen waartoe
het kabinet in 2004 heeft besloten, onttrokken aan het budget sloa.Wat mag het kosten?Het onderstaande overzicht geeft de voor 2005 voorziene bedragen op de
verschillende hoofdfuncties weer.Tabel 3.3: Activiteiten sloa (x € 1 miljoen)Activiteit2005Ondersteuning innovaties
vo10,2Examens vo14,8Studie en onderzoek vo6,2Denktank en overige activiteiten vo9,6Primair en beroepsonderwijs11,5Totaal52,3Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOCW vraagt halfjaarlijks een tussen- en jaarlijks een eindrapportage over
de activiteiten. Zo nodig worden tussentijdse overleggen gevoerd om bijstellingen
in de uitvoering mogelijk te maken.Over de activiteiten ontvangt OCW «spoorboekjes» met een overzicht
van producten en prestaties. De Tweede Kamer ontvangt conform de wettelijke
bepalingen (art. 9 Wet SLOA) elke twee jaar een uitgebreid verslag
over de uitvoering van de activiteiten als gevolg van de wettelijke hoofdlijnenbrieven
die de Kamer jaarlijks worden toegezonden. In 2004 is met de evaluatie van
de wet (artikel 18 lid 1 Wet SLOA) een aanvang genomen. De voorlopige uitkomsten
zijn in 2005 voor de Kamer beschikbaar.3.2.2.5 Innovatie en ictWat willen we bereiken?Innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur vormen een politieke
prioriteit. OCW draagt bij aan de ambitie van Nederland om in 2010 een vooraanstaande
plaats bij de ontwikkeling van de Europese kenniseconomie in te nemen. Voor
het voortgezet onderwijs betekent dat een verbijzondering van haar missie:
vorming van jongeren tot nieuwsgierige, competente, ondernemende en zelfbewuste
mensen.Doelstelling is een innovatiebeweging op gang brengen, die gedragen wordt
door de scholen zelf en die gericht is op een breed en gevarieerd repertoire
aan leerarrangementen voor jongeren in het voortgezet onderwijs. Informatie-
en communicatietechnologie is hierbij een krachtig middel om innovatieve projecten
aan te jagen en te ondersteunen en de aantrekkelijkheid van het onderwijs
te verhogen. Hiermee wordt tevens het innoverend vermogen van de scholen versterkt.Wat gaan we daarvoor doen?In Koers VO is aangegeven langs welke lijnen die innovatiebeweging zich
voltrekt:Middelen voor innovatie op de juiste plek beleggenHet innoverend vermogen van de scholen versterken, onder andere door de
middelen en beoordeling van de inzet zo dicht mogelijk bij de scholen en de
sector te beleggen. Met ingang van 2005 worden de innovatiemiddelen ondergebracht
in een innovatievoorziening vo, mits daarvoor met de sector afspraken kunnen
worden gemaakt.Kennis delen, verankeren en consoliderenInnovaties realiseren is één, zorgen dat die vervolgens
ook breed verspreid en verankerd worden in het primaire proces van scholen,
vergt heel wat meer. Om kennis te delen en te verspreiden tussen scholen onderling
en tussen scholen en allerlei actoren die op landelijk niveau een bijdrage
leveren aan innovatie gaat in 2004 een Innovatiemakelaar aan de slag. Deze
zal ook in 2005 actief zijn.Meer vraagsturing in het sloa-beleidVia de Hoofdlijnenbrief 2005 zijn de sloa-instellingen uitgenodigd te
formuleren en te concretiseren wat hun inbreng kan zijn in de hierboven geschetste
innovatiebeweging. Vanaf 2004 wordt met name voor het innovatiebeleid een
meer vraaggerichte benadering in de sloa-systematiek aangebracht. Op basis
van de evaluatie van de Wet SLOA in 2004 wordt besloten over de inzet van
de toekomstige sloa-budgetten.Monitoring, evaluatie en kennisontwikkelingDe ontwikkeling van de innovatie en de effecten van de hierboven geschetste
maatregelen worden de komende jaren goed gevolgd. In opdracht van OCW heeft
de Universiteit Twente een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar de huidige
stand van de innovatie in het voortgezet onderwijs: de trends, thema's, ontwikkelingen
en dergelijke. Dit biedt een eerste «state of the art».
Vanaf 2005 wordt elk jaar in mei gerapporteerd over voortgang en ontwikkeling
van de innovatie in het voortgezet onderwijs.Kennisontwikkeling en wetenschapInnovatie in het voortgezet onderwijs is gebaat bij een stevig wetenschappelijk
fundament. Nu al blijkt dat veranderende visies op onderwijzen en leren een
stimulerend effect hebben op het wetenschappelijk onderzoek op deze terreinen.
Interessant in dat verband zijn de activiteiten die door lectoren aan de hogescholen
worden ontwikkeld. Tegelijkertijd zijn resultaten van wetenschappelijk onderzoek
onvoldoende afgestemd op de praktijk. Het veld heeft herhaaldelijk aangegeven
behoefte te hebben aan samenhang tussen wetenschap en praktijk. In 2005 wordt
door schoolmanagers vo een plan van aanpak «versterking samenhang innovatie
en wetenschap» gemaakt.Een sterke ict-infrastructuurAlle scholen voor voortgezet onderwijs worden blijvend in staat gesteld
om met eigen middelen een goede internetvoorziening te realiseren, afgestemd
op de eigen behoefte en onderwijspraktijk. Dit komt tot uiting in voldoende
koopkracht voor de scholen door middel van een vergoeding per leerling via
de lumpsum bekostiging.Wat mag het kosten?Voor het opzetten van innovatieve arrangementen om een krachtige leeromgeving
te ontwikkelen en te stimuleren, is in het kader van het hoofdlijnenakkoord
Balkenende II in 2005 incidenteel € 4,0 miljoen beschikbaar. De
middelen voor het continueren van de ict-voorziening op de scholen en de aansluiting
op het internet worden uitgedrukt in een bedrag per leerling: voor 2005 respectievelijk € 58
per leerling en € 18 per leerling.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe ontwikkeling van de innovatie en de effecten van de hierboven geschetste
maatregelen zullen de komende jaren goed worden gevolgd. Het onderzoek van
de Universiteit Twente zal een eerste stand van zaken weergeven. Vanaf 2005
wordt elk jaar in mei gerapporteerd over voortgang en ontwikkeling van de
innovatie in het voortgezet onderwijs.3.2.3 Toegankelijkheid3.2.3.1 Zorgstructuur in vmbo en praktijkonderwijsWat willen we bereiken?Om zoveel mogelijk leerlingen met goed gevolg het vmbo af te laten ronden,
is de zorgstructuur verbreed. Het doel is een compleet regionaal zorgaanbod
voor alle leerlingen van het vmbo en het praktijkonderwijs te creëren,
dat recht doet aan individuele zorgvragen en gebaseerd is op individuele handelingsplanning.
Per 1 augustus 2002 is de vormgeving van de nieuwe structuur afgerond.
Alle scholen voor vmbo en praktijkonderwijs participeren in een regionaal
samenwerkingsverband. Net als in 2004 staat ook in 2005 de verdere inhoudelijke
ontwikkeling van een kwalitatief goede zorgstructuur centraal. Daarbij heeft
in 2005 een verdere verbetering van de aansluiting tussen de zorgvraag en
het zorgaanbod binnen samenwerkingsverbanden en binnen scholen prioriteit.
In dit kader is ook het realiseren van een sluitend netwerk rondom scholen
en een goede samenwerking met jeugdzorg, gemeenten, provincies
en andere relevante partijen via operatie Jong van groot belang.Wat gaan we daarvoor doen?Het onderwijsveld neemt zelf de verantwoordelijkheid voor een kwalitatief
goede leerlingenzorg. Namens de scholen voor voortgezet onderwijs hebben de
werkgeversorganisaties, de werknemersorganisaties, schoolmanagers vo, de AOC-raad
namens het vmbo-groen en het Landelijk Werkverband scholen voor praktijkonderwijs
de stuurgroep «Kwaliteit van leerlingenzorg in vmbo en praktijkonderwijs»
in het leven geroepen. De stuurgroep heeft in samenwerking met enkele scholen
een instrument voor zelfevaluatie ontwikkeld dat de komende periode op een
400-tal scholen wordt gebruikt. Daarnaast bevordert de stuurgroep de aansluiting
van de leerlingenzorg met het primair en middelbaar beroepsonderwijs. De stuurgroep
stimuleert de samenwerking met instellingen uit de omgeving van de school
om de kwaliteit van de leerlingenzorg te verbeteren. Ook wordt een bijdrage
geleverd aan de ontwikkeling van praktijknet, waarin scholen in netwerken
samenwerken om de kwaliteit van de praktijkvakken te verbeteren.Wat mag het kosten?In 2004 tot en met 2006 wordt jaarlijks circa € 2,5 miljoen
beschikbaar gesteld aan de stuurgroep «Kwaliteit van leerlingenzorg
in vmbo en praktijkonderwijs» voor de uitvoering van het projectplan.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn het schooljaar 2003–2004 heeft een onderzoek plaatsgevonden naar
de precieze omvang en vooral naar de aard van de verschillende zorgbehoeften
van leerlingen in het vmbo en het praktijkonderwijs. Op basis van resultaten
vindt in 2005 op specifieke onderdelen mogelijk nader onderzoek plaats met
betrekking tot de aansluiting tussen zorgvraag en zorgaanbod binnen samenwerkingsverbanden.Na afloop van het schooljaar 2004–2005 vindt een evaluatie plaats
van de activiteiten van de stuurgroep en van de behaalde resultaten op basis
van de resultaatafspraken.3.2.3.2 Jeugdbeleid, zorg en veiligheidWat willen we bereiken?Scholen worden op verschillende manieren toegerust voor het zo goed mogelijk
voorbereiden van hun leerlingen op diploma en toekomst. Voor bepaalde doelgroepen
volstaat de reguliere toerusting niet. Om deze reden is integrale afstemming
van het onderwijsbeleid met andere delen van het jeugdbeleid nodig. De doelstelling
van dit beleid in het voortgezet onderwijs is om scholen nog beter in staat
te stellen alle leerlingen voor te bereiden op een geslaagde deelname aan
de maatschappij en een succesvol verloop van hun (verdere) schoolloopbaan
in het bijzonder.Doelstellingen zijn:• dat het percentage leerlingen, onderwijzend personeel en onderwijsondersteunend
personeel dat zich veilig voelt in 2005 zoveel mogelijk de 100% benadert (is
nu rond de 85%; zie ook paragraaf 3.2.3.4 Veiligheid);• dat alle scholen zijn opgenomen in een sluitend netwerk van voorzieningen
in 2004, waarin de interne leerlingenzorg, jeugdgezondheidszorg, (school)maatschappelijk
werk, leerplicht/rmc en zonodig jeugdzorg, politie en openbaar ministerie
participeren;• dat het aantal scholen dat een integraal en samenhangend veiligheidsbeleid
heeft als onderdeel van hun kwaliteitszorgsysteem in 2005 minimaal 50% is;• dat de maatschappelijke stage in 2007 op tenminste 25% van de scholen
voor leerlingen mogelijk is.Daarnaast draagt het beleid bij aan het realiseren van de doelstellingen
van het achterstandenbeleid (terugdringen voortijdig schoolverlaten, verhogen
doorstroming naar havo/vwo).Wat gaan we daarvoor doen?Maatschappelijke stageDe maatschappelijke stage, gekoppeld aan het voortgezet onderwijs, is
een goede vorm om de maatschappelijke participatie van leerlingen te vergroten.
Een dergelijke stage draagt bij aan de sociale vaardigheden van leerlingen,
aan actief burgerschap en aan het besef van waarden en normen. Ook wordt zo
het buitenschools leren versterkt. In het schooljaar 2003–2004 zijn
tien experimenten maatschappelijke stage gestart. Op basis van de ervaringen
uit deze pilots wordt een handreiking opgesteld met kansen en valkuilen bij
de invoering van de maatschappelijke stage. Daarnaast is in 2004 een promotie-
en implementatiecampagne gestart om de bekendheid over maatschappelijke stage
verder te vergroten en de invoering te bevorderen. Streven is dat in 2007
het doorlopen van een maatschappelijke stage mogelijk is op minimaal 25% van
de vo-scholen.Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar, oplopend tot ongeveer € 8
miljoen structureel vanaf 2007.Netwerk rond de schoolHet in 2002 ingezette beleid om te komen tot een sluitend netwerk van
voorzieningen rond scholen wordt verder uitgebouwd. Er wordt extra geïnvesteerd
in de implementatie van de afspraken tussen het Rijk, IPO en VNG over de aansluiting
tussen onderwijs en de externe zorgstructuur (bijvoorbeeld maatschappelijk
werk, jeugdzorg en jeugdgezondheidszorg).Voortijdig schoolverlatenWat betreft het algemene beleid ter bestrijding van voortijdig schoolverlaten
kan worden verwezen naar hoofdstuk 4 (beroepsonderwijs en volwasseneneducatie,
paragraaf 4.2.3.1: begeleiden van jongeren zonder startkwalificatie). Daar
is ook het streven van de Europese Unie vermeld om het aantal jongeren in
de leeftijdsgroep 18 tot 24 jaar dat geen startkwalificatie heeft behaald
en geen onderwijs meer volgt, in 2010 ten opzichte van 2000 met 50% terug
te dringen. Nederland bevindt zich wat dat betreft in de middenmoot van de
Europese landen, met een percentage van ongeveer 15%. Volgens de doelstellingen
zou het in 2010 teruggedrongen moeten zijn tot 8%. Sinds 2000 is het langzaam
aan het dalen.Wat betreft het specifieke beleid voor het voortgezet onderwijs wordt
verwezen naar de paragrafen 3.2.3.2 Jeugdbeleid, zorg en veiligheid wat betreft
de ontwikkeling van een netwerk van zorgvoorzieningen rond de school en paragraaf
3.2.3.3 Operatie Jong wat betreft de intensivering van de leerlingbegeleiding
in school.In het kader van het project «handhaven op niveau leerplicht»
werken voorts drie pilotgemeenten en een pilotregio aan de ontwikkeling van
een model voor handhaving van de leerplicht. Dit model komt in 2005 ter beschikking
voor gemeenten.In het vmbo wordt gewerkt aan het voorkómen van schooluitval door
meer maatwerk mogelijk te maken en het onderwijs meer af te stemmen op de
behoeften van de leerlingen. De introductie en ontwikkeling van leerwerktrajecten
is hier een voorbeeld van. Voorts wordt de overstap van vmbo naar mbo versoepeld,
onder meer door introductie van de assistentenroute in het vmbo. Tevens wordt
het mogelijk gemaakt dat scholen voor vmbo de bekostiging van leerlingen overdragen
aan roc's volgens het principe «geld volgt leerling».De brede schoolEvenals in het basisonderwijs, is de brede school ook in het voortgezet
onderwijs met een opmars bezig. De brede school in de letterlijke betekenis
van het woord bestaat niet; er zijn wel vormen van de brede school. Wat brede
scholen kenmerkt is, dat er sprake is van een hechte samenwerking tussen scholen
en andere jeugdvoorzieningen. Om de ontwikkeling van brede scholen in het
voortgezet onderwijs te ondersteunen worden, samen met gemeenten en scholen,
instrumenten ontwikkeld en wordt vernieuwing van samenwerkingsrelaties gestimuleerd.3.2.3.3 Operatie JongIn Operatie Jong werken de ministeries van OCW, VWS, Justitie, BZK en
SZW samen om de belemmeringen op rijksniveau voor een samenhangend rijksjeugdbeleid
weg te halen. Deze operatie loopt tot 1 januari 2007. Er worden voorstellen
geformuleerd ter verbetering van het jeugdbeleid van de verschillende departementen.
Een van de thema's is de aansluiting interneexterne zorgstructuren rond de
school.Aanleiding aansluiting interne- externe zorgstructuren
rond de schoolEen veelheid van voorzieningen richt zich op de jeugd: onderwijs, jeugdgezondheidszorg,
jeugdzorg, leerplicht/rmc, schoolmaatschappelijk werk, enzovoort. Het onderwijs –
als belangrijke trefplaats van kinderen en jongeren – slaagt er niet
altijd in om problemen (vroegtijdig) te signaleren. Daarnaast verloopt de
schakeling naar achterliggende voorzieningen niet altijd voorspoedig en niet
altijd tijdig genoeg.Scholen ervaren knelpunten in de aansluiting tussen externe en interne
zorg, zoals gebrekkige samenwerking/afstemming tussen verschillende voorzieningen,
wachtlijsten, geen passend aanbod van zorg, onheldere taakverdeling en ketenregie.In het kader van de operatie Jong worden die knelpunten aangepakt.Wat willen we bereiken?Het streven is in 2007 landelijk dekkend rond alle scholen voor het voortgezet
onderwijs een sluitende zorgstructuur te realiseren door middel van zorgadviesteams,
die voldoen aan bepaalde kwaliteitsstandaarden.In dat verband wil de minister ook de aansluiting met de schoolinterne
zorg versterken, evenals de kwaliteitsborging van de zorgstructuur stimuleren.Oogmerk is een sluitend werkverband rond de school te bevorderen, waarin
de samenwerking tussen onderwijs, jeugdzorg en andere relevante partijen geëffectueerd
wordt ten dienste van de jongere/leerling en waarin vroegtijdige signalering
en effectief handelen voor die groep leerlingen gewaarborgd is.Hierdoor krijgen leerlingen met gedrags- en leerproblemen díe begeleiding
die zij nodig hebben, zo tijdig, zo kort en zo (school-)nabij mogelijk.Wat gaan we daarvoor doen?Het proces waarin gemeenten, provincie en scholen regionale afspraken
maken over samenwerking van voorzieningen in zorgadviesteams rond alle scholen
voor voortgezet onderwijs wordt gestimuleerd. Daarbij gaat expliciet aandacht
uit naar de randvoorwaarden voor kwaliteit. In mijn optiek dient het ontwikkelen
van kwaliteitsreferenties voor zorgadviesteams en voor de zorg in de school
vanuit de onderwijssector en de zorgaanbieders zelf te geschieden. Daarom
stimuleert OCW dat de onderwijs- en zorgsector kwaliteitsstandaarden formuleren
en dat ze kunnen beschikken over een instrument voor continue kwaliteitsborging
(benchmark). Een interdepartementale stuurgroep zal aandacht besteden aan
het wegnemen van belemmeringen op rijksniveau. Bij dit traject wordt een beroep
gedaan op het Landelijk Centrum Onderwijs & Zorg (LCOJ), als hét
expertisecentrum op het gebied van de afstemming tussen onderwijs en jeugdzorg.
Zij bieden ondersteuning en advies aan het rijk, scholen, provincies en gemeenten
en monitoren de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg.Tevens faciliteert OCW dat de zorg binnen de vo-scholen verbeterd wordt
via leerlingbegeleiding (zie hiervoor ook het plan van aanpak veiligheid in
het onderwijs), daarbij aanhakend bij de kwaliteitsslag in het leerwegondersteunend
onderwijs.Nadere toelichting:Op basis van de LCOJ-BANSmonitor, die rond de zomer 2004 gereed is en
als nulmeting dient, formuleer ik met het kabinet in september 2004 kwantitatieve
doelstellingen. Na de ontwikkeling van een benchmark «kwaliteit van
zorg» beoog ik met het kabinet in 2006 afspraken te maken met de relevante
partijen over ieders inzet en verantwoordelijkheid om de structurele basisvoorziening
van zorg in en rond de school te realiseren. De voortgang hiervan wordt gemonitord.Wat mag het kosten?Voor de operatie Jong-zorgstructuren is in 2004 € 0,4 miljoen
uitgetrokken en is vanaf 2005 € 0,6 miljoen nodig. Daarnaast is € 0,1
miljoen uitgetrokken voor het LCOJ in verband met hun inzet in het kader van
Jong c.q. plan van aanpak veiligheid.3.2.3.4 VeiligheidWat willen we bereiken?Een veilig schoolklimaat is een noodzakelijke voorwaarde voor goed onderwijs
en verdient structureel aandacht van alle bij het onderwijs betrokkenen. De
tragische gebeurtenis begin 2004 op het Terra College en het daarop gevolgde
publieke debat zijn aanleiding geweest tot herbezinning op het veiligheidsbeleid.
Streven is veiligheidsrisico's zoveel mogelijk te minimaliseren en een positief
schoolklimaat te bevorderen. In het plan van aanpak veiligheid in het onderwijs
en de opvang van risicoleerlingen, dat in mei 2004 naar de Tweede Kamer is
gestuurd, wordt op dit alles nader ingegaan.Als het gaat om veiligheid in het onderwijs wordt er in het voortgezet
onderwijs naar gestreefd dat:• het percentage betrokkenen dat zich veilig voelt in en om de school
vrijwel 100% is maar in ieder geval niet onder de 85% zit;• het aantal incidenten op scholen afneemt. De nog in te richten
monitor veiligheid kan meer inzicht geven in de aard en het aantal incidenten
en daarmee in te bereiken doelstellingen;• er een adequate oplossing is voor leerlingen die niet in het onderwijs
te handhaven zijn, waardoor zoveel mogelijk wordt voorkomen dat risicoleerlingen
definitief uitvallen.In 2004 is nogmaals duidelijk geworden dat openheid over onveiligheid
en geweld onontbeerlijk is voor het creëren van veiligheid op scholen.Wat gaan we daarvoor doen?Ingezet wordt op een driesporenbeleid bestaande uit preventieve, curatieve
en repressieve maatregelen.1. Preventie• deskundigheidsbevorderende activiteiten voor docenten en onderwijsondersteunend
personeel;• een ondersteuningstraject voor de implementatie en evaluatie van
methoden gericht op het vergroten van sociale competenties van leerlingen.2. Curatie• versterking van leerlingbegeleiding, oplopend tot ongeveer 800
extra leerlingbegeleiders vanaf 2007;• creëren van een effectieve samenwerking tussen onderwijs en
andere jeugdvoorzieningen (in het kader van Operatie Jong, zie de inzet op
de versterking van zorgstructuren).3. Repressie• Verruiming van plaatsingsmogelijkheden in het zmok-onderwijs;• reboundvoorzieningen: tijdelijke opvangvoorzieningen gericht op
gedragsverandering en verbetering van de onderwijsprestaties, oplopend tot
1 500 plaatsen in dergelijke voorzieningen in 2007 waar jaarlijks ongeveer
4 500 leerlingen terecht kunnen.Daarnaast wordt een aantal ondersteunende maatregelen genomen, bijvoorbeeld
het Transferpunt Jongeren, School en Veiligheid en de monitor Veiligheid in
het onderwijs.Wat mag het kosten?• Vergroten van sociale competenties van leerlingen: voor het starten
van een onderzoekstraject is in 2004 € 0,2 miljoen beschikbaar.
In de periode van 2005 tot en met 2007 is jaarlijks € 0,3 miljoen
beschikbaar, waardoor in totaal ruim € 1,0 miljoen voor dit traject
beschikbaar is.• Leerlingbegeleiding in het voortgezet onderwijs: voor leerlingbegeleiding
is in het hoofdlijnenakkoord een bedrag beschikbaar gesteld oplopend tot € 25,5
miljoen per jaar vanaf 2007. Deze extra investering wordt gedeeltelijk naar
voren gehaald, zodat het al vanaf 2005 mogelijk wordt om een aanzienlijke
versterking te realiseren. Dit betekent voor 2005 een extra investering van € 7,5
miljoen en voor 2006 € 6,4 miljoen. Aanvullend daarop wordt ingezet
op een verdere versterking van de leerlingbegeleiding door een extra investering
van € 5,0 miljoen in 2005, € 10,0 miljoen in 2006, oplopend
tot een structurele investering van € 19 miljoen vanaf 2007. Hierdoor
kunnen in totaal ruim 800 extra leerlingbegeleiders worden aangesteld.• Reboundvoorzieningen: om bij de samenwerkingsverbanden voortgezet
onderwijs een reboundvoorziening te creëren, is vanaf 2007 een bedrag
van € 20,0 miljoen beschikbaar. Dit is € 0,3 miljoen per
samenwerkingsverband, met de mogelijkheid om te differentiëren tussen
samenwerkingsverbanden (G30 versus de andere samenwerkingsverbanden). Hiermee
kunnen in totaal ongeveer 1 500 plaatsen worden gerealiseerd waar op
jaarbasis ongeveer 4 500 leerlingen kunnen worden opgevangen (uitgaande
van een gemiddelde verblijfsduur van drie tot vier maanden). In de periode
tot 2007 wordt via een oplopende reeks van middelen (in 2005 € 10,0
miljoen en in 2006 € 17,0 miljoen) een geleidelijke
versterking van de reboundvoorzieningen mogelijk gemaakt. Gestart wordt met
voorzieningen in de grote steden.• Transferpunt Jongeren, School en Veiligheid: voor het transferpunt
wordt jaarlijks een bedrag van € 0,8 miljoen beschikbaar gesteld
voor de ondersteuning van scholen en voor www.pestweb.nl en het daaraan gekoppelde telefoonnummer.• Monitor veiligheid in het onderwijs: voor de uitvoering van de
monitor is jaarlijks € 50 000 beschikbaar. Er wordt nog bezien
of de monitor jaarlijks of tweejaarlijks wordt uitgevoerd. Over de wijze van
rapporteren en over de resultaten wordt overleg gevoerd met de ministers van
BZK en Justitie.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe ontwikkelingen rond veiligheid worden vanaf 2005 gevolgd via een nog
in te richten monitor veiligheid. Daarnaast rapporteert de Onderwijsinspectie
jaarlijks over schoolklimaat en veiligheid op school.3.2.3.5 AchterstandenbeleidWat willen we bereiken?In het hoofdstuk van primair onderwijs (artikel 1) staan de algemene uitgangspunten
voor het onderwijsachterstandenbeleid (goa) aangegeven. Centraal staat dat
met het hoofdlijnenakkoord Balkenende II de koers wordt verlegd van bekostiging
van scholen via de gemeenten naar rechtstreekse bekostiging van scholen.Huidig onderwijsachterstandenbeleid voOm goede randvoorwaarden te scheppen stelt het ministerie van OCW op verschillende
manieren financiële middelen beschikbaar, die gemeenten en scholen op
maat voor de eigen situatie inzetten voor de doelstellingen in het landelijke
beleidskader.In de GOA-wet zijn voor de periode 1 augustus 2002 tot 1 augustus
2006 voor het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid in het voorgezet
onderwijs de volgende doelstellingen geformuleerd in het landelijke beleidskader
(2002–2006):• verminderen van het voortijdig schoolverlaten met 30% in 2006 ten
opzichte van 1 augustus 2002;• verhogen van de doorstroming van allochtone leerlingen naar havo/vwo
met 4% in 2006 ten opzichte van 2002;• alle scholen met doelgroepleerlingen voeren een taalbeleid.Wat gaan we daarvoor doen?Voor de periode van 1 augustus 2005 tot 1 augustus 2006 wordt € 21,5
miljoen bezuinigd op het budget onderwijsachterstanden. Dit heeft consequenties
voor de uitvoering van bovenstaande doelstellingen voor gemeenten.GemeentenGemeenten ontvangen overeenkomstig de GOA-wet financiële middelen
van OCW om het landelijk beleidskader te implementeren. Daarnaast kunnen gemeenten
aanspraak maken op de «regeling specifieke uitkering voor gemeenten
voor onderwijs aan schoolgaande asielzoekers» om de eerste opvang van
nieuwe schoolgaande asielzoekers te kunnen bekostigen.ScholenOok scholen kunnen een aanvullende bekostiging aanvragen voor allochtone
leerlingen op basis van land van herkomst en verblijfsduur in Nederland. Hiervoor
is de Regeling aanvullende personele bekostiging culturele minderheidsgroepen
en anderstalige leerlingen (cumi-vo-regeling) van kracht. De regeling bekostigt
allochtone leerlingen in het voortgezet onderwijs die tussen de een en acht
jaar in Nederland zijn. Op 1 oktober 2003 ging het om 26 407 leerlingen
van in totaal 889 900 vo-leerlingen, dat is circa 3%.Voor een gericht taalbeleid voor niet-Nederlandstalige leerlingen in het
voortgezet onderwijs is gerichte ondersteuning op methodisch en ondersteuningsniveau
aan scholen nodig, waarbij het taalgericht vakonderwijs nader aandacht verdient.De scholen en gemeenten maken afspraken over de maatregelen ter bestrijding
van de onderwijsachterstanden in op overeenstemming gericht overleg, waarbij
zowel de goa- en gemeentelijke middelen als de schoolgebonden middelen worden
betrokken.Toekomst van het onderwijsachterstandenbeleidDe beleidsvoornemens voor het toekomstige beleid zijn vervat in de Hoofdlijnenbrief
toekomstig onderwijsachterstandenbeleid 2003 en de uitwerking daarvan die
in juni 2004 naar de Tweede kamer is gezonden. Voor het voortgezet onderwijs
wordt ingezet op een arrangement op maat.Leerplus arrangementIn het voortgezet onderwijs zal een nieuw arrangement op maat worden ontwikkeld
in de vorm van een leerplus arrangement. De cumi-vo-regeling wordt omgevormd
tot een nieuwe regeling. Niet langer bepaalt alleen het aantal allochtone
leerlingen het achterstandsniveau van de school. Er zal worden ingezet op
scholen waarbij problemen cumuleren, vooral op vmbo-scholen in de grote steden.
Uitgangspunt is dat het geld dáár terecht komt waar het nodig
is.Dit vormt een extra inzet op scholen waar problemen cumuleren bovenop
de al bestaande aanpak in het voortgezet onderwijs in de vorm van:• verdelen van leerlingen over de schoolsoorten praktijkonderwijs,
vmbo, havo en vwo;• de inzet van leerwegondersteunend onderwijs in het vmbo en• de aanpak in het kader van Veiligheid in het onderwijs en de opvang
van risicoleerlingen.Om de middelen voor het leerplus arrangement zo effectief en doelmatig
mogelijk in te zetten zijn de volgende doelstellingen geformuleerd:1. voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten;2. recht doen aan verscheidenheid: iedere leerling op de goede plaats
op het juiste niveau;3. maximaliseren van prestaties: aandacht voor taalachterstand.In het nieuwe leerplus arrangement is de onderwijsinspectie verantwoordelijk
voor het toezicht op alle scholen. De Inspectie gaat bij de scholen, die deelnemen
aan het arrangement, na op welke wijze en in welke mate deze scholen erin
slagen onderwijsachterstanden te bestrijden.In het kader van deregulering zal wordt bekeken of bij dit arrangement
de arbeidsmarktknelpuntenregeling kan worden betrokken. Deze regeling stelt scholen in de grote steden in staat om het probleem van het
groeiende lerarentekort op deze scholen aan te pakken. Opname in de lumpsum
vo zal worden nagestreefd.Toekomstige rol gemeentenDe lokale aanpak van onderwijsachterstanden door gemeenten is voor het
voortgezet onderwijs vooral van belang bij de bestrijding van het voortijdig
schoolverlaten. Duidelijk is dat deze rol ook in het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid
belangrijk blijft. Naast het overleg dat gemeenten en schoolbesturen voeren
over onder meer de onderwijshuisvesting, dienen deze partijen met elkaar overleg
te voeren over de bestrijding van onderwijsachterstanden én over het
tegengaan van segregatie in het onderwijs. Een verplichting tot het voeren
van dit overleg zal wettelijk verankerd worden. Verder moet dit overleg goed
aansluiten bij de stelselverantwoordelijkheden van gemeenten. Naast de regionale
meld- en coördinatiefunctie en de leerplicht gaat het hier om de gemeentelijke
verantwoordelijkheden op het gebied van jeugdbeleid, onderwijshuisvesting,
bestrijding van jeugdwerkloosheid, inburgering van nieuwkomers en het grotedestedenbeleid.
Doel is goede wederzijdse afstemming tussen de aanpak van onderwijsachterstanden
op school en de buitenschoolse schakels in de jeugdketen.Wat mag het kosten?Voor de cumi-vo-regeling is in 2005 € 50 miljoen beschikbaar
en voor de regeling arbeidsmarktknelpunten € 8 miljoen.3.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 3.4: Budgettaire gevolgen voortgezet onderwijs (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen5 201 7965 289 0465 378 0465 427 2445 465 8405 462 5045 437 368Uitgaven5 125 3275 249 4425 361 8555 459 1855 498 8475 493 6215 468 285        Programma-uitgaven5 125 3275 244 5605 357 2335 454 8575 494 5205 489 2945 463 958Personeel en materieel5 053 1825 148 3145 266 3735 366 5855 407 2595 403 8985 378 488Onderwijsverzorging en projecten72 14574 42470 72568 71467 92766 06266 062Onderwijsuitgaven5 125 3275 222 7385 337 0985 435 2995 475 1865 469 9605 444 550Af: oploop in lonen en prijzen0000000Onderwijsuitgaven (constante prijzen)5 125 3275 222 7385 337 0985 435 2995 475 1865 469 9605 444 550        Programma-uitgaven overig 21 82220 13519 55819 33419 33419 408IBG 10 88010 2689 9279 8569 8569 856CFI 10 9429 8679 6319 4789 4789 552        Apparaatsuitgaven 4 8824 6224 3284 3274 3274 327Ontvangsten2 5311 3611 3611 3611 3611 36 11 361Uitgaven per onderwijsdeelnemer (x € 1)5 7905 8505 9406 0406 1006 1306 140Ouderbijdragen aan
de school80 75781 58482 10482 26382 08481 64781 128Studiemateriaal (kosten ouders)562 229567 660571 020571 946570 486567 242563 480Fiscale faciliteiten9 40013 60013 60013 60013 60013 60013 600Totale kosten voortgezet onderwijs5 775 1825 910 9256 027 2186 125 6336 163 6566 154 7496 125 132Uitgavenkader gemeenten (huisvesting)1 243 6001 257 2001 270 8001 284 4001 284 4001 284 4001 284 400Toelichting bij tabel 3.4:• Uitgavenkader gemeenten (huisvesting): volgens opgave van de fondsbeheerders
is het totale (fictieve) budget onderwijshuisvesting voor het po en vo in
het gemeentefonds in 2002 opgelopen tot € 1 230,0 miljoen,
inclusief de € 45 miljoen toevoeging voor investeringen in verband
met onderwijskundige vernieuwing (VJN 2002) en een bedrag van € 13,6
miljoen vanuit het zogenaamde accres. Dit laatste bedrag zal over een periode
van vijf jaar telkens worden opgehoogd in tranches van elk € 13,6
miljoen oplopend tot een bedrag van structureel € 68 miljoen. De
daadwerkelijke bedragen 2003 e.v. hangen onder meer af van de accresontwikkeling
en worden geactualiseerd in de volgende begroting.• Ouderbijdragen aan de school en studiemateriaal: op basis van de
resultaten van het schoolkostenonderzoek 2003–2004 van Research en Beleid
en Regioplan is indicatief berekend wat de betreffende uitgaven zijn.• Fiscale aftrekmogelijkheid voor werkgevers voor de gemaakte kosten
in het kader van de leerwerktrajecten in het voortgezet onderwijs.• Utgaven WTOS: zie beleidsartikel 12.Tabel 3.5: Lesgeld(x € 1 000) 2003200420052006200720082009Lesgeld163 851165 739170 914177 881183 948188 575192 1103.4 BudgetflexibiliteitTabel 3.6: Budgetflexibiliteit artikel
3 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 5 361 855 5 459 185 5 498 847 5 493 621 5 468 2852.Waarvan apparaatsuitgaven 4 622 4 328 4 327 4 327 4 3273.Dus programma-uitgaven 5 357 233 5 454 857 5 494 520 5 489 294 5 463 958 – waarvan IBG 10 268 9 927 9 856 9 856 9 856 – waarvan CFI 9 867 9 631 9 478 9 478 9 552           Programma excl. IBG en CFI 5 337 098 5 435 299 5 475 186 5 469 960 5 444 550           Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht98,1%5 235 16296,9%5 263 99096,2%5 270 60096,2%5 260 02296,4%5 246 7235.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0,5%25 6140,5%28 6450,5%25 7420,4%23 7610,4%22 2076.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleids-programma)1,4%75 7602,6%142 2783,3%178 2653,4%185 6703,2%175 0707.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,0%5620,0%3860,0%5790,0%5070,0%5508.Totaal100%5 337 098100%5 435 299100%5 475 186100%5 469 960100%5 444 550De bestuurlijk gebonden posten betreffen afspraken met decentrale overheden,
zelfstandige bestuursorganen en private partijen ter ondersteuning van met
name de grote vernieuwingsoperaties in het voortgezet onderwijs.De beleidsmatig gereserveerde onderdelen zijn niet juridisch, maar wel
beleidsmatig verplicht. Dit houdt in dat de verplichtingen nog niet in wet-
of regelgeving zijn vastgelegd, maar dat de middelen toch niet meer vrij inzetbaar
zijn door bijvoorbeeld toezeggingen aan de Tweede Kamer. Voorbeelden van dit
soort verplichtingen zijn activiteiten rond het lerarenbeleid, de beroepskolom,
de intensiveringsmiddelen regeerakkoord Balkenende 1+2 en de middelen voor
veiligheid.4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE4.0 HoofdlijnenIn juni 2004 is de notitie KOERS BVE aangeboden aan de Tweede Kamer. KOERS
BVE schetst de visie op de ontwikkeling van het beroepsonderwijs en de educatie
voor de middellange termijn. Uitgangspunt voor KOERS BVE zijn de veranderingen
in de samenleving die ook invloed hebben op het beroepsonderwijs en de educatie.
Deze veranderingen zijn samengevat in drie trends:1. de transitie naar een kennissamenleving;2. het individu in de steeds complexere samenleving;3. verandering in de positie van de nationale overheid tussen Europa en
de regio.Deze trends stellen eisen aan het beroepsonderwijs en de educatie en ook
aan de overheid. KOERS BVE vormt het startpunt voor nieuwe acties en dient
als de basis voor het gesprek met partijen in het bve-veld over het realiseren
van ambities. KOERS BVE is gericht op het bewerkstelligen van nieuwe, eigentijdse
bestuurlijke verhoudingen. De partijen in de regio krijgen meer ruimte voor
het formuleren van ambities, het maken van afspraken en het zichtbaar maken
van resultaten.Met KOERS BVE is een nadere invulling gegeven aan de beleidsprioriteiten
van het ministerie van OCW voor deze kabinetsperiode:• autonomie, deregulering en rekenschap;• maximale participatie;• innovatie en versterking van de (top) kennisinfrastructuur;• een aantrekkelijk leraarberoep.Onderstaande tabel geeft een overzicht van de beleidsprioriteiten in relatie
tot de hoofdlijnen voor het beroepsonderwijs en de agenda van KOERS BVE.Tabel 4.1: Topprioriteiten bveTopprioriteitenHoofdlijnen beroepsonderwijsAgenda KOERS BVEAutonomie, deregulering en rekenschapRandvoorwaarden en condities innovatief beroepsonderwijsBesturingsfilosofieMeer ruimte voor de regioPrestatieafspraken:
heldere kaders en verbinding met regionale ambitiesActieve bijdrage aan EU-agenda
inclusief Europese benchmarks   Innovatieen
versterking (top)kennisinfrastructuurVerhogen productiviteit,
sociaal economische lijnMeer innovatie en
rendement door samenwerking tussen instellingen en hun omgevingMeer aandacht
voor een variëteit aan leerloopbanenAantrekkelijke onderwijsinhoud die
aansluit op de arbeidsmarktDe
instellingen moeten breed toegankelijk zijn   Maximale participatieOptimale participatie,
de sociaal culturele lijnOnderwijspersoneel
is ondernemend richting de eigen loopbaanVerhoging van het rendement door
meedoen van alle deelnemersMeer eigen verantwoordelijkheid van de deelnemer4.0.1 Agenda KOERS BVEDe agenda van KOERS BVE dient als basis voor de acties in de bve-sector.
Op deze agenda staan de volgende thema's:Beroepsonderwijs in de transitie naar de kennissamenlevingKenniseconomie vraagt om mensen die voortdurend leren. De omslag naar
een (leer)loopbaan leidt tot de volgende agenda:Meer innovatie en rendement door samenwerking tussen instellingen
en hun omgevingDe infrastructuur voor het beroepsonderwijs moet beter worden gebruikt
voor de verspreiding en toepassing van innovaties. De belangrijkste inhoudelijke
vernieuwing in het beroepsonderwijs is de invoering van de op competenties
gerichte kwalificatiestructuur.Meer aandacht voor een variëteit aan leerloopbanenEen betere aansluiting tussen de verschillende vormen van onderwijs biedt
meer mogelijkheden voor de deelnemer en is nodig voor een onbelemmerde doorstroom
vmbo-mbo-hbo.Aantrekkelijke onderwijsinhoud die aansluit op de arbeidsmarktOndernemerschap wordt steeds belangrijker voor de instelling, de docent
en de deelnemer.De instellingen moeten breed toegankelijk zijnInstellingen en ook bedrijven moeten breed toegankelijk zijn, niet alleen
voor deelnemers in het initiële traject, maar ook voor mensen die (weer)
werkzaam (willen) zijn. Educatie moet een positie krijgen binnen leven lang
leren.Complexe samenleving voor het individuHet beroepsonderwijs is gericht op het functioneren in de complexe samenleving.
Dit leidt tot de volgende agenda:Onderwijspersoneel is ondernemend richting de eigen leerloopbaanEr wordt een samenhangende kwalificatiestructuur voor de onderwijsberoepen
ontwikkeld om in- en doorstroom in de verschillende onderwijsberoepen te stimuleren.Verhoging van het rendement en sociale cohesie door meedoen
van alle deelnemersHet is voor het maatschappelijke en het individuele rendement en ook voor
de sociale integratie van belang dat deelnemers, werkenden en werkzoekenden
in staat worden gesteld minimaal een startkwalificatie te behalen. Alternatieve
leerarrangementen moeten deelnemers die dreigen uit te vallen, binnen het
onderwijsproces houden. Via doorlopende leerlijnen vmbo-mbo-hbo en via doorstroom
van educatie naar beroepsonderwijs kunnen deelnemers hun (leer)loopbaan op
een hoger niveau voortzetten.Meer eigen verantwoordelijkheid van de deelnemerEr worden maatregelen getroffen ter versterking van de rechten en plichten
van deelnemers, waaronder een prestatiebeurs voor mbo-deelnemers.Herpositionering nationale overheid tussen Europa en de
regioEuropa en de regionalisering vragen om een herpositionering van de nationale
overheid. Dit leidt tot een agenda en acties op de volgende onderdelen:Meer ruimte voor de regioDoor het terugdringen van de administratieve lastendruk en verdergaande
deregulering wordt meer ruimte voor de regio gecreëerd.Heldere kaders en verbinding met regionale ambitiesOCW vraagt instellingen in te spelen op de behoeften in de omgeving en
afspraken daarover te maken met OCW en de partners in de regio. De instellingen
leggen verantwoording af over de realisatie van de afgesproken prestaties.Actieve bijdrage aan de EU-agenda inclusief Europese benchmarksEr zijn Europese afspraken gemaakt over doelstellingen die het beroepsonderwijs
raken: de versterking van een leven lang leren, versterking van de kenniseconomie,
terugdringing van het voortijdig schoolverlaten en de transparantie van de
beroepskwalificaties.4.0.2 Moderne bestuurlijke verhoudingenVerandering in de positie van de nationale overheid tussen
Europa en de regioDe rol van de nationale overheid en politiek verandert. Deze trend wordt
veroorzaakt door twee bewegingen. Enerzijds door de verschuiving van de politieke
besluitvorming naar Europa en anderzijds door de decentralisering binnen Nederland.
Dit vraagt om een nieuwe rol van de rijksoverheid.Van belang is dat Europese doelstellingen en regionale initiatieven aan
elkaar worden verbonden. Voor het beroepsonderwijs geeft de overheid de richting
aan door het formuleren van landelijke doelstellingen. Om deze doelstellingen
te bereiken zijn vele partijen in regionale netwerken aan zet. De ambities
van de partijen in de regio kunnen en mogen verschillen. Deze partijen moeten
met elkaar overeenstemming bereiken over de beoogde resultaten.Nieuwe rol voor de rijksoverheidEr worden nieuwe eisen gesteld aan het sturingsvermogen van de overheid.
Voorop staat dat bve-instellingen slagkracht en ruimte krijgen en vervolgens
rekenschap moeten afleggen. Hiervoor gaan instellingen vooraf kwaliteitsnormen
formuleren, de bereikte prestaties transparant maken en scherp bewaken. Instellingen
ontwikkelen zich tot maatschappelijke ondernemingen die niet alleen een verticale,
maar ook een horizontale verantwoordingsrelatie hebben naar hun omgeving.
De overheid verzorgt hiervoor de kaders en de randvoorwaarden en draagt zorg
voor extern toezicht en handhaving van basiskwaliteit. Een zorgvuldige aanpak
van deregulering is op zijn plaats.Sturing door de nationale overheid in de bve-sector vindt plaats door
heldere kaderstelling vooraf (WEB, bekostigingsvoorwaarden, kwalificatiestructuur,
examenstandaarden, KOERS BVE), door het verstrekken van impulsen voor de versterking
van de responsiviteit van de instellingen en door het in positie brengen van
de omgeving van de instellingen. De responsiviteit van de instellingen wordt
versterkt door de instellingen te stimuleren hun beoogde en geleverde prestaties
transparant te maken en hierover in dialoog te treden met de relevante partijen
in hun omgeving. Instellingen maken vervolgens afspraken hierover in hun regionale
netwerk.Moderne bestuurlijke aanpak: prestatieafsprakenIn KOERS BVE zijn de ambities opgenomen waarover in de regio prestatieafspraken
worden gemaakt. Voor de ambities op Europees/nationaal niveau wordt in overleg
met de koepelorganisaties concreet gemaakt welke bijdrage de bve-sector kan
leveren aan de realisatie van deze ambities. De ambities worden uitgedrukt
in kwantitatieve en kwalitatieve streefwaarden. Dit moet leiden tot acties
op het gebied van de operationalisering van prestatieafspraken in de regio.Concreet betekent dit dat de regio's hun ambities hebben geformuleerd
en aan de staatssecretaris gemeld. In 2005 worden deze plannen ten uitvoer
gebracht door de regio's. Ondertussen wordt gewerkt aan het optimaliseren
van de randvoorwaarden, waarvoor de regio's bij het indienen van hun plannen
input hebben aangedragen. In 2005 worden de regio's ook uitgenodigd om hun
plannen voor 2006 aan te bieden.GovernanceIn 2004 wordt het wetsvoorstel Raden van Toezicht aangeboden aan de Tweede
Kamer. De bve-instellingen werken in de praktijk al veelvuldig met een Raad
van Toezicht en daaronder een College van Bestuur dat als bevoegd gezag optreedt.
Met het wetsvoorstel wordt voorzien in een wettelijke basis en worden criteria
gesteld waaraan professioneel intern toezicht moet voldoen. Daarnaast komt
de Bve Raad met profielen voor leden van Raden van Toezicht, die het karakter
van branchestandaarden hebben.De meervoudige publieke verantwoording en het zelfcorrigerende vermogen
van instellingen (kwaliteitszorg) wordt voorts versterkt door de vormgeving
van het proportionele toezicht van de Inspectie en het Kwaliteits Centrum
Examinering (KCE), de publicatie door de Inspectie van kwaliteitskaarten over
de bve-instellingen op internet, het werken met Raden van Toezicht en versterking
van de positie van deelnemers.In overleg met Centraal orgaan van de landelijke opleidingsorganen (Colo)
en de Inspectie wordt het toezicht op de wettelijke taken van de kenniscentra
beroepsonderwijs en bedrijfsleven nader ingevuld. De kenniscentra zorgen voor
de vormgeving van de publieke verantwoording aan hun omgeving.In 2004 verschijnt een nieuwe notitie «helderheid» en in 2005
vindt er opnieuw een bekostigingsoverleg plaats. De «werking»
van de uitspraken in de notitie «helderheid» zal nadrukkelijk
punt van aandacht en review zijn.Evaluatie bekostiging instellingenIn 2004 start de evaluatie van de huidige bekostigingssystematiek voor
het middelbaar beroepsonderwijs. Bij deze evaluatie worden de mogelijke consequenties
van de nieuwe bestuurlijke aanpak uit KOERS BVE meegenomen alsmede de resultaten
van het onderzoek naar het gebruik van de bekostiging. Hierop wordt nader
ingegaan bij de paragraaf 4.2.1.1 (reguliere bekostiging).4.1 Algemene beleidsdoelstellingHet bve-stelsel omvat het middelbaar beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.
Hierin staat de (leer-)loopbaan van de deelnemer centraal. De algemene beleidsdoelstelling
van het beroepsonderwijs en de educatie is alle deelnemers de kans te geven
om hun talenten zoveel mogelijk te ontwikkelen en hen te kwalificeren voor
de beroepsuitoefening of een vervolgopleiding dan wel hen een basis te geven
om op latere leeftijd weer te leren, sociaal redzaam te zijn en te participeren
in de Nederlandse maatschappij door onder meer het goed beheersen van de Nederlandse
taal.Het middelbaar beroepsonderwijs en de educatie leveren een belangrijke
bijdrage aan het versterken van de (kennis)economie, innovatie en het herstel
van de groei van de arbeidsproductiviteit die momenteel hoog op de politieke
en maatschappelijke agenda staan. Enerzijds als toeleverancier van het vervolgonderwijs,
anderzijds als toeleverancier van de arbeidsmarkt.Daarnaast hebben het middelbaar beroepsonderwijs en de educatie een belangrijke
sociaal culturele functie gericht op het optimaliseren van de participatie
van jongeren en volwassenen aan de Nederlandse samenleving.Deze algemene doelstelling is nader uitgewerkt in de operationele doelstellingen:
toerusting, kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid (zie paragraaf 4.2).4.1.1 Beschrijving van het bve-stelselHet bve-stelsel omvat het middelbaar beroepsonderwijs en de educatie.Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) richt zich primair op jongeren vanaf
16 jaar en volwassenen. Bij educatie gaat het om volwassenen.Middelbaar beroepsonderwijsDeelnemers kunnen het mbo langs twee leerwegen volgen: de beroepsbegeleidende
leerweg (bbl) met een praktijkdeel van minimaal 60% van de studieduur, en
de beroepsopleidende leerweg (bol) met een praktijkdeel van tussen de 20 en
60%. De bol is zowel in voltijd als in deeltijd te volgen. Deze leerwegen
kunnen op vier niveaus worden gevolgd: assistentopleiding (niveau 1), basisberoepsopleiding
(niveau 2), vakopleiding (niveau 3) en middenkader- en specialistenopleiding
(niveau 4).Er is een groot aantal partijen betrokken bij de leerloopbaan van de deelnemer
in het mbo. In eerste instantie de bve-instelling die belast is met het organiseren
van het leeraanbod, en het leerproces gericht op de wensen van de arbeidsmarkt
anderzijds. De kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven (kenniscentra)
zijn belast met de vormgeving van de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs
en hebben een inspanningsverplichting om te zorgen voor een kwantitatief en
kwalitatief toereikend bestand van beroepspraktijkvormingsplaatsen. De sociale
partners zijn betrokken bij de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs en spelen
een rol in de innovaties in de bve-sector. De gemeenten zijn verantwoordelijk
voor de planning en bekostiging van de educatie (zie hierna) en hebben een
curatieve taak bij het bestrijden van het voortijdig schoolverlaten.Naast de door de overheid bekostigde instellingen bestaat ook de mogelijkheid
om beroepsopleidingen te volgen bij particuliere instellingen.EducatieEducatie is onderwijs aan volwassenen en bestaat uit de opleidingen: voortgezet
algemeen volwassenenonderwijs (vavo), sociale redzaamheid, breed maatschappelijk
functioneren en Nederlands als tweede taal (NT2) op niveau 4 en 5.Bij het vavo bestaat de mogelijkheid om een diploma op vmbo-niveau (theoretische
leerweg), havo-niveau of vwo-niveau te behalen. De opleidingen «sociale
redzaamheid» zijn gericht op redzaamheid op het gebied van taalvaardigheid,
rekenvaardigheid en sociale vaardigheid. Opleidingen «breed maatschappelijk
functioneren» zijn bedoeld als doorstroomopleidingen die toeleiden naar
een vervolgtraject (vavo of beroepsopleiding). Met het NT2 staatsexamen II
(niveau 4–5) kunnen deelnemers toegang krijgen tot het hoger onderwijs.Per 1 januari 2005 wordt een deel van het educatiebudget overgeheveld
naar het ministerie van Justitie ten behoeve van inburgering. Het betreft
de middelen voor de opleidingen Nederlands als tweede taal (NT2) (niveaus
1 t/m 3). Daarmee wordt ook de verantwoordelijkheid voor het beleid voor deze
opleidingen overgedragen aan het ministerie van Justitie. Het budget voor
inburgering van nieuwkomers is al per 1 januari 2003 overgeheveld naar
het ministerie van Justitie.Beoogd wordt per 1 januari 2006 de educatiemiddelen van de 30 steden in
het kader van het grotestedenbeleid (G30) toe te voegen aan de pijler «sociaal,
integratie en veiligheid» van de brede doeluitkeringen in het kader
van het grotestedenbeleid. Om dit mogelijk te maken is een wijziging van de
Wet educatie en beroepsonderwijs nodig.4.1.2 Stelsel in cijfersIn het mbo wordt in 2005 onderwijs verzorgd aan circa 460 000 deelnemers.
Voor de jaren daarna wordt een verdere stijging verwacht. Daarbij doet zich
een relatieve verschuiving voor in de richting van de voltijd bol.Tabel 4.2: Aantal deelnemers mbo en onderscheiden naar leerweg 2003200420052006200720082009Totaal mbo449 372456 617460 868465 812471 642477 066481 080Bol-vt271 672285 607292 493294 457297 504300 482302 473Bbl154 280151 154149 554152 467155 177157 589159 619Bol-dt23 42019 85518 82118 88918 96118 99518 988Bron: Referentieraming 2004 (omgerekend naar kalenderjaar)Aan de educatie (exclusief de nieuwkomers) nemen ongeveer 128 000
mensen deel. De deelnemers aan de niveaus 1 t/m 3 van het NT2 onderwijs zijn
nog hierin begrepen. De prognose is dat het aantal deelnemers licht zal stijgen.Tabel 4.3: Aantal deelnemers educatie 2003200420052006200720082009Educatie128 155128 531128 759128 958129 194129 510129 857Bron: beleidstelling 2002, referentietelling 2003, CBS-telling educatie
2002, bevolkingstelling cbs 2003Circa de helft van de instroom in het mbo heeft in het voorgaande jaar
geen onderwijs gevolgd. De omvang van deze zij-instroom is de afgelopen drie
jaar toegenomen. Deels gaat het hierbij om oudere deelnemers die vanuit een
positie op de arbeidsmarkt terugkeren naar het mbo om daar al dan niet een
volledige vervolgopleiding te volgen. Deze groep kiest in overwegende mate
voor deeltijd bol als opleidingsvariant.Een ander deel van de zij-instroom bestaat uit deelnemers die na een korte
onderbreking van de onderwijsloopbaan, deze opnieuw vervolgen. Onderdeel van
deze groep vormen voortijdig schoolverlaters die terugkeren in het onderwijs.Tabel 4.4: Instroom naar
herkomst 200020012002Vmbo2,7%2,8%2,7%Vmbo diploma30,3%29,1%28,6%Havo diploma1,9%0,9%0,8%Mbo12,0%10,7%12,2%Buiten onderwijs48,1%52,3%52,6%Anders5,1%4,2%3,0%Bron: referentieraming 2004In tabel 4.5 is het percentage gediplomeerden in de uitstroom zichtbaar.
Met name in de deeltijd-bol ligthet percentage laag. Hier doet zich het verschijnsel
voor dat het om deelnemers gaat die vaak al werk hebben en/of zich inschrijven
voor een bepaald vak. Overigens zijn niet alle ongediplomeerden per definitie
voortijdig schoolverlaters. Een deel heeft al eerder in het mbo een diploma
gehaald.Tabel 4.5: Gediplomeerde uitstroom mbo
2002/2003 Diploma'sTotale uitstroomDiploma (in%)Bol-vt64 535111 73658%Waarvan 1–217 03136 91446%Waarvan 3–447 50474 82263%Bbl54 67796 04457%Waarvan 1–228 40551 94555%Waarvan 3–426 27244 09960%Bol-dt3 85417 54422%Waarvan 1–21 08710 82810%Waarvan 3–42 7676 71641%Totaal123 066225 32455%Bron: referentietelling 2003 (diploma's) en referentieraming 2004 (ongediplomeerde
uitstroom)Jaarlijks wordt onderzocht wat gediplomeerde schoolverlaters na hun opleiding
gaan doen en hoe de aansluiting met het vervolgonderwijs of de arbeidsmarkt
is. Uit het onderzoek over 2003 (Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt
2003, ROA) komen de volgende gegevens.Tabel 4.6: Bestemming van schoolverlaters (in procenten) StudieBetaald werkWerkloosAndersBol niveau 1–2503875Bol niveau 3–4465021Bbl niveau 1–2247141Bbl niveau 3–4118622Op de vraag of men de gevolgde opleiding opnieuw zou kiezen, antwoordt
68% van de gediplomeerden op bolniveau 1–2 met ja. Voor bol niveau 3–4
is dat 81%, voor bbl niveau 1–2 72% en voor bbl 3–4 zelfs 83%.De werkende schoolverlaters zijn ook gevraagd naar hun oordeel over de
aansluiting tussen de opleiding en hun huidige functie (op een schaal van
goed, voldoende, matig, slecht). In ruim 80% van de gevallen wordt die als
goed of voldoende beoordeeld.4.2 Operationele doelstellingenSchematisch worden hieronder de operationele doelstellingen toegelicht
die worden nagestreefd en volgens welke dit hoofdstuk verder is ingedeeld.
In het schema is tevens aangegeven hoe de doelstellingen corresponderen met
de agenda KOERS BVE en de daarbij genoemde acties c.q. maatregelen.Tabel 4.7:Operationele doelstellingenAgenda KOERS BVEActies/maatregelenParagraafToerustingOnderwijspersoneel is ondernemend richting de eigen loopbaan– Reguliere bekostiging– Arbeidsmarktbeleidbve-sector4.2.1.14.2.1.2    KwaliteitMeer innovatie en
rendement door samenwerking tussen instellingen en hun omgeving– Implementatie vernieuwing KSB– Innovatiearrangementberoepskolom–
Kennisverspreiding MKB– Deltaplan bèta
techniek– Technocentra4.2.2.14.2.2.24.2.2.3 Overzicht Deltaplan
Bèta-techniek Hoofdstuk 5 Meer aandacht
voor een variëteitLeerloopbanen– Doorlopende leerwegen vmbo-mbo-hbo4.2.2.4 Aantrekkelijke
onderwijsinhoud die aansluit op de arbeidsmarkt– Bevorderen ondernemerchap– ICT–
Examinering mbo– Cultuur en school4.2.2.54.2.2.64.2.2.74.2.2.8    ToegankelijkheidDe instellingen moeten breed toegankelijk
zijn– Verbetering kwaliteit en
kwantiteit BPV– Leven lang
leren4.2.3.14.2.3.2 Verhoging
van het rendement door meedoen van alle deelnemers– Begeleiding jongeren zonder startkwalificatie (VOA, RMC)– Alfabetiseringautochtonen4.2.3.34.2.3.4 Meer eigen
verantwoordelijkheid van de deelnemer– Positie deelnemer/medezeggenschap– Invoering prestatiebeurs4.2.3.5    DoelmatigheidMeer ruimte voor de regio– Deregulering in
de bve-sector– Educatie4.2.4.14.2.4.2 Prestatieafspraken:
heldere kaders en verbinding met regionale initiatieven– onderwijsprogrammering4.2.4.3 Actieve
bijdrage aan EU-agenda inclusief Europese benchmarks– Internationaal4.2.4.4(overzicht IB)4.2.1 ToerustingWat willen we bereiken?De overheid heeft de verantwoordelijkheid het stelsel deugdelijk toe te
rusten. Hiermee creëert de overheid de voorwaarden en condities voor
innovatief beroepsonderwijs, waardoor de instellingen in staat worden gesteld
om te voldoen aan de toegankelijkheids-, kwaliteits- en doelmatigheidseisen.Wat gaan we daarvoor doen?Allereerst is er sprake van reguliere bekostiging van instellingen voor
beroepsonderwijs, van de kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven
en van de gemeenten voor educatie (paragraaf 4.2.1.1).Naast de reguliere bekostiging van het stelsel worden in het kader van
deze doelstelling maatregelen getroffen op het vlak van arbeidsmarktbeleid
(paragraaf 4.2.1.2).4.2.1.1 Reguliere bekostigingWat willen we bereiken?Het doel is om onderwijsinstellingen in staat te stellen toegankelijk
en kwalitatief hoogwaardig middelbaar beroepsonderwijs en educatie te verzorgen.Wat gaan we daarvoor doen?Om dit te bereiken wordt het bve-stelsel door de overheid bekostigd.De onderwijsinstellingen in het beroepsonderwijs worden bekostigd op basis
van het aantal ingeschreven deelnemers en het aantal diploma's. Deze rijksbijdrage
wordt jaarlijks aangepast aan de deelnemersontwikkeling. Het historisch bepaalde
budget vormt de basis. Daarnaast kan aanpassing plaatsvinden in verband met
nominale ontwikkelingen en op grond van beleidsmatige overwegingen.De mbo-bekostiging wordt in 2004 geëvalueerd. Relevante ontwikkelingen
voor de bekostiging zijn verder: het per 1 augustus 2004 in werking treden
van de wet «Korte klap» en een voorstel om te komen tot een normatieve
inhouding van het cursusgeld (zie verder paragraaf 4). Dit laatste draagt
bij aan het verminderen van de administratieve last van de instellingen. Een
wetsvoorstel is in ontwikkeling om te komen tot een minimumnorm voor de omvang
van een deeltijdopleiding. Hierin wordt geregeld dat deeltijdopleidingen met
minder dan 300 uur «in instellingstijd verzorgd onderwijsprogramma»
(iivo) per studiejaar wel mogen worden aangeboden, maar dat de deelnemers
daaraan niet zullen meetellen voor het vaststellen van de hoogte van de inputbekostiging.
Voor deze maatregel is een wijziging van de WEB nodig.Beoogd wordt deze maatregel per 1 augustus 2005 te laten ingaan.De kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven (voorheen landelijke organen
beroepsonderwijs) worden door OCW bekostigd op basis van het aantal kwalificaties
dat ze hebben ontwikkeld, het aantal leerbedrijven datze hebben erkend en
het aantal bpv-plaatsen bij leerbedrijven dat door deelnemers is bezet. Aanpassing
van het macro-budget kan plaatsvinden op grond van beleidsmatige overwegingen
en in verband met nominaleontwikkelingen. Het historisch bepaalde budget vormt
de basis.OCW stelt middelen ter beschikking aan de gemeenten voor educatie. Met
deze middelen worden gemeenten instaat gesteld educatieve activiteiten in
te kopen bij regionale opleidingscentra. De middelen worden verdeeld over
de gemeenten aan de hand van het aantal volwassen inwoners, het aantal volwassenen
met eennader bepaalde etnische achtergrond en het aantal volwassenen met een
onderwijsachterstand van elke gemeente.4.2.1.2 Arbeidsmarktbeleid onderwijspersoneel bve-sectorWat willen we bereiken?Het doel is dat er voldoende en competent onderwijspersoneel beschikbaar
is voor de bve-sector. De vraag naar nieuw en competent onderwijspersoneel
neemt mogelijk toe als gevolg van de leeftijdsopbouw van het personeel in
de bve-sector. Ongeveer 20 procent van het onderwijzend personeel in de sector
heeft deleeftijd van 55 jaar of ouder. Het streven is om in 2005 minder dan
0,5% vacatureruimte te hebben.Daarnaast is het beleid gericht op het voorkomen van uitstroom van personeel
en het verminderen van ziekteverzuim. Het verzuimpercentage over 2003 is ten
opzichte van het voorgaande jaar gedaald van 6% naar 5,4%. In 2005 wordt een
verdere daling nagestreefd.In de voorgaande jaren hebben de bve-instellingen zich voorbereid op het
ontwikkelen en invoeren van een integraal personeelsbeleid. De monitor integraal
personeelsbeleid laat grote verschillen zien in de wijzewaarop en de mate
waarin personeelsbeleid ontwikkeld en geïmplementeerd wordt bij de instellingen.
Bij de verdere ontwikkeling en implementatie zal door de instellingen, meer
dan tot nu toe, ingezet moeten worden op betere afstemming van
het personeelsbeleid op de doelstellingen van de instellingen. De instellingen
dienen, vanwege de vernieuwing binnen het beroepsonderwijs (met name de implementatie
van de nieuwekwalificatiestructuur) en de ontwikkeling naar meer gedifferentieerd
samengestelde en resultaatverantwoordelijke teams, een beleid te voeren waarin
een meerjarige personeelsplanning wordt gehanteerd. Een eenduidig beleid voor
beloningsdifferentiatie ontbreekt nog op de meeste instellingen, hetgeen de
komende periode ook ontwikkeld moet worden. Er wordt gestreefd naar een toename
van het aantal instellingen met een eenduidig beleid voor beloningsdifferentiatie
van 7% in 2004 naar 20% in 2007.Wat gaan we daarvoor doen?Om de instellingen in staat te stellen vacatures zoveel mogelijk te vervullen
en tegelijkertijd in te zetten op kwaliteitsborging en competentieontwikkeling
van het onderwijspersoneel stelt de overheid in 2005 middelen beschikbaar
voor de volgende specifieke maatregelen:• verlengen van de regeling duale opleidingstrajecten voor een onderwijsfunctie
in de bve-sector;• voorkomen uitstroom onderwijspersoneel, verlagen ziekteverzuim
en bevorderen reïntegratie;• versterken van het integraal personeelsbeleid.Het verlengen van de regeling duale opleidingstrajecten
voor onderwijsfunctie in de bve-sectorDe instellingen worden gestimuleerd zich voor de werving van personeel
te richten op een bredere doelgroep, te weten op mensen met vak/beroepskennis
en die zich al werkend via een duaal opleidingstraject kwalificeren voor de
functie. Ook is het mogelijk dat een werknemer zich vanuit een ondersteunende
functie via een opleidingstraject verder kwalificeert. Instellingen ontvangen
een tegemoetkoming in de kosten van scholing en loonverletkosten. Daarvoor
wordt de regeling duale opleidingstrajecten voor een onderwijsberoep in de
bve-sector verlengd. Deze regeling faciliteert circa 800 duale opleidingstrajecten,
waarvan 50% voor een onderwijsgevende functie en 50% voor onderwijsondersteunende
functies ten behoeve van het primaire proces.Het voorkomen van uitstroom van personeel en verminderen
ziekteverzuimHet personeels- en arbeidsmarktbeleid van de instelling richt zich op
het beperken van de uitstroom en het verminderen van uitval van personeel
door ziekte (verminderen ziekteverzuim) en arbeidsongeschiktheid (instroom
WAO). De instellingen worden daartoe ondersteund door het Arbo-servicepunt,
dat ook in 2005 wordt gefinancierd door OCW.Voor 2005 wordt door sociale partners een arbo(plus)convenant bve afgesloten.
Het doel is de dienstverlening van het Arbo-servicepunt bve aan de instellingen
in stand te houden en te zorgen voor een adequate overdracht van de ontwikkelde
expertise voor de sector.Implementeren en versterken van integraal personeelsbeleid (ipb) bij instellingen.
Met de brancheorganisaties worden afspraken gemaakt over een versterking en
een samenhangende aanpak van het integraal personeelsbeleid. De resultaten
hiervan zullen tot uiting komen in de monitor integraal personeelsbeleid.Wat mag het kosten?Tabel 4.8: Maatregelen (x € 1 miljoen) 20052006200720082009Integraal personeelsbeleid10,412,012,012,012,0Arbeidsmarktonderwijspersoneel, duale
opleidingen, begeleiding en het arbo-servicepunt4,24,24,24,24,2Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet beleid wordt gemonitord en de gegevens worden jaarlijks gerapporteerd
in:• arbeidsmarktbarometer (Regioplan), meting vacature intensiteit
voor leraren, management enonderwijsondersteunende functies;• monitor instellingsbudgetten (Regioplan) naar besteding en professionalisering
van de arbeidsorganisatie;• monitor integraal personeelsbeleid (research voor beleid). Informatie
over verbeteringhorizontale en verticale integratie, functiedifferentiatie
(verhouding onderwijs- en onderwijsondersteunende functies), aard en omvang
scholingstrajecten personeelbekwaamheidsdossiers/persoonlijke ontwikkelingsplannen;• ziekteverzuimregistratiesysteem.Verder wordt verwezen naar de overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid
bij deze begroting.4.2.2 KwaliteitWat willen we bereiken?Het onderwijs in de bve-sector moet van een dusdanige kwaliteit zijn dat
er:• meer innovatie en rendement ontstaat door samenwerking tussen de
instelling en zijn omgeving;• meer aandacht is voor een variëteit aan leerloopbanen;• een meer aantrekkelijke onderwijsinhoud ontstaat die bovendien
beter aansluit op de arbeidsmarkt.Beoogde verbeteringen moeten ertoe leiden dat de mbo-deelnemer beter is
voorbereid op deelname aan de arbeidsmarkt of doorstroom naar een andere opleiding.
Als onderdeel van de doelstelling kwaliteit is eenontwikkeling gewenst naar
instellingen voor beroepsonderwijs, die een actief onderdeel vormen van een
ondernemende regionale kennisinfrastructuur.Wat gaan we daarvoor doen?In de volgende paragrafen worden de maatregelen nader toegelicht.4.2.2.1 Implementatie vernieuwde kwalificatiestructuur
en competentiegericht beroepsonderwijsWat willen we bereiken?Beroepsonderwijs moet «bij de tijd» zijn, dat wil zeggen goed
afgestemd zijn op de ontwikkelingen op dearbeidsmarkt en de maatschappij.
Kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven realiseren onder regie van Centraal orgaan van de landelijke opleidingsorganen (Colo) een competentiegerichte
kwalificatiestructuur mbo, die gekenmerkt is door transparantie, flexibiliteit
en duurzaamheid, met een samenhangend geheel van herkenbare en uitvoerbare
kwalificatieprofielen, waarvoor draagvlak is bij zowel het bedrijfsleven als
het beroepsonderwijs.Op basis van de – door de minister vastgestelde kwalificatieprofielen
realiseren onderwijsinstellingen vervolgens competentiegerichte beroepsopleidingen
en examens. Het doel is dat het herontwerp mbo in 2012 is voltooid en de op
eindtermen gerichte opleidingen onder de bestaande kwalificatiestructuur dan
volledig zijn afgebouwd.Wat gaan we daarvoor doen?In 2005 vervolgen de kenniscentra, en de onder de verantwoordelijkheid
van een kenniscentrum opererende paritaire commissies, hun inspanningen om
de ruim 600 huidige kwalificaties om te zetten naar maximaal 300 kwalificatieprofielen.
Om de samenwerking en afstemming tussen de kenniscentra te bevorderen, heeft
Colo een coördinatiepunt ingericht. Tevens voert het coördinatiepunt
de externe controle uit of ontwikkelde kwalificatieprofielen aan de kwaliteitscriteria
voldoen.De onderwijsinstellingen moeten het huidige opleidingenaanbod omzetten
naar competentiegerichte opleiding- en examentrajecten met een attractieve,
praktijkgerichte vormgeving.OCW ondersteunt beide processen in de randvoorwaardelijke sfeer door:• subsidiëring van het procesmanagement;• subsidiëring van proeftuinen herontwerp mbo;• de wet- en regelgeving aan te passen.OCW benut hierbij de voorstellen van de Stuurgroep Kwalificatiestructuur.De proeftuinen zijn nodig om kwalificatieprofielen uit te proberen en
ervaring op te doen met de inrichting van nieuwe opleidingen. Ook leveren
ze informatie op voor de benodigde wijzigingen in wet- en regelgeving.Wat mag het kosten?Voor de coördinatie en ondersteuning van een succesvolle implementatie
en voor de proeftuinen herontwerp mbo zijn middelen beschikbaar.Tabel 4.9: Maatregel (x € 1 miljoen) 20052006200720082009Implementatie nieuwe kwalificatiestructuur55   Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet procesmanagement rapporteert over de proeftuinen herontwerp mbo.Colo rapporteert over de implementatie van de nieuwe kwalificatiestructuur
per 1-8-2006 bij alle instellingen.4.2.2.2 Innovatiearrangement beroepskolomWat willen we bereiken?Het innovatiearrangement heeft als doel een bijdrage te leveren aan de
vernieuwing van hetberoepsonderwijs, door middel van het uitvoeren van regionale/sectorale
projecten in eensamenwerkingsverband van scholen/instellingen voor beroepsonderwijs,
bedrijven en eventueel andereorganisaties (zoals de kenniscentra
en de technocentra). Dit dient te geschieden binnen de context van versterking
van de relatie tussen onderwijs en bedrijfsleven voor het versterken van de
leerloopbaan van de leerling/deelnemer in het gehele beroepsonderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?Het voornemen is om de afzonderlijke stimulansen, regelingen en budgetten
voor innovatie van hetberoepsonderwijs te bundelen en te koppelen aan het
sturen op regionale ambities en de innovatiestrategie.Wat betreft de innovatiestrategie wordt een onderscheid gemaakt tussen
basis-, breedte- en dieptestrategie.De basisstrategie betreft «reguliere» vernieuwingacties van
het primaire proces met inzet van de regulierebekostiging. De breedtestrategie
betreft het breed oppakken of implementeren van vernieuwingen waarvoorinstellingen
extra geld krijgen (zoals de impulsmiddelen). De dieptestrategie betreft grensverleggende
vernieuwingen door onderwijs en bedrijfsleven gezamenlijk waarvoor extra middelen
beschikbaar zijn, zoals het innovatiearrangement. Bij deze laatste vorm van
innoveren is samenwerking met andere scholen/instellingen èn bedrijven
of organisaties een voorwaarde.Dat voornemen betreft ook de middelen voor de al langer bestaande innovatieregelingen:
Stimulansinnovatieve leeromgevingen bve 2001–2004 (Silo) en Kennisuitwisseling
beroepsonderwijs bedrijfsleven(KeBB) toe te voegen aan het budget voor innovatie.Wat mag het kosten?Tabel 4.10: Beschikbaar bedrag voor innovatiearrangement(x € 1
miljoen) 200520062007 e.v.
jarenInnovatiearrangement15,020,020,0Silo en KeBB8,38,38,34.2.2.3 Kennisverspreiding mkbWat willen we bereiken?De doelstelling is het verbeteren van de kennisverspreiding en -toepassing
tussen het mbo en het midden- en kleinbedrijf (mkb). Het gaat er om de ontwikkelde
innovaties breed te laten «landen», ook binnen sectoren die niet
van oudsher een innovatietraditie kennen.Wat gaan we daarvoor doen?Het voornemen is dat de vanaf 2005 beschikbare middelen onderdeel gaan
uitmaken van een totaal aan doelstellingen die moeten leiden tot afspraken
voor innovatie van het beroepsonderwijs. Zie hiervoor paragraaf 4.2.2.2 (innovatiearrangement).Wat mag het kosten?Tabel 4.11: Maatregel (x € 1 miljoen) 20052006200720082009Kennisverspreiding MKB461010104.2.2.4 Doorlopende leerwegen vmbo-mbo-hboWat willen we bereiken?Vanaf 2001 wordt geïnvesteerd in het versterken van de doorlopende
leerwegen vmbo-mbo-hbo. In belangrijke mate zijn deze inspanningen gericht
op kwalificatiewinst: meer leerlingen met een diploma op mbo-niveau (minimaal
startkwalificatie; bij voorkeur mbo 3 of 4) of hbo-niveau. Om deze doelstelling
te bereiken, moet de uitval flink dalen (zowel in het vmbo, als het mbo en
het hbo) en de doorstroom moet minimaal gelijkblijven (van vmbo naar mbo,
binnen het mbo en van mbo naar hbo) en bij voorkeur stijgen. Aparte aandacht
verdient de groep leerlingen die niet in staat blijkt te zijn om een startkwalificatie
op mbo 2 niveau te behalen.De acties doorlopende leerwegen vmbo-mbo-hbo worden verder toegelicht
in de overzichtsconstructie beroepsonderwijs.4.2.2.5 Bevorderen ondernemerschapWat willen we bereiken?De doelstelling is jongeren tijdens de opleiding in contact te brengen
met het ondernemerschap en ondernemendheid (door bijvoorbeeld simulatie- en
miniondernemingen) en ze door de onderwijsinstellingen te laten begeleiden
bij het opstarten van een eigen onderneming na het gediplomeerd verlaten van
het onderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?Het voornemen is dat de vanaf 2006 beschikbare middelen onderdeel gaan
uitmaken van een totaal aan doelstellingen die moeten leiden tot prestatieafspraken
voor innovatie van het beroepsonderwijs. Voor het bevorderen van het ondernemerschap
zullen de doelstellingen gericht zijn op de instellingen, docenten en deelnemers.
Ondernemerschapcompetenties worden zichtbaar opgenomen in de nieuwe kwalificatiestructuur
voor het beroepsonderwijs. Onderwijspersoneel is van groot belang om ondernemerschap
in het onderwijs mede vorm te geven. In de bekwaamheidseisen voor onderwijspersoneel
zal daarom «ondernemerschap» worden opgenomen.Zie hiervoor ook paragraaf 4.2.2.2 (innovatiearrangement).Wat mag het kosten?Tabel 4.12: Maatregel (x € 1 miljoen) 20052006200720082009Bevorderen ondernemerschap 71010104.2.2.6 Informatie- en communicatietechnologie (ict)Per 2004 zijn er geen aparte geldstromen meer naar de instellingen. De
beschikbare middelen, € 29,6 miljoen voor het beroepsonderwijs en € 3,7
miljoen voor de educatie, zijn toegevoegd aan de lumpsumvergoeding van de
instellingen en de rijksbijdrage voor educatie aan de gemeenten. Zo worden
instellingen gestimuleerd zelf de juiste inzet voor ict te kiezen. De stand
van zaken rond het gebruik van ict in het onderwijs wordt jaarlijks in opdracht
van OCW en in samenwerking met de Inspectie gevolgd via de Ict-Onderwijsmonitor.Daarnaast zijn er enkele centrale activiteiten, onder andere gericht op
de professionalisering van docenten en het verbeteren van de beschikbaarheid
van educatieve content. Deze worden beschreven in hoofdstuk 10.4.2.2.7 Examinering mboWat willen we bereiken?Het streven is dat in het schooljaar 2005/2006 de onderwijsinstellingen
voor tenminste 85% van de aangeboden beroepsopleidingen kwalitatief voldoende
examens hebben gerealiseerd, volgens de landelijkestandaarden voor de examenkwaliteit
die het Kwaliteitscentrum Examinering (KCE) opstelt. Het bewijs voor een voldoende
kwaliteitsniveau is een goedkeurende of voorwaardelijke verklaring voor een
opleiding.De Inspectie concludeert – op basis van de huidige inspectiestandaard –
dat in het schooljaar 2002/2003 bij 55% van de onderzochte opleidingen sprake
was van voldoende voorwaarden voor een goede uitvoering van examens (te weten
de bewaking en de organisatie van de examens). Tijdens de bestandsopname in
de periode september 1998 tot september 2002 was 42% van de onderzochte opleidingen
voldoende.Wat gaan we daarvoor doen?De nieuwe examensystematiek is op 1 augustus 2004 in werking getreden.
De volgende activiteiten worden vanaf 2005 verricht:• Op voorstel van het KCE worden de landelijke standaarden vastgesteld,
evenals de berekeningswijze voor de tarieven voor het KCE-toezicht. De standaarden
zijn kwaliteitseisen waaraan de examens mbo moeten voldoen.• Het KCE en de instellingen worden financieel ondersteund door inzet
van het examenbudget.• De Inspectie houdt toezicht op de kwaliteit van het functioneren
van het KCE.• Het sluitstuk van de examensystematiek is het opleggen van een
sanctie aan een instelling ingeval van onvoldoende examenkwaliteit of het
niet naleven van wettelijke examenvoorschriften. De instelling kan het recht
op examinering ontnomen worden, hiervan wordt melding gemaakt
in het Centraal Register Beroeps Opleidingen (CREBO). In dat geval moet de
instelling de examinering uitbesteden. En in geval van niet naleving kan een
bekostigingssanctie opgelegd worden. Aan een sanctie gaat altijd een waarschuwing
vooraf.Wat mag het kosten?Jaarlijks is € 11,3 miljoen beschikbaar voor de examensystematiek
mbo. Dit bedrag wordt ingezet voor het KCE en het resterende deel wordt toegevoegd
aan de lumpsumvergoeding van de instellingen voor de interne en externe bewaking
en waar nodig verbetering van de examenkwaliteit. De instellingen betalen
zelf de variabele uitvoeringskosten van het KCE-toezicht op de examenkwaliteit
bij de instellingen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet KCE levert in het Examenverslag het landelijke totaalbeeld van de
KCE-bevindingen over de examenkwaliteit in het betreffende schooljaar.De Inspectie levert in het Onderwijsverslag een samenvatting hiervan en
het beeld van de inspectiebevindingen over de kwaliteit van het functioneren
van het KCE in het betreffende schooljaar.Conform toezegging wordt de Kamer in de tweede helft van 2005 geïnformeerd
over de evaluatie van het cursusjaar 2004/2005.4.2.2.8 Cultuur en schoolWat willen we bereiken?De onderwijsinstellingen moeten cultuur een structurele plaats gaan geven
binnen het eigen beleid door:• aandacht voor cultuur in de beroepsopleidingen te vergroten;• kennis van cultuur bij de deelnemer te vergroten;• inzet van cultuur binnen de onderwijsinstellingen professioneler
te maken.Wat gaan we daarvoor doen?OCW stimuleert de aandacht voor cultuur bij de onderwijsinstellingen als
volgt.De regeling «cultuur en school» voor de bve-sector 2004–2005
honoreert projecten van de instellingen die gericht zijn op het verwezenlijken
van de doelstelling: het verankeren van de aandacht voor cultuur binnen de
onderwijsinstellingen. (Co-)financiering geschiedt na een gunstig advies van
een adviescommissie, ondersteund door Cultuurnetwerk Nederland. In 2005 wordt
bezien of de regeling opnieuw verlengd wordt.Wat mag het kosten?€ 600 000 waarvan € 400 000 ten laste van
de directie BVE en € 200 000 ten laste van de directie Kunsten.Er is sprake van co-financiering van de instellingen: de onderwijsinstelling
stelt een bedrag beschikbaar van dezelfde grootte als het subsidiebedrag dat
OCW heeft toegekend. Maximaal stelt OCW daarvoor € 50 000 per
project beschikbaar.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe adviescommissie geeft aan het einde van het projectjaar een inhoudelijk
oordeel over het project.Onlangs heeft evaluatie uitgewezen dat er visie is ontwikkeld en dat er
een aanzet is gegeven tot beleid maar dat er sprake is van onvoldoende verankering
binnen de instelling.4.2.3 ToegankelijkheidWat willen we bereiken?Alle deelnemers aan het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie moeten
in de gelegenheid gesteld worden onderwijs te volgen via de leerweg en het
niveau die het best bij hen past.De hoofdrichting binnen deze doelstelling is te typeren als een ontwikkeling
naar instellingen voor levenlang leren. Met als intentie dat iedere jongere
in staat wordt gesteld een (leer)loopbaan in te richten, waarbij een startkwalificatie
wordt gezien als een kwalificatie die jongeren een goede basis biedt om zich
verder te ontwikkelen, persoonlijk, in de maatschappij en op de arbeidsmarkt
en waarbij volwassenen die onvoldoende zijn geschoold hun maatschappelijke
positie en hun positie op de arbeidsmarkt kunnen versterken.Naast het verhogen van het rendement door zoveel mogelijk deelnemers te
laten meedoen, gaat het ook om het stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid
van de deelnemer.Wat gaan we daarvoor doen?Om dit te bereiken wordt in 2005 een aantal maatregelen genomen. Deze
worden hieronder beschreven.Daarnaast wordt deze doelstelling ondersteund door de maatregelen die
beogen deelnemers een aantrekkelijk onderwijsinhoud te bieden (paragraaf 4.2.2).4.2.3.1 Verbeteren kwaliteit en kwantiteit beroepspraktijkvormingWat willen we bereiken?De beroepspraktijkvorming levert een belangrijke bijdrage aan de toerusting
van de deelnemer en de aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt. Zowel onderwijs
als bedrijfsleven vinden dat de kwaliteit van de praktijkplaats moet worden
verbeterd.De Inspectie beoordeelde in 2003 75% van de instellingen positief op de
begeleiding van de deelnemer rond de praktijkplaats. De streefwaarde is dat
in 2005 tenminste 80% van de instellingen positief wordt beoordeeld.De zorg voor de kwaliteit van de praktijkplaats is de verantwoordelijkheid
van de kenniscentra. De publieke verantwoording van de kenniscentra over hun
inzet op dit terrein zal worden verbeterd.Daarnaast moet het aantal praktijkplaatsen en leerbedrijven dat praktijkplaatsen
aanbiedt worden uitgebreid. In het kader van het plan van aanpak jeugdwerkloosheid
wordt gestreefd naar 40 000 meer leerbanen. Daarbij wordt aangesloten
bij het leerwerkplan van het midden- en kleinbedrijf. In dit plan wordt beoogd
met de kenniscentra en de regio 10 000 extra leerwerktrajecten te genereren
voor zowel het vmbo, het mbo als de risicogroepen.Wat gaan we daarvoor doen?In 2004 worden afspraken gemaakt met de kenniscentra over het onder inspectietoezicht
brengen van de bpv-taak, naar analogie van de onderwijsinstellingen. Het waarderingskader
zoals dat door de Inspectie bij het toezicht op de onderwijsinstellingen wordt
gehanteerd, wordt uitgebreid met indicatoren die de kwaliteit van de praktijkplaats
kunnen meten.De kenniscentra hebben een inspanningsverplichting om te zorgen voor voldoende
praktijkplaatsen. In overleg met de kenniscentra wordt gekeken of de erkenningprocedure
kan worden vereenvoudigd, waardoor het voor bedrijven eenvoudiger en aantrekkelijker
wordt zich als leerbedrijf aan te melden.Wat mag het kosten?De activiteiten worden in 2005 door instellingen en kenniscentra bekostigd
uit de lumpsumvergoeding.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe Inspectie beoordeelt de kwaliteit met aangepast waarderingskader en
rapporteert hierover.4.2.3.2 Leven lang lerenWat willen we bereiken?Nederland wil zich ontwikkelen tot een van de meest ontwikkelde kenniseconomieën
van Europa en de wereld.Daarvoor is een verhoging van het opleidingsniveau van de beroepsbevolking
nodig. Daarnaast is een belangrijke doelstelling van het beleid op dit terrein
om sociale cohesie te bevorderen en maatschappelijke tweedeling te voorkomen.
Onderwijsinstellingen moeten zich ontwikkelen tot instellingen voor «leven
lang leren» om aan de diversiteit aan scholingsvragen te kunnen voldoen.In het afgelopen decennium is er veel in gang gezet op het terrein van
leven lang leren. Tal van maatregelen en initiatieven zijn afgelopen jaren
door de overheid ontplooid. Resultaat hiervan is dat Nederland het in vergelijking
tot de andere lidstaten niet slecht doet als het gaat om deelname aan post-initiële
scholing (5e plaats). Bezien vanuit het aandeel laagopgeleiden (te hoog) en
het aandeel hoogopgeleiden (te laag) op de totale beroepsbevolking blijkt
echter dat er nog aanzienlijke winst te behalen is om een goed opgeleide (beroeps)bevolking
te realiseren. Winst die noodzakelijk is voor een op kennis gebaseerde economie
en maatschappij.Ook is geconstateerd dat het beleid te versnipperd is. Daarom is meer
coördinatie geboden en zijn, naast voortzetting en uitbouw van het bestaande
beleid, nieuwe impulsen nodig.Wat gaan we daarvoor doen?De bestaande initiatieven in het initieel onderwijs richten zich op het
optimaal toerusten van jongeren voor een leven lang leren en het voorkomen
van achterstanden die later niet meer zijn in te halen.Voorbeelden hiervan zijn: voor- en vroegschoolse educatie, voorkomen en
bestrijden van voortijdig schoolverlaten, versterking van duaal leren, het
studiehuis en doorlopende leerwegen in het beroepsonderwijs. Deze worden gecontinueerd
onder andere via de beleidsacties in KOERS BVE.In de hoofdlijnenbrief «leven lang leren» die in de tweede
helft van 2004 aan de Tweede Kamer is gezonden, worden de hoofdlijnen geschetst
waarlangs de intensivering van het beleid op het terrein van leven lang leren
de komende periode wordt vormgegeven. De nadruk komt te liggen op het verbeteren
van de randvoorwaarden en het stimuleren van specifieke vraagclusters in de
bevolking. Het individu staat daarbij centraal. Het opstellen van een uitvoeringsagenda
en de coördinatie en aansturing van de activiteiten is
in handen van een in het najaar 2004 op te richten Platform «leven lang
leren». De agenda is een gezamenlijkproduct en verantwoordelijkheid
van een aantal departementen. Stroomlijning van het scholingsinstrumentarium
van de departementen, en het versneld implementeren van de evc-systematiek
(erkenning van verworven competenties) in de educatieve infrastructuur, maken
deel uit van deze agenda.OCW is het coördinerende departement.Wat mag het kosten?Voor het uitvoeren van de agenda en het ondersteunen van de coördinerende
activiteiten wordt voor 2005 door OCW een bedrag gereserveerd binnen de bestaande
budgetten van € 1 miljoen. Daar komen nog middelen van de andere
bij het leven lang leren beleid betrokken departementen bij. Voor de «week
van het leren 2005» en de daarvoor benodigde middelen wordt in 2004
een nieuwe beslissing genomen.Voor educatieve tv stelt OCW in 2005 voor de laatste keer een bedrag van € 500 000
beschikbaar.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekEen van de op Europees niveau afgesproken onderwijsbenchmarks betreft
leven lang leren: het percentage 25–64 jarigen dat in de vier weken
voorafgaande aan de enquêtering een cursus of opleiding heeft gevolgd.Nederland scoort daarop met 16,4% in 2001 een 5e plaats. Nederland streeft
een positie bij de beste drie van Europa na.Een van de opdrachten aan het platform «leven lang leren»
is om mede in het licht van EU-doelstellingen voor «leven lang leren»
meer specifieke resultaat indicatoren op te stellen, daarop streefcijfers
te formuleren en door evaluatie de beleidsresultaten hiertegen af te zetten.4.2.3.3 Begeleiding jongeren zonder startkwalificatieWat willen we bereiken?Het huidige onderwijssysteem moet een omslag maken naar een systeem dat
is gericht op het ontwikkelen van competenties. Competenties die jongeren –
in het kader van leven lang leren – nodig hebben voor hun ontwikkeling
als mens, burger en arbeidskracht. Jongeren die zonder startkwalificatie het
onderwijsverlaten, moeten zich via het onderwijs, de werkvloer, dan wel een
mix van beide verder ontwikkelen om alsnog een startkwalificatie te behalen.
Bij voorkeur via werkend leren met gebruikmaking van instrumenten als portfolio's
en evc-procedures om op gezette tijden te verzilveren wat hij of zij in de
praktijk heeft geleerd. Een vmbo-diploma of een mbo-1 diploma is een belangrijke
tussenstap naar een startkwalificatie.De leerloopbaan van de deelnemer moet meer centraal staan bij de vormgeving
van het onderwijs. Belangrijke elementen daarbij zijn ondermeer:• realiseren van competentiegericht beroepsonderwijs;• doorlopende leerwegen van vmbo naar mbo;• samenwerken met maatschappelijke organisaties rond de instellingen;• versterken van de praktijkgerichtheid van het beroepsonderwijs;• zorg voor goede intake en assessment en meer aandacht voor loopbaanoriëntatie
en begeleiding van jongeren.Gestreefd wordt naar het verhogen van de participatie door samen met partijen
op landelijk en regionaal niveau het aantal jongeren dat zonder startkwalificatie
het onderwijs dreigt te verlaten, terug te brengen: in 2006 met 30% en in
2010 met 50% ten opzichte van het aantal in 2002 (70 500 voortijdigschoolverlaters).Het beleid voortijdig schoolverlaten zal er op gericht zijn het aantal
voortijdig schoolverlaters te verminderen met 21 000 in 2006 en met 35 000
in 2010.Dit levert tevens een bijdrage aan de doelstellingen van het plan van
aanpak jeugdwerkloosheid dat door SZW en OCW is ontwikkeld om de meer dan
gemiddelde stijging van de jeugdwerkloosheid de komende jaren terug te dringen.Bovenstaande doelstellingen op het gebied van voortijdig schoolverlaten
en jeugdwerkloosheid dragen bij aan het realiseren van de Lissabon-doelstelling,
dat het aantal jongeren tot 24 jaar zonder startkwalificatie en dat geen onderwijs
meer volgt in 2010 gehalveerd zal zijn ten opzichte van 2000. Dit betekent
voor Nederland dat ten opzichte van 2000 (15,5%) het percentage naar 8,0%
moet zijn teruggebracht (50% reductie).Dankzij de Regionale meld- en coördinatiefunctie-wet (rmc-wet) slagen
contactgemeenten in het kader van de rmc-functie er steeds beter in de doelgroep
in het vizier te krijgen en de echte probleemgroep – de leerlingen die
zonder diploma, dan wel deelkwalificatie het onderwijs dreigen te verlaten –
op te pakken.Het feit blijft dat deze registratie nog niet voor 100% sluitend is. Weliswaar
voldoende om de effecten van het beleid te monitoren, maar niet optimaal.
De registratie en informatievoorziening moet dus wordenverbeterd, zodat bij
schoolverzuim of schoolverlaten direct actie kan worden ondernomen.Wat gaan we daarvoor doen?De komende jaren wordt een extra inzet gepleegd op de volgende punten:• betere begeleiding van jongeren om uitval te voorkomen (voa-middelen,
gehandicapten, jeugdwerkloosheid);• betere begeleiding van jongeren wanneer ze eenmaal zijn uitgevallen
gericht op terugkeer in het onderwijs en/of werk (rmc-middelen).De aanpak van de jeugdwerkloosheid en voortijdige schooluitval is niet
in de laatste plaats een organisatiekwestie. Vele actoren (scholen, gemeenten,
bedrijfsleven, rijk) hebben hier een verantwoordelijkheid. De bijdrage van
de rijksoverheid bestaat vooral uit het samenbrengen van partijen en het bieden
van ondersteuning aan partijen op het decentrale niveau. De inzet van de taskforce
jeugdwerkloosheid voorziet in deze bijdrage. De taskforce spreekt jongeren
aan op hun verantwoordelijkheid, begeleidt de implementatie van benodigde
acties, en ondersteunt de (met name kleinere) gemeenten in het concreet vormgeven
van een effectieve aanpak.Ter versterking van het preventieve beleid wordt de komende jaren het
budget voor voorbereidende en ondersteunende activiteiten (voa) verder opgehoogd,
met als doel meer leerlingen (waaronder gehandicapten)de ondersteuning te
geven die ze nodig hebben om hun traject gekwalificeerd af te ronden.Ter versterking van het curatieve beleid wordt het rmc-budget verhoogd,
zodat contactgemeenten vanaf 2005 de trajectbegeleiding kunnen versterken
met als doel meer jongeren terug te leiden richting onderwijs (waardoor
de druk op het voa-budget zal toenemen). Voorts ondersteunt de taskforce jeugdwerkloosheidgemeenten
en lokale partijen bij het verbeteren van de trajectbegeleiding.De ambitie is dat alle rmc-regio's eind 2004 een verbeterplan (naast trajectbegeleiding,
ook gericht op het verbeteren van de registratie en informatievoorziening)
gereed hebben dat aansluit bij lopende regionale activiteiten.Om jongeren een goede beroepsvorming, ook buiten het reguliere onderwijs,
te kunnen bieden is het van belang dat ook bij een teruggang in economische
activiteit voldoende leerplaatsen bij bedrijven beschikbaar zijn, zie hiervoor
ook paragraaf 4.2.3.1 (verbetering kwaliteit en kwantiteit beroepspraktijkvorming).De inzet wordt verder ondersteund door de beschikbaarheid van middelen
uit het Europees Sociaal Fonds voor voortijdig schoolverlaten en de inzet
van impulsmiddelen voor versterking van de beroepskolom (zie verder de overzichtsconstructie
beroepsonderwijs).Wat mag het kosten?Tabel 4.13: Maatregelen begeleiding jongeren zonder startkwalificatie (x € 1
miljoen) 2005200620072008 e.v.Verhoging voa (incl. gehandicapten)2,03,512,512,5Verhogen rmc2,55,05,05,0Taskforce plan van aanpak jeugdwerkloosheid0,50,5  Daarnaast wordt in het kader van het grotestedenbeleid voor de nieuwe
convenantperiode 2005–2009 jaarlijks € 21,8 miljoen beschikbaar
gesteld aan de G30 voor de bestrijding van voortijdig schoolverlaten. Dit
bedrag wordt toegevoegd aan de pijler «sociaal, integratie en veiligheid»
van de brede doeluitkering.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekConform wettelijk voorschrift is de werking van de rmc-wet (2001) in 2003
geëvalueerd. Na afstemming met andere betrokken ministeries wordt het
evaluatierapport, vergezeld van een beleidsreactie, in het najaar van 2004
aan de beide Kamers der Staten-Generaal aangeboden.Wat betreft de werking van het preventieve beleid kan worden aangesloten
bij de Stoas-monitor, waarin de slaag- en doorstroomkans van (v)mbo-ers vanaf
2000 in kaart wordt gebracht. Voor wat betreft de monitoring van de doelstelling
verlagen voortijdig schoolverlaters wordt de Tweede Kamer via de jaarlijkse
rapportage voortijdig schoolverlater geïnformeerd over het aantal jongeren
dat door de rmc-regio's wordt geregistreerd en het aantal jongeren dat wordt
teruggeleid naar het onderwijs, dan wel naar leerwerktrajecten. De vorderingen
van de lidstaten op de Lissabon-doelstelling worden gemonitord door Eurostat.
Hiervoor rapporteert het CBS jaarlijks hoeveel jongeren geen startkwalificatie
hebben behaald en niet meer op school zitten. In de jaarlijkse rmc-voortgangsrapportages
wordt de Tweede Kamer van deze CBS-cijfers op de hoogte gesteld.4.2.3.4 Alfabetisering autochtonenWat willen we bereiken?Uit de International Adult Literacy Survey (IALS) is gebleken dat Nederland
1,5 miljoen functioneel ongeletterden telt. Daarmee neemt Nederland de vijfde
plaats in op de ranglijst van best presterende landen. Vastgesteld is echter
dat de aandacht voor NT2-onderwijs in de afgelopen jaren heeft geleid tot
verdringing van het cursusaanbod voor autochtone analfabeten. Dit zijn er
naar schatting 250 000. Het actieplan alfabetisering autochtone Nederlanders
(uit december 2001) is gericht op deze groep. Het betreft een campagne en
meerjarenplan 2003–2006 (aan de Tweede Kamer gezonden in december 2002;
Kamerstukken II 2002–2003, 28 760 nr. 1).Bij de campagnestart in september 2002 heeft de staatssecretaris zich
ten doel gesteld in 2003 5% van de doelgroep te bereiken. Daarbij gaat het
om 12 500 cursisten per jaar. De nulmeting over 2001–2002 van het
aantal deelnemers aan een basiscursus lezen, schrijven en rekenen bij de regionale
opleidingencentra, maakt duidelijk dat deze ambitie niet gerealiseerd is.
In het betreffende cursusjaar zijn ongeveer 5 000 cursisten bereikt.
Uit een vervolgonderzoek over 2002–2003 is gebleken dat dit aantal is
gestegen tot 5 600. De ontwikkeling van het aantal deelnemers wordt ook
in de resterende periode van het meerjarenplan gevolgd.Wat gaan we daarvoor doen?Concrete acties voor (extra) initiatieven op lokaal en/of regionaal niveau
hebben betrekking op een internetsite die beter aansluit op wat er lokaal
of regionaal leeft (ondergebracht bij Kennisnet) en het stimuleren van lokale
of regionale projecten of veelbelovende pilots door de toekenning van nationale
aanmoedigingsprijzen.Het vergroten van de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven en
maatschappelijke organisaties wordt vooral nagestreefd door een nieuwe uitvoerder:
de Stichting lezen en schrijven. Actie in dit verband is de organisatie van
een jaarlijks evenement op Wereld Alfabetiseringsdag (in de regel op 8 september)
met als doel nationale bewustwording, werving en toeleiding. Ook worden er
bijeenkomsten gehouden rondom thema's zoals educatie op de werkvloer of het
gebruik van informatie en communicatietechnologie (ict).Wat mag het kosten?In 2005 is een bedrag van € 400 000 beschikbaar voor de
campagne.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDoor het Centrum voor innovatie van opleidingen (Cinop) wordt het aantal
deelnemers aan alfabetisering gemonitord.4.2.3.5 Positie deelnemerWat willen we bereiken?Het doel is de positie van de deelnemer te versterken en de deelnemer
meer verantwoordelijkheid te geven door het versterken van de rechten en de
plichten van de deelnemer.Wat gaan we daarvoor doen?Er komen maatregelen op het gebied van studiefinanciering, met name de
introductie van een prestatiebeurs in het studiejaar 2005–2006. Dat
gebeurt door middel van een wetswijziging van de Wet op de studiefinanciering.Vertegenwoordiging en ondersteuning deelnemersDeelnemers moeten, zowel op instellingsniveau als op landelijk niveau,
de sector kunnen aanspreken op de kwaliteit van het onderwijs. Aan de Jongerenorganisatie
Beroepsonderwijs (JOB) worden middelen beschikbaar gesteld om hier een sleutelrol
in te vervullen. De JOB kan de deelnemers op instellingsniveau (een deel van)
de middelen aanreiken om een kritische rol te vervullen; op landelijk niveau
kan de JOB de deelnemers vertegenwoordigen. Ook wordt het JOB ondersteund
voor de campagne om het imago van het beroepsonderwijs te verbeteren.Versterking medezeggenschapWanneer de mbo-deelnemer meer op zijn eigen verantwoordelijkheid wordt
aangesproken, moet hij ook de instrumenten krijgen om deze verantwoordelijkheid
te nemen. De medezeggenschap is daarbij cruciaal. Om de medezeggenschap te
versterken is een wetsvoorstel ingediend bij de Tweede kamer dat regelt dat
de medezeggenschapsfunctie binnen het mbo wordt gesplitst in een orgaan voor
docenten en een orgaan voor deelnemers; er komt een aparte instellingsraad
voor deelnemers. Bij de start van de raden wordt geld beschikbaar gesteld
voor een door JOB uit te voeren wervingscampagne.Wat mag het kosten?Als gevolg van de introductie van de prestatiebeurs is er sprake van een
bescheiden inverdieneffect. Dit effect wordt gebruikt om maatregelen te financieren
voor het versterken van de positie van de deelnemer.Het gaat hier om een bedrag van € 5 miljoen structureel, dat
wordt toegevoegd aan het macrobudget voor bve.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe JOB doet tweejaarlijks onderzoek naar de tevredenheid van de deelnemers
in de bve-sector. Dit is het onderzoek deelnemersinformatie (odin). In 2005
wordt een nieuwe versie uitgebracht. De resultaten over de komende jaren zijn
bepalend voor de vraag of dit beleid succesvol isVerder bekijkt de Inspectie of de organisatiecultuur binnen de regionale
opleidingencentra (roc's) voldoende deelnemersgericht is.4.2.4 DoelmatigheidWat willen we bereiken?De beleidsinspanningen zijn gericht op een doelmatig functionerend bve-stelsel.
Om dit te realiseren is een ontwikkeling ingezet naar netwerksturing en governance.
Elementen van die ontwikkeling zijn:• versterken van het responsief en innovatief vermogen van spelers
in het bve-stelstel;• terugdringen administratieve lastendruk en verdergaande deregulering;• verbeteren landelijk imago van het beroepsonderwijs;• stimuleren van het publiek ondernemerschap.Wat gaan we daarvoor doen?De volgende onderwerpen en de daarbij behorende maatregelen zijn in beeld.4.2.4.1 Deregulering in de bve-sectorWat willen we bereiken?Er wordt gekeken naar de regeldruk voor instellingen en burgers. In KOERS
BVE is een actieplan deregulering opgenomen, dat een reeks maatregelen bevat
om de sector verder te dereguleren en daarmee de ruimte te scheppen voor de
instellingen om binnen de nieuwe besturingsfilosofie optimaal te presteren.In maart 2004 is een onderzoek gepubliceerd over de regeldruk bij bedrijven
als gevolg van OCW-regelgeving.Gestreefd wordt naar een administratieve lastenverlichting voor het bedrijfsleven.Wat gaan we daarvoor doen?In het najaar 2004 wordt gestart met de uitvoering van de dereguleringsagenda
uit KOERS BVE. In 2005 gaan deze activiteiten verder. Omdat het vaak om wetswijzigingen
gaat, is er sprake van een doorloopperiode van circa twee jaar.De regeling van het cursusgeld in het Uitvoeringsbesluit les- en cursusgeldwet
2000 wordt in 2005 gemoderniseerd. De huidige regeling sluit onvoldoende aan
bij de verhoogde mobiliteit in het beroepsonderwijs. De introductie van de
WEB heeft tot gevolg gehad dat een opleiding in twee leerwegen en zowel in
voltijd als in deeltijd kan worden gevolgd. Deelnemers maken in toenemende
mate gebruik van verschillende onderwijsvormen gedurende hun opleiding. De
modernisering zal tevens inhouden dat de instellingen een eigen (aanvullend)
restitutiebeleid mogen uitvoeren. Concreet betekent dit dat in de Wet educatie
en beroepsonderwijs wordt geregeld dat de cursusgelden normatief worden ingehouden
op de rijksbijdrage. De verrekening achteraf met de instellingen van de werkelijk
ontvangen cursusgelden wordt afgeschaft. Dit mede in het kader van het eigen
restitutiebeleid van de instelling.Tabel 4.14: Overzicht voorgenomen reducties administratieve
lasten2003–2007 voor het bedrijfsleven Wet- of
regelgevingTotale administratieve
lasten van betreffende wet of regelActieReductieReductie in %Vereenvoudigen procedure erkenning leerbedrijven
te realiseren voor eind 2006 (afhankelijk afstemming COLO en
kenniscentra beroepsonderwijs en
bedrijfsleven)WEB€ 7,5 miljoenEen bedrijf dat de beroepspraktijkvorming voor
een opleiding of een groep van opleidingen wil verzorgen moet hiervoor erkend
zijn als «leerbedrijf» door een kenniscentrum. In overleg met
de kenniscentra beroepsonderwijs en
bedrijfsleven zal bekeken worden hoe de procedure voor de erkenning van bedrijven
als leerbedrijf vereenvoudigd kan worden.€ 4,6 miljoen61%      Overige kleinere maatregelen. Zie kamerstuk
29 515 nr. 9 van 20 april 2004.WEB/WHW/MonumentenwetDiversDivers€ 0,5 miljoen–Totaal   € 5,1 miljoen–De totale reductie van € 5,1 miljoen op een totale administratieve
last voor het bedrijfsleven van € 18 miljoen betekent een reductie
van 28%. Er wordt geen toename verwacht van de administratieve lasten voor
het bedrijfsleven in deze kabinetsperiode als gevolg van nieuw beleid.Wat mag het kosten?De activiteiten in het kader van deregulering vinden plaats binnen de
rijksbijdrage.Prestatiegegevens en onderzoekIn januari 2004 is een onderzoek gepubliceerd over de regeldruk bij de
bekostigde instellingen. In 2006 moet een redelijk deel van de regelgeving
vanuit OCW die door de instellingen als belastend wordt ervaren, zijn afgeschaft.4.2.4.2 VolwasseneneducatieWat willen we bereiken?De verantwoordelijkheid voor het inburgeringsbeleid van oudkomers en nieuwkomers
ligt bij de minister voor vreemdelingzaken en integratie. Om die reden worden
met ingang van 2005 de middelen voor NT2-onderwijs (niveaus 1 t/m 3) overgeheveld
naar het ministerie van Justitie. De minister van OCW is tot eind 2004 verantwoordelijk
voor het beleid voor het NT2-onderwijs (niveaus 1 t/m 5).Tevens is het de bedoeling om de grote steden vanaf 2006 meer bestedingsvrijheid
te bieden waar het de inzet van rijksmiddelen educatie betreft op aanverwante
terreinen binnen het sociale domein. Hierdoor kunnen de middelen effectiever
worden ingezet.In de educatie blijft de gedwongen winkelnering bij de roc's voorlopig
in tact. Voor de G30 geldt dat, indien zij middelen inzetten voor educatieve
activiteiten, deze ingekocht moeten worden bij een regionaal opleidingscentrum.Wat gaan we daarvoor doen?Uit het budget voor de educatie dat gemeenten van OCW ontvangen wordt
onder meer NT2-onderwijs ingekocht voor oudkomers op de lagere niveaus. Nu
het kabinet voornemens is de inburgeringsplicht voor nieuwkomers uit te breiden
tot oudkomers en voor de inburgering een eigen bijdrage te verlangen van iedere
cursist, is besloten een deel van het educatiebudget over te dragen aan de
minister voor vreemdelingenzaken en integratie ten behoeve van de inburgering
van oudkomers. Het gaat om een bedrag van € 75 miljoen dat gemoeid
is met de NT2-niveaus 1 tot en met 3. Dit bedrag wordt per 2005 structureel
overgedragen.Hiermee wordt de minister voor vreemdelingenzaken en integratie verantwoordelijk
voor het beleid voor alle taalonderwijs aan inburgeraars. Binnen de educatie
die door OCW wordt bekostigd, zal alleen nog NT2-onderwijs op de niveaus 4
en 5 mogen worden ingekocht. Dit wordt wettelijk vastgelegd in een wijziging
van de Wet educatie- en beroepsonderwijs (WEB) per 2006. Op de niveaus 4 en
5 gaat het om taalonderwijs in vervolg op de inburgering en/of vanwege een
vervolgopleiding op mbo- of ho-niveau, al dan niet in de vorm van geïntegreerde
of duale trajecten.Het kabinet heeft overeenstemming bereikt met de G30 over het beleidskader
voor het grotestedenbeleid in de jaren 2005–2009 («Samen werken
aan de krachtige stad»/GSB III). Een deel van de educatiemiddelen wordt
ingezet in de brede doeluitkering «sociaal, integratie en veiligheid»
onder het thema «jeugd en onderwijs». Het betreft een bedrag van
circa € 70 miljoen per jaar (gebaseerd op de verdeling voor 2004).
Onderbrenging in de brede doeluitkering vergt wijzigingen van de WEB en het
Uitvoeringsbesluit WEB.Om die reden worden de middelen niet voor 2006 overgeboekt. De G30-steden
krijgen bestedingsvrijheid binnen de brede doeluitkering en de jaarlijkse
toekenning en verantwoording van middelen wordt voor de G30 gewijzigd door
de systematiek van het grotestedenbeleid van toepassing te verklaren.Bij het opstellen van hun meerjarige ontwikkelingsprogramma's zullen de
steden in overleg met de regionale opleidingencentra aandacht schenken aan
de samenhang tussen inburgering en onderwijs. Zorgvuldig zal samen met de
steden worden nagegaan hoe de rol van de steden met betrekking tot volwasseneneducatie/inburgering
wordt vormgegeven binnen de systematiek van GSB III.Wat mag het kosten?Na aftrek van de overdracht aan de minister van vreemdelingenbeleid en
integratie bedraagt het educatiebudget in 2005 circa € 157 miljoen.
Inzet in het grotestedenbeleid is niet voor 2006 aan de orde. Vanaf 2006 bedraagt
het educatiebudget circa € 87 miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn overleg met de G30 zullen prestatie-indicator en monitoring in het
kader van GSB III nader worden bezien. Voor de niet-G30 blijft gelden dat
zij hun middelen rechtmatig moeten besteden voor de inkoop van educatieve
activiteiten bij een regionaal opleidingscentrum.4.2.4.3 OnderwijsprogrammeringWat willen we bereiken?In 2001 is een convenant onderwijsprogrammering afgesloten tussen de minister
van OCW en de Bve Raad, als alternatief voor de 1000-urennorm. Dit convenant
had als doel voldoende onderwijsprogrammering vorm tegeven en inzichtelijk
te maken.In het studiejaar 2004–2005 moeten alle instellingen inzichtelijk
maken hoe de onderwijsprogrammering voor alle opleidingen er uitziet. Een
voltijdsopleiding bedraagt 1 600 studiebelastingsuren per jaar. Dat verbetert
de studeerbaarheid voor de deelnemer. Ook wordt duidelijk welke inspanning
van zowel deelnemer als instelling verwacht wordt.Conform de aanbevelingen van de Taskforce Rekenschap is besloten dat deeltijdse
opleidingen met een geringe omvang wel mogen worden aangeboden maar buiten
de bekostiging worden gelaten. Zie hiervoor paragraaf 4.2.1.1 (reguliere bekostiging).Wat gaan we daarvoor doen?De Bve Raad heeft in 2003 het top-model ontwikkeld (model voor transparante
onderwijs programmering), waarmee in het studiejaar 2004–2005 door de
instellingen gewerkt kan worden. OCW heeft in 2004 een evaluatie uitgevoerd
naar de werking van het top-model als instrument voor het realiseren van een
voldoende en transparant onderwijsaanbod. Op basis van deze evaluatie (najaar
2004) worden conclusies getrokken voor het verder vormgeven van de onderwijsprogrammering.Ook in 2005 wordt de norm van 850 uur streng gehandhaafd door de inspectie.OCW toetst de activiteiten van de Bve Raad aan de gemaakte afspraken in
het convenant, onder meer in overleg met de Inspectie.Wat mag het kosten?De acties rondom onderwijsprogrammering moeten worden gerealiseerd binnen
de rijksbijdrage.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekEr wordt gebruik gemaakt van de gegevens uit het Onderwijsverslag van
de Inspectie.4.2.4.4 Internationaal bveHet beleid rond internationale thema's wordt toegelicht in de overzichtsconstructie
internationaal beleid.4.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 4.15: Budgettaire gevolgen artikel 4 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen2 705 2322 734 4202 753 2132 771 3352 774 6032 774 3042 825 468Waarvan garanties       Uitgaven2 576 2302 680 3402 738 0052 756 1592 773 2492 776 0852 776 601Programma-uitgaven2 576 2302 662 7762 723 4312 741 9322 758 3842 761 2202 761 688Middelbaarberoepsonderwijs2 288 9062 361 2372 390 1352 405 4452 420 3682 422 2732 422 739–bve-instellingen2 184 4352 255 5322 286 4522 301 7572 316 6742 318 5752 319 040–kbb's104 471105 705103 683103 688103 694103 698103 699Educatie241 314244 324243 857243 755244 216244 280244 282Specifieke stimulering46 01057 21589 43992 73293 80094 66794 667        Programma-uitgaven overig 13 40510 79710 63311 27411 27411 322IBG06 9124 4794 4655 1995 1995 199CFI06 4936 3186 1686 0756 0756 123        Apparaatsuitgaven04 1593 7773 5943 5913 5913 591Prijs per deelnemer exclusief loon- en prijsoploop 6,16,06,06,05,95,9Ontvangsten33 048000000De bedragen bij middelbaar beroepsonderwijs en educatie betreffen voornamelijk
de rijksbijdrage aan de onderwijsinstellingen, de kenniscentra voor beroepsonderwijs
en bedrijfsleven en aan gemeenten (voor de educatie). De rijksbijdrage aan
de instellingen en kenniscentra hebben een lumpsum karakter (zie ook operationele
doelstelling toerusting).De prijs per mbo-deelnemer lijkt lager dan de prijs per deelnemer in de
begroting 2004. Dit wordt vooral veroorzaakt door de begrotingsmutatie van € 27,2
miljoen voor de ESF-middelen. OCW financiert niet meer voor uit eigen middelen
maar betaalt de ESF ontvangsten door op het moment dat die worden ontvangenvan
SZW/Brussel.Verder is op grond van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie
voor volksverzekeringen (WVA)verlichting van de werkgeverslasten voor deelnemerswerknemers
mogelijk. In 2003 heeft dit geleid tot een afdrachtvermindering van € 210,2
miljoen bij een raming van € 215 miljoen. Dit betreft niet alleen
mbo maar ook hbo en vo. De raming voor 2004 wordt geactualiseerd tot € 216,8
miljoen en de raming voor 2005 wordt € 220 miljoen. De verdeling
van het budget mbo over bve-instellingen en kenniscentra is nog indicatief.Bij specifieke stimulering worden de middelen via specifieke activiteiten
ingezet. Dit gebeurt op basis van de volgende thema's:• bestrijden voortijdig schoolverlaten;• positie deelnemer;• innovatie;• lerarenbeleid;• verbeteren prestaties kwaliteit beroepsonderwijs;• verbeteren prestaties en kwaliteit educatie;• internationale activiteiten;• onderzoek en monitoring.4.4 BudgetflexibiliteitTabel 4.16: Budgetflexibiliteit artikel
4 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde
kasuitgaven 2 738 005 2 756 159 2 773 249 2 776 085 2 776 6012.Waarvan apparaatsuitgaven 3 777 3 594 3 591 3 591 3 5913.Dus programma-uitgaven 2 734 228 2 752 565 2 769 658 2 772 494 2 773 010 – waarvan IBG 4 479 4 465 5 199 5 199 5 199 – waarvan CFI 6 318 6 168 6 075 6 075 6 123           Programma excl. IBG en CFI 2 723 431 2 741 932 2 758 384 2 761 220 2 761 688Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht98,59%2 684 95897,19%2 665 00597,02%2 676 22597,00%2 678 25897,01%2 678 9925.Complementair noodzakelijk          6.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)1,32%36 0422,73%74 8162,84%78 3212,86%78 8642,86%78 8807.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma)          8.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,09%2 4310,08%2 1110,14%3 8380,15%4 0980,14%3 8169.Totaal100%2 723 431100%2 741 932100%2 758 384100%2 761 220100%2 761 688Het artikelonderdeel mbo is voor het grootste deel juridisch verplicht.
Het artikelonderdeel educatie is volledig juridisch verplicht. In de WEB staat
dat de bedragen die beschikbaar zijn volledig moeten worden verdeeld over
de instellingen, de kenniscentra (mbo) en de gemeenten (educatie). Op het
artikelonderdeel mbo staan echter ook de middelen voor de beroepskolom. Deze
zijn niet volledig juridisch verplicht maar wel bestuurlijk. Het artikelonderdeel
specifieke stimulering is niet volledig verplicht. Een deel van dit budget
is wel bestuurlijk verplicht.De intensiveringsmiddelen uit de enveloppe I en II zijn opgenomen onder
bestuurlijk gebonden.5. TECHNOCENTRAWat willen we bereiken?Doelstelling van het project technocentra is een bijdrage te leveren aan
het versterken van de kennisinfrastructuur binnen de technische sector. De
technocentra leveren daarmee ook een bijdrage aan de doelstellingen van de
regering op het vlak van de kenniseconomie en het halen van de afgesproken
doelen van Lissabon.Het project technocentra komt voort uit het programma Werkgroep kennisinfrastructuur
van de Interdepartementale Commissie voor Economische Structuurversterking
(ICES-KIS-II), dat is gericht op versterking van de economische structuur
door versterking van de kennisinfrastructuur. Belangrijke criteria voor de
ICES/KIS-projecten zijn, naast versterking van de economische structuur en
versterking van de kennisinfrastructuur ook publiekprivate samenwerking (pps),
bevorderen van synergie en samenhang en verankering van resultaten binnen
de bestaande kennisinfrastructuur. Binnen dit kader werken de technocentra
aan drie operationele doelen:• Het versnellen van de circulatie, diffusie en toepassing van kennis
tussen (technisch)beroepsonderwijs en bedrijfsleven;• De gezamenlijke benutting van hoogwaardige apparatuur voor scholing
en opleiding;• Een effectieve en efficiënte aansluiting van het technisch
beroepsonderwijs op het bedrijfsleven.Wat gaan we daarvoor doen?De overheid stelt middelen beschikbaar uit het Fonds Economische Structuurversterking
(FES). Het project technocentra is gestart in 2000 en loopt tot en met 2010.
In de startfase (2000–2002) hebben de technocentra hun organisatie en
activiteitenpakket kunnen opbouwen en een gezaghebbende positie in de regio
kunnen verwerven. In 2002 en 2003 is een evaluatie van de resultaten van de
startfase uitgevoerd waarin de businessplannen van de afzonderlijke technocentra
beoordeeld zijn en onderzoek is uitgevoerd naar de bereikte resultaten, de
meerwaarde van de technocentra voor de partners in de regio, de eventuele
overlap met instituties binnen de bestaande kennisinfrastructuur en de (gerealiseerde
en potentiële) bijdrage aan de versterking van de kennisinfrastructuur.Deze evaluatie heeft geresulteerd in een versterking van het profiel van
de technocentra. De technocentra worden vooral gezien als intermediaire organisaties
tussen de scholen en instellingen voor beroepsonderwijs (vmbo, mbo en hbo),
het bedrijfsleven en gemeenten en andere regionale overheden. Hun rol is primair
«makelen en schakelen», gericht op het tot stand brengen van samenwerking
en financiële participatie inprojecten gericht op versterking van de
kennisinfrastructuur, en het organiseren, ondersteunen en faciliteren van
deze samenwerking.De uitkomsten van de evaluatie hebben medio 2003 geleid tot een positief
besluit van het kabinet over het beschikbaar stellen van FES-middelen voor
2004 en 2005, en reservering van FES-middelen voor 2006 tot en met 2010.De versterking van het profiel is neergelegd in een nieuwe Kaderregeling
technocentra, die in augustus 2003 in werking is getreden. Deze kaderregeling
stelt de samenwerkingsverbanden tussen ten minste instellingen en bedrijven
en de cofinanciering die de partners binnen die samenwerkingsverbanden moeten
realiseren centraal. De nieuwe regeling gaat uit van een «VBTB-cyclus»
van twee jaar, die start met de beoordeling en goedkeuring van activiteitenplannen
en speerpuntplannen en eindigt met de beoordeling van de resultaten.In het vierde kwartaal van 2003 heeft beoordeling plaatsgevonden van de
activiteiten- en speerpuntplannen en begrotingen, resulterend in verlening
van subsidie voor 2004 en 2005.In 2005 zetten de technocentra de uitvoering van de (goedgekeurde) plannen
2004–2005 voort. Ook vindt in 2005 een evaluatie plaats van de prestaties
van de afzonderlijke technocentra. De criteria daarbij zijn vooral kwaliteit,
regionaal draagvlak en verworven cofinanciering. Ook is deze evaluatie de
basis voor de beschikbaarstelling van de FES-middelen voor 2006–2010.
Bij een positief kabinetsbesluit en een positieve uitkomst van de evaluatie
dienen de technocentra in 2005 nieuwe plannen in voor de cyclus 2006–2007.In 2004 wordt in overleg met betrokken partijen bekeken welke prikkels
vanaf 2006 kunnen worden ingebouwd voor het versneld financieel verzelfstandigen
van de technocentra en de verankering van de functie van de technocentra.
De uitkomst kan leiden tot aanpassing van de Kaderregeling in 2005.Wat mag het kosten?Voor 2005 is een bedrag van ruim € 9 miljoen beschikbaar. De
subsidie heeft het karakter van een stimuleringsbijdrage, waarbij het aandeel
van het bedrijfsleven in de cofinanciering van de activiteiten ten minste
25% bedraagt. Voor de basissubsidie geldt een subsidieplafond per technocentrum.
Voor de speerpuntsubsidie geldt een subsidieplafond voor alle technocentra
samen; binnen dit plafond worden projectvoorstellen competitief beoordeeld
en toegekend, maar ook volgens het principe van ten hoogste 20% van de totale
cofinanciering.Binnen de meerjarenraming is, gegeven de reservering van FES-middelen
waartoe het kabinet in 2003 heeft besloten, voor de jaren 2006 tot en met
2010 een bedrag van ruim € 9 miljoen per jaar beschikbaar. De beschikbaarstelling
is afhankelijk van de eerdergenoemde evaluatie in 2005.De subsidieregeling zal niet na 2010 worden verlengd. De bedoeling is
dat de activiteiten van de technocentra worden verankerd binnen de samenwerkende
partners die het draagvlak voor deze activiteiten vormden.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn 2002 en 2003 zijn evaluaties uitgevoerd. In 2005 volgt opnieuw een
evaluatie. Deze betreft niet de regeling als zodanig maar de prestaties van
de afzonderlijke technocentra. Criteria bij deze evaluatie zijn de kwaliteit
van de uitvoering van de activiteiten, de mate waarin de operationele doelen
zijn bereikt, de mate waarin de resultaten bijdragen aan de drie doelstellingen
van het project technocentra en aan de ICES-criteria publiek private samenwerking,
synergie en samenhang en verankering, het draagvlak van de activiteiten, met
name blijkend uit de participatie in de samenwerkingsverbanden, en de gerealiseerde
cofinanciering.5.1 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 5.1: Budgettaire gevolgen artikel 5 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen8 5969 07600000Waarvan garanties       Uitgaven8 5969 0769 0760000Technocentra8 5969 0769 0760000Ontvangsten13918 1529 07600005.2 BudgetflexibiliteitTabel 5.2: Budgetflexibiliteit Technocentra artikel
5 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 9 076 0 0 0 02.Waarvan apparaatsuitgaven0  0 0 0 03.Dus programma-uitgaven 9 076 0 0 0 0Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht100%9 076        5.Complementair noodzakelijk          6.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)          7.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma)          8.Beleidsmatig nog niet ingevuld          9.Totaal100%9 076 0 0 0 0Met het publiceren van de Kaderregeling technocentra 2003 zijn de bedragen
tot en met 2005 volledig juridisch verplicht.OVERZICHTSCONSTRUCTIE BEROEPSONDERWIJSWat willen we bereiken?Jongeren moeten hun talenten kunnen ontwikkelen op een niveau dat bij
hen past. Dit vereist intensieve samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven
en tussen onderwijsinstellingen onderling (vmbo, bve, hbo).Samenwerking gericht op het ontwikkelen van doorlopende leerwegen, het
verbeteren van de leeromgeving, flexibele onderwijsvormen en nieuwe leerconcepten,
met veel aandacht voor werkend leren, het gebruik van ict en loopbaanoriëntatie
en -begeleiding, zowel tijdens de opleiding als op belangrijke overgangsmomenten,
van school naar werk en van de ene opleiding naar de andere (vervolg)opleiding.Vanaf 2001 wordt geïnvesteerd in het realiseren van doorlopende leerwegen
vmbo-mbo-hbo, met een grote nadruk op het vmbo als fundament. In belangrijke
mate zijn deze inspanningen gericht op kwalificatiewinst: meer jongeren met
een diploma op mbo-niveau (minimaal startkwalificatie; bij voorkeur mbo 3
of 4) of hbo-niveau. Om deze doelstelling te bereiken, moet de uitval flink
dalen – zowel in het vmbo, als in het mbo en het hbo – en de doorstroom
moet minimaal gelijk blijven van vmbo naar mbo, binnen het mbo en van mbo
naar hbo – en bij voorkeur stijgen.Wat gaan we daarvoor doen?Realiseren van de doelstelling vereist een integrale aanpak voor de lange
termijn (2010) waarin overheid, branche-organisaties van onderwijsinstellingen
en sociale partners afspraken maken over:• het te voeren innovatiebeleid en de bijbehorende middelen (zie
(1) een consistent innovatiebeleid);• de doelen die worden geambieerd en de wijze waarop verantwoording
wordt afgelegd (zie (2) werken met prestaties in de beroepskolom);• het kader, waarin de overheid aangeeft welke ruimte onderwijsinstellingen
en bedrijven hebben om vernieuwingen te realiseren (zie (3) meer ruimte voor
vernieuwing in de beroepskolom).1. Een consistent innovatiebeleidIn het SER-advies Koersen op vernieuwing van
oktober 2002 wordt het twee-sporenbeleid – bestaande uit een breedte-
en een dieptestrategie, zoals uiteengezet in de middellange termijnverkenning
van het beroepsonderwijs, ondersteund en uitgebreid met een basisstrategie.
Resultaat is een breed gedragen innovatiebeleid, dat is gebaseerd op drie
sporen om de gewenste vernieuwing van de beroepskolom te realiseren:• inzet van eigen (lumpsum)middelen voor de «reguliere»
vernieuwingsacties (basisstrategie);• extra impulsmiddelen via de impuls beroepskolom voor alle onderwijsinstellingen
in het beroepsonderwijs en de kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven –
om de vernieuwingen breed op te kunnen pakken (breedtestrategie);• een mogelijkheid tot het aanvragen van extra middelen voor onderwijsinstellingen
en bedrijven die gezamenlijk zullen investeren in grensverleggende vernieuwingen
(dieptestrategie).Impuls beroepskolom (breedtestrategie)Met de impulsmiddelen kunnen de instellingen in het beroepsonderwijs de
activiteiten gericht op verbetering van de aantrekkelijkheid van het beroepsonderwijs
en kwalificatiewinst verbreden en intensiveren, maar met name deze kennis
verspreiden. Vanaf 2002 is structureel € 136,0 miljoen
beschikbaar voor het versterken van de beroepskolom. Deze middelen zijn over
de sectoren vmbo, mbo en hbo verdeeld volgens de verdeelsleutel 3:2:1. Een
belangrijk deel van deze middelen wordt via een regeling (vmbo, mbo, kenniscentra
beroepsonderwijs bedrijfsleven inclusief de groene sector) en via de rijksbijdragebrief
(hbo) toegevoegd aan de lumpsum van de instellingen. Vooralsnog is deze wijze
van subsidiëren vastgelegd voor een periode van vier jaar (2002–2005),
waarbij het beschikbare budget jaarlijks wordt vastgesteld. In juni 2004 is
de regeling gewijzigd voor 2004–2005, waarbij het bedrag voor het mbo
is verhoogd tot € 24,7 miljoen per jaar. Voor de kenniscentra is € 6,2
miljoen beschikbaar.In de regeling worden vier specifieke investeringsthema's genoemd voor
de onderwijsinstellingen (1–4) en drie voor de kenniscentra beroepsonderwijs
bedrijfsleven (5–7):1. verbeteren van de loopbaanoriëntatie en -begeleiding van leerlingen
(voorlichting; begeleiding op school en in de praktijk; overdracht/intake
vervolgopleiding);2. verbeteren van de programmatische aansluiting (doorlopende leerwegen;
competentie- en een loopbaangerichte curricula, voor theorie en praktijk);3. ontwikkelen van een herkenbare pedagogiek en didactiek van het beroepsonderwijs;4. versterken van de kennisinfrastructuur door een betere samenwerking
tussen bedrijven en onderwijsinstellingen;5. verbeteren van de aansluiting van de kwalificatiestructuur op het vmbo
en het hbo;6. versterken van de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming in de bve-sector;7. ontwikkelen van een competentiegerichte kwalificatiestructuur.In deze thema's zijn de kernbegrippen: het vergroten van maatwerk en flexibiliteit,
en het verbeteren van de doorstroom.De inzet en de effecten van de middelen worden via twee monitoren in kaart
gebracht: de kwantitatieve monitor van Stoas en de kwalitatieve monitor van
Cinop (zie onderdeel prestatiegegevens en onderzoek).Innovatiearrangement beroepsonderwijs (dieptestrategie)Voor het realiseren van innovatie van het primaire proces zijn instellingen
in het beroepsonderwijs zelf verantwoordelijk en ontvangen daarvoor reguliere
bekostiging. Daarnaast ontvangen deze instellingenimpulsmiddelen voor het
verspreiden van innovatieve kennis (zie ook tekst impulsmiddelen). De innovatie
zal aan kwaliteit winnen en worden versterkt als geïnnoveerd «over
de grenzen van de eigen instelling heen».Dit belang is zowel op internationaal als Europees niveau onderkend. Met
de Subsidieregeling innovatiearrangement 2003 is tegemoetgekomen aan de wens
voor een specifiek innovatiebudget. Met het innovatiearrangement wordt getracht
landelijk nieuwe, in samenwerking met het bedrijfsleven gerealiseerde, regionale/sectorale
projecten op het gebied van onderwijs en scholing te stimuleren die, van onderop
aangestuurd, een herkenbare bijdrage leveren aan een verdieping van het innovatief
vermogen in het beroepsonderwijs en die zijn gericht op het versterken van
de beroepskolom.Op 2 mei 2003 hebben de staatssecretaris van OCW, het Platform Beroepsonderwijs
en de sociale partners het convenant Samenwerking ten behoeve
van innovatie in het beroepsonderwijs getekend dat de opmaat
heeft gevormd voor deze subsidieregeling. In 2003 was een budget beschikbaar
van ruim € 10,0 miljoen (inclusief apparaatskosten). In 2004 moet
nog vervolg worden gegeven aan het innovatiearrangement. Mede op basis van
de bevindingen met het innovatiearrangement in 2003 wordt ervoor gekozen om
dit beleid anders in te richten. In de vormgeving van het innovatiearrangement
in 2004 zal het veld de ruimte krijgen om innovatie te realiseren. In 2004
is wederom ruim€ 10,0 miljoen beschikbaar voor het innovatiearrangement.
In 2005 is € 15,0 miljoen en vanaf 2006 is structureel € 20,0
miljoen gereserveerd voor het innovatiearrangement.Tevens wordt op dit moment verkend op welke wijze er een relatie kan worden
gelegd tussen de nieuwe bestuurlijke verhouding, waarbij het regionale netwerk
zet is (sturen op regionale ambities), het innovatiebeleid en de verschillende
innovatieactiviteiten. Deze actie is ook aangekondigd in KOERS BVE.2. Werken met prestaties in de beroepskolomAlle partijen realiseren zich het belang van het maken van concrete afspraken
over prestaties, streefcijfers en verantwoording. Ook op lokaal en regionaal
niveau leeft dit besef en zijn voorbeelden van onderlinge prestatieafspraken
te zien.In KOERS BVE wordt een aanzet gedaan dat in deze kabinetsperiode, OCW –
in overleg met betrokken partijen – landelijke ambities zal formuleren
en vaststellen voor het beroepsonderwijs, zodat er aan het einde van deze
periode een goed functionerend systeem van prestatieafspraken is. Ook ambities
op het niveau van de beroepskolom zullen op dit niveau geformuleerd moeten
worden. De uitwerking van de ambities en de keuze welke indicatoren het meest
representatief zijn voor de geformuleerde ambitie zal gebeuren in overleg
metde koepelorganisaties.De instellingen en hun regionale netwerk worden vervolgens uitgenodigd
om te formuleren wat hun eigen ambities zijn, waarbij de landelijke maatschappelijke
ambities richtinggevend zijn. Instellingen maken daartoe zelf keuzes, afhankelijk
van hun profiel en in nauwe samenwerking met hun regionale netwerk.3. Meer ruimte voor maatwerk bij het realiseren van doorlopende
leerwegenDe visieontwikkeling om te komen tot het doorbreken van een aantal schotten
tussen de onderwijssectoren vmbo-mbo-hbo is afgerond. OCW moet de volgende
stappen nemen. Dit impliceert meer doorlopende leerwegen met meer maatwerk,
flexibele toegang tot programma's en overgangen tussen werken en leren. Het
uitgangspunt is het ontwikkelen van een leerloopbaan die leerlingen de beste
kansen biedt om binnen de leeromgevingen hun weg te vinden. Deregulering –
in de zin van het weghalen van (wettelijke) belemmeringen voor onderwijsinstellingen
en bedrijven om samen te investeren in doorlopende leerwegen en aanverwante
trajecten die nodig zijn om loopbanen van leerlingen zo goed mogelijk te ondersteunen –
is daarbij een belangrijke randvoorwaarde. Deze maatregelen richten zich in
het bijzonder op het verbeteren van de aansluiting van het vmbo op het mbo –
met extra aandacht voor jongeren zonder een startkwalificatie – en de
aansluiting tussen mbo en hbo.Op het snijvlak vmbo-mbo en mbo-hbo zijn voor de realisering van doorlopende
leerwegen enkele activiteiten in 2003 ontplooid, aan de overige activiteiten
wordt in 2004 (en verder) vervolg gegeven. Voor een overzicht van deze activiteiten
wordt verwezen naar KOERS BVE.Platform BeroepsonderwijsHet Platform Beroepsonderwijs – een samenwerkingsverband van HBO-raad,
Bve Raad, VVO/VSWO en Colo, met betrokkenheid van aoc Raad en Paepon (Platform
van aangewezen/erkende particuliere onderwijsinstellingen in Nederland) –
speelt een belangrijke rol als regisseur én als aanjager van de noodzakelijke
vernieuwing van het beroepsonderwijs. Het platform wordt gedurende vier jaar –
parallel aan de impuls beroepskolom (2002–2005) – vanuit de impulsmiddelen
gesubsidieerd. Hiertoe wordt jaarlijks een activiteitenplan ingediend dat
door OCW wordt vastgesteld. Belangrijk criterium bij het toekennen van deze
middelen is het draagvlak voor de activiteiten die worden ingezet door de
onderwijsinstellingen in de regio.Wat mag het kosten?Voor de beroepskolom is structureel een bedrag van € 136,0 miljoen
beschikbaar. Dit is in een verhouding 3:2:1 verdeeld over de sectoren vmbo,
mbo en hbo.Tabel 1: Overzicht investeringen beroepskolom (x € 1
miljoen) 20042005200620072008I)Impuls beroepskolom(breedtestrategie)     •vmbo49,249,249,249,249,2•mbo31,031,031,031,031,0•hbo21,921,921,921,921,9Nog toe te voegen aan impuls  1,361,361,36II)Platform
beroepsonderwijs1,361,360,00,00,0III)Monitoringen voorlichting0,50,50,50,50,5IV)Specifieke activiteiten     vmbo     –verbetering inventaris9,19,19,19,19,1–leerwerktrajecten4,54,54,54,54,5mbo     –verbetering kwaliteitexamens11,311,311,311,311,3–verbetering verantwoording0,00,00,00,00,0Totaal beroepskolomOCW128,9128,9128,9128,9128,9Inzet in LNV onderwijs7,17,17,17,17,1Totaal beroepskolom136,0136,0136,0136,0136,0Nieuwe innovatiearrangementen10,015,020,020,020,0Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe ontwikkeling van de beroepskolom wordt via twee monitors in kaart gebracht:
de kwantitatieve monitor van Stoas en de kwalitatieve monitor van Cinop. Door
deze twee monitors kan jaarlijks een beeld worden gekregen van de vorderingen
die worden geboekt:1. Leiden de inspanningen van de scholen en het beleid van de rijksoverheid
tot feitelijk waarneembare kwalificatiewinst (in kwantitatieve termen)?2. Is sprake van een beweging waarbij de voor kwalificatiewinst noodzakelijk
voorwaarden steeds beter worden vervuld (in kwalitatieve termen)?De Kamer wordt eind 2004 geïnformeerd over de resultaten van de vervolgmeting.Bekeken zal worden op welke wijze deze monitors een functie kunnen hebben
bij het opstellen van prestatieafspraken op regionaal niveau.6. HOGER ONDERWIJS6.0 HoofdlijnenIn januari 2004 is het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) aangeboden
aan de Tweede Kamer. Het HOOP schetst de visie op de ontwikkeling van het
hoger onderwijs voor de middellange termijn. Uitgangspunt voor het HOOP zijn
de maatschappelijke ontwikkelingen die bij uitstek relevant zijn voor het
hoger onderwijs.Deze ontwikkelingen laten zich samenvatten in een drietal dominante trends:• transitie naar een kennissamenleving;• toenemend belang van Europa en globalisering, veranderende rol
van de overheid;• complexiteit samenleving.Deze trends stellen eisen aan het hoger onderwijs en aan de overheid.
Op basis daarvan is in het HOOP een agenda voor het hoger onderwijs opgenomen.
Deze is onderdeel van een bredere kennisstrategie van het kabinet, gericht
op het realiseren van de Lissabon-ambitie (2000) en op specifieke Europese
afspraken, zoals de verdere uitbouw van de bachelor-masterstructuur en het
vergroten van het aantal gediplomeerden in bèta en techniek. Voor het
hoger onderwijs gaat het hier vooral om: meer focus en massa, aandacht voor
het onderscheidend vermogen van Nederland, het stimuleren van excellentie
in plaats van middelmaat en de noodzaak van duidelijke keuzen. Dit komt tot
uiting in de ambities van het hoger onderwijsbeleid voor de komende jaren.Met het HOOP is in 2004 een nadere invulling gegeven aan de beleidsprioriteiten
van het ministerie voor deze kabinetsperiode. Onderstaande tabel geeft een
overzicht van de beleidsprioriteiten in relatie tot de trends in het HOOP
en het actieplan van het HOOP.Tabel 6.1: Topprioriteiten hoger onderwijsTopprioriteitenTrends HOOPActieplan HOOPAutonomie, dereguleringen rekenschapEen heldere rol voor de overheidFinanciering van het hoger
onderwijsBestuurlijke aanpak: prestatieafsprakenEen
nieuwe wet voor het hoger onderwijsMacrodoelmatigheid   Innovatieen
versterking (top)kennisinfrastructuurTransitie naar een kennissamenlevingVersterken relatie onderwijs en bedrijfslevenMeer
kenniswerkers Toenemend
belang van Europa en globaliseringVersterken internationale positionering hoger onderwijs   Maximale participatieComplexiteit samenlevingMaximale participatie en
hoger rendementToelatingsbeleid (selectie en collegegelddifferentiatie)Uitdagend
onderwijs6.0.1 Een heldere rol voor de overheidHet sturingsvermogen van de nationale overheid staat mede als gevolg van
de genoemde trends onder druk.Dit noopt tot herbezinning op de relatie tussen overheid en hoger onderwijsinstellingen.
Uitgangspunt voor die relatie is dat instellingen maximale slagkracht
en grote autonomie hebben en zich vervolgens verantwoorden (ruimte en rekenschap).
Dit sluit aan bij de ontwikkeling waarin publiek bekostigde instellingen zich
positioneren als ondernemingen met een maatschappelijke taak (maatschappelijke
onderneming) en private ondernemingen zich sterk maken voor maatschappelijk
verantwoorde doelen. De overheid op haar beurt moet worden aangesproken op
het scheppen van de juiste randvoorwaarden waarbinnen de instellingen hun
werk doen (good governance).De overheid draagt de eindverantwoordelijkheid voor een hoger onderwijsstelsel,
dat voldoet aan de van overheidswege gestelde criteria ten aanzien van de
kwaliteit, de toegankelijkheid van het onderwijs en de doelmatige besteding
van overheidsmiddelen (6.0.1.4 en 6.0.1.5). De grenzen van het stelsel, waarvoor
de overheid verantwoordelijk is, zijn sterk in beweging. De publieke middelen
zijn beperkt. Daarom is het noodzakelijk om duidelijk aan te geven waar de
verantwoordelijkheid van de overheid eindigt en waar die van anderen begint
(6.0.1.1). Ook zal de bekostiging en studiefinanciering een vorm moeten krijgen
die past bij een eigentijdse relatie van de overheid met de instellingen en
studenten, en die aansluit op de maatschappelijke ontwikkelingen. De ontwikkelingen
rond prestatieafspraken (6.0.1.2), deregulering, toezicht en verantwoording
maken het noodzakelijk om de wetgeving fundamenteel tegen het licht te houden(6.0.1.3).Hierbij moeten we rekening houden met de behoeften van de kennissamenleving:
meer participatie en de wenselijkheid van een «level playing field»
op de scholingsmarkt. Vraag naar en aanbod van hoger onderwijs worden gevarieerder.
Publieke kennisinstellingen halen meer omzet uit de markt. Tegelijkertijd
neemt het aantal private aanbieders toe. Er is samenwerking met niet-bekostigde
aanbieders. Er is (vooral in het beroepsonderwijs) discussie over de vormen
van leren die zijn verbonden aan bedrijven. Verdere discussie over een open
bestel voor hoger- en beroepsonderwijs is daarom noodzakelijk.In het voorjaar 2004 is een interdepartementaal beleidsonderzoek (ibo)
naar een open bestel en mededingingsaspecten voor de bve-, hbo- en wo-sector
uitgevoerd en is een advies van de Onderwijsraad uitgebracht. Centraal daarin
stond de vraag welke bijdrage een open bestel kan leveren aan kwaliteit, doelmatigheid
en toegankelijkheid. De kabinetsreactie op dit ibo en op het advies van de
Onderwijsraad wordt in het najaar van 2004 aan de Tweede Kamer voorgelegd.
In deze kabinetsreactie wordt tevens ingegaan op de motie Tichelaar c.s. (TK
29 410, nr. 4).6.0.1.1 Financiering van het hoger onderwijsDe primaire verantwoordelijkheid van de overheid is er voor te zorgen
dat elke jongere een zo hoog mogelijke initiële opleiding kan volgen.
De overheid verschaft hiervoor kansen aan elke jongere. Van studenten wordt
tegelijkertijd een grotere investering in de eigen toekomst verwacht. Vanuit
haar stelselverantwoordelijkheid stelt de overheid studenten in staat één
bachelor- en één mastergetuigschrift te behalen. Voor het onderwijs
boven de 30 jaar heeft de overheid met name een ordenende en kwaliteitsbewakende
rol. Dit maakt herijking van het huidige bekostigingsmodel en de collegegeldwetgeving
noodzakelijk. Vóór de behandeling van de begroting 2005 ontvangt
de Tweede Kamer een beleidsnotitie over de nieuwe bekostiging van het hoger
onderwijs en studiefinanciering.Nieuw bekostigingsmodel hoger onderwijsVanaf 2006 zal een geïntegreerd bekostigingsmodel hoger onderwijs
in werking treden. Het nieuwe bekostigingsstelsel moet recht doen aan de verschillende
ontwikkelingen die op het hoger onderwijs afkomen. Het voornemen is om de
nieuwe instellingsbekostiging te richten op het vergroten van de vraagsturing,
de fraudebestendigheid en de kwaliteit. Meer dan in het huidige bekostigingsmodel
zal rekening worden gehouden met de flexibiliteit die de student in zijn studiekeuze
en studietempo zal hanteren.Nader wordt bestudeerd hoe de rijksbijdrage van instellingen kan worden
gebaseerd op:• het aantal ingeschreven studenten binnen de cursusduur (leerrecht
in perioden van halve jaren);• een beperkte opslag bij afgifte van een getuigschrift binnen de
cursusduur plus één jaar;• een beperkte instellingsgebonden opslag, die periodiek herijkt
wordt, en moet worden onderbouwd;• een beperkt aantal integrale bekostigingsniveaus.Met het nader te bestuderen nieuwe bekostigingsstelsel vervallen de huidige
afzonderlijke bepalingen voor reguliere bekostiging van wo en hbo, voor lerarenopleidingen
wo en hbo, voor het kunstonderwijs, voor medische opleidingen (inclusief de
werkplaatsfuncties), voor huisvesting van universiteiten en hogescholen.In de nieuwe systematiek wordt de overheidsverantwoordelijkheid voor de
financiering van de bachelor- en de masteropleiding tot uiting gebracht. Deze
verantwoordelijkheid richt zich enkel op personen die:• studeren voor hun eerste bachelor- en/of mastergetuigschrift (maatregel
tweede en derde studies);• voor hun 30e levensjaar een studie zijn begonnen en voor zover
zij vervolgens die leeftijd overschrijden aaneensluitend hun leerrechten inzetten
(30-jarigen maatregel);• een EU/EER-nationaliteit hebben (niet-EU maatregel).Voor personen die een opleiding in de Croho-sectoren onderwijs en gezondheidszorg
volgen en die niet aan de eerste twee criteria voldoen, wordt financiering
gecontinueerd, gegeven de verantwoordelijkheid van het rijk als werkgever.
Hierbij maak ik nog wel het voorbehoud dat de nieuwe bekostiging vanaf 2006
uitvoerbaar moet zijn. Uitvoeringstoetsen van de uitvoeringsorganisaties moeten
daarover tijdig duidelijkheid geven.Afbakening verantwoordelijkheid overheidUitgangspunt is dat elke Nederlander recht heeft op één
publiek (mede) bekostigde hoger onderwijsopleiding die kwalificeert voor de
arbeidsmarkt. Dit betekent dat de instelling per individu bekostigd kan worden
voor één hbo- of één wo-bacheloropleiding én
één wo-masteropleiding of één hbo-masteropleiding
die is aangemerkt als bekostigde hbo-master. Dit wordt vanaf 2006 in de bekostigingssystematiek
verwerkt. Het macro-budget hbo en wo is al eerder in verband met deze maatregel
tweede en derde studies aangepast.Vanaf 2005 wordt een groter beroep gedaan op de eigen bijdrage van studenten
van buiten de Europese Unie bij het volgen van hoger onderwijs. In het HOOP
2004 is aangegeven dat het bestaande budget en beleid om buitenlandse studenten
aan te trekken, meer wordt gericht op de ambities van de Nederlandse kenniseconomie,
dat wil zich zeggen op de kwaliteit van de student en op bepaalde sectoren.
De huidige systematiek waarin alle niet-EU studenten die deelnemen
aan reguliere opleidingen ongelimiteerd meetellen voor de bekostiging, wordt
vanaf het begrotingsjaar 2006 beëindigd. De macrobudgetten wo en hbo
worden in 2005 verlaagd met € 9,9 miljoen en vanaf 2006 structureel
met € 19,9 miljoen, gegeven de verwachte hogere collegegeldinkomsten.
In de beleidsbrief over internationalisering hoger onderwijs, die vóór
de begrotingsbehandeling aan de Tweede Kamer wordt gezonden, worden de specifieke
arrangementen gericht op kwaliteit en bepaalde sectoren, waaronder een beurzenarrangement,
uitgewerkt (zie ook paragraaf 6.2.3.4: internationalisering in het hoger onderwijs).
Voor het beurzenarrangement is vanaf het begrotingsjaar 2006 structureel € 5,0
miljoen beschikbaar.Vanaf 2005 wordt tevens een groter beroep gedaan op de eigen bijdrage
van studenten die na hun 29e met een opleiding in het hoger onderwijs beginnen,
of deze hervatten. Deze zogenaamde zachte leeftijdsgrens wordt eveneens gehanteerd
in de Wet op de studiefinanciering 2000. Werkgevers en werknemers zijn daarna
primair aan zet. De macrobudgetten wo en hbo worden gefaseerd verlaagd in
een oplopende reeks van € 23,9 miljoen in 2006 en structureel vanaf
2007 € 47,9 miljoen. De oploop van de opbrengsten na 2007 blijft
behouden voor het ho-veld.CollegegeldwetgevingIn samenhang met de herijking van het bekostigingsmodel hoger onderwijs
wordt de collegegeldwetgeving aangepast. De instellingen krijgen meer ruimte
om voor studenten die niet worden gekostigd een instellingscollegegeld te
vragen. De beleidsnotitie, die is toegezegd vóór behandeling
van de begroting 2005, zal daarover meer duidelijkheid geven. Naast deze aanpassing
van het collegegeld vindt er een verhoging plaats van het wettelijk collegegeld
met € 100 vanaf het studiejaar 2005–2006, als invulling van
het profijtbeginsel benoemd in het HOOP 2004. Deze verhoging van het wettelijke
collegegeld gaat gepaard met een gelijktijdige verlaging van de macrobudgetten
hbo en wo van € 14,6 miljoen in 2005 en structureel € 44,8
miljoen vanaf 2006.6.0.1.2 Moderne bestuurlijke aanpak: prestatieafsprakenHet HOOP 2004 legt de basis voor een nieuwe bestuurlijke aanpak die beleidsagenda
en praktijk van het hoger onderwijs dichter bij elkaar kan brengen: de prestatieafspraken.
Achtergrond daarvan is de constatering dat traditionele sturingsinstrumenten
niet altijd meer optimaal werken in deze complexer wordende samenleving, waarin
het noodzakelijk is dat instellingen de ruimte hebben om autonoom te handelen.
De overheid moet daarop inspelen door meer ruimte te bieden, binnen heldere
kaders, en voorzover sturing aan de orde is deze flexibel en efficiënt
uit te oefenen. Beleid van de instellingen en de landelijke ambities moeten
beter op elkaar aansluiten. De door de overheid in het HOOP 2004 benoemde
landelijke ambities worden nader uitgewerkt in kwalitatieve doelstellingen
en kwantitatieve benchmarkindicatoren, waaraan instellingen hun beleid kunnen
relateren. Daarna worden instellingen uitgenodigd om doelstellingen te formuleren
die bijdragen aan de landelijke ambities. Om te monitoren in welke mate de
gestelde ambities worden gerealiseerd, wordt jaarlijks informatie op instellingsniveau
gepubliceerd. Deze informatie wordt opgenomen in de publicatie «Kennis
in kaart», die in september 2004 wordt uitgebracht. De eerste keer is
«Kennis in kaart» als bijlage bij het HOOP 2004 verschenen.De ontwikkeling naar het werken met prestatieafspraken zal zorgvuldig
en stapsgewijs gaan. Daarom is er nog geen blauwdruk voor het uiteindelijke
systeem en de wijze van verantwoording. De pilot met experimenten collegegelddifferentiatie
(zie de toelichting bij 6.2.2.6 toelatingsbeleid) moet input leveren voor
verdere ontwikkeling. Om instellingen te stimuleren ambities te realiseren
op prioriteiten van de overheid is in de periode 2004–2007 per jaar € 15
miljoen voor prestatieafspraken afgezonderd van het macrobudget van hogescholen
en universiteiten.6.0.1.3 Een nieuwe wet op het hoger onderwijsHet is zaak om de wetgeving voor het hoger onderwijs nadrukkelijk tegen
het licht te houden van het in het hoofdlijnenakkoord Balkenende II opgenomen
doel «minder regels» en de in «Andere overheid» opgenomen
positionering van de overheid. Aanbieders van hoger onderwijs moeten over
alle slagkracht beschikken om in te spelen op de vraag van studenten en bedrijven.
Tegelijkertijd is er behoefte aan versterking van rekenschap én wensen
overheid en samenleving meer inzicht in de prestaties die worden geleverd
met publiek geld. In een wetgevingsnotitie worden de kaders voor een nieuwe
wet verder uitgewerkt. Deze notitie wordt in overleg met betrokken partijen
voorbereid en nog in 2004 naar de Tweede Kamer worden gestuurd. Beoogde publicatie
van de nieuwe wet op het hoger onderwijs in het Staatsblad is voorzien in
januari 2007.6.0.1.4 MacrodoelmatigheidSinds het nieuwe beleid op het terrein van macrodoelmatigheid is het aantal
initiatieven van bekostigde instellingen voor nieuwe opleidingen en nieuwe
nevenvestigingen drastisch afgenomen. De stringente criteria van de beleidsregel
doelmatigheid hoger onderwijs, 19 september 2003, hebben een matigend
effect. Bij nieuwe opleidingen zijn de hbo-zorgmasteropleidingen de belangrijkste
categorie en deze uitbreiding speelt nadrukkelijk in op een gewenste maatschappelijke
ontwikkeling (zie voor verdere toelichting paragraaf 6.2.2.4).De criteria uit de beleidsregel doelmatigheid hoger onderwijs voor nieuwe
opleidingen worden ook gehanteerd bij nieuwe vestigingsplaatsen. Na invoering
van de wetgeving eind 2004 over de vestigingsplaats van een opleiding, ontstaat
de mogelijkheid een vestigingsplaats vanwege ondoelmatigheid op te heffen.
Deze zal alleen worden toegepast in geval van «slapende opleidingen».
Op deze manier kunnen beide typen mutaties in het onderwijsaanbod op een consistente
en vergelijkbare manier worden beoordeeld. Bezien zal worden hoe sectorplannen
van instellingen een zodanige rol kunnen krijgen in het macrodoelmatigheidsinstrumentarium,
dat recht wordt gedaan aan eigen initiatieven uit het hoger onderwijs en een
eigentijdse relatie tussen overheid en instellingen.6.0.1.5 Belangrijkste ontwikkelingen in de begroting hoger
onderwijsOnderstaande tabel geeft de belangrijkste ontwikkelingen in de begroting
van hbo en wo weer. Voor een nadere toelichting zie paragraaf 6.0.1.1 en de
verdiepingsbijlage.Tabel 6.2: Belangrijkste ontwikkelingen in de begroting van hbo
en wo (x € 1 000)Mutaties20052006200720082009Beleidsartikel hoger
beroepsonderwijs(hbo)     Technisch     Loonbijstelling200418,118,218,218,318,3Autonoom     Studentenvolume 200488,688,688,688,688,6Taakstellingen     Doelmatig aanbesteden– 2,5– 2,5– 2,5– 2,5– 2,5Incidentele loonontwikkeling 2006 en 2007 – 3.4– 6,9– 7,0– 7,0Maatregel 30+* – 16,3– 32,6– 32,6– 32,6Collegegeldverhoging
met € 100*– 9,1– 27,9– 27,9– 27,9– 27,9Niet EU-studenten*– 6,9– 13,8– 13,8– 13,8– 13,8Totaal hbo88,142,923,023,123,1      Beleidsartikel wetenschappelijk
onderwijs(wo)     Technisch     Loonbijstelling200430,030,430,831,131,1Autonoom     Studentenvolume 200428,428,428,428,428,4Taakstellingen     Doelmatig aanbesteden– 5,8– 6,1– 6,2– 6,3– 6,3Incidentele loonontwikkeling 2006 en 2007 – 4,5– 9,3– 9,3– 9,3Maatregel 30+* – 7,6– 15,3– 15,3– 15,3Collegegeldverhoging
met € 100*– 5,5– 16,9– 16,9– 16,9– 16,9Niet EU-studenten*– 3,0– 6,1– 6,1– 6,1– 6,1Totaal wo44,117,65,55,65,6Totaal*132,260,428,528,828,8* Cijfers excl. aandeel LNV.6.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling voor het hoger onderwijs is: zorgdragen
voor kwalitatief hoogwaardig, toegankelijk en doelmatig hoger onderwijs en
onderzoek met als oogmerk studenten kansen te geven om hun talenten te ontdekken,
te ontwikkelen en te gebruiken en te voorzien in hoger opgeleiden voor een
duurzame kennissamenleving en om de innovatiekracht van de economie te versterken.De algemene doelstelling betreft een verantwoordelijkheid voor het gehele
stelsel en wordt nader uitgewerkt in de operationele doelstellingen: toerusting,
toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid.6.2 Operationele doelstellingenSchematisch worden hieronder de vier operationele doelstellingen toegelicht
die worden nagestreefd. In het schema is tevens aangegeven welke oplossingsrichting
uit het HOOP met welke doelstelling correspondeert en welke maatregelen daarbij
behoren.Tabel 6.3: Operationele doelstellingenOperationele doelstellingenOplossingsrichting uit actieplan HOOPBeleidslijn/maatregelenHoofdstukToerustingFinanciering van het hoBestuurlijke aanpak nieuwe WHW1. Toerusten van instellingen voor het verzorgen van hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek2. Toerusten
van faciliterende organisaties gericht op het hoger
onderwijs6.2.1.1 6.2.1.2    ToegankelijkheidMaximale participatie en
hoger rendement3. Studiekeuze-informatie voor
het ho4. Verbetering doorstroomberoepskolom hbo5.
Toelatingsbeleid (selectie en collegegelddifferentiatie)6.2.2.16.2.2.2 6.2.2.6 Meer kenniswerkers6. Instroom geneeskunde
en klinische technologie in het wo7. Zorgopleidingen in het ho8. Onderzoekmasters
in het wo9. Deltaplan bèta/techniek6.2.2.3 6.2.2.46.2.2.5overzichts-constructie    KwaliteitVersterken relatie onderwijs en bedrijfsleven10. Kennisinnovatiehbo11.
Dynamisering eerste geldstroom wo12. Jonge universiteiten6.2.3.16.2.3.26.2.3.3 Versterken
internationale positionering HO13.
Internationalisering ho14. SURF Educatiefonds
in het ho15. Digitale Universiteit in het ho6.2.3.46.2.3.56.2.3.6    DoelmatigheidMacrodoelmatigheid16. Onderdeel van de lumpsum6.0.1.4 en 6.2.46.2.1 ToerustingWat willen we bereiken?Het doel is het stelsel van hoger onderwijs zodanig toe te rusten dat
voldaan kan worden aan de door de wet gestelde toegankelijkheids-, doelmatigheids-
en kwaliteitseisen bij het verzorgen van onderwijs en onderzoek.Wat gaan we daarvoor doen?Voor het bereiken van bovenstaand doel wordt aan de instellingen van hoger
onderwijs die onderwijs en (academisch) onderzoek verzorgen (inclusief opleidingen
door kerkgenootschappen en instellingen voor internationaal onderwijs en onderzoek,
zie paragraaf 6.2.1.1) en aan de betreffende faciliterende organisaties (zie
paragraaf 6.2.1.2) een lumpsumbedrag verstrekt (reguliere bekostiging). Voor
de huisvestingsproblematiek in het wetenschappelijk onderwijs zijn vanaf 2004
enveloppemiddelen uit het hoofdlijnenakkoord Balkenende II beschikbaar gesteld.6.2.1.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (inclusief de internationale
instellingen)Wat willen we bereiken?Het doel is instellingen in staat te stellen hoger beroepsonderwijs en
universitair onderwijs te verzorgen en onderzoek te verrichten, alsmede werkzaamheden
te verrichten ten dienste van wetenschappelijk onderwijs en
onderzoek in academische ziekenhuizen. Dit doel heeft ook betrekking op de
Open Universiteit Nederland en de levensbeschouwelijke instellingen.Verder wordt bijgedragen aan de wetenschappelijke opleiding van studenten
vooral uit ontwikkelingslanden, via instellingen voor internationaal onderwijs
en onderzoek.Wat gaan we daarvoor doen?Instellingen voor hoger onderwijs maken aanspraak op een rijksbijdrage
voor het verzorgen van initieel onderwijs en universiteiten ook voor onderzoek.
Dit geldt ook voor de Open Universiteit Nederland.Universiteiten kunnen voor het verrichten van werkzaamheden ten dienste
van wetenschappelijk onderwijs en onderzoek in academische ziekenhuizen tevens
aanspraak maken op een rijksbijdrage. De rijksbijdrage aan de universiteiten
kent derhalve een onderwijs- en een onderzoekdeel. Op de lerarenopleidingen
wordt ingegaan in de overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid.
De omvang van de rijksbijdrage per instelling wordt berekend volgens de systematiek
van het Bekostigingsbesluit WHW. Daarnaast ontvangen instellingen voor hoger
onderwijs het collegegeld. Het wettelijk collegegeld voor een voltijdstudent
voor het collegejaar 2004–2005 bedraagt € 1 476.De Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) geeft
aan dat de rijksbijdrage doelmatig moet worden aangewend, maar laat de inzet
van de verstrekte middelen aan de instellingen (bestedingsvrijheid). Bovendien
moeten de werkzaamheden waarvoor de rijksbijdrage is verleend, behoorlijk
zijn uitgevoerd. In het jaarverslag van de instellingen moet verantwoording
worden afgelegd over de ontvangen rijksbijdrage en het gevoerde beleid van
de instelling.De instellingen gericht op internationaal onderwijs zijn middels een penvoerdersovereenkomst
geïntegreerd met een universiteit. Het International Institute for Infrastructural,
Hydraulic and Environmental Engineering (IHE) heeft een Unesco status gekregen.
Daarnaast ontvangt een aantal instellingen voor internationaal onderzoek een
subsidie (zie tabel 6.7).De grondslag voor een rijksbijdrage voor de verschillende kerkgenootschappen
voor theologische en levensbeschouwelijke opleidingen is wettelijk vastgelegd
in de zogenaamde gehandhaafde bepalingen uit de Wet op het wetenschappelijk
onderwijs, gewijzigd bij Wet van 16 december 1993, inzake de rijksbijdrage
wetenschappelijk theologisch en levensbeschouwelijk onderwijs. In verband
met de beoogde herziening van het bekostigingsmodel per 2006 wordt bekeken
of de bekostigingssystematiek van de Open Universiteit Nederland en van de
levensbeschouwelijke instellingen moet worden gemoderniseerd.Ter ondersteuning van de problematiek, die een aantal universiteiten kent
bij de financiering van investeringen in huisvesting, worden de middelen die
met de enveloppebrief uit het hoofdlijnenakkoord van Balkenende II beschikbaar
zijn gesteld (€ 25 miljoen in 2005 en vanaf 2006 € 35
miljoen structureel) in samenhang met de reguliere huisvestingsmiddelen wo
ingezet in lijn met het verdeelvoorstel van de VSNU van februari 2004. De
universiteiten ontvangen gefaseerd middelen al naar gelang bij de afzonderlijke
instellingen sprake is van noodzakelijke en urgente investeringen in de huisvesting.
Hiermee is de toezegging, die de staatssecretaris heeft gedaan in de enveloppebrief
(28 600 VIII nr. 17), ingelost om de instellingen
tegemoet te komen waar de knelpunten het grootst zijn bij de financiering
van investeringen in huisvesting.In onderstaande tabellen zijn enkele kerncijfers van het hoger onderwijsstelsel
weergegeven. In tabel 6.4 worden de aantallen eerstejaars studenten, het aantal
ingeschrevenen en het aantal diploma's hbo en wo weergegeven.Tabel 6.4: Omvang personeel bekostigde instellingen hbo en woOmvang personeel (in fte) hboper 1-10-2003–onderwijzend personeel13 570–ondersteunend personeel10 478wo *per 31-12-2003–wetenschappelijk personeel22 522–ondersteunend personeel19 100Bron: WOPI (VSNU) en RAHO (HBO-raad).* Hierbij wordt opgemerkt dat de universiteiten naast de onderwijstaak
ook een aanzienlijke onderzoekstaakhebben.Sinds geruime tijd is de toenemende vergrijzing van het personeel in het
hoger onderwijs een punt van zorg.Vanaf 2001 is met de Van Rijn-middelen voor de arbeidsvoorwaarden een
impuls gegeven aan het behoud van jong wetenschappelijk talent. De recente
behandeling van het HOOP 2004 in de Tweede Kamer geeft opnieuw aanleiding
de vergrijzing nader te beschouwen. De staatssecretaris heeft aangegeven hernieuwde
aandacht te geven aan de vergrijzing en de Tweede Kamer hierover te informeren.
Het ministerie is, in samenwerking met de VSNU en de HBO-raad als werkgeversorganisaties,
gestart met het in kaart brengen van de vergrijzing in het ho-veld en het
ontwikkelen van nadere voorstellen hieromtrent. De uitkomsten worden begin
2005 verwacht.Tabel 6.5: Instroom, doorstroom en uitstroom(*1 000;
exclusief landbouw) per kalenderjaar 2003200420052006*2007200820092010hbo-voltijd        eerstejaars67,071,673,374,475,777,479,280,4ingeschrevenen250,4260,3269,7274,2279,7286,0292,7299,2gediplomeerden46,646,747,349,150,551,852,954,0hbo-deeltijd        eerstejaars16,215,915,915,815,815,715,715,7ingeschrevenen62,564,064,764,063,463,062,662,4gediplomeerden13,613,813,813,813,813,713,713,7wo        eerstejaars35,336,837,537,738,038,439,339,9ingeschrevenen177,5185,5193,0197,5201,4204,6208,2212,0gediplomeerden20,921,421,922,522,923,323,624,0OCW: Referentieraming 2004 met vanaf 2006 beloop volgens RR2003 met correctie
voor verschil in 2005.* Met ingang van het nieuwe bekostigingsmodel per 2006 zal de ramingssystematiek
wijzigen.Wat mag het kosten?Onderstaande tabellen tonen de beschikbare middelen en de onderwijsuitgaven
per student voor de instellingen voor het verzorgen van wettelijke onderwijs-
en onderzoekstaken.Tabel 6.6: Middelen toerusting hoger beroepsonderwijs(x € 1 000) 20052006200720082009Hogescholen1 663 8041 627 1301 602 1011 617 9301 617 948–waarvan huisvestingsvergoeding188 935189 698189 702189 702189 702Onderwijsuitgaven per student*5,35,05,04,94,8* In constante prijzen, op basis van de Referentievorming 2004 en exclusief
de collegegeldontvangsten van de instellingen.Tabel 6.7: Middelen toerusting wetenschappelijk
onderwijs en onderzoek (x € 1 000) 20052006200720082009Universiteiten:3 147 9553 160 1403 197 4943 233 8613 244 629Onderwijsdeel1 040 7001 040 9001 054 6001 068 4001 071 400Onderzoekdeel1 417 3001 417 5001 436 3001 455 0001 459 000Universitaire lerarenopleiding6 3006 3006 3006 3006 300Investeringen in huisvesting116 167125 305125 416126 456127 526Institute of Social Studies (ISS)9 5819 4959 4959 4959 495Institute for Housing and Urban Development Studies (IHS)2 5192 4992 4992 4992 499Internationaal Instituut voor Lucht- en Ruimtekaartering en Aardkunde
(ITC)21 95021 77721 77721 77721 777Academische ziekenhuizen499 403502 532507 259510 087512 788Open Universiteit Nederland (OUNL)31 74431 56131 57731 57631 573Stichting Maastricht School of Management (MSM)2 2912 2712 2712 2712 271Internationale instellingen:13 52013 42813 42813 42813 428Stichting Afrika Studiecentrum (ASC)2 7842 7622 7622 7622 762International Institute for Infrastructural, Hydraulic and Environmental
Engineering (IHE)8 4798 4168 4168 4168 416United Nations University (UNU)770763763763763Europees Universitair Instituut Florence1 3801 3801 3801 3801 380Nederlands Vlaams Instituut Caïro6464646464Japan-Nederland Instituut (JNI)4343434343Levensbeschouwelijke instellingen:24 96024 79224 79724 79924 798Universiteit voor Humanistiek3 7653 7383 7413 7413 741Katholieke instellingen van wetenschappelijk theologisch onderwijs12 14912 06612 06612 06612 066Theologische Universiteit der Gereformeerde Kerken in Nederland4 1174 0884 0894 0894 089Theologische Universiteit der Christelijke Gereformeerde Kerken
in Nederland1 1991 1911 1921 1941 193Nederlandse Hervormde Kerk3 0273 0063 0063 0063 006Overige703703703703703Overige13 94514 22414 47910 0964 445Totaal bekostigde instellingen3 200 3803 212 5843 250 1983 282 1843 287 300Onderwijsuitgaven per student*5,55,45,35,25,0* Met nadruk wordt vermeld dat het om een benadering gaat, als gevolg
van het feit dat een precies onderscheid tussen het onderwijsgedeelte en de
uitgaven ten behoeve van onderzoek niet goed mogelijk is (verwevenheid van
onderwijs en onderzoek).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVia evaluaties, bilateraal overleg, periodieke aanlevering van kengetallen,
jaarverslagen en rapportagesafkomstig van toezichthouders (CFI, AD, Onderwijsinspectie
en NVAO), wordt het stelsel door de overheid gemonitord. Te
noemen zijn de studentenmonitor, de ict-monitor hoger onderwijs, de hoger
onderwijsmonitor, de arbeidsmarktmonitor, en de BisoN-monitor. De onderwijsinspectie
monitort de invoering van de bachelor-masterstructuur.Het doel van deze monitoring is zicht te krijgen op het functioneren van
het stelsel en daarmee inzicht in prestaties in relatie tot de algemene beleidsdoelstelling.
Bij de in deze begroting beschreven operationele doelstellingen en beleidsintensiveringen
zijn waar mogelijk de prestatiegegevens en evaluatiecriteria aangegeven.Daarnaast zijn voor de openbare universiteiten Raden van Toezicht ingesteld
die onder andere toezien op het bestuur en op de naleving van wet- en regelgeving
door het College van Bestuur. De Raden van Toezicht staan de Colleges van
Bestuur met raad terzijde. Voor de Raden van Toezicht die voor hogescholen
functioneren geldt – in verband met de status van bijzondere instelling –
overigens niet dat zij door het ministerie worden aangesteld.6.2.1.2 Toerusten van faciliterende organisaties gericht
op het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Doelstelling van de zogenaamde faciliterende organisaties is het coördineren
van kennis en stimuleren van ontwikkelingen op het gebied van internationale
samenwerking en uitwisseling (NUFFIC, OESO, EUA en NACEE), deelname van gehandicapten
aan het hoger onderwijs (Handicap en Studie), deelname van vluchtelingstudenten
(SUS/UAF), ondersteunen van belangenbehartiging van studenten (LSVb en ISO)
en het accrediteren van het hoger onderwijs door de Nederlands Vlaamse Accreditatie
Organisatie (NVAO) waarop in paragraaf 6.2.3 verder wordt ingegaan.Wat gaan we daarvoor doen?Genoemde organisaties hebben in subsidiebesluiten vastgelegde doelstellingen
en voeren jaarlijks overleg met het departement over hun jaarprogramma en
verantwoorden zich door middel van een jaarverslag. Zie voor een verdere toelichting
op de organisaties op het gebied van internationale samenwerking en uitwisseling
de overzichtsconstructie internationaal beleid en artikel 8 (internationaal
onderwijsbeleid).Wat mag het kosten?Tabel 6.8: Middelen faciliterende organisaties (x € 1 000)Instelling20052006200720082009Stichting Nederlandse organisatie voor internationale
samenwerking in het hoger onderwijs(NUFFIC)7 3637 2487 2487 2487 248Nederlandse deelname aan
studiecentra en commissies van de Organisatie voor Economische Samenwerking
en Ontwikkeling (OESO)7676767676European University Association (EUA)99999Netherlands America Commission for Educational Exchange (NACEE)408408408408408Stichting Handicap en Studie720720402402402Stichting UAF Steunpunt (SUS)/UAF2 5802 5802 5802 5802 580Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)227227227227227Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)227227227227227Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie
(NVAO)3 5453 5453 5453 5453 545Totaal faciliterende organisaties15 15515 04014 72214 72214 722Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekMet de gesubsidieerde instellingen zijn door middel van jaarlijkse subsidiebeschikkingen
afspraken gemaakt over doelstellingen, monitoring en evaluaties.6.2.2 ToegankelijkheidWat willen we bereiken?Het realiseren van voldoende hoger opgeleiden voor de toekomst en het
in de pas blijven lopen met andere Europese landen vergen een hoger opgeleide
beroepsbevolking. Gestreefd wordt naar een deelnameniveau aan het hoger onderwijs
in de richting van 50% in 2010, waarmee Nederland aansluit bij de doelstellingen
van het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Dit wordt gemeten door cohortmetingen
op basis van CRIHO (vanaf 2006 met het onderwijsnummer), gerelateerd aan de
actuele bevolkingsomvang naar leeftijd volgens het CBS.Tabel 6.9: Participatiegraad:
cumulatieve deelname t/m 26 jarigen
(t.o.v. actuele bevolking). Prognose gebaseerd op vasthouden recente groei. 20002001200220032004200520062007200820092 010Participatie38,2%39,7%40,9%41,8%42,7%43,5%44,4%45,6%45,8%46,1%47,0%Bron: CRIHO, CBS en berekening OCW.De complexiteit van onze samenleving doet bovendien een zwaarder beroep
op hogescholen en universiteiten om meer differentiatie in hun onderwijs aan
te brengen.Wat gaan we daarvoor doen?Naast het vergroten van de instroom en het rendement in het hoger onderwijs
is er in het beleid aandacht voor de aanpak van tekorten op de arbeidsmarkt,
vooral aan bèta/technici, onderzoekers en zorgwerkers. Zie voor het
terugdringen van de tekorten aan bèta/technici de overzichtsconstructie
Deltaplan bèta/techniek.Voor het vergroten van de deelname van vrouwen aan de sectoren techniek
en onderwijs wordt de ondersteuning aan de Stichting vrouwen en hoger technisch
onderwijs (VHTO) voortgezet (structureel € 100 000 per jaar).In 2004 is gestart met specifieke projecten door de Stichting Handicap
en Studie om de toegankelijkheid van het hoger onderwijs te vergroten voor
de gehandicapte en chronisch zieke student. ondersteunen. Hiermee is het amendement
op de begroting 2004 (Kamerstuk 29 200 VIII, nr. 20) uitgevoerd.
Op grond van de inhoud van de projecten en de ervaringen die in de diverse
projecten worden opgedaan, wordt een structurele aanpak geformuleerd om de
hoge uitval in de eerste studiejaren tegen te gaan. Daarmee wordt tegemoet
gekomen aan motie nr. 13 (Kamerstuk 29 410). Het structurele plan
van aanpak wordt opgesteld, nadat voldoende ervaring is opgedaan in de projecten
van de Stichting.Om differentiatie van en participatie aan het hoger onderwijs te vergroten,
wordt meer ruimte gegeven aan selectie en collegegelddifferentiatie. Ook wordt
de studiekeuze-informatie aan studenten verbeterd, zodat studenten sneller
kiezen voor de plek in het hoger onderwijs, die hen het beste past. Tevens
worden maatregelen genomen om de doorstroom in de beroepskolom te vergroten.
Verder worden instellingen uitgenodigd ambities te formuleren over deelname
en rendement van allochtone studenten, bijvoorbeeld in termen van terugdringen
van uitval-percentages. Deze liggen momenteel hoger dan die van autochtone
studenten (5% meer in het hbo, 2% meer in het wo na twee jaar).In onderstaande tabellen wordt voor het hbo en het wo de deelname aan
het hoger onderwijs voor verschillende bevolkingsgroepen weergegeven. De deelname
is berekend door de fractie van de instroom van een bepaalde groep te delen
door de fractie van de bevolking van die groep. Uit de tabel blijkt vooral
dat binnen de groep niet-westerse allochtonen (definitie CBS) er flinke verschillen
zijn, waarbij de Turkse en Marokkaanse bevolkingsgroepen de grootste achterstand
hebben. In het hbo is de afstand van deze bevolkingsgroepen kleiner dan in
het wo en hun deelname is stijgende.Tabel 6.10: Instroomfractie/bevolkingsfractie
(17 t/m 25 jaar) in het hbo 1999/002000/012001/022002/032003/04Autochtoon1,061,061,071,061,08Westers allochtoon0,900,920,890,880,86Niet-westers allochtoon0,680,680,680,740,68–Turken0,510,510,560,610,56–Marokkanen0,590,600,600,680,65–Antillianen0,790,750,680,980,84–Surinamers0,900,900,940,950,92Bron: CBS, CRIHO, eigen berekening OCW.Tabel 6.11: Instroomfractie/bevolkingsfractie
(17 t/m 25 jaar) in het wo 19992000200120022003Autochtoon1,001,051,061,071,08Westers allochtoon1,381,161,091,031,03Niet-westers allochtoon0,690,620,620,620,61–Turken0,400,340,430,390,38–Marokkanen0,420,420,390,420,42–Antillianen1,060,730,660,830,76–Surinamers0,760,720,760,780,72Bron: CBS, CRIHO, eigen berekening OCW.Enkele kengetallen voor toegankelijkheid betreffen de directe en indirecte
instroom in het hoger onderwijs.Tabel 6.12: Instroom in
het hoger onderwijs naar vooropleiding
als fractie van de instroom 199819992000200120022003Instroomin
wo      vwo-diploma58,3%56,1%54,7%53,5%50,9%50,4%hbo-diploma10,7%12,2%12,1%12,1%13,7%14,5%hbo-propedeuse5,6%5,8%6,6%7,2%7,2%6,8%indirect/overig **25,4%25,9%26,6%27,2%28,2%28,4%Instroomin
hbo *      havo-diploma26,1%25,2%27,3%27,9%29,7%32,1%vwo-diploma11,3%11,2%12,1%11,6%12,0%11,1%mbo-diploma21,3%22,3%21,8%23,2%25,9%24,8%indirect/overig **41,2%41,3%38,8%37,3%32,5%32,0%Bron: CRIHO/Referentieraming 2004.* Alle volgens het CRIHO ingeschreven studenten (ook de niet bekostigde)
zijn geteld.** Indirect betekent: het voorafgaande jaar werd geen onderwijs gevolgd.
De studenten hebben wel een relevante vooropleiding.6.2.2.1 Studiekeuze-informatie voor het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Doelstelling is dat (aanstaande) studenten in het hoger onderwijs bij
de studiekeuze meer gebruik kunnen maken van relevante, onafhankelijk verzamelde,
kwalitatief onomstreden en daardoor gezaghebbende informatie over (de kwaliteit
van) het aangeboden hoger onderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?Aanstaande studenten moeten kunnen beschikken over vergelijkingsinformatie:
feiten en oordelen van deskundigen en studenten over (de kwaliteit van) het
onderwijs. Deze informatie wordt niet alleen ontsloten via een papieren keuzegids,
maar ook via een database voor organisaties van belanghebbenden en marktpartijen
die studiekeuze-informatie aanbieden.De uitvoering van deze activiteiten is voor drie jaar opgedragen aan Choice,
een samenwerkingsverband van het Hoger Onderwijs Persbureau en Research voor
Beleid. De opdracht kan met een tweede periode van drie jaar worden verlengd.De staatssecretaris heeft een Platform Studiekeuze Informatie ingesteld,
waarin organisaties van belanghebbenden vanuit het perspectief van de (aanstaande)
student en begeleiders van het studiekeuzeproces verbeteringen articuleren.
Tevens is een Kwaliteitscollege Studiekeuze Informatie ingesteld onder voorzitterschap
van mevrouw Netelenbos. Het Kwaliteitscollege houdt toezicht op de werkzaamheden
van Choice en doet voorstellen voor verbeteringen. In 2004 zal het Kwaliteitscollege
adviseren over een voor de studiekeuze relevante set van kengetallen.Wat mag het kosten?Tabel 6.13: Middelen ho studiekeuze-informatie(x € 1 000) 20052006200720082009Studiekeuze informatiehbo1 116650650650650Studiekeuze informatiewo*184650650650650Totaal:1 3001 3001 3001 3001 300* De middelen geraamd op het hbo-budget worden in het jaar 2005 voor hbo
en wo ingezet.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekMet behulp van de studentenmonitor wordt gevolgd in welke mate vergelijkende
studiekeuze-informatie een rol speelt bij de studiekeuze. Een indicator is
nog in ontwikkeling.Jaarlijks wordt de uitvoering van de opdracht gemonitord aan de hand van
een rapportage van Choice en een oordeel van het Kwaliteitscollege daarover.
In 2005 wordt de uitvoering van de opdracht door de opdrachtnemer beoordeeld
op de wenselijkheid van vervolg.6.2.2.2 Verbetering doorstroom beroepskolomWat willen bereiken?In het kader van de kenniseconomie overstijgt de vraag naar hoger opgeleiden
in de toekomst naar verwachting het aanbod. Daarom is het zaak om te zoeken
naar mogelijkheden om tegemoet te komen aan het aantal benodigde hoger opgeleiden.
Groei is voornamelijk mogelijk door een hogere doorstroom vanuit het mbo naar
het hbo. Daarnaast zal een structurele toename van het rendement van het hoger
onderwijs leiden tot een hoger aantal afgestudeerden.Wat gaan we daarvoor doen?Voor een efficiënte aansluiting tussen mbo en hbo zijn diverse maatregelen
nodig, zoals het verder uitbreiden van geïntegreerde, doorlopende leerwegen
en gerichte assessment en begeleiding van studenten.Hierover wordt overleg gevoerd met de HBO-raad en de BVE-raad, met als
doel te komen tot een convenant.Tevens is de staatssecretaris voornemens per 1 september 2005 de
verwantschapsregeling af te schaffen.Daartoe zullen dit najaar met de hogescholen nadere afspraken worden gemaakt
in het kader van het te sluiten convenant.Het convenant gaat betrekking hebben op:• het formuleren van een landelijk ambitieniveau voor doorstroom
en slaagkans en het benchmarken van instellingen en regio's hierop;• het stimuleren van regionale afspraken tussen één
of meerdere hogescholen en regionale opleidingscentra over doorstroom
van mbo-ers inclusief regionale streefcijfers;• het uitbreiden van het aantal verkorte en geïntegreerde leerroutes
mbo-hbo;• het stimuleren van de ontwikkeling en toepassing van assessments
en portfolio's.Wat mag het kosten?In de overzichtsconstructie beroepsonderwijs, die is voortgekomen uit
de samenwerking van het hbo-veld met het bve-veld en het voortgezet onderwijs,
zijn de maatregelen over de beroepskolom uitgewerkt. De middelen die voor
het hoger beroepsonderwijs beschikbaar zijn gesteld voor de (impuls) beroepskolom
maken deel uit van de reguliere bekostiging van de hogescholen. In aanvulling
daarop zijn de volgende middelen beschikbaar:Tabel 6.14: Middelen verbetering doorstroomberoepskolom hbo
(x € 1 000) 20052006200720082009Verbetering doorstroom beroepskolomhbo*4 8688 76217 03717 03717 037* Bedragen excl. LNV.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIndicatoren zijn doorstroompercentages mbo-hbo en verblijfsduur mbo'ers
in het hbo. De streefwaarden van dit convenant zullen worden gemonitord en
in een benchmark ondergebracht.6.2.2.3 Instroom geneeskunde en klinische technologie
in het wetenschappelijk onderwijsWat willen we bereiken?Het tekort aan artsen is een belangrijk knelpunt in de zorg. Het doel
is dit tekort terug te dringen.Wat gaan we daarvoor doen?Door het verhogen van de opleidingscapaciteit in de afgelopen jaren levert
de uitstroom na zes jaar naar verwachting een substantiële bijdrage aan
de oplossing van de problematiek. Die hoge instroom wordt gecontinueerd.Een aantal universiteiten kan – bovenop de reguliere input –
nog een extra bijdrage leveren aan de oplossing van het artsentekort door
éénmalig versneld totaal 200 basisartsen extra op te leiden.
In de jaren 2004–2006 worden circa 70 basisartsen extra per jaar opgeleid
door middel van de zij-instroom. Als gevolg van erkenning van verworven competenties
kunnen studenten vrijstellingen krijgen, waardoor zij in vier jaar de opleiding
geneeskunde kunnen afronden.Wat mag het kosten?In 2005 en verder zijn de volgende middelen voor de hoge instroom van
geneeskunde (2 850) en de eerste 50 plaatsen voor klinische technologie
reeds met de enveloppemiddelen Balkenende II beschikbaar gekomen. De tabel
geeft tevens de ontwikkeling van de ophoging van de capaciteit in de tijd
weer.Tabel 6.15: Ontwikkeling numerus fixus geneeskunde
en klinische technologie in tijd en middelen (x € 1 miljoen) 2004200520062007200820092 010geneeskunde       Van 1875 naar 2010 plaatsen per 2000/200110,814,416,816,816,816,816,8Van 2010 naar 2140 plaatsen per 2001/20028,511,615,518,118,118,118,1Van 2140 naar 2550 plaatsen per 2002/200317,825,634,746,454,154,154,1Van 2550 naar 2850 plaatsen per 2003/2004*)8,511,917,023,130,937,037,0Totaal geneeskunde45,663,484,0104,3119,8126,0126,0klinische technologie       Van 0 naar 50 plaatsen per 2003/20041,42,02,83,85,16,26,2Van 50 naar 100 plaatsen per 2004/20050,31,12,02,83,85,16,2Totaal klinische technologie1,73,14,86,79,011,312,3Totaal47,366,588,8111,0128,8137,3138,3* In de begroting 2004 was deze reeks inclusief 50 plaatsen klinische
technologie.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe verhoging van de numerus fixus in de afgelopen jaren moet leiden tot
hogere uitstroom. Dat wordt regulier gemonitord met gebruik van tellingen
op CRIHO. Vanuit haar verantwoordelijkheid voor het opleiden van nieuwe artsen
draagt het ministerie bij aan het terugdringen van het tekort. Het tekort
aan artsen wordt gemonitord door het capaciteitsorgaan.6.2.2.4 Zorgopleidingen in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Het oplossen van de personeelsproblematiek in de zorg vergt (om redenen
van kwaliteit en doelmatigheid) een tweesporenbeleid: meer mensen in de bestaande
opleidingen laten instromen en tegelijkertijd nieuwe opleidingen voor zorgberoepen
implementeren.Wat gaan we daarvoor doen?Het bestaande aanbod van zorgopleidingen wordt op een doelmatige wijze
gecomplementeerd met nieuwe opleidingen, zodanig dat deze aansluit bij de
gewenste taakherschikking in de beroepspraktijk van de zorg.De ramingen van het capaciteitsorgaan geven aan dat dit beleid beslist
noodzakelijk is om in de toekomst aan de zorgvraag te voldoen. Het capaciteitsorgaan
rapporteert begin 2005 over de behoeften aan opleidingsplaatsen.Dit beleid omvat in elk geval de implementatie en uitbouw van nieuwe opleidingen
voor zorgberoepen op hbo- en wo-niveau: nurse practitioner, assistant physician,
mondzorgkundige, medisch ingenieur, medisch psycholoog, klinisch technoloog.In september 2004 zijn negen nieuwe zorgopleidingen op masterniveau gestart
in het hoger beroepsonderwijs: zeven opleidingen advanced nursing practice
(met een totaal instroom van 193 studenten) en twee opleidingen physician
assistant (met een totaal instroom van 57 studenten).Het is mogelijk dat de onderwijsinstellingen in de planperiode nog meer
nieuwe opleidingen in de zorg tot ontwikkeling brengen, waarmee een bijdrage
aan de zorg geleverd kan worden. Voor dit aanvullend beleid, gericht op vernieuwingen
en mogelijk hogere instroom in bestaande opleidingen, zijn in het hoofdlijnenakkoord
Balkenende II uit de «enveloppe» zorgmiddelen hbo en wo beschikbaar
gekomen. De staatssecretaris zal de doelmatigheid van nieuwe opleidingen moeten
beoordelen, vóórdat van bekostiging sprake kan zijn.Waarschijnlijk starten in 2005 nog enkele hbo-zorgmasteropleidingen en
wordt de instroom bij de bestaande hbo-masteropleidingen uitgebreid.In september 2005 zal ook de opleiding medisch psychologie in Tilburg
een master-instroom genereren.Wat mag het kosten?Tabel 6.16: Middelen zorgopleidingen ho (x € 1 000) 20052006200720082009Zorgopleidingen hbo*4 90010 37515 57515 57515 575Zorgopleidigen wo**6 3005 9008 9007 9006 600Totaal11 20016 27524 47523 47522 175* Omdat de uitbreiding van de werkplaatsfinanciering van de opleiding
mondhygiëne via de normatieve exploitatievergoeding van de hogescholen
wordt vergoed is dit onderdeel in 2005 met € 4,0 miljoen en vanaf
2006 met € 4,7 miljoen verlaagd en toegevoegd aan de operationele
doelstelling toerusting van de hogescholen.** De uitbreiding van de opleiding klinische technologie met 50 plaatsen
naar 100 is opgenomen in tabel 6.15. Met ingang van 2006 zullen de middelen
opgenomen worden in het reguliere bekostigingsmodel.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe middelen ter facilitering van de zorgopleidingen worden verstrekt bij
wijze van subsidie. De subsidievoorwaarden voorzien erin dat over de activiteiten
verslag wordt uitgebracht, al dan niet opgenomen in het jaarverslag van de
uitvoerende instelling.6.2.2.5 Onderzoeksmasters in het wetenschappelijk onderwijsWat willen we bereiken?Met onderzoeksmasters wordt beoogd jonge getalenteerde studenten aan te
trekken, waardoor de tekorten aan onderzoekers en kenniswerkers kunnen worden
verminderd.Wat gaan we daarvoor doen?Om jong talent voor onderzoeksmasters aan te trekken is het noodzakelijk
de studiefinanciering van de onderzoeksmaster met één jaar te
verlengen. Daarnaast kan verlenging van studiefinancieringsrechten voor enkele
andere masteropleidingen nodig zijn om een internationaal vergelijkbare kwaliteit
te bereiken, zoals bijvoorbeeld opleidingen kleine letteren en juridische
opleidingen op het gebied van internationale rechtsvergelijking. De NVAO heeft
advies uitgebracht over de voorstellen van de universiteiten en voor bijna
80 opleidingen een positief advies uitgebracht. Kritische massa is gewenst
om te komen tot geprofileerde onderzoeksmasters met een grote aantrekkingskracht
op jong onderzoekstalent in binnen- en buitenland. Universiteiten worden gestimuleerd
om afspraken (sectorplannen) te maken over aansluiting van onderzoeksmasters
op speerpunten in het onderzoek. In dit kader is begin 2004 het sectorplan
van de drie technische universiteiten «Slagkracht in innovatie»
aan de staatssecretaris aangeboden.Wat mag het kosten?Voor uitbreiding van de voornoemde onderzoeksmasters is een bedrag beschikbaar
dat oploopt tot structureel € 18,0 miljoen per jaar vanaf 2007.
Tevens is voor ondersteuning van sectorplannen en de ontwikkeling van graduate
schools in een aantal sectoren voor 2005 € 4,0 miljoen en voor 2006 € 3,0
miljoen beschikbaar.Tabel 6.17: Middelen onderzoeksmaster wo (x € 1 000) 20052006200720082009Onderzoeksmaster structureel wo4 0008 00018 00018 00018 000Onderzoeksmaster incidenteel, sectorplannen wo*3 9102 933   Totaal7 91010 93318 00018 00018 000* Excl. LNV.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn de sectorplannen moet worden aangegeven welke instrumenten worden gebruikt
om dit doel te bereiken en op welke wijze men hierover aan het ministerie
verantwoordt.6.2.2.6 ToelatingsbeleidWat willen we bereiken?Selectie en differentiatie van collegegeld kunnen geschikte instrumenten
zijn om de kwaliteit van het onderwijs te vergroten. Daarmee kunnen kwalitatief
hoogwaardige opleidingen tot ontwikkeling worden gebracht voor talentvolle
studenten en studenten die in hun opleiding en toekomst willen investeren.Daarnaast kan dankzij selectie worden bevorderd dat de juiste student
op de juiste plaats komt, waardoor het rendement van het hoger onderwijs wordt
verbeterd. Tenslotte is het omwille van meer participatie wenselijk om te
kijken naar mogelijkheden voor een meer flexibele toelating tot het hoger
onderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?In 2004 zijn initiatieven van universiteiten en hogescholen binnen de
huidige grenzen van de wet financieel gestimuleerd. Deze initiatieven zijn
beoordeeld door de Commissie «Ruim baan voor talent». De commissie
kijkt daarbij met name naar de onderbouwing van de instelling over de evidente
meerwaarde van de opleiding en gaat na of deze ook daadwerkelijk wordt aangeboden.
Voor de studiejaren 2005–2006 en 2006–2007 zal, onder de voorwaarde
van parlementaire goedkeuring, een experimenteerwet gelden waarin ruimte wordt
gegeven aan selectie voor de bachelorfase, flexibele toelating van studenten
die niet voldoen aan de wettelijke vooropleidingseisen, maar wel een vergelijkbaar
niveau hebben en differentiatie van collegegelden vooropleidingen met een
erkende meerwaarde. Beoogd wordt de definitieve aanpassingen in de wet op
de terreinen van selectie en collegegelddifferentiatie met ingang
van september 2007 in werking te laten treden.Tegelijkertijd wordt ook de gewijzigde Wet op de studiefinanciering van
kracht, waarin rekening wordt gehouden met collegegelddifferentiatie en de
financiële toegankelijkheid voor studenten wordt gewaarborgd.Wat mag het kosten?Tabel 6.18: Middelen toelatingsbeleid hoger
onderwijs(x € 1 000) 20052006200720082009Experimenten met hogere eigen bijdrage en/of selectie4 6002 8002 800  Experimenten met lagere bijdragen niet-bèta/techniekstudies**3262 1522 200  Totaal*4 9264 9525 000  Bedragen excl. LNV.* Deze middelen zijn deels afkomstig uit de prestatieafspraken en deels
afkomstig uit de middelen voor toelatingsbeleid en studeerbaarheid hbo/wo.** Experimenten met lagere eigen bijdragen voor bèta/techniek studies
zijn onderdeel van het Deltaplan bèta/techniek en worden uit bijbehorende
middelen gedekt (zie de overzichtsconstructie Deltaplan bèta/techniek).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekMet de bovengenoemde middelen worden experimenten gefinancierd. De experimenten
en de prestaties daarbinnen worden gemonitord door de Commissie «Ruim
baan voor talent». Waar het in de experimenten met selectie en collegegelddifferentiatie
vooral om gaat, is binnen opleidingen evidente meerwaarde te ontwikkelen dan
wel verder te ontwikkelen. De commissie zal in haar monitoring vooral aan
dit aspect aandacht geven.Daarnaast gaat het in de experimenten om het ontwikkelen van toelatingstesten
of assessments, waarmee met gezag kan worden aangetoond dat een student zonder
wettelijke vooropleiding wel of niet een daarmee vergelijkbaar niveau heeft.6.2.3 KwaliteitWat willen we bereiken?De beleidsinspanningen zijn gericht op een kwalitatief hoogwaardig stelsel
van hoger onderwijs en onderzoek. Een dergelijk stelsel staat uiteraard niet
op zichzelf, maar is onderdeel van kennisnetwerken.Om het innovatieve vermogen van de kennissamenleving te versterken, is
de aanwezigheid van goed functionerende netwerken tussen bedrijven, onderwijs
en onderzoek noodzakelijk.Verder is het van groot belang dat de kwaliteit van het hoger onderwijs
en onderzoek ook internationaal uitstraling heeft. Nederland moet zichtbaar
meedraaien in de internationale top om de concurrentie om excellente studenten,
docenten en onderzoekers aan te kunnen (zie voor verdere toelichting paragraaf
6.2.3.4 internationalisering in het hoger onderwijs).Wat gaan we daarvoor doen?De kwaliteit van opleidingen wordt gewaarborgd door de Nederlands Vlaamse
Accreditatie Organisatie (NVAO).Een positief advies van de NVAO is vereist ten aanzien van de kwaliteit
van de opleiding in de vorm van een toets nieuwe opleidingen of een accreditatie.
De minister moet van oordeel zijn dat geen sprake is van een kennelijk
ondoelmatige taakverdeling tussen de instellingen. Daarna wordt een besluit
over het al dan niet bekostigen genomen. De basis voor de accreditatie door
de NVAO zijn de visitatierapporten van opleidingen, dat wil zeggen een beoordeling
door een panel van externe deskundigen. Deze kunnen naast de organisaties
van VSNU, HBO-raad en Paepon opgesteld worden door bijvoorbeeld buitenlandse
organisaties.Verder zal de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven door de overheid
worden gestimuleerd. Bijzondere aandacht in het beleid gaat uit naar de rol
die hogescholen in de regio kunnen vervullen. Hogescholen kunnen immers een
brug slaan tussen het fundamentele onderzoek van universiteiten, de projecten
van de technologische instituten en kennisinstellingen als TNO en de kennisvraag
van bedrijven.6.2.3.1 Kennisinnovatie hoger beroepsonderwijsWat willen we bereiken?Doelstelling is het potentieel van het hbo als kennisbrug voor innovatie
in de regio maximaal te benutten. Primair instrument om de omslag van hogescholen
van onderwijs naar kennisinstellingen te stimuleren zijn de lectoren en kenniskringen.Het gaat hierbij om het versterken van kennisontwikkeling, -circulatie
en curriculumvernieuwing en professionalisering van de docenten.Wat gaan we daarvoor doen?Lectoren en kenniskringenIn 2001 is tussen de HBO-raad en het ministerie een convenant gesloten
waarbij voor de periode 2001–2004 subsidie wordt verleend om lectoren
en kenniskringen in het hbo te introduceren. De HBO-raad is verantwoordelijk
voor een doelmatige en doeltreffende inzet van de middelen. Hiertoe heeft
hij de stichting Kennisontwikkeling hbo opgericht, die de aanvragen van de
hogescholen beoordeelt. In 2004 is de subsidieregeling geëvalueerd.Bij de beoordeling van lectoren kwam naar voren dat lectoraten een belangrijk
instrument zijn om de professionaliteit van de docenten en daarmee de positie
van de hogeschool in de kennisinfrastructuur (zowel regionaal als internationaal)
te verbeteren, maar dat het instrument meer tijd nodig heeft, omdat de omslag
van onderwijsaanbieder naar kennisinstituut bij veel hogescholen nog niet
is bereikt. Uitgangspunt is dat deze functie uiteindelijk moet gaan behoren
tot de «core business» van de hogescholen. Daarom is besloten
om:• het instrument voort te zetten op basis van een nieuw convenant
tot de invoering van een nieuw bekostigingsmodel;• bij de toekenning van lectoraten vooral te letten op de vraag of
de meerwaarde van de lectoraten goed verankerd is in de algemene doelstelling
van hogescholen. Daarnaast is de doorwerking op het curriculum nog onvoldoende
en is de lector vaak nog te geïsoleerd binnen de onderwijsinstelling:
er moet sprake zijn van een olievlekwerking binnen de instelling. De dialoog
tussen de kenniswerker en de toepasser van kennis moet in het centrum van
de onderwijstaak komen te staan.Tabel 6.19: Indicatoren lectoren en
kenniskringenMeet-momentStreefwaarde
minimaal aantal lectoren in fte
(cumulatief)Aantal aangestelde lectoren in
fte (cumulatief)Aantal aangestelde lectoren in
personen (cumulatief)20016257200212850,5552003128112195Medio 2004128120248Bron: Stichting Kennisontwikkeling hbo (stand juli 2004).Kennisinnovatie hboVanaf 2005 wordt een bedrag van € 2,9 miljoen oplopend tot € 14,6
miljoen gereserveerd dat tot doel heeft om, op basis van de resultaten van
lectoren, tot verdere verbetering van de kennisinnovatie in het hbo te komen.
Komend jaar worden hierover afspraken gemaakt met de HBO-raad.Wat mag het kosten?Tabel 6.20: Middelen kennisinnovatie in
het hbo (x € 1 000) 20052006200720082009Lectoren34 62234 62234 62234 62234 622Kennisinnovatie 2 92014 60314 60314 603Totaal*34 62237 54249 22549 22549 225* Middelen excl. LNV.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOp basis van een evaluatie wordt bekeken of de middelen voor kennisinnovatie
in het hbo geoormerkt kunnen worden opgenomen in de lumpsum van de hogescholen
binnen de te zijner tijd in te voeren nieuwe bekostigingssystematiek en onder
dan geldende voorwaarden.6.2.3.2 Dynamisering eerste geldstroom wetenschappelijk
onderzoekWat willen we bereiken?Doel is te komen tot dynamisering van de eerste geldstroom wetenschappelijk
onderzoek, met als oogmerk dat hierdoor de kwaliteit van het onderzoek en
de relatie met prestaties wordt versterkt.Wat gaan we daarvoor doen?In het Wetenschapsbudget 2004 is aangegeven dat dynamisering van de universitaire
onderzoeksbekostiging gewenst is en een overgang naar bekostiging mede op
basis van wetenschappelijke prestaties tot stand moet komen.Over de dynamisering van de kennisketen en de inzet van de smart mix adviseert
het Innovatieplatform in november 2004. Een nieuw beoordelingssysteem wordt
gekoppeld aan de onderzoeksbekostiging en zal, zoals beschreven in het Wetenschapsbudget,
in 2006 gereed moeten zijn. Implementatie moet dan in de daaropvolgende jaren
plaatsvinden.Met amendement 35 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200
VIII) is bij de begroting 2004 éénmalig € 4,0 miljoen
vrijgemaakt voor jonge onderzoekers in het wetenschappelijk onderzoek. Daarvan
is € 2,0 miljoen uitgetrokken voor kleurrijk talent (beleidsprogramma
Mozaïek) en € 2,0 miljoen voor de stimulering van vrouwelijk
talent. Wegens succes van het programma Mozaïek is besloten het programma
in 2005 en 2006 voort te zetten. De middelen worden in 2005 overgeboekt naar
beleidsartikel 16 (onderzoek en wetenschappen).Wat mag het kosten?Tabel 6.21: Middelen invoering dynamisering eerste geldstroomonderzoek
wo (x € 1 000) 20052006200720082009Invoering dynamisering eerste geldstroomonderzoek*2 8213 798   Mozaïek20002000   Totaal4 8215 798   * Middelen excl. LNV.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVijf jaar na de invoering van de dynamisering van het eerste geldstroomonderzoek
wordt een evaluatie uitgevoerd.6.2.3.3 Jonge universiteitenWat willen we bereikenHet bewerkstelligen van een gelijke uitgangspositie in de onderzoeksbekostiging
van de verschillende universiteiten. Deze uitgangspositie is nu niet gelijk
voor de drie jonge universiteiten (Universiteit Maastricht, Universiteit van
Tilburg, Erasmus Universiteit Rotterdam).Wat gaan we daarvoor doen?De Tweede kamer heeft bij de begrotingsbehandeling 2004 amendement 33
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200 VIII) aangenomen,
wat het mogelijk maakt een eerste stap te zetten in het wegwerken van de achterstand
in onderzoeksbekostiging van de drie jonge universiteiten in afwachting van
de invoering van het nieuwe bekostigingsstelsel in 2007. Het amendement wordt
verwerkt in de wijziging van het bekostigingsbesluit voor het jaar 2004. De
extra middelen worden meerjarig toegevoegd aan de component strategische overwegingen.
Met brief van 1 april 2003 hebben de drie universiteiten gezamenlijk
een voorstel gedaan om de component strategische overwegingen voor hun universiteiten
te verhogen in de verhouding 4:6:6. De verdeling van de extra € 3,0
miljoen sluit aan bij dit voorstel en is als volgt: Erasmus Universiteit Rotterdam: € 0,8
miljoen, Universiteit Maastricht: € 1,1 miljoen en Universiteit
van Tilburg: € 1,1 miljoen.Wat mag het kosten?Tabel 6.22: Middelen jonge universiteiten (x € 1 000) 20052006200720082009Jonge universiteiten3 0003 000   De doorwerking in 2005 en 2006 van het amendement wordt gedekt uit de
middelen die oorspronkelijk voor dynamisering eerstegeldstroomonderzoek wo
waren geraamd.6.2.3.4 Internationalisering in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Het is noodzakelijk dat Nederland haar internationale concurrentiepositie
versterkt. Het hoger onderwijs speelt daarbij een rol van betekenis. Onderwijs
levert immers de benodigde geschoolden, maar daarnaast is onderwijs een eigenstandige
economische sector waar internationaal veel geld in om gaat.Om te beginnen moet het Nederlandse talent voor Nederland behouden blijven.
De VS trekken steeds meer Europese onderzoekers aan.Daarnaast is het belangrijk dat Nederland voldoende buitenlandse studenten
aantrekt. Volgens de gegevens van OESO heeft Nederland op dit moment in het
hoger onderwijs een percentage buitenlandse studenten van 3%.Dit is veel lager dan in de ons omringende landen. Een toename komt de
onderwijskwaliteit ten goede (internationale context, kennisuitwisseling)
en kent ook economische opbrengsten (export hoger onderwijs).Wat gaan we daarvoor doen?Het Nederlands hoger onderwijs kent een aantal concurrentievoordelen zoals
een aantrekkelijke didactiek en veel Engelstalige programma's. Om de internationale
concurrentie aan te kunnen, is het noodzakelijk om de kwalitatieve toppen
van het hoger onderwijs beter zichtbaar te maken. Zoals in het HOOP 2004 is
aangekondigd brengt de staatssecretaris, na overleg met onderwijsorganisaties
en instellingen, in 2004 een notitie uit over een samenhangende aanpak van
internationalisering. Hierin wordt ook een aantal arrangementen uitgewerkt
waarmee het hoger onderwijs zich meer op kwaliteit kan richten. Daaronder
valt ook een specifieke stimuleringsregeling voor enkele internationaal geprofileerde,
unieke opleidingen, waarvoor binnen de middelen voor prestatieafspraken in
2005 ruimte wordt gemaakt.Om buitenlandse studenten aan te trekken, zal Nederland een sterk beeldmerk
gaan uitdragen en financiële arrangementen voor buitenlandse studenten
herijken. De niet-EU studenten worden niet meer generiek meegenomen in de
bekostiging, maar voor bepaalde sectoren worden vanaf 2005–2006 voor
studenten beurzen beschikbaar gesteld. Met het ministerie van Buitenlandse
Zaken en Ontwikkelingssamenwerking wordt nagegaan welke bestaande beurzenprogramma's
voor studenten uit ontwikkelingslanden gecontinueerd zullen worden. Ook wordt
gekeken naar de betekenis van e-learning voor het versterken van de internationale positie van het Nederlandse hoger onderwijs. Het is van belang dat
de positie van Nederlandse afgestudeerden op de internationale arbeidsmarkt
verbetert. Om dit aandeel te verhogen, wordt onderzocht in hoeverre het mogelijk
is studiefinanciering mee naar het buitenland te nemen.De invloed van de Europese Unie op zaken die voorheen uitsluitend als
nationale aangelegenheid werden beschouwd – waaronder onderwijs –
neemt onmiskenbaar toe. Binnen de Europese landen worden – met het oog
op ondersteuning van de internationale concurrentiepositie – op nationaal
niveau vergelijkbare onderwijsstelsels ingevoerd. In het kader van het EU-voorzitterschap
is een agenda opgesteld met concrete Nederlandse actiepunten met het oogmerk
de besluitvorming te beïnvloeden.Daarbij wordt met name aandacht besteed aan de transparantie van het Europees
onderwijsaanbod, om met behulp van classificering of een typologie de transparantie
van de instellingen binnen het hoger onderwijs in Europa te vergroten. Voorts
wordt onderzocht op welke wijze optimaal gebruik gemaakt kan worden van beschikbare
Europese middelen.Wat mag het kosten?Tabel 6.23: Middelen internationalisering ho (x € 1 000) 20052006200720082009Internationalisering hbo445445445445445Internationalisering wo1 5001 5001 5001 5001 500Beurzen en toelagen654654654654654Totaal2 5992 5992 5992 5992.596.2.3.5. SURF Educatiefonds in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Het doel is om door middel van doelgerichte toepassingen van informatie-
en communicatietechnologie (ict) en e-learning tot innovatie en kennisontwikkeling
in het hoger onderwijs te komen.Wat gaan we daarvoor doen?De afgeleide doelstelling van het SURF Educatiefonds is om op basis van
cofinanciering de uitvoering van onderwijsvernieuwingsprojecten te stimuleren
bij instellingen voor hoger onderwijs in Nederland. De projecten dienen bij
te dragen aan innovatie en kennisontwikkeling in het hoger onderwijs.Met het oog op voortzetting van de subsidie voor de jaren 2004 tot en
met 2006 is in 2003 een evaluatie uitgevoerd over de jaren 1999 tot en met
2003. Op basis hiervan is besloten ook voor de jaren 2004 tot en met 2006
subsidie te verlenen. De door SURF gehanteerde subsidievoorwaarden zijn aan
de hand van de evaluatie aangescherpt, zoals dat er ten minste twee instellingen
voor hoger onderwijs aan het project dienen deel te nemen. Deze voorwaarden
zijn vooral van belang in verband met de noodzaak om onderwijsinhoud, onderwijswerkvormen
en organisatie te vernieuwen. Deze vernieuwing is noodzakelijk om Nederland
door middel van e-learning in de internationale top mee te kunnen
laten draaien en de mogelijkheden die de bachelor-masterstructuur biedt voor
meer student gecentreerd, flexibel maatwerkonderwijs ten volle te benutten.Wat mag het kosten?Tabel
6.24: Middelen voor SURF Educatiefonds
(x € 1 000) 20052006200720082009SURF Educatiefonds*4 0004 000   * De middelen geraamd op het wo-budget worden ook ingezet voor het hbo.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe projecten richten zich vooral op de thema's samenwerkend leren, competenties
en portfolio's, learning content managementsystemen en communities, interactief
lesmateriaal en nieuwe media. Voor 2004 zijn inmiddels 20 projectvoorstellen
ingediend.Jaarlijks dient SURF een inhoudelijk en financieel verslag in te dienen
en in 2007 een eindverslag.6.2.3.6. Digitale universiteit in het hoger onderwijsWat willen we bereiken?Doelstelling is vernieuwing van het hoger onderwijs, gericht op flexibilisering
van de leermogelijkheden met optimaal gebruik van informatie- en communicatie-technologie,
zowel op het terrein van het initieel onderwijs als op het terrein van «leven
lang leren». In het HOOP 2004 is tevens de doelstelling opgenomen om
e-learning meer te laten bijdragen aan de internationale positionering van
het Nederlandse hoger onderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?De inspanningen van de universiteiten en hogescholen op het terrein van
onderwijsvernieuwing worden ook door de Digitale Universiteit (DU) ondersteund.
De DU (strategisch plan Digitale Universiteit 2003–2006) werkt via projecten
gericht op onder meer tijd- en plaatsonafhankelijk studeren en flexibele studieprogramma's
op maat. Hierin werken de universiteiten en hogescholen samen.De focus waar de DU zich de komende jaren op wil richten, is de transformatie
van opleidingen, gericht op flexibiliseren van de leermogelijkheden met optimaal
gebruik van ict. Transformatie is niet alleen vernieuwing van opleidingen,
maar biedt ook betere kansen voor internationalisering. Flexibilisering van
leermogelijkheid is zowel van belang voor studenten die tijdelijk naar het
buitenland gaan, als voor buitenlandse studenten die al dan niet tijdelijk
in Nederland komen studeren. De flexibilisering is ook een voorwaarde om de
markt van een leven lang leren adequaat te bedienen. In verband met de maatregel
in deze begroting om de studenten ouder van 29 jaar niet meer voor bekostiging
in aanmerking te nemen, is het van belang om te stimuleren dat nieuwe vormen
van onderwijs voor deze groep onder de nieuwe omstandigheden tot stand komen.
Afstandsonderwijs en e-learning is voor deze doelgroep een bij uitstek geschikte
onderwijsvorm. De DU wordt gevraagd om het ontwikkelen van het onderwijsaanbod
voor de doelgroep van studenten ouder dan 29 jaar met prioriteit in het activiteitenplan
op te nemen.Tabel 6.25: Indicator
Digitale Universiteit 20052006Aantal getransformeerde opleidingen510De inspanningen van de DU komen op twee manieren ten goede aan het gehele
hoger onderwijs. Ten eerste is de DU een consortium dat openstaat voor nieuwe
deelnemers die dezelfde doelstellingen nastreven (de DU wil ook dat het aantal
deelnemers zich uitbreidt) en ten tweede komen de producten van de DU via
Espelon ten goede aan het gehele hoger ondewijs. Espelon is een gezamenlijk
initiatief van Stichtig SURF en de Stichting Digitale Universiteit. Espelon
zorgt voor de distributie, het onderhoud en de technische en didactische ondersteuning
van digitale onderwijsproduten die door/voor consortia in het hoger onderwijs
ontwikkeld zijn.Wat mag het kosten?Tabel 6.26: Middelen
Digitale Universiteit ho (x € 1 000) 20052006200720082009Digitale Universiteit hbo2 0003 000   Digitale Universiteit wo1 0001 700   Totaal3 0005 000   De DU wordt in stand gehouden door financiële bijdrage van de deelnemende
instellingen (circa € 7,5 miljoen in 2004). De DU streeft er naar
om na 2006 zelfstandig te zijn, door de exploitatie van ontwikkeld onderwijsmateriaal
en andere diensten.6.2.4 DoelmatigheidWat willen we bereiken?Doel is een doelmatige besteding van overheidsmiddelen.Wat gaan we daarvoor doen?Om de ontwikkeling van de doelmatigheid van het hoger onderwijs te kunnen
monitoren zijn de volgende indicatoren geformuleerd: het intern rendement
(percentage gediplomeerden op basis van aantal ingeschreven studenten per
jaar) en het extern rendement (het percentage afgestudeerden dat 1,5 jaar
na afstuderen betaald werk verricht).Intern rendementHet aantal studenten dat een opleiding met een getuigschrift afrondt,
moet worden verhoogd. Goede studiekeuze en een gepast toelatingsbeleid verdienen
aandacht. De door de SER voorgestelde landelijke benchmark van o.a. rendement
van opleidingen zal worden ontwikkeld. Daarnaast zullen de door de instelling
gerealiseerde rendementen onderwerp van een bestuurlijke dialoog zijn met
de staatssecretaris.Tabel 6.27: Rendement van verschillende cohorten na 8 jaar per
onderdeel en binnen hele hboCohort91/9292/9393/9494/9595/96Onderwijs57,859,058,758,858,8Techniek68,067,067,766,966,9Gezondheid69,670,671,368,470,0Economie59,158,460,360,861,5Gedrag en maatschappij65,264,863,562,962,7Taal en cultuur52,853,353,052,154,4Gemiddeld rendement binnen hbo66,066,467,167,167,7Bron: CRIHOTabel 6.28: Rendement van wo van cohorten na 8 jaar (diploma in hoger
onderwijsbehaald)Cohort90/9191/9292/9393/94Landbouw84,282,878,677,9Natuur72,071,873,471,2Techniek72,272,069,866,9Gezondheid82,082,482,181,8Economie68,768,870,168,6Recht59,560,362,662,3Gedrag en maatschappij64,764,664,365,4Taal en cultuur58,356,757,655,2Gemiddeld rendement binnen wo67,166,667,066,1Bron: DOC-Wetenschappelijk Onderwijs 2002 (VSNU).Extern rendementHet extern rendement is de mate waarin het hoger onderwijs de doelstelling
bereikt dat voldoende gekwalificeerde kenniswerkers op de arbeidsmarkt beschikbaar
zijn. Het succes van de opleiding hangt in een belangrijke mate af van de
mate waarin de opleidingen en curricula aansluiten bij de behoeftes van het
afnemend veld. Eén van de indicaties hiervoor is de mate waarin afgestudeerde
hoger opgeleiden betaald werk vinden, hoewel dit ook afhankelijk is van de
economische situatie. Daarbij wordt ook gekeken of het werk verricht wordt
op tenminste het eigen opleidingsniveau en of voor het verrichte werk de opleiding,
of een aanverwante opleiding vereist is. Uit de onderstaande tabel blijkt
dat het percentage werkzoekende hoger opgeleiden na 1,5 jaar relatief klein
is.Tabel 6.29: Hoofdbezigheid 1,5 jaar na afstuderenhbo* Jaar van afstuderen95/9696/9797/9898/9999/0000/01Betaald werk87%86%87%85%84%82%Werkzoekend3%2%2%2%2%2%Studie8%9%9%11%12%12%Overig1%3%3%2%3%3%wo** Jaar van afstuderen95/9696/9797/9898/9999/0000/01Betaald werk79%81%78%75%80%77%Werkzoekend3%2%2%2%2%2%Studie/aio11%8%11%14%12%14%Overig7%9%9%9%6%7%* Bron: HBO-monitor 2002.** Bron: SEO Elsevier-enquête.Onderstaande tabel laat zien welk percentage van het aantal afgestudeerden
met betaald werk (1,5 jaar na afstuderen) werk verricht op het opleidingsniveau
en welk percentage betaald werk verricht waarvoor de eigen opleiding of een
verwante opleiding vereist is. Het verschil tussen wo en hbo is waarschijnlijk
te verklaren uit het beroepsgerichte karakter van het hbo waardoor de afgestudeerden
een grotere kans maken om na afstuderen op hun opleidingsniveau in hun eigen
of verwante vakgebied werk te vinden.Tabel 6.30: Onderverdeling betaald werkhbo* jaar van afstuderen95/9696/9797/9898/9999/0000/01% opleidingsniveau79%80%81%81%80%79%% eigen of verwante opleiding80%79%78%79%78%81%wo**      % opleidingsniveau   60%62%65%% eigen of verwante opleiding   72%72%71%* Bron: HBO-monitor 2002.** Bron: WO-monitor 2001–2002, deze monitor is later begonnen met
het verzamelen van gegevens dan de HBO-monitor. De monitor wordt elke 2 jaar
uitgebracht.Wat mag het kosten?Onder deze noemer zijn geen beleidsintensiveringen voorzien. Doelmatigheid
is een voorwaarde bij de financiering van de instellingen en is dus geen separaat
onderdeel van de lumpsum.6.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 6.31: Budgettaire gevolgen artikel 6 hoger
beroepsonderwijs(x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen1 628 6041 795 2391 721 7241 733 9941 788 1561 770 3711 770 407Waarvan garanties       Uitgaven1 634 1461 720 4681 748 6231 735 4271 765 9761 771 8051 771 859        Programma uitgaven:1 634 1461 714 9821 743 5541 730 8871 761 4381 767 2671 767 321        Toerusting       Toerusten van instellingen voor het verzorgen van hoger
onderwijs en onderzoek1 601 8781 654 8261 663 8041 627 1301 602 1011 617 9301 617 948Toegankelijkheid       Studiekeuze informatie voor
het hoger onderwijs1 2031 1431 116650650650650Verbetering doorstroom beroepskolom* 1 9474 8688 76217 03717 03717 037Toelatingsbeleid in het hoger onderwijs  3 2933 3073 333  Zorgopleidingen in het hoger onderwijs 1 3504 90010 37515 57515 57515 575Bèta/techniek en emancipatie82491100100100100100Deltaplan bèta/techniek 2 27713 94625 29760 00060 00060 000Prestatieafspraken 10 0008 6678 0006 667  Kwaliteit       Internationalisering in het hoger onderwijs487445445445445445445Lectoren/Kennisinnovatie in het hoger beroepsonderwijs29 75435 70134 62237 54249 22549 22549 225Digitale universiteit in het hoger onderwijs 1 3002 0003 300   DoelmatigheidOnderdeel lumpsum             Programma uitgaven overig       IBG 1 9071 9042 1832 5662 5662 566CFI 3 9953 8893 7963 7393 7393 775        Apparaatsuitgaven hoger
onderwijs** 5 4865 0694 5404 5384 5384 538Ontvangsten777101717171717* Exclusief de middelen impuls beroepskolom. Deze maken deel uit van toerusting
(lumpsum).** In 2004 zijn de directies HBO en WO samengevoegd. De totale apparaatskosten
voor de nieuwe directie Hoger Onderwijs zijn begroot op begrotingsartikel
6. De middelen voor beleidsgericht onderzoek voor het gehele hoger onderwijs
maken deel uit van de programma-uitgaven van begrotingsartikel 7.In de tabel budgettaire gevolgen van beleid bij het beleidsartikel 6 (hoger
beroepsonderwijs) is een subsidieverplichting van € 1 622 265
voor het jaar 2005 opgenomen bestemd voor de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden
voor het Maritiem Simulator Trainingscentrum (MSTC).Deze begrotingsvermelding vormt voor de bovengenoemde subsidieverlening
de wettelijke grondslag als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van
de Algemene Wet Bestuursrecht.Tabel 6.32: Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 wetenschappelijk
onderwijs (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen3 227 9833 288 6473 281 4563 351 4333 345 8963 347 9163 334 826Waarvan garanties       Uitgaven3 131 6453 214 7513 255 9263 272 6613 305 0143 331 0003 334 826        Programma-uitgaven3 131 6453 214 7513 255 9263 272 6613 305 0143 331 0003 334 826        Toerusting       Toerusten van instellingen voor het verzorgen van hoger
onderwijs en onderzoek3 118 6043 147 9063 200 3803 212 5843 250 1983 282 1843 287 300Toerusten van faciliterende organisaties gericht op het hoger
onderwijs13 04116 92515 15515 04014 72214 72214 722Toegankelijkheid       Onderzoeksmasters in het wetenschappelijk
onderwijs 6 0007 91010 93318 00018 00018 000Numerus fixus geneeskundeopleidingen
in het wetenschappelijk onderwijs * 12 000     Zorgopleidingen in het hoger onderwijs 7 8006 3005 9008 9007 9006 600Studiekeuze-informatievoor
het hoger onderwijs 157184650650650650Toelatingsbeleid in het hoger onderwijs 2 9271 6331 6451 667  Prestatieafspraken 5 0004 3334 0003 333  Kwaliteit       Kwaliteitszorg en accreditatie in
het hoger onderwijs(inbegrepen
bij faciliterende organisaties)       Dynamisering eerste geldstroom wetenschappelijk onderzoek 9104 8215 798   Internationalisering in het hoger onderwijs 2 1542 1542 1542 1542 1542 154Surf Educatiefonds
in het hoger onderwijs 4 0004 0004 000   Digitale universiteit in het hoger onderwijs 7001 0001 700   Jonge universiteiten 3 0003 0003 000   DoelmatigheidOnderdeel lumpsum             Programma uitgaven overig       IBG 3 8103 6333 8684 0224 0224 022CFI 1 4621 4231 3891 3681 3681 378        Apparaatsuitgaven 000000Ontvangsten1 5351 4001 4001 4001 4001 4001 400* Vanaf 2005 maken de middelen deel uit van toerusting (lumpsum).6.4 BudgetflexibiliteitTabel 6.33: Budgetflexibiliteit artikel
6 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 1 748 623 1 735 427 1 765 976 1 771 805 1 771 8592.Waarvan apparaatsuitgaven 5 069 4 540 4 538 4 538 4 5383.Dus programma-uitgaven 1 743 554 1 730 887 1 761 438 1 767 267 1 767 321 – waarvan IBG 1 904 2 183 2 566 2 566 2 566 – waarvan CFI 3 889 3 796 3 739 3 739 3 775           Programma excl. IBG en CFI 1 737 761 1 724 908 1 755 133 1 760 962 1 760 980           Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht96,6%1 678 79494,3%1 626 22891,2%1 601 17391,8%1 616 09391,8%1 616 1115.Complementair noodzakelijk0,0%00,0%00,0%00,0%00,0%06.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)1,6%28 0992,5%42 9122,4%41 6911,8%32 5281,8%32 5287.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. wettelijke
regeling of beleidsprogramma)1,8%30 5823,2%55 5226,4%112 0836,4%112 0836,4%112 0838.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,0%2860,0%2460,0%1860,0%2580,0%2589.Totaal100,0%1 737 761100,0%1 724 908100,0%1 755 133100,0%1 760 962100,0%1 760 980Tabel 6.34: Budgetflexibiliteit artikel
7 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 3 255 926 3 272 661 3 305 014 3 331 000 3 334 8262.Waarvan apparaatsuitgaven 0 0 0 0 03.Dus programma-uitgaven 3 255 926 3 272 661 3 305 014 3 331 000 3 334 826 – waarvan IBG 3 633 3 868 4 022 4 022 4 022 – waarvan CFI 1 423 1 389 1 368 1 368 1 378           Programma excl. IBG en CFI 3 250 870 3 267 404 3 299 624 3 325 610 3 329 426           Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht99,1%3 219 33798,9%3 230 29398,7%3 258 86199,1%3 290 87499,9%3 325 3635.Complementair noodzakelijk0,0%00,0%00,0%00,0%00,0%06.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0,2%7 4690,3%9 2890,2%6 8990,0%8240,0%8247.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. wettelijke
regeling of beleidsprogramma)0,7%24 0310,8%27 6311,0%31 9000,8%30 9000,0%08.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,0%330,0%1910,1%1 9640,1%3 0120,1%3 2399.Totaal100,0%3 250 870100,0%3 267 404100,0%3 299 624100,0%3 325 610100,0%3 329 426OVERZICHTSCONSTRUCTIE DELTAPLAN BETA/TECHNIEKWat willen we bereiken?Meer bèta's en technici op de arbeidsmarkt omdat deze kenniswerkers
een grote bijdrage leveren aan innovatie en R&D. Meetbare doelstellingen:• 15% meer instroom in het bèta en technisch hoger onderwijs
in 2007 ten opzichte van 2000;• 15% meer uitstroom uit het bèta en technisch hoger onderwijs
in 2010 ten opzichte van 2000.Wat gaan we daarvoor doen?Platform bèta/techniekVoor de aanpak van deze hoofdlijnen is de gezamenlijke inspanning nodig
van overheid, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven. Een Platform bèta/techniek
is per 1 juli 2004 onder voorzitterschap van Arie Kraaijeveld ingesteld.
Dit platform heeft tot doel om initiatieven uit het veld te ondersteunen met
concrete maatregelen, waarbij eigen middelen door betrokken partijen een belangrijk
criterium is. Het platform adviseert de overheid over de ingediende projecten
en de daarvoor in te zetten middelen. Het platform bewaakt de voortgang van
de projecten en krijgt hiertoe de beschikking over de benodigde middelen.
Het dient deskundigheid en gezag uit het bedrijfsleven, onderwijs en onderzoek
te verenigen en het dient op te treden als ambassadeur van het Deltaplan.ProcedureIeder jaar wordt door het Deltapunt in samenwerking met het Platform bèta/techniek
en de ministeries van OCW en EZ een beleidskader vastgesteld. Hierin worden
de middelen voor het komende jaar vastgesteld. Het merendeel van de middelen
wordt via een subsidiebeschikking op basis van een ministeriële regeling
aan het Platform beschikbaar gesteld, maar er is ook ruimte om middelen voor
een project direct via een subsidiebeschikking ter beschikking te stellen.
Er wordt ieder jaar een begroting door het platform ingediend bij de ministeries
van OCW en EZ en er wordt met een jaarverslag verantwoording afgelegd.Acties voor de termijn 2005–2007Om deze doelstellingen te bereiken is een tot dusver onorthodoxe ketenbenadering
nodig: van basisonderwijs tot arbeidsmarkt met een gecoördineerde aanpak,
met de volgende samenhangende programmalijnen.Programmalijn 1: primair onderwijs en onderbouw voortgezet
onderwijsNationaal actieplan verbreding techniek basisonderwijs
(vtb)Het nationaal actieplan vtb strekt zich uit tot 2010 en stimuleert in
totaal 2 500 basisscholen met extra middelen om techniek te verankeren
in hun onderwijsaanbod. In de periode 2005–2007 worden 140 netwerken
van in totaal 1 400 basisscholen in de gelegenheid gesteld om met een
stimuleringsbijdrage de invoering van science/techniek een extra impuls te
geven. Het actieplan heeft een totaal budget van € 50,1 miljoen
tot en met 2010. Een klein, professioneel programmabureau is operationeel
om de verschillende programmalijnen te starten en/of bij te sturen. Op 2 april
2004 zijn afspraken met het bedrijfsleven gemaakt over cofinanciering. Daarbij
is afgesproken dat het bedrijfsleven 25% van het totaalbedrag beschikbaar
zal stellen.In de periode 2005–2007 komt een leerlingvolgsysteem beschikbaar
waarmee scholen de competentieontwikkeling van leerlingen op het gebied van
science/techniek kunnen volgen. De Inspectie neemt science/techniek op in
haar schooltoezicht en maakt portretten van scholen die op uiteenlopende wijze
invulling geven aan science/techniek. Het huidige lesmateriaal en invoeringsstrategieën
worden kritisch beschouwd en waar nodig verder geprofessionaliseerd. In circa
10 proeftuinen komen ervaringen en instrumenten beschikbaar voor de inhoudelijke
en didactische benaderingswijzen van de integratie van science/techniek. Ook
krijgt science/techniek een plek in de vakbekwaamheidseisen van leerkrachten
basisonderwijs.Via deelname in onder meer de programmaraad en aparte werkgroepen worden
de krachten gebundeld van bedrijfsleven en actoren op het gebied van de science,
zodat hun inbreng en expertise zo effectief mogelijk gestalte kan krijgen
in het programma.Programmalijn 2: tweede fase vo/ho (wo en hbo)Vernieuwing voortgezet onderwijsBij de vernieuwingen in het voortgezet onderwijs ligt, vanuit de doelstelling
van bevordering van het aantal hbo- en universitair afgestudeerden, een accent
op de tweede fase havo/vwo. De bevordering van de belangstelling voor bèta/techniek
zal daar echter niet toe kunnen worden beperkt.Per 2007 worden de bètaprofielen in het voortgezet onderwijs herzien.
Op iets langere termijn volgt een meer fundamentele herziening van de programma's
voor de afzonderlijke (bèta-)vakken. Daarnaast wordt een nieuw, geïntegreerd
bètavak ontwikkeld als keuzevak (op termijn mogelijk verplicht) in
het profiel natuur en techniek. Door deze vernieuwingen worden de keuzemogelijkheden
voor leerlingen en school groter en komt er meer vrijheid voor de docent,
zodat bètaprofielen aantrekkelijker en beter haalbaar worden voor een
grotere groep leerlingen. Met het oog op deze vernieuwingen worden projecten
gestart vergelijkbaar met het reeds gestarte project rond scheikunde (commissie
Van Koten). Dit dient uit te monden in aanpassingen in het hoger onderwijs
aan de veranderingen in het voortgezet onderwijs.Vanuit het oogpunt van doorlopende leerlijnen worden, naast de genoemde
projecten, zoveel mogelijk initiatieven van scholen bevorderd die betrekking
hebben op het onderwijs in de bètavakken gedurende de hele schoolperiode.
Daarbij kan ook het vmbo worden betrokken. Bij financiering van activiteiten
binnen het vmbo wordt nadrukkelijk rekening gehouden met gelden die hiervoor
reeds uit andere bron beschikbaar zijn (impulsgelden, innovatie-arrangement).Netwerk voortgezet onderwijs – hoger onderwijsDoor het vormen van netwerken tussen het voortgezet onderwijs en het hoger
onderwijs kan gewerkt worden aan een samenhangende vernieuwing van het onderwijs
in zowel het voortgezet onderwijs als het hoger onderwijs, waarbij gebruik
gemaakt kan worden van uitwisseling van docenten. Een dergelijke samenwerking,
in combinatie met een betere studiekeuzevoorlichting, kan een positieve invloed
hebben op de keuze van scholieren voor bèta- of technische studies.In 2004 hebben een aantal regio's die al plannen gereed hadden voor samenwerking
een projectsubsidie gekregen. Door het Platform bèta-techniek worden,
gebruik makend van deze voorbeelden uit andere regio's, onderwijsinstellingen
benaderd om tot samenwerking te komen gericht op doorlopende
leerlijnen tussen het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs in de techniek-
en bètavakken.Parallel aan deze lokale netwerken wordt gewerkt aan een gestructureerd
landelijk overleg tussen het voortgezet onderwijs en het hoger onderwijs.Vernieuwing bachelor wetenschappelijk onderwijsVerbreding van de bachelorfase met meer maatschappelijke context en multi-disciplinaire
verbindingen en onderwijskundige samenwerking met het voortgezet onderwijs
zijn belangrijke bestanddelen van de vernieuwing. Met deze benadering zijn
aan enkele universiteiten (Nijmegen, Groningen, Utrecht) goede resultaten
geboekt.De vernieuwing in het hbo wordt opgepakt via de lijn: herontwerp hbo (zie
aldaar). Ook het bèta/techniekplan van de HBO-raad is daarvoor een
belangrijk richtsnoer. In de wo-sector is ook veel in beweging. De sectorplannen
natuurwetenschappen en het 3TU-plan geven de richting aan voor de vernieuwingen.
Het Platform bèta/techniek zal in de Programmaraad vo/ho het gesprek
met de betrokkenen uit het veld bij de sectorplannen verder voeren, om op
basis van deze plannen tot concrete invullingen te komen, waarbij de verbreding
en vernieuwing van de bachelorfase het uitgangspunt is.De projecten die in het kader van deze plannen gestart worden, kunnen
dan ondersteund worden uit de deltaplan-middelen. Dit geld wordt in eerste
instantie vooral in competitie verdeeld, dat wil zeggen dat de beste projecten
in aanmerking komen.De ambities op dit punt worden door OCW in bespreking gebracht in de bilaterale
overleggen met de instellingen voor hoger onderwijs en de bve-sector. De instellingen
kunnen dan bepalen wat hun bijdrage aan de ambities zal zijn. Naast meer instroom
is verhoging van het rendement een belangrijke manier om de doelstellingen
te behalen.Programmalijn 3: beroepsonderwijs vmbo-mbo-hboHerontwerp beroepskolomVoor een betere uitstroom uit mbo-techniek en een betere doorstroom naar
hbo-techniek zullen leerlingen beter begeleid moeten worden en zullen de opleidingen
beter op elkaar moeten aansluiten. De roc's en hbo's gaan daarvoor in gesprek.
In samenwerking met de Stichting AXIS is gewerkt aan de verbreding van het
herontwerp van de technische beroepsopleidingen. Tevens wordt getracht door
middel van coaching van techniekstudenten, het extra stimuleren van «talenten»
en meer aandacht voor allochtone studenten, een positieve stimulans te bewerkstelligen
in de beroepskolom. Het uitgangspunt is dat deze coaches leerlingen gaan werven
voor de techniek. In die zin kan er meer gesproken worden van scouting, dat
wil zeggen het opsporen van de talenten en deze vervolgens voor de techniek
behouden. Deze scouts worden geïntroduceerd ten behoeve van talentvolle
leerlingen («high potentials») en kunnen binnen of buiten het
onderwijs aangehaakt worden. Doel is om deze leerlingen met onbenutte kwaliteiten
in kaart te brengen, te benaderen en te enthousiasmeren voor de techniek.
Het van belang dat deze scouts binnen een leerrijke omgeving geplaatst worden
ten einde een hoger rendement te behalen.Programmalijn 4: aantrekkelijke banenPubliek-private mobiliteitIn het kader van het aantrekkelijker maken van de arbeidsmarkt voor bèta-technici
wordt in dit programmapunt de mobiliteit van onderzoekers tussen de publieke
en private sector bevorderd, waaronder die van wetenschappelijke onderzoekers.
Dit gebeurt bijvoorbeeld door wederzijdse «stages» tussen bedrijfsleven
en onderwijsinstellingen of het bijscholen van docenten in het bedrijfsleven
en vice versa. Enerzijds maakt dit het onderzoeksberoep aantrekkelijker (afwisselender
en breder loopbaanperspectief). Anderzijds zorgt de aantrekkelijke onderzoeksbaan
voor een aanzuigende werking op potentiële bèta/techniekstudenten
en op potentiële wetenschappelijke onderzoekers.Programmalijn 5: aantrekkelijke keuzesBèta-beurzen en brugperiodeVolgens recent onderzoek van SEO/SCO zou afschaffing van het collegegeld
kunnen leiden tot een toename van het aantal bètastudenten met 7,5%
in het hbo en 5,4% in het wo. Onderzoek van het CPB wijst uit dat een financiële
prikkel via studiefinanciering bij bèta-opleidingen een positieve uitwerking
kan hebben op de instroom. Andere onderzoekers komen echter tot andere conclusies.
Meer zekerheid kan verkregen worden door een aantal goed opgezette beleidsexperimenten.In september 2004 wordt concreet gestart met twee beleidsexperimenten
waarvoor groen licht is gegeven door de Tweede Kamer. De beleidsexperimenten
betreffen:a) Bètabeurzen: (een beloning voor studenten die kiezen voor bepaalde
bèta- en techniekopleidingen). In het huidige voorstel is er voor gekozen
om de tweejarige experimenten te laten plaatsvinden met de studies: (technische)
wiskunde wo, lerarenopleiding wiskunde 1e graads en life science. Bij het
behalen van goede studieresultaten in het laatste cursusjaar ontvangen de
studenten in deze opleidingen een bonus van € 1 500.b) Bètabrug: (een vergoeding voor studenten die deelnemen aan een
brugperiode waarin zij hun deficiëntie in de exacte vakken wegwerken,
zodat zij daarna door kunnen stromen naar een bèta-opleiding). In het
huidige voorstel zal de UvA in september 2004 een brugperiode starten voor
aankomende studenten met een deficiënte vooropleiding voor bèta-
en technische studies. Aangezien het om contractonderwijs gaat brengt de instelling
bij de cursist een kostendekkend cursusgeld in rekening dat hoger is dan het
algemene collegegeld. Voor het verschil tussen algemeen collegegeld en cursusgeld
zal de cursist worden gecompenseerd. Daarnaast zal de cursist een beurs ontvangen
van € 225 per maand met een bonus van € 1 000 bij
afronding van de cursus én instroom in een bèta of technische
studie.Wetenschap- en techniekcommunicatie (wtc)In het kabinetsstandpunt op het rapport van de Commissie Esmeijer (evaluatie
van Stichting Weten en toekomstvisie wtc-beleid) focust de overheid op een
nauwe relatie tussen wetenschap- en techniekcommunicatie en het onderwijs,
waarbij de science centra een belangrijke rol spelen. Ook wordt een duidelijk
verband met het Platform bèta/techniek gelegd (zie ook par. 16.2.3.3).De basisscholen zullen in specifieke zin en de wetenschaps- en techniekcommunicatie
zal in meer generieke zin worden ondersteund, door middel van het opbouwen
van een landelijk samenhangend netwerk van de science centra, waarbij Nemo
een coördinerende rol gaat vervullen. Nemo legt namens de science centra
een meerjarenplan voor advies voor aan het Platform bèta/techniek.Financiële prikkels worden ingezet door de onderwijskundige vernieuwing
van de science centra te koppelen aan een aantal thema's, die in het meerjarenplan
passen. Voorts heeft het Platform een rol bij het Educatieprogramma Ruimtevaart,
waarvoor ook een meerjarenplan wordt ingediend.Wat mag het kosten?Voor het jaar 2005 is voor het Deltaplan € 14,0 miljoen beschikbaar.
In het beleidskader voor 2005 wordt op advies van het Deltapunt door de ministers
van OCW en EZ voorgesteld welke bedragen voor de programmalijnen worden uitgetrokken.
De Tweede Kamer ontvangt dit beleidskader vóór de begrotingsbehandeling.8. INTERNATIONAAL ONDERWIJSBELEIDVoor de inhoudelijke onderbouwing van de onderstaande uitgaven op beleidsartikel
8 van de directie Internationaal Beleid over het internationaal onderwijsbeleid
wordt verwezen naar de overzichtsconstructie internationaal beleid (uitgaven
onder het kopje onderwijs centraal). Deze overzichtsconstructie biedt een
geïntegreerd overzicht van alle internationale uitgaven van het ministerie
van OCW in 2005.8.1 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 8.1: Budgettaire gevolgen artikel 8 (x € 1 000) 20032004*20052006200720082009HGIS-deelVerplichtingen15 99324 26019 61220 08920 15820 73620 736 Waarvan garanties        Uitgaven19 31727 37521 24520 15920 15820 73620 7362 195         Programma-uitgaven19 31725 50319 28418 27218 27218 85018 8502 195Mobiliteit9 86410 42110 71110 68710 68710 68710 6871 752Samenwerkingsverbanden3 3783 2122 9272 2182 2182 7962 796 Institutionele subsidies
Nederland4 5945 0854 9755 0194 9494 9494 949443Instellingen buitenland581376166130130130130 Overige internationale uitgaven9006 409505218288288288          Apparaatsuitgaven 1 8721 9611 8871 8861 8861 886 Ontvangsten419999999999999 * Met ingang van de begroting voor het jaar 2004 zijn de apparaatsuitgaven
voor het eerst aan artikel 8 toegevoegd.8.2 BudgetflexibiliteitTabel 8.2: Budgetflexibiliteit artikel
8 (€ x € 1000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 21 245 20 159 20 158 20 736 20 7362.Waarvan apparaatsuitgaven 1 961 1 887 1 886 1 886 1 8863.Dus programma-uitgaven 19 284 18 272 18 272 18 850 18 850Waarvan op 1 januari 2005          4.Juridisch verplicht*52,6%10 13844,4%8 06617,7%3 23117,2%3 23117,2%3 2315.Complementair noodzakelijk          6.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch
verplicht)**47,3%9 12025,2%4 62151,1%9 35048,9%9 22748,9%9 2277.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma)**  29,6%5 40629,6%5 40628,7%5 40628,7%5 4068.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,1%260,8%1791,6%2855,2%9865,2%986Totaal100%19 284100%18 272100%18 272100%18 850100%18 850* Juridisch verplichte middelen betreffen verschillende activiteiten.
Per operationele doelstelling zijn de belangrijkste:• In het kader van de mobiliteit zijn de belangrijkste het DELTA-beurzenprogramma
en de Netherlands Education Support Offices;• In het kader van de samenwerkingsverbanden zijn de belangrijkste
het Duitslandprogramma, en de programma's met Midden- en Oost-Europa;• In het kader van de Institutionele subsidies in Nederland zijn
de belangrijkste die voor de Nederlandse Taalunie, de PV UNESCO, het Indonesian-Netherlands
Co-operation in Islamic Studies programma (INIS), de bureaukosten voor de
programma's met Midden- en Zuid-Oost-Europa en de bureaukosten voor het DELTA-beurzenprogramma;• In het kader van instellingen buitenland zijn de belangrijkste
die van contributies voor Europa College Brugge, Talencentrum GRAZ en UNESCO-projecten.** Bestuurlijk gebonden en beleidsmatig gereserveerde middelen betreffen
gelden, die in het kader van internationale bilaterale en multilaterale afspraken
zijn toegezegd (bijvoorbeeld de culturele verdragen, Memoranda of understanding,
enz.), maar waarvoor met de uitvoerende instellingen op jaarbasis juridische
verplichtingen worden aangegaan.OVERZICHTSCONSTRUCTIE INTERNATIONAAL BELEID1. InleidingDe overzichtsconstructie internationaal beleid biedt een overzicht van
de internationale uitgaven van OCW. Dit overzicht geeft geen totaalbeeld van
de internationale activiteiten die op het terrein van onderwijs, cultuur en
wetenschappen in Nederland plaatsvinden. De daadwerkelijke omvang van de middelen
die worden besteed aan de bevordering van mobiliteit en samenwerkingsverbanden
is veelal groter dan hieronder is aangegeven. Zo financieren zowel de EU als
de instellingen zelf verschillende vormen van internationale samenwerking.2. Algemene beleidsdoelstellingenEuropa en internationale ordeningGlobalisering is een krachtig proces, dat zich ook doorzet op het terrein
van onderwijs, cultuur en wetenschappen. Nederland heeft – als relatief
klein land met een open economie en cultuur – grote internationale belangen
en zal moeten samenwerken om met de diverse kansen en bedreigingen om te gaan.
Allereerst en vooral in Europees verband, maar steeds vaker is ook een mondiale
aanpak nodig. Zo leidt internationalisering en privatisering van onderwijs
tot een noodzaak van internationale kwaliteitszorg. Immers, veel van het internationale –
vaak transnationale – onderwijs wordt in de toekomst buiten het nationaal
publieke domein aangeboden. Wereldwijd opererende multilaterale organisaties
als de World Trade Organisation (WTO, handelsafspraken) maar ook de United
Nations Educational Scientific and Cultural Organisation (UNESCO, afspraken
over consumentenbescherming, culturele diversiteit) en de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO, vaak de inhoudelijke voorbereidende
kennisorganisatie) bieden kansen om tot noodzakelijke internationale ordening
te komen.De lidstaten van de Europese Unie hebben zich in 2000 te Lissabon gecommitteerd
om van Europa in 2010 de meest competitieve kennisregio van de wereld te maken.
Aan de Lissabonambitie wordt invulling gegeven door middel van de methode
van «open coördinatie», waarbij wordt uitgegaan van het subsidiariteitsbeginsel.
De Europese dimensie wordt daarmee van steeds grotere betekenis bij de ontwikkeling
van nationaal beleid. Een voorbeeld daarvan vormen de vijf Europese benchmarks
(streefwaarden voor een Europese gemiddelde prestatie in 2010, met ruimte
voor nationale invulling en binnen de nationale budgettaire kaders), die de
EU-Onderwijsraad in mei 2003 heeft vastgesteld. Nederland heeft deze benchmarks
opgenomen in een nationaal actieplan dat in december 2003 aan de Tweede Kamer
is aangeboden. De beleidsvoornemens voor de realisatie van de in het nationaal
actieplan genoemde streefwaarden hebben hun beslag gekregen in de artikelen
4 (beroepsonderwijs en volwasseneneducatie) en 6 (hoger onderwijs) van deze
begroting.Voor het hoger onderwijs dragen de intergouvernementele afspraken gemaakt
in Bologna (1999) over invoering van een bachelor-masterstructuur bij aan
meer uniformiteit en transparantie. In Kopenhagen (2002) zijn afspraken gemaakt
over versterkte samenwerking in EU-verband ten aanzien van het beroepsonderwijs.
In de grote Europese onderzoeksprogramma's trachten landen gezamenlijk de
technologische kloof met de Verenigde Staten en Japan te dichten.In de cultuursector komt geen breed EU-beleid tot stand (subsidiariteitsbeginsel),
maar op onderdelen als het mediabeleid, de vaste boekenprijs, het vrije verkeer
van cultuurgoederen en het auteursrecht is wel volop sprake van een communautaire
aanpak.Nederland heeft grote belangen bij verdergaande Europese samenwerking
en heeft derhalve diverse OCW-thema's op de agenda voor het Nederlandse EU-voorzitterschap
gezet, zoals:• het bevorderen van mobiliteit in het onderwijs door bijvoorbeeld
na te denken over meeneembaarheid van studiefinanciering;• meer samenwerking op het gebied van kwaltiteitszorg, accreditatie
en internationale classificatiesystemen;• het positioneren van Europa als kennisunie op de wereldmarkt voor
kenniswerkers (brain gain);• Europees burgerschap en gedeelde normen en waarden als essentiële
voorwaarde om de Lissabonsdoelstelling – zowel de economische als die
van sociale cohesie – te realiseren;• het bevorderen van mobiliteit van kunstenaars en collecties en
cultuureducatieve uitwisseling in onderwijsprogramma's, alsmede het bestrijden
van illegale handel in cultureel erfgoed;• het komen tot een daadwerkelijke Europese onderzoeks- en innovatieruimte,
met een European Research Council en aandacht voor de onderzoeksinfrastcructuur.Het is voor 2005 en de jaren daarna van belang om de tijdens het voorzitterschap
op deze terreinen behaalde resultaten verder te dragen.Uiteraard in de EU zelf, maar ook intergouvernementeel zoals in het voorjaar
van 2005 te Bergen (in het kader van het Bolognaproces) of in de Raad van
Europa, die 2005 tot European year of democratic citizenship heeft bestempeld.Hoofddoelen internationaal beleidIn het internationaal beleid van OCW kunnen in algemene zin vier hoofddoelen
worden onderscheiden, waarmee tevens aansluiting wordt gezocht bij het algemene
buitenlandbeleid van de Nederlandse regering:• het bevorderen van de mogelijkheden voor deelnemers aan onderwijs,
cultuur en wetenschappen voor internationale oriëntatie en kennisverwerving;• het bevorderen van de kwaliteit van het aanbod en de beoefening
van onderwijs, cultuur en wetenschappen in Nederland door internationale oriëntatie,
vergelijking en competitie;• het versterken van het internationale profiel van Nederlandse onderwijs-,
cultuur- en wetenschappelijke instellingen op de internationale markt;• het leren van elkaar en het samenwerken met andere landen op centraal
niveau, ontsluiting van – voor Nederland relevante – kennis en
benchmarking.Operationele doelstellingenOm deze algemene doelen te bereiken, is er een vijftal operationele doelstellingen
met financiële consequenties geformuleerd, op het terrein van:• mobiliteit;• samenwerkingsverbanden;• institutionele subsidies;• instellingen buitenland;• overige activiteiten internationaal.In paragraaf 3 van deze overzichtsconstructie wordt per operationele doelstelling
een overzicht geboden van de internationale uitgaven per sector. In de tabellen
is de begroting van beleidsartikel 8 opgenomen plus de internationale uitgaven
van de onderwijsbeleidsartikelen, die zijn opgenomen onder het kopje «onderwijs
overige artikelen». De internationale uitgaven op het terrein van cultuur
en wetenschap zijn eveneens opgenomen. Voor een meer gespecificeerde inhoudelijke
onderbouwing van deze uitgaven wordt verwezen naar de desbetreffende beleidsartikelen
14 tot en met 16.Met betrekking tot internationaal cultuurbeleid geldt voorts dat gelijktijdig
met deze begroting een gezamenlijke beleidsbrief van de staatssecretaris van
Cultuur en de staatssecretaris van Europese Zaken aan de Tweede Kamer wordt
verzonden.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• Good practice onderzoek naar het stimuleren van het aantal afgestudeerden
bèta/techniek (één van de EU-benchmarks en ter ondersteuning
van het Deltaplan bèta/techniek) (zie de artikelen hoger onderwijs
6 en 7) (zomer 2004);• Advies Onderwijsraad «invloed EU op Nederlands onderwijsbeleid»
(juni 2004);• Beleidsbrief aan Tweede Kamer over internationaal cultuurbeleid
(september 2004).3. Operationele doelstellingen3.1 Bevordering van mobiliteitWat willen we bereiken?In 2005 wordt verder gewerkt aan het versterken van de positie van het
Nederlandse onderwijs, de Nederlandse cultuur en wetenschap, zowel binnen
Europa als op de groeiende wereldmarkt. Het met – nationale en Europese –
beurzenprogramma's (actief) stimuleren van inkomende en uitgaande mobiliteit
van leerlingen, studenten, onderzoekers, docenten en kunstenaars vormt een
daartoe essentieel instrument, waarvan de resultaten goed kwantificeerbaar
zijn. Daarnaast wordt de mobiliteit ook bevorderd door het zoveel mogelijk
wegnemen van niet-functionele mobiliteitsobstakels en het verbeteren van transparantie.
Voorts zal zoveel mogelijk synergie worden betracht met het beleid van het
ministerie van Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking op het terrein
van de beurzenprogramma's (NFP) en het programma voor institutionele ontwikkeling
(NPT)Wat gaan we daarvoor doen?Inkomende mobiliteitHet huidige instrumentarium (Deltabeurzen + NESO's) voor bevordering van
inkomende mobiliteit heeft in 2004/2005 zijn laatste loopjaar. Positioneringsbeleid
zoals in het HOOP 2004 aangekondigd, wordt in een internationaliseringsbrief
separaat aan deze begroting aan de Kamer aangeboden.Tabel 1: Overzicht geregistreerde inkomende mobiliteit 1999–2003 1999/20002000/20012001/20022002/2003Inkomende mobiliteit hoger onderwijs13 83816 11018 89020 531bron: Bison-monitor 2003 (Nuffic, CINOP, EP)Aspecten daarvan zijn dat het positioneringsbeleid meer (dan voorheen)
gericht zal worden op de ambities van de Nederlandse kenniseconomie. Daarbij
is er aandacht voor het tot stand brengen van de kwalitatieve doelstelling
van het internationaliseringsbeleid door middel van de positioneringsinstrumenten:
de beurzenprogramma's en de onderwijssteunpunten Netherlands Education Support
Offices (NESO). Om de anders ingerichte positioneringsinstrumenten goed in
te voeren, wordt het bestaande NESO-netwerk met één jaar (2005)
verlengd.In genoemde internationaliseringsbrief worden de operationele doelstellingen
nader gespecificeerd.EU-positioneringsbeleidIn het najaar van 2004 gaan de masteropleidingen in het kader van het
Erasmus Mundus-programma van start. Met dit EU-programma op het gebied van
het hoger onderwijs wordt beoogd hoger onderwijsinstellingen in de EU te laten
samenwerken om gezamenlijke masteropleidingen aan te bieden, die in het bijzonder
zijn gericht op niet-EU studenten. Nederland ziet dit programma, waarvan de
eerste (voorzichtige) resultaten in 2005 zichtbaar zullen worden, als een
goede aanvulling op het eigen positioneringbeleid.Aanpak mobiliteitsobstakelsDe hoogte van de leges voor binnenkomende studenten en kenniswerkers vormt
een belangrijk mobiliteitsobstakel, dat voortdurend aandacht heeft. Het kabinet
heeft maatregelen genomen om de toegang van kenniswerkers van buiten de EU/EER
tot Nederland te vereenvoudigen. Voor kennismigranten (dat wil zeggen migranten
vanaf 30 jaar met een brutosalaris vanaf € 45 000, migranten –
inclusief post-doctoralen en universitair docenten – onder de 30 jaar
met een brutosalaris vanaf € 32 600, en promovendi) komt er
één loket, één procedure en één
vergunning. De tewerkstellingsvergunning voor deze groep vervalt. Kennismigranten
kunnen in één keer een verblijfsvergunning voor de duur van
hun arbeidscontract krijgen (maximaal 5 jaar). De legeskosten voor deze verblijfsvergunning
gaan omlaag van € 1 620 naar € 624 euro. Daarnaast
kunnen universiteiten en onderzoeksinstellingen die veel kennismigranten in
huis hebben een convenant afsluiten met de IND om afspraken te maken over
een verkorte procedure.Studenten vallen niet onder deze groep kennismigranten. Voor hen geldt
dat zij jaarlijks een verblijfsvergunning moeten (blijven) aanvragen, omdat
het verblijf voor studie te gemakkelijk kan worden gebruikt als oneigenlijk
doel om naar Nederland te komen. Zij kunnen echter net zo snel als kennismigranten
een verblijfsvergunning krijgen. De legeshoogte voor een verblijfsvergunning
bedraagt € 424 voor het eerste jaar, de jaarlijkse kosten
voor verlenging bedragen € 50 euro. De totale legeskosten, in geval
van een vijfjarige studieduur, gaan daarmee omlaag van€ 1 620
naar € 624.Om goede studenten aan Nederland te kunnen binden, krijgen zij na de succesvolle
voltooiing van hun hbo- of wo-opleiding drie maanden de tijd om een baan als
kennismigrant te zoeken. Zij dienen hiertoe wel daadwerkelijk pogingen te
ondernemen en in hun eigen onderhoud te voorzien. Krijgt men een arbeidscontract
aangeboden op het vereiste inkomensniveau (zie hierboven), dan wordt binnen
twee weken een verblijfsvergunning voor maximaal vijf jaar ineens verleend.In de cultuursector zal in 2005 een werkgroep, die is opgericht in het
kader van het terugdringen van administratieve lasten en regeldruk, bezien
hoe de obstakels kunnen worden weggenomen voor internationale mobiliteit van
kunstenaars uit zowel de nieuwe EU-lidstaten – waar nog steeds een werkvergunningsregime
op van toepassing is – als uit derde landen. De werkgroep houdt daarbij
rekening met de dikwijls korte werkverbanden in de cultuursector en met de
artistiek-kwalitatieve overwegingen die naast werkgelegenheidsaspecten een
belangrijke rol spelen.Artists-in-ResidenceVia de cultuurnota zal onder andere subsidie worden verstrekt aan Transartist,
een organisatie die faciliteert voor Artists-in-Residence (A-i-R) in Nederland
en het buitenland. In de cultuursector blijkt dat er onder individuele kunstenaars
uit het buitenland veel vraag is naar werkplaatsen en gastateliers in Nederland.
Uit een inventarisatie van Transartist blijkt dat Nederland tot de top vijf
van Europa behoort wat betreft de mogelijkheden voor A-i-R. Nederland neemt
de tweede plaats in qua deelnemers uit het Europese A-i-R programma Pepinieres.Mobiliteit onderzoekersVoor de instroom, doorstroom en het behoud van talentvolle onderzoekers,
zie artikel 16, paragraaf 2.2.3.Uitgaande mobiliteitNationale en Europese programma's onderwijssectorIn het onderwijs neemt de uitgaande mobiliteit van scholieren, studenten
en docenten de laatste jaren over het algemeen gestaag toe, mede dankzij de
diverse nationale en Europese programma's. Het merendeel van de bestaande
programma's wordt in 2005 voortgezet.Tabel 2: Overzicht geregistreerde uitgaande mobiliteit 1999–2003 1999/20002001/20022002/2003Totale uitgaande mobiliteit29 64533 07229 680Funderend onderwijs18 72120 32920 582Middelbaar beroepsonderwijs5 3796 8411 475Hoger onderwijs5 5455 9025 620bron: BISON-monitor 2003 (Nuffic, CINOP, EP)In het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zal het mobiliteitsbeleid
meer gericht zijn op kwaliteit (zie onder transparantie). Het beëindigde «onbegrensd talentprogramma»,
en de daarbij behorende registratieverplichting, is de oorzaak van de terugval
in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie, die in tabel 2 te zien
is. Overigens zal de feitelijke mobiliteit, nu meer ondersteunt vanuit de
lumpsumfinanciering van instellingen in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie,
niet in die mate zijn afgenomen al is deze moeilijk exact aan te geven. In
het primair, voortgezet en hoger onderwijs wordt het bestaande beleid voortgezet.
De afname in tabel 2 van programmamobiliteit in het hoger onderwijs komt niet
door verminderde mobiliteit, maar door het beschikbaar komen van betere data.
In het hoger onderwijs wordt een daling in de uitstroom verwacht als gevolg
van het stoppen van het «volledige internationale studie in Europa (visie)»
beurzenprogramma en het nog niet gereed zijn van het meeneembaar maken van
studiefinanciering. Wel wordt in 2005 bekend of het talentenbeurzenprogramma
kan worden uitgebreid.Meeneembaarheid studiefinancieringHet meeneembaar maken van studiefinanciering voor een opleiding in het
buitenland vormt in principe een goed instrument om de uitgaande mobiliteit
te bevorderen. Voor de huidige stand van zaken over de aangekondigde voornemens
op dit terrein wordt verwezen naar artikel 11 (studiefinanciering).TransparantieNaar verwachting wordt vanaf 1 januari 2005 het zogenaamde Europass-voorstel
geïmplementeerd. Dit voorstel van de Europese Commissie geeft een Europees
format voor een curriculum vitae met daaraan toegevoegd een set van documenten,
zoals een diplomabijlage. In deze diplomabijlage wordt beschreven welke «erkenning
van verworven competenties» (evc) men heeft behaald. Met dit voorstel
wordt de transparantie van beroepskwalificaties binnen Europa vergroot.Voorwaarde voor implementatie in 2005 is de goedkeuring van het voorstel
door het Europees Parlement en de Europese Raad, die naar verwachting in november
2004 komt.Stimuleringsprogramma's cultuursectorWat betreft de cultuursector wordt in 2005 in EU-verband gesproken over
de nieuwe stimuleringsprogramma's voor cultuur (opvolger Cultuur 2000) en
media (opvolger Media+). De inzet van Nederland is om het cultuurprogramma
meer te focussen op het stimuleren en faciliteren op Europees niveau van mobiliteit
van kunstenaars en kunstwerken, onder meer door financiering van Europese
netwerken en financiering van grotere, zichtbare en kwalitatief betere projecten
die een toegevoegde waarde bezitten ten opzichte van nationale en bilaterale
projecten. Tevens wordt gestreefd naar het bewerkstelligen van een betere
aansluiting tussen de Europese en de nationale stimuleringsprogramma's en
het vergroten van de participatie van Nederlandse instellingen in de Europese
programma's. Het Nederlandse regeringsstandpunt ten aanzien van de financiële
perspectieven zal mede het kader hiervoor bepalen.Wat mag het kosten?Tabel 3: Mobiliteit (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Onderwijs artikel 8       Internationaal onderwijsbeleid9 86410 42110 71110 68710 68710 68710 687Onderwijs overige artikelen       Primair onderwijs (artikel 1)8080     Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie (artikel
4)39483651651651651651Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)136248248248248248248Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)1 0331 6851 6851 1721 1721 1721 172Studiefinanciering (artikel 11)1 5391 7861 4861 6263 1716 2249 381Totaal12 69114 70314 78114 38415 92918 98222 139In de cultuur- en wetenschapssector zijn in dit overzicht geen middelen
specifiek voor mobiliteit geoormerkt, maar wordt mobiliteit bevorderd met
middelen onder de doelstellingen samenwerkingsverbanden en/of institutionele
subsidies.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekRegulier:• Bison-monitor van internationale mobiliteit in het onderwijs, jaarlijks;• Jaarverslagen Nuffic en instellingen, jaarlijks;• Jaarlijkse rapportages over de programma's Huygens en Delta en
over de NESO's.Recent:• Internationaliseringsbrief van de staatssecretaris van onderwijs
aan de Tweede Kamer (najaar 2004);• Onderzoek in het kader van een centraal onderzoeksthema «Battle
for the Brains» naar het imago van Nederland onder buitenlandse studenten.
De resultaten van dit onderzoek geven meer inzicht in hoe het «beeldmerk
Nederland» wordt ervaren en wat de overheid eventueel nog kan bijdragen
om dit beeld te verbeteren. (zomer 2004)Voorzien:• CPB haalbaarheidsonderzoek naar meten effecten van mobiliteit (najaar
2004)3.2 Bevordering van samenwerkingsverbandenWat willen we bereiken?In 2005 zal de samenwerking met diverse landen worden versterkt, in het
bijzonder met de grenslanden, Suriname (toetreding Nederlandse Taalunie),
enkele landen die in 2004 tot de EU zijn toegetreden, dan wel kandidaat zijn
om in de toekomst toe te treden. Bilaterale samenwerking op overheidsniveau
met partnerlanden draagt er aan bij dat een toenemend aantal Nederlandse instellingen
participeert in internationale netwerken en hun internationale relaties uitbreidt
en onderhoudt. Onderscheiden groepen landen vragen om een verschillende inzet
vanuit de Nederlandse overheid.Voorts wordt de internationale samenwerking en kennisuitwisseling op het
gebied van ict verder gestimuleerd, zodat geleerd kan worden van buitenlandse
kennis, ervaringen en ontwikkelingen op het gebied van ict-onderwijsbeleid
en -implementatie. Het uitdragen van de Nederlandse verworvenheden naar de
Europese bondgenoten hangt hiermee samen.Wat gaan we daarvoor doen?Samenwerking in KoninkrijksverbandHet programma Koninkrijk der Nederlanden, algemeen programma voor nauwe
samenwerking tussen scholen (KANS, een beurzenprogramma voor samenwerking
tussen Nederlandse en Antilliaanse of Arubaanse scholen) dat in 2003 afliep,
wordt in aangepaste vorm en op bescheidener wijze gecontinueerd in een nieuw
programma met een looptijd van januari 2005 tot en met december 2008.GrenslandenbeleidOp basis van de uitkomsten van een conferentie over samenwerking van instellingen
in het hoger onderwijs, wordt nader gekeken naar kansen en de mogelijkheden
om belemmeringen voor samenwerking met de grenslanden weg te nemen.VlaanderenDe samenwerking en uitwisseling met Vlaanderen neemt – mede vanwege
de taalgemeenschap – een belangrijke rol in het culturele beleid in.
De kaders voor deze samenwerking liggen besloten in het Taalunieverdrag en
het Culturele Verdrag Vlaanderen-Nederland. Na jarenlang overleg is in 2004
het Vlaams-Nederlands Huis in Brussel van start gegaan. Tussen beide regeringen
is in principe overeenstemming bereikt over de exploitatie en programmering
van het centrum. In Nederland worden de kosten van het centrum gelijkelijk
gedeeld tussen het departement van Buitenlandse Zaken en OCW. Een pre-intendant
is aangesteld om leiding te geven aan de programmering voor 2005 en 2006.DuitslandIn 2005 wordt een vervolg gegeven aan het «bilateraal austausch
programma Nederland-Duitsland» voor mobiliteit in het beroepsonderwijs.SurinameNu Suriname als geassocieerd lid is toegetreden tot de Nederlandse Taalunie,
zal voor een periode van vier jaren een bijdrage worden gegeven aan Suriname
voor het ontwikkelen van activiteiten in dit kader. Deze bijdrage komt bovenop
de basisbijdrage aan de Taalunie die Suriname zelf financiert.Toetredingslanden EU/Midden- en Oost-EuropaDe focus van de onderwijssamenwerking, gericht op bijstand bij onderwijstransitie,
komt voor de komende periode te liggen op de (kandidaat) toetreders uit de
Balkan. Hierbij zal nadrukkelijk worden aangehaakt bij initiatieven die vanuit
deze landen zelf worden ondernomen. Het perspectief van deze samenwerking
moet zijn vrede, stabiliteit en duurzame ontwikkeling met een perspectief
op toekomstige toetreding tot de EU.OCW zal in het kader van het bredere kabinetsbeleid een bijdrage blijven
leveren aan de kennisuitwisseling op cultuur- en mediaterrein. Het betreft
hier door non-gouvernementele organisaties geïnitieerde projecten op
het gebied van cultural governance, management van musea en kunstinstellingen
en training van mediaprofessionals in de nieuwe kandidaat-lidstaten Bulgarije
en Roemenië, alsook het voormalig Joegoslavië, Oekraïne, Rusland
en Wit-Rusland. Dit soort projecten wordt voornamelijk geïnitieerd vanuit
het ministerie van Buitenlandse Zaken in het kader van het programma
«maatschappelijke transformatie in midden- en Oost-Europa (MATRA)».
OCW doet hiervoor de advisering. OCW zal zelf op het gebied van training van
mediaprofessionals en vrije media in 2005 de volgende betrokkenheid hebben:
subsidie aan de instelling Press Now voor projecten ter stimulering van de
vrije media in Oost-Europa, in voormalig Joegoslavië, Oekraïne en
Wit-Rusland.Samenwerking op het gebied van ictOok in de internationale samenwerking verandert de focus van «ict
als doel» steeds meer naar «ict als middel». De meeste internationale
activiteiten rond ict zijn opgenomen in de staande beleidstrajecten. Ict is
nog specifiek aan de orde bij de participatie aan het European Schoolnet (EUN).
Nederland participeert in het European Schoolnet, een Europees samenwerkingsverband
van overheden en overheidsinstanties op het gebied van ict in het onderwijs.
In gremia van de EU en bij uitwisselingsprojecten wordt «gehaald en
gebracht». Er wordt geleerd van buitenlandse ervaringen en Nederlandse
ervaringen en standpunten worden uitgedragen. Nederland wordt vertegenwoordigd
in twee internationale commissies op het terrein van e-learning en ict in
education. In 2005 worden uitwisselingsprojecten georganiseerd op beleidsmatig
en uitvoerend niveau.Ondersteuning culturele programma'sVia ondersteuning van gerichte programma's wordt vanuit OCW kennisoverdracht
en de uitbouw van culturele netwerken van kunstenaars en cultuurmanagers in
een wijder Europa bevorderd.Met dergelijke activiteiten, gericht op dialoog en kennisuitwisseling,
wordt tevens de basis versterkt voor duurzame samenwerkingsvormen en coproducties
op het terrein van cultuur en media.Ondersteuning internationale culturele projectenIn samenwerking met het departement van Buitenlandse Zaken wordt –
met HGIS-middelen – ondersteuning gegeven aan internationale culturele
projecten in Nederland en het buitenland. Op de begroting van Buitenlandse
Zaken wordt ingegaan op de inzet van middelen uit het HGIS-cultuurprogramma.
In aanvulling op deze middelen, bestemd voor de financiering van projecten,
wordt vanuit de OCW-begroting bijgedragen aan het versterken van een beperkt
aantal prioritaire diplomatieke posten in het buitenland, die op het gebied
van cultuur als antenne voor ontwikkelingen in het buitenland en makelaar
tussen vraag en aanbod functioneren.Europese samenwerking audiovisuele sectorNederland maakt in 2005 deel uit van verschillende samenwerkingsverbanden
in de audiovisuele (AV) sector, zoals Eurimages en het Europees Audiovisueel
Observatorium.Eurimages is het Europese coproductiefonds van de Raad van Europa, dat
gericht is op de totstandkoming van films waarin meerdere Europese landen
participeren. Nederland is lid en participeert in 2005 in verschillende projecten.
Het Nederlands lidmaatschap van het Europees Audiovisueel Observatorium wordt
in 2005 gecontinueerd (contributie wordt gezamenlijk bekostigd door het ministerie
van OCW en het ministerie van Economische Zaken). De organisatie functioneert
naar tevredenheid van Nederland en de andere lidstaten.Nederland zal betrokken zijn in de huidige discussie over de uitbreiding
van taken van het Europees Audiovisueel Observatorium.Samenwerking op onderzoeksgebiedVoor de samenwerking op het gebied van onderzoek met prioriteitslanden,
zie artikel 16, paragraaf 2.2.4.Wat mag het kosten?Tabel 4: Samenwerkingsverbanden (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Onderwijs artikel 8:       Internationaal onderwijsbeleid3 3783 2122 9272 2182 2182 7962 796Onderwijs overige artikelen:       Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)2151555555Informatie en communicatietechnologie       (artikel 10)824085    Onderzoek:       Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)5 6264 7625 8764 7415 6705 6705 670Cultuur:       Media (artikel 15)979246243    Totaal10 2808 2759 1366 9647 8938 4718 471Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekRegulier:• De Stichting Internationale Culturele Activiteiten publiceert jaarlijks
een monitor van internationale activiteiten van culturele instellingen, die
als barometer fungeert.Voorzien:• Een monitor en de wijze waarop evaluatieonderzoek van internationale
activiteiten op het terrein van cultuur kan plaatsvinden, is in ontwikkeling.3.3 Institutionele subsidies NederlandWat willen we bereiken?Institutionele subsidies in Nederland beogen onder meer de Nederlandse
belangen in het buitenland te helpen behartigen.Zij dienen bij te dragen aan de algemene versterking van het beeldmerk
Nederland in het buitenland en van het Nederlandse (hoger) onderwijs en de
Nederlandse cultuur in het bijzonder.Daarnaast worden deze subsidies aangewend voor de bekostiging van Nederlandse
instellingen en organisaties die een actieve rol spelen en taken uitvoeren
in internationalisering, met als doel de ondersteuning, uitvoering, coördinatie
en bevordering van internationale activiteiten op de terreinen onderwijs,
cultuur en wetenschappen. Ten aanzien van de institutionele subsidies wordt
beoogd te komen tot meer prestatiegerichte en efficiëntere uitvoeringsmodaliteiten.Wat gaan we daarvoor doen?Nederlandse TaalunieOp basis van de uitkomsten van de evaluatie van de Taalunie in 2003 wordt
het beleid voor 2005 vormgegeven. De lumpsumbijdrage voor de Nederlandse Taalunie,
afkomstig van Vlaanderen en Nederland, staat in beginsel vast voor de periode
tot en met 2007.WereldomroepDe Wereldomroep heeft een eigen plaats binnen het publieke omroepbestel
en vervult tot dusverre een drieledige taak: het informeren van Nederlandstaligen
in het buitenland, het verspreiden van een realistisch beeld over Nederland
in het buitenland en het verstrekken van onafhankelijke informatie in landen
met een informatieachterstand. Het budget van de Wereldomroep bedraagt circa € 44,3
miljoen (2004) en maakt onderdeel uit van de mediabegroting. Ter uitvoering
van de taakstelling die op de mediabegroting rust, wordt een structurele bezuiniging
op het budget van de Wereldomroep toegepast, oplopend naar € 5,5
miljoen in 2007.Europese netwerken en organisatiesVia de Cultuurnota worden ook instellingensubsidies verstrekt aan Europese
netwerken en organisaties. Er bestaan internationale subsidieregelingen bij
de Nederlandse Fondsen:Mondriaan Stichting en Fonds voor amateur- en podiumkunsten.Op het terrein van media en letteren worden BVN-tv, Mediadesk (Voorlichtingsbureau
Mediaprogramma EC) en verschillende instellingen op het terrein van letteren
(mede-)gefinancierd.De Stichting Internationale Culturele Activiteiten inventariseert en publiceert
gegevens over de buitenlandse activiteiten die Nederlandse kunstenaars en
organisaties ondernemen.Europees cultureel laboratoriumNederland staat positief tegenover het initiatief van de Europese Culturele
Stichting om met ingang van 2005 een pilot voor vier jaar te starten voor
een Europees cultureel laboratorium. Het laboratorium beoogt belangrijke informatie
over culturele samenwerking in Europa te bundelen en elektronisch toegankelijk
te maken, innovatieve projecten te stimuleren en als initiator van een aantal
onderzoeksprojecten en -studies op te treden. Hiermee zou het laboratorium
moeten uitgroeien tot de plek waar partners voor samenwerkingsprojecten, informatie
over mobiliteit, subsidiemogelijkheden, scholingsactiviteiten, onderzoek en
theorievorming en beleid inzake culturele samenwerking kunnen worden gevonden.
Het is de bedoeling dat de Europese Commissie en de lidstaten aan dit initiatief
een bijdrage zullen leveren.Wat mag het kosten?Tabel 5: Institutionele subsidies
Nederland (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Onderwijs artikel 8       Internationaal onderwijsbeleid4 5945 0854 9755 0194 9494 9494 949Onderwijs overige artikelen       Primair onderwijs (artikel 1)13 39513 34114 17214 27214 43914 61614 616Voortgezet onderwijs (artikel 3)1 5051 5401 5751 6101 6101 6101 610Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie       (artikel 4)349      Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)57 83755 83355 34355 14854 90854 90854 908Informatieen communicatietechnologie
(artikel 10)50125125    Onderzoek       Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)454454454454454454454Cultuur       Algemeen cultuurbeleid (artikel 14)1 2102 0462 0582 0582 0582 0582 058Kunsten (artikel 14)5 8735 8735 8735 8735 8735 8735 873Media (artikel 15)46 88945 32942 70143 18943 78544 38943 426Cultureel erfgoed (artikel
14)858135135135135135135Totaal133 014129 761127 411127 758128 211128 992128 029Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekRegulier:• Rapportage operationele afspraken Nuffic.Recent:• Nederlandse Taalunie, 2003;• Duitslandprogramma hoger onderwijs, kennisopbouw/-verspreiding
over Duitsland, 2004.3.4 Instellingen buitenlandWat willen we bereiken?Wereldwijd opererende multilaterale organisaties als UNESCO en de OESO,
waar Nederland deel van uitmaakt, vormen belangrijke fora om Nederlandse doelstellingen
te (helpen) realiseren en belangen te behartigen. Zij zijn door hun grotere
financiële slagkrachten en hun brede deelnemersveld, beter dan Nederland
alleen, toegerust resultaten te boeken op verschillende deelterreinen van
onderwijs, cultuur en wetenschappen.Nederland beoogt met deelname om voor Nederland relevante kennis te ontsluiten.
Op onderwijsterrein kan Nederland door deelname aan onderzoeken in OESO- en
UNESCO-verband putten uit de bij deze organisaties aanwezige expertise op
verschillende deelterreinen van onderwijs en het brede deelnemersveld benutten
door ontsluiting van gegevens door benchmarking en door te leren van elkaar.Wat gaan we daarvoor doen?OESONederland neemt deel aan onder andere de OESO-projecten «schooling
for tomorrow» (over innovatief onderwijs) en «attracting and attaining
effective teachers» (over o.a. het lerarentekort) en aan het OESO-onderzoek
«programme for international student assessment» (Pisa). Verder
is Nederland opgenomen in de jaarlijkse uitgaven van Education at a Glance
en Education Policy Analysis.In het kader van een nieuw OESO-project met als thema «evidence
based policy making in education» wordt in de zomer van 2005 in Nederland
een OESO-seminar georganiseerd. Het onderwerp is van belang omdat door middel
van het doen van «bewijzend» onderwijsonderzoek, zoals experimenten,
vooraf wetenschappelijk aangetoond kan worden of een beleidswijziging het
gewenste effect heeft. Het doel van het OESO-project is onder andere een overzicht
te krijgen van wat er aan «evidence based» onderzoek gedaan wordt
in de lidstaten, hoe dit gestimuleerd kan worden, welke risico's eraan verbonden
zijn en hoe de samenwerking tussen onderzoekers en het veld/de beleidsmakers
op dit terrein kan worden verbeterd.UNESCODe Nationale Unesco Commissie maakt in overleg met verschillende betrokken
departementen een beleidsplan in aanloop naar de volgende algemene conferentie
in het najaar 2005. De bedoeling is om meer dan vroeger op Unesco thema's
in te zetten die een bredere werking hebben dan ontwikkelingssamenwerking.
Een voorbeeld is de discussie over onderwijsliberalisering en consumentenbescherming.Nederland is ondertekenaar van de Werelderfgoed Conventie die het behoud
van cultureel en natuurlijk erfgoed ten doel heeft.In 2003 is Nederland ook lid van het Werelderfgoed Comité geworden,
de beheerder van de conventie. Nederland staat daarbij voor ogen om een bijdrage
te leveren aan de global strategy die een betere spreiding over de wereld
van Unesco erfgoedsites beoogt. Tijdens de algemene vergadering van 2003 is
besloten tot de totstandkoming van een conventie over culturele diversiteit.
Nederland heeft op dit initiatief aanvankelijk terughoudend gereageerd, maar
zal nu wel participeren in de intergouvernementele besprekingen. De conventie
is bedoeld om wereldwijd variëteit in culturele goederen en diensten
te behouden en te bevorderen. Het zal daarbij met name gaan om de audiovisuele
sector omdat deze volgens Unesco vooral wordt bedreigd door voortschrijdende
globalisering en liberalisering. Nederland zal tijdens de besprekingen pleiten
voor openheid en een dynamische opvatting van cultuur. De conceptconventie
zal ter besluitvorming worden aangeboden aan de eerstvolgende algemene vergadering
van de organisatie in 2005.Raad van EuropaHet jaar 2005 is door de Raad van Europa is uitgeroepen tot het «Europees
jaar van burgerschap door onderwijs». Burgerschap vormt ook tijdens
het Nederlands voorzitterschap van de EU in de tweede helft van 2004 een belangrijk
thema. De ideeën die daarbij ontstaan, kunnen een vervolg krijgen in
Nederlandse activiteiten in het Europees jaar van burgerschap door onderwijs.Naar aanleiding van het uitkomen van het advies van de Adviesraad Internationale
Vraagstukken is de rol van de Raad van Europa in de bevordering van de Europese
samenwerking op het terrein van cultuur opnieuw gedefinieerd. De toenemende
belangstelling van met name de EU om zich op dit terrein te manifesteren,
gekoppeld aan de uitbreiding van de Unie met 10 nieuwe lidstaten, noopten
daartoe. In de nieuwe benadering ontwikkelt de Raad alleen culturele activiteiten
waar deze op duidelijke en directe wijze bijdragen aan het bevorderen van
de drie kerndoelen van de Raad van Europa, te weten democratie, de rechtsstaat
en het garanderen van de mensenrechten. Ook in 2005 zal Nederland zich bij
de Raad beijveren deze visie uit te dragen. Als logisch uitvloeisel van deze
zienswijze blijft Nederland in 2005 het doorlopende «intercultural dialogue
and conflict prevention project» steunen, waaronder de implementatie
van de aanbevelingen van de in 2003 tot stand gekomen «declaration on
intercultural dialogue and conflict». Nederland geeft verder prioriteit
aan de ontwikkeling van het compendium: van een verzameling van nationale
culturele data, tot internationaal vergelijkbare statistieken. Eerder gaf
Nederland een vrijwillige financiële bijdrage om aan de methodologische
vernieuwingen een impuls te geven.OCW zal ook in 2005 actief participeren in de werkzaamheden van de Stuurgroep
voor de massamedia. In de werkzaamheden van de stuurgroep staat bescherming
van de vrijheid van meningsuiting centraal. Daarmee draagt de stuurgroep bij
aan de hierboven geschetste kerndoelen van de Raad van Europa.Nederland zal vanuit de stuurgroep betrokken zijn bij de voorbereidingen
voor de 7e ministeriële conferentie voor de massamedia van de Raad van
Europa, die in het voorjaar van 2005 plaatsvindt. Vooral het agendapunt «mensenrechten
in de informatiemaatschappij» is voor de Nederlandse regering van belang.
OCW zal de implementatie ondersteunen van de aanbevelingen en verklaringen
op het terrein van de media die in 2004 tot stand zijn gekomen, waaronder
de verklaring over de vrijheid van politiek debat en de aanbeveling over de
sociale en democratische impact van digitale omroep.OnderzoeksnetwerkenBinnen het wetenschapsbeleid van OCW is deelname aan Europese wetenschappelijke
samenwerkingsorganisaties één van de prioriteiten. Deze in toenemende
mate mondiaal opererende organisaties (CERN, ESA, ESO, EMBL, EMBC) stellen
onderzoekers in staat gebruik te maken van de meest geavanceerde faciliteiten
in de wereld. Scherpe internationale selectie van programma's leidt tot excellent
onderzoek, dat een uitstraling heeft in het Nederlandse onderzoeksbestel.Het ministerie behartigt met deze deelnames de Nederlandse wetenschappelijke
belangen. De bijdragen aan deze organisaties zijn wettelijk verplicht en bekostigen
het Nederlands lidmaatschap. In artikel 16, paragraaf 2.1.2 is meer informatie
hierover opgenomen.Wat mag het kosten?Tabel 6: Instellingen buitenland (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Onderwijs artikel 8       Internationaal onderwijsbeleid581376166130130130130Onderwijs overige artikelen       Primair onderwijs (artikel 1)14135     Voortgezet onderwijs (artikel 3)45269445445445445445Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)1 2531 5411 5411 5411 5411 5411 541Informatieen communicatietechnologie
(artikel 10)254040    Onderzoek       Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)68 92670 76270 76270 76370 85370 85370 853Cultuur       Algemeen cultuurbeleid (artikel 14)83100100100100100100Cultureel erfgoed (artikel
14)561450450450450450450Totaal71 61573 57373 50473 42973 51973 51973 519Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekRegulier:• Pisa (OESO): een internationaal vergelijkend onderzoek naar de
prestaties van 15-jarigen op het terrein van lezen, wiskunde en natuurwetenschappen;• Education at a Glance: bron van algemene internationaal vergelijkbare
onderwijsindicatoren, jaarlijks opgesteld door de OESO;• Education Policy Analysis: een jaarlijks door OESO opgestelde «special»
over een selectie van beleidsterreinen.Recent:• UNESCO, coördinatie OCW/Nederlandse inbreng, 2003/2004;• Niet-regulier: Vergelijkende studie in opdracht van OCW naar stimuleringsmaatregelen
voor cultuur en media in een aantal geselecteerde landen.Voorzien:• UNESCO: algemene conferentie 20053.5 Overige activiteiten internationaalWat willen we bereiken?De categorie overig bevat diverse activiteiten, die gezamenlijk ongeveer
1% van het totale internationale budget beslaan. Dit zijn veelal activiteiten
die in de loop van de tijd explicieter worden ingevuld, zoals middelen geoormerkt
voor beleidsonderzoek.Wat gaan we daarvoor doen?Onderzoeksplan 2005Het onderzoeksplan wordt opgesteld volgens de beleidsprioriteiten, zoals
weergegeven in paragraaf 2. Vooral onderzoeksvragen vanuit de (internationale)
kennisdimensie en internationaliseringsvraagstukken (zoals die rondom mobiliteit)
zullen leidend zijn bij de vaststelling van het onderzoeksplan 2005. Maar
ook onderzoek in het kader van de Lissabondoelstelling en internationaal
vergelijkende onderzoeken zullen (deels) gefinancierd kunnen worden uit het
onderzoeksbudget internationaal beleid.Bison-monitor van internationale mobiliteit in het onderwijsIn juni 2005 verschijnt de zevende editie van de monitor van internationale
mobiliteit in het onderwijs van het Beraad internationale samenwerking onderwijs
(Bison), dat bestaat uit de Nederlandse organisatie voor internationale samenwerking
in het hoger onderwijs (Nuffic), het Centrum voor innovatie van opleidingen
(Cinop, beroepsonderwijs) en het Europees Platform (EP, funderend onderwijs)].
De Bison-monitor beoogt inzicht te geven in de kwantitatieve ontwikkelingen
over internationale mobiliteit en moet daarmee bijdragen aan een verdere verbetering
van de beleidsontwikkeling. Daartoe biedt de monitor een overzicht van de
internationale mobiliteit in het Nederlandse onderwijs in het kader van de
daarvoor in het leven geroepen nationale en Europese subsidieprogramma's.Onderzoek kwalitatieve effecten mobiliteitOCW heeft eind 2003 het Centraal Planbureau (CPB) gevraagd om, met ondersteuning
van de Bison-partners, een onderzoek uit te voeren naar de haalbaarheid van
het meten van de kwalitatieve effecten van mobiliteit. Op basis van de onderzoeksuitkomsten
die in het najaar van 2004 verschijnen, worden in 2005 verdere stappen gezet
om niet alleen de kwantitatieve, maar ook de kwalitatieve effecten van mobiliteit
te meten en daarmee de veronderstelde positieve effecten van mobiliteit.Europese verkenningDoor recente ontwikkelingen in de Europese Unie op het gebied van uitbreiding
tot 25 lidstaten, grondwetswijzigingen en mogelijk wijzigende machtsverhoudingen,
worden vragen rond de beleidsruimte van de nationale overheid en toenemende
beleidsintegratie steeds pregnanter, ook op het gebied van onderwijs, cultuur
en wetenschap. Daarom zal een «Europese verkenning» uitgevoerd
worden, waarin gekeken wordt wat de invloed van de EU op het nationale beleid
is of wordt. Er zal in kaart gebracht worden op welke wijze de Europese Unie
zich op de middellange termijn ontwikkelt daar waar deze ontwikkelingen de
beleidsterreinen van OCW raken. Daarnaast zal bepaald worden welke kansen
en bedreigingen dit ons departement biedt. Ten slotte zal aangegeven worden
op welke wijze(n) OCW zijn belangen, op de afzonderlijke beleidsterreinen,
strategisch gezien het best kan dienen.Wat mag het kosten?Tabel 7: Internationaal beleid overige uitgaven (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Onderwijs artikel 8       Internationaal onderwijsbeleid (artikel 8)9006 409505218288288288Onderwijs overige artikelen       Primair onderwijs (artikel 1) 20227227227227227Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie (artikel
4)2883203434343434Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)138266266266266266266Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)785628628628628628628Onderzoek       Onderzoek en wetenschappen (artikel 16) 252525252525Cultuur       Algemeen cultuurbeleid (artikel 14)396276277277277277277Cultureel erfgoed (artikel
14)212874249249249249249Totaal2 7198 8182 2111 9241 9941 9941 994Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekRegulier:• Bison-monitor van internationale mobiliteit in het onderwijs, jaarlijks.Recent:• CPB haalbaarheidsonderzoek naar meten effecten van mobiliteit (najaar
2004).Voorzien:• Follow-up onderzoek effecten van mobiliteit (evidence based policy
research/making);• Europese verkenning (voorjaar 2005).4. Budgettaire gevolgen van beleidIn onderstaande tabel zijn de totale uitgaven per operationele doelstelling
opgenomen.Tabel 8: Uitgaven internationaal beleid (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Mobiliteit12 69114 70314 78114 38415 92918 98222 139Samenwerkingsverbanden10 2808 2759 1366 9647 8938 4718 471Institutionele subsidies
Nederland133 014129 761127 411127 758128 211128 992128 029Instellingen buitenland71 61573 57373 50473 42973 51973 51973 519Overig internationale uitgaven2 7198 8182 2111 9241 9941 9941 994Totaal230 319235 130227 043224 459227 546231 958234 152Een deel van de in de tabel 8 opgenomen middelen maken deel uit van de
Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS), die wordt gecoördineerd
door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Deze middelen zijn opgenomen in
tabel 9.Tabel 9: Homogene groep Internationale Samenwerking (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Mobiliteit       Internationaal onderwijsbeleid (artikel 8)1 7811 7811 7521 7241 7241 7241 724Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)136248248248248248248Samenwerkingsverbanden       Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)66      Institutionele subsidies
Nederland       Internationaal onderwijsbeleid (artikel 8)443443443443443443443Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)51 23550 74850 30649 85649 85649 85649 856Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)454454454454454454454Algemeen cultuurbeleid (artikel 14)6311 1961 1961 1961 1961 1961 196Instellingen buitenland:       Algemeen cultuurbeleid (artikel 14)83100100100100100100Overig internationale uitgaven       Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)131197197197197197197Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)590590575560560560560Algemeen cultuurbeleid (artikel 14)396275238201201201201Totaal55 94656 03255 50954 97954 97954 97954 9795. BudgetflexibiliteitZie beleidsartikelen directies.6. Veronderstellingen in effectbereikingTen aanzien van de inkomende mobiliteit van studenten, onderzoekers en
kunstenaars vormt (onder meer) het huidige restrictieve Nederlandse toelatingsbeleid
een variabele, waarvan de effecten nog onbekend zijn. Bij de uitgaande mobiliteit
is dit de eventuele meeneembaarheid van studiefinanciering, die afhankelijk
is van nog te maken afspraken op Europees niveau.9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID9.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene doelstelling is, in samenwerking met werkgevers- en werknemersorganisaties,
te zorgen voor een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt. Hierbij is een goede
structuur voor overleg over de arbeidsvoorwaardenontwikkeling van belang.
Voor gedetailleerde gegevens over ontwikkelingen in én initiatieven
op de onderwijsarbeidsmarkt wordt verwezen naar de overzichtsconstructie arbeidsmarkt
en personeelsbeleid.9.2 Operationele doelstellingen9.2.1 ArbeidsmarktWat willen we bereiken?Operationele doelstellingen zijn:• (faciliteren van) betere afstemming tussen vraag en aanbod op de
onderwijsarbeidsmarkt in de regio;• (stimuleren dat) meer onderwijsinstellingen een professionele arbeidsorganisatie
zijn;• en meer samenhang in de kwalificatiestructuur en het opleidingsstelsel.Voor een meer gedetailleerde beschrijving van de operationele doelstellingen
wordt verwezen naar de overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid.Wat gaan we daarvoor doen?Scholen wordt de mogelijkheid gegeven het onderwijs anders in te richten
en daarmee de werkdruk van onderwijzend en directiepersoneel te verminderen.
Hierbij gaat het om extra ondersteunend personeel, maar ook om scholing en
begeleiding van nieuw en zittend personeel.Verder wordt de samenwerking tussen scholen en opleidingen voor onderwijspersoneel
verbeterd en wordt de samenwerking in de regio's verbeterd (zie verder de
overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid).Wat mag het kosten?Voor arbeidsmarktuitgaven is het volgende budget beschikbaar (zie ook
tabel 9.5):Tabel 9.1: Uitgaven arbeidsmarkt (x € 1 000) 200420052006200720082009Arbeidsmarkt111 497137 737185 770278 917278 914278 914Voor de inhoud van de maatregelen wordt kortheidshalve verwezen naar de
overzichtsconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid.9.2.2 Ziektekostenvoorziening voor onderwijs en onderzoekspersoneel
(zvoo)Wat willen we bereiken?Het doel is te voorkomen dat (gewezen) onderwijs- en onderzoekspersoneel
voor ziektekosten duurder uit is dan vergelijkbaar personeel in de marktsector
dat in het ziekenfonds zit.Wat gaan we daarvoor doen?Personeel in de onderwijssector is in het algemeen van het ziekenfonds
uitgesloten en moet zich dus particulier verzekeren tegen ziektekosten. Met
name voor personeel met een lager inkomen en/of meerdere medeverzekerden betekent
dit dat de nominale premie van de particuliere verzekering (soms beduidend)
hoger is dan de procentuele en de nominale premie voor het ziekenfonds tesamen.
Voor deze groepen betekent werken in het onderwijs een soms buitengewoon hoog
beslag op het inkomen door de ziektekostenpremies. De zvoo (Staatsblad 1997,
357; ziektekostenvoorziening onderwijs- en onderzoekspersoneel) treft hiervoor
een (vangnet)voorziening.In 2003 hebben in totaal 35 138 personen een zvoo-vergoeding gekregen.
Zie onderstaande tabel.Tabel 9.2: Aantal zvoo-uitkeringen 2000–2003 2000200120022003Actieven3 6563 0052 8452 712Post-actieven28 89932 59232 31432 426Totaal32 55535 59735 15935 138Voor post-actieven, die ten taste van dit artikel komen, bedroeg in 2003
de gemiddelde uitkering € 1 005 en voor actieven € 379.
Zie onderstaande tabel.Tabel 9.3: Gemiddelde hoogte zvoo-uitkering (x € 1) 2000200120022003Actieven233256344379Post-actieven8138629831 005De genoemde bedragen zijn netto-uitkeringen aan betrokkenen.Door de fiscus wordt daarover (bij wijze van vervangende loon/inkomstenbelasting)
voor de niet-actieven aansprakenbelasting geheven bij de uitkeringsinstellingen
(met name UWV en ABP). De aansprakenbelasting wordt eveneens uit dit budget
vergoed.Actief personeel maakt veel minder gebruik van de regeling en krijgt een
gemiddeld lagere uitkering door het hogere inkomen en met name door de ziektekostenregeling
zkoo, op grond waarvan actieven wél een compensatie krijgen en inactieven
niet (met uitzondering van fpu'ers). Actieven hebben hierdoor
gemiddeld lagere (netto) ziektekosten. De kosten voor de actieven worden gedragen
door de werkgevers.Wat mag het kosten?Tabel 9.4: Opbouw uitgaven zvoo (x € 1 000) 200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 200547 56046 62146 40146 40146 40146 401Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOver de uitvoering van de regeling wordt gerapporteerd door KPMG-Flexsourcing.9.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 9.5: Budgettaire gevolgen artikel 9 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen95 933162 802187 906235 439328 290328 287328 286Uitgaven88 479162 802187 906235 439328 290328 287328 286        Programma-uitgaven88 479159 057184 358232 171325 318325 315325 315Artikel 9.11 Arbeidsmarkt48 515111 497137 737185 770278 917278 914278 914Artikel 9.12 Zvoo39 96447 56046 62146 40146 40146 40146 401        Apparaatsuitgaven03 7453 5483 2682 9722 9722 971Ontvangsten00000009.4 BudgetflexibiliteitTabel 9.6: Budgetflexibiliteit uitgaven
onderwijspersoneel (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 187 906 235 439 328 290 328 287 328 2862.Waarvan apparaatsuitgaven 3 548 3 268 2 972 2 972 2 9713.Dus Programma-uitgaven 184 358 232 171 325 318 325 315 325 315Waarvan          4.Juridisch verplicht41,6%76 78232,7%75 99523,4%76 19023,4%76 19023,4%76 1905.Bestuurlijk verplicht58,2%107 22267,1%155 77976,6%249 12876,6%249 12576,6%249 1256.Vrije ruimte0,2%3540,2%397 0 0 07. Totaal 184 358 232 171 325 318 325 315 325 315De uitgaven voor de zvoo zijn volledig verplicht. Het gaat om het uitvoeren
van een wettelijke regeling.OVERZICHTSCONSTRUCTIE ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID1.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene doelstelling is het zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende
personeel van voldoende kwaliteit op korte, middellange en lange termijn.
Dit betekent dat het beleid zich richt op zowel het doelmatig oplossen van
de huidige tekortenproblematiek in het funderend onderwijs, als op de structurele
personeelsvoorziening in het gehele onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek.De doelstelling kan alleen worden gehaald als alle niveaus binnen het
onderwijssysteem (de minister, brancheorganisaties, besturen en management
van instellingen) een bijdrage daaraan leveren. Tot de verantwoordelijkheid
van de minister behoort het scheppen en bevorderen van de juiste randvoorwaarden
en het stimuleren van de scholen tot het zoeken naar andere, creatieve oplossingen.De verdeling van de verantwoordelijkheid over de niveaus verschilt per
onderwijssector. Voor de hoger-onderwijssectoren1,
de sector onderzoek en wetenschap en de sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
(bve) geldt de sturingsfilosofie dat de instellingen autonoom en zelfstandig
zijn, en daarmee ook in de eerste plaats verantwoordelijk voor de arbeidsvoorwaarden
die binnen deze sectoren van kracht zijn en voor een adequaat personeelsbeleid.
De verantwoordelijkheid van de minister is gericht op de instandhouding van
het stelsel. Voor de opleiding van onderwijspersoneel heeft de minister een
specifieke verantwoordelijkheid. Voor de sectoren primair onderwijs (po) en
voortgezet onderwijs (vo) heeft de minister de verantwoordelijkheid voor het
afsluiten van de centrale cao.De beleidsdoelstelling is, om door de maatregelen zoals verwoord in het
beleidsplan onderwijspersoneel, het verwachte tekort in 2007 van 10 400
volledige banen in het primair en voortgezet onderwijs terug te brengen naar
circa 2 200 voltijdbanen. De huidige stand van zaken laat zien dat het
aantal vacatures daalt als gevolg van ingezet beleid, maar ook door de verruiming
van de onderwijsarbeidsmarkt veroorzaakt door de conjuncturele neergang. Op
het moment ligt het aantal openstaande vacatures lager dan de streefwaarde.
Verwacht wordt dat door de oplopende vergrijzing de druk op de onderwijsarbeidsmarkt
weer toe zal nemen. Een en ander is echter mede afhankelijk van de toekomstige
conjuncturele ontwikkelingen.De algemene beleidsdoelstelling is uitgewerkt in drie operationele doelstellingen.
Deze worden in paragraaf 1.2 nader beschreven. Bij de uitwerking in operationele
doelstellingen is aangesloten bij de indeling van Een goed
werkende onderwijsarbeidsmarkt. Beleidsplan onderwijspersoneel dat
in juni 2004 naar de Kamer is gestuurd.Tegelijkertijd met deze begroting wordt wederom de nota Werken in het Onderwijs (WIO) uitgebracht. Deze nota bevat uitgebreide
informatie over de ontwikkelingen rond en de achtergronden van de onderwijsarbeidsmarkt.
Voor omschrijvingen van de achtergronden van de onderwerpen die in de overzichtsconstructie
aan de orde komen, wordt daarom verwezen naar de nota WIO. Deze nota bevat
ook de eerste resultaten van het onderzoek naar lesuitval. Daarnaast bevat
de nota materiaal uit de aandachtsgroepenmonitor, die zicht geeft op de ontwikkeling
van de verschillende beroepscategorieën in het onderwijs.
Het gaat hierbij onder andere om zij-instroom, leraren in opleiding en de
nieuwe functies in het kader van de introductie van functiedifferentiatie.1.2 Operationele doelstellingen• Versterken arbeidsmarktpositie van onderwijs en onderzoeksinstellingen
en betere afstemming in de regio (paragraaf 1.2.1).• De onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatie (paragraaf
1.2.2).• Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en het opleidingsstelsel
(paragraaf 1.2.3).1.2.1 ArbeidsmarktWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel de arbeidsmarktpositie vanhet onderwijs
en die van de onderzoeksinstellingen te versterken en de afstemming tussen
vraag en aanbod op de onderwijsarbeidsmarkt in de regio te verbeteren.Deze doelstelling is verder geoperationaliseerd in:• in 2007 is de onderwijsarbeidsmarkt in alle regio's in evenwicht;• bevorderen van een flexibele en open arbeidsmarkt, waarbij scholen
een gelijkwaardige concurrentiepositie hebben.De onderwijsarbeidsmarkt voor het funderend onderwijs heeft grotendeels
een regionaal karakter. De oplossing van arbeidsmarktknelpunten is primair
een zaak voor werkgevers, opleidingen en gemeenten in de regio. Voor het vmbo
en het mbo is samenwerking met het regionale bedrijfsleven eveneens van evident
belang. Daarom is het gewenst dat in regio's een gezamenlijke aanpak tot stand
komt van onderwijsinstellingen voor po, vo en bve, lerarenopleidingen, gemeenten
(en waar relevant bedrijfstakken) op het gebied van arbeidsmarktvraagstukken.
Hierbij vervullen bve-instellingen een bijzondere rol, omdat zij zowel vrager
(werkgevers die behoefte hebben aan opgeleid personeel) als aanbieder (van
opleidingstrajecten voor onderwijsondersteunend personeel) zijn.Samen met de partijen in de regio streeft de minister naar een betere
afstemming tussen vraag en aanbod op de onderwijsarbeidsmarkt in de regio.
De doelstelling is dat de onderwijsarbeidsmarkt in alle regio's in 2007 in
evenwicht is.Dat betekent dat de regio's dan in staat zijn (conjuncturele) schommelingen
in vraag en aanbod op te vangen. Uitgangspunt daarbij is dat arbeidsmarkt-
en personeelsbeleid primair een zaak is voor (gezamenlijke) werkgevers in
po, vo en bve in de regio.De huidige recessie zorgt enerzijds voor een daling van de uitstroom naar
de marktsector (er zijn immers minder vacante banen in de private sector)
en anderzijds een vergrote instroom vanuit de markt door de toegenomen (dreiging
van) werkloosheid. De fricties die optreden, omdat leraren binnen het onderwijs
van baan veranderen, zullen wat verminderen. De structurele vraag naar leraren
blijft evenwel hoog door de vergrijzing.Tabel 1: Openstaande vacatures in schooljaar 2002/'03 en schooljaar
2003/'04 (fte)SectorDirectieLerarenOndersteunend personeelTotaal 2002/'032003/'042002/'032003/'042002/'032003/'042002/'032003/'04Primair onderwijs3172081 029307242961 588611Voortgezet onderwijs45473672519164503362Bve-sector222018711112492333223Totaal3842751 5836694572522 4241 196Bron: Regioplan Arbeidsmarktbarometer po, vo, bve.In de nota Werken in het onderwijs die in
september 2004verschijnt, wordt nader ingegaan op de verschillende aspecten
van de ontwikkelingen op de onderwijsarbeidsmarkt.Wat gaan we daarvoor doen?Betere afstemming van vraag en aanbod in de regioEen goed werkende onderwijsarbeidsmarkt vergt maatwerk per regio. Daarom
zal de regionale aanpak die in 2003 is ontwikkeld, worden voortgezet en verdiept.
De onderwijsinstellingen voor po, vo en bve moeten zich de komende jaren voorbereiden
op de periode vanaf 2008, waarin zich grotere spanningen op de arbeidsmarkt
zullen voordoen.Er zijn kwalitatieve maatregelen nodig om het regionale arbeidsmarkt-
en personeelsbeleid flexibel en vernieuwend genoeg te maken. Het kan daarbij
bijvoorbeeld gaan om gezamenlijke initiatieven op het terrein van opleiden
in de school en competentiegericht opleiden, functiedifferentiatie, meerjarige
personeelsplanning, bekwaamheidsdossiers en persoonlijke ontwikkelingsplannen.In aanvulling op de activiteiten van het Sectorbestuur voor de Onderwijsarbeidsmarkt
heeft de minister in maart van dit jaar met schoolbesturen in het voortgezet
onderwijs, opleidingen en gemeenten in de G4 en Almere een convenant afgesloten
over de scholing van zij-instromers en onbevoegd aangestelde leraren.Afspraak is dat gedurende de periode 2004–2005 tenminste 370 al
aangestelde zij-instromers en onbevoegd aangestelde leraren worden opgeleid
tot de brede tweedegraads bevoegdheid voor leraren vo/bve.Voor de regio's waarin de knelpunten tot en met 2007 het grootst zijn,
zijn extra middelen beschikbaar. Deze middelen worden toegekend aan de onderwijsinstellingen
voor po, vo en bve op basis van prestatieafspraken met deze regio's. De werkgevers
zullen in de regio met opleidingen, gemeenten, arbeidsmarktvoorziening en
bedrijven tot nadere afspraken moeten komen over matching van vraag en aanbod
en over vernieuwing van de organisatie van het onderwijs. Voor de regio's
waarin de personeelsproblematiek zich niet zo doet voelen, rekent de overheid
erop dat werkgevers in po, vo en bve zelf het initiatief nemen om zich voor
te bereiden op de situatie na 2008 en dat zij op eigen kracht tot regionale
samenwerking zullen komen.Daarnaast is het ministerie van OCW doende een regionaal prognosemodel
te ontwikkelen (MIRROR1 ) ter ondersteuning
en kwantificering van het te voeren arbeidsmarktbeleid door partijen in de
regio. In het najaar van 2004 wordt het model operationeel en komt het gefaseerd
ter beschikking. De implementatie bestaat uit twee delen: ten eerste de pilotfase
en methodiekontwikkeling en vervolgens de landelijke uitrol.Verbeteren concurrentiepositieCao-vormingIn 2004 en 2005 staat de arbeidsvoorwaardenvorming in het primair en voortgezet
onderwijs en in de gedecentraliseerde sectoren (bve-sector, hoger onderwijs)
in het teken van loonmatiging (nullijn). Daarnaast blijven specifieke impulsen
ter versterking van de arbeidsmarktpositie van instellingen gewenst. Deze
impulsen moeten scholen meer ruimte geven om een eigen op de lokale situatie
toegesneden arbeidsmarkt- en personeelsbeleid te voeren.Arbeidsorganisatie, verminderen werkdruk en arbeidsmarktknelpuntenEen belangrijke manier om het onderwijs aantrekkelijker te maken is door
de omgeving en de organisatie waarin het onderwijzend en directiepersoneel
werkt, aantrekkelijker te maken en de werkdruk te verlichten. Daarom krijgen
scholen voor primair en voortgezet onderwijs meer geld om ondersteunend personeel
aan te trekken. Bovendien biedt functiedifferentiatie meer loopbaanperspectief.
Dat maakt werken in het onderwijs aantrekkelijker. Voor het versterken van
loopbaanmogelijkheden van ondersteunend personeel is extra geld beschikbaar.Extra maatregelen zijn gericht op het verbeteren van het functioneren
van de onderwijsarbeidsmarkt en het versterken van de concurrentiepositie
van het onderwijs.Decentralisatie arbeidsvoorwaardenvormingMet sociale partners is een gemeenschappelijk plan van aanpak opgesteld
voor decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming in po en vo. Op dit
moment werkt een tripartiete kerngroep (bestaande uit vertegenwoordigers van
OCW, centrales en werkgevers) de uitgangspunten voor volledige decentralisatie
in het voortgezet onderwijs verder uit.Voorwaarde voor decentralisatie is dat wordt voldaan aan het toetsingskader
van het kabinet. Dit toetsingskader is gemoderniseerd, op basis van de uitkomsten
van het interdepartementaal beleidsonderzoek naar decentralisatie van arbeidsvoorwaarden
(rapport «over laten»). In samenspraak met sociale partners wordt
bekeken hoe in de sector vo aan dit toetsingskader kan worden voldaan.Daarnaast is een krachtige invulling van de werkgeversrol van belang.
Met het werkgeversverbond vo beschikt de sector inmiddels over een representatieve
werkgeversorganisatie.Daarnaast wordt het wetgevingstraject ten behoeve van de decentralisatie
in gang gezet. Streven is om uiterlijk 2006 de arbeidsvoorwaarden in het voortgezet
onderwijs te decentraliseren.Voor het primair onderwijs (po) is de datum van decentralisatie van de
secundaire arbeidsvoorwaarden gekoppeldaan de invoeringsdatum van lumpsum
in die sector. In 2003 is besloten de invoering van lumpsum één
jaar uit te stellen.Lumpsumfinanciering wordt dus per 1 augustus 2006 gerealiseerd. Dit betekent
dat de decentralisatie van de secundaire arbeidsvoorwaarden in het
po ook met één jaar is uitgesteld, tot 1 augustus 2006.
De voorbereidingen voor de decentralisatie in deze sector zullen in 2005 van
start gaan.Campagne «Je groeit in het onderwijs»De meerjarencampagne is erop gericht het imago van werken in het onderwijs
te versterken en het beroep leraar neer te zetten als een beroep dat het overwegen
waard is. Hiermee wordt onder meer een goede voedingsbodem gelegd en onderhouden
voor wervingsactiviteiten door opleidingen en scholen voor (nieuwe) leraren/docenten.
De campagne gaat in 2005 de derde fase in. De campagne richt zich op het algemene
publiek met een nadruk op 20–40 jarigen hbo+-ers. Daarnaast kent de
campagne specifieke doelgroepen als schoolleiding en jongeren.KinderopvangEen goede voorziening voor kinderopvang blijft van groot belang voor het
behouden en aantrekken van personeel dat arbeid en zorgtaken wil combineren.Werknemers in het primair- en voortgezet onderwijs en in de beroeps- en
volwasseneneducatie kunnen een beroep doen op een regeling voor zowel de opvang
van 0- tot 4-jarigen als buitenschoolse opvang. Zij ontvangen van de werkgever
een financiële bijdrage in de opvangkosten. Met ingang van 1 augustus
2004 geldt voor de bve-sector een eigen gedecentraliseerde kinderopvangregeling.
Op dit moment zijn er 17 759 kinderen geplaatst via de centrale kinderopvangregeling.
Zo'n 19% daarvan komt voor rekening van de bve-sector. Verwacht wordt dat
het gebruik van de kinderopvangregeling de komende jaren nog blijft toenemen.Tabel 2: Aantal kinderen geplaatst via opvangregeling po, vo en
bve 199719981999200020012002200320040–4 jarigen4 0904 0814 5616 5168 35710 08011 42012 0454–13 jarigen   5972 1543 6925 1645 714Totaal4 0904 0814 5617 11310 51113 77216 58417 759Bron: Kintent, ultimocijfers. Cijfers 2004: peilmoment aprilOp 1 januari 2005 treedt de Wet kinderopvang in werking. Volgens deze
wet betalen werkgevers (vrijwillig) een bijdrage van 1/6e deel van de kosten
van kinderopvang. In verband met de invoering van de wet is met centrales
en werkgevers afgesproken de regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang
voor onderwijspersoneel per 1 januari 2005 te wijzigen. Vanaf die datum
ontvangen ouders – conform de Wet kinderopvang – een vaste werkgeversbijdrage
van 1/6e deel van de kosten van kinderopvang, voor zover deze de maximumuurprijs
die voor de tegemoetkoming van het Rijk wordt gehanteerd, niet overschrijdt.Jonge wetenschappers en doelgroepenbeleidZowel in het HOOP 2004 als in het Wetenschapsbudget 2004, wordt benadrukt
dat het van belang is om jonge onderzoekers adequaat op te leiden en de meest
talenvolle vast te houden.Om de transitie naar een kennissamenleving, zoals verwoord in het HOOP,
te kunnen realiseren, moet het aantal promotieonderzoeken toenemen. Die ambitie
kan bereikt worden door onder meer de universiteiten een aantrekkelijker
werkklimaat voor jonge onderzoekers te laten scheppen, waarin sprake is van
een aansprekende leer- en werksituatie en waarin kwaliteit en rendement van
de promotieopleidingen kunnen worden verbeterd. Om inzicht te krijgen in succes-
en faalfactoren die een rol spelen bij promotieonderzoek, is dit voorjaar
een onderzoek gestart, waarvan de resultaten begin 2005 beschikbaar zijn.Om de ambities in het HOOP tot concrete resultaten te brengen, worden
met de instellingen prestatieafspraken gemaakt over het versterken van hun
HRM-beleid, opdat meer ruimte voor jong talent, vrouwen en etnische minderheden
ontstaat.Van overheidswege zijn als instrumenten de Vernieuwingsimpuls, Aspasia
en Mozaïek ingezet. In paragraaf 16.3.1.3 van beleidsartikel 16 (onderzoek
en wetenschappen) worden over deze instrumenten beleidsmatige details gegeven
en daarbij informatie over de intensiveringen. Hier wordt volstaan met een
kort overzicht.Tabel 3: Overzicht instrumenten jonge wetenschappers en doelgroepenbeleidInstrumentOmschrijvingVernieuwingsimpulsDit programma van persoonsgerichte stimulering
van jonge wetenschappers wordt uitgevoerd door NWO. In 2004 wordt er bij de Vernieuwingsimpuls gestreefd
naar totaal van 225 aanstellingen over de drie gedefinieerde steunvormen.  Aspasia-programmaDit programma (doelgroepenbeleid)
is bedoeld om meer vrouwelijke universitaire docenten te laten doorstromen
naar UHD-posities binnen de universiteit. Het programma wordt eveneens uitgevoerd
door NWO.  Van Rijn-trajectDaarnaast zijn structurele middelen
beschikbaar gesteld ad € 32 miljoen in het kader van het Van
Rijn-traject, ten behoeve van de verbetering van de instroom van
jonge onderzoekers, het terugdringen van de vergrijzing en het bevorderen
van de doorstroom van vrouwelijke
wetenschappers. Nadere details hierover worden in beleidsartikel Hoger onderwijs toegelicht.ArbeidsparticipatieBevorderen arbeidsparticipatie ouderenDe arbeidsdeelname van ouderen (55–64 jaar) is in Nederland in de
periode 1993–2003 sterk toegenomen: van 24% in 1993 tot 39% in 2003.
Vooral in de onderwijssector is de arbeidsdeelname van ouderen sterk toegenomen.
Het kabinet wil in 2010 een participatiegraad van 50% van de 55–64-jarigen
realiseren.Het stimuleren van de arbeidsparticipatie van ouderen heeft als doel het
tegengaan van het (toekomstig) tekort aan personeel in de onderwijssector,
het behoud van menselijk kapitaal voor het onderwijs en het betaalbaar houden
van voorzieningen op het terrein van sociale zekerheid en pensioenen. In dit
kader zijn of worden de volgende maatregelen genomen en activiteiten in gang
gezet.Om het doorwerken ná het 61ste levensjaar aantrekkelijker te maken
is in de Pensioenkamer een andere financiering van het vervroegde pensioen
(fpu) afgesproken en een herziening van het pensioenreglement.Het kabinet wil met ingang van 2006 de fiscale faciliëring van vut-
en prepensioenregelingen beëindigen. Het kabinet heeft met sociale partners
in de STAR geen overeenstemming kunnen bereiken over (de financiering van)
een nieuw stelsel voor vut, prepensioen en levensloop. Het kabinet gaat
nu verder met eigen fiscale voorstellen. Dit heeft ook zijn uitwerking in
de onderwijssector. Afhankelijk van de uiteindelijke vormgeving van de levenloopregeling
en overgangsrechtelijke aanspraken (ten aanzien van fiscale faciliëring)
bestaat er een gevaar van hoge uitstroom in 2005 in de huidige regelingen
voor prepensioen. Dit kan leiden tot extra vraag naar nieuw onderwijspersoneel.Voorts is in de cao 2003 po en vo overeengekomen om bij een aantal scholen
in het primair en voortgezet onderwijs een pilot «langer doorwerken
in het onderwijs» te laten uitvoeren.De resultaten hiervan, alsmede voorbeelden van bestaande good practices,
worden breed verspreid in het scholenveld.Verder is in het voortgezet onderwijs een project gestart, waarbij oudere
docenten een opleiding volgen tot coach/begeleider van startende leerkrachten.
Het doel van dit zogeheten Nestorproject is het ontwikkelen en implementeren
van deze opleiding bij een groep vo-scholen en vervolgens het overdragen van
de opleiding aan het vo-veld.Terugdringen van het ziekteverzuimHet beleid is gericht op het verminderen van het (langdurig) ziekteverzuim
en de instroom in de WAO, met name in het primair en voortgezet onderwijs.
Hiertoe zijn doelstellingen geformuleerd in het kader van het Arboconvenant
onderwijs en wetenschappen (2000–2004) en de cao 2003 po en vo. Voorts
geldt voor het primair- en voortgezet onderwijs de taakstelling over reductie
van het ziekteverzuim uit het hoofdlijnenakkoord.De doelstellingen ziekteverzuimreductie van het Arboconvenant O&W
voor het po en vo worden naar verwachting gerealiseerd, namelijk in drie jaar
tijd het ziekteverzuim met één procentpunt verminderen ten opzichte
van het niveau in 1999 en bij 10% van de scholen met een relatief hoog verzuim
het ziekteverzuim terugdringen met jaarlijks 1%-punt gedurende de looptijd
van het convenant.In aansluiting op deze doelstellingen is in de cao 2003 po en vo een inspanningsverplichting
afgesproken om het ziekteverzuim eind 2004 verder terug te dringen met 1%-punt
in het basisonderwijs en met 0,5%-punt in het (voortgezet) speciaal onderwijs
en het voortgezet onderwijs.Het hoofdlijnenakkoord bevat een taakstelling over het verder reduceren
van het ziekteverzuim in het primair en voortgezet onderwijs. Dit akkoord
gaat uit van een reductie van het ziekteverzuimpercentage met 50% van het
verschil van het verzuim in het po en vo in 1997 en het verzuim in de marktsector
in het jaar 2001, te realiseren in de periode 2004–2007.Tabel 4: Doelstellingen reductie ziekteverzuim po
en voSectorDoelstelling Arboconvenant*Streefcijfers cao 2003*Taakstelling hoofdlijnenakkoord*
(uiterlijk 2007)Basisonderwijs7,66,66,1(Voortgezet) speciaal onderwijs8,47,96,9Voortgezet onderwijs6,35,86,0* uitgedrukt in percentage ziekteverzuimIn het kader van het Arboconvenant O&W is voor de bve-sector en de
sector hoger onderwijs eveneens een doelstelling over reductie van het ziekteverzuim
vastgelegd, namelijk een afname van het ziekteverzuim met 10% in december
2004 (einde looptijd convenant) ten opzichte van het verzuim in 2002.Tabel 5: Ontwikkeling ziekteverzuimpercentage
in de onderwijssectoren, 1997–2003 1997199819992000200120022003Basisonderwijs6,97,88,78,98,47,66,8(Voortgezet) speciaal onderwijs8,38,49,49,69,78,77,6Voortgezet onderwijs6,77,07,47,97,87,05,8Bve-sector     7,37,2Hoger beroepsonderwijs 5,96,86,66,35,1*4,9*Wetenschappelijk onderwijs3,84,04,34,54,34.43,6Onderzoek en wetenschappen     3,6* –KB    8,16,55,4–NWO    5,24,33,7–KNAW    4,74,43,3–TNO     3,9**3,6**Bron: B&A, Regioplan, HBO-raad, VSNU KB, NWO, KNAW, TNO en CBS. De
percentages zijn inclusief het langdurig ziekteverzuim (> 1 jaar), tenzij
anders aangegeven.* exclusief ziekteverzuim > 1 jaar** Het cijfer in 2003 (3,6%) is gebaseerd op de nieuwe definitie ziekteverzuim
(exclusief zwangerschapsverlof maar inclusief ziekte op basis van zwangerschap).
Als deze definitie wordt toegepast op het jaar 2002 zou het ziekteverzuim
in dat jaar 3,4% zijn.Arboconvenant O&WDe activiteiten die in het kader van het Arboconvenant zijn en worden
uitgevoerd, spelen een belangrijke rol bij het terugdringen van het ziekteverzuim.
Het Arboconvenant bestaat uit deelconvenanten met aparte afspraken voor de
verschillende onderwijssectoren, respectievelijk voor po en vo, bve en ho
(universiteiten, hogescholen en onderzoekinstellingen). Het Vervangingsfonds
is belast met de uitvoering van het deelconvenant voor po en vo en de Arboservicepunten
bve en ho met de uitvoering van de deelconvenanten in de corresponderende
sectoren.In het kader van de deelconvenanten worden diverse instrumenten ingezet
op het terrein van preventie en reïntegratie, worden instellingen gestimuleerd
een eigen verzuimbeleid te ontwikkelen en maatregelen ingezet ter voorkoming
en vermindering van werkdruk. Voorts wordt veel aandacht besteed aan voorlichting,
onder andere via websites, workshops, congressen en nieuwsbrieven. In het
bve en hoger onderwijs is in het kader van het convenant verder veel aandacht
besteed aan het ontwikkelen en implementeren van een adequate verzuimregistratie
door de instellingen om betrouwbare en vergelijkbare verzuimcijfers op sectoraal
niveau te kunnen genereren.Behalve in het kader van het deelconvenant voor po en vo, ondersteunt
het Vervangingsfonds de scholen bij de inkoop van arbodienstverlening. Er
is een raamovereenkomst met de vier grootste arbodiensten in het onderwijs,
waarin afspraken zijn vastgelegd over het niveau van dienstverlening. Voorts
kunnen scholen bij de contractering van een arbodienst gebruik maken van een
model-dienstverleningscontract. Hierbij moet door de arbodiensten een vastgesteld
pakket van diensten worden aangeboden aan de scholen. Ook in de bve en het
ho worden instellingen op dit terrein ondersteund, onder andere door middel
van het zogeheten Kwaliteitskader Arbodienstverlening dat door de Arboservicepunten
ontwikkeld is.ArboplusconvenantenHet Arboconvenant O&W loopt af in december 2004. Vanwege de positieve
ervaringen met de arboconvenanten in verschillende sectoren heeft het ministerie
van SZW middelen beschikbaar gesteld voor een tweede fase arboconvenanten
die tot eind 2006 zal lopen. In deze zogeheten arboplusconvenanten wil SZW
met sectoren vooral activiteiten afspreken op de volgende terreinen: aanpakken
oorzaken ziekteverzuim (bronaanpak), arbozorg en verzuimbeleid, reïntegratie
tweede spoor en reïntegratie WAO-ers. Sociale partners in het po en vo
en het ministerie van SZW hebben een intentieverklaring ondertekend om te
komen tot de ondertekening van een «Arboplusconvenant primair en voortgezet
onderwijs» op het terrein van ziekteverzuim, reïntegratie van langdurig
zieken, en van agressie en geweld. Dit convenant wordt deels gefinancierd
uit de beschikbare cao-middelen. Sociale partners in de bve-sector en de ho-sector
bekijken nog of zij een arboplusconvenant willen afsluiten.Activiteitenplan cao 2003 po en voOm de cao-afspraken over reductie ziekteverzuim in het po en vo te realiseren
en het reeds bereikte ziekteverzuimniveau vast te houden is een activiteitenplan
ontwikkeld. Dit plan voorziet in de inzet van cao-middelen voor: continuering
van succesvolle instrumenten die in het kader van het arbodeelconvenant zijn
ingezet, reïntegratie van werknemers met psychosociale problematiek,
de opzet van een Reïntegratiecentrum Onderwijs en de ontwikkeling van
een gebruiksvriendelijk en onderwijsspecifiek ziekteverzuimbeheersingssysteem.ArbeidsongeschiktheidDoel is het beroep op de WAO terug te dringen en het aantal arbeidsongeschikten
te verminderen. Daartoe wordt in de eerste plaats een intensief beleid gevoerd
op het terrein van preventie, begeleiding en reïntegratie van zieke werknemers.De activiteiten die in het kader van het Arboconvenant O&W en de cao-afspraak
over reductie ziekteverzuim worden uitgevoerd, evenals de activiteiten van
het Vervangingsfonds, zijn hierop gericht. Door de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting
bij ziekte, die op 1 januari 2004 van kracht is geworden, worden deze
activiteiten ook gedurende het tweede ziektejaar uitgevoerd.Naast bestaand beleid op het terrein van preventie en begeleiding is het
beleid gericht op het zoveel mogelijk reïntegreren van (gedeeltelijk)
arbeidsongeschikten naar aangepast werk, zowel binnen als buiten de onderwijssector.
Daartoe zal – in overleg met de UWV – eerst het arbeidspotentieel
van het WAO-bestand in kaart gebracht worden.De komende jaren zal er sprake zijn van een intensivering van de reïntegratie
van arbeidsongeschikten door de aanscherping van het Schattingsbesluit per
1 juli 2004 en de herbeoordeling van het zittende WAO-bestand op basis
van het gewijzigde Schattingsbesluit in de periode 2004–2007. Het gevolg
van deze herbeoordelingsoperatie zal zijn dat – landelijk gezien –
naar schatting maximaal circa 25% van het aantal huidige arbeidsongeschikten
minder arbeidsongeschikt zal worden verklaard en een lagere uitkering zal
krijgen. Tot en met 2007 worden daarom extra middelen ter beschikking gesteld
door het ministerie van SZW voor reïntegratietrajecten voor deze arbeidsongeschikten,
in te zetten door de Uitvoering Werknemersverzekeringen (UWV). Daarnaast wordt
ook in het kader van het nog af te sluiten arboplusconvenant voor het po en
vo de reïntegratie van (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten ter hand genomen.Per 1 januari 2006 wordt naar verwachting het nieuwe WAO-stelsel ingevoerd.
In het nieuwe stelsel krijgen alleen volledig én duurzaam arbeidsongeschikten
een arbeidsongeschiktheidsuitkering (in beginsel tot 65 jaar) van de UWV.
Werknemers die tenminste 35% maar niet volledig of duurzaam arbeidsongeschikt
zijn, kunnen in eerste instantie aanspraak maken op een loongerelateerde uitkering.
Naarmate de resterende verdiencapaciteit meer benut wordt, is de uitkering
hoger. Na de loongerelateerde fase heeft de werknemer – bij volledige
benutting van de resterende verdiencapaciteit – recht op loonaanvulling.
Bij niet of onvoldoende werk krijgt de betrokkene een (lagere) vervolguitkering.
Daarnaast kan in voorkomende gevallen aanspraak gemaakt worden op een minimumuitkering.
Werkgevers kunnen ervoor kiezen de WGA door de UWV te laten uitvoeren, eigen
risicodrager te worden of de WGA door een private verzekeraar te laten uitvoeren.Werknemers die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn, krijgen geen uitkering
en blijven in dienst van hun werkgever. Bij ontslag kunnen ze aanspraak maken
op WW of Bijstand.Door het nieuwe WAO-stelsel daalt de instroom in de WAO naar verwachting
aanzienlijk. Het kabinet beoogt een structurele volumedaling van de WAO met
30%. Voor de onderwijssector betekent het nieuwe stelsel dat er meer werknemers
met een arbeidshandicap (gedeeltelijk) aan het werk moeten blijven.Voor deze werknemers moet aangepast werk worden gevonden.Aangezien binnen de onderwijssector de functiedifferentiatie beperkt is –
met name in het po en vo – zal nadrukkelijk naar reïntegratie in
andere sectoren gekeken moeten worden. In de komende jaren wordt – in
het kader van de intensivering van het reïntegratiebeleid – hiermee
rekening gehouden.WerkloosheidHet beleid is gericht op vermindering van uitkeringsuitgaven en reïntegratie
van werkloos onderwijspersoneel. Het doel is de dalende trend, die in 1997
is ingezet ondanks een vergrijzend bestand uitkeringsgerechtigden, vast te
houden in 2005. Vanaf het derde kwartaal 2003 is echter een licht stijgende
trend waarneembaar bij het aantal nieuw toegekende uitkeringen. Dit lijkt
een conjunctureel effect te zijn dat zich bij alle sectoren voordoet.De inspanningen die zijn gericht op het terugdringen van de werkloosheidsuitkeringen
worden gecontinueerd door middel van preventief beleid en volumebeleid. Verder
is gestart met het beoordelen van de bovenwettelijke regelingen in verband
met werkloosheid op enerzijds mogelijkheden voor vereenvoudiging in de uitvoering
en anderzijds bevordering van reïntegratie-effecten. Deze beoordeling
wordt mede uitgevoerd in relatie met de SER-advisering over de toekomstbestendigheid
van de WW medio 2004 en het voornemen van het UWV om vanaf 2008 alleen nog
wettelijke taken uit te voeren en bovenwettelijke taken af te stoten (eigen
regelingen aanvullend op de WW). Koppeling aan de krappe arbeidsmarkt in het
onderwijs blijft een belangrijk aandachtspunt bij de terugdringing van de
werkloosheidsuitgaven.Uit de cijfers blijkt tevens de vergrijzing van het bestand.De gemiddelde leeftijd ligt rond de 55 jaar. 78% van de personen met een
werkloosheidsuitkering is thans 50 jaar of ouder. Reïntegratiebeleid
en preventief beleid gericht op ouderen blijft daarom een belangrijk aandachtspunt
in het volumebeleid in 2005. In de cao primair en voortgezet
onderwijs 2003 is afgesproken een pilot rond bevordering van de arbeidsparticipatie
van ouderen uit te voeren in 2004. Zie hiervoor ook het onderdeel arbeidsparticipatie
ouderen.Wat mag het kosten?Tabel 6: Overzicht kosten van instrumenten voor de versterking
van de arbeidsmarktInstrumentKostenBetere
afstemming van vraag en aanbod in de regioBetere afstemming in de regioEr nog geld beschikbaar bij het SBO voor regionale convenanten teneinde
vraag en aanbod op de regionale arbeidsmaarkt af te kunnen stemmen.   Voor de
genoemde intensiveringen is in 2005 € 11,0 miljoen beschikbaar en
in 2006 € 12,2 miljoen (zie ook beleidsplan onderwijspersoneel).
Deze gelden zijn deels gefinancierd uit intensiveringen «arbeidsorganisatie,
verminderen werkdruk en arbeidsmarktknelpunten»
en «opleiden in de school».  Verbeteren
concurrentiepositieArbeidsorganisatie, verminderen werkdruk en arbeidsmarkt-knelpuntenVoor de hier genoemde intensiveringen
is in 2005 € 40 miljoen beschikbaar, oplopend naar € 93
miljoen in 2007 (zie ook tabel 14 van deze overzichtsconstructie).  Campagne «Je groeit in het onderwijs»In 2005 is een budget beschikbaar
van € 2,7 miljoen.  KinderopvangDe nieuwe financieringssystematiek onder
de Wet Kinderopvang (Wk) leidt
naar verwachting tot lagere opvanglasten voor de onderwijswerkgevers. Daar
staat tegenover dat de fiscale faciliëring van de werkgeversbijdrage
aan kinderopvang komt te vervallen.
Het budget voor kinderopvang in
po en vo bedraagt in 2005 structureel €13,8 miljoen.  Jonge wetenschappers en doelgroepenbeleidVoor het vasthouden van talentvolle jonge
onderzoekers is voor 2004 éénmalig een bedrag gereserveerd van € 4
miljoen Hiervan is € 2 miljoen bestemd voor het programma Mozaïek
(kleurrijk talent) en € 2 miljoen voor de vrouwencomponent van de vernieuwingsimpuls (jonge
vrouwelijke onderzoekers).  ArbeidsparticipatieBevorderen arbeidsparticipatie ouderenOm het langer doorwerken toch op
korte termijn verder te bevorderen zijn sociale partners overeengekomen dat
tot 2009 een bonusregeling geldt voor de werknemers die vallen onder het overgangsrecht
dat bij de invoering van de fpu in 1997 is vastgesteld. Voor de
kosten van de pilot «Langer doorwerken in het onderwijs» is in
de cao 2003 geld gereserveerd (tezamen met andere pilots en onderzoeksopdrachten
maximaal € 500 000). Voor het Nestorproject is in totaal € 200 000
gereserveerd, verspreid in te zetten over 2003 en 2004.  Arboconvenant O&WHet arboconvenant (en
bijbehorende middelen) loopt af in december 2004. Veel activiteiten die in
dit kader verricht worden binnen po en vo krijgen echter een vervolg in de
Arboplusconvenanten (looptijd
december 2004–december 2006) of in het activiteitenplan reductie ziekteverzuim cao
2003 (zie volgende punt).  Arboplusconvenanten/
activiteitenplan reductie ziekteverzuim cao
2003Het totale budget voor het activiteitenplan
bedraagt € 5 miljoen, waarvan € 1,5 miljoen ingezet wordt
voor het nog af te sluiten arboplusconvenant voor
po en vo.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekTabel 7: Overzicht monitoring-
en evaluatieactiviteiten van instrumenten voor de versterking van de arbeidsmarktInstrumentMonitoring-
en evaluatieactiviteitenBetere
afstemming van vraag en aanbod in de regioBetere afstemming in de regioAfgesproken is dat het SBO regelmatig bericht over de voortgang
(kwartaalberichten). Bovendien
dient het SBO tweejaarlijks een uitgebreide verantwoording van
haar activiteiten te geven.   Voor de monitoring en
evaluatieactiviteiten ten aanzien van de intensiveringen op het terrein betere
afstemming in de regio wordt kortheidshalve verwezen naar hoofdstuk 7 van
het beleidsplan onderwijspersoneel.  Verbeteren
concurrentiepositieCampagne «Je groeit in het onderwijs»Diverse onderzoeken en metingen leveren
gegevens op over de resultaten van het arbeids- marktcommunicatiebeleid en
de ingezette communicatiemiddelen, zoals: onderzoek naar het bereik en het
effect van de imagocampagne (televisie- en radiospotjes) door de Rijksvoorlichtingsdienst; internetstatistieken:
het aantal bezoekers van de website werkeninhetonderwijs.nl; overzicht
van gestelde vragen en aangevraagde brochures bij het landelijk informatiepunt
onderwijs.  KinderopvangUitvoeringsorganisatie Kintent rapporteert
maandellijks over het aantal geplaatste kinderen en de ontvangen aanvragen
en eens per kwartaal over de verwachte kostenontwikkeling in het lopende en
volgende jaar.  Jonge wetenschappers en doelgroepenbeleidDe jaarverslagen van NWO verstrekken gegevens
over de inzet van middelen van de Vernieuwingsimpuls en
van het Aspasia-programma.  Vergroten
arbeidsparticipatieArbeidsparticipatieouderenRapportage over gebruik bonusregeling
fpu. Rapportage over aantal leerkrachten dat na het 65ste jaar doorwerkt.
Resultaten pilot langer doorwerken. Cijfers over de arbeidsparticipatie van
ouderen zijn afkomstig van rapportages van het SCP. Het Nestorproject
wordt in 2005 geëvalueerd.  Arboconvenant O&WPer deelconvenant kwartaalrapportages
over voortgang en resultaten. Projecten, pilots en maatregelen in het kader
van de deelconvenanten worden
veelal apart geëvalueerd. De eindevaluatie van het Arboconvenant O&W
vindt in 2005 plaats.  Terugdringen ziekteverzuimHet ziekteverzuim in
het primair en voortgezet onderwijs wordt jaarlijks onderzocht. De onderzoeksrapportages
worden aan de Kamer aangeboden. Het Vervangingsfonds brengt
per kwartaal trendcijfers over het ziekteverzuim uit.
De Arboservicepunten voor de bve en het hoger onderwijsrapporteren
vanaf 2003 over de verzuimcjijfers op sectoraal niveau.  ArbeidsongeschiktheidJaarstatistiek en kwartaalrapportages van UWV. Kerncijfers overheidspersoneel
van BZK.  WerkloosheidMonitoringgegevens
uit het Wachtgeld Informatiesysteem.
Financiële verantwoordingsgegevens
uit de begrotingsuitvoeringsrapportages van UWV. Voor eind
2004 staat de evaluatie «Opdrachtgeverschap voor overheidswerkgevers
onder de SUWI wetgeving» voor het primair en voortgezet onderwijs gepland.
Daaruit moet blijken of de structuur van het opdrachtgeverschap voor reïntegratie
op cao-niveau de juiste is.1.2.2 De onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatieWat willen we bereiken?Doel is dat meer onderwijsinstellingen zich ontwikkelen als een professionele
arbeidsorganisatie, die integraal personeelsbeleid voert en denkt op de lange
termijn.Deze doelstelling is verder geoperationaliseerd in:• in 2007 hebben de onderwijsinstellingen een meerjarige personeelsplanning
en een plan van aanpak gericht op de personeelsvoorziening op de lange termijn,
gebaseerd op een visie op de onderwijskundige inrichting;• in 2007 heeft 20% van de bve-instellingen een éénduidig
beleid ontwikkeld voor beloningsdifferentiatie;• elk personeelslid dat werkzaamheden verricht waarvoor bekwaamheidseisen
zijn vastgesteld, beschikt in 2007 over een bekwaamheidsdossier;• in 2007 is het aantal leraren jonger dan 30 jaar dat het onderwijs
weer heeft verlaten met 10% gedaald.De onderwijsinstellingen zijn zelf verantwoordelijk voor integraal personeelsbeleid.
Het beleid voor de personeelsopbouw en de competentieontwikkeling van het
personeel is immers een afgeleide van het beleid van de inrichting en de organisatie
van het onderwijs. Keuzes die onderwijsinstellingen maken voor het onderwijskundig
concept bepalen in hoge mate met wat voor personeel (leraren, vakspecialisten,
onderwijsassistenten, ondersteuners) en in welke omvang men het onderwijsproces
wil vormgeven.Wat gaan we daarvoor doen?Sterke onderwijsinstellingen, die in staat zijn om op een professionele
manier integraal personeelsbeleid te voeren, zijn een voorwaarde voor goed
onderwijs. Daarom worden op dit gebied tijdelijk maatregelen genomen op het
terrein van innovatie, stimulering, monitoring en toezicht. Deze tijdelijk
actievere opstelling van OCW is erop gericht dat de onderwijsinstellingen,
ondersteund door brancheorganisaties, vanaf 2008 zelf vorm kunnen geven aan
het integraal personeelsbeleid. De structurele rol van OCW is daarna beperkt
tot monitoring en toezicht.Meerjarige personeelsplanningVoor veel onderwijsinstellingen in po en vo zal het niet eenvoudig zijn
om te komen tot een meerjarige personeelsplanning en een plan van aanpak voor
de lange termijn. Daarom nodigt OCW een aantal onderwijsinstellingen in het
primair en voortgezet onderwijs uit om in een ontwikkelproject een meerjarenplanning
van de personeelsvoorziening op te stellen. Daar hoort ook een plan van aanpak
bij om de personeelsvoorziening op de lange termijn te waarborgen, gebaseerd
op de onderwijskundige visie. Van de hierbij betrokken instellingen verwacht
ik vervolgens dat ze andere onderwijsinstellingen ondersteunen bij het maken
van een meerjarenplanning van de personeelsvoorziening.Onderwijs anders organiserenOnderwijsinstellingen die op basis van hun onderwijskundige visie concluderen
dat zij het onderwijs anders willen organiseren én dat willen vertalen
naar het personeelsbeleid, moeten kunnen leren van de kennis en ervaringen
van anderen op dit terrein. Innovatie moet van onderop komen, zonder dat scholen
opnieuw het wiel gaan uitvinden. Om kennisuitwisseling te stimuleren is de
minister bereid, onderwijsinstellingen die inspirerende praktijkverhalen over
onderwijs anders organiseren en functiedifferentiatie actief delen, onder
bepaalde voorwaarden een financiële bijdrage te geven.Bèta en techniekHet is belangrijk dat de exacte vakken aantrekkelijker worden, zodat meer
leerlingen kiezen voor een natuurprofiel en vervolgens meer leerlingen na
hun examen kiezen voor een bèta-techniekstudie. Docenten hebben door
hun aanpak en enthousiasme veel invloed op de keuze voor een natuurprofiel
(natuur en techniek of natuur en gezondheid). Als een leraar inspeelt op de
actualiteit en aansprekende voorbeelden gebruikt die passen in de leefwereld
van jongeren, maakt hij zijn vak aantrekkelijker. Ook willen scholieren zien
wat je aan een vak hebt, hoe je de stof kunt toepassen in de praktijk, wat
de maatschappelijke relevantie is. Door een andere inrichting van het onderwijs,
samenwerking tussen docenten van verschillende exacte vakken in een team en
de inzet van onderwijsondersteunend personeel, kan het onderwijs aantrekkelijker
worden voor de leerlingen. Dankzij het deltaplan bèta en techniek krijgen
een aantal scholen in het voortgezet onderwijs de kans om de inhoudelijke
en onderwijskundige vernieuwing van de exacte vakken samen te laten gaan met
een andere organisatie van het onderwijs en het personeelsbeleid. Voor meer
informatie wordt verwezen naar de overzichtsconstructie Deltaplan bèta
en techniek.Modernisering arbeidsorganisatie en bedrijfsprocessenOnder invloed van informatie- en communicatietechnologie (ict) zou de
organisatie van onderwijsinstellingen sterk gemoderniseerd kunnen worden.
In de praktijk blijkt echter dat deze modernisering maar moeizaam van de grond
komt. In opdracht van OCW is een onderzoek gestart naar de invloed van ict
op de onderwijsinstelling als arbeidsorganisatie. Dit onderzoek richt zich
op de vraag hoe de onderwijsinstelling gemoderniseerd kan worden met behulp
van ict en welke succes- en belemmeringsfactoren meespelen. Ook heeft OCW
een project in gang gezet om na te gaan welke bijdrage ict kan leveren om
de werkdruk te verminderen en de bedrijfsvoering te verbeteren. Een aantal
onderwijsinstellingen krijgt vervolgens de kans om op basis van de resultaten
van beide onderzoeken ict in te zetten om hun arbeidsorganisatie en bedrijfsprocessen
te moderniseren.Schoolplan en bekwaamheidsdossierDe Wet op de beroepen in het onderwijs (Wet BIO) stelt dat onderwijsinstellingen
in het schoolplan/kwaliteitszorgverslag aangeven hoe ze ervoor te zorgen dat
het personeel zijn bekwaamheid onderhoudt. Het resultaat daarvan wordt vastgelegd
in een bekwaamheidsdossier voor elk personeelslid.De bekwaamheidsdossiers zijn voor de beroepsgroep van leraren een belangrijk
kwaliteitsinstrument. Daarom denkt de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL)
na over de mogelijke opbouw en inhoud van het bekwaamheidsdossier zodat het
een werkelijk bruikbaar en kwaliteitsborgend instrument wordt, dat aangeeft
welke bekwaamheden ontwikkeld zijn en wat de verdere (persoonlijke) ontwikkeling
zal zijn. In dat verband werkt SBL aan de ontwikkeling van een digitaal portfolio.Voor schoolleiders po worden bekwaamheidseisen geformuleerd door de Nederlandse
Schoolleidersacademie (NSA). Zij stimuleert en bewaakt de beroepskwaliteit
en de deskundigheid van het management in het primair onderwijs. Ook heeft
de NSA het register ontwikkeld en ingevoerd, waar schoolleiders zich kunnen
laten registreren als een registerdirecteur. De inspanningen van NSA zijn
ook van groot belang voor het verder inrichten van bekwaamheidsdossiers voor
die beroepsgroep.OCW nodigt een aantal onderwijsinstellingen uit om:• de bekwaamheidseisen te vertalen in het personeelsbeleid;• afspraken te maken met opleidingen over de daarbij passende opleiding
en scholing;• de resultaten van opleiding en scholing vast te leggen in een bekwaamheidsdossier.Als de pilots succesvol zijn, verspreiden de onderwijsinstellingen die
hebben meegedaan hun opgedane kennis en ervaring in de eigen regio. SBL en
NSA kunnen daarbij assisteren.Lectoren en kenniskringenZie beleidsartikel 6 en 7 (hoger onderwijs) paragraaf 6.2 (lectoren en
kenniskringen).Begeleiding nieuwe instroomHelaas haken nu nog te veel beginnende leraren af. Naast slechte begeleiding
is de zwaarte van het werk een belangrijke vertrekreden. Beginnende leraren
ervaren de werkdruk vooral in de eerste jaren als erg hoog en stromen daardoor
(te) vaak uit. Onderwijsinstellingen krijgen in de loop der jaren meer ruimte
voor begeleiding van beginnende leraren. Zij dragen er zorg voor dat die beginnende
leraar in het beroep in kan groeien en bijvoorbeeld niet direct in probleemklassen
wordt geplaatst. Een bijzondere categorie in dat verband vormen de zij-instromers
in het beroep.Zij-instroomOm zij-instroom te bevorderen is zowel in het primair als het voortgezet
onderwijs een subsidieregeling van kracht op basis waarvan scholen een bijdrage
in de kosten voor het aanstellen van een zij-instromer kunnen krijgen (scholing,
begeleiding en loonverletkosten). Met ingang van het schooljaar 2004–2005
is het subsidiebedrag per zij-instromer verhoogd van € 9 000
(po), respectievelijk € 10 000 (vo) naar € 15 000
(po en vo).1 Daarmee wordt het voor scholen
beter mogelijk de verlangde begeleiding te realiseren en gelegenheid te geven
voor het volgen van scholing.In de bve-sector is het al langer gebruikelijk dat personeel wordt aangetrokken
uit andere sectoren. Om dat extra te stimuleren en zich op een bredere doelgroep
te richten voor nieuwe instroom voor onderwijsfuncties in de bve-sector, kunnen
instellingen een tegemoetkoming in de scholingskosten en voor zover van toepassing
loonverletkosten aanvragen op basis van de regeling duale opleidingstrajecten
voor een onderwijsfunctie in de bve-sector. Daarnaast wordt een regeling zij-instroom
bve gemaakt voor personeel dat zich via een duaal scholingsstraject kwalificeert
voor een WHW getuigschrift van de lerarenopleiding in het tweede graads gebied.Box 1: Duale opleidingstrajecten de bve-sectorGezien de krapte op de arbeidsmarkt en de toenemende behoefte aan nieuwe
instroom van personeel worden de instellingen gestimuleerd zich te richten
op een bredere doelgroep van anders opgeleid personeel. Voor personeel met
een andere hoger-onderwijsopleiding is indertijd een didactische cursus bve
ontwikkeld. In 2002 is hiervoor de vraagfinanciering gerealiseerd door het
budget toe te voegen aan het instellingsbudget en kan de instelling deze scholing
inkopen bij een lerarenopleiding.Daarnaast kan het gaan om personeel met een mbo-opleiding en praktijkervaring
uit het bedrijfsleven. Als start kan hen een ondersteunende functie binnen
het primaire proces worden geboden en vervolgens kunnen zij via een duaal
opleidingstraject verder geschoold worden. Hiervoor is de regeling duale trajecten
ingesteld, daarin zit een aanvullende bijdrage in de scholingskosten
voor de didactische cursus. Voor andere duale opleidingstrajecten geldt een
bijdrage in de scholingskosten en loonverletkosten voor maximaal 8 uur. Hierin
is dit jaar ook een vergoedingsbedrag opgenomen voor een scholingstrajcet
voor instructeur en assistent bve om instellingen in staat te stellen die
scholing in te kopen. Door meer aantrekkelijke loopbaanperspectieven te bieden
binnen de schoolorganisatie wordt niet alleen ingezet op een andere doelgroep,
maar wordt tegelijkertijd getracht de uitstroom van zittend personeel te beperken.Ook worden de instellingen gestimuleerd om, met het bedrijfsleven in de
regio, te komen tot een uitwisseling van personeel, het realiseren van detacheringen
en het creëren van combinatiefuncties onderwijs-bedrijfsleven.Beoogd wordt gedurende het programma circa 400 personeelsleden te laten
instromen en op te leiden als leraar vo/bve en jaarlijks circa 250 te laten
instromen (didactische scholing bve) en 250 duale opleidingstrajecten (inclusief
instructeurs en assistenten) te realiseren.Tabel 8: Streefwaarde zij-instromers po
en vo (personen) en streefwaarde nieuwe instroombve 200420052006Primair en voortgezet onderwijs1 1001 100600Bve-sector(didactische
cursus)450450*450*Opmerking: Voor po en vo zijn in de tabel het aantal te plaatsen zij-instromers
opgenomen, voor de bve-sector gaat het om het aantal deelnemers aan de didactische
cursus.* aantal zij-instromers: WHW getuigschrift en didactische cursus bve,
exclusief andere duale opleidingstrajceten bve-sector.Bovengenoemde streefwaarden voor zij-instroom in het primair en voortgezet
onderwijs zijn afgeleid van het beschikbare budget voor de regeling zij-instroom
(regeling bijdrage kosten zij-instromers 2004–2006 voor primair onderwijs
en voortgezet onderwijs). Er is sprake van conjunctuur gevoeligheid. Gezien
de ontwikkeling van de verwachte tekorten zullen op de korte termijn naar
verwachting relatief veel aanvragen in het voortgezet onderwijs zijn, later
zal het primair onderwijs ook weer nadrukkelijk in zicht komen.Tabel 9: Aantal mensen met een geschiktheidverklaring 2000200120022003Primair onderwijs49599710436Voortgezet onderwijs7143362618Totaal po en vo567421 0721 054Vakmensen voor de klasHet project Vakmensen voor de klas heeft als doel om vaklieden die werkzaam
zijn in het bedrijfsleven middels een traject voor zij-instroom op te leiden
tot leraar in het vmbo. De deelnemers hebben ten minste een mbo-diploma (of
formele kwalificaties die daaraan zijn gelijkgesteld). De opzet van het project
is er op gericht dat deelnemers in deeltijd werkzaam zijn in zowel het bedrijfsleven
als in het onderwijs.In de praktijk kiezen de deelnemers vrijwel zonder uitzondering na afloop
van het opleidingstraject voor een voltijdbaan in het onderwijs. Het project
is in de huidige vorm in de zomer van 2004 afgerond. De opleidingstrajecten
die in gang zijn gezet zullen uiterlijk in de zomer van 2006 worden afgerond.
Na evaluatie en overleg met de deelnemende partners in het project –
waaronder FNV-bondgenoten, O&O-fondsen vanuit de bedrijfssectoren en de
lerarenopleiding(en) – zal een vervolg aan dit traject worden gegeven,
waarbij in elk geval de in de praktijk als effectief gebleken elementen van
de aanpak en de ontwikkelde opleidingssystematiek gehandhaafd zullen blijven.Wat mag het kosten?Tabel 10: Overzicht van kosten van instrumenten voor het versterken
van de onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatieInstrumentKostenOnderwijsinstelling als professionele organisatieIn 2005 wordt € 4,5 miljoen
ingezet om vernieuwingen op het terrein van meerjarige personeelsplanning,
onderwijs anders organiseren en modernisering arbeidsorganisatie te verspreiden
(breedtestrategie) ten einde te komen tot meer professionele arbeidsorganisaties
in po, vo en bve.8Lectoren en
kenniskringenZie beleidsartikel 6
en 7 (hoger onderwijs) paragraaf
6.2 (lectoren en kenniskringen).  Begeleiding nieuwe instroomVoor de hier genoemde intensiveringen is
in 2005 € 24,9 miljoen beschikbaar, oplopend naar € 76,9
miljoen in 2007 (dit is inclusief de middelen voor de nieuwe regeling zij-instroom)
(zie ook tabel 14 van deze overzichtsconstructie).  Zij-instroomVoor verlening van de bijdragen in het kader
van deze regeling (po en vo) is een bedrag van € 43,0 miljoen beschikbaar,
te weten in 2004 € 16,9 miljoen, in 2005 € 16,8 miljoen
en in 2006 € 9,3 miljoen.Toekenningen in enig kalenderjaar die het
bedrag van het betreffende kalenderjaar te boven gaan, zijn alleen mogelijk
indien daarvoor ruimte is binnen de voor het lerarenbeleidbeschikbare
middelen. Een bijdrage
ten laste van de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
die nog niet is vastgesteld, wordt verleend onder de voorwaarde dat voldoende
gelden ter beschikking worden gesteld.   Bvezij-instroom voor
WHW getuigschrift leraar vo/bve (gedurende de looptijd van het beleidsplan
onderwijspersoneel is hiervoor € 6 miljoen beschikbaar). Voor de
bve-instellingen is in 2005 € 3,08 miljoen beschikbaar voor de opleidingsfunctie
en didactische cursussen (via
de instellingsbudgetten). Voor duale opleidingstrajecten is
in 2005 € 2,8 miljoen beschikbaar  Vakmensen voor de klasEr zijn middelen beschikbaar voor 70 trajecten ad € 12 500,
ofwel € 875 000Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekTabel 11: Overzicht van monitoring-
en evaluatieactiviteiten van instrumenten voor het versterken van de onderwijsinstelling
als professionele arbeidsorganisatieInstrumentMonitoring-
en evaluatieactiviteitenLectoren en
kenniskringenZie beleidsartikel 6
en 7 (hoger onderwijs) paragraaf
6.2 (lectoren en kenniskringen).  Zij-instroomRapportage over de uitvoering van de subsidieregeling.
De aandachtsgroepenmonitor. In de Monitorschoolbudget wordt
onderzocht op welke wijze en in welke mate het instelllingsbudget wordt besteed
aan de beoogde doelen. Inventarisatie
van aanvragen op basis van de regeling duale opleidingstrajecten om
te bezien of doel van tenminste 250 duale opleidingstrajecten wordt
gerealiseerd.1.2.3 Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en het
opleidingsstelselWat willen we bereiken?Een heldere, transparante en samenhangende kwalificatiestructuur voor
onderwijsberoepen en een flexibel stelsel van scholing en opleiding.Deze doelstelling is verder geoperatonaliseerd in:• In 2007 zijn er voor alle onderwijsberoepen door het veld gelegitimeerde
en actuele competentieprofielen, die zijn vertaald in bekwaamheidseisen.• Elk personeelslid dat werkzaamheden verricht waarvoor bekwaamheidseisen
zijn vastgesteld, beschikt uiterlijk in 2007 over een bekwaamheidsdossier.• De tevredenheid van studenten en zij-instromers (aangeboden maatwerktrajecten)
en afnemende onderwijsinstellingen (kwaliteit afgestudeerden) over opleidingen
wordt in beeld gebracht en waar nodig verbeterd.• In 2007 beschikken de opleidingsinstituten en de onderwijsinstellingen
over instrumenten op basis waarvan elke (toekomstige) beroepsbeoefenaar kan
aantonen over welke competenties hij/zij beschikt.• In 2007 heeft iedere onderwijsinstelling een infrastructuur voor
opleiden en begeleiden in de school, als onderdeel van het integraal personeelsbeleid.• In 2007 heeft iedere onderwijsinstelling afspraken met opleidingen
voor onderwijspersoneel over taak- en verantwoordelijkheidsverdeling bij opleiden
in de school.• Per 2006 zijn er criteria vastgesteld waaraan onderwijsinstellingen
moeten voldoen die als leerbedrijf willen worden erkend.• Per 2006 is er een bekostigingssytematiek voor erkende leerbedrijven.• In 2007 is de instroom vanuit diverse doelgroepen in allerlei flexibele
trajecten in de initiële opleiding (waaronder begrepen kopopleidingen
hbo) met gemiddeld 15% toegenomen ten opzichte van 2002.• Lerarenopleidingen in het hbo treffen maatregelen om te bewerkstelligen
dat uiterlijk in 2009 het afstudeerrendement vijf jaar na inschrijving gemiddeld
ten minste 60% is.• In 2007 is het aanbod van lerarenopleidingen in het hbo zodanig
dat de toegankelijkheid tot opleidingen voor elk van de vakken of vakgebieden
in het voortgezet onderwijs en de bve-sector is gewaarborgd. De instellingen
hebben individueel en gezamenlijk maatregelen getroffen om die doelstelling
te bereiken op een voor hen bedrijfseconomisch verantwoorde manier.Maatschappelijke ontwikkelingen en nieuwe inzichten in onderwijs leiden
tot onderwijsinhoudelijke veranderingen en tot een andere organisatie van
het onderwijs. Dat heeft gevolgen voor een samenhangende kwalificatiestructuur
en voor het opleidingsstelsel.Wat gaan we daarvoor doen?Tegemoetkoming studiekosten lerarenopleidingHet doel is meer studenten aan te trekken voor het volgen van een lerarenopleiding
door het wegnemen van financiële drempels bij potentiële studenten
aan de lerarenopleiding die niet in aanmerking komen voor studiefinanciering
op grond van de WSF 2000. Om minder draagkrachtige studenten bij te staan
is er een inkomensafhankelijke tegemoetkoming gecreëerd.Afhankelijk van het inkomen van de student kan deze in aanmerking komen
voor een (gedeeltelijke) tegemoetkoming in de studiekosten of de onderwijsbijdrage.
Zie voor meer informatie, ook over de intensivering, beleidsartikel 12 (tegemoetkoming
onderwijsbijdragen en schoolkosten) paragraaf 12.2.4 (waarborgen toegankelijkheid
onderwijs voor studenten aan de lerarenopleiding (TS 18+)).Opleiden in de schoolOpleiden in de school wordt als een kansrijke ontwikkeling gezien waar
de instellingen graag mee verder willen. De primaire verantwoordelijkheid
om een infrastructuur voor opleiden en begeleiden in te richten, ligt bij
de onderwijsinstellingen voor primair en voortgezet onderwijs en de bve-instellingen.
De opleidingen voor onderwijspersoneel zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit
van het opleidingsproces. Om aan de basiscondities voor opleiden in de school
te voldoen, kunnen de onderwijsinstellingen en opleidingen gebruik maken van
de resultaten en ervaringen die er in het kader van de stimuleringsregelingen
voor opleiden in de school in het po, vo en bve zijn opgedaan. Om deze ontwikkeling
een extra impuls te geven, wordt een vervolg gegeven aan de stimuleringsregelingen.
Met ingang van het schooljaar 2004–2005 start een gezamenlijke tweede
tranche voor onderwijsinstellingen die van de regeling niet eerder gebruik
maakten. Ook deze tweede tranche is gericht op de basiscondities voor opleiden
in de school. Instellingen kunnen alleen subsidie krijgen voor de inrichting
van een infrastructuur voor opleiden en begeleiden. Samenwerking met de opleidingen
voor onderwijspersoneel is daarbij uiteraard een vereiste. Ook deze startsubsidie
is tijdelijk; daarna moeten de onderwijsinstellingen dit uit de lumpsum financieren.
Een deel van de middelen die beschikbaar zijn voor opleiden in de school zal
worden bestemd voor de knelpuntenregio's.Sommige onderwijsinstellingen voor po, vo en bve hebben een verderstrekkende
ambitie: ze willen structureel zelf een deel van de opleiding van onderwijspersoneel
ter hand nemen. Deze instellingen leiden niet alleen op voor hun eigen behoefte,
maar voorzien mede in de behoefte van andere onderwijsinstellingen. In die
situatie moeten onderwijsinstellingen voldoen aan objectieve eisen van kwaliteit:
ze moeten een «erkend leerbedrijf» zijn. Deze erkende leerbedrijven
kunnen vervolgens een bijdrage krijgen in de kosten die ze daarvoor maken.Om te komen tot criteria waaraan onderwijsinstellingen moeten voldoen
die als leerbedrijf willen worden erkend, start met ingang van het schooljaar
2004–2005 een traject waarin OCW concept-criteria benoemt (onder andere
op basis van ervaringen met erkende leerbedrijven in andere sectoren), samenwerkende
onderwijsinstellingen en opleidingen die concept-criteria uitproberen en de
minister uiteindelijk de criteria vaststelt in een erkenningsregeling. Tevens
wordt een bekostigingssystematiek ingericht en een organisatie aangewezen
die scholen erkent als leerbedrijf.KwalificatiestructuurOm te komen tot een samenhangende kwalificatiestructuur worden gelden
vrijgemaakt voor de werkzaamheden van het Landelijk Platform voor de beroepen
in het onderwijs. Hierin treffen deskundigen van vragende partijen uit de
po-, vo- en bve-sector elkaar. Het Landelijk Platform voert de dialoog over
de gewenste kwalificaties en over de samenhang daarin en voert het gesprek
met deskundigen van opleidingen voor onderwijspersoneel over daarbij passende
opleiding en scholing. Daarmee geeft het Landelijk Platform
een kader waarmee initiatieven voor nieuwe opleidingen kunnen worden beoordeeld.Trajecten eerder verworven competentiesDe toenemende variëteit in de instroom van de lerarenopleidingen
vraagt om verschillende opleidingstrajecten. Dat vergt maatwerk en erkenning
van eerder verworven competenties (evc). Verdere ontwikkeling en toetsing
van evc-instrumenten voor diverse doelgroepen moeten in samenhang ter hand
worden genomen. OCW zal een plan laten maken in nauw overleg met deskundigen
vanuit bijvoorbeeld STOAS, het evc-kenniscentrum, regionale opleidingencentra
en lerarenopleidingen.LerarenopleidingenDe afgelopen jaren hebben de lerarenopleidingen zich veel inspanning getroost
om de kwaliteit van het aanbod te verbeteren, beter maatwerk te leveren en
zich meer te ontwikkelen tot instellingen die ook een bijdrage leveren aan
innovatie en kennisuitwisseling binnen het onderwijs. Waar het gaat om toename
van de instroom in flexibele trajecten en verhoging van het afstudeerrendement
moeten vooral de lerarenopleidingen voortgezet onderwijs een verbeteringsslag
maken. Dit geldt ook voor de verhoging van het afstudeerrendement bij de lerarenopleidingen
in het hoger beroepsonderwijs.Kopopleiding hoger beroepsonderwijsOnder meer in het plan van aanpak arbeidsmarkt en personeelsbeleid is
het voornemen opgenomen hbo-opgeleiden de mogelijkheid te bieden om in één
jaar volgend op de vakopleiding te worden geschoold tot bevoegd leraar in
het vak dat ze al beheersen. Er zijn middelen gereserveerd om in het hbo en
wo opgeleide bachelors de mogelijkheid te bieden onmiddellijk aansluitend
aan hun vakopleiding in één jaar een (tweedegraads) bevoegdheid
voor het onderwijs te behalen in het hbo. In het studiejaar 2004–2005
wordt in een éénjarige pilot bekeken welke verwantschappen in
de opleidingen realistisch zijn. Voorts wordt de procedure in gang gezet om
de pilot kopopleiding om te zetten in een structurele voorziening.Educatieve masteropleidingen in het hoger beroepsonderwijsDe omzetting van bestaande voortgezette opleidingen in het hoger beroepsonderwijs
naar masteropleidingen geschiedt op initiatief van de instellingen voor hoger
beroepsonderwijs.Een beoordeling van de NVAO over het niveau en de kwaliteit van de desbetreffende
opleiding is een voorwaarde. Parallel aan dat proces wordt nagedacht over
nieuwe educatieve masteropleidingen. Inzet is dat het geheel van educatieve
masteropleidingen plaatsvindt op basis van gezaghebbende uitspraken door het
Landelijk Platform in relatie tot het geheel aan competentieprofielen die
volgens dat Platform voor de onderwijsberoepen dienen te gelden.Voorzieningenniveau lerarenopleidingen in het hoger beroepsonderwijsOm de toegankelijkheid tot lerarenopleidingen voor elk van de vakken of
vakgebieden in het vo en de bve-sector te waarborgen is in 2001 met de hogescholen,
die lerarenopleidingen algemene en technische vakken verzorgen een convenant
gesloten. Beoogd is dat uiterlijk 1 januari 2005 de evaluatie van het
convenant beschikbaar komt. Daaruit zal duidelijk moeten zijn dat de toegankelijkheid
van de opleidingen is gewaarborgd en studenten de door hen verlangde getuigschriften
kunnen verwerven. Als dat niet of niet voldoende het geval is,
zullen de opleidingsinstituten maatregelen voorstellen en in uitvoering nemen
om die doelstellingen alsnog te behalen. Als uit de evaluatie blijkt dat wet-
en regelgeving voor problemen zorgen, zal OCW samen met de opleidingsinstituten
uiterlijk in het voorjaar van 2005 bekijken hoe die belemmeringen kunnen worden
weggenomen.Vernieuwing universitaire lerarenopleiding (ulo)Zie voor meer informatie beleidsartikel 7 (hoger onderwijs) passage over
universitaire lerarenopleidingen.Leraren in opleiding (lio's)De regeling toekenning leraren in opleiding en stagiairs 2003–2004
wordt met één jaar verlengd. De school kan voor elke bij hem
aangestelde leraar in opleiding aanspraak maken op een éénmalige
tegemoetkoming in de kosten van de begeleiding van € 680. Ook voor
de stagiair in de laatste fase van de studie kan een tegemoetkoming in de
begeleiding worden verstrekt oplopend tot maximaal € 680.Wat mag het kosten?Tabel 12: Overzicht van kosten van instrumenten voor opleidingen
en kwaliteitInstrumentKostenTegemoetkoming studiekosten lerarenopleidingenVanaf 2003 is een bedrag van structureel € 3,0
miljoen begroot.Opleiden in de schoolVoor de intensiveringen is € 29,1 miljoen in 2005 beschikbaar,
oplopend tot € 53,1 miljoen structureel in 2007 (zie ook tabel 14
in deze overzichtsconstructie).LerarenopleidingenVoor de intensiveringen is € 6,0
miljoen structureel in 2005 beschikbaar, oplopend tot € 18 miljoen
structureel in 2007 (zie ook tabel 14 in deze overzichtsconstructie)Kopopleiding hboBeschikbare middelen € 1,0 miljoen in 2005 oplopend naar € 7,0
miljoen in 2007 (onderdeel van enveloppemiddelen, zie tabel 14 van deze overzichtsconstructie).Eductieve mastersopleidingen in het hboBeschikbare middelen € 4,0 miljoen in
2007 (onderdeel van enveloppemiddelen, zie tabel 14 van deze overzichtsconstructie).Voorzieningenniveau lerarenopleidingen in
het hboBeschikbare middelen € 6,1
miljoen in 2005 oplopend naar € 13,1 miljoen in 2007 (onderdeel
van enveloppemiddelen, zie tabel 14 van deze overzichtsconstructie).Leraren in opleidingKosten € 5,2 miljoenPrestatiegegevens en evaluatieonderzoekTabel 13: Overzicht van monitoring-
en evaluatieactiviteiten van instrumenten voor opleidingen en kwaliteitInstrumentMonitoring-
en evaluatieactiviteitenAlgemeen programmadoel: meer samenhang in de kwalificatiestructuur en
het opleidingsstelselVoor een overzicht
van de monitor- en evaluatieactiviteiten
wordt verwezen naar hoofdstuk 7 van het Beleidsplan Onderwijspersoneel. Een
goed werkende onderwijsarbeidsmarkt.Tegemoetkoming studiekosten lerarenopleidingenGebruik van de regeling wordt gevolgd aan
de hand van gegevens van de IB-Groep.Vernieuwing universitaire lerarenopleidingGegevens uit het CRIHO over aantallen ingeschrevenen
en getuigschriften. Tussenevaluatie van het ulo-convenant eind
2003, in combinatie met de visitatie van
de ulo's. In 2005 vindt de eindevaluatie plaats.Leraren in opleidingMet deze middelen kan voor alle laatstejaars
studenten aan lerarenopleidingenworden
voorzien in een tegemoetkoming in de begeleiding van de LIO- en de stageactiviteiten.1.3 Budgettaire gevolgen van beleidNaast de bestaande budgetten voor het programma arbeidsmarkt en personeelsbeleid
(deze budgetten zijn samengesteld uit bijdragen van meerdere beleidsartikelen)
heeft het kabinet extra middelen beschikbaar gesteld voor de beleidsprioriteit
meer mensen werkzaam in het onderwijs (zie tabel 14).Overigens zijn – vanwege de algemeen beperkte financiële ruimte –
onder meer de enveloppemiddelen voor de prioriteit «een aantrekkelijk
beroep in het onderwijs (meer mensen werkzaam in het onderwijs)» voor
een deel vrijgemaakt voor «veiligheid op school». Het gaat om
een bedrag dat oploopt tot € 31,0 miljoen in 2008.Tabel 14: Overzicht intensiveringen beleidsprioriteit «Meer
mensen werkzaam in het onderwijs», 2004–2008 (x € 1
miljoen)* 20042005200620072008Verbeteren arbeidsorgansiatie, verminderen werkdruk en arbeidsmarktknelpunten24,040,072,093,093,0Begeleiding nieuwe instroom23,524,928,976,976,9Opleiden in de school15,529,138,153,153,1Lerarenopleidingen4,06,09,018,018,0Totaal67,0100,0148,0241,0241,0* Voor de enveloppemaatregelen geldt dat de oploop in de meerjarige reeksen
ten opzichte van 2004 ter indicatie is opgenomen. Dit betekent dat voor de
oploop nog geen bestuurlijke of juridische verplichtingen worden aangegaan;
deze middelen zijn wel beleidsmatig gereserveerd (zie blz. 36 van de OCW-begroting
2004). Op de derde dinsdag van september kunnen vervolgens in de OCW-begroting
de maatregelen financieel vertaald worden.10. INFORMATIE- EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE10.1 Algemene beleidsdoelstellingDe minister is verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs.Informatie- en communicatietechnologie (ict) kan hierbij een krachtig
middel zijn om het nieuwe leren – toegespitst op de individuele capaciteiten
en behoeften, plaats- en tijdsonafhankelijk – mogelijk te maken en onderwijsinstellingen
in staat te stellen leerlingen en studenten voor te bereiden op de arbeidsmarkt
van morgen.Daartoe stimuleert en faciliteert de minister de integratie van ict in
het onderwijs.In het beleidsplan Leren met ict voor de periode
2003–2005 wordt uitgebreid stilgestaan bij de stand van zaken op het
gebied van de integratie van ict in het onderwijs en de wenselijkheid van
verdere stappen. In dit beleidsplan is aandacht voor:• ict in de onderwijspraktijk;• ict als middel om te leren;• ict als middel om de kwaliteit en de doelmatigheid van het onderwijs
te verbeteren;• de mogelijkheden van de inzet van ict binnen het algemene onderwijsbeleid.Hierbij staan de actoren – de instellingen, de docenten, de ict-coördinatoren
en de leerlingen/studenten – die ict gebruiken in het onderwijs centraal.
Afhankelijk van verschillende visies en specifieke knelpunten zullen onderwijsinstellingen
ict op verschillende manieren integreren in hun onderwijs en binnen de organisatie.
Aan onderwijsinstellingen is, via de vigerende bekostiging, de (financiële)
ruimte geboden – binnen de randvoorwaarden van kwaliteit en toegankelijkheid –
om zelf de verbeteringen en vernieuwingen door te voeren.Ict is een steeds meer geïntegreerd onderdeel van het onderwijsbeleid
geworden.De afgelopen jaren is sprake van een gestage ontwikkeling voorwaarts.
Zie hiervoor de ICT-monitor en de voortgangsrapportage naar de Tweede Kamer
zoals verschenen in mei 2004.De minister heeft zich tot doel gesteld voor het onderwijs een bijdrage
te leveren aan de volgende speerpunten uit de ict-agenda van het kabinet:• het gebruik van open standaarden om minder afhankelijk te zijn
van leveranciers;• het versterken van de veiligheid, betrouwbaarheid en vertrouwen
in internet en ict-voorzieningen;• het uitreiken en gebruiken van betrouwbare digitale sleutels waarmee
burgers en bedrijven zich eenduidig bekend kunnen maken;• het beter benutten van de mogelijkheden van breedband.Via de volgende activiteiten wordt in het onderwijs een bijdrage aan de
implementatie van deze agenda geleverd: internetvoorziening voor de scholen,
contentontwikkeling, breedbandstimulering, het stimuleren van het gebruik
van open standaarden en de dienst Entree van de stichting Kennisnet.10.2 Operationele doelstellingenHet ict-beleid levert een bijdrage aan de beleidsprioriteiten van OCW.
Daartoe zijn de operationele doelstellingen gerelateerd aan deregulering,
autonomie en rekenschap (scholen in staat stellen te investeren in ict en
de internetvoorziening), aan innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur
(de stichtingen Kennisnet en Ict op School, de Balkenende II middelen voor
de inzet van de beleidsprioriteiten van OCW voor innovatie en de overige innovatieve
projecten), en aan meer mensen werkzaam in het onderwijs (professionalisering
van docenten).10.2.1 Deregulering, autonomie en rekenschap10.2.1.1 Scholen in staat stellen te investeren in ictWat willen we bereiken?Scholen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs-
en volwasseneneducatie in staat te stellen vorm te geven aan vernieuwingen
in het onderwijs, specifiek de inzet van ict in de onderwijspraktijk.Wat gaan we daarvoor doen?De minister zorgt voor de benodigde koopkracht door het beschikbaar stellen
van een ict-vergoeding. De scholen kunnen hiermee binnen de verkregen autonomie
en bestedingsvrijheid de infrastructuur instandhouden en waar nodig verbeteren.
Ook de aanschaf van hard- en software, de deskundigheidsbevordering en het
beheer van de ict-voorzieningen kunnen met deze vergoeding worden gefinancierd.Wat mag het kosten?De structurele ict-vergoeding voor de koopkracht per leerling is in de
reguliere bekostiging verwerkt en opgenomen in de begroting van de betreffende
onderwijssectoren (primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie).Voor monitoring en onderzoek is een budget van € 2 miljoen beschikbaar.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn de ict-onderwijsmonitor van mei 2004 is gerapporteerd over de laatste
ontwikkelingen in het onderwijsveld. Begin 2005 wordt er een ict-onderwijsmonitor
(ICT in cijfers) afgenomen onder ict-coördinatoren en leraren in de sectoren
primair onderwijs, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
en de lerarenopleidingen.Daarnaast volgt, evalueert en beoordeelt de onderwijsinspectie de ict-toepassingen
in het onderwijs. Hier ligt het accent op de bevordering van de inzet van
ict-toepassingen voor verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. In 2005
zal aanvullend onderzoek worden verricht naar de wijze waarop het creatieve
vermogen van leerlingen kan worden vergroot en naar de bijdrage van ict-producten
en ict-diensten aan het innovatieve vermogen van scholen.10.2.1.2 Internetvoorziening voor de scholenWat willen we bereiken?Scholen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en de bve-sector
in staat stellen optimaal gebruik te maken van de vele mogelijkheden van het
internet.Wat gaan we daarvoor doen?KoopkrachtOnderdeel van de in 10.2.1.1 genoemde koopkracht voor ict is een bijdrage
voor de internetvoorziening.Centrale voorzieningenDe centrale voorzieningen zijn ingericht om scholen te ondersteunen bij
de keuze van een leverancier voor hun internetvoorziening, waardoor de beheerslast
op scholen wordt beperkt. Daarnaast is de doelstelling om educatieve content
en diensten ook na deze overgang goed toegankelijk te laten blijven voor het
onderwijs.De stichtingen Kennisnet en Ict op School verzorgen de centrale voorzieningen,
die bestaan uit de volgende drie componenten:• Kwaliteitsregeling: bewaking van internetvoorzieningen voor scholen.• ISP wijzer: advies en ondersteuning voor het onderwijs, dat scholen
in staat stelt een weloverwogen keuze te maken bij de inrichting van hun eigen
internetvoorziening.• Een content en dienstenplatform: een virtueel platform voor content
en diensten voor onderwijsinstellingen, om toegang tot en bereikbaarheid van
educatieve content en diensten zo goed mogelijk te kunnen garanderen; Stichting
Kennisnet werkt hiervoor intensief samen met SURFnet.Voor de stimulering van breedband wordt aangesloten bij de breedbandnotitie
van het ministerie van Economische Zaken. Op basis van onderzoek door OCW
zullen kansrijke projecten op het gebied van breedbanddiensten worden gestimuleerd
om te komen tot slimme inzet van ict ter verbetering en vernieuwing van het
onderwijsleerproces.Faciliteiten voor scholen in onrendabele gebiedenVoor scholen in onrendabele gebieden (geen ADSL-aansluiting mogelijk)
is in 2004 een subsidieregeling ingesteld. Voor 2004 en 2005 kunnen scholen
in onrendabele gebieden een beroep doen op deze regeling om de extra kosten
van hun internetvoorziening te compenseren. De regeling is bedoeld om een
passende internetvoorziening voor de desbetreffende scholen mogelijk te maken.Wat mag het kosten?Voor 2005 is binnen de enveloppe € 70 miljoen beschikbaar voor
de internetvoorziening van het onderwijs. Deze € 70 miljoen is als
volgt opgesplitst.• Koopkracht (generiek): in 2005 is de koopkracht van de scholen € 55
miljoen. Deze middelen zijn in de reguliere bekostiging verwerkt en opgenomen
in de begroting van de betreffende onderwijsdirecties.• Centrale voorzieningen: voor de inrichting van de centrale voorzieningen
is € 10 miljoen beschikbaar.• Faciliteiten voor scholen in onrendabele gebieden: voor de subsidieregeling
onrendabele gebieden is in 2005 € 5 miljoen beschikbaar.Voor de breedbanddiensten is een bedrag van € 1 miljoen beschikbaar
uit de innovatiemiddelen Balkenende II.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVia een NIPO-enquête, in opdracht van de stichting Ict op School,
wordt de tevredenheid van de scholen gemeten voor de componenten «kwaliteit
en toegankelijkheid» en «advies en ondersteuning» van de
centrale voorzieningen.10.2.2 Innovatie en versterking van de kennisinfrastructuurDe innovatie en versterking van de kennisinfrastructuur krijgt voor de
integratie van ict in het onderwijs gestalte via drie lijnen: via de stichtingen
Kennisnet en Ict op School (10.2.2.1 en 10.2.2.2), via de extra impuls van
het kabinet Balkenende II (10.2.2.3 en 10.2.2.4) en via de overige innovatieve
projecten (10.2.2.5).10.2.2.1 Realisatie internetplaats voor het onderwijsWat willen we bereiken?Realiseren van een duurzame, op het onderwijs afgestemde en voor het onderwijs
profijtelijke internetplaats waar sprake is van een kwalitatief hoogwaardig
aanbod van voor het onderwijs relevante content en diensten. Op deze manier
wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het beschikbaar stellen van content
en wordt kennisuitwisseling gefaciliteerd.Wat gaan we daarvoor doen?De stichting Kennisnet heeft bij de oprichting in 2001 opdracht gekregen
om een bijdrage te leveren aan de realisatie van de internetplaats.Dit wordt vormgegeven door het realiseren van een virtuele ruimte, die
op veilige en doeltreffende wijze aan gebruikers van leer- en onderwijsprocessen
meerwaarde biedt. De stichting Kennisnet richt zich de komende jaren op:• vraaggestuurd werken: richten op doelgroepen (docenten, ict-coördinatoren,
management en leerlingen), het ontwikkelen van informatie over bepaalde thema's
(lesbrieven, vakwijzer, verkiezingenplein e.d.) en het richten op toename
van gebruik in de leerpraktijk en door leerlingen;• het aanbod meer op maat leveren, via Entree.De stichting Kennisnet heeft een coördinerende rol bij ontwikkelingen
rond ict-gebruik in het onderwijs. In het kader daarvan vertegenwoordigt deze
stichting Nederland in het European Schoolnet (EUN), een Europees netwerk
van organisaties dat zich richt op integratie van ict in het onderwijs.Daarvoor maakt zij jaarlijks een activiteitenplan waarin doelstellingen
worden geoperationaliseerd.De doelstelling – toename van het gebruik en de tevredenheid –
is in de onderstaande tabel concreet gemaakt door de stichting Kennisnet.
Dit zijn voorlopige doelstellingen. De doelen voor 2005 worden eind 2004 vastgesteld
op basis van het jaarplan voor 2005 van de stichting dat in oktober wordt
ingediend. Daarin zijn de resultaten van het afgelopen jaar en de wensen van
het onderwijsveld meegenomen.Dit leidt tot de volgende streefcijfers voor de jaren 2004 en 2005.Tabel 10.1: Toename van gebruik en tevredenheid 2004–2005Educatieve
contentRealisatie 2003Doel 2004Doel 2005Maandelijks gebruik leerlingen   po19%30%40%vo9%15%25%bve6%10%20%Maandelijks gebruik docenten   po49%55%65%vo46%54%55%bve23%30%40%Maandelijks gebruik managers   po77%85%90%vo77%75%85%bve33%43%55% Gemiddeld cijferGemiddeld cijferGemiddeld cijferOordeel managers en ict-coördinatoren over Kennisnet6,46,87,5Oordeel docenten over Kennisnet6,87,07,5EntreeVoor het onderwijs is de authenticatie- en autorisatiedienst Entree van
de stichting Kennisnet ontwikkeld. Met deze dienst wordt content op een eenvoudige
en veilige wijze toegankelijk gemaakt en via contact met individuele instellingen
ondersteuning geboden bij de vragen en keuzes waarvoor zij staan als het gaat
om het gebruik van Kennisnet. Daarnaast zal Entree ingezet worden bij een
verdere optimalisatie van de contentketen (zie paragraaf 10.2.2.4).Wat mag het kosten?In de subsidiebeschikking is vastgelegd dat er voor de stichting Kennisnet
jaarlijks tot en met 2005 € 18,6 miljoen beschikbaar is. In aanvulling
op het activiteitenplan van de stichting Kennisnet is voor internationale
samenwerking een aanvullende subsidie van € 0,1 miljoen toegekend.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekJaarlijks laat de stichting Kennisnet in oktober door het NIPO een onderzoek
uitvoeren of de streefcijfers van gebruik en tevredenheid voor dat jaar zijn
gerealiseerd. Bovenstaande tabel is gebaseerd op het onderzoek van NIPO. Aan
het eind van het jaar komen de resultaten beschikbaar en mede op basis hiervan
worden de doelen van het jaar daarop en de hiervoor benodigde activiteiten
bepaald. Vanaf 2004 laat stichting Kennisnet ook in juni een NIPO-onderzoek
uitvoeren.In 2004 zal stichting Kennisnet samen met stichting Ict op School worden
geëvalueerd. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie zal worden beslist
over hoe de relatie tussen OCW en de stichtingen na 1 januari 2006 vorm zal krijgen en hoe de beschikbare middelen na 2005 zullen worden
ingezet. Hiertoe wordt eind 2004 een voorstel naar de Tweede Kamer gestuurd.10.2.2.2 Efficiënt en effectief gebruik van ictWat willen we bereiken?Het versterken van de positie van de scholen voor primair en voortgezet
onderwijs als consument van producten en diensten die gericht zijn op de integratie
van ict om tot effectief en efficiënt gebruik van ict te komen. Goed
geïnformeerde scholen die hun krachten bundelen zijn beter in staat de
vraag te formuleren, gerichte keuzen te maken en kennis te delen op het gebied
van de professionalisering van docenten en aanschaf en inzet van ict-middelen
en content. Concreet betekent dit:• scholen hebben de infrastructuur beter op orde en hebben het beheer
beter geregeld;• docenten maken meer gebruik van ict in de lessituatie;• docenten zijn beter in staat om educatieve content te vinden en
te gebruiken;• scholen zijn beter geïnformeerd over de mogelijkheden van
het gebruik van ict;• scholen kiezen meer voor samenwerking zodat zij ict doelmatiger
kunnen inzetten.Wat gaan we daarvoor doen?De stichting Ict op School heeft bij de oprichting in 2001 de publieke
taak gekregen om bovengenoemde doelstellingen te realiseren. De minister stelt
de stichting in staat deze taken uit te voeren. Jaarlijks maakt de minister
afspraken met de stichting over de nadere invulling van activiteiten.De stichting Ict op School vervult de rol van procescoördinator en
treedt op als consumentenorganisatie voor het onderwijs.Om de doelstellingen te bereiken heeft de stichting de volgende hoofdtaken
geformuleerd:• kennisuitwisseling over producten en diensten op het gebied van
ict in het onderwijs;• specificeren en bundelen van vragen («vraagarticulatie»)
over producten en diensten op het gebied van ict in het onderwijs;• kennisontwikkeling over integratie van ict in het onderwijs;• stimuleren van regionale samenwerking.In de werkplannen is een aantal inhoudelijke programmalijnen bepaald dat
aansluit op te realiseren doelen. Het realiseren van effectief en efficiënt
gebruik van ict in het onderwijs is afhankelijk van veel factoren en actoren
in en rond de instellingen. De stichting Ict op School is één
van de partijen die scholen ondersteunt in dit complexe geheel.De stichting Ict op School is gevraagd een platform in te richten om het
bedrijfsleven te betrekken bij integratie van ict in het onderwijs. Bedrijven
worden uitgenodigd hun expertise en ervaringen in te zetten ten gunste van
zoveel mogelijk onderwijsinstellingen. Hiertoe worden activiteiten ondernomen
om bedrijfsleven en onderwijspartijen bij elkaar te brengen en gezamenlijk
veelbelovende initiatieven te laten ondersteunen of mede uit te voeren. Het
te initiëren platform bouwt voort op de activiteiten en doelstellingen
van de stichting Platform Onderwijs en Informatiesamenleving (stichting O&I)
die medio 2003 haar werkzaamheden heeft neergelegd.Wat mag het kosten?De stichting Ict op School moet haar werkzaamheden realiseren binnen het
beschikbare budget van € 2,7 miljoen. Voor het bevorderen van de
samenwerking met het bedrijfsleven zijn aanvullende middelen gereserveerd
(€ 0,1 miljoen).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDoor middel van een jaarlijks in oktober door het TNS-NIPO uit te voeren
onderzoek worden de gebruikersbehoeften van de doelgroep bepaald en wordt
de mate van tevredenheid onderzocht. De wensen en behoeften van de scholen,
die door middel van dit onderzoek op tafel komen, vormen de belangrijkste
bouwstenen voor het activiteitenplan voor het daarop volgende jaar. De eerste
meting door TNS-NIPO is verricht in 2002. In september 2003 is de tweede meting
verricht, waarbij meer aandacht was voor de relatie tussen de activiteiten
van de stichtingen en de doelstellingen van OCW.In het najaar 2004 zal de derde meting worden uitgevoerd.Daarnaast laat de stichting Ict op School jaarlijks een onderzoek uitvoeren
naar lokale en regionale samenwerking van scholen in het primair onderwijs
op het gebied van ict.Hierbij wordt ondermeer gekeken naar het volume van deelname en naar kwalitatieve
kenmerken van samenwerking.Met ingang van 2005 zullen de effecten van de werkzaamheden van Ict op
School meetbaar en transparant worden gemaakt door middel van de Kwaliteitsindex,
waarvoor de cijfers uit de TNS-NIPO enquête van oktober 2004 de basis
vormen. Op deze wijze wordt een groot aantal producten en diensten van een
cijfer voorzien in termen van bekendheid bij en relevantie voor de scholen.
De norm voor een voldoende functioneren (ondergrens) is voorlopig vastgelegd
op een index van 100. De keuze van de indicatoren die gebruikt worden voor
de index vindt plaats in overleg tussen de stichting en OCW. De definitieve
keuze voor de index wordt eind 2004 vastgesteld op basis van het jaarplan
2005 van de stichting Ict op School, de gegevens van het voorgaande jaar en
de resultaten van de NIPO-enquête van oktober 2004. De gegevens die
ten grondslag liggen aan de jaarlijks vast te stellen index zijn openbaar
en worden gepubliceerd via de website van Ict op School.10.2.2.3 Kennis en ervaring: ontwikkeling, verrijking
en verspreidingWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel het bevorderen van de ontwikkeling van
kennis over het didactisch gebruik van ict binnen de vakken en over het gebruik
van ict binnen de onderwijsorganisatie. Hierdoor ontstaat meer inzicht in
het gebruik van de (innovatieve) mogelijkheden van ict in het onderwijs.Wat gaan we daarvoor doen?In 2004 is gestart met het project «de kennisrotonde», waarbij
een platform voor onderwijsinnovatie met ict wordt gevormd (het Ict Kennisplatform)
om scholen, die in innovatietrajecten met vragen komen, bij te staan en te
ondersteunen bij het vinden van een antwoord. Het Ict Kennisplatform
koppelt ontwikkelingsvragen van scholen aan beschikbare kennis en ervaring.
Daar waar de kennis en ervaring niet voorhanden is, wordt kennisproductie
ondersteund om die kennis praktijkgericht te verwerven. Het identificeren
van de innovatiebehoeften van scholen is in 2004 gestart op basis van de beschikbare
vraagarticulatie (een van de reguliere activiteiten van stichting Ict op School).Het streefcijfer is om 20 innovatievragen in behandeling te nemen, waarvan
er minstens 10 in 2004 bemiddeld worden via het Ict Kennisplatform. Daarnaast
wordt de ontwikkeling van meer systematische vraagarticulatie onderscheiden,
waarmee een groot deel van de scholen bereikt wordt en de opening van één
innovatieloket, waar scholen met hun vragen terecht kunnen.De precieze vormgeving van de kennisproductie in 2005 zal voortbouwen
op – en is daarmee afhankelijk van – de uitwerking van een aantal
activiteiten in 2004, zoals de start van het Ict Kennisplatform, de nadere
uitwerking van de kennisproductie, de eventuele inbedding in of aanhaking
bij een breder innovatiebeleid.Wat mag het kosten?De bijdrage voor het Ict Kennisplatform is € 1 miljoen.Ter stimulering van de kennisproductie is een bijdrage van € 3
miljoen voorzien.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekNa de definitieve beoordeling van het plan van aanpak van de Kennisrotonde
zal de wijze waarop de prestatiegegevens worden gemeten nader bepaald worden.10.2.2.4 ContentontwikkelingWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel innovaties in de markt te stimuleren en
investeringen door content ontwikkelaars aan te jagen. Hierbij is aandacht
voor onderwijs op maat en staat de gebruiker centraal.Wat gaan we daarvoor doen?Om ict goed te kunnen integreren in het onderwijs is het van belang dat
de educatieve contentketen goed functioneert. Dit houdt in dat er voldoende
educatieve content ontwikkeld moet worden, dat deze content op toegankelijke
wijze beschikbaar gesteld wordt en de content op een flexibele wijze gearrangeerd
kan worden. De content moet goed overgebracht worden zodat de eindgebruiker
de content kan inzetten voor de eigen leerdoelen. In 2004 is stichting Kennisnet
gestart met het uitvoeren van het plan van aanpak van de educatieve contentketen.In de educatieve contentketen is een vijftal stappen te onderscheiden
te weten: (1) de ontwikkeling van materiaal, (2) het beschikbaar stellen,
(3) het vindbaar maken, (4) het arrangeren en (5) het daadwerkelijke gebruik
van gebased educatief materiaal.In 2004 worden de eerste resultaten en vervolgplannen van aanpak van de
verschillende deelprojecten beoordeeld. In juli 2004 zijn de vooronderzoeken
van de deelprojecten Contentfonds, Metadata, Open Standaarden en Onderwijskennisbank
afgerond en de vervolgplannen van aanpak gereed. In oktober 2004 zijn de vooronderzoeken
van de deelprojecten Contentuitwisselplatform en Zoeken & Vinden educatief
lesmateriaal afgerond en zijn de vervolgplannen van aanpak gereed. Als deze
beoordeling positief is, zal Kennisnet in 2005 deze plannen verder uitvoeren.Wat mag het kosten?Voor de contentontwikkeling is € 2,5 miljoen beschikbaar.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekNa de definitieve beoordeling van het plan van aanpak van de contentketen
zal de wijze waarop de prestatiegegevens worden gemeten nader bepaald worden.10.2.2.5 Overige innovatieve projectenInformatie- en kennistransfer vakgebiedenWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel het bevorderen van de ontwikkeling van
kennis over het didactisch gebruik van ict.Wat gaan we daarvoor doen?Acht expertisecentra ict in het onderwijs verzamelen informatie over de
mogelijkheden van ict op hun expertisegebied. Expertisecentra hebben een rol
bij het signaleren van wensen uit het veld en bij het geven van overzicht
van (vakspecifieke) ontwikkelingen. Expertisecentra spelen bovendien een rol
in het uitwerken en uitvoeren van vernieuwende vakdidactische ontwikkelingen.
Elk van de acht expertisecentra onderzoekt op zijn eigen vakgebied de mogelijke
meerwaarde van ict en doet dit in nauwe samenwerking met betrokken leerlingen,
docenten, uitgevers, schoolbegeleiders en collega-onderzoekers uit het buitenland.Elk expertisecentrum publiceert in 2005 geregeld op de eigen website,
in vakbladen en in notities over vernieuwende vakdidactische ict-ontwikkelingen.De expertisecentra-ict worden gevormd door instellingen die ook op andere
vlakken een belangrijke taak hebben bij de ontwikkeling van vakinhoud en vakdidactiek.
Met de intergratie van ict in het reguliere OCW beleid, zullen ook de activiteiten
van de ict-expertisecentra in 2005 zoveel als mogelijk worden geïntegreerd
in de reguliere activiteiten van de instellingen.Wat mag het kosten?De expertisecentra hebben op basis van projectplannen in 2004 een bijdrage
toegekend gekregen voor 2004 en 2005 van in totaal € 1,2 miljoen.
In 2005 wordt daarvan € 0,2 miljoen uitbetaald.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe eindrapportages van de expertisecentra komen beschikbaar in januari
2006. Daarmee rapporteren de centra over de uitvoering van de projectplannen
en wordt inzicht gegeven in de uitgevoerde activiteiten. De evaluatie van
de resultaten en de effecten van de opgeleverde producten wordt rond de eindrapportages
van 2006 uitgevoerd.Open source software en open standaarden (ossos)Wat willen we bereiken?De kennis over open source software en het gebruik van open standaarden
te bevorderen binnen het onderwijs.Open standaarden vormen een belangrijk voorwaarde om binnen informatieketens
(o.a. administratieve, maar ook de eerder genoemde contentketen) zonder belemmeringen
data uit te kunnen wisselen, ook wel interoperabiliteit genoemd.Door het gebruik van open source en open standaarden kan daarnaast de
afhankelijkheid van één of enkele leveranciers verminderd worden.
Het gebruik van open standaarden is een prioriteit van de ict-agenda van het
kabinet. Uit een nulmeting uitgevoerd door TNS-NIPO is gebleken dat binnen
het onderwijs de kennis over open source software en open standaarden lacunes
vertoont en het gebruik achterblijft. Dit vormt een belangrijke belemmering
in het uitwisselen en gebruik van educatieve content.Wat gaan we daarvoor doen?Dit jaar is er door TNS-NIPO een nulmeting uitgevoerd om te achterhalen
wat het kennisniveau en de gebruiksdichtheid is van open standaarden en open
source software binnen het po, vo en bve. Geconcludeerd kan worden dat de
kennis over open standaarden – welke een voorwaarde zijn voor interoperabiliteit –
lacunes vertoont en het gebruik achterblijft. Voor de kennis en het gebruik
van open source software geldt hetzelfde.Op basis van de uitkomsten van de nulmeting zijn de stichtingen Ict op
school en Kennisnet gevraagd nadere prioriteiten aan te brengen in het bestaande
plan van aanpak voor 2004 en een voorstel in te dienen met de activiteiten
op het gebied van ossos voor 2005 en 2006, om zo het onderwijsveld van de
juiste kennis en voorbeelden te voorzien, zodat het in staat is zelf keuzes
te maken en de afhankelijkheid van een of enkele leveranciers te verminderen
en de uitwisselbaarheid van digitaal materiaal te vergroten.Daarnaast is gebleken dat er behoefte is aan een monitor waaraan instellingen
de toegankelijkheid van hun website kunnen meten. In 2003 heeft deze websitemonitor
voor bve en ho plaatsgevonden. In 2004 en 2005 wordt deze meting opnieuw uitgevoerd.
Dit instrument is effectief gebleken voor de digitalisering van de gemeenten.
Niet alleen stimuleert dit instrument om ieder jaar verder te gaan in de elektronische
dienstverlening, maar is het ook een geschikte benchmark om te meten waar
een school nu staat.Wat mag het kosten?Voor de uitvoering van de doelstellingen en activiteiten voor 2005 is
een budget gereserveerd van € 0,5 miljoen. In dit bedrag is ook
een vervolg van de nulmeting ossos 2005 opgenomen, evenals de websitemonitor
bve en ho 2005.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDit jaar is er door TNS-NIPO voor het eerst een nulmeting uitgevoerd (TNS
Nipo, B-5926). Op basis van deze meting zijn kwalitatieve en kwantitatieve
doelstellingen voor de komende jaren geformuleerd. Begin 2005 wordt deze meting
opnieuw uitgevoerd. In 2003 is voor het eerst de websitemonitor voor onderwijsinstellingen
(bve en ho) uitgevoerd. Sinds 1999 wordt deze monitor uitgevoerd voor de overheidssector.ict-agendaWat willen we bereiken?Bezien zal worden welke bijdrage OCW voor het onderwijsveld kan leveren
op basis van de door het kabinet geformuleerde speerpunten in de ict-agenda.Wat gaan we daarvoor doen?In overleg met de ministeries van Economische en Binnenlandse Zaken wordt
in het najaar 2004 bekeken welke activiteiten in dit kader zullen worden uitgevoerd.
Hierbij worden ook de stichtingen Kennisnet en Ict op School betrokken.Wat mag het kosten?Hiervoor is een budget gereserveerd van € 0,5 miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekNiet van toepassing.Communicatie «Parels»Wat willen we bereiken?De bedoeling is de enorme schat aan kennis en ervaring die aanwezig is
binnen de scholen transparant dan wel direct praktisch toepasbaar voor een
andere school te maken.Wat gaan we daarvoor doen?In 2005 wordt een handzame publicatie opgesteld op basis van schoolportretten
van in de praktijk bewezen ict-concepten die direct toepasbaar zijn door andere
scholen. Dit gebeurt in samenwerking met de Inspectie van het onderwijs.Daarnaast zal vanuit journalistieke invalshoek een publicatie worden gemaakt
over 8 jaar ict-beleid met als doel om opgedane ervaringen en kennis in het
gebruik van ict in de scholen over te dragen aan andere maatschappelijke sectoren
en het buitenland.Wat mag het kosten?Hiervoor is een budget gereserveerd van € 0,5 miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekNiet van toepassing.InternationaalWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel internationale samenwerking en kennisuitwisseling
op het gebied van ict in het onderwijs te stimuleren, zodat geleerd kan worden
van buitenlandse ontwikkelingen voor de Nederlandse situatie. Daarmee hangt
samen het uitdragen van de Nederlandse verworvenheden naar Europese bondgenoten.Wat gaan we daarvoor doen?Ook in de internationale samenwerking verandert de focus van «ict
als doel» steeds meer naar «ict als middel». De meeste internationale
activiteiten rond ict zijn opgenomen in de staande beleidstrajecten. De vertegenwoordiging
van Nederland in het European Schoolnet (EUN) wordt vooralsnog verzorgd door
de stichting Kennisnet.In (ict-)gremia van de EU en bij uitwisselingsprojecten wordt «gehaald
en gebracht». Er wordt geleerd van buitenlandse ervaringen en Nederlandse
ervaringen en standpunten worden uitgedragen. Nederland wordt vertegenwoordigd
in twee internationale commissies: op het terrein e-learning en ict in education.
In 2005 worden uitwisselingsprojecten georganiseerd op beleidsmatig en uitvoerend
niveau.Wat mag het kosten?Voor internationale samenwerking is een bedrag gereserveerd van € 0,2
miljoen voor centrale activiteiten. Het gaat hierbij om een afbouw van lopende
verplichtingen. De structurele component van internationale samenwerking wordt
ondergebracht onder de activiteiten van de stichting Kennisnet.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekNiet van toepassing.10.2.3 Meer mensen werkzaam in het onderwijsHet beleid gericht op de ict-professionalisering wordt ingepast bij andere
innovatietrajecten. De effecten van ict zijn merkbaar in de verandering van
de schoolorganisatie, de taakbelasting en functiedifferentiatie. Steeds meer
activiteiten rond professionalisering van ict worden daarom in samenhang met
andere beleidsthema's uitgevoerd.10.2.3.1 Professionalisering docentenWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel te stimuleren dat in de onderwijspraktijk
gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden van ict en dat ict onderdeel gaat
uitmaken van de onderwijsdidactiek. Docenten zijn de dragers van (vernieuwingen
in) het onderwijs. Ict biedt hen een ondersteuningsstructuur om taak- en functiedifferentiatie
mogelijk te maken. Het middel ict moet de komende periode worden benut om
de gewenste innovatie van het onderwijs verder vorm te geven. De ict-vaardigheden
van docenten nemen weliswaar nog steeds toe, maar voor het daadwerkelijke
gebruik van ict in de klas zijn nog niet alle docenten toegerust. Het streven
voor de komende jaren is een gestage groei van het percentage docenten dat
over voldoende ict-vaardigheden beschikt.Wat gaan we daarvoor doen?GrassrootsIn het ict-beleid wordt aangesloten bij de zogenaamde GrassRoots-projecten:
kleinschalige ict-projecten waarin docenten positieve ervaringen opdoen bij
het gebruik van ict in het onderwijs. Uit de evaluatie van deze projecten
blijkt, dat GrassRoots die ingebed zijn in het beleid van de scholen, een
krachtig hulpmiddel zijn om docenten daadwerkelijk ict te laten gebruiken
in hun onderwijspraktijk. Om de olievlekwerking van de GrassRoots verder te
stimuleren blijft het in 2005 mogelijk voor elke docent om een GrassRoots-project
uit te voeren. Het doel is het aantal deelnemende scholen aan GrassRoots in
2005 te laten stijgen van 1000 naar 2000 en het aantal deelnemende docenten
van 2000 naar 5000.In de «GrassRoots-etalage» op www.kennisnet.nl worden tenminste
500 projecten als voorbeeld gepresenteerd en benut voor scholingsdoeleinden
in het onderwijs.Grassrootsprojecten zullen niet alleen meer ten dienste staan van ontwikkeling
van ict-vaardigheden maar aansluiten bij andere prioritaire thema's.De uitwerking van aanvullend beleid gericht op ict-deskundigheidsbevordering
is ingepast binnen het plan van aanpak onderwijspersoneel. In de uitwerking
wordt aandacht besteed aan de stimulerende en katalyserende werking die ict
kan hebben op de onderwijsvernieuwing, in samenhang met functiedifferentiatie
(plan van aanpak onderwijspersoneel).Ook binnen de activiteitenplannen van de stichting Ict op School is aandacht
voor deskundigheidsbevordering, onder andere via het beschikbaar stellen van
tools en goede voorbeelden.GrassRoots cultuureducatieIn 2004 is de stichting Kennisnet gestart met de coördinatie van
de GrassRoots cultuureducatie. Ook in 2005 kunnen cultuurinstellingen zich
aanmelden bij de stichting Kennisnet om GrassRootslocatie te worden. Via deze
locaties worden docenten in het primair onderwijs in staat gesteld een les
cultuureducatie te verzorgen met ict. Het doel in 2005 is om in totaal 15
GrassRootslocaties te hebben die in totaal ruim 2000 docenten in het primair
onderwijs in staat stellen een cultuureducatieles met ict te geven.Naast de in deze paragraaf genoemde activiteiten voert ook de stichting
Ict op School activiteiten uit op het gebied van kennisontwikkeling door het
(laten) uitvoeren en publiceren van diverse onderzoeken op het gebied van
integratie van ict in het onderwijs.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekNa een start van het Ict-Kennisplatform in 2004 zal aparte aandacht uitgaan
naar naamsbekendheid en klantgerichtheid van het platform. Het Ict-Kennisplatform
zal hier zelf voor zorgdragen en hierover rapporteren. Voor 2005 en 2006 zullen
nieuwe streefcijfers worden ontwikkeld op basis van de ervaringen in 2004,
met als doelstelling om in 2006 een groot deel van de scholen (de helft van
de scholen in het primair onderwijs, meestal via samenwerkingsverbanden en
een derde van de scholen in het voortgezet onderwijs) te betrekken bij kennisontwikkeling
op het gebied van ict en onderwijsinnovatie. Doelstelling is verder dat relevante
doelgroepen dan bekend zijn met het Ict-Kennisplatform als marktplaats voor
vragen en antwoorden op het gebied van ict in het onderwijs.Professionalisering«Learning by doing» is de belangrijkste manier waarop docenten
zich vaardig maken voor de inzet van ict in het onderwijs.Docenten hebben daarbij behoefte aan werkpleknabije ondersteuning. In
2004 is een onderzoek uitgevoerd naar de wijze waarop de ondersteuning in
de dagelijkse praktijk wordt vormgegeven en wat de verschillende ervaringen
zijn.Op basis van de inventarisatie wordt in 2005 bekeken of OCW een rol heeft
bij de vormgeving en facilitering van de ondersteuning. Op basis van de uitkomst
wordt bepaald welke partijen OCW zal betrekken bij een eventuele projectopzet.Voor de uitwerking van het project ondersteuning van «learning by
doing» is een reservering opgenomen van € 0,5 miljoen.In 2004 is een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar de manier waarop
docenten ondersteund worden bij het benutten van ict in hun onderwijs. Uit
dat onderzoek blijkt dat een werkpleknabije ondersteuning van
cruciaal belang is. Deze ondersteuning dient niet zozeer gericht te zijn op
het verbeteren van allerlei technische vaardigheden, maar vooral op organisatorisch,
onderwijskundig en motiverend gebied.Tevens blijkt uit het onderzoek dat die ondersteuning op heel veel verschillende
manieren kan worden ingevuld. In 2005 wordt daarom een beperkt aantal pilotprojecten
uitgevoerd met verschillende invullingen van de ict-coach, waarbij tevens
onderzocht wordt wat de sterke en zwakkere kanten zijn van elke aanpak.Wat mag het kosten?Voor de verbreding en verdieping van Grassroots-projecten (inclusief evaluatie)
is in 2005 een budget van € 0,5 miljoen beschikbaar. De GrassRoots
cultuureducatie wordt voor € 0,5 miljoen ondersteund met het ict
innovatiegeld.Voor professionalisering van docenten is vanaf 2005 structureel € 1,0
miljoen beschikbaar.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe uitvoering van GrassRoots zijn in de loop van 2003 en 2004 uitvoerig
bekeken. Het evaluatierapport komt eind 2004 beschikbaar. De directe resultaten
van de GrassRoots zijn zichtbaar doordat alle eindproducten op de GrassRoots
website worden gepubliceerd. Op basis van de uitkomst van de evaluatie zal
worden bepaald hoe OCW betrokken wil blijven bij het GrassRootsproject.Aan de rapportage van het eventuele ondersteuningsproject worden in de
projectopzet eisen gesteld.10.2.4 Doorlopende verplichtingenWat willen we bereikenOverige en veldspecifieke projectenHet doel is onder andere de lopende projecten van de subsidieregeling
«methode en programmatuur» en veldspecifieke ict-projecten (o.a.
programmamatrix, NICL/APS en «omgang met verschillen») op ordentelijke
wijze af te wikkelen.Daar waar mogelijk vindt stimulering plaats van innovatieve projecten.
Voor 2005 en verder worden voornamelijk projecten gestimuleerd die ict als
middel hanteren in brede innovatietrajecten.Wat gaan we daarvoor doen?De behandeling van deze projecten houdt beoordeling van de eindrapportages
in en financiële verantwoordingen om te komen tot definitieve subsidievaststellingen.Wat mag het kosten?In 2005 is € 0,3 miljoen beschikbaar.10.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 10.2: Budgettaire gevolgen artikel 10 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen8 75553 69151 93642 44037 43736 43736 437Waarvan garanties0000000Uitgaven101 29053 69151 93642 44037 43736 43736 437        Programma-uitgaven 51 28150 02340 84636 09635 09635 096        Deregulering, autonomie en rekenschap       1.a.Ict-bijdrage per leerling, inclusief
internetvoorzieningZie begrotingen
PO, VO en BVE     1.b.Monitoring/onderzoek6519722 0201 2001 2001 2001 2002.Internetvoorziening centraal        a. onrendabele gebieden 5 0005 000     b. centrale voorziening72 1335 00010 00010 00010 00010 00010 000        Innovatie en
versterking van de kennisinfrastructuur       3.Innovatiestichtingen        a. BasissubsidieKennisnet18 60018 60018 60018 60018 60018 60018 600 b. Basissubsidie Ict
op School2 7232 7232 7232 7232 7232 7232 723 c. Internationaal157100100100100100100 d. Onderwijs en bedrijfsleven23290100100100100100        4.InnovatieBalkenende
II        – Platform 1 0001 0001 000–/––/––/– – Kennisproductie (Kennisrotonde) 3 5003 0001 000–/––/––/– – Grassroots cultuureducatie 1 000500–/––/––/––/– – Contentontwikkeling1 1713 5002 5001 000–/––/––/– – Breedband 2 0001 000–/––/––/––/–        5.Overige innovatieve
projecten        – Informatie-
en kennistransfer vakgebieden 960240600600600600 – OSSOS  500500500500500 – ICT-agenda  500500500273273 – Communicatie «Parels»  500     – Internationaal 105250            Meer mensen werkzaam in het onderwijs       6.Professionaliseringvan
docenten        – Grassroots (incl. evaluatie)3 6481 060480     – Professionaliseringdocenten 1001 0001 0001 0001 0001 000 – DRO 50             Doorlopende verplichtingen       NL.tree 3 182     Overige en veldspecifieke ict-projecten2 1842 139102 523773          Apparaatsuitgaven 2 4101 9131 5941 3411 3411 341Ontvangsten48 22047 77647 77647 77647 77647 77647 77610.4 BudgetflexibiliteitTabel 10.3: Budgetflexibiliteit artikel
10 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 51 936 42 440 37 437 36 437 36 4372.Waarvan apparaatsuitgaven 1 913 1 594 1 341 1 341 1 3413.Dus programma-uitgaven 50 023 40 846 36 096 35 096 35 096Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht10%5 100        5.Complementair noodzakelijk          6.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)90%44 923100%40 846100%36 096100%35 096100%35 0967.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma)          8.Beleidsmatig nog niet ingevuld          9.Totaal100%50 023100%40 846100%36 096100%35 096100%35 096De ict begroting bestaat vanaf 2005 geheel uit specifieke stimulering
of projectfinanciering. In 2005 zijn de gelden voor de onrendabele gebieden
en de overige ict-projecten juridisch verplicht. De overige gelden zijn bestuurlijk
gebonden. Het betreft de middelen voor de stichtingen, de gelden voor innovatie
Balkenende II, de overige innovatieve projecten en de gelden voor professionalisering
van docenten.Ten aanzien van deze gelden worden door de stichtingen jaarplannen ingediend,
voor de overige middelen geldt dat er activiteiten in voorbereiding of in
aanbesteding zijn.10.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en ramingDe bestuurlijke aanpak om de hoofdmoot van de bestedingen vrij besteedbaar
aan de onderwijsinstellingen ter beschikking te stellen met verantwoording
achteraf is een cruciale factor voor een effectieve en doelmatige besteding
van de beschikbare middelen voor ict in het onderwijs. Decentraal beleid zal
het meeste effectief zijn, omdat scholen zelf het beste kunnen bepalen waar
behoeften en knelpunten bij de integratie van ict in het onderwijs liggen.
Centraal beleid dient ontwikkelingen te faciliteren en te stimuleren. Vanaf
2004 is de decentrale component van het ict-beleid verder versterkt door scholen
zelf de verantwoordelijkheid te geven hun eigen internetvoorziening te regelen.De samenhang van de doelstellingen, de doelmatige inzet en de raming wordt
gevonden in het stellen van operationele doelen.De voortgang en het resultaat worden gemeten met de ict-onderwijsmonitor.11. STUDIEFINANCIERING11.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling van de minister op het terrein van studiefinanciering
is de toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. Het beleid van studiefinanciering
richt zich daarbij op het wegnemen van financiële belemmeringen voor
de volgende doelgroepen:• deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg;• studenten in het hoger beroepsonderwijs;• studenten in het wetenschappelijk onderwijs.Deze doelstelling moet worden bezien in samenhang met de doelstellingen
van de onderwijsvelden hoger onderwijs en beroeps- en volwasseneneducatie.De minister streeft ernaar dat iedere studerende die aanspraak kan en
wil maken op studiefinanciering deze ook ontvangt.VerantwoordelijkheidDe minister is direct verantwoordelijk voor het ontwikkelen en onderhouden
van het bestel door het scheppen van kaders voor toegankelijkheid en doelmatigheid.
Dit betekent sturing en toezicht op hoofdlijnen gericht op het ontwikkelen
van instrumenten, het meten van resultaat en het afleggen van rekenschap.De hoogte van de bijdrage van de overheid is vastgelegd in de wet. De
overheid zet haar middelen voor studiefinanciering zo in, dat het onderwijs
voor iedereen toegankelijk is, ook voor mensen met een lager inkomen. Van
de ouders wordt verwacht dat zij, wanneer mogelijk, bijdragen in de financiering
van de studie van hun kinderen. Het stelsel van studiefinanciering is mede
op deze veronderstelling gebaseerd. Hiervoor zijn richtbedragen opgesteld
door de overheid, maar de hoogte van de bijdrage is een zaak tussen ouders
en kinderen. Tenslotte is er de student zelf. Omdat de studie ook een investering
in de eigen toekomst is, is het redelijk dat ook de student een bijdrage levert.Het huidige stelsel van studiefinanciering loopt tegen de grenzen van
haar mogelijkheden aan. Het bestaande stelsel is onvoldoende flexibel om nieuwe
ontwikkelingen in het hoger onderwijs te implementeren zonder dat daarmee
de structuur van het stelsel wordt aangetast (zie ook 11.2.5).11.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenStelsel algemeenIn deze paragraaf is de algemene beleidsdoelstelling nader uitgewerkt
in geoperationaliseerde doelstellingen. Op al deze doelstellingen is een aantal
algemeenheden van toepassing wat betreft het huidige stelsel die eerst nader
beschreven worden.Het huidige stelsel is neergelegd in de Wet studiefinanciering 2000 (WSF
2000), die sinds 1 september 2000 van kracht is. In de WSF 2000 is omschreven
welke bijdragen de overheid aan studerenden beschikbaar stelt, en aan welke
voorwaarden studerenden moeten voldoen om voor studiefinanciering in aanmerking
te komen. Ook zijn hierin de aflossingsvoorwaarden vastgelegd van de leningen
die op grond van de WSF 2000 zijn verstrekt. De Informatie Beheer
Groep voert als zelfstandig bestuursorgaan in opdracht van de minister van
OCW de WSF 2000 en de daarop berustende regelingen uit.Uitgangspunt bij de bepaling van de hoogte van de studiefinanciering is
het normbudget. Dit is het maandelijkse budget waarmee de studerende wordt
geacht rond te kunnen komen. De hoogte van het normbudget is opgebouwd uit
een aantal componenten:• een bedrag voor de kosten van levensonderhoud (dit bedrag is voor
uit- en thuiswonenden verschillend);• een bedrag voor boeken en leermiddelen;• een bedrag voor de kosten van de onderwijsbijdrage;• een bedrag voor de ziektekostenverzekering (dit bedrag is voor
particulier- en ziekenfondsverzekerden verschillend) en• een reisvoorziening in de vorm van een ov-studentenkaart.Deze bedragen zijn door de overheid genormeerde kosten. Per 1 januari
2004 bedraagt het totale maandbudget voor studenten in het hoger onderwijs
(ho) maximaal € 716,19 (uitwonend en particulier voor ziektekosten
verzekerd) en voor deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (bol) maximaal € 665,75
(uitwonend en particulier voor ziektekosten verzekerd).In de WSF 2000 zijn instrumenten opgenomen waarmee de studerende het totale
normbudget kan financieren. Studiefinanciering bestaat uit een basisbeurs
en ov-studentenkaart voor iedere studerende, en afhankelijk van het ouderlijk
inkomen een aanvullende beurs. Daarnaast kan iedere studerende een rentedragende
lening afsluiten bij de overheid en/of bijverdienen. Bijverdienen heeft tot
circa € 10 200 geen invloed op de studiefinanciering.Studiefinanciering vindt zijn oorsprong in 1986 en is gericht op voltijds
studerenden in het ho en de bol.Het uitgangspunt bij de prestatiebeurs in het ho is dat van degene die
voor studiefinanciering in aanmerking komt een tegenprestatie verwacht mag
worden. Studiefinanciering in het ho wordt uitgekeerd als een voorwaardelijke
lening, met uitzondering van de rentedragende lening die altijd terugbetaald
moet worden. Deze voorwaardelijke lening wordt omgezet in een gift als een
student binnen 10 jaar een afsluitend getuigschrift in het ho behaalt. Met
ingang van studiejaar 2004–2005 is de regeling afgeschaft waarbij een
student zijn studiefinanciering van het eerste jaar kan omzetten in een gift
na het behalen van 50% van de studiepunten; zie voor een toelichting hoofdstuk
11.2.5.De aanvullende beurs in het eerste jaar is altijd een gift. Indien een
student niet voldoet aan de gestelde normen wordt de voorwaardelijke lening
omgezet in een definitieve rentedragende lening. De prestatiebeurs kent ook
een koppeling aan de nominale cursusduur van een opleiding (in de meeste gevallen
is dit 48 maanden). Een student kan voor de nominale cursusduur van een opleiding
aanspraak maken op de prestatiebeurs. Daarna kan een student nog 36 maanden
aanspraak maken op een rentedragende lening.Met ingang van het studiejaar 2005–2006 wordt voor deelnemers in
niveau 3 en 4 van de beroepsopleidende leerweg ook een prestatiebeurs ingevoerd.
Voor een uitgebreide toelichting op deze maatregel wordt verwezen naar hoofdstuk
11.2.5.De uitgaven en ontvangsten die in het kader van de WSF 2000 worden gedaan,
zijn te splitsen in relevante uitgaven en ontvangsten en niet-relevante uitgaven
en ontvangsten. Dit onderscheid is van groot belang omdat alleen de relevante
uitgaven bepalend zijn voor het financieel kader van de begroting (EMU-saldo).
Onder de niet-relevante uitgaven vallen de rentedragende leningen en de uitgaven
voor de prestatiebeurs (zolang deze nog niet zijn omgezet in een definitieve
gift). De niet-relevante ontvangsten betreffen de aflossingen op de rentedragende
leningen.11.2.1 Waarborgen algemene toegankelijkheid onderwijsWat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel studerenden in het ho en de bol (financieel)
in staat te stellen onderwijs te volgen.Wat gaan we daarvoor doen?De overheid levert een bijdrage aan het normbudget van studerenden. De
instrumenten die hiervoor ingezet worden zijn de basisbeurs en de reisvoorziening.
Studerenden die voldoen aan de criteria in de WSF 2000 kunnen aanspraak maken
op de basisbeurs en de reisvoorziening.De basisbeurs wordt in het ho verstrekt voor de nominale duur van de opleiding
(in de meeste gevallen is dit 48 maanden). De deelnemers in de bol kunnen
tot 1 augustus 2005 vanaf hun 18e aanspraak maken op een basisbeurs voor
onbepaalde duur.Met ingang van het studiejaar 2005–2006 wordt ook voor de deelnemers
in de bol een vergelijkbaar systeem aan dat voor het ho van kracht. Zie hiervoor
ook hoofdstuk 11.2.5.De reisvoorziening wordt verstrekt in de vorm van een ov-studentenkaart.
Studenten in het ho kunnen zowel in de nominale fase als in de leenfase van
hun opleiding aanspraak maken op een ov-studentenkaart. Voor de deelnemers
in de bol wordt de ov-kaart tot 1 augustus 2005 onder dezelfde voorwaarden
verstrekt als de basisbeurs. Zolang zij voltijds studeren kunnen zij aanspraak
maken op een ov-studentenkaart. In het kader van de invoering van de prestatiebeurs
in de bol met ingang van het studiejaar 2005–2006 (zie hoofdstuk 11.2.5)
zullen ook de voorwaarden zoals die gelden voor de verstrekking van een ov-studentenkaart
in het ho van overeenkomstige toepassing op de deelnemers in het mbo worden.Wat mag het kosten?BasisbeursDe hoogte van de basisbeurs is genormeerd. Het normbedrag is verschillend
voor uit- en thuiswonende studerenden en voor beroepsonderwijs en hoger onderwijs.
De normbedragen voor de basisbeurs worden jaarlijks geïndexeerd.Tabel: 11.1 Normbedragen basisbeurs per
maand in euro's* hobolThuiswonend74,1155,85Uitwonend228,20209,93* Peildatum 1 januari 2004In tabel 11.2 worden de geraamde uitgaven voor de basisbeurs gepresenteerd.
Naast de prijscomponent is het verloop van deze uitgaven voor een zeer groot
deel afhankelijk van de ontwikkeling in het aantal studerenden.Tabel 11.2: Uitgaven basisbeurs (x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009Bol-beurs189,9207,8184,2123,881,358,352,4Prestatiebeurs(ho)*551,1536,2567,8624,4611,4634,7651,7Prestatiebeurs(bol)0,00,027,987,7130,1155,7167,2Totaal basisbeurs741,0744,0779,9835,9822,8848,8871,4Waarvan relevant554,8614,8653,1542,7564,6615,1700,6Waarvan niet-relevant186,2129,2126,8293,3258,2233,7170,8* inclusief de beperkte uitgaven tempobeurs in de jaren 2003 en 2004De relevante uitgaven nemen in de periode 2003–2005 aanzienlijk
toe door de jaarlijkse toename van de groep prestatiebeursstudenten die hun
voorwaardelijke lening omgezet krijgen in een gift. In tabel 11.2 zijn vanaf
2005 ook de prestatiebeurs-uitgaven aan studenten in de beroepsopleidende
leerweg (zie ook hoofdstuk 11.2.5) verwerkt. Dit uit zich in de dalende reeks
uitgaven voor de bol-beurs vanaf 2004 en in de vanaf 2005 oplopende reeks
uitgaven voor de prestatiebeurs bol. Ook de stijging van de totale «niet-relevante
uitgaven» en de daling van totale relevante uitgaven in 2006 is hier
aan te wijten.De omzettingen in gift worden in mindering gebracht op de niet-relevante
uitgaven. De daling van de niet-relevante uitgaven – ook na 2006 –
is daarom eveneens verklaarbaar door de jaarlijkse toename van de groep prestatiebeursstudenten
(dus zowel in het ho als in de bol) die hun voorwaardelijke lening omgezet
krijgen in een gift.ReisvoorzieningIn tabel 11.3 worden de geraamde uitgaven voor de reisvoorziening gepresenteerd.Tabel 11.3: Uitgaven reisvoorziening (x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009OV-kaart462,9521,1543,0557,9578,7599,4621,4Reisvoorzieningoverig9,16,66,14,95,35,35,3Totaal reisvoorziening472,0527,7549,1562,7584,0604,7626,7Waarvan relevant287,4361,5404,1317,2321,5325,3435,2Waarvan niet-relevant184,6166,1145,1245,5262,5279,4191,5De totale uitgaven aan de ov-studentenkaart betreffen vooral de kosten
van het contract met de openbaar vervoer bedrijven, waarmee met ingang van
1 januari 2003 een nieuw contract is afgesloten. De kosten hiervan variëren
met het aantal studerenden dat gebruik maakt van de aanspraak op de reisvoorziening.Ook in deze tabel is het effect van de invoering van de prestatiebeurs
aan studenten in de beroepsopleidende leerweg ingaande het studiejaar 2005–2006
zichtbaar.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet aantal studerenden met een basisbeurs en/of reisvoorziening geeft
een indicatie van het gebruik van de regeling. Tabel 11.4 toont de verwachte
ontwikkeling van het aantal studerenden met studiefinanciering.Tabel 11.4: Totaal aantal studerenden met studiefinanciering 2003200420052006200720082009Wo95 66899 564103 409106 860110 259113 419116 750Hbo203 297211 337219 284227 352235 391242 523249 245Bol164 257173 518178 969181 965183 438185 835189 698Totaal studerenden met basisbeurs463 222484 418501 662516 176529 088541 777555 692Wo33 99135 38736 58237 86939 08940 30841 514Hbo30 67031 82532 72933 86135 00736 12837 196Totaal alleen ov-kaart en/of lening64 66167 21369 31171 73074 09676 43578 710Totaal527 883551 631570 973587 906603 184618 213634 402Bron 2003: realisatiegegevens IB-Groep, Bron 2004–2009: referentieraming
2004/ramingsmodel SFHet aantal studerenden met studiefinanciering volgt logischerwijs de ontwikkeling
van het totaal aantal studerenden in het ho en de bol in Nederland. Dit laatste
aantal ligt uiteraard hoger, omdat niet iedere studerende die is ingeschreven
en onderwijs volgt ook daadwerkelijk aanspraak heeft op studiefinanciering.
De raming van de studerenden met een basisbeurs ligt ten grondslag aan het
niveau van de uitgaven en vertoont een stijging van het totaal aantal studerenden
met een basisbeurs in de komende jaren. Daarnaast is er een groep studenten
in het ho die geen aanspraak meer kan maken op een basisbeurs (maximale duur
is verbruikt) maar nog wel recht heeft op een ov-studentenkaart en een lening.In onderstaande figuur is een internationale vergelijking van een aantal
landen opgenomen van het procentuele gebruik van studiefinanciering. Deze
gegevens hebben alleen betrekking op het hoger onderwijs.Figuur 11.1: Internationale vergelijking percentage studenten
ho met overheidstoelage om te studerenBron: Euro student 2000Het grote verschil tussen Nederland en Finland enerzijds en de overige
landen anderzijds is gelegen in de ouderonafhankelijke component die in de
studiefinanciering is opgenomen. In Nederland en Finland krijgen studenten
ongeacht het inkomen van hun ouders een bepaalde toelage. De vergelijking
met de andere landen wordt hierdoor bemoeilijkt omdat men daar alleen studiefinanciering
ontvangt als het inkomen van de ouders niet toereikend is. Generieke voorzieningen
zijn in die landen vaak geregeld via de kinderbijslag, fiscaliteit of het
ontbreken van collegegeld.Voor de raming van de uitgaven is voorts van belang in welke mate studerenden
uitwonend zijn. De basisbeurs voor uitwonenden is immers hoger dan die voor
thuiswonenden. In tabel 11.5 is aangegeven in welke mate er sprake is van
uitwonendheid onder studerenden.Tabel 11.5: Percentage uitwonende studerenden met een basisbeurs 2003Wo72%Hbo46%Bol29%Bron: IB-Groep11.2.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studerenden
met minder draagkrachtige oudersWat willen we bereiken?Het huidige stelsel van studiefinanciering gaat uit van een gedeelde verantwoordelijkheid.
Van de ouders wordt verwacht dat zij, indien zij dat (financieel) kunnen,
een bijdrage leveren aan de studie van hun kind. De minister stelt zich ten
doel, daar waar ouders niet of onvoldoende in staat zijn een bijdrage te leveren
aan hun kind, de eventuele financiële belemmering om te gaan studeren
voor een studerende weg te nemen.Wat gaan we daarvoor doen?Om deze doelstelling te vervullen is het instrument aanvullende beurs
in de WSF 2000 opgenomen. Deze beurs ontvangt een studerende extra indien
zijn ouders minder draagkrachtig zijn. De aanvullende beurs is bedoeld voor
studerenden waarvan de ouders gezamenlijk een belastbaar inkomen hebben dat
minder bedraagt dan circa € 37 000. De aanvullende beurs kent
een glijdende schaal die naast het belastbaar inkomen ook afhankelijk is van
het aantal kinderen van de natuurlijke ouders. Bij een gezamenlijk belastbaar
inkomen van de ouders van minder dan circa € 27 000 kan een
studerende aanspraak maken op een maximale aanvullende beurs. Door deze glijdende
schaal is er nauwelijks sprake van armoedeval. De aanvullende beurs valt het
eerste jaar niet onder de prestatiebeurs. Voorts is de regeling «kwijtschelding
aanvullende beurs» van kracht, op grond waarvan kwijtschelding kan plaatsvinden
van de resterende (voorwaardelijke) lening aanvullende beurs bij een laag
inkomen ná de studie.Wat mag het kosten?De hoogte van de aanvullende beurs is genormeerd en naast het inkomen
van de ouders en het aantal schoolgaande kinderen in het gezin ook afhankelijk
van de woonsituatie van de studerende (thuis- of uitwonend) en van de ziektekostenverzekering
van een studerende (ziekenfonds of particulier). De normbedragen worden jaarlijks
geïndexeerd.Tabel 11.6: Normbedragen maximale aanvullende
beurs per maand in euro's* particulierhoziekenfondsparticulierbolziekenfondsThuiswonend216,72180,02299,29262,59Uitwonend234,72198,02317,30280,60* Peildatum 1 januari 2004In tabel 11.7 worden de geraamde uitgaven voor de aanvullende beurs gepresenteerd.
Naast de prijscomponent is het verloop van deze uitgaven voor een zeer groot
deel afhankelijk van de ontwikkeling in het aantal studerenden met minder
draagkrachtige ouders. Hierbij spelen exogene factoren een rol zoals de ontwikkeling
van de conjunctuur en de daarmee samenhangende inkomensontwikkeling.Vanaf 2005 komen in de tabel ook de uitgaven aanvullende beurs tot uiting
zoals die ingaande studiejaar 2005–2006 ook in verband met de prestatiebeurs
bol gelden.Tabel 11.7: Uitgaven aanvullende beurs (x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009Bol-beurs248,6276,7256,1172,9113,982,174,3Prestatiebeurs(ho)
*196,6207,9210,8219,6226,7234,2241,0Prestatiebeurs(bol)0,00,040,8128,3190,3227,8244,5Totaal aanvullende beurs445,2484,6507,6520,8530,9544,2559,8Waarvan relevant402,0443,7482,6432,0452,9475,7523,0Waarvan niet-relevant43,240,825,188,878,068,536,8* inclusief de beperkte uitgaven tempobeurs in de jaren 2003 en 2004Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekHet aantal studerenden met een aanvullende beurs geeft een indicatie van
het gebruik van de regeling. Tabel 11.8 toont de verwachte ontwikkeling van
het aantal studerenden met een aanvullende beurs.Tabel 11.8: Totaal aantal studerenden met een aanvullende
beurs 2003200420052006200720082009Wo23 38124 33325 27326 11626 94727 71928 533Hbo72 47675 34378 17681 05283 91886 46188 857Bol84 94090 35296 70798 32699 122100 417102 504Totaal180 797190 028200 156205 494209 987214 597219 895Bron 2003: realisatiegegevens IB-Groep, Bron 2004–2009: referentieraming
2004/ramingsmodelHet deel van de basisbeursgerechtigden dat in 2005 gebruik maakt van de
aanvullende beurs bedraagt hiermee 27,1% (wo), 39,3% (hbo) respectievelijk
54,0% (bol).De mate waarin ouders daadwerkelijk bijdragen, geeft aan in hoeverre dit
uitgangspunt van het stelsel functioneert. In onderstaande tabel wordt dit
voor ho-studenten weergegeven.Tabel 11.9: Bijdrage ouders studenten ho Basisbeurs1Aanvullende
beurs2Leenfase3 ThuisUitThuisUitThuisUit% ouders dat bijdraagt50,8%69,7%27,5%38,8%41,0%50,9%Gemiddeld bedrag in € dat wordt bijgedragen per maand4124,87231,97155,30157,82220,55268,341 studenten ho die een basisbeurs ontvangen en GEEN aanvullende
beurs hebben.2 studenten ho die zowel een basisbeurs als een aanvullende
beurs ontvangen3 studenten ho die geen beurs meer ontvangen, maar nog wel
gebruik maken van een lening van IB-Groep en/of OVSK4 bedragen hebben betrekking op groep studenten die financiële
ondersteuning van ouders ontvangt.Bron: studentenmonitor 2003 (ITS, 2004)11.2.3 Waarborgen flexibiliteit in wijze van financiering
door studerendeWat willen we bereiken?In het stelsel van studiefinanciering is verondersteld dat studerenden
ook zelf een bijdrage leveren aan de financiering van het normbudget. De minister
stelt zich ten doel studerenden in staat te stellen op een flexibele wijze
invulling te kunnen geven aan deze veronderstelde bijdrage.Wat gaan we daarvoor doen?De instrumenten, die voor deze flexibele wijze van financiering zijn opgenomen
in de WSF 2000, zijn:BijverdienenStudenten kunnen ervoor kiezen hun eigen bijdrage aan de studiefinanciering
met werken te verdienen. De WSF 2000 staat toe dat studerenden tot circa € 10 200
per jaar mogen bijverdienen zonder dat dit consequenties heeft voor hun aanspraak
op studiefinanciering. Deze bijverdiengrens geldt per 1 januari 2004
en wordt jaarlijks geïndexeerd.LeenfaciliteitEen studerende kan er ook voor kiezen zijn bijdrage te leveren door te
lenen. Studenten in het ho kunnen zowel in de nominale fase als in de leenfase
lenen. Deelnemers in de bol kunnen zolang zij aanspraak maken op studiefinanciering
lenen. Er kan geleend worden tot een maximum bedrag, dat gelijk is aan het
verschil tussen het normbudget en de eventuele te ontvangen basis- en/of aanvullende
beurs. De lening is rentedragend. De rente op studieleningen van de IB-Groep
is gelijk aan de rente die de overheid op de kapitaalmarkt betaalt voor staatsleningen
met een looptijd van 3–5 jaar en daarmee lager dan rente op leningen
bij commerciële instellingen.Met ingang van het studiejaar 2005–2006 wordt de leenfaciliteit
met € 8,34 per maand verhoogd. De student kan daardoor de verhoging
van het collegegeld met € 100 via een lening compenseren.De terugbetalingsregeling houdt rekening met de inkomenspositie van de
ex-studerende. De terugbetaling start twee jaar na het verlaten van het onderwijs
en de ex-studerende mag daar 15 jaar over doen. Het maandelijkse aflosbedrag
wordt berekend via een annuïteitensystematiek.Daarnaast bestaat er een draagkrachtregeling. Ex-studerenden met een relatief
laag inkomen kunnen, wanneer zij moeten terugbetalen, een draagkrachtmeting
aanvragen waardoor zij een kleiner aflossingsbedrag per maand hoeven te betalen,
dan wel (tijdelijk) helemaal niets hoeven terug te betalen. Resteert er na
15 jaar nog steeds een studieschuld dan vervalt deze. Dit voorkomt dat studerenden
voor wie het individuele profijt van de studie niet opweegt tegen de gemaakte
investering, gedurende een (levens)lange periode met een studieschuld geconfronteerd
blijven.Wat mag het kosten?BijverdienenDit instrument brengt geen uitgaven met zich mee.LeenfaciliteitIn de nominale fase is het maximum bedrag dat een student kan lenen gelijk
aan het verschil tussen het normbudget en de basisbeurs of het verschil tussen
het normbudget en de optelsom van basisbeurs en aanvullende beurs. De lening
in de 36 maanden fase is sinds 1 januari 2003 gedereguleerd. Dit betekent
dat iedere student kan lenen tot maximaal circa € 770 per maand
(peildatum 1 januari 2004), ongeacht zijn woonsituatie.De uitgaven voor de leningen zijn niet-relevante uitgaven. Voorts is het
rentepercentage op de leningen kostendekkend. Kosten die kunnen optreden zijn
die van eventuele kwijtschelding van schulden na afloop van de aflosfase.Tabel 11.10: Niet-relevante uitgaven rentedragende
lening(x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009Rentedragende lening578,5735,6764,1764,8832,9855,6880,2Met deze leningen gaan tevens ontvangsten gepaard, zoals rente en aflossingen.
Daarnaast zijn er ook nog ontvangsten die betrekking hebben op leenfaciliteiten
uit eerdere jaren die thans niet meer verstrekt worden. Deze ontvangsten zijn
aflopend.Tabel 11.11: Ontvangsten leenfaciliteit (x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009Renteloze voorschotten       (verstrekt t/m 198614,312,04,84,84,84,74,7Rentedragende lening239,4263,7276,6293,9314,3336,5359,9Totaal253,7275,7281,4298,7319,1341,3364,6Waarvan relevant149,0148,6137,0137,6141,8148,5156,9Waarvan niet-relevant104,7127,0144,4161,2177,3192,7207,6Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn de studentenmonitor 2003 zijn gegevens verzameld in hoeverre en in
welke mate studenten in het ho gebruik maken van deze twee instrumenten om
hun eigen bijdrage te financieren. In onderstaande tabel worden deze gegevens
gepresenteerd.Tabel 11.12: Inkomen studenten ho uit arbeid en uit lening Basisbeurs1Aanvullende
beurs2Leenfase3 ThuisUitThuisUitThuisUit% studenten dat werkt81,9%74,1%77,3%76,2%73,9%72,4%Gemiddeld aantal uren dat wordt gewerkt411,613,211,912,717,615,6Gemiddeld netto maandinkomen in € uit arbeid353,90349,07367,93440,02584,70460,53       % studenten dat leent bij de IB-Groep6,8%22,5%8,4%30,4%20,2%59,3%Gemiddeld bedrag in € dat maandelijks wordt geleend bij de
IB-Groep5298,26357,70258,12298,35398,20515,98% studenten dat elders leent0,64%0,23%0,03%0,20%0,79%0,22%1: studenten ho die een basisbeurs ontvangen en GEEN aanvullende beurs
hebben.2: studenten ho die zowel een basisbeurs als een aanvullende beurs ontvangen3: studenten ho die geen beurs meer ontvangen maar wel nog gebruik maken
van een lening van de IB-Groep en/of OVSK4: uren hebben betrekking op de groep studenten die inkomsten uit arbeid
heeft5: bedragen hebben betrekking op de groep studenten die een lening bij
de IB-Groep heeft.Bron: studentenmonitor 2003 (ITS, 2004)Uit de tabel blijkt dat meer dan driekwart van de studenten werkt, gemiddeld
meer dan 12 uur per week.Daarnaast blijkt uit realisatiegegevens van de IB-Groep dat er door steeds
meer studenten wordt geleend naast of na de prestatiebeurs en dat er ook hogere
bedragen worden geleend. Uit onderzoek dat door TNS NIPO voor de Commissie
Uitgangspunten Nieuw Studiefinancieringsstelsel is gedaan onder debiteuren
bij de IB-Groep blijkt dat de voornaamste reden om te lenen door de tijd heen
is veranderd (zie figuur 11.2). Voorheen was de voornaamste reden om de ouders
te ontzien. Opvallend is dat deze reden door de loop der tijd relatief minder
belangrijk wordt terwijl het lenen om zich meer luxe te kunnen veroorloven
toeneemt. Ook lenen om minder te hoeven werken naast de studie is belangrijker
geworden. Dit laatste lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig aangezien
er juist steeds meer door studenten wordt gewerkt naast de studie. Echter,
dit zou kunnen samenhangen met de grotere behoefte aan luxe.Figuur 11.2: Redenen om in het verleden te lenen bij de
IB-GroepBron: Bijlage CUNS-rapport Leren investeren; investeren in leren (TNS
NIPO, 2003)De toename van het lenen is ook te zien in de vorderingsstanden. De vorderingsstanden
van de rentedragende leningen die zijn verstrekt na 1992 nemen namelijk toe.
Hieronder zijn de vorderingenstanden weergegeven van eind 2001, eind 2002
en eind 2003.Tabel 11.13: Vorderingenstanden ultimo van het jaar (x € 1
miljoen)1 Eind 2001Eind 2002Eind 2003Renteloze voorschotten verstrekt
t/m 1986147,0112,694,6Rentedragende leningen
verstrekt vóór 1992320,4278,6240,3Rentedragende leningen
verstrekt na 19922 388,02 743,33 291,2Aantallen renteloze voorschotten  18 628Aantallen rentedragende leningen
vóór 1992  109 218Aantallen rentedragende leningen
na 1992  284 6481: In deze tabel zijn niet de voorwaardelijke leningen prestatiebeurs
opgenomen die na afloop van de studie worden omgezet naar een gift of een
definitieve lening, afhankelijk van de studieprestaties.2: De aantallen voor 2001 en 2002 zijn niet bekend. De aantallen voor
2003 zijn gebaseerd op de standen van 31-3-2004De vorderingenstanden van de renteloze voorschotten en de rentedragende
leningen verstrekt voor 1992 nemen langzaam af. Het totaal van de verschillende
vorderingenstanden neemt toe. Twee jaar na afloop van de studie start de aflossing
van de studieschuld. Begin 2004 begonnen ongeveer 49 400
studerenden met aflossen (begin 2003: 47 500). De gemiddelde schuld voor
de groep 2004 bedroeg op dat moment circa€ 7 900 (begin 2003:
ruim € 6 800).11.2.4 Totaalbeeld financiering normbudgetIn de voorgaande onderdelen van paragraaf 11.2 zijn gegevens per instrument
studiefinanciering opgenomen. De samenhang van deze instrumenten is uiteindelijk
van belang in verband met de totale financiering van het normbudget. In onderstaande
tabel zijn de verschillende inkomensbronnen weergegeven en wordt tevens het
uitgavenpatroon van studenten gepresenteerd.Tabel 11.14: Totaaloverzicht inkomsten en uitgaven studenten ho
per maand in € Basisbeurs1Aanvullende
beurs2Leenfase3 ThuisUitThuisUitThuisUitInkomsten      Basisbeurs75,76217,0179,18216,960,000,00Aanvullende beurs0,000,00147,05160,100,000,00Ouders124,87231,97155,30157,82220,55268,34Inkomen uit arbeid353,90349,07367,93440,02584,70460,53Lening IB-Groep298,26357,70258,12298,35398,20515,98Lening elders61,4759,8040,0062,4373,5662,11Overige inkomsten87,12109,9499,14105,22124,48152,84Totaal maandinkomen419,16687,52505,90795,44643,10796,04       Uitgaven      Studiekosten (collegegeld/studieboeken)153,59160,51222,27212,68171,53179,68Levensonderhoud(huisvesting,
levensmiddelen, kleding, verzekeringen, reiskosten en overige kosten levensonderhoud)138,57407,32131,37430,73187,66487,85Ontspanning, uitgaan, sport en overige uitgaven70,5683,1872,3090,0196,05102,26Totale maandelijkse uitgaven385,85716,61465,28795,76506,02857,54N.B. deze tabel bevat voor de verschillende categorieën inkomsten
en uitgaven alleen de gemiddelden voor zover de studenten inkomsten of uitgaven
in deze categorieën hebben.1: studenten ho die een basisbeurs ontvangen en GEEN aanvullende beurs
hebben.2: studenten ho die zowel basisbeurs als aanvullende beurs ontvangen.3: studenten ho die geen beurs meer ontvangen maar wel nog gebruik maken
van een lening van de IB-Groep en/of OVSK.N.B. genoemde bedragen hebben betrekking op gehele steekproef.Bron: studentenmonitor 2003 (ITS, 2004)11.2.5 Beleidsactiviteiten 2005Toekomst studiefinancieringsbeleid hoEind 2002 is de Commissie Uitgangspunten Nieuw Studiefinancieringsstelsel
ingesteld onder voorzitterschap van de heer prof. dr. W.A. Vermeend.
In oktober 2003 heeft deze commissie haar bevindingen over een nieuw stelsel
van studiefinanciering gepresenteerd in «Leren investeren; investeren
in leren. Een verkenning naar stelsels van studiefinanciering».Het bestaande stelsel is onvoldoende flexibel om nieuwe ontwikkelingen
in het hoger onderwijs, zoals vraagsturing, internationalisering, bachelor-master
structuur en de kenniseconomie te implementeren, zonder dat daarmee de structuur
van het stelsel wordt aangetast. De primaire verantwoordelijkheid van de overheid
is er voor te zorgen dat elke jongere een zo hoog mogelijke initiële
opleiding kan volgen. De overheid verschaft hiervoor kansen aan elke jongere.
Van studenten wordt tegelijkertijd een grotere investering in
de eigen toekomst verwacht. Dit maakt herijking van het huidige studiefinancieringsstelsel
noodzakelijk.Het is de intentie dat een nieuw stelsel van studiefinanciering studenten
meer ruimte in geld, grotere flexibiliteit en meer keuzevrijheid zal geven.
Gedacht wordt aan een studiefinancieringsstelsel dat onderscheid maakt tussen
de kosten voor levensonderhoud en overige studiekosten enerzijds en het collegegeld
anderzijds. Voor de kosten voor levensonderhoud en overige studiekosten zal
de huidige prestatiebeurs en rentedragende lening blijven bestaan. Het is
het voornemen om voor het collegegeld een nieuwe voorziening te introduceren,
een zogenaamd collegegeldkrediet, zodat studenten er voor kunnen kiezen collegegelden
na de studie terug te betalen. Ook wordt nagedacht over een terugbetalingsregime
voor studieschulden dat meer inkomensafhankelijk zal zijn en meer rekening
zal houden met de levensomstandigheden van een ex-student. Gezocht zal worden
naar een terugbetalingsregime met acceptabele risico's voor de overheid én
studenten.De Tweede Kamer zal voor de begrotingsbehandeling een beleidsnotitie ontvangen
over een nieuw bekostigingsmodel voor het hoger onderwijs, een nieuwe collegegeldsystematiek
en een nieuw stelsel van studiefinanciering. Het streven is er op gericht
het nieuwe stelsel van studiefinanciering in 2007 in te laten gaan.Compensatie collegegeldverhogingIn het studiejaar 2005–2006 wordt het wettelijk collegegeld met € 100
verhoogd. Om deze verhoging te compenseren zal vanaf september 2005 de rentedragende
lening worden verhoogd met € 8,34 per maand.Pilot meeneembare studiefinanciering in de beroepsopleidende
leerweg (bol)Deelnemers in het mbo hebben nog geen mogelijkheid om met behoud van studiefinanciering
een opleiding in het buitenland te volgen. Vanwege het belang van internationale
mobiliteit zal vanaf het schooljaar 2005–2006 een pilot worden gestart
die in principe vier jaar duurt. De pilot houdt in dat studiefinanciering
wordt toegekend voor een aantal mbo-opleidingen in Duitsland, Vlaanderen en
het Verenigd Koninkrijk en enkele bijzondere opleidingen binnen de EU die
niet in Nederland worden gegeven.Invoering prestatiebeurs in de beroepsopleidende leerweg
(bol)Het kabinet wil deelnemers in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) aanspreken
op hun eigen verantwoordelijkheid om het diploma te behalen. Wanneer meer
deelnemers het diploma behalen levert dit een positieve bijdrage aan het streven
te komen tot een kennissamenleving.Het kabinet wil daarom de rechten en plichten van mbo-deelnemers versterken.
Het versterken van de plichten krijgt vorm met de invoering van een prestatiebeurs.
De prestatiebeurs wordt vanaf het schooljaar 2005–2006 ingevoerd voor
de deelnemer van 18 jaar en ouder, op niveau 3 of 4 van de beroepsopleidende
leerweg (bol). Van deze deelnemers kan worden verwacht dat zij in staat zijn
hun eigen onderwijsloopbaan te «managen».Meer gediplomeerde deelnemers hebben een positief effect op de kennissamenleving.
De verwachting is dat de prestatiebeurs voor het mbo een bijdrage levert aan
het beperken van de uitval. Streven is in 2010 te komen tot 85% gediplomeerde
uitstroom in het totale beroepsonderwijs. De prestatiebeurs leidt tevens tot
een incidentele bezuiniging, doordat de uitgaven in eerste instantie
als lening – en daardoor niet-relevante uitgaven – op de begroting
komen te staan.Afschaffing eerstejaarsomzetting prestatiebeurs in hoMet ingang van 1 september 2004 is de eerstejaarsomzetting prestatiebeurs
in het hoger onderwijs afgeschaft. Voor omzetting van de prestatiebeurs van
het eerste studiejaar van een lening in een gift geldt de eis van een binnen
de diplomatermijn behaald diploma. Deze systematiek gold reeds voor het niet-bekostigd
onderwijs, nu dit geen studiepunten kent. Ook op studenten die in het buitenland
studeren was deze systematiek al van toepassing. Het gaat hierbij alleen om
de basisbeurs en ov-studentenkaart, aangezien de aanvullende beurs in het
eerste jaar altijd een gift is.Wetsvoorstel AWIRIn 2005 worden de voorbereidingen getroffen voor het in werking treden
van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (AWIR). Inwerkingtreding
van deze wet is voorzien op 1 januari 2006. De AWIR wordt geflankeerd
door een aanpassingswet waarmee onder andere de Wet studiefinanciering 2000
(WSF 2000) en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS)
worden aangepast aan het geharmoniseerde begrippenkader voor inkomensafhankelijke
regelingen. Het gebruik maken van eenzelfde begrippenkader vergroot de inzichtelijkheid
van de regelgeving voor de burger en vereenvoudigt de uitvoering. Een van
de essentiële onderdelen in dit kader betreft het feit dat het verzamelinkomen
gaat gelden als toetsingsinkomen voor inkomensafhankelijke regelingen in plaats
van het gecorrigeerde verzamelinkomen. Dit aspect wordt in de WSF 2000 en
de WTOS ingevoerd in drie jaar door het afbouwen van de correctie op het verzamelinkomen.
Tegelijkertijd worden de toepasselijke grensinkomens verhoogd opdat sprake
is van een budgettair neutrale operatie. Het hanteren van eenvormige begrippen,
zoals het partnerbegrip, zorgt eveneens voor eenduidiger regelgeving en verhoogt
de controlemogelijkheden.EU-studentenmobiliteit en SF (naar een maximale participatie)De Nederlandse overheid wil studenten die aan een instelling voor hoger
onderwijs binnen de EU studeren financieel ondersteunen door de studiefinanciering
meeneembaar te maken. Paradoxaal echter, houden de ontwikkelingen binnen de
Europese Unie dit voornemen tegen. Als gevolg van uitspraken van het Europees
Hof van Justitie en een steeds verdergaande invulling van het begrip «Europees
burgerschap» kan een toenemend aantal EU-onderdanen aanspraak maken
op de Nederlandse voorzieningen voor studiefinanciering. Wanneer de studiefinanciering
meeneembaar wordt, zal het onbedoeld gebruik van Nederlandse studiefinanciering
naar verwachting sterk toenemen. Vanwege deze problematiek wordt studiefinanciering
voorlopig niet meeneembaar gemaakt voor een studie in het buitenland. Voor
het jaar 2005 wordt – evenals in 2004 – gekozen voor beperkte
meeneembaarheid: continuering van het huidige beleid van de aangewezen opleidingen
in de EU, zoals de artsenopleiding en het grenslandenbeleid. Daarnaast bestaan
er belastingfaciliteiten voor ouders.Voor de langere termijn is het noodzakelijk te onderzoeken of er toch
mogelijkheden zijn studiefinanciering mee te nemen naar het buitenland zonder
fors onbedoeld gebruik op te roepen. Het ministerie van OCW is bezig oplossingen
voor de hierboven geschetste problematiek te vinden, maar dat is tot op heden
erg moeilijk gebleken. Daarom zal dit thema tijdens het Nederlandse voorzitterschap
van de Unie op de agenda staan. Van 10 tot 12 oktober 2004 wordt in Noordwijk
een conferentie over mobiliteit georganiseerd waarbij ook het
thema «mobiliteit en studiefinanciering» centraal staat. Een internationale
werkgroep in het kader van het Bologna-proces buigt zich eveneens over de
hierboven gesignaleerde problematiek.Nieuw zorgstelsel in 2006In 2006 treedt een nieuw zorgstelsel in werking, waarbij er één
zorgverzekering voor iedereen zal gaan gelden. Het huidige normbudget van
de studiefinanciering kent een aparte tegemoetkoming voor particulier verzekerde
studenten. Deze tegemoetkoming zal per 2006 worden aangepast aan de nieuwe
zorgverzekeringswet. Wetgeving hiervoor wordt voorbereid.RekenschapHandhavingsarrangement (MenO beleid)In 2004 hebben de IB-Groep, het Openbaar Ministerie en OCW een intentieverklaring
getekend om te komen tot een handhavingsarrangement tussen de IB-Groep en
het OM. Het voornemen is dit arrangement in 2005 te sluiten. Door goede afspraken
te maken tussen de bij de handhaving betrokken partijen, wordt bewerkstelligd
dat preventieve (voorlichting en controle) en repressieve (bestuurs- en strafrechtelijke
sancties) instrumenten op elkaar aansluiten. Op deze wijze worden misbruik
en oneigenlijk gebruik van de door de IB-Groep verstrekte voorzieningen zoveel
mogelijk tegen gegaan.UitwonendencontroleIn mei 2004 heeft de IB-Groep haar nieuwe controlebeleid bekend gemaakt
met betrekking tot de beurs voor uitwonende studerenden. Na afloop van de
controleperiode 2004–2005 zal de IB-Groep onderzoeken of de studerenden
die een uitwonendenbeurs hebben ontvangen daadwerkelijk uitwonend zijn geweest.
De studerenden waarvan de IB-Groep op grond van haar gegevens constateert
dat zij op het adres van één van hun ouders hebben gewoond,
zullen gevraagd worden hun uitwonendheid te staven aan de hand van objectieve
bewijsmiddelen.11.3 Budgettaire gevolgen van het beleidTabel 11.15: Budgettaire gevolgen artikel 11 (bedragen x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009Verplichtingen2 318 8452 663 3512 775 9742 866 4602 955 3833 042 8433 133 489Waarvan garanties0000000Totaal uitgaven2 318 8452 663 3512 775 9742 866 4602 955 3833 042 8433 133 489        Programma-uitgaven studiefinanciering2 318 8452 586 9172 704 7402 792 7142 882 7002 970 1613 060 807Algemene toegankelijkheid       •Basisbeurs741 020743 965779 869835 947822 782848 823871 361•Reisvoorziening472008527 665549 114562 720583 957604 707626 693Toegankelijkheidbij
minder draagkrachtige ouders       •Aanvullende
beurs445 157484 576507 645520 770530 886544 161559 829Flexibiliteit financiering studerende       •Bijverdienen met werken0000000•Leenfaciliteit578 624735 574764 130764 815832 932855 628880 203Overige uitgaven SF82 03695 137103 982108 462112 143116 842122 721        Programma-uitgaven overig 74 97869 96872 57471 56671 56571 565IB-Groep 74 97869 96872 57471 56671 56571 565        Apparaatsuitgaven 1 4561 2661 1721 1171 1171 117Programma-uitgaven studiefinanciering2 318 8452 586 9172 704 7402 792 7142 882 7002 970 1613 060 807–waarvan relevant1 326 4181 515 2051 643 7191 400 2881 451 0511 532 9551 781 482–waarvan niet-relevant992 4271 071 7121 061 0211 392 4261 431 6491 437 2061 279 325Ontvangsten       Flexibiliteit financiering studerende leenfaciliteit253 698275 653281 391298 736319 062341 263364 555Overige ontvangsten studiefinanciering102 785110 391115 809120 252121 984123 709126 628Totaal ontvangsten studiefinanciering356 483386 044397 200418 988441 046464 972491 183–waarvan relevant251 756259 038252 786257 834263 794272 240283 566–waarvan niet-relevant104 727127 006144 414161 154177 252192 732207 61711.4 BudgetflexibiliteitAlle uitgaven onder dit artikel zijn wettelijke uitgaven, namelijk gebaseerd
op de WSF 2000. De mate van budgetflexibiliteit wordt bepaald door de mate
waarin de wet en de daarop gebaseerde regelingen gewijzigd kunnen worden.11.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en ramingDe ontwikkelingen in de uitgaven en ontvangsten van studiefinanciering
worden in belangrijke mate bepaald door de ontwikkelingen in het aantal gerechtigden.
De raming van het totale aantal gerechtigden voor de verschillende onderdelen
is gebaseerd op de Referentieraming 2004. Voor de studiefinanciering is hierbij
vooral de raming van de ingeschrevenen in het ho en de bol van belang. Tevens
is de raming gebaseerd op de meest recente realisatiegegevens 2003.De raming van de ontvangsten is vooral gebaseerd op een extrapolatie van
de gerealiseerde ontvangsten in de afgelopen jaren, waarbij rekening wordt
gehouden met de verwachte ontwikkeling in de standen van de vorderingen.De begroting voor de jaren 2005 en verder is geraamd op het prijspeil
en de normen voor 2004 (de jaarlijkse indexering op grond van inflatie wordt
in deze begroting nog niet geraamd). Wel is rekening gehouden met de jaarlijkse
indexering van de les- en collegegelden.12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN12.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling van de minister is om de financiële
toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. Het beleid in het kader
van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) richt zich
daarbij op het wegnemen van financiële belemmeringen voor de volgende
doelgroepen:• Scholieren in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg tot 18 jaar (TS17-);• Scholieren in het voortgezet onderwijs boven de 18 jaar (VO18+);• (Deeltijd)studenten in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(TS 18+, vavo);• Studenten aan de lerarenopleiding die geen recht (meer) hebben
op studiefinanciering in het kader van de WSF 2000 (TS 18+, tlo).De toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland is de directe verantwoordelijkheid
van de overheid. Ouders zijn er verantwoordelijk voor dat hun kind onderwijs
volgt. Daar waar ouders gezien hun inkomen niet draagkrachtig genoeg zijn
om de kosten van hun schoolgaande (minderjarige) kinderen alleen te dragen,
voorziet de overheid in een tegemoetkoming. Vanaf 18 jaar ligt de verantwoordelijkheid
primair bij de leerling/student zelf.12.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenStelsel algemeenIn deze paragraaf is de algemene beleidsdoelstelling nader uitgewerkt
in geoperationaliseerde doelstellingen. Op al deze doelstellingen is een aantal
algemeenheden van toepassing wat betreft het stelsel die eerst nader beschreven
worden.Het beleid voor de komende jaren is vastgelegd in de Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS), die sinds 1 augustus 2001 van kracht
is. Het stelsel kenmerkt zich door het verschaffen van een inkomensafhankelijke
tegemoetkoming die genormeerd is (normbedrag). Afhankelijk van het gezinsinkomen
van de aanvrager komt deze in aanmerking voor een volledige of gedeeltelijke
tegemoetkoming. Tot een belastbaar inkomen van circa € 28 000
(schooljaar 2004–2005) komt men in aanmerking voor een volledige tegemoetkoming.
Boven dit inkomen neemt de tegemoetkoming geleidelijk af (de zogenaamde glijdende
schaal). Daarbij wordt rekening gehouden met het aantal schoolgaande kinderen
in het gezin.Het normbedrag is opgebouwd uit twee componenten:1. een volledige vergoeding van de onderwijsbijdrage;2. een tegemoetkoming in de schoolkosten.Streefwaarden voor het normbedrag, bij een maximale tegemoetkoming, is
een vergoeding die redelijk bijdraagt waar het de schoolkosten betreft en
een volledige vergoeding van het lesgeld. In de WTOS worden voor verschillende
groepen verschillende normbedragen onderscheiden, afhankelijk van leeftijd
en opleiding. De normbedragen voor de tegemoetkoming schoolkosten
en de basistoelage worden jaarlijks aangepast aan de hand van de ontwikkeling
van de consumentenprijsindex.Het primair onderwijs in Nederland is gratis, er wordt geen onderwijsbijdrage
gevraagd en de leermiddelen worden door de school verstrekt. Deze groep vormt
dan ook geen onderdeel van de WTOS.Ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs (vanaf circa 12 jaar)
en de beroepsopleidende leerweg (vanaf circa 16 jaar) dienen echter zelf de
leermiddelen aan te schaffen voor hun kind. De WTOS voorziet op grond van
hoofdstuk III in een tegemoetkoming schoolkosten voor ouders met kinderen
tot 18 jaar in het voortgezet onderwijs of de beroepsopleidende leerweg (TS17-).
Voor leerlingen vanaf 16 jaar wordt een onderwijsbijdrage in de vorm van les-
of cursusgeld gevraagd. Voor leerlingen van 16 tot 18 jaar kunnen ouders dan
ook op grond van hoofdstuk III van de WTOS een tegemoetkoming krijgen voor
de onderwijsbijdrage.Leerlingen vanaf 18 jaar in het voltijds voortgezet onderwijs (VO 18+)
ontvangen op grond van hoofdstuk IV van de WTOS, naast een tegemoetkoming
voor de onderwijsbijdrage en de schoolkosten, een inkomensonafhankelijke basistoelage.
Deze komt in de plaats van de kinderbijslag.Op grond van hoofdstuk V (TS 18+) zijn er daarnaast nog twee specifieke
groepen die in aanmerking kunnen komen voor een tegemoetkoming in de onderwijsbijdrage
en in de schoolkosten. De eerste groep betreft leerlingen van 18 jaar en ouder
in het (deeltijd) voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) die niet
in aanmerking komen voor VO18+. De tweede groep betreft studenten aan de diverse
lerarenopleidingen (tlo) die niet (meer) in aanmerking komen voor studiefinanciering
op grond van de WSF 2000.Schematisch ziet het stelsel er als volgt uit:Tabel 12.1 Schematisch overzicht WTOS  OnderwijsbijdrageSchoolkostenBasistoelageWTOShoofdstuk III
(TS 17-)– vo 12–15 jaarn.v.t.Xn.v.t. – bol,
vo 16–17 jaarXXn.v.t.WTOS hoofdstuk
IV (VO 18+)– vo 18–30,
voltijdXXXWTOShoofdstuk V (TS
18+)– vavo (vo geen recht op VO18+)XXn.v.t. – tlo (lerarenopleiding, geen WSF)XXn.v.t.12.2.1 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
tot 18 jaar (TS 17–)Wat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel scholieren tot 18 jaar in staat te stellen
onderwijs te volgen. Het gaat hierbij om leerlingen in het voortgezet onderwijs
en de beroepsopleidende leerweg.Wat gaan we daarvoor doen?Om minder draagkrachtige ouders bij te staan is er een inkomensafhankelijke
tegemoetkoming gecreëerd. Afhankelijk van het inkomen van de ouders komen
zij in aanmerking voor een (gedeeltelijke) tegemoetkoming in de schoolkosten
en/of de onderwijsbijdrage.Wat mag het kosten?Tabel 12.2 toont de normbedragen zoals die voor het schooljaar 2004–2005
zijn vastgesteld.Tabel 12.2: Normbedragen WTOS hoofdstuk
III (TS17-) in euro's (in schooljaar 2004–2005) vo-onderbouwvo-bovenbouwbolvsoSchoolkosten559,07634,50936,660Onderwijsbijdrage936,00936,00936,00936,00* het betreft de normbedragen bij een maximale tegemoetkoming.NB: lesgeldvergoeding wordt uitsluitend toegekend aan lesgeldplichtige
studerendenTabel 12.3 geeft de begrote uitgaven weer. De fiscale vrijstelling van
de TS17-uitkering wordt gekenmerkt als belastinguitgave en is apart weergegeven.Tabel 12.3: Uitgaven TS17- naar onderwijssoort (x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009vo201,6210,7215,6218,3219,3219,1218,9bol93,0101,1102,1103,8106,0106,8106,4–waarvan belastinguitgaven97,2102,9104,8106,3107,3107,3107,3Totaal294,6311,8317,6322,2325,3325,8325,3De stijging in de uitgaven kan verklaard worden door de ontwikkeling van
het aantal leerlingen en de oploop in prijsbijstelling ten gevolge van de
jaarlijkse indexering van de tegemoetkoming in het lesgeld.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekAangezien de verstrekte tegemoetkoming inkomensafhankelijk is, komen alleen
ouders van leerlingen beneden de vastgestelde inkomensgrens in aanmerking
voor een tegemoetkoming. Het aantal gebruikers geeft een indicatie van het
gebruik van de regeling, zie onderstaande tabel.Tabel 12.4: Aantal gebruikers TS17- naar onderwijssoort 2003200420052006200720082009vo301 254298 146300 003300 863300 194298 307296 284bol70 83672 39372 73972 72073 76474 20273 412Totaal372 090370 539372 742373 583373 959372 509369 696Bron 2003: realisatiegegevens IB-Groep 2003, Bron 2004–2009: Referentieraming
2004.Onderstaande tabel toont het aantal gebruikers in verhouding tot het totale
aantal leerlingen(percentage gebruikers).Tabel 12.5: Percentage gebruikers TS17- naar onderwijssoort 2005vo32,2%bol43,3%Percentages voor 2005 zijn gebaseerd op realisatie schooljaar 2002–2003.Het is de bedoeling dat alle ouders die de tegemoetkoming in het kader
van de WTOS nodig hebben (die onder de inkomensgrens vallen) ook bekend zijn
met de tegemoetkoming en er gebruik van maken. Volgens tabel 12.5 komt naar
verwachting een aanzienlijk percentage van de ouders van leerlingen in het
vo en de bol in aanmerking voor een tegemoetkoming. Dit is een indicatie dat
de regeling goed bekend is.In 2004 zal een specifiek onderzoek naar het niet-gebruik van de WTOS
plaatsvinden.12.2.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
in het voortgezet onderwijs boven de 18 jaar (VO 18+)Wat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel scholieren in het voortgezet onderwijs
boven de 18 jaar in staat te stellen hun opleiding in het voortgezet onderwijs
af te ronden.Wat gaan we daarvoor doen?Alle leerlingen van 18 tot en met 30 jaar in het voortgezet onderwijs
(VO18+) hebben recht op een basistoelage. Deze wordt onafhankelijk van het ouderlijk inkomen verstrekt aan de scholier zelf en komt
in de plaats van de kinderbijslag die ouders voor hun kind ontvingen.De basistoelage is bedoeld voor de kosten van levensonderhoud. Daarnaast
is er een ouderinkomenafhankelijke toelage voor de schoolkosten, gelijk aan
de regeling TS17– (zie 12.2.1).Wat mag het kosten?De toelage voor VO18+ bestaat uit een basistoelage (tabel 12.6), eventueel
aangevuld met de ouderinkomensafhankelijke tegemoetkoming zoals opgenomen
in tabel 12.2.Tabel 12.6 : Basistoelage WTOS hoofdstuk
IV (VO18+) in euro's (in schooljaar 2004–2005)Basistoelage per maandvovsothuiswonenden93,7293,72uitwonenden218,50218,50De totale uitgaven zijn begroot in tabel 12.7. Naast de uitgaven die voortvloeien
uit de verstrekte tegemoetkoming worden er nog beperkt leningen verstrekt,
opgenomen onder het kopje «niet-relevante uitgaven».Tabel 12.7: Uitgaven VO 18+ naar onderwijssoort (x € 1
miljoen) 2003200420052006200720082009vso2,33,43,53,63,84,04,2vo47,850,051,552,353,154,756,6niet relevante uitgaven1,00,60,70,60,70,71,1Totaal51,154,055,756,557,659,462,0De stijging in de uitgaven kan verklaard worden door de autonome ontwikkeling
van het aantal leerlingen en de oploop in prijsbijstelling ten gevolge van
de jaarlijkse indexering van de tegemoetkoming.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOnderstaande tabel geeft het aantal gebruikers weer.Tabel 12.8: Aantal gebruikers VO 18+ naar onderwijssoort 2003200420052006200720082009vso1 6801 7491 7911 8521 9352 0282 114vo25 43926 20926 85927 20827 54528 32629 201Totaal27 11927 95828 65029 06029 48030 35431 315Bron 2003: realisatiegegevens IB-Groep 2003, Bron 2004–2009: Referentieraming
2004.Bij het percentage gebruikers is een onderscheid gemaakt naar de basistoelage
(uitwonend/thuiswonend) en de tegemoetkoming voor lesgeld en overige schoolkosten
(zie tabel 12.9).Tabel 12.9: Percentage gebruikers VO 18+ naar onderwijssoort uitwonendthuiswonendlesgeld/overige
schoolkostenvso27,6%72,4%21,1%vo7,7%92,3%33,6%Percentages zijn gebaseerd op de realisatie 2003.De basistoelage is een inkomensonafhankelijke toelage waar alle leerlingen
in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder voor in aanmerking komen.
De meeste leerlingen wonen nog bij hun ouders en krijgen dus een basistoelage
voor thuiswonenden.12.2.3 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor (deeltijd)studenten
in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (TS 18+ vavo)Wat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel (deeltijd)studenten in het voortgezet
algemeen volwassenenonderwijs (vavo) in staat te stellen zonder financiële
belemmeringen een diploma in het voortgezet onderwijs te behalen.Wat gaan we daarvoor doen?Om minder draagkrachtige studenten bij te staan is er een inkomensafhankelijke
tegemoetkoming gecreëerd. Afhankelijk van het inkomen van de student
en diens partner kan deze in aanmerking komen voor een (gedeeltelijke) tegemoetkoming
in de schoolkosten en/of de onderwijsbijdrage.Wat mag het kosten?De tegemoetkoming voor TS18+ vavo (tabel 12.10) bestaat ook uit de onderdelen
schoolkosten en onderwijsbijdrage. Deze tegemoetkoming is afhankelijk van
het eigen inkomen. Verder is de hoogte van de tegemoetkoming in het voortgezet
onderwijs afhankelijk van het aantal lesminuten per week.Tabel 12.10: Normbedragen WTOS hoofdstuk
V, TS18+ vavo in euro's (in schooljaar 2004–2005) Lesminuten per weekvavoSchoolkosten270–540 min175,47 > 540 min260,44Onderwijsbijdrage270–540 min192,00 > 540 min288,00De totale uitgaven zijn begroot in tabel 12.11Tabel 12.11: Uitgaven TS 18+ vavo (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009vavo1,21,31,31,31,31,31,3De uitgaven voor TS 18+ vavo zijn, zoals tabel 12.11 laat zien, relatief
beperkt en vrij constant.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe regeling voor (deeltijd)studenten aan de vavo is een specifieke regeling
waarvoor een beperkte groep studenten in aanmerking komt (zie onderstaande
tabel).Tabel 12.12: Aantallen gebruikers TS 18+ vavo 2003200420052006200720082009vavo2 7372 7372 7372 7372 7372 7372 737Bron 2003: realisatiegegevens IB-Groep 2003, Bron 2004–2009: raming
begroting 2005 o.b.v. 2003.12.2.4 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studenten
aan de lerarenopleiding (TS 18+ tlo)Wat willen we bereiken?De minister stelt zich ten doel potentiële studenten aan de lerarenopleiding,
die niet in aanmerking komen voor studiefinanciering op grond van de WSF 2000,
in staat te stellen de overstap naar het onderwijs te maken om zodoende bij
te dragen aan de oplossing van het lerarentekort.Wat gaan we daarvoor doen?Om studenten bij te staan is er een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
gecreëerd.Afhankelijk van het inkomen van de student kan deze in aanmerking komen
voor een (gedeeltelijke) tegemoetkoming in de studiekosten en/of de onderwijsbijdrage.Wat mag het kosten?De tegemoetkoming voor TS18+ tlo (tabel 12.13) bestaat ook uit de onderdelen
schoolkosten en onderwijsbijdrage. Deze tegemoetkoming is afhankelijk van
het eigen inkomen van de student.Tabel 12.13: Normbedragen WTOS hoofdstuk
V, TS18+tlo in euro's (in schooljaar 2004–2005) hoSchoolkosten567,23Onderwijsbijdrage609,00* het betreft de normbedragen tot een belastbaar inkomen van € 27 983
over het peiljaar 2002.De totale uitgaven zijn begroot in tabel 12.14Tabel 12.14: Uitgaven TS 18+ tlo (x € 1 miljoen) 2003200420052006200720082009tlo15,517,319,319,319,319,319,3De stijging in de uitgaven kan verklaard worden door de ontwikkeling van
het aantal studenten en de oploop in prijsbijstelling ten gevolge van de jaarlijkse
indexering van de tegemoetkoming.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe aantallen gebruikers geven een indicatie van het gebruik van de regeling
(zie onderstaande tabel).Tabel 12.15: Aantallen gebruikers TS 18+ tlo 2003200420052006200720082009tlo14 26214 26214 26214 26214 26214 26214 262Bron 2003: realisatiegegevens IB-Groep 2003, Bron 2004–2009: raming
begroting 2005 o.b.v. 2003.In 2003 heeft een evaluatie van de tlo plaats gevonden. Een specifiek
onderdeel hiervan betrof het inkomensbegrip. Met de invoering van de WTOS
is het gezinsinkomen (en niet langer het individuele inkomen van de aanvrager)
als uitgangspunt genomen om te bepalen of men in aanmerking komt voor een
eventuele tegemoetkoming. Omdat een grote groep studenten hier last van bleek
te hebben, is door middel van een beleidsregel het partnerinkomen een aantal
jaren buiten beschouwing gelaten. Naar aanleiding van de evaluatie heeft de
minister besloten deze beleidsregel tot en met het schooljaar 2007–2008
te verlengen. Daarna wordt opnieuw, in het kader van het lerarentekort, bekeken
hoe de tlo-regeling er in de toekomst uit zal zien.12.2.5 Beleidsactiviteiten 2005Wetsvoorstel AWIRIn 2005 worden voorbereidingen getroffen voor het in werking treden van
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen. Dit heeft gevolgen voor de
WTOS en ook voor de WSF 2000. In het beleidsartikel studiefinanciering (paragraaf
11.2.5) is dit verder beschreven.SchoolkostenIn het schooljaar 2003–2004 is het periodieke onderzoek naar de
schoolkosten in het vo en de bol herhaald, ditmaal door Research voor Beleid.
Hieruit blijkt dat de schoolkosten sinds het NIBUD-onderzoek in 2000–2001
fors zijn gestegen. Omdat het onderzoek zich uitsluitend heeft gericht op
de hoogte van de schoolkosten, is besloten om nader onderzoek uit te laten
voeren naar de oorzaken van en de variaties in de stijgingen. De resultaten
van dit nadere onderzoek, uitgevoerd door Regioplan, zijn begin juli 2004
bekend gemaakt. Opvallend is dat Regioplan tot een aanzienlijk lagere kostenstijging
komt dan Research voor Beleid. Voor een deel heeft dit verschil te maken met
de gehanteerde onderzoeksmethoden. Er zal daarom wetenschappelijk advies worden
gevraagd over de vraag welke methodologie moet worden toegepast om het meest
betrouwbare resultaat op te leveren. Dit nieuwe onderzoek wordt al volgend
jaar uitgevoerd.Daarna wordt gekeken met welke regelmaat het monitoren zal plaatsvinden.Hoewel het Regioplan onderzoek aanleiding geeft om te veronderstellen
dat de prijsstijging van boeken minder hoog is dan zich in eerste instantie
liet aanzien, is de stijging nog steeds boven het niveau van inflatie. Daarom
zal op basis van de onderzoeksresultaten, in overleg met de verschillende
betrokken partijen, bekeken worden welke initiatieven genomen kunnen worden
om bij te dragen aan een beheersing van de totale schoolkosten.Parallel hieraan zal worden voorgesteld om voor het vo de Wet medezeggenschap
onderwijs (WMO) te wijzigen. Het is nu wettelijk vastgelegd dat ouders via
de medezeggenschapsraad instemmingsrecht hebben over de vrijwillige ouderbijdrage.
In de gewijzigde WMO kan ouders advies- of instemmingsrecht gegeven worden
over de schoolkosten in het algemeen. Hieronder valt dan ook het boekenpakket.In het wetsvoorstel modernisering medezeggenschap educatie en beroepsonderwijs
(bve) wordt opgenomen dat de deelnemers instemmingsrecht krijgen op het beleid
dat de instelling ontwikkelt om de schoolkosten (niet zijnde wettelijke en
ouder- en deelnemerbijdrage) beheersbaar en transparant te maken, en zo te
houden.Besturenorganisaties en ouderorganisaties (vo) is gevraagd opnieuw om
de tafel te gaan zitten en tot landelijke afspraken te komen, gericht op betere
beheersbaarheid en transparantie van de schoolkosten. Deze afspraken moeten
er toe leiden dat de WVO en de WMO daadwerkelijk op dit punt betekenis krijgen.
De besturenorganisaties, de ouderorganisaties en schoolmanagers-vo hebben
de intentie uitgesproken om vóór 1 januari 2005 te komen tot
afspraken, gericht op het beheersen en transparant maken van de schoolkosten.
Indien ouders en scholen niet overgaan tot zelfregulering, zal tot wetgeving
worden overgegaan. In de bve-sector zijn dergelijke afspraken verwerkt in
een service document, dat is vastgesteld door de JOB en de BVE raad.Om de scholen in de gelegenheid te stellen samen met externe partijen,
zoals de boekenbranche, te praten over «good practices» op het
gebied van boekenkosten, faciliteert OCW in het najaar van 2004 een symposium
waar scholen-, besturen- en ouderorganisaties, maar ook uit uitgevers en distributeurs,
de mogelijkheid krijgen initiatieven op het gebied van beheersing van de schoolboeken
te presenteren en te bediscussiëren.Niet-gebruik van de WTOSIn het najaar van 2004 wordt onderzoek gedaan naar mogelijk niet-gebruik
van de WTOS en de oorzaken daarvan. Dit onderzoek loopt mee in een breder
onderzoek van het ministerie van SZW naar niet-gebruik van verschillende inkomensafhankelijke
regelingen.12.3 Budgettaire gevolgen van het beleidOnderstaande tabel geeft de budgettaire gevolgen van het beleid weer.
Doordat er voor de komende jaren rekening is gehouden met een stijging van
het lesgeld is er een oploop in prijsbijstelling.Tabel 12.16: Budgettaire gevolgen tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten (bedragen x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen363 174396 181404 945410 644414 713417 032419 077waarvan garanties       Uitgaven363 174396 181404 945410 644414 713417 032419 077        Programma-uitgaven363 174384 436393 987399 278403 505405 824407 869TS 17-294 560311 813317 642322 157325 344325 808325 277–waarvan belastinguitgaven97 200102 900104 800106 300107 300107 500107 300VO 18+51 08654 00955 73856 51457 55459 40961 985–waarvan niet relevante uitgaven9526167165616776771 147TS 18+17 52818 61420 60720 60720 60720 60720 607        Programma-uitgaven overig 11 74510 95811 36611 20811 20811 208IB-Groep 11 74510 95811 36611 20811 20811 208Ontvangsten       TS 17-4 7184 7184 7184 7184 7184 7184 718VO18+5 3055 1875 1875 1875 1875 1875 187TS 18+413413413413413413413Totaal ontvangsten10 43610 31810 31810 31810 31810 31810 31812.4 BudgetflexibiliteitAlle uitgaven onder dit artikel zijn wettelijke uitgaven, namelijk gebaseerd
op de WTOS. De mate van budgetflexibiliteit wordt bepaald door de mate waarin
de wet en de daarop gebaseerde regelingen gewijzigd kunnen worden.12.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en ramingEffectbereik en doelmatigheidHet effectbereik en de doelmatigheid van de WTOS hangt af van de mate
waarin WTOS-gebruikers daadwerkelijk een tegemoetkoming aanvragen. De veronderstelling
is dat de WTOS over het algemeen goed bekend is. Niettemin zal dit door middel
van een onderzoek naar niet-gebruik WTOS getoetst worden.RamingDe ramingen voor de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
(WTOS) zijn gebaseerd op de formule p x q. De prijs (p) is gebaseerd op de
ontwikkeling van de normbedragen door indexering in combinatie met de gemiddelde
uitgaven per deelnemer afkomstig van de realisatiegegevens van de WTOS in
2003. De begroting voor de jaren 2005 en verder is geraamd op het prijspeil
en de normen voor 2004 (de jaarlijkse indexering op grond van inflatie wordt
in deze begroting nog niet geraamd). Wel is rekening gehouden met de jaarlijkse
indexering van het lesgeld.De hoeveelheid (q) is gebaseerd op de realisatiegegevens van de WTOS in
2003 gekoppeld aan de ontwikkeling van de leerlingenaantallen zoals vermeld
in de Referentieraming 2004 (dit is een raming van alle onderwijsdeelnemers).
Voor de WTOS is hierbij vooral van belang de raming van de ingeschrevenen
in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidendeleerweg.
Door de ontwikkelingen in de onderwijsdeelnemers te koppelen aan de meest
recente realisatiegegevens 2003, zoals het percentage gebruikers, worden de
aantallen gebruikers geraamd. De ontwikkelingen in de uitgaven tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten worden in belangrijke mate bepaald door
de ontwikkelingen in het aantal gebruikers.13. LESGELD13.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling van de minister is aan (de ouders van)
leerlingen/deelnemers die niet meer volledig leerplichtig zijn een bijdrage
in de kosten van het onderwijs te vragen in de vorm van lesgeld.Tot de doelgroep behoren (ouders van) de leerlingen/deelnemers van 16
jaar en ouder in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende leerweg.13.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenOmdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers draagt de overheid
een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs.
Het individu heeft ook profijt van scholing. Voor de niet meer volledig leerplichtigen
vraagt de overheid daarom een bijdrage in de totale kosten.In de Les- en cursusgeldwet (LCW) is vastgelegd voor wie, wanneer en op
welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld. De hoogte van dit «lesgeld»
wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling.
In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van het lesgeld aangegeven.Tabel 13.1: Lesgeldbedrag
(x € 1)2003/042004/052005/062006/072007/082008/092009/109169369509609699891 008Vanaf 2005/06: raming.De IB-Groep int als zelfstandig bestuursorgaan in opdracht van de minister
van OCW het lesgeld.Bij de inning van het lesgeld wordt rekening gehouden met de betalingsmogelijkheden
van de lesgeldplichtige. Een deel van de lesgeldplichtigen ontvangt een compensatie
via de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) of de Wet
studiefinanciering 2000 (WSF 2000).Met ingang van het schooljaar 2004–2005 kan het lesgeld in zes (in
plaats van voorheen drie) termijnen worden betaald. Het Uitvoeringsbesluit
les- en cursusgeldwet 2000 is daartoe in 2004 aangepast. Indien de ouders
er voor kiezen het lesgeld in termijnen te betalen worden deze termijnen geïnd
in oktober (25%), november (25%), januari (12,5%), februari (12,5%), maart
(12,5%) en april (12,5%).Tabel 13.2 geeft het percentage lesgeldplichtigen met lesgeldcompensatie
en het percentage lesgeldplichtigen dat gespreid betaalt.Tabel 13.2: Lesgeld compensatie
en gespreid betalen 2002–2003Lesgeldcompensatie WTOS/WSF42%Gespreid betalen39%2002–03: realisatie.In tabel 13.3 worden de geraamde lesgeldontvangsten gepresenteerd.Tabel 13.3: Ontvangsten lesgeld (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Bol245 521262 751270 573275 750281 937291 105299 642vo inclusief vso163 851165 739170 914177 881183 948188 575192 110Totaal409 373428 490441 487453 631465 885479 680491 752De lesgeldontvangsten nemen in de loop van de jaren toe. Deze stijging
is zowel het gevolg van stijgende aantallen lesgeldplichtigen (zie tabel 13.4)
als van de jaarlijkse stijging (indexering) van het lesgeld.Tabel 13.4: Aantallen lesgeldplichtigen 2003200420052006200720082009Bol280 129292 149295 482297 893301 345305 205307 697vo inclusief vso186 948184 247186 652192 201196 663197 782197 274Totaal467 077476 396482 134490 094498 008502 987504 971Bron: Jaarverslag 2003, Referentieraming 2004.De stijging van het aantal lesgeldplichtigen in de komende jaren is een
rechtstreeks uitvloeisel van de ontwikkeling van het aantal leerlingen, zoals
die in de Referentieraming 2004 is geraamd.13.3 Budgettaire gevolgen van het beleidOp dit beleidsartikel zijn de uitgaven voor de IB-Groep en de ontvangsten
opgenomen. De ontvangsten zijn gebaseerd op de Les- en cursusgeldwet.Tabel 13.5: Budgettaire gevolgen artikel 13 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Uitgaven 3 6133 3733 4963 4483 4483 448IB-Groep 3 6133 3733 4963 4483 4483 448Ontvangsten409 373428 490441 487453 631465 885479 680491 752De reeks IB-Groep uitgaven betreft het deel van de apparaatskosten van
de IB-Groep dat is toegerekend aan dit beleidsartikel.13.4 BudgetflexibiliteitDe flexibiliteit van de ontvangsten wordt volledig bepaald door de mogelijkheid
om deze regelgeving te wijzigen.13.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en ramingDe raming is gebaseerd op het jaarlijks vast te stellen lesgeld en de
ontwikkeling in het aantal (lesgeldplichtige) leerlingen/deelnemers. Daarnaast
is (ook voor wat betreft het gebruik van de mogelijkheid tot gespreid betalen)
gebruik gemaakt van de realisatiegegevens over 2003. Bij de indexering van
het lesgeld voor de schooljaren 2005/2006 en verder is gebruik gemaakt van
de inflatiecijfers uit het Centraal Economisch Plan (CEP) 2004 van het Centraal
Planbureau (CPB).14. CULTUUR14.1 Algemene doelstellingDe minister van OCW heeft een wettelijke taak op het terrein van cultuur.
In artikel 2 van de Wet op het specifiek cultuurbeleid wordt deze taak als
volgt onder woorden gebracht: «Onze minister is belast met het scheppen
van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen, sociaal en geografisch
spreiden of anderszins verbreiden van cultuuruitingen; hij laat zich daarbij
leiden door overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid».De tweeledige doelstelling van het beleid is dus het waarborgen van een
hoogwaardig en divers aanbod van cultuuruitingen en het bevorderen van de
publieke belangstelling daarvoor.De directe ministeriële verantwoordelijkheid betreft het scheppen
van voorwaarden voor een bloeiend cultureel leven en het uitvoeren van de
instrumenten. De indirecte ministeriële verantwoordelijkheid betreft
het realiseren van de doelstellingen.14.2 Operationele doelstellingen14.2.1 CultuurnotaDe cultuurnota omvat de subsidietoekenningen voor de jaren 2005 tot en
met 2008. Dit zijn de uitkomsten van een lange procedure die in april 2003
van start ging met het vooradvies van de Raad voor Cultuur en in juli van
dat jaar met de Uitgangspuntenbrief cultuur.Drie thema's uit de beleidsbrief Meer dan de som
van november 2003 zijn voor deze cultuurnota in het bijzonder van belang:
stedelijke en regionale dynamiek, culturele diversiteit en de ondersteunende
infrastructuur. In de adviesaanvraag is de Raad voor Cultuur gevraagd bij
zijn integrale afweging rekening te houden met deze prioriteiten.De beoordeling van de subsidieaanvragen is voor de Raad voor Cultuur een
moeilijke opgave geweest omdat het beschikbare budget meer beperkingen oplegde
dan voorgaande jaren het geval was.Het artistiek-inhoudelijke oordeel van de raad is een belangrijke basis
geweest voor de beslissingen in de cultuurnota. Dat laat onverlet dat daarnaast
ook bestuurlijke, financiële, bedrijfsmatige en beleidsmatige overwegingen
bepalend zijn geweest. De voornaamste afwijkingen tussen advies en besluit
zijn terug te voeren op de volgende thema's: stedelijke en regionale dynamiek,
culturele diversiteit en de ondersteunende infrastructuur. Door de voorgenomen
bezuiniging op de institutionele overhead in te vullen is meer ruimte gemaakt
voor instellingen die als kerntaak hebben cultuur te produceren. Ook de door
de raad geadviseerde generieke korting op de orkesten en operagezelschappen
van 4,3% is op deze wijze beperkt tot 3%. Bij de musea is de voorgestelde
generieke korting van 2,5% gehandhaafd.Als gevolg van de invulling van de bezuiniging en de overige herschikkingen
in de cultuurnota zullen voornamelijk in 2005 beperkte frictiekosten optreden
als gevolg van de Algemene Wet Bestuursrecht. Deze frictiekosten worden generiek
omgeslagen.14.2.1.1 StelselDe verdeling van de grootste geldstroom vindt iedere vier jaar plaats
in het kader van de cultuurnota. De huidige cultuurnota loopt van 2005 tot
en met 2008.Binnen de cultuurnota zijn drie beleidsprogramma's te onderscheiden:• meerjarige subsidies aan cultuurinstellingen;• programma's met provincies en gemeenten: het «actieplan cultuurbereik»,
de«geldstroom beeldende kunst en vormgeving» en «ruimte
en cultuur»;• de cultuurfondsen.14.2.1.2 CultuurinstellingenWat willen we bereikenDe minister van OCW stelt zich ten doel cultuurinstellingen in staat te
stellen een verscheiden en kwalitatief hoogwaardig aanbod, met een goede geografische
spreiding in het hele land en een breed publieksbereik, tot stand te brengen.Tabel 14.1: Uitvoeringen en bezoeken podiumkunsten1998–2002 NEDERLAND    BUITENLAND   Aantal uitvoeringen19981999200020012002 19981999200020012002Ensembles6458577611 0981 179 216159213381386Orkesten1 3751 3851 299769662 6760945778Ballet en dans1 3951 4641 6451 5071 702 234221241330196Muziektheater299328215479492 12801316Theater4 5144 4714 4737 1756 907 391408378655765Jeugdtheater1 7101 6882 0672 0692 191 177157172362357Totaal9 93810 19310 46013 09713 133 1 0971 0131 0981 7981 798Tabel 14.1: Uitvoeringen en bezoeken podiumkunsten1998–2002 NEDERLAND    BUITENLAND   Bezoeken x 100019981999200020012002 19981999200020012002Ensembles316320298385412 148116152195216Orkesten1 2831 1811 221749674 9810116595134Ballet en dans428407434462488 145129150147117Muziektheater250258265233291 860410Theater7127998811 089970 707586119172Jeugdtheater157171196224253 2621199766Totaal3 1463 1373 2953 1423 088 495447572657715Bron: 1998–2002: jaarverslagen instellingen.Toelichting op tabel 14.1De cijfers over 2001 en 2002 zijn in de tabel opgenomen exclusief specifieke
uitvoeringen (waaronder activiteiten op scholen), festivals en begeleidingsuitvoeringen.
Deze stelselwijziging zorgt voor een zuiverder beeld. Zonder deze stelselwijziging
zou het aantal uitvoeringen en bezoeken van orkesten over de periode 1998
tot en met 2002 stabiel zijn gebleven.Onder muziektheater zijn ook de drie grote operagezelschappen opgenomen,
te weten: De Nederlandse Opera, Opera Zuid en de Nationale Reisopera.Wat gaan we daarvoor doen?SubsidiesDe minister stelt vierjarige subsidies ter beschikking aan cultuurinstellingen,
die tot doel hebben instellingen in staat te stellen hun activiteiten op een
voldoende continue basis te ontwikkelen. Dit instellingenbeleid heeft betrekking
op de sectoren kunsten (podiumkunsten, beeldende kunst en vormgeving, bouwkunst,
film en amateurkunst), erfgoed (voormalige rijksmusea) en letteren. In de
vier grote steden en sommige grotere gemeenten worden instellingen gezamenlijk
gesubsidieerd door de verschillende overheden. De onderlinge bestuurlijke
afspraken hierover zijn vastgelegd in convenanten.De instellingen die in het kader van de cultuurnota worden gesubsidieerd
ontvangen één subsidiebedrag voor maximaal vier jaar. In het
kader van de cultuurnota 2005–2008 worden circa 430 instellingen gesubsidieerd.
De subsidie wordt verstrekt onder het regime van budgetfinanciering. Dit betekent
dat instellingen binnen bepaalde grenzen exploitatieoverschotten in bepaalde
jaren kunnen gebruiken om tekorten uit andere jaren te compenseren.Kwaliteit en verscheidenheidDe Raad voor Cultuur heeft tot taak bij de vierjaarlijkse selectie van
instellingen voor de cultuurnota, het kwaliteitscriterium voorop te stellen.
Daarnaast is geografische spreiding van het aanbod een belangrijk selectiecriterium.PublieksbereikIn de subsidiebeschikking van podiumkunsteninstellingen zijn voorwaarden
opgenomen over een percentage van 15% van de totale baten, dat instellingen
aan publieksinkomsten moeten realiseren. De gemaakte afspraken met de podiumkunsteninstellingen
zijn vastgelegd in de beschikkingen over de uitvoering van het beleidsplan.
Hierin zijn de te leveren prestaties opgenomen. Met deze beide voorwaarden
wordt zeker gesteld dat instellingen een inspanning leveren om de doelstellingen
publieksbereik en spreiding aantoonbaar te realiseren. Met musea zijn specifieke
resultaatsafspraken gemaakt, onder meer over publieksbereik (aantal bezoeken),
collectiemobiliteit en het aantal schoolgroepen.De eigen inkomsteneis is met ingang van de nieuwe cultuurnota uitgebreid
met de categorieën podia en festivals.In de sector erfgoed zullen in het kader van de cultuurnota 2005–2008
met de musea resultaatsafspraken gemaakt worden, aan de hand van de ambities
die de instellingen in het eigen meerjarig beleidsplan hebben geformuleerd
(autonomievergroting: eigen verantwoordelijkheid instellingen, geen door OCW
opgelegde ambities). Daarbij worden vanzelfsprekend de uitgangspunten van
de staatssecretaris van cultuur gehanteerd.Wat mag het kosten?De onderstaande tabel geeft inzicht in de uitgaven in het kader van de
cultuurnota in 2005–2008.Tabel 14.02: Uitgaven Cultuurnota (x € 1
miljoen) 200514.1 Kunsten Podiumkunsten170,7Film9,1Beeldende kunst/bouwkunst/vormgeving23,3Amateurkunst en kunsteducatie10,7Kunsten algemeen0,7Fondsen Kunsten61,9  14.2 Letteren en bibliotheken Bibliotheken6,0Letteren7,0Fondsenletteren en bibliotheken7,2  14.4 Cultureel erfgoed Musea84,2Monumentenzorg0,2Archeologie0,4Archieven3,2Fondsencultureel
erfgoed5,4  14.5 Overig2,3Totaal392,3Subsidies 2005–2008
gefinancierd uit overige uitgaven cultuur4,5Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• Overeenkomstig de Wet op het specifiek cultuurbeleid (art. 3, tweede
lid) bevat de cultuurnota niet alleen beleidsvoornemens voor de volgende periode
van vier jaar, maar ook een verslag over de uitvoering in de voorafgaande
periode en van belangrijke ontwikkelingen die daarop van invloed zijn geweest.• Het vierjaarlijks advies van de Raad voor Cultuur over de aanvragen
van instellingen voor de Cultuurnota 2005–2008 is de belangrijkste indicator
voor de kwaliteit van afzonderlijke instellingen. Het advies is in mei 2004
uitgebracht.• Het ministerie van OCW evalueert jaarlijks de jaarrekeningen en
jaarverslagen van de in de cultuurnota opgenomen instellingen. De jaarlijkse,
gedetailleerde verslaglegging verschaft inzicht in de in het kader van de
subsidiëring behaalde resultaten. In deze evaluatie worden gegevens over
prestaties en bedrijfsvoering geëvalueerd.• Daarnaast worden ook deelevaluaties (zoals bijvoorbeeld de visitatie
actieplan cultuurbereik, zie 14.2.1.3) uitgevoerd.• Naast het verloop van de cultuurnotaprocedure 2005–2008,
zal het kabinet in 2005 ook de cultuurnotasystematiek als zodanig onder de
loep nemen en maatregelen treffen ter verbetering. Ook de door de Raad voor
Cultuur gesuggereerde visitatie van de fondsen zal in dat licht worden bezien.14.2.1.3 CultuurfondsenWat willen we bereiken?De minister stelt een aantal fondsen in staat op diverse gebieden van
de cultuur, een hoogwaardig en divers nieuw aanbod te laten ontwikkelen, het
ondernemerschap van kunstenaars te stimuleren en het publieksbereik te bevorderen.Wat gaan we daarvoor doen?De fondsen zijn ingesteld om de besluitvorming over en het verstrekken
van subsidies aan projecten en kunstenaars op afstand te plaatsen. Ze vervullen
publieke taken en vallen volledig onder de ministeriële verantwoordelijkheid.
Dit bepaalt de statutaire vorm van de fondsen, die onder meer de benoeming
van de bestuursleden door de staatssecretaris voorschrijft. Verder moeten
het beleidsplan, de statuten en de regelingen door OCW worden goedgekeurd.
OCW kan fondsen aanwijzingen geven over het te voeren beleid, maar niet over
het honoreren van afzonderlijke aanvragen.Er zijn op het terrein van de kunsten zeven fondsen actief: Fonds voor
de amateurkunst en podiumkunsten, Fonds voor de beeldende kunst, vormgeving
en bouwkunst, Fonds voor de podiumprogrammering en marketing, Fonds voor de
scheppende toonkunst, Mondriaanstichting, Nederlands Fonds voor de film, Stimuleringsfonds
voor architectuur.Er zijn twee fondsen op het terrein van het cultureel erfgoed actief:
de Mondriaan Stichting voor het verstrekken van met name incidentele subsidies
ten behoeve van het erfgoedveld (in het bijzonder de musea) en het Stimuleringsfonds
voor architectuur, die de subsidieregeling in het kader van Belvedère
uitvoert. De Mondriaan Stichting heeft daarnaast het beheer over het Aankoopfonds
Collectie Nederland, waaruit (buiten het kader van de Wet tot behoud van cultuurbezit)
belangrijke aankopen door Nederlandse musea kunnen worden gefinancierd.De volgende fondsen zijn actief op het gebied van letteren: Fonds voor
de letteren en het Nederlands literair produktie- en vertalingenfonds.Door middel van subsidies worden deze fondsen in staat gesteld om:• subsidies te verstrekken aan kunstenaars (beeldende kunst en vormgeving,
componisten, schrijvers);• subsidies beschikbaar te stellen voor producties (theater, dans,
film, muziek,muziektheater, operette en amateurkunst, literatuur);• subsidies beschikbaar te stellen voor afname en marketing (Fonds
voor podiumprogrammering en marketing, Mondriaan Stichting);• subsidies te verstrekken aan musea, andere collectiebeherende erfgoedinstellingen,
particulieren en universiteiten voor projecten voor behoud en beheer van museum-,
particuliere en universitaire collecties (Mondriaan Stichting);• subsidies te verstrekken aan overige activiteiten zoals bijzondere
publieksactiviteiten, verzamelen en presenteren van erfgoed van minderheden,
digitaliseringsprojecten in de erfgoedsector, gebruik van standaarden bij
digitalisering, afstemming met Collectie Nederland en museale aankopen (Mondriaan
Stichting).Wat mag het kosten?Op de begroting van cultuur is een bedrag van € 74,0 miljoen
voor de fondsen opgenomen.Tabel 14.3: Fondsen (x € 1
miljoen) 2005Stimuleringsfonds voor architectuur1,7Het Nederlands fonds voor de film11,0Fonds voor amateurkunst en podiumkunsten12,6Fonds voor de scheppende toonkunst1,7Fonds voor de beeldende kunst,
vormgeving en bouwkunst20,4Fonds voor de podiumprogrammering en
marketing6,2Fonds voor de letteren5,2Nederlands literair productie- en vertalingenfonds1,9Mondriaanstichting13,5Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• De fondsen leggen jaarlijks verantwoording af in de vorm van een
jaarverslag en jaarrekening.• De Raad voor Cultuur geeft in zijn vierjaarlijkse advies over de
cultuurnota een afzonderlijk kwaliteitsoordeel over het functioneren van de
fondsen.14.2.2 Programma's met andere overhedenActieplan cultuurbereikWat willen we bereiken?Het actieplan 2005–2008 krijgt de vorm van een brede doeluitkering
met een breed geformuleerde doelstelling:Het cultureel bewustzijn van burgers versterken door
het vergroten van zowel het publieksbereik als de actieve participatie aan
kunst en cultuur. OCW, IPO en VNG achten de centrale doelstelling
gerealiseerd wanneer:• alle 30 gemeenten en 12 provincies die deelnemen aan het lopende
actieplan zich bereid verklaren deel te nemen aan het actieplan 2005–2008;• alle partners met ingang van 2005 een toetsbaar programma uitvoeren
met meetbare resultaten;• eind 2008 bij de 42 deelnemende partners lokale of provinciale
doelstellingen zijn gerealiseerd en daarmee een bijdrage is geleverd aan de
realisatie van de centrale doelstelling van het Actieplan cultuurbereik 2005–2008.Wat gaan we daarvoor doen?De staatssecretaris van cultuur, het IPO en de VNG zijn overeengekomen
het Actieplan cultuurbereik met vier jaar te verlengen voor de periode 2005–2008.
Voortzetting van het actieplan past binnen het kabinetsbeleid waarin veel
aandacht is voor de regio. In de uitvoering zijn de volgende aanscherpingen
aangebracht:• De specifieke uitkering «cultuur en school» en de specifieke
uitkering «cultuurbereik» worden gebundeld tot één
brede doeluitkering voor cultuurbereik.Cultuureducatie is en blijft een probaat middel om het bereik van cultuur
te vergroten.• Aanvraag en verantwoording zullen meer gericht zijn op prestaties
die een bijdrage leveren aan het bereiken van de centrale doelstelling. Al
in de aanvraag worden beoogde prestaties in toetsbare termen (kwalitatief
en kwantitatief) geformuleerd. De sterkte/zwakte analyse van een gemeente
of provincie zal daarbij een bepalende factor zijn.• De procedures voor aanvraag en verantwoording zijn zoveel mogelijk
vereenvoudigd.Gemeenten en provincies dienen nog maar één keer een aanvraag
in voor een vierjarig programma.• Ten slotte zal de geldstroom beeldende kunst en vormgeving (bkv)
niet langer deel uitmaken van het Actieplan cultuurbereik. De geldstroom bkv
wordt op een andere wijze voortgezet.Wat mag het kosten?Op de begroting van cultuur is een bedrag van € 13,7 miljoen
opgenomen voor het Actieplan cultuurbereik (exclusief «cultuur en school»,
zie hiervoor paragraaf 14.2.3).Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe wijze van monitoring en evaluatie wordt beschreven in de aanvraag voor
het vierjarig programma: outputdoelstellingen worden in meetbare termen geformuleerd
en met outputindicatoren wordt aangegeven hoe doelstellingen worden gemeten.
OCW toetst de aanvraag onder meer op de meetbaarheid van de doelstellingen.Gemeenten en provincies zijn verantwoordelijk voor het beoordelen van
de resultaten van het eigen beleid. Ze beoordelen daarom zelf aan de hand
van de in de aanvraag beschreven outputindicatoren of en in hoeverre de outputdoelstellingen
zijn bereikt. De mate waarin gemeenten en provincies hun outputdoelstellingen
behalen geeft een indicatie voor het bereiken van de centrale doelstelling
van het Actieplan cultuurbereik 2005–2008.OCW, IPO en VNG zijn verantwoordelijk voor een tussentijdse evaluatie
in 2007 (visitatie) en een eindevaluatie in 2009. Daarnaast faciliteren zij
de kennisuitwisseling tussen gemeenten en provincies onderling en tussen gemeenten,
provincies en het rijk. Dat gebeurt via de Richtlijn cultuurparticipatie onderzoek.
OCW, IPO en VNG faciliteren gemeenten en provincies waar mogelijk bij het
formuleren van meetbare outputdoelstellingen en outputindicatoren.Ruimte en cultuurWat willen we bereiken?• Doorzetten van de uitgezette, ontwikkelingsgerichte koers voor
de culturele planologie in een uitvoeringsgericht beleidsprogramma en daarbij
het erfgoed- en architectuurbeleid waar mogelijk integreren.• Stimuleren van de inbreng van ontwerpende disciplines (stedenbouw,
architectuur en landschapsarchitectuur) bij de ruimtelijke inrichting en bevorderen
van de benutting van cultuurhistorische kwaliteiten als inspiratiebron voor
ruimtelijke ontwikkelingen.• Verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving door het integraal
benutten en borgen van culturele kwaliteiten in de praktijk van de stedelijke
vernieuwing.Wat gaan we daarvoor doen?• In aansluiting op de nota «Ruimte» een actieprogramma
«ruimte en cultuur» opstellen dat een samenhangende voortzetting
is van de uitvoering van het bestaande architectuur en het Belvedèrebeleid.
Hierin worden bestaande en nieuwe acties, maatregelen en projecten gestroomlijnd
tot een coherent geheel. Het actieprogramma vormt tevens het inhoudelijk kader
voor de architectuurinstellingen die gefinancierd worden in het kader van
de cultuurnota.• Via de cultuurimpuls is aansluiting gezocht bij het grotestedenbeleid
(GSB III, 2005–2009) en wel in het bijzonder bij het fysieke domein
«Investeringsbudget stedelijke vernieuwing (ISV II)». De cultuurimpuls
wil de grote steden ertoe aanzetten om in een selectief aantal (vooral naoorlogse)
wijken de culturele kwaliteiten expliciet te gaan benoemen en te benutten
bij de gebiedsontwikkeling. Voor de periode 2005–2009 is daarvoor een
budget van € 20 miljoen toegevoegd aan het ISV II. Voor 2005 betekent
dit een bedrag van € 4 miljoen voor de cultuurimpuls.Wat mag het kosten?Op de begroting van OCW is een bedrag van ] 4 miljoen opgenomen voor deelname
aan de cultuurimpuls in het investeringsbudget stedelijke vernieuwing.De uitvoering van het actieprogramma «ruimte en cultuur» zal
door verschillende departementen worden gefinancierd. Voor Belvedère
heeft OCW € 2,2 miljoen opgenomen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• De inhoud van het actieprogramma «ruimte en cultuur»
wordt mede gebaseerd op interne evaluaties en externe adviezen over onderdelen
van het architectuur-, ruimtelijk en erfgoedbeleid.• De voortgang en doorwerking van het Belvedèrebeleid wordt
tweejaarlijks geëvalueerd door een onafhankelijk bureau (monitor Belvedère).• De doelen en indicatoren van de cultuurimpuls isv maken deel uit
van de monitor van het grotestedenbeleid.Geldstroom beeldende kunst en vormgeving (bkv)Wat willen we bereikenDe geldstroom bkv wordt ingezet ter versterking van de beeldende kunst
en vormgeving: dit betreft zowel de infrastructuur van deze sector als de
relatie tussen aanbod en afname. De geldstroom is bestemd voor voorzieningen,
investeringen en activiteiten met een bovenlokale uitstraling.Hierbij wordt het accent gelegd op:• het faciliteren van collectieve voorzieningen en investeringen
ter ondersteuning van de ontwikkeling van kunstenaars en vormgevers (kunstenaarsinitiatieven,
presentatie-instellingen, ateliers, technische faciliteiten nieuwe media);• het benadrukken van de relatie tussen aanbod en afname door meer
aandacht voor de presentatie aan het publiek en kunstenaarsinitiatieven, vermindering
van (aanbod)subsidiëring en – waar mogelijk – marktwerking.De basis voor het beleid ligt in de gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de drie overheden (gemeenten, provincies en rijk) voor het beeldende kunst-
en vormgevingsbestel. Met het bestel wordt bedoeld het samenhangende stelsel
van voorzieningen en beleidsinstrumenten, dat nodig is voor een goed en zelfstandig
functionerende beeldende kunst- en vormgevingssector.Wat gaan we daarvoor doen?Voor de periode 2005–2008 zijn uitgangspunten voor een nieuwe verdeelsystematiek
geformuleerd.Gekozen is voor een geconcentreerde inzet van de geldstroom bkv op een
beperkt aantal steden.In aanmerking komende steden beschikken over:• eigen profiel, budget en ambities op het terrein van beeldende
kunst en vormgeving;• aanwezigheid van kunstvakonderwijs op het gebied van beeldende
kunst en vormgeving, een tweede fase opleiding en/of een postacademische werkplaats;• een breed en hoogwaardig cultureel voorzieningenniveau, vooral
op het gebied van beeldende kunst en vormgeving;• een groot aantal stedelijke instellingen en organisaties, die onderdeel
zijn van of participeren in (inter)nationale netwerken;• de geselecteerde steden dienen landelijk gespreid te zijn.Op basis van deze criteria wordt de geldstroom bkv niet meer verdeeld
over 30 gemeenten, maar vooral geconcentreerd op negen steden: Amsterdam,
Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Maastricht, Arnhem, Enschede en Groningen.
Daarnaast kunnen vijf steden met een kunstvakopleiding voor beeldende kunst
en vormgeving een beroep doen op de geldstroom: Tilburg, 's Hertogenbosch,
Breda, Leeuwarden en Zwolle.De provincies dragen in overleg met gemeenten binnen de regio zorg voor
de concentratie van middelen op kansrijke initiatieven die passen binnen de
centrale doelstelling: collectieve voorzieningen en betere afstemming van
vraag en aanbod.Het accent komt te liggen op:• het faciliteren van collectieve voorzieningen en investeringen
ter ondersteuning van de ontwikkeling van individuele kunstenaars en vormgevers
(kunstenaarsinitiatieven, presentatie-instellingen, ateliers, technische faciliteiten
nieuwe media);• het versterken van de relatie tussen aanbod en afname door meer
aandacht voor het middensegment, vermindering van (aanbod)subsidiëring
en – waar mogelijk – versterking van marktwerking;• binnen deze doelstelling hebben provincies en gemeenten de ruimte
om op basis van specifieke lokale of regionale omstandigheden zelf prioriteiten
te stellen.Wat mag het kosten?Het beschikbare budget op de begroting van cultuur bedraagt € 16,7
miljoen.14.2.3 Cultuur en schoolWat willen we bereiken?• Scholen en cultuurinstellingen in staat stellen om alle kinderen
in de leerplichtige leeftijd in een doorlopende leerlijn kennis te laten opdoen
over en met cultuur (kunst en erfgoed) en een gevarieerd programma van culturele
activiteiten aan te bieden.• Structurele versterking van de aandacht voor cultuureducatie in
het voortgezet onderwijs in samenwerking met culturele instellingen, gemeenten
en provincies.• Versterken van de allianties tussen scholen en culturele instellingen, omdat het succes van cultuureducatie in hoge mate afhangt van de
kwaliteit van de relatie die scholen met culturele instellingen kunnen onderhouden.Wat gaan we daarvoor doen?• In het programma «cultuur en school» is ook in 2005
structureel geïntensiveerd, vooral ten gunste van het primair onderwijs,
het voortgezet onderwijs en allianties tussen culturele instellingen en scholen.• Op basis van de in 2004 gemaakte afspraak over de versterking van
cultuureducatie in het primair onderwijs tussen IPO, VNG en OCW zullen de
aan deze afspraak deelnemende gemeenten en provincies in 2005 middelen ontvangen
om scholen te ondersteunen bij en te stimuleren tot het ontwikkelen van hun
visie op cultuureducatie. Gemeenten en provincies stimuleren dat passende
cultuureducatieve activiteiten beschikbaar komen en dat netwerken van scholen
en culturele instellingen tot stand worden gebracht. Provincies dragen daarnaast
zorg voor de bovenlokale coördinatie en bemiddeling, en stimuleren de
gemeenten tot 90 000 inwoners tot de ontwikkeling van een cultuureducatiebeleid.• Gemeenten en provincies ontvangen in 2005 een bedrag van € 1
per leerling in het primair onderwijs en in 2006 een bedrag van € 1,50.• In 2004 is de eerste tranche van de regeling intensivering cultuureducatie
in het primair onderwijs van start gegaan. Deze regeling wordt voortgezet
in 2005, 2006 en 2007.• De projectorganisatie cultuureducatie in het primair onderwijs
is vanaf 1 oktober 2004 volledig ingericht. Zij zal het flankerend beleid
verzorgen bij de eerdergenoemde regeling intensivering cultuureducatie in
het primair onderwijs.• In 2004 is de regeling versterking cultuureducatie in het primair
onderwijs van start gegaan. Deze regeling wordt voortgezet in 2005, 2006 en
2007. Met ingang van het schooljaar 2004–2005 zijn een twintigtal scholen
deelnemer aan de pilot cultuurprofiel. Deze ontwikkeling wordt zorgvuldig
gemonitord door de commissie cultuurprofielscholen en wordt doorgezet in het
schooljaar 2005–2006.• Er worden cultuurvouchers verstrekt aan leerlingen in het voortgezet
onderwijs (inclusief het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs).
Over de periode 2003–2004 is een resultaatafspraak met CJP gemaakt over
de voucherbesteding van 70%. Gestreefd wordt naar een verdere verhoging van
de voucherbesteding in de komende jaren.• Het project «kunstenaars in de klas» wordt voortgezet.
Dit project biedt de mogelijkheid voor beroepskunstenaars om via een opleiding
een kwalificatie te halen om als kunstenaar les te geven in het basisonderwijs.
De inspanningen in 2005 zullen erop gericht zijn meer bekendheid te geven
aan het project en zo de vraag van scholen verder te stimuleren.• Daarnaast wordt ook het project «erfgoed à la carte»
voortgezet. In het schooljaar 2004–2005 is dit project gestart waarbij
erfgoed structureel wordt ingebed in het curriculum van scholen in het primair
onderwijs.Wat mag het kosten?Het budget voor «cultuur en school» bedraagt € 10,7
miljoen. Hiernaast is via de enveloppemiddelen € 10 miljoen in 2005
beschikbaar gekomen. Het extra budget bedroeg in 2004 € 4 miljoen
en in 2007 is dit opgelopen tot € 22 miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• Van het actieplan cultuurbereik vindt periodiek een visitatie plaats.
De laatste visitatie heeft plaatsgevonden in 2003. De volgende visitatie zal
plaatsvinden in 2007.• De afspraak met het IPO, de VNG en OCW wordt in de tweede helft
van 2005 geëvalueerd.• De aanvraagprocedure van de tranche 2004 van de regeling versterking
cultuureducatie in het primair onderwijs wordt eind 2004 geëvalueerd.
De regeling 2005 zal, waar mogelijk, aan de uitkomsten van deze evaluatie
aangepast worden.• De regeling cultuurprofielscholen wordt gemonitord door de begeleidingscommissie
cultuurprofielscholen.• De besteding van de vouchers wordt bijgehouden door CJP die in
haar jaarcijfers verantwoording aflegt.14.2.4 Investeren in cultuurWat willen we bereiken?Particulieren en bedrijven stimuleren om geld te investeren in cultuur.Wat gaan we daarvoor doen?Met ingang van 1 januari 2002 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Regeling
cultuurprojecten 2002; fiscale faciliteiten voor culturele beleggingen. Met
deze faciliteiten is beoogd beleggingen en investeringen in projecten te bevorderen
die van belang zijn voor de Nederlandse cultuur, in het bijzonder de musea
en de podiumkunsten. Hiertoe wordt een fiscale vrijstelling ingevoerd en een
heffingskorting gegeven voor de beleggingen die worden gedaan in de specifiek
hiervoor aangewezen cultuurfondsen en die voldoen aan de randvoorwaarden.
De vrijstelling cultureel beleggen vormt, samen met de vrijstelling voor directe
en indirecte beleggingen in durfkapitaal, de vrijstelling beleggingen in durfkapitaal.De vrijstelling voor cultureel beleggen is begin 2004 in werking getreden,
nadat de bijbehorende regeling cultuurprojecten door de Europese Commissie
akkoord was bevonden.Banken richten cultuurfondsen op en trekken gelden van particulieren aan.De fiscale Regeling vrijstelling voorwerpen van kunst of wetenschap:Voorwerpen van kunst of wetenschap worden fiscaal gezien niet tot de bezittingen
van de belastingplichtigen gerekend, tenzij deze als belegging worden aangehouden.
Ze worden dan vrijgesteld van de vermogensrendementsheffing van 4%. De vrijstelling
beoogt de aankoop van voorwerpen van kunst of wetenschap door particulieren
te bevorderen, of op zijn minst te voorkomen dat de heffing over dit type
voorwerpen een negatieve invloed zou hebben op het koopgedrag van particulieren
met betrekking tot dit type goederen. Als deze voorwerpen ter belegging worden
aangehouden vindt wel heffing plaats, door een gelijke behandeling met andere
beleggingen. Deze voorwerpen worden voor een deel verkregen door aankoop via
galerieën, maar aankoop vindt ook langs andere wegen plaats.Wat mag het kosten?Het financiële belang van de toegelaten projecten in het kader van
«cultureel beleggen» in 2005 wordt geraamd op € 100,0
miljoen. De belasting- en premiederving is dan op grond van de regeling € 2,0
miljoen.Geschat wordt dat voor een bedrag van € 450,0 miljoen aan kunst
in particuliere handen is, die niet als belegging wordt aangehouden. Op basis
daarvan wordt een belastingderving geraamd als gevolg van de regeling van € 5,0
miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVanaf januari 2004 zijn de eerste projecten van start gegaan die voor
de regeling cultureel beleggen in aanmerking komen. De evaluatie van de regeling
is in ontwikkeling.14.2.5 eCultuurWat willen we bereiken?Een grotere participatie van burgers op het terrein van cultuur door creatieve
benutting van ict door kunstenaars en culturele instellingen.De reikwijdte van eCultuur strekt zich uit over de volgende vier terreinen:• het artistieke gebruik van digitale media, alsmede de creatieve
inbreng van kunstenaars en vormgevers bij de ontwikkeling van digitale toepassingen
(software, interfaces en content);• de digitalisering van de collecties en kennis waarover musea, archieven
en instellingen voor (archeologische) monumentenzorg beschikken;• de rol van de bibliotheken als toegangspoort tot en wegwijzer naar
betrouwbare digitale informatie;• de internetactiviteiten van de publieke omroep (mede met het oog
op de ontwikkeling van interactieve breedbandige toepassingen op diverse platforms)
en digitalisering van het audiovisuele productieproces van de omroepen. Daarnaast
ontsluiting van de collecties van het Nederlands Instituut voor Beeld en geluid.Wat gaan we daarvoor doen?In de brief van 22 april 2002 over eCultuur en de brief van 27 mei 2002
over digitalisering van erfgoed aan de Tweede Kamer wordt het beleid ten aanzien
van eCultuur en digitalisering in kaart gebracht. De actiepunten in beide
brieven geven concreet handvatten voor beleid.De invulling van het beleid vindt plaats langs de volgende drie lijnen:
bevorderen van de creatieve productie, activeren van cultuurinstellingen om
bereik en toegankelijkheid van cultuur te vergroten, meer en/of betere samenwerking
tussen cultuur en onderwijs.De gebruikte instrumenten zijn: cultuurnotasubsidies, het budget voor
nieuwe media bij de publieke omroep (zie artikel 15) en de intensiveringsgelden
die in het kader van de enveloppe Balkenende II voor bibliotheken beschikbaar
zijn gesteld.De intensiversingsgelden zijn deels bestemd voor de inzet van ict in het
traject van bilbiotheekvernieuwing. Daarnaast zijn ze voor de ict-deskundigheidsbevordering
bij erfgoedinstellingen, het beheer van enkele landelijke infrastructurele
ict-voorzieningen (Cultuurwijzer, Woonomgeving, Geheugen van Nederland), en
een subsidieregeling gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid en
duurzaamheid van digitale collecties.Wat mag het kosten?Voor bibliotheekvernieuwing met betrekking tot eCultuur wordt een bedrag
oplopend tot € 2,0 miljoen in 2007 beschikbaar gesteld. In de begroting van 2005 is hiervoor een bedrag van ruim € 1
miljoen gereserveerd. De middelen voor digitalisering cultureel erfgoed bedragen € 2,0
miljoen structureel vanaf 2005.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• In mei 2003 heeft de Raad advies uitgebracht over eCultuur.• De instellingen worden via de in de cultuurnota vastgelegde verantwoordingsvoorschriften
gemonitord.• Het vierjaarlijks vooradvies van de Raad voor Cultuur bevat een
monitor van de kwaliteit en verscheidenheid in de afzonderlijke sectoren van
het beleidsterrein cultuur.• Het vierjaarlijks advies van de Raad voor Cultuur over de aanvragen
van instellingen voor de Cultuurnota 2005 2008 is de belangrijkste indicator
voor de kwaliteit van afzonderlijke instellingen. Het advies wordt in mei
2004 uitgebracht.• Het ministerie van OCenW stelt jaarlijks evaluatierapporten op,
op basis van jaarrekeningen en jaarverslagen van de in de cultuurnota opgenomen
instellingen. De jaarlijkse, gedetailleerde verslaglegging verschaft inzicht
in de in het kader van de subsidiëring behaalde resultaten. In deze evaluatie
worden gegevens over prestaties en bedrijfsvoering geëvalueerd.• De besteding van de intensiveringgelden Balkenende II zal aanvullend
worden geëvalueerd.14.2.6 ID-banenIn 1996 is gesubsidieerde arbeid ingevoerd met het doel mensen met een
uitkering te helpen bij het vinden van een reguliere arbeidsplaats. Een bijkomend
doel was om sectoren zoals de cultuursector te faciliteren met ondersteunende
functies. In 2003 is het budget gedecentraliseerd en gedereguleerd en in 2004
zijn de middelen voor id-banen toegevoegd aan het vrije besteedbaar reïntegratiebudget
van gemeenten. De gewijzigde regelgeving heeft tot gevolg dat gemeenten een
eigen beleid moeten ontwikkelen om zoveel mogelijk uitstroom uit de bijstand
en gesubsidieerde arbeid naar reguliere arbeid te realiseren. De nieuwe wetgeving
geeft gemeenten vrijheid reïntegratie arrangementen op te stellen met
cultuurinstellingen die id-werknemers in dienst hebben, om deze banen om te
zetten in reguliere banen. Een tijdelijke stimuleringsregeling van het rijk,
waardoor voor de cultuursector een subsidie voor de omzetting in reguliere
banen beschikbaar was, heeft als resultaat dat in de cultuursector 307 banen
regulier zijn gemaakt (stand 5 juni 2004). VNG en sociale partners hebben
een aanjaagteam ingesteld dat een bemiddelende en adviserende rol speelt bij
het maken van afspraken tussen cultuurinstellingen en gemeenten.14.2.7 Internationaal cultuurbeleidWat willen we bereiken?De minister stelt zich middels het internationale cultuurbeleid ten doel:• cultuurinstellingen in staat te stellen internationaal te opereren;• positionering en profilering van Nederlandse cultuur in het buitenland
door internationale uitwisseling van kennis en inspiratie te stimuleren.Wat gaan we daarvoor doen?De beleidsvoering op dit terrein geschiedt in nauwe samenwerking met het
departement van Buitenlandse Zaken. Door middel van de cultuurnotasubsidies
worden instellingen in staat gesteld internationale activiteiten
te ontplooien als integraal onderdeel van reguliere beleidsplannen. Op sectoraal
niveau zijn via de cultuurnotasubsidies voor een aantal sectorinstituten en
koepels internationale functies benoemd. Daarnaast worden voor subsidiering
van internationale projecten middelen gedelegeerd naar fondsen, die als loket
fungeren voor cultuurinstellingen. Voor de ontwikkeling van nieuwe beleidsinitiatieven
op het gebied van internationale uitwisseling en internationale presentie
in het buitenland worden op incidentele basis onderzoeken en projecten ondersteund.De Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA), die een structurele
subsidie via de cultuurnota ontvangt, speelt een belangrijke rol in de informatievoorziening
over het internationale cultuurbeleid van de overheid, de Europese programma's
en de activiteiten van het culturele veld zelf. Fondsen, sectorinstituten
en de SICA worden op projectbasis gevraagd initiatieven op het gebied van
internationale uitwisseling en manifestaties in het buitenland te faciliteren.
HGIS-middelen op de OCW-begroting kunnen worden ingezet voor projecten op
dit terrein. Voor een deel worden deze HGIS-middelen ook ingezet om posten
in het buitenland in stand te houden.Wat mag het kosten?De uitgaven voor internationaal cultuurbeleid zijn begroot op € 2,4
miljoen. Hiervan is € 1,5 miljoen als HGIS-middelen in de cultuurbegroting
opgenomen. Voor de uitgaven aan internationale activiteiten wordt verwezen
naar de overzichtsconstructie internationaal beleid. Het intrinsieke beleid
van de instellingen (cultuurnotamiddelen) wordt niet opgenomen in de overzichtsconstructie
internationaal beleid. In aanvulling op de eigen begrotingsmiddelen staan
op de begroting van Buitenlandse Zaken de zogenaamde HGIS-cultuurmiddelen,
die voor internationale projecten van instellingen beschikbaar zijn.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• In juni 2003 heeft de Raad voor Cultuur een advies uitgebracht
ten behoeve van een mid-term evaluatie van het internationaal cultuurbeleid.• De instellingen worden via de in de cultuurnota vastgelegde verantwoordingsvoorschriften
gemonitord, hiervan worden kengetallen voor het internationale beleid voorzover
van toepassing opgenomen.• Een jaarlijks door SICA gepubliceerde monitor van internationale
activiteiten van culturele instellingen fungeert als barometer. Er vind geen
sturing plaats op de internationale activiteiten van instellingen die door
middel van de cultuurnota gesubsidieerd worden.14.2.7 Beheer en behoud van cultureel erfgoedWat willen we bereiken?Het beleidsterrein van cultureel erfgoed omvat de sectoren musea, monumentenzorg,
archieven en archeologie.Op een aantal manieren groeit het erfgoed zonder dat hier een beleidsmatige
keus achter ligt.Het is een gevolg van de mogelijkheden die de wet en de regelgeving biedt.
Belanghebbenden zoals verenigingen, eigenaren, gemeenten, kunnen de monumentenstatus
aanvragen voor panden ouder dan 50 jaar. Dat betekent dat jaarlijks
een nieuwe groep panden in aanmerking komt voor bescherming, terwijl heldere
criteria voor selectie ontbreken.Bij de archieven groeit het te selecteren papieren en digitale erfgoed
in hoog tempo door de toenemende stroom overheidsinformatie.Een herziene aanpak moet mogelijk maken om bij de selectie en overdracht
van archiefmateriaal naar het Nationale Archief prioriteit te geven aan de
politiek en maatschappelijk meest waardevolle documenten.Ook de sector archeologie kent een lijst met rijksmonumenten, die weliswaar
minder hard groeit maar wel aan herziening toe is. Hier is de specifieke vraag
of sommige monumenten in de bodem na tientallen jaren nog steeds in goede,
beschermingwaardige staat verkeren. Overigens wordt het monumentenregister
voor zowel de gebouwde als de archeologische monumenten momenteel herzien.De Collectie Nederland groeit als gevolg van verwervingen door musea,
of door andere rijksbeheerders van museale voorwerpen en door de toenemende
aanwijzingen tot beschermd voorwerp in het kader van de Wet tot behoud van
cultuurbezit.Groei van het erfgoed leidt tot hogere kosten voor het beheer, denk bijvoorbeeld
aan toename van druk op restauratiebudgetten. Om grip te krijgen op de groei
is het nodig om inzicht te krijgen in de waarde van de bestaande collectie,
zodat het rijk bewuste keuzes kan maken in haar selectiebeleid en eventueel
herselectie. Voor de monumentenzorg wordt tot 1 januari 2006 door middel van
een tijdelijke beleidsregel voor de aanwijzing van beschermde monumenten,
de aanwas tijdelijk geremd. Dat maakt capaciteit vrij om nieuwe en scherper
selectiebeleid te formuleren en de voorraad aanvragen te behandelen.De doelstellingen van het behoud en beheer van cultureel erfgoed omvatten
de volgende punten:• Het behoud en beheer van de rijkscollectie bij de verzelfstandigde
voormalige rijksmusea, alsmede streven naar het voor het publiek toegankelijk
houden en maken van die collectie.• Het behoud en beheer van de museale voorwerpen bij ICN, en bij
de overige ministeries.• De kern van de monumentenzorg is gelegen in de (ministeriële)
verantwoordelijkheid voor de instandhouding van de rijksmonumenten en beschermde
stads- en dorpsgezichten. Het streven is het terugbrengen van de restauratieachterstand
tot 10% in 2010. De vijf categorieën monumenten die thans worden onderscheiden
zijn: woonhuizen, boerderijen, kerken, molens en overige.• Als gevolg van de tijdelijke beleidsregel voor aanwijzing van beschermde
monumenten zullen tot 1 januari 2006 aanvragen voor de aanwijzing van beschermde
archeologische en gebouwde monumenten slechts bij hoge uitzondering tot bescherming
leiden. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg en de Rijksdienst Oudheidkundig
Bodemonderzoek stellen nieuwe selectiekaders op om op rijksniveau te komen
tot een meer evenwichtig monumentenbestand dat bovendien ook op langere termijn
(financieel) beheersbaar is. In 2005 wordt op basis hiervan een nieuw selectie-
en beschermingsbeleid vastgesteld.• Het beheer en de ontsluiting van de archiefcollectie van het Rijk
en de Hoge Colleges van Staat alsmede streven naar het toegankelijk maken
van die collectie. Belangrijk daarin is de digitale ontsluiting.• Op het terrein van de archeologie regelt het verdrag van Valletta
(Malta) uit 1992 de omgang met het Europees archeologisch erfgoed. Het uitgangspunt
daarbij is, conform het verdrag, de archeologische waarden in
de bodem te bewaren. Als dit niet mogelijk is, bijvoorbeeld ten gevolge van
economische activiteiten, wordt ernaar gestreefd om de bodeminformatie door
middel van onderzoek (lees: opgravingen) veilig te stellen. In toenemende
mate zijn private partijen, gemeenten, provincies, waterschappen en rijkspartners
bereid dit doel na te streven. Zonder de bodem te verstoren onttrekken de
meeste archeologische sporen zich aan onze waarneming. In oktober 2003 heeft
de staatssecretaris van cultuur het wetsvoorstel waarmee het verdrag kan worden
ingevoerd naar de Tweede Kamer gestuurd. Vooruitlopend op invoering van het
verdrag wordt op verschillende niveaus en op verschillende plaatsen reeds
gehandeld in «de geest van Malta». Ter dekking van eventuele excessieve
opgravingskosten kan een beroep worden gedaan op het ministerie van OCW. Jaarlijks
wordt aan de hand van de aanvragen van de diverse gemeenten bepaald wat de
hoogte van het budget voor de excessieve kosten (binnen een begrenzing van€ 1,2
miljoen) zou moeten zijn. Op het terrein van de archeologie is, naar analogie
met de milieu- en natuursector, in 2002 door de Rijksdienst voor het Oudheidkundig
Bodemonderzoek (ROB) voor het eerst een archeologiebalans opgesteld. Deze
maakt het in de volgende jaren mogelijk het gevoerde archeologiebeleid te
evalueren. Het streven is daarnaast om deze informatie voor het publiek toegankelijk
te maken. In totaal zijn er circa 1 500 archeologische terreinen als
zodanig aangewezen. De aard van het beleidsterrein brengt met zich mee dat
het totaal van de mogelijke archeologische terreinen niet te kwantificeren
zijn, laat staan in kaart te brengen.• Via de Wetenschapsbegroting (artikel 7) worden tevens intensiveringsmiddelen
ingezet voor de conservering van papieren en digitaal cultureel erfgoed in
de archieven en bibliotheken.Wat gaan we daarvoor doen?Het beheer van rijkscollecties is opgedragen aan de voormalige rijksmusea
onder de bepalingen van een beheersovereenkomst. De te subsidiëren musea
maken onderdeel uit van de beleids- en bekostigingscyclus cultuurnota 2005–2008.
Aan de subsidie zijn afzonderlijke resultaatafspraken verbonden.Daarnaast worden de Rijksdiensten van cultuur in staat gesteld voor de
uitvoering van het beleid te zorgen. Het Instituut Collectie Nederland heeft
een verantwoordelijkheid voor behoud en beheer van museale voorwerpen, die
niet in beheer aan een ander zijn overgedragen. Het ICN verricht tevens diensten
voor en draagt kennis over aan het gehele museale veld.De Rijksdienst voor de Monumentenzorg draagt zorg voor de uitvoering van
het beleid ten aanzien van de monumentenzorg. De wettelijke grondslag wordt
gevormd door de Monumentenwet 1988.Daarnaast is er een regeling voor aftrek van persoonsgebonden uitgaven
monumentenpanden (aftrek kosten van monumentenwoning). Deze fiscale regeling
levert een bijdrage aan het beleid gericht op het behouden en instandhouden
van cultuurhistorisch bezit in Nederland. Dit is vanuit geschiedkundig en
kunsthistorisch perspectief van belang. De regeling is opgenomen onder artikel
6.1 en artikel 6.31 van de Wet inkomstenbelasting 2001. In geval van een eigen
woning kunnen bepaalde kosten, lasten en afschrijvingen van een monumentenwoning
in aftrek worden gebracht, voor zover ze een drempel van 1,15% van de eigenwoning
waarde van de woning (binnen zekere grenzen) overschrijden. In geval van een
onroerende zaak die belast wordt in de box sparen en beleggen, kunnen de onderhoudskosten
worden afgetrokken, verminderd met 4% van de waarde van de onroerende zaak
in het economisch verkeer. Het aantal monumentenpanden in Nederland
bedraagt ruim 50 000. Hiervan worden circa 33 000 als woonhuis gebruikt.
De meeste monumenten die als woning worden gebruikt, zijn de eigen woning
van de belastingplichtige.Een klein deel van de monumentenpanden fungeert als tweede woning of wordt
verhuurd.Het Nationaal Archief en de regionale historische centra (rhc) dragen
zorg voor het behoud, beheer en toegankelijk maken van de collecties van archieven.
Tevens investeren deze in conservering en digitalisering van de collecties.
Om een breder publiek te bereiken en de collecties toegankelijker te maken,
is de vorming van rhc's nagenoeg afgerond. Uiterlijk in 2005 zijn in alle
provincies rhc's tot stand gekomen. In samenhang met de vorming van de rhc's
is de positie van de Rijksarchiefdienst veranderd en heeft het Algemeen Rijksarchief
zich getransformeerd tot het Nationaal Archief. De wettelijke grondslag wordt
gevormd door de Archiefwet.De Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek draagt zorg voor
de uitvoering van het beleid ten aanzien van de archeologie. De wettelijke
grondslag wordt gevormd door de Monumentenwet 1988.Door een wetswijziging van onder andere de Monumentenwet van 1988 wordt
het verdrag van Valetta (Malta) ingevoerd. Zoals hierboven reeds gememoreerd
heeft de staatssecretaris van cultuur het wetsvoorstel, waarmee het verdrag
kan worden ingevoerd, in oktober 2003 naar de Tweede Kamer gestuurd. Naar
aanleiding van de indiening van het wetsvoorstel heeft de Tweede Kamer vragen
gesteld. De vragen van de Tweede Kamer zijn in juni 2004 beantwoord in de
Nota naar aanleiding van het verslag. In de Nota geeft de staatssecretaris
ook aan hoe de Algemene Maatregel van Bestuur «excessieve opgravingskosten»
op hoofdlijnen er uit komt te zien. Ook heeft de Kamer een nota van wijziging
ontvangen.Met betrekking tot de intensivering op het gebied van «digitalisering
erfgoed» zijn vanaf 2004 drie maatregelen uitgevoerd:• intensivering van de deskundigheidsbevordering, opleiding en voorlichting
ten behoeve van het digitaliseringsproces bij de erfgoedinstellingen;• ondersteuning van het proces van ict-kwaliteitszorg voor de musea
en archieven;• structurele ondersteuning van een klein aantal landelijk digitale
publieksvoorzieningen.In 2005 worden deze activiteiten gecontinueerd en start een subsidieregeling,
gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid en duurzaamheid van digitale
culturele collecties.Wat mag het kosten?Het budgettaire belang van de regeling voor aftrek van persoonsgebonden
uitgaven monumentenpanden in 2005 wordt geschat op € 32,0 miljoen
aan belastingmiddelen.Voor de monumentenzorg is in de kabinetsperiode 1998–2002 een bedrag
beschikbaar gesteld van € 236,0 miljoen extra voor de jaren 2001–2010.
Bovendien heeft het toenmalige kabinet Paars II € 45,0 miljoen extra
beschikbaar gesteld voor de zogenaamde «kanjers».Dat zijn monumenten die door achterstallig onderhoud snel hersteld moeten
worden en waar grote bedragen mee zijn gemoeid. Speciaal voor deze grootschalige
restauraties zijn in 2000 en 2002 centrale subsidieregelingen
in het leven geroepen; het Besluit rijkssubsidiering grootschalige restauraties
en het Besluit rijkssubsidiering grootschalige restauraties (2002).De middelen voor digitalisering cultureel erfgoed bedragen in 2005 structureel € 2
miljoen.Tabel 14.4: Budgettaire gevolgen behoud en beheer cultureel
erfgoed (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Cultureel erfgoed246 775252 629275 139280 975290 275295 301297 135Musea 133 237130 973131 101131 106131 106131 106Monumentenzorg 77 98575 27475 60975 50572 65772 562Archeologie 10 53313 93313 93313 93313 93313 933Archieven 3 72125 95225 95225 95225 76625 766Overig 27 15329 00734 38043 77951 83953 768Toelichting: deze bedragen omvatten alle uitgaven op artikel 14.4 en zijn
dus inclusief cultuurnotauitgaven.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekIn de resultaatafspraken die met de musea gemaakt zijn voor de periode
2001-2004, zijn streefwaarden vermeld met betrekking tot het publieksbereik,
collectiemobiliteit en hetaantal schoolbezoeken. In antwoord op de vraag «wat
willen we bereiken» zijn de streefwaarden voor de verschillende categorieën
weergegeven. Voor elk van deze streefwaarden geldt dat deze niet direct stuurbaar
zijn door het departement maar worden gerealiseerd door de musea. De realisatiecijfers
worden verstrekt door de musea door middel van de jaarverslagen. De gegevens
uit de jaarverslagen betreffen bezoeken, bruiklenen en bedrijfsvoering.De streefwaarde voor het inlopen van de restauratieachterstand bij gebouwde
monumenten is gesteld op 10% in 2010. Oftewel in 2010 zou niet meer dan 10%
van de rijksmonumenten met een (acute) restauratiebehoefte te kampen mogen
hebben, dat is te beschouwen als een normale werkvoorraad. Of die streefwaarde
al in 2010 bereikt kan worden hangt evenwel af van de vraag of het volledige
programma tot en met 2010 kan worden gefinancierd in de komende jaren.Van de vijf categorieën monumenten die thans worden onderscheiden
(woonhuizen, boerderijen, kerken, molens en overige) zijn er gegevens beschikbaar
uit de behoefteraming 2001. De vraag is of er jaarlijks over het behalen van
de streefwaarden over de vijf hierboven genoemde categorieën gerapporteerd
kan worden. Inmiddels wordt er een monitorprogramma ontwikkeld, zodat vanaf
2004 gemonitord kan worden.De uitvoering van het beleid op het terrein van de archieven wordt gemonitord
middels de cijfers publieksbereik uit de verantwoording van het Nationaal
Archief. Dit betreft aantallen bezoeken, aantal gedigitaliseerde archiefbescheiden,
internetbezoek.Er zijn vier inspecties op het gebied van het cultureel erfgoed. De Inspectie
Cultuurbezit voert de inspecties uit op het collectiebeheer van onder andere
de verzelfstandigde (voormalige) rijksmusea. De inspecties op archiefbeherende
instanties wordt uitgevoerd door de Rijksarchiefinspectie, terwijl de Rijksinspectie
voor de archeologie de inspecties op de archeologie uitvoert. In 2004 is de
Rijksinspectie voor de monumentenzorg opgericht. Voor de fusie
tot één erfgoedinspectie is per 1 juli 2003 een projectdirecteur
benoemd die het oprichtings- en fusieproces opzet en begeleidt. Voorzien wordt
dat de fusie in 2005 een feit is.De operationele doelstellingen van de cultuurinspecties staan in artikel
19.02.14.2.8 Nederlandstalige en Friese letteren, leesbevordering
en de Nederlandse TaalunieWat willen we bereiken?Doelstelling is de kwaliteit, pluriformiteit en toegankelijkheid van de
Nederlandstalige en Friese letteren te bevorderen, alsmede de bekendheid van
de Nederlandstalige en Friese literatuur in het buitenland te vergroten. Ook
wordt het behoud en beheer en de ontsluiting van ons Nederlandstalige literaire
erfgoed ondersteund. Ter vergroting van de literaire participatie worden literaire
festivals, het (literaire) lezen en de literatuureducatie gestimuleerd. De
bescherming en bevordering van de Friese taal en cultuur is een belangrijk
onderdeel van het beleid. In het kader van de Nederlandse Taalunie –
een bilateraal verdrag tussen Nederland en België wordt, in goed overleg
met de Vlaamse bewindslieden, gestreefd naar een afgestemd taal- en letterenbeleid.Wat gaan we daarvoor doen?Voor de uitvoering van een groot deel van het letterenbeleid worden twee
cultuurfondsen gesubsidieerd, te weten: het Fonds voor de Letteren en het
Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds. Eerstgenoemd fonds verstrekt
onder meer projectbeurzen aan auteurs en vertalers. Het Literair Productie-
en Vertalingenfonds verleent (productie) subsidies voor de uitgave van klassieken,
literaire tijdschriften en literair waardevolle uitgaven. Dit fonds houdt
zich ook intensief bezig met de literaire buitenlandpromotie.Door de subsidiëring van een aantal literaire manifestaties met een
landelijke betekenis wordt de literaire participatie bevorderd. Voor het behoud
en beheer van het literaire erfgoed wordt het landelijk opererende Letterkundig
Museum gesubsidieerd. Binnen het leesbevorderingsbeleid vervult Stichting
Lezen een centrale en coördinerende rol.In het kader van een meerjarige bestuursafspraak (2001–2010) met
de provincie Friesland kent de minister op basis van een jaarlijks activiteitenplan
een specifieke rijksbijdrage toe voor het verbeteren van de Friese taal en
cultuur. Deze bestuursafspraak is geënt op het Europees Handvest voor
regionale talen of talen van minderheden.Het algemeen secretariaat van de Nederlandse Taalunie is belast met de
beleidsvoorbereiding en -uitvoering van besluiten van het (Nederlands-Vlaamse)
comité van ministers. Er wordt gewerkt met een meerjarenbeleidsplan
(huidige plan loopt tot 2008). Van de Taaluniebegroting komt 2/3 deel ten
laste van Nederland en 1/3 ten laste van Vlaanderen. Binnen OCW wordt het
budget naar rato van de activiteiten ten laste gebracht van de directoraten
onderwijs, cultuur en wetenschap.Wat mag het kosten?In totaal is er € 12,5 miljoen beschikbaar, waarvan circa 65%
verdeeld wordt via de cultuurnotaprocedure.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoek• De instellingen worden via de in de cultuurnota vastgelegde verantwoordingsvoorschriften
gemonitord.• Het vierjaarlijks vooradvies van de Raad voor Cultuur bevat een
monitor van de kwaliteit en verscheidenheid in de afzonderlijke sectoren van
het beleidsterrein cultuur.• Het vierjaarlijks advies van de Raad voor Cultuur over de aanvragen
van instellingen voor de cultuurnota 2005 2008 is de belangrijkste indicator
voor de kwaliteit van afzonderlijke instellingen. Dit advies is in mei 2004
uitgebracht.• Het ministerie van OCenW stelt jaarlijks evaluatierapporten op,
op basis van jaarrekeningen en jaarverslagen van de in de cultuurnota opgenomen
instellingen. De jaarlijkse, gedetailleerde verslaglegging verschaft inzicht
in de in het kader van de subsidiëring behaalde resultaten. In deze evaluatie
worden gegevens over prestaties en bedrijfsvoering geëvalueerd.• De provincie Friesland verstrekt jaarlijks een uitgebreid activiteitenverslag.
De Nederlandse Taalunie stelt een jaarverslag op dat ter goedkeuring aan het
Comité van Ministers wordt voorgelegd. Incidentele subsidies worden
per project verantwoord, conform de richtlijnen van het bekostigingsbesluit
etc.14.2.9 Goed functioneren van het stelsel van openbare
bibliothekenWat willen we bereiken?Sinds de decentralisatie van het stelsel van openbare bibliotheken is
de minister verantwoordelijk voor de algemene randvoorwaarden van het bibliotheekstelsel
«kwaliteit, pluriformiteit, toegankelijkheid en doelmatigheid»
(de zgn. stelseltaken). Hiernaast is de minister verantwoordelijk voor de
bijzondere bibliotheekvoorziening voor blinden en slechtzienden.Het beleidstraject «bibliotheken in beweging» is erop gericht
het fijnmazig stelsel van openbare bibliotheken te vernieuwen en toe te rusten
voor de vereisten van de huidige en toekomstige kennissamenleving. Uitgangspunt
hierbij is het koepelconvenant dat eind 2001 met IPO, VNG en de bibliotheekbranche
is overeengekomen naar aanleiding van het advies van de Stuurgroep Meijer
«open poort tot kennis».Parallel daaraan is een bestuurlijke en kwalitatief inhoudelijke vernieuwingsslag
van de genoemde bijzondere bibliotheekvoorziening gaande, waar mogelijk met
aansluiting op het stelsel van openbare bibliotheken. Uitgangspunt hiervoor
is het Rijksvoorzieningenplan voor blinden en slechtzienden 2002–2004,
in het najaar van 2004 te vervolgen in een Rijksvoorzieningenplan voor blinden
en slechtzienden 2005–2008.Wat gaan we daarvoor doen?Hoofdlijnen van de vernieuwingsoperatie zijn de versterking en verbreding
van de educatieve-informatieve, culturele en maatschappelijke functies van
de openbare bibliotheek.Voor de bijzondere bibliotheekvoorziening voor blinden en slechtzienden
ligt in de vernieuwingslag de nadruk op technologische vernieuwing van het
productie- en distributieproces.In financieel opzicht vertaalt het beleid zich in:• subsidiëring van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB)
voor het uitvoeren van de landelijke stelseltaken;• bekostiging van de Stuurgroep Bibliotheken en het ondersteunend
procesmanagement bibliotheekvernieuwing;• beschikbaarstelling van – door de provincies te verdelen –
gelden voor de bestuurlijke hervorming van het bibliotheekstelsel,
speciaal voor de vorming van basisbibliotheken in kleine gemeenten.• bekostiging van de instellingen verbonden met de bibliotheekvoorziening
voor blinden en slechtzienden met nadruk op investeringen in ict.• een beleidsintensivering met ingang van 2004 in het kader van de
enveloppe Balkenende II. Deze zal goeddeels worden benut voor het versterken
van de educatieve functie van bibliotheken. Het gaat daarbij enerzijds om
intensivering en verbreding van de samenwerking met onderwijsinstellingen.
Daarnaast beoogt de intensivering het «leren buiten de school»
te faciliteren en stimuleren, zowel voor de jeugd (o.a. studieplekken en pc-voorzieningen)
als voor (jong) volwassenen (open leercentra waar onderwijsmodules en cursussen
kunnen worden gevolgd, waaronder inburgeringscursussen). Andere bestanddelen
van de beleidsintensivering zijn versterking van de culturele functie (platform
voor culturele activiteiten, zoals toneelvoorstellingen) en de maatschappelijke
functie («veilige» en laagdrempelige ontmoetingsplaats in de wijk).Ook wordt ontwikkeling van de digitale openbare bibliotheek verder gestimuleerd
(zie ook 14.2.5 eCultuur).Wat mag het kosten?In totaal is er voor 2005 € 30,9 miljoen beschikbaar. Hiervan
is circa 42% beschikbaar voor bijzondere bibliotheekvoorzieningen en circa
58% voor de reguliere bibliotheekvoorziening. Van het totale bedrag verloopt
circa 21% via de cultuurnota. In het kader van de enveloppe Balkenende II
is een beleidsintensivering in 2005 van € 5,0 miljoen beschikbaar,
oplopend tot € 20,0 miljoen structureel vanaf 2007.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe Stuurgroep Bibliotheken ziet toe op de voortgang en monitoring van
het vernieuwingsproces.Hiertoe brengt de stuurgroep een jaarlijkse voortgangsrapportage uit.
De VOB verzamelt en ordent prestatiegegevens en statistische gegevens. De
Raad voor Cultuur heeft door middel van zijn vooradvies en cultuurnota-advies
een monitorende rol over het gehele stelsel van (algemene en bijzondere) bibliotheken.
In de nabije toekomst komen ook gegevens beschikbaar uit hoofde van de «branche-formules»
die de VOB heeft opgesteld, o.a. op het terrein van de kwaliteitszorg en certificering
(bijvoorbeeld gegevens uit gebruikersonderzoek).14.3 Budgettaire gevolgen van het beleidTabel 14.5: Budgettaire gevolgen cultuur (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen266 8522 336 759524 248571 904603 287612 050957 362Waarvan garanties54 465134 679146 225170 168194 508218 344242 577Uitgaven668 662760 618744 604755 754787 137793 740793 645        Programma-uitgaven668 662672 680686 853698 948731 435737 511739 345        Kunsten298 357365 291356 308359 545369 186370 236370 236Podiumkunsten 201 066193 067193 430193 430193 430193 430Film 22 02120 37520 16020 16020 16020 160Beeldende kunst/bouwkunst/vormgeving 76 09470 63070 70970 70970 70970 709Amateurkunsten kunsteducatie 28 98530 02133 02142 77143 82143 821Kunsten algemeen 37 12542 21542 45243 34342 34342 343        Letterenen bibliotheken40 85647 71448 43951 45765 00765 00765 007Bibliotheken 29 80330 90033 90047 50047 50047 500Letteren 16 16115 78015 79815 74815 74815 748Overig 1 7501 7591 7591 7591 7591 759        Fondsen77 625000000        Cultureel erfgoed246 775252 629275 139280 975290 275295 301297 135Musea 133 237130 973131 101131 106131 106131 106Monumentenzorg 77 98575 27475 60975 50572 65772 562Archeologie 10 53313 93313 93313 93313 93313 933Archieven 3 72125 95225 95225 95225 76625 766Overig 27 15329 00734 38043 77951 83953 768        Overig5 0497 0466 9676 9716 9679 9676 967        Programma uitgaven overig 37 27513 40813 27613 26513 46013 310Rijksarchiefdienst 37 27513 40813 27613 26513 46013 310        Apparaatsuitgaven 50 66344 34343 53042 43742 76940 990Bestuursdepartement 10 8478 3688 0037 8707 8707 870Uitvoeringsdiensten 39 81635 97535 52734 56734 89933 120Ontvangsten3 053494494494494494494Tabel 14.6: Budgettaire gevolgen cultuur naar operationele doelstelling
(x € 1 000) 200420052006200720082009Verplichtingen2 336 759524 248571 904603 287612 050957 362–waarvan garanties134 679146 225170 168194 508218 344242 577Uitgaven760 618744 604755 754787 137793 740793 645       Cultuurnota2001–2004392 404     Cultuurnota2005–2008 392 325392 325392 325392 325392 325Subsidies 2005–2008 4 5004 5004 5004 5004 500Actieplan cultuurbereik13 73613 68713 68713 68713 68713 687Fondsencultuurnota77 62574 41774 41774 41774 41774 417Cultuur en school14 98420 72823 72832 72832 72832 728E-Cultuur2 0002 0002 0002 0002 0002 000Internationaal cultuurbeleid(HGIS)1 5711 5341 4971 4971 4971 497Behoud en beheer cultureel erfgoed157 743180 253186 089195 389200 415202 249Bevorderen van de kwaliteit/pluriformiteit
en bekendheid van de Nederlandstalige en Friese letteren16 16115 78015 79815 74815 74815 748Bibliotheken29 80330 90033 90047 50047 50047 500Overig130 61682 89782 23081 76383 34081 411Ontvangsten49449449449449449414.4 BudgetflexibiliteitTabel 14.7: Budgetflexibiliteit artikel
14 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 744 604 755 754 787 137 793 740 793 6452.Waarvan apparaatsuitgaven 44 343 43 530 42 437 42 769 40 9903.Dus programma-uitgaven 700 261 712 224 744 700 750 971 752 655–waarvan RAD 13 408 13 276 13 265 13 460 13 310           Programma excl. RAD 686 853 698 948 731 435 737 511 739 345           Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht81,3%558 75179,7%557 55276,8%561 64276,4%563 61176,5%565 4455.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)18,4%126 24119,9%139 29522,9%167 82423,3%171 86023,2%171 8606.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma)0,3%1 8610,3%2 1010,3%1 9690,3%2 0400,3%2 0407.Beleidsmatig nog niet ingevuld          8.Totaal100%686 853100%698 948100%731 435100%737 511100%739 34515. MEDIA15.1 Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling is het waarborgen van een onafhankelijk,
gevarieerd en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, bestaande uit radio, televisie,
kranten, tijdschriften en internet, dat toegankelijk en betaalbaar is voor
alle lagen van de bevolking.Het beleid betreft de publieke omroep, de aanbieders die op de commerciële
omroepmarkt opereren, en het beleid ten aanzien van de pers. Het beleid richt
zich ook op vraagstukken van marktordening en technische ontwikkelingen. Er
vindt samenwerking plaats met het ministerie van Economische Zaken, die het
terrein bekijkt vanuit algemene economische overwegingen en mededinging. Voorts
is er samenwerking met dit ministerie op het terrein van de elektronische
infrastructuur (waaronder frequenties en kabel).De pers is in hoofdzaak een marktsector met een bescheiden rol voor het
Bedrijfsfonds voor de pers.De minister van OCW is verantwoordelijk voor het geheel van het publieke
omroepbestel in Nederland.De resultaatverantwoordelijkheid voor de landelijke publieke omroep is
overgedragen aan de publieke omroep, van de regionale publieke omroep aan
de provincies, en van de lokale publieke omroep aan de gemeenten.15.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingen15.2.1 De publieke omroepWat willen we bereiken?Doelstelling is op open netten een gevarieerd, kwalitatief hoogstaand
radio-, televisie- en internetaanbod, voor alle leeftijds- en bevolkingsgroepen
met voldoende draagvlak aan te bieden.Wat gaan we daarvoor doen?Publieke omroep is een massacommunicatiemiddel en wordt bekostigd door
publieke middelen (en reclame-inkomsten) en is bedoeld voor de gehele bevolking.
Er wordt daarom gestreefd naar een substantieel kijk- en luistertijdaandeel
voor de drie publieke televisiezenders en vijf radiozenders. Voor televisie
wordt gestreefd naar een kijktijdaandeel van circa 40% en een bereik van 85%.
Voor radio wordt gestreefd naar behoud van ten minste het huidige luistertijdaandeel
van 33%.MediawetDe landelijke publieke omroep opereert op basis van een tienjarige concessie,
die aan de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) is verleend na toetsing van
een concessiebeleidsplan. Daarin is aangegeven hoe de publieke omroep aan
zijn taakopdracht invulling denkt te geven. In het concessiestelsel (in werking
getreden in 2000) voor de landelijke publieke omroep, gaat de aandacht uit
naar openheid en aandacht voor moeilijk bereikbare publieksgroepen als jongeren
en migranten. Dat vereist kwalitatieve inspanningen waarover de publieke omroep
rapporteert in zijn programmatisch jaarverslag.De algemene taakopdracht van de publieke omroep is beschreven in artikel
13c van de Mediawet. De taken van de publieke omroepinstellingen zijn nader
uitgewerkt in verschillende artikelen van de Mediawet en het Mediabesluit.
Verder zijn gedetailleerde programmavoorschriften vastgelegd in de Mediawet
(art. 48 e.v.). Deze voorschriften bewegen zich op het terrein van informatie,
educatie, verstrooiing, kunst, cultuur, Europese en onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige programma's, programma's gericht op minderheden
en programma's die ondertiteld zijn voor doven en slechthorenden. Voor de
meeste onderdelen gelden minimumpercentages. Op basis van voortdurende registratie
en categorisering van programma's (door de NOS) toetst het Commissariaat voor
de Media of de publieke omroep aan de voorschriften voldoet. De publieke omroepen
voldoen aan de eisen van de programmavoorschriften.In onderstaande tabel zijn de programmavoorschriften van de publieke omroepen
opgenomen.Tabel 15.1: Programmavoorschriften in
percentagesInformatie en educatie35%*Alle omroepverenigingen
samenKunst12,5%Alle omroepverenigingen
samen 20%NPSCultuur (inclusief kunst)25%Alle omroepverenigingen samen 40%NPSMinderhedenprogramma's20%Televisiezendtijd NPS 25%Radiozendtijd NPSVerstrooiing25%Maximaal
per netEuropese producties50%Per netOpdrachtproducties25%Publieke
omroep als geheel, minimaal 17,5% per netOorspronkelijk Nederlands of Fries50%Per omroepinstellingDaarvan ondertiteld voor doven50%Publieke omroep als
geheel* De percentages hebben betrekking op de totale zendtijd van de publieke
omroep en betreffen minimale percentages, tenzij anders vermeld.Het percentage voor ondertiteling is niet wettelijk vastgelegd, maar betreft
een afspraak met de landelijke publieke omroep die tevens inhoudt dat in 2010
alle programma's worden ondertiteld.Ook voor de commerciële omroepen gelden enkele programmatische voorschriften.
Deze vloeien grotendeels voort uit Europese richtlijnen. De voorschriften
betreffen in hoofdzaak regels voor reclame (maximaal 15% van de duur van het
programma per dag), opdrachtproducties (10%), Europese producties (50%) en
oorspronkelijk Nederlands- of Friestalige onderdelen (40%). Voor het toezicht
op de commerciële omroepen is eveneens het Commissariaat voor de Media
verantwoordelijk.In opdracht van de raad van toezicht van de publieke omroep heeft de visitatiecommissie
Rinnooy Kan het functioneren van de publieke omroep geëvalueerd. De commissie
constateert knelpunten in aanbod en bereik als gevolg van een slecht functionerende
organisatie. In een brief aan de Tweede Kamer zijn verbetervoorstellen gedaan
voor de korte termijn. Ter voorbereiding op verbeteringen voor de lange termijn
(afronding wetgeving 1 januari 2007, inwerkingtreding 1 september 2008) is
aangekondigd dat het kabinet met een visie over de toekomst van de publieke
omroep komt. Daarbij staan twee kernvragen centraal: wat zou de rol, taak
en functie van een publieke omroep in de samenleving moeten zijn? De tweede
daaropvolgende vraag betreft de inrichting van een publieke
omroep: hoe kan de maatschappelijke inbedding van de publieke omroep het beste
georganiseerd worden? Naar verwachting wordt in het voorjaar van 2005 de visie
over de toekomst van de publieke omroep naar de Tweede Kamer gestuurd.De visitatiecommissie constateert verder dat de publieke omroep te weinig
gemeenschappelijke en concrete doelen stelt. Deze doelen zouden vertaald moeten
worden in een prestatieafspraak tussen de overheid en de publieke omroep,
waarbij de overheid voldoende afstand bewaart tot de inhoud van de programma's.
Tegelijkertijd moeten de afspraken leiden tot een gevarieerder en aansprekender
aanbod van programma's. In 2004 worden het proces en de methode van de prestatieafspraken
vastgesteld. Na de versterking van de positie van de Raad van Bestuur worden
op basis van het concessiebeleidsplan in 2005 de prestatieafspraken voor drie
jaren verder ingevuld. De verantwoording over een verstreken jaar moet dan
jaarlijks voorafgaand aan de nieuwe begrotingscyclus plaatsvinden.Wat mag het kosten?De mediabegroting is in het kader van de efficiencytaakstelling ingevolge
het regeerakkoord Balkenende I en het hoofdlijnenakkoord Balkenende II een
korting opgelegd van € 40 miljoen in 2004, € 60 miljoen
in 2005, € 70 miljoen in 2006 en uiteindelijk € 80 miljoen
in 2007. Uitgangspunt is dat besparingen zo veel mogelijk in de overhead en
efficiency van de organisatie worden geboekt en dat kijkers en luisteraars
zo min mogelijk van de bezuinigingen merken.Deze structurele bezuinigingen moeten worden opgebracht door alle instellingen
die vanuit de mediabegroting gesubsidieerd worden. In de mediabegroting is
een verhouding 80–20 tussen de landelijke publieke omroep en de overige
bekostigde media-instellingen. Deze verhouding wordt ook gehanteerd bij het
verdelen van de opgelegde bezuinigingen. De landelijke publieke omroep zal
aldus € 64 miljoen van de totale bezuiniging van € 80
miljoen voor zijn rekening nemen. De bezuinigingen op de overige bekostigde
media-instellingen zijn vooral neergelegd bij de Wereldomroep en het Muziekcentrum
van de Omroep (MCO). Voor de Wereldomroep betekent dit voor 2005 een bezuiniging
van € 3,3 miljoen, oplopend naar € 5,5 miljoen in 2007.
Voor het MCO bedraagt de bezuiniging € 4,5 miljoen in 2005, oplopend
naar € 6,5 miljoen in 2007. Het resterende deel van de bezuiniging
is opgelegd aan het Bedrijfsfonds voor de Pers, het Nederlandse Omroepproduktie
Bedrijf, het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, de Organisatie van
Lokale Omroepen in Nederland en het Commissariaat voor de Media.In het kader van het terugdringen van het financieringstekort wordt in
2006 een additionele bezuiniging op de landelijke publieke omroep doorgevoerd
van € 11 miljoen structureel. Daarnaast is er voor het jaar 2006
een taakstelling van € 10 miljoen incidenteel. De invulling van
deze bezuinigingen wordt in de begrotingsbrief media (november 2004) uitgewerkt.Op grond van de Mediawet stelt de minister in overleg met het parlement
jaarlijks vast welke bedragen beschikbaar zijn voor de publieke omroepen en
de andere media-instellingen. De inkomsten bestaan uit de rijksomroepbijdrage,
de reclameontvangsten en de rente op de algemene omroepreserve. De uitgaven
gaan naar de publieke omroep en naar andere media-instellingen.In onderstaande figuur is schematisch weergegeven hoe de financiële
stromen lopen in het Nederlandse publieke omroepbestel.Figuur 15.1 Financieringsstelsel media 2004 – stand
mediabrief 2004 (x € 1 miljoen)* genoemd bedrag betreft de dotatie aan de algemene omroepreservePrestatiegegevens en evaluatieonderzoekDagelijks laat de publieke omroep door kijk- en luisteronderzoek meten
in hoeverre de streefwaarden van de publieke omroep worden gehaald. Van de
onderzoeksuitkomsten worden wekelijkse, maandelijkse en jaarlijkse rapportages
vervaardigd. Met behulp van deze rapportages kan de programmering van de publieke
omroep goed worden gevolgd. Elk jaar worden ook kerngegevens van de publieke
omroepinstellingen verzameld over de publieke televisie- en radionetten. Het
Commissariaat voor de Media rapporteert op grond van deze gegevens of de programmavoorschriften
zijn nageleefd.15.2.2 MigrantenWat willen we bereiken?De doelstelling van het beleid is het bereiken van een meer evenwichtige
representatie van de verschillende bevolkingsgroepen in het algemene media-aanbod
en het bevorderen van de actieve en passieve participatie van minderheden
in de media. Naast de al genoemde algemene voorschriften uit de Mediawet gericht
op minderheden, zijn er specifieke beleidsonderdelen die zich hierop richten.Wat gaan we daarvoor doen?OCW stelt samen met de vier grote steden budget beschikbaar gesteld aan
Multiculturele Televisie Nederland (MTNL). Deze organisatie is in 2001 door OCW en de vier grote steden opgericht en zij produceert voor
de vier grote doelgroepen (Surinamers, Antillianen, Marokkanen en Turken)
wekelijks per groep drie kwartier tweetalig actueel nieuws en informatie in
een modern programmaformat. De programma's worden uitgezonden via de regionale
en lokale omroepen en concentreren zich op informatie, kennisoverdracht, opinievorming,
cultuur en human interest. De huidige convenantperiode loopt eind 2004 af.
Rotterdam heeft te kennen gegeven niet deel te gaan nemen in een nieuw convenant.
Door OCW en de drie andere grote steden is gekozen voor voortzetting met wederom
vier jaar met een koerswijziging in interculturele richting.Daarnaast, wordt eveneens in samenwerking met de vier grote steden voor
vier jaar (2003–2006) FunX gefinancierd. FunX is een multiculturele
radiozender voor de grote steden die zich met een mix van plaatselijke informatie
en muziek richt op jongeren. Ook investeert FunX in de opleiding van jonge
multiculturele programmamakers. Vanaf januari 2003 is het radiostation te
beluisteren in de vier grote steden. Uit recent luisteronderzoek blijkt dat
FunX zeer positief door de beoogde publieksgroep gewaardeerd wordt. Ook hier
is gekozen voor een combinatie van centrale en decentrale productie.Wat mag het kosten?In 2005 wordt aan het MTNL een budget beschikbaar gesteld van € 2,6
miljoen en aan FunX € 0,9 miljoen. De vier grote steden dragen zowel
aan MTNL als FunX € 0,9 miljoen bij.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekBegin 2004 zijn bereik en kwaliteit van de programma's en de onderlinge
samenwerking van MTNL geëvalueerd. MTNL zal op grond van afspraken met
OCW en Amsterdam, Den Haag en Utrecht een meer interculturele programmering
gaan verzorgen in de nieuwe vierjarige convenantperiode. In de loop van 2005
vindt een onafhankelijke evaluatie plaats over het functioneren en bereik
van FunX.15.2.3 PersWat willen we bereiken?De doelstelling van het beleid is het instandhouden van de pluriformiteit
van de pers, in het bijzonder van de dag- en nieuwsbladen en opinietijdschriften.
De mate van pluriformiteit wordt uitgedrukt in het aantal redactioneel zelfstandige
bladen dat op de markt verschijnt: de externe pluriformiteit. Daarnaast vertonen
bladen in toenemende mate ook interne pluriformiteit: zij besteden aandacht
aan uiteenlopende opvattingen in de samenleving.Wat gaan we daarvoor doen?Een belangrijk instrument is het Bedrijfsfonds voor de pers (opgericht
in 1974 en als zelfstandig bestuursorgaan verankerd in de Mediawet) dat financiële
steun kan verlenen aan persorganen, die vallen binnen de werkingssfeer van
het Bedrijfsfonds (artikel 129 van de Mediawet). Het Bedrijfsfonds voor de
pers heeft hiervoor verschillende instrumenten beschikbaar. Het instrumentarium
van het Bedrijfsfonds voor de pers is in juli 2002 uitgebreid met twee nieuwe
regelingen: een stimuleringsregeling voor bladen die zich speciaal richten
op minderheden in ons land en een regeling voor journalistieke informatieproducten
via het internet. De eerste regeling heeft een looptijd van 4 jaar, met een
evaluatie in het derde jaar. De tweede regeling heeft een looptijd van 3 jaar,
met een evaluatie na 2 jaar.In de kabinetsreactie op de adviezen van de Raad voor maatschappelijke
ontwikkeling (RMO) en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) over politiek
en media (Kamerstukken II, vergaderjaar 2003–2004, 29 692, nr. 1)
is de zorg verwoord over de verdeling van opiniemacht en mogelijk misbruik
daarvan. Het «bezit» of de «controle» van media in
een beperkt aantal handen is een potentieel politiek instrument – voor
grote bedrijven of voor zittende of aankomende politici. Dit is bedreigend
voor de vrije en pluriforme publieke meningsvorming. Het kabinet is daarom
van mening dat – naast de reguliere fusietoets door de NMA – een
«pluriformiteitstoets» dient plaats te vinden bij de beoordeling
van voorgenomen mediaconcentraties.Wat mag het kosten?Alle steunverlening vindt plaats ten laste van middelen waarover het Bedrijfsfonds
reeds beschikt. Er wordt in 2005 niet gedoteerd aan het Bedrijfsfonds voor
de pers.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVoor het volgen van ontwikkelingen in de pers wordt gebruik gemaakt van
de persmediamonitor van het Bedrijfsfonds voor de pers (www.persmediamonitor.nl).
Deze monitor bevat onder andere informatie over dag-, nieuws-, huis-aan-huis-bladen
en tijdschriften.Het Commissariaat voor de Media is in 2001 begonnen met een monitor naar
concentratietendensen in de mediasector. In mei 2003 is de tweede rapportage
uitgebracht.15.2.4 Verdeling en digitalisering van infrastructurenWat willen we bereiken?De doelstelling van het beleid voor de elektronische infrastructuur is
het stimuleren van keuzevrijheid, betaalbaarheid en tegelijkertijd bescherming
van consumenten. Door digitalisering van kabel en ether ontstaat meer distributiecapaciteit
en mogelijkheden voor nieuwe diensten.Wat gaan we daarvoor doen?De digitalisering van de kabel komt, mede door het tegenzittende economische
klimaat, moeizaam op gang. De ministeries van EZ en OCW overleggen met de
sector over de noodzakelijke maatregelen om hier meer schot in te krijgen.
Voor alle platforms is het van belang tot open standaarden te komen. Voor
de productie en transmissie van radio- en televisieprogramma's is hierin al
veel bereikt, maar voor de interactieve toepassingen en nieuwe diensten bestaat
nog weinig overeenstemming. Het kabinet steunt daarom de samenwerking tussen
partijen in de sector om tot Europese standaarden te komen.Wat mag het kosten?Het onderdeel digitalisering brengt naar verwachting in 2005 geen kosten
met zich mee. De kosten voor de verdeling van de commerciële radiofrequenties
in 2005 bedragen circa € 0,5 miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVoor het volgen van de ontwikkelingen wordt gebruik gemaakt van publiek
beschikbare rapportages als de breedbandmonitor.15.3 Budgettaire gevolgen van het beleidDe omroepmiddelen die op de mediabegroting worden verantwoord zijn samengesteld
uit de rijksomroepbijdrage (die jaarlijks wordt vastgesteld in de rijksbegroting),
de reclame-inkomsten van de Ster en de rente van de algemene omroepreserve.
Het wettelijk vastgestelde basisniveau van de rijksomroepbijdrage wordt conform
de Mediawet jaarlijks geïndexeerd.De ontvangsten bestaan hoofdzakelijk uit reclame-inkomsten van de Ster,
die jaarlijks fluctueren afhankelijk van de marktsituatie, en daarnaast uit
de rente op de algemene omroepreserve. De ontvangsten van de Ster worden door
de Ster geraamd op basis van de geschatte marktgroei op grond van de economische
verwachtingen en de aantrekkelijkheid van het publieke radio- en televisieaanbod.
De Ster-ontvangsten worden ook door de NOS geraamd in haar meerjarenbegroting.
Op grond van beide ramingen stelt OCW de raming van de ontvangsten van de
Ster vast in de mediabegroting.Tabel 15.2: Budgettaire gevolgen artikel 15 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen878 009880 345852 868839 582842 245859 963864 835Waarvan garanties0000000Programma-uitgaven880 707880 834852 868839 582842 245859 963864 835Ontvangsten253 542341 220256 785269 785267 785281 103281 103De rijksomroepbijdrage bedraagt658 457646 633631 766605 685610 483615 256620 128Uitgaven artikel880 707880 834852 868839 582842 245859 963864 835Publieke omroep875 127876 677848 810835 729838 527856 300861 172Migranten3 3663 5183 5183 5183 5183 5183 518Zero Base2 214639540335200145145Pers–––––––Infrastructuren–––––––Ontvangsten (m.n. STER)216 861302 339219 004232004230 004243 322243 322Ontvangsten Zero Base36 68138 88137 78137 78137 78137 78137 781Saldo uitgaven en ontvangsten627 165539 614596 083569 797574 460578 860583 732De uitgaven zijn uitgesplitst naar de verschillende operationele doelstellingen.15.4 BudgetflexibiliteitJaarlijks stellen de NOS en de Wereldomroep een meerjarenplan op waarin
voor een periode van vijf jaar de verwachte uitgaven zijn geraamd. De andere
instellingen dienen jaarlijks een begroting in.Mede op grond hiervan wordt de Tweede Kamer in het najaar door middel
van een begrotingsbrief bericht over de meest recente inzichten omtrent inkomsten
en uitgaven voor het volgende jaar. De Tweede Kamer kan aan de hand van deze
begrotingsbrief een oordeel geven over de uitgaven en over de hoogte van het
wettelijk vastgestelde minimumniveau van de rijksomroepbijdrage. De uitgaven
liggen na de behandeling in het parlement juridisch vast in de rijksbegroting.Er is sprake van een gesloten uitgavenpatroon, dat wil zeggen dat de uitgaven
die in het kader van de mediawet en begrotingsbrief plaatsvinden, uitsluitend
aan mediadoeleinden kunnen worden besteed. Tabel 15.3: Budgetflexibiliteit artikel
15 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 852 868 839 582 842 245 859 963 864 8352.Waarvan apparaatsuitgaven          3.Dus programma-uitgaven 852 868 839 582 842 245 859 963 864 835Waarvan op 1 januari van jaar t          4.Juridisch verplicht100%850 968100%837 882100%840 345100%858 063100%862 9355.Complementair noodzakelijk          6.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0%1 3000%1 3000%1 3000%1 3000%1 3007.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma)          8.Beleidsmatig nog niet ingevuld0%6000%4000%6000%6000%600Totaal100%852 868100%839 582100%842 245100%859 963100%864 83515.5 Veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid
en ramingMet betrekking tot de systematiek van de indexering wordt een wijzigingsvoorstel
in de Mediawet voorbereid. Het gaat om een wijziging van de grondslag van
de indexering. Om deze gelijk te trekken met de andere sectoren zal de grondslag
van de indexering niet meer gebaseerd zijn op voorafgaande (t-1), maar op
het lopende jaar (t). Er wordt naar gestreefd deze wetswijziging per 1 januari
2005 in te laten gaan.De reclame-inkomsten van de Ster zijn in het bijzonder afhankelijk van
economische ontwikkelingen en programmatische inspanningen.16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPPEN16.1 Algemene beleidsdoelstellingDe minister heeft de zorg voor het in stand houden en verder ontwikkelen
van het onderzoeksstelsel en voor het scheppen van de condities die nodig
zijn voor wetenschap van hoog niveau en effectieve kennisoverdracht aan de
maatschappij.De minister is direct verantwoordelijk voor:1. Het scheppen van voorwaarden voor het functioneren van een aantal wetenschappelijke
instellingen, waaronder onderzoeksorganisaties en wetenschappelijke bibliotheekinstellingen,
die binnen het onderzoeksbestel zowel eigenstandig als in relatie tot de universiteiten
en bedrijven een belangrijke plaats innemen.2. Dit impliceert het stimuleren en ondersteunen van het vernieuwende
vermogen en de kwaliteit van het Nederlandse onderzoek, een efficiënte
inzet van de middelen en voldoende kennisdiffusie naar de maatschappij.3. Toezicht op hoofdlijnen gericht op het vaststellen van de rechtmatigheid
en de doelmatigheid van de uitgaven en op het vaststellen van effectiviteit
in het functioneren van het onderzoeksbestel om hun rol goed te vervullen.16.2 Operationele beleidsdoelstellingen16.2.1 Toerusting en bekostiging onderzoeksbestelHet Nederlandse onderzoeksstelsel in zijn totaliteit (publiek en privaat)
bestaat uit een variëteit aan instellingen en organisaties, waarbinnen
elke instelling of organisatie zijn eigen functie heeft. Die varieert van
het uitvoeren van fundamenteel onderzoek tot ontwikkelingswerk op alle terreinen
van wetenschap. Daarbinnen is in het bestel van onderzoek en wetenschap een
onderscheid te maken tussen de volgende instellingen:• de onderzoeksorganisaties: de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk
Onderzoek (NWO), de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)
en de Nederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk onderzoek
(TNO);• de Koninklijke Bibliotheek (KB) en andere wetenschappelijke bibliotheken;• de grote technologische instituten (gti's);• internationale onderzoekinstellingen CERN, ESA, ESO, EMBL en EMBC;• adviesraden (zoals de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid
(AWT), de Stichting Toekomstbeeld der Techniek (STT) en sectorraden en instellingen
voor informatieverzorging over wetenschap en de toepassing daarvan.Het beleid is er op gericht dat deze instellingen hun rollen goed kunnen
vervullen zoals die zijn beschreven in het Wetenschapsbudget 2004.In de paragrafen 16.2.1.1 t/m 16.2.1.4 wordt deze doelstelling nader uitgewerkt.
In paragraaf 16.2.2 wordt nader ingegaan op de introductie van de prestatiebekostiging.16.2.1.1 Bekostiging vier grote nationale onderzoeksinstellingenWat willen we bereiken?De belangrijkste instellingen op het terrein van het onderzoek en wetenschapsbeleid,
naast de universiteiten, zijn de Nederlandse Organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), de Nederlandse Organisatie voor Toegepast
Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO), de Koninklijke Nederlandse Academie
van Wetenschappen (KNAW), en de Koninklijke Bibliotheek (KB).Het doel van de minister is deze instellingen in staat te stellen tot
het bevorderen en uitvoeren van kwalitatief hoogstaand wetenschappelijk onderzoek.
De vier grote instellingen moeten daarom eens in de vier jaar hun beleid in
een strategisch plan neerleggen. In die strategische planvorming komen voor
de vier organisaties de volgende missies annex doelstellingen tot uitdrukking:NWOHet bevorderen van de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in
Nederland en het initiëren en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen daarin.
Tevens het (doen) overdragen van kennis aan de maatschappij. Daarbij richt
NWO zich vooral op het universitaire onderzoek, en let daarbij op het aspect
van coördinatie en bevordert deze waar nodig.NWO voert haar taak vooral uit door het toewijzen van middelen. Onder
NWO vallen een aantal instituten waar wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan.TNOEr toe bijdragen dat op toepassingsgericht technisch en natuurwetenschappelijk
onderzoek (en daarmee te verbinden sociaal-wetenschappelijk en ander op toepassing
gericht onderzoek) op een doelmatige wijze dienstbaar wordt gemaakt aan maatschappij
en economie. Hiertoe verricht TNO zelf onderzoek al of niet in samenwerking
met anderen en draagt het bij aan het toegankelijk maken en overdragen van
resultaten van onderzoek.KNAWHet bevorderen van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland. In dit
kader adviseert zij de regering over aangelegenheden op het gebied van wetenschapsbeoefening.
Daarnaast het beoordelen van de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek,
het bieden van een forum voor de wetenschappelijke wereld en het bevorderen
van de internationale wetenschappelijke samenwerking. Onder de KNAW vallen
een aantal instituten waar wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan.KBHet behoud, beheer en de beschikbaarstelling van het nationale, wetenschappelijke
en culturele erfgoed voor zover gedrukt of vastgelegd in elektronische media;
met daarbij de zorg voor de landelijke dienstverlening op deze gebieden, en
het onderhouden en aanbieden van de centrale humaniorabibliotheek.Nadat de minister vanuit de hoofdlijnen van het Wetenschapsbudget 2004
over de voornoemde strategische plannen een standpunt kenbaar heeft gemaakt,
hebben de instellingen een grote mate van vrijheid in de uitvoering van hun
plannen. Die uitvoering wordt door de minister overigens wel op jaarbasis
gevolgd (zie het onderdeel prestatiegegevens).Wat gaan we daarvoor doen?Er is een nieuw landelijk kader neergelegd in de nota Wetenschapsbudget 2004, Focus op excellentie en
meer waarde die in november 2003 is verschenen. Deze nota is onder
meer ook het ijkpunt voor de strategische planvorming en -toetsing zoals hierboven
geschetst. Een belangrijke hoofdlijn is de aandacht voor een
scherper omlijnd evenwicht tussen het principe van zelfregulering en de verantwoordingsprocessen
in het stelsel.De verantwoording van de in dit stelsel aanwezige instellingen heeft een
impuls gekregen door de tussen NWO, TNO, KNAW en KB en de minister gezamenlijk
uitgewerkte en in convenants overeengekomen prestatie-indicatoren. Elk van
deze organisaties maakte in 2003 een begin met het leveren van een beperkte
set indicatoren. De met de missie van elk der instellingen samenhangende indicatoren
geven de effectiviteit van de organisaties weer als onderdeel van het bestel,
en zijn een kapstok voor het bestuurlijk gesprek met de instellingen én
voor de verantwoording van de minister aan het parlement. De systematiek wordt
op dit moment uitgebreid naar de andere instellingen.Wat mag het kosten?Een substantieel deel van de begroting is bestemd voor de bekostiging
van deze vier nationale instellingen. Van de totale uitgaven ten laste van
dit begrotingsartikel wordt in 2004 76% (€ 612 miljoen) aan deze
instellingen toegekend. Tabel 16.1: Middelen (x € 1 000) 2003200420052006200720082009NWO313 833302 717299 909299 559299 921299 617299 698TNO187 759193 333191 196192 531187 697187 695187 695KNAW78 39883 15084 53185 28585 87186 03386 196KB31 35932 54833 57834 57739 66439 69839 757Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekReguliere bronnen van prestatiegegevens:De uitvoering van het beleid wordt door de minister op jaarbasis gevolgd
aan de hand van de instellingsbegrotingen, de verantwoordingsdocumenten (financiële
jaarverslaggeving) en prestatie-indicatoren. De daarbij gestelde eisen respectievelijk
gehanteerde uitgangspunten zijn vastgelegd in richtlijnen voor de jaarverslaggeving
en (in het geval van de indicatoren) in convenants. De effecten van de instellingsinspanningen
worden daarnaast ook met een zekere regelmaat in een meerjarenperspectief
geëvalueerd.De informatie uit de begrotingen wordt voor of bij het begin van het verslagjaar
aan de minister geleverd, terwijl de verantwoordingen en de indicatoren binnen
zes maanden (KNAW en KB), zeven maanden (NWO) of acht maanden (TNO) na afloop
van het verslagjaar ter beschikking komen. De vervatte informatie betreft
niet alleen financiële aspecten maar in toenemende mate ook de uitvoering
van het beleid en de bedrijfsvoering door de instelling. Gezien het nog experimentele
karakter van de indicatoren – en overigens ook door de sturingsfilosofie
van de minister – kunnen er nu aan deze indicatoren geen streefwaarden
worden verbonden.Evaluaties:TNO maakte onderdeel uit van de door de ad hoc Commissie evaluatie brugfunctie
TNO en gti's (Commissie Wijffels) uitgevoerde evaluatie van de brugfunctie
van TNO en de gti's (zie ook par. 16.2.3.2).Bij de KB wordt in 2004 een evaluatie uitgevoerd. Voor NWO en KNAW volstaat
voorlopig de eerder genoemde indicatorensystematiek.16.2.1.2 Bijdragen aan de grote internationale onderzoeksorganisatiesWat willen we bereiken?Voor Nederland is (internationale) wetenschappelijke samenwerking van
groot belang. Deelname van Nederland aan internationale onderzoeksorganisaties
als CERN, ESO, ESA en EMBL/EMBC geeft onderzoekers toegang tot unieke faciliteiten
en netwerken. Het betreft veelal fundamenteel onderzoek dat door universitaire
onderzoekers wordt uitgeoefend en dat alleen in internationaal verband mogelijk
is. Daarom kan dit onderzoek ook gerekend worden tot de tweede geldstroom.
Deelname van onze onderzoekers is daarom onlosmakelijk verbonden met de zorg
voor een goed nationaal onderzoeksbestel. Met de deelname wordt beoogd:• stimuleren van het onderzoek dat op een aantal gebieden alleen
in internationaal verband in genoemde internationale onderzoeksorganisaties
mogelijk is;• in internationale samenwerking de middelen bundelen om toegang
te krijgen tot dure onderzoeksfaciliteiten, waarvoor wij niet zelf de middelen
hebben;• toegang tot kennis verschaffen die elders wordt geproduceerd;• de positie van het Nederlandse onderzoek in Europa versterken op
de desbetreffende onderzoeksterreinen (zie box 16.1).Wat gaan we daarvoor doen?Om deze doelen te bereiken betaalt Nederland als verdragslid mee aan de
internationale onderzoeksorganisaties (CERN, ESO, ESA, EMBL en EMBC). Hierdoor
wordt deelname van veelbelovende en al gearriveerde Nederlandse onderzoekers
mogelijk. Daarnaast wordt via vertegenwoordigingen in de bestuursraden, de
financiële comité's en de programmacommissies van de vijf organisaties
en via afstemming met nationale klankbordcommissies bijgedragen aan een zo
goed mogelijke deelname van Nederlandse onderzoekers in de verschillende projecten
en programma's van de vijf organisaties. Het succes van deelname is direct
afhankelijk van de kwantiteit en kwaliteit van het aanbod van voorstellen
door Nederlandse onderzoekers en van de betrokkenheid van Nederlandse onderzoeksinstellingen
bij de ontwikkeling van geavanceerde instrumenten.De onderzoeksvoorstellen worden geselecteerd op basis van internationale
reviews, die door de autonome organisaties worden georganiseerd. Hoewel via
de diverse bestuursorganen en comité's globaal wordt toegezien op een
langjarige evenwichtige en proportionele Nederlandse participatie is directe
sturing op concrete streefwaarden niet mogelijk.Conform de verdragsteksten werken de organisaties aan de volgende doelstellingen
(zie box 16.1).Box 16.1 Doelstellingen grote internationale onderzoeksorganisatiesCERNDe Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire (CERN)
heeft tot doel te zorgen voor samenwerking tussen Europese landen in fundamenteel
wetenschappelijk kernfysisch onderzoek, evenals in daaraan nauw gerelateerd
onderzoek voor uitsluitend niet-militaire doelen. Net als vorig jaar staat
2005 in het teken van het tijdig opleveren van de nieuwe geavanceerde deeltjesversneller
de Large Hadron Collider (LHC).ESODe European Southern Observatory (ESO) heeft als doel het ontwerpen, bouwen
en exploiteren van grote sterrenkundige faciliteiten op het zuidelijk halfrond
(Chili). ESO heeft de komende jaren twee prioriteiten: de eerste is de verdere
uitbouw van de Very Large Telescope (VLT) met geavanceerde instrumenten om
haar leidende positie als meest succesvolle telescoop op aarde te kunnen handhaven
in competitie met de grote Amerikaanse telescopen. De tweede prioriteit is
de start in 2005 van de bouw van de 64 schotelantennes van de Atacama Large
Millimeter Array (ALMA) op het terrein van de radioastronomie, in samenwerking
met de Verenigde Staten.ESADe European Space Agency heeft tot doel het bevorderen van samenwerking
tussen Europese landen op het gebied van ruimteonderzoek en ruimtevaarttechnologie
op een wijze dat de resultaten hiervan op vreedzame wijze gebruikt worden
voor operationele toepassingen en wetenschappelijke doeleinden.Volgende op de succesvolle ruimtevlucht van de Nederlandse ESA-astronaut
André Kuipers naar het ruimtestation ISS in April 2004 en de totstandkoming
van een samenwerkingsovereenkomst over Europees ruimtevaartbeleid tussen ESA
en de EU in 2004, staat er in 2005 een ministersconferentie op de agenda.
De uitwerking van de samenwerking tussen ESA en de EU is het belangrijkste
agendapunt.EMBL/EMBCDe European Molecular Biology Laboratory (EMBL) en de daaraan gelieerde
European Molecular Biology Conference (EMBC) hebben tot doel het bevorderen
van samenwerking tussen Europese landen in het fundamenteel onderzoek, bij
de ontwikkeling van nieuw geavanceerd instrumentarium en bij het geven van
toponderzoektraining op het gebied van de moleculaire biologie evenals in
de daaraan nauw gerelateerde onderzoeksgebieden. Het EMBL is bezig zich te
ontwikkelen tot een sterk Europees centrum voor functionele genomics. In 2005
wordt een nieuw wetenschappelijk plan voor de periode 2006–2010 vastgesteld.Wat mag het kosten?In totaal is circa 10% van de uitgaven uit artikel 16 gereserveerd voor
bijdragen aan de vijf internationale onderzoeksorganisaties. Als verdragspartner
is Nederland gebonden aan een contributieverplichting tegenover de organisaties.
De hoogte van de bijdragen wordt vooral bepaald door het relatieve aandeel
van ons bruto nationaal product en door wisselkoersen.Tabel 16.2: Internationale onderzoeksorganisaties (x € 1 000) 2003200420052006200720082009CERN28 99729 43530 16530 33530 42530 53531 035ESO5 5245 7115 7115 8155 8155 8155 815ESA31 29931 78430 55730 33130 33130 33130 331EMBL2 6622 7182 7882 8482 8482 8482 848EMBC444484654704704704704Totaal68 92670 13269 87570 03370 12370 23370 733Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVerantwoording van de resultaten van de internationale organisaties CERN,
ESO, ESA, EMBL en EMBC vindt jaarlijks plaats in jaarverslagen en jaarrekeningen,
evenals in voortgangsrapportages van specifieke projecten.16.2.1.3 Autonomie, rekenschap en vermindering regeldruk
in het onderzoeksbestelWat willen we bereiken?Onderzoekers ervaren steeds meer de problemen van toenemende regeldruk.
Het ongewenste gevolg hiervan is dat effectieve onderzoekstijd binnen de instellingen
verloren gaat en dat het onderzoeksklimaat negatief wordt beïnvloed.Uit recent onderzoek naar de regeldruk voor OCW-instellingen van Ecorys-NEI
blijkt dat de door OCW veroorzaakte regeldruk bij de bekostiging van het onderzoek
relatief gering is. Het blijkt dat vooral de wetten en regels van bijvoorbeeld
de departementen SZW, VWS en VROM en de daaraan verbonden handhaving als belemmerend
worden ervaren. Daarnaast blijkt de aan subsidieaanvragen verbonden bevragingslast
hoog te scoren. Dit geldt vooral voor de weinig transparante en voortdurend
wijzigende eisen rond de Europese subsidies.Beoogd wordt de regel- en aanvraagdruk en «overhead» waar
mogelijk te verminderen, de effectieve onderzoekstijd te verhogen en wet-
en regelgeving die de beschikbare onderzoeksruimte verkleint, zoveel mogelijk
te elimineren.Wat gaan we daarvoor doen?Als eerste aanzet tot het realiseren van de beoogde doelen zullen de volgende
maatregelen worden genomen:• Het realiseren van een assessment systematiek, waarbij de doelmatigheid
van het bestel zodanig in beeld komt dat bijsturing mogelijk wordt voor het
bestel als geheel. Hiervoor worden in 2005 taken bij het Rathenau-instituut
belegd.• De systematiek van prestatie-indicatoren en invoering van een verantwoordingsinstrumentarium
wordt in 2005 grotendeels uitontwikkeld.• Onderzoek naar waar en hoe de aanvraagdruk kan worden verkleind,
zodat er bij de subsidie ontvangende onderzoekers en onderzoeksgroepen meer
effectieve onderzoekstijd ontstaat. Daartoe wordt onderzocht welke aanvraagdruk
de instellingen zelf veroorzaken.• Op basis van aanvullend verdiepingsonderzoek dat in 2004 wordt
uitgevoerd, worden in 2005 voorstellen tot het afslanken van wet- en regelgeving
ontwikkeld.Wat mag het kosten?Aan de hierboven opgenomen activiteiten zijn geen bijzondere kosten verbonden,
anders dan die voor de nieuwe taken van het Rathenau-instituut. Voor het realiseren
van een science assessment systematiek wordt aan de bekostiging van die instelling
met ingang van 2005 een bedrag structureel toegevoegd aan het KNAW budget
(2005: € 850 000; 2006 € 1 650 000 en 2007
e.v. € 2 050 000).16.2.2 Kwaliteit en excellentieHet Wetenschapsbudget 2004 legt de nadruk op het bevorderen van excellentie.
De organisaties in het onderzoeksbestel zelf zijn hiervoor verantwoordelijk.
De overheid is voorwaardenscheppend, via financiële perspectieven, wet-
en regelgeving en het maken van goede afspraken over de bijdrage aan nationale
doelen.De volgende figuur geeft aan voor hoeveel indicatoren de EU-lidstaten
(het gaat hier nog om de EU-15) beter dan wel slechter scoren dan het Europese
gemiddelde. Uit de figuur blijkt dat Nederland iets vaker boven het EU-gemiddelde
scoort als er onder (peildatum: positie voor het jaar 2001). In vergelijking
met de cijfers van een jaar eerder (peildatum: positie voor het jaar 2000)
is de relatieve positie van Nederland iets verslechterd, toen de balans nog
plus drie was (nu plus twee).Figuur 16.1: Totaalscore EU-lidstaten op benchmarkindicatoren(Bron: Key Figures 2003–2004, Europese Commissie)Uit de onderliggende indicatoren blijkt dat Nederland bij 10 van de 17
indicatoren tot de top-5 van Europa behoort (in 2000 was dit bij 9 van de
18 indicatoren het geval), een lichte verbetering in dit opzicht. De volgende
tabel geeft per indicator de Nederlandse positie aan.Tabel 16.3: Positie Nederland bij benchmark indicatoren EU,
2001 PositieNLThemaHet aandeel van kennisintensieve diensten in de totale werkgelegenheid1innovatie/concurrentievermogenDe technologische betalingsbalans als % van het BBP2innovatie/concurrentievermogenVenture capital in vroege stadia als promille van het BBP4investeringenEPO-patenten per miljoen inwoners4prestatiesWetenschappelijke publicaties per miljoen inwoners4prestatiesHet aandeel van kennisintensieve diensten in de totale toegevoegde
waarde4innovatie/concurrentievermogenAandeel high-tech producten in de wereldmarkt4innovatie/concurrentievermogenOverheids-R&D als % van het BBP5investeringenUSPTO-patenten per miljoen inwoners5prestatiesArbeidsproductiviteit (BBP
per gewerkt uur)5innovatie/concurrentievermogenPubliek gefinancierd MKB-onderzoek6investeringenR&D-uitgaven als % van het BBP8investeringenPrivate R&D-financiering als % van de industriële output8investeringenAantal onderzoekers per 1000 personen
van de beroepsbevolking9menselijk
kapitaalNieuwe PhD's in science en engineering per 1000 personen
in de leeftijdsgroep 25–3410menselijk kapitaalHet aandeel van HT en MT-bedrijven in de totale toegevoegde waarde11innovatie/concurrentievermogenHet aandeel van HT en MT-bedrijven in de totale werkgelegenheid12innovatie/concurrentievermogenBron: Key Figures 2003–2004, Europese CommissieNoot: de indicator «Meest geciteerde publicaties als % van het totale
aantal publicaties» is niet meer opgenomen in de lijst van indicatoren
van de Key Figures. Dit was wel de indicator waarop Nederland als beste scoorde.
Key Figures wordt jaarlijks door de Europese Commissie gepubliceerd.Om de Nederlandse ambitie tot de Europese top te behoren te kunnen waarmaken
is versterking nodig van de positie op het gebied van menselijk kapitaal en
investeringen, zij het dat daar vooral de problematiek bij de private sector
speelt. De doelstellingen, zoals geformuleerd in de begroting 2004, blijven
onverminderd van kracht:Investeringen in R&D: het streven zal
er op zijn gericht om de overheidsuitgaven voor R&D als percentage van
het bbp in 2005 minimaal op hetzelfde niveau te handhaven als in 2000 (ofwel
0,70%). Daarbij wordt er naar gestreefd dat de overheidsuitgaven mede een
vliegwielfunctie hebben voor de financiering van R&D door bedrijven.Menselijk kapitaal voor R&D: het streven
is door het vergroten van de aantrekkelijkheid van een carrière in
het onderzoek de Nederlandse positie te verbeteren. De voorstellen in het
Deltaplan bèta-techniek zijn hier specifiek op gericht.Wetenschappelijke productiviteit en kwaliteit van R&D: streven is de toppositie op dit onderdeel te behouden of zelfs te
versterken.Een nadere uitwerking van deze doelstelling vindt plaats in de paragrafen
16.2.2.1 t/m 16.2.2.4.16.2.2.1 Prestatiebekostiging en een «smart-mix»Wat willen we bereiken?De kwaliteit en productiviteit van het Nederlandse onderzoek zijn van
zeer hoog niveau. Gelet op de Europese context echter is een actief beleid
nodig om kwaliteit en excellentie te handhaven en verder te bevorderen. Het
huidige bekostigingssysteem voor het universitaire onderzoek is verouderd.
Hierdoor worden de prestaties in het onderzoek momenteel onvoldoende beloond.
Daarbij komt dat binnen het onderzoeksbestel nog niet voor alle onderzoek
concurrentiemechanismen bestaan. Daarom wordt er een vorm van
prestatiebekostiging in het universitaire onderzoek ingevoerd. Doel hiervan
is dat het beste onderzoek de meeste armslag krijgt.Wat gaan we daarvoor doen?Op twee manieren wordt toegewerkt naar de introductie van prestatiebekostiging.
Op korte termijn gebeurt dit via de smart mix uit het Wetenschapsbudget.Op langere termijn wordt een vorm van prestatiebekostiging gerealiseerd
door het systematisch vaststellen van de onderzoeksresultaten, kwantitatief
en kwalitatief, die periodieke herverdeling mogelijk maakt in de richting
van de best presterende universiteiten of onderdelen daarvan. In 2006 moet
een systematiek voor de meting worden vastgesteld die in de jaren daarna kan
worden geïmplementeerd en verder ontwikkeld.Wat mag dat kosten?In de smart mix zijn extra middelen uitgetrokken voor excellente onderzoeksgroepen
en onderzoekssamenwerking. € 50 miljoen wordt ingezet via de OCW-begroting
(zie tabel 16.12: NWO-enveloppe) en € 50 miljoen via de EZ-begroting.
De smart mix wordt ingezet voor het versterken van excellente onderzoeksgroepen
aan universiteiten en onderzoekssamenwerking waarbij universiteiten, bedrijven,
technologie-instituten, technologische topinstituten (tti's) en hbo-instellingen
betrokken zijn. Tegelijk wordt een bedrag van € 100 miljoen uit
de rijksbijdrage aan de universiteiten herverdeeld naar rato van de toekenningen
uit de tweede geldstroom, de smart mix middelen en nader vast te stellen onderdelen
van de derde geldstroom.16.2.2.2 Focus en concentratieWat willen we bereiken?Het Wetenschapsbudget 2004 geeft aan dat meer focus en massa nodig zijn
in het onderzoek. Drie thema's worden aangeven als nationale prioriteit: informatie-
en communicatietechnologie, nanotechnologie en genomics. Binnen deze thema's
moeten de meest belovende onderzoeksrichtingen prioriteit krijgen. De samenwerking
van universiteiten met elkaar en met andere onderzoeksinstellingen en bedrijven
moet gestimuleerd worden tot meer concentratie en focus. Er is aandacht nodig
voor de hele kennisketen, van fundamenteel onderzoek tot en met innovatieve
toepassing. Dit alles vraagt regie.Wat gaan we daarvoor doen?Om te komen tot meer concentratie, focus en massa zullen de mogelijkheden
tot strategische keuzes, zoals dat al met de tweede geldstroom beoogd wordt,
versterkt worden. Hiertoe zal de «smart mix» ingezet worden. De
BSIK-subsidies hebben daarnaast tot doel bij te dragen aan meer focus, concentratie
en excellentie (zie 16.2.3.2).In de bilaterale overleggen met universiteiten wordt aandacht gevraagd
voor meer samenwerking tussen universiteiten onderling en met andere onderzoeksinstellingen
en bedrijven.De regierol van NWO wordt verder uitgebreid. In sommige gevallen heeft
NWO al een regierol over wetenschapsgebieden als geheel of ten behoeve van
de samenhangende aansturing van de gehele innovatieketen, van fundamenteel
onderzoek tot en met het op de markt brengen van kennis, zoals voor het terrein
genomics. De uitbreiding van de regierol van NWO gebeurt in eerste instantie
met een regieorgaan op het gebied van ict-onderzoek. Het kabinet
heeft hiertoe in mei 2004 besloten. Voor nanotechnologie lijkt een regieorgaan
in de strikte zin van het woord vooralsnog niet nodig.Het Nationaal Regieorgaan Genomics (NROG) is al in 2001 voor een periode
van vijf jaar opgericht bij NWO om een nationale strategie te ontwikkelen
en het Nederlandse genomics-onderzoek te coördineren. Zo wordt de Nederlandse
kennisinfrastructuur op het gebied van genomics versterkt om een inhaalslag
te maken. Er wordt mee beoogd het Nederlandse onderzoek binnen vijf jaar de
internationale top te laten bereiken en een goede basis te leggen voor verdere
benutting van de maatschappelijke en economische potentie van de resultaten.
Door vertragingen met de start van de zwaartepunten, die werden opgelopen
door de toetsingsprocedures aan het Europese O&O steunkader, is in november
2003 besloten om de termijn van het regieorgaan te verlengen tot en met 2008.In navolging van het regieorgaan Genomics wordt op basis van een convenant
van de overheid met NWO, in het najaar van 2004 bij NWO het Regieorgaan voor
ict-onderzoek en -innovatie opgericht. Het regieorgaan krijgt een tijdelijk
karakter, in eerste instantie tot en met 2009. Het regieorgaan zal werken
aan het versterken van de Nederlandse kennisinfrastructuur op het gebied van
ict en eveneens aan een steviger basis voor verdere benutting van de maatschappelijke
en economische potentie van de resultaten. Naar verwachting is het Regieorgaan
ict-onderzoek en -innovatie in 2005 operationeel en zal een strategisch plan
presenteren. Het regieorgaan incorporeert de adviesfunctie van het huidige
ICT Forum.Wat mag het kosten?Tabel 16.4: Regieorgaan Genomics(x € 1 000) 2003200420052006200720082009Genomics11 34511 34511 34511 34511 345p.m.p.m.Voor de extra stimulans op het gebied van genomics heeft het kabinet in
eerste instantie een bedrag van € 189 miljoen ter beschikking gesteld
voor de periode 2001–2006. De directe bijdrage uit de OCW begroting
voor deze periode bedraagt € 136 miljoen, de bijdrage via NWO € 24
miljoen en uit de EZ begroting is rechtsreeks € 29 miljoen beschikbaar
gesteld. Bij het besluit tot verlenging is voor 2007 € 11,3 miljoen
beschikbaar gesteld. Daarnaast komt een bedrag van maximaal € 86,1
miljoen voor het genomics onderzoek beschikbaar uit de middelen die in het
kader van het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur (BSIK)
naar een aantal projecten gaan. Deze middelen worden door het regieorgaan
uitbetaald aan de kennisconsortia.Tabel 16.5: Regieorgaan ictT-onderzoek en -innovatie(x € 1 000) 20042005200620072008Extra middelen1 00020002000pmp.mVoor het ict-regieorgaan wordt tot en met 2006 in totaal € 15
miljoen ingezet. Dit geld komt uit de kennisenveloppe die het kabinet ter
beschikking heeft gesteld voor investeringen in de kenniseconomie. De extra € 5
miljoen komt van de OCW-begroting en maakt deel uit van de NWO-enveloppe (zie
tabel 16.12). Daarnaast investeren ook EZ en ook NWO zelf ieder een bedrag
van € 5 miljoen over dezelfde periode. De inzet van extra middelen
vanaf 2007 wordt nog nader bepaald.Daarnaast is op de OCW begroting voor zowel 2004 als 2005 een bedrag van € 350 000
gereserveerd voor de ondersteuning van het ict-forum. Dit forum zal in 2005
(wanneer het regieorgaan operationeel is) van zijn verantwoordelijkheden zijn
gedechargeerd. Deze OCW-reservering komt dan beschikbaar voor het ict-regie-orgaan.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekJaarlijks wordt het financieel jaarverslag van het Nationaal Regieorgaan
Genomics in het jaarverslag van NWO opgenomen. Een inhoudelijk jaarverslag
wordt jaarlijks door NWO en het NROG aan het ministerie van OCW aangeboden.Van het Regieorgaan voor ict-onderzoek en -innovatie worden vergelijkbare
verslagen gevraagd.In het voorjaar van 2005 zal een mid-term review plaatsvinden. De eindevaluatie
verschuift in verband met de eerder genoemde verlenging van het Nationaal
Regieorgaan Genomics naar begin 2007.Bij de midterm review medio 2007 wordt beoordeeld of de einddatum van
2009 eventueel dient te worden gewijzigd. Mede op basis van een eindevaluatie
in 2009 zal besloten worden over eventuele continuering van het regieorgaan
voor ict-onderzoek en -innovatie.Het succes van het regieorgaan wordt mede bepaald op basis van concrete
prestatie-indicatoren uit de nulmeting die in 2005 plaatsvindt.16.2.2.3 Instroom, doorstroom en behoud van talentvolle
onderzoekersWat willen we bereiken?Goed personeelsbeleid en aantrekkelijke loopbaanperspectieven voor getalenteerde
onderzoekers zijn van groot belang voor een goed functionerend en kwalitatief
hoogwaardig onderzoeksbestel. De lage instroom van jong wetenschappelijk talent
en de vergrijzing van vooral het universitaire wetenschappelijke personeel
wekt echter zorgen. Naar verwachting stroomt de komende vijf jaar 1 000
fte aan wetenschappelijk personeel uit. De komende tien jaar loopt dat aantal
zelfs op tot 3 000 fte. Figuur 16.2 toont aan dat er enkele jaren sprake
was van een lichte neerwaartse trend in de leeftijdsopbouw van het universitaire
wetenschappelijk personeel, die zich lijkt te stabiliseren. Het is van belang
deze voorzichtige neerwaartse trend door te zetten.Figuur 16.2: Aandeel van personen, ouder dan 50 jaar,
in het universitaire wp als % van het totaal per functiecategorieBron: VSNU/WOPIDaarnaast is de ondervertegenwoordiging van vrouwen in vooral de hogere
wetenschappelijke posities een punt van zorg, niet alleen uit emancipatorische
overwegingen, maar juist ook met oog op de toenemende behoefte aan (jong)
talent en daarmee het in stand houden van de kwaliteit van de wetenschap.
Dit geldt tevens voor allochtone onderzoekers. Hoewel het aantal (afgestudeerde)
westerse en niet-westerse allochtone studenten is toegenomen tot een omvang
van 15 à 20 procent, is het aandeel westerse en niet-westerse allochtonen
in de wetenschapsbeoefening nauwelijks toegenomen.Geschat wordt dat het wetenschappelijk personeel voor ongeveer 8 à
9 procent uit allochtonen bestaat. Dit betekent dat potentieel onderzoekstalent
verloren gaat.Figuur 16.3: Het aandeel vrouwen per universitaire wetenschappelijke
functiecategorie Bron: VSNU/WOPIOm de neerwaartse tendens in de vergrijzing van universitair wetenschappelijk
personeel door te zetten en daarmee de verwachte uitstroom van onderzoekers
op te vangen, is het van belang de in- en doorstroom van (jonge) talentvolle
onderzoekers te bevorderen en de loopbaanperspectieven in het onderzoek te
verbeteren. Hierbij is speciale aandacht nodig voor vrouwen en allochtone
onderzoekers, van wie het potentieel tot nu toe nog onderbenut is gebleven.Wat gaan we daarvoor doen?Om bovenstaande te bereiken worden de volgende middelen en instrumenten
ingezet:• de vernieuwingsimpuls;• het Aspasia-programma;• het Mozaïek-programma.Doel van het in 2000 bij NWO ondergebrachte programma «vernieuwingsimpuls»
is vernieuwing van het onderzoek door (jonge) talentvolle onderzoekers kansen
te bieden, met een nadrukkelijke aandacht voor vrouwen. Om de vergrijzing
een halt toe te roepen en jonge onderzoekers een aantrekkelijker perspectief
te bieden op een carrière in de wetenschap, richt de vernieuwingsimpuls
zich sinds 2002 op het persoonsgericht stimuleren van onderzoekers in de verschillende
fasen van hun carrière. De vernieuwingsimpuls nieuwe stijl is gesplitst
in drie subsidievormen: voor de pas gepromoveerde veelbelovende onderzoeker
(veni), de post-doc die heeft aangetoond zelfstandige ideeën te genereren
en tot ontwikkeling te brengen (vidi), en de meer ervaren onderzoekers die
in staat wordt geacht een vernieuwende onderzoeksgroep op te kunnen zetten
(vici).In 2005 wordt gestreefd naar 180 honoreringen over de drie steunvormen.
Uitgesplitst naar steunvorm wordt gestreefd naar een toekenning voor 80 jong
gepromoveerden (veni)1, 75 senior postdoc's
(vidi) en 25 professorabele onderzoekers (vici). In 2004 is de vernieuwingsimpuls
uitgebreid met een vrouwencomponent voor de vidi en vici categorieën.
Dit houdt in dat€ 2 miljoen per jaar wordt ingezet om door vrouwen
ingediende aanvragen die als «zeer goed» zijn beoordeeld en daarmee
honorabel zijn extra te kunnen laten honoreren. Met de middelen voor de vrouwencomponent
kunnen per jaar maximaal 5 extra vidi-posities gecreëerd worden of 2
extra vici-posities of een combinatie van vidi en vici subsidies binnen het
gegeven budget.Het Aspasia-programma richt zich op het verbeteren van het doorstromen
van vrouwen naar de positie van universitair hoofddocent. NWO die het programma
sinds 1999 uitvoert heeft twee zeer succesvolle ronden gehouden, in 2000 en
in 2002. Vanwege het belang en succes wordt het na 2004 gecontinueerd. De
precieze invulling van het programma wordt in de loop van 2004 duidelijk.
In 2005 wordt € 1,5 miljoen ingezet en vanaf 2006 € 2
miljoen structureel.Het Mozaïek-programma heeft tot doel meer allochtone afgestudeerden
in de wetenschap te laten instromen. NWO, die het programma heeft opgezet
en uitvoert, is in 2004 gestart met een pilot die zeer succesvol is gebleken.
Getalenteerde allochtone studenten die willen promoveren kunnen – daarbij
gesteund door de universiteit – een aanvraag indienen en op basis van
uitgewerkte voorstellen geselecteerd worden voor een promotiepositie. In 2005
en 2006 wordt € 2 miljoen per jaar ingezet. Hiermee kunnen per jaar
maximaal 12 promotieplaatsen voor promovendi uit minderheidsgroepen worden
gefinancierd.Naast de bovengenoemde instrumenten wordt ook op andere manieren getracht
de loopbaanperspectieven voor getalenteerde onderzoekers te verbeteren. In
het kader van de prestatieafspraken met de universiteiten wordt aan de instellingen
gevraagd plannen te maken om het formatiebeginsel te vervangen door het loopbaanbeginsel.
Ook aan NWO, KNAW en TNO wordt gevraagd in hun strategische plannen aan te
geven hoe zij de loopbaanperspectieven voor talentvolle onderzoekers willen
verbeteren.Wat mag het kosten?Het totale budget voor de vernieuwingsimpuls wordt opgebouwd uit bijdragen
van de minister van OCW, NWO en de universiteiten. Daarnaast is er een bijdrage
van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van maximaal € 0,9
miljoen per jaar in de periode tot en met 2005. De totale bijdrage van OCW
bedraagt € 27 miljoen voor 2005 en de jaren daarna.Tabel 16.6: Middelen (x € 1 miljoen) (tussen haakjes
de bijdrage van OCW) 2003200420052006200720082009Vernieuwingsimpuls68 (22)73 (31)73 (27)73 (27)73 (27)73 (27)73 (27)Toelichting: bedragen zijn inclusief het aandeel uit de voor de periode
2001 t/m 2010 in totaal €118 miljoen aan ICES middelen voor de vernieuwingsimpuls.Tabel 16.7: Middelen (x € 1 miljoen) de bijdrage van
OCW 2003200420052006200720082009Aspasia-programma0,41,52,02,02,02,02,0Een kort overzicht van de instrumenten en inzet van middelen voor jonge
wetenschappers en doelgroepen is te vinden in de overzichtsconstructie over
personeelsbeleid in deze begroting.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe jaarverslagen van NWO fungeren als reguliere bronnen van prestatiegegevens
voor de drie programma's. De resultaten van de vernieuwingsimpuls maken bovendien
onderdeel uit van het convenant met NWO over een jaarlijkse levering van prestatie-indicatoren.
In 2007 wordt een evaluatie van de vernieuwingsimpuls uitgevoerd, waarbij
wordt gekeken naar het behalen van de doelstellingen. In dat jaar kan pas
zinvol worden nagegaan of het programma daadwerkelijk bijdraagt aan de carrièreperspectieven
van jonge wetenschappers.16.2.2.4 Kwaliteit en internationale samenwerkingWat willen we bereiken?Voor Nederland is internationale wetenschappelijke samenwerking van groot
belang. Behalve voor deelname aan de internationale onderzoeksinstellingen
(paragraaf 16.2.1.2) geldt dit ook voor deelname in EU-verband en voor bilaterale
samenwerking met prioriteitslanden. Met deze internationale samenwerking wordt
het volgende beoogd:• verhogen van de kwaliteit van het Nederlandse onderzoek door landen
te ontsluiten voor directe samenwerking tussen instituten en daarmee aan te
sluiten bij het beste onderzoek in andere landen;• verschaffen van toegang tot kennis die elders wordt geproduceerd;• handhaven en versterken van de positie van het Nederlandse onderzoek
in Europa.Wat gaan we daarvoor doen?Om deze doelen te bereiken wordt:• bilateraal samengewerkt met de prioriteitslanden China, Indonesië,
Rusland;• aansluiting gezocht bij de Europese Onderzoeksruimte.Bilaterale samenwerking met de drie prioriteitslandenIn 2005 wordt het beleid van wetenschappelijke samenwerking met prioriteitslanden
voortgezet. Bilaterale wetenschappelijke samenwerking vindt in 2005 plaats
met drie prioriteitslanden, te weten China, Indonesië en Rusland.Bilaterale samenwerking staat gezamenlijke participatie in bredere samenwerkingsverbanden
zoals het Europese Kaderprogramma niet in de weg. Daar waar mogelijk worden
de bilaterale samenwerkingsprogramma's ingepast in het zich verder ontwikkelende
Europese beleid.Box 16.2 Bilaterale wetenschappelijke samenwerkingMet China zal de samenwerking, zoals die werd
vastgelegd in overeenkomsten met vier counterparts in China, worden voortgezet
in twee programma's. Beide programma's worden uitgevoerd door de KNAW. Het
reguliere programma, dat zich richt op gezamenlijk onderzoek, zal in 2005
ongewijzigd voortgang vinden. In 2005 zal tevens de in 2004 ingezette tweede
fase van het Programma Strategische wetenschappelijke Allianties voortgezet
worden.Met Indonesië loopt het huidige Memorandum
of Understanding tot en met 2006. Op basis van een evaluatie van de KNAW in
2004 zal besloten worden of en in welke vorm het thans door de KNAW uitgevoerde
programma per 2005 voortgezet of bijgesteld zal worden. Bij de evaluatie zal
behalve met de wetenschappelijke kwaliteitscriteria o.a. rekening worden gehouden
met de eventuele integratie van de KNAW en WOTRO-activiteiten en met de doelstellingen
van het Europese onderzoeksbeleid gericht op Azië.Met Rusland is op basis van de positieve evaluatie
en commentaren van eind 2003 door NWO in 2004 een aangepast en nieuw Memorandum
of Understanding ondertekend dat formeel per 1 januari 2005 van start
gaat. Het samenwerkingsprogramma dat door NWO wordt uitgevoerd, richt zich
voor de komende drie jaar meer op structurele, institutionele samenwerking
tussen Nederland en Rusland met als doel een betere integratie van de beide
landen in de Europese Kaderprogramma's. Naast de samenwerking in de vorm van
projecten en programma's, zal er bijzondere aandacht besteed worden aan de
deelname en de mobiliteit van de jonge onderzoeker.Aansluiting bij de Europese OnderzoeksruimteNederland beoogt de komende jaren zo veel mogelijk aan te sluiten bij
het streven van de EU in 2010 de meest concurrerende economie van de wereld
te zijn (Lissabon-doelstelling, 2000). Daartoe zal samen met de EU-landen
worden gewerkt aan een verdere bundeling van krachten op het gebied van onderzoek
en (technologische) ontwikkeling in één Europese Onderzoeksruimte.Om de positie van het Nederlandse onderzoek te versterken wordt ook in
2005 verdergaande aansluiting gezocht door deelname aan het Zesde kaderprogramma
van de EU, dat momenteel loopt van 2002 tot en met 2006. Dit programma, waarvoor € 17,5
miljard beschikbaar is, is speciaal gericht op het bevorderen van de Europese
onderzoeks- en innovatieruimte.De Europese Unie streeft naar een gemiddelde Europese investering van
3% bnp in R&D en innovatie, waarvan tweederde uit het bedrijfsleven moet
komen (Barcelona-doelstelling, 2002). Mede gezien de tegenvallende economische
situatie, vergt dit de komende jaren een forse inspanning van Nederland.Nederland draagt op basis van het bnp bij aan de totale begroting van
de EU, en daarmee dus ook aan het budget van het Europese Kaderprogramma
voor onderzoek en technologische ontwikkeling. Hiermee wordt door Nederlandse
onderzoekers aan een derde van de Europees gefinancierde onderzoeksprojecten
deelgenomen. Het streven is om in het huidige Zesde Kaderprogramma minimaal
gelijk te presteren als in het vorige, zodat er minimaal sprake zal zijn van
een «juste retour». In samenwerking met Economische Zaken wordt
gestreefd naar succesvolle deelname aan het Zesde Kaderprogramma, meer in
het bijzonder de nieuwe instrumenten (integrated projects en networks of excellence).
Daarbij wordt gebruikt gemaakt van de ervaring van technologische topinstituten
en onderzoeksscholen. Door middel van actieve ondersteuning en stimulering
van onderzoekers en onderzoeksinstellingen door Senter/EG-Liaison in samenwerking
met NWO wordt bijgedragen aan een grotere participatie. NWO zal een actieve
rol spelen bij de Nederlandse betrokkenheid bij het nieuwe onderdeel van het
Kaderprogramma dat zich richt op netwerken van nationale onderzoeksprogramma's.Het Nederlandse onderzoek kan naar verwachting de komende jaren profiteren
van de diverse bilaterale inspanningen van de afgelopen tien jaar en de deelname
van landen als Rusland en China aan het Kaderprogramma.Wat mag het kosten?Tabel 16.8: Bilaterale onderzoekssamenwerking (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Indonesië5171 5151 6941 6941 6941 6941 694Oost-Europa1 5001 2771 0741 121200020002000China1 5402212 8591 5401 5401 5401 540Grenslanden363363363PMPMPMPMFrankrijk136136136136136136PMVoor de werkzaamheden ter ondersteuning en stimulering van een zo groot
mogelijke betrokkenheid van Nederlandse onderzoekers bij het Kaderprogramma
ontvangt Senter/EG-Liaison van het ministerie jaarlijks een subsidie van € 189 000.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekReguliere prestatiegegevens:De KNAW rapporteert in haar jaarverslagen over de voortgang van de samenwerkingsprogramma's
met China en Indonesië.NWO rapporteert in haar jaarverslagen over de voortgang van de samenwerkingsprogramma's
met Rusland.Senter/EG Liaison brengt jaarlijks een zogenoemd brickboekje uit, waarin
de Nederlandse deelname aan het Europese Kaderprogramma wordt geanalyseerd;Om de voortgang van de realisering van een Europese onderzoeksruimte te
meten, worden de prestaties van de nationale systemen van wetenschap en technologie
met elkaar vergeleken. Voor deze benchmarking zijn verschillende indicatoren
ontwikkeld. De resultaten worden periodiek door de Europese Commissie in de
Key Figures gepubliceerd.Toekomstige evaluaties:Het huidige Memorandum of Understanding met Indonesië loopt tot en met 2006. Mede op basis van een evaluatie door de KNAW in 2004 zal
besloten worden of en in welke vorm het programma per 2005 voortgezet of bijgesteld
zal worden.16.2.3 Toegankelijkheid en benuttingWat willen we bereiken?Open, onbelemmerde toegang tot de resultaten van onderzoek en tot de voor
dat onderzoek verzamelde gegevens, materialen, collecties e.d. is een harde
voorwaarde voor de voortgang van de wetenschap en de maatschappelijke en economische
benutting ervan. Het gaat daarbij om toegang voor onderzoekers onderling,
maar ook om toegang voor de brede samenleving via onderwijs en media.Wat gaan we daarvoor doen?De toegankelijkheid van de resultaten van wetenschappelijk onderzoek wordt
bevorderd door het stimuleren van de wisselwerking tussen onderzoekers en
potentiële afnemers. Daarnaast door het publiceren en octrooieren te
vergemakkelijken en aan te moedigen en de beschikbaarheid van publicaties
te vergroten, vooral door de elektronische mogelijkheden te benutten. Dat
laatste impliceert ook de voortdurende ontwikkeling en instandhouding van
een adequate infrastructuur van snelle netwerken, databases, (super)computervoorzieningen
en andere faciliteiten voor samenwerking en wetenschappelijke communicatie.
Op deze punten wordt verder ingegaan in paragraaf 16.2.3.2.Op het terrein van de toegankelijkheid van onderzoeksdata wordt mede op
initiatief van de Nederlandse overheid in OESO-verband gewerkt aan het opstellen
van internationale richtlijnen voor kosteneffectieve toegang tot digitale
onderzoeksdata afkomstig van publiek gefinancierd onderzoek.Archivering, behoud en opslag van onderzoekgegevens (inclusief wetenschappelijke
collecties) en publicaties is nodig om duurzame toegankelijkheid te verzekeren.
Langs verschillende lijnen wordt hieraan gewerkt. Op het terrein van het wetenschappelijke
en culturele erfgoed worden gezamenlijke initiatieven genomen.Wetenschap- en techniekcommunicatie vormen het essentiële sluitstuk
van het overheidsbeleid op het gebied van de toegankelijkheid van de wetenschap.
Zij is in hoge mate bepalend voor de toekomst van de wetenschap. Kernpunten
in het beleid zijn het stimuleren van het maatschappelijke debat en het creëren
van een breed maatschappelijk draagvlak voor de wetenschap, en in het bijzonder:
het wekken van belangstelling bij en werven van jong onderzoekstalent.Wat mag het kosten?De financiële consequenties worden toegelicht in de volgende subparagrafen
en in paragraaf 16.4.16.2.3.1 Communicatie en informatievoorziening binnen
de wetenschapWat willen we bereiken?Het beleid is er op gericht de nationale informatiestructuur voor onderzoek
en wetenschap goed te laten aansluiten op die van het internationale wetenschapsbestel.
Beoogd wordt op drie terreinen voortgang te boeken:• het vergroten van de toegankelijkheid van onderzoekspublicaties
voor onderzoekers onderling;• het vergroten van de toegankelijkheid voor het met publieke middelen verzamelde onderzoeksmateriaal (daaronder begrepen data van medische,
sociale en financiële administraties);• het uitbreiden en innoveren van de technische infrastructuur die
nodig is voor deze toegankelijkheid en meer algemeen voor de communicatie
tussen onderzoekers.Wat gaan we daarvoor doen?De communicatie binnen het onderzoek is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid
van de instellingen en de onderzoekers zelf. De overheid draagt bij uitzondering
rechtstreeks bij waar de (internationale) ontwikkelingen dat gewenst maken.De toegankelijkheid van onderzoekspublicaties wordt bevorderd door initiatieven
van de kennisinstellingen (universiteiten, KB, NWO, KNAW en SURF) te stimuleren
en eventueel te faciliteren. De overheid steunt de op instigatie van o.a.
SURF, het NIWI en NWO gestarte landelijke projecten DARE en I-research. Deze
projecten betreffen zowel ontsluiting en opslag als archivering van wetenschappelijke
(pre)publicaties en achterliggend onderzoekmateriaal. De overheid levert daarnaast
een rechtstreekse bijdrage aan de zwaartepuntfunctie van de Technische Universiteit
Delft voor publicaties op het gebied van de technische wetenschappen, en aan
de KB voor de digitalisering en conservering van het wetenschappelijk erfgoed.Juridische en financiële knelpunten over wetenschappelijke uitgaven
en tijdschriften moeten zoveel mogelijk internationaal worden aangepakt. Initiatieven
op dit gebied van de kennisinstellingen worden aangemoedigd.Nederland zal zich internationaal actief blijven inzetten voor een kosteneffectieve
open toegang tot data uit en voor publiek gefinancierd onderzoek. Dit in de
geest van de «Declaration on access to research data from public funding»
van de OESO. Ook op nationaal niveau wordt gewerkt aan verbetering van de
datavoorziening voor het onderzoek. Ondermeer door de vorming van een Nationaal
Data Archief in het kader van de reorganisatie van het Nederlands Instituut
voor Wetenschappelijke Informatiediensten (NIWI).De instellingen dragen zelf primair de zorg voor een noodzakelijke voortdurende
opwaardering en vernieuwing van de technische infrastructuur voor de communicatie
en informatie binnen het onderzoek. Het gaat hier om een veelheid aan voorzieningen
die aan internationale standaarden moeten kunnen blijven voldoen en die van
groot belang zijn voor het efficiënt verlopen van het onderzoeksproces.
De stichting SURF speelt hierbij een belangrijke rol. NWO financiert onder
andere nationale supercomputer- en gridvoorzieningen. De overheid draagt ondermeer
rechtstreeks bij aan de innovatie van het universitaire onderzoeksnetwerk
SURFnet en via bijdragen aan de BSIK-projecten GigaPort, VL-E en LOFAR. Deze
BSIK-projecten hebben een forse impact op de informatie-infrastructuur voor
het onderzoek.Wat mag het kosten?De bovengenoemde acties en voorzieningen komen als gezegd primair ten
laste van de reguliere budgetten van de instellingen. De projecten I-research
en DARE komen ten laste van het budget voor het interdepartementale Nationale
Actie Programma (NAP) Elektronische Snelweg via de begroting van EZ. Voor
de overheidsbijdrage aan de KB voor digitalisering en behoud van het wetenschappelijk
erfgoed zie paragraaf 16.2.3.4. Voor de innovatie van SURFnet wordt in 2005 € 2,3
miljoen ter beschikking gesteld. Voor de zwaartepuntfunctie
in de informatievoorziening op het terrein van de technische wetenschappen
ontvangt de TU Delft een bijdrage van € 6,4 miljoen. Zie voor de
genoemde BSIK-projecten paragraaf 16.2.3.2.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekDe verantwoording over 2005 wordt wat de bovengenoemde NAP-projecten aangaat
verschaft via voortgangsrapportages van SURF en NWO – de trekkers van
die projecten – aan EZ. De verantwoording over de innovatie van SURFnet
geschiedt via de jaarverslagen rechtstreeks aan OCW en vindt ook plaats in
het kader van het BSIK-project GigaPort, waarin de innovatie-inspanning wordt
geïntegreerd. Voor de verantwoording van de zwaartepuntfunctie technische
wetenschappen van de TU-Delft zijn dit jaar specifieke indicatoren ontwikkeld;
ze worden in 2005 gehanteerd in de jaarstukken van de TU Delft. Voor de BSIK-projecten
is een specifiek monitorings- en voortgangstraject ontwikkeld (zie paragraaf
16.2.3.2).16.2.3.2 Gebruik van onderzoeksresultatenWat willen we bereiken?Eén van de grootste uitdagingen waarvoor we staan, aldus het Wetenschapsbudget
2004, is het doorbreken van de zogeheten Europese paradox: veel onderzoek
van hoge kwaliteit, maar vergeleken met de VS te weinig benutting in nieuwe
producten, processen en diensten. Daarom wordt er naar gestreefd over het
hele traject van fundamenteel tot toegepast onderzoek de doorstroming van
kennis naar gebruikers verder te bevorderen. In het bijzonder de samenwerking
tussen bedrijven, universiteiten en technologische instituten. Gewerkt wordt
aan een verdere versterking van de wisselwerking tussen universiteiten en
de maatschappij, door onze sterke punten verder uit te bouwen, in het bijzonder
op twee punten: schaalvergroting en valorisatiebeleid.Wat betreft de toegepaste onderzoeksorganisaties TNO en de grote technologische
instituten is uit de evaluatie door de ad hoc Commissie «Brugfunctie
TNO en gti's», de Commissie-Wijffels, gebleken dat de bijdrage van deze
organisaties aan de innovatiekracht van Nederland verder kan en moet worden
versterkt. In zijn standpunt op het rapport van deze commissie heeft het Kabinet
medio juli 2004 de aanbevelingen van de Commssie-Wijffels overgenomen.Wat gaan we daarvoor doen?Goede samenwerking met bedrijven vraagt vaak grotere onderzoeksgroepen
die nauw met universiteiten samenwerken. Aan die schaalvergroting kan onder
meer worden bijgedragen door de sectorplannen die universiteiten opstellen.
Schaalvergroting wordt verder bevorderd door excellente samenwerkingsverbanden
van bedrijven en kennisinstellingen in de smart mix uit het Wetenschapsbudget
meer armslag te geven. Voor dit doel en het versterken van excellente onderzoeksgroepen
is op de begroting van EZ en OCW samen een bedrag oplopend tot € 100
miljoen per jaar vanaf 2007 uitgetrokken. Zie hiervoor verder paragraaf 16.2.2.1.Voorts zullen de onduidelijkheden worden weggenomen die er bij universiteiten
bestaan over het in economische (en maatschappelijke) waarde omzetten van
kennis (valorisatie). Bij valorisatie gaat het zowel om het bevorderen van
nieuwe bedrijvigheid op basis van universitaire kennis (starters) als om het
versterken van de samenwerking met bestaande bedrijven. Valorisatie behoort
tot de kerntaken van universiteiten. Bij de universiteiten bestaat
echter onduidelijkheid over hoe ver deze taak strekt en welk deel van de Rijksbijdrage
hieraan kan worden besteed. Daarom is besloten de wet op dit punt te verduidelijken
via een wetinterpreterende regel. Deze wetinterpreterende regel wordt in september
aan de VSNU en universiteiten gezonden.Een belangrijke aanvulling op het onderzoeksbestel vormen programma's
en impulsen die gericht en gefocusseerd, over het gehele traject van fundamenteel
tot toegepast onderzoek, een belangrijke stimulans geven aan de samenwerking
tussen bedrijven, universiteiten en technologische instituten. Een voorbeeld
hiervan zijn de BSIK-projecten, waarmee samenwerkingsverbanden tot stand worden
gebracht tussen aanbod- en vraagpartijen in het onderzoek. Bij het kabinetsbesluit
van 28 november 2003 is een impuls van € 800 miljoen uit het
Fonds Economische Structuurversterking (FES) gegeven, verdeeld over een vijftal
brede kennisthema's. Door de start van de ICES/KIS-3 programma's zullen op
deze thema's kwalitatief hoogwaardige netwerken in de kennisinfrastructuur
ontstaan of verder ontwikkeld worden, waarbinnen onderzoek wordt uitgevoerd
dat aansluit op de maatschappelijke kennisbehoefte.OCW is aangewezen als penvoerend departement voor 14 projecten die in
de periode van circa 2004–2010 zullen lopen. Het gaat om één
project op het thema hoogwaardig ruimtegebruik, vier op het thema ict, acht
op het thema gezondheids-, voedings-, gen- en biotechnologische doorbraken,
en één op het thema microsysteem- en nanotechnologie.Om de bijdrage van TNO en de grote technologische instituten aan de innovatiekracht
van Nederland te versterken ontwikkelt het kabinet een pakket van activiteiten,
die gericht zijn op:• het invoeren van vraaggestuurde programmering en financiering bij
deze organisaties;• het aanbrengen van enige structuurwijzigingen bij enkele van deze
organisaties;• het versterken van het kennis- en onderzoeksbeleid bij de betrokken
departementen en van een centrale regie bij de rijksoverheid;• het bevorderen van een sterkere organisatorische, bestuurlijke
en financiële betrokkenheid van het bedrijfsleven bij TNO en de grote
technologische instituten.Het is de bedoeling dat het nader ontwerp van deze maatregelen in de loop
van 2005 gereed is, zodat invoering op proef in 2006 en definitieve invoering
in 2007 kan geschieden.Wat mag het kosten?Aan de 14 BSIK-projecten, waarvoor OCW penvoerder is, is voor de periode
tot en met 2010 een totale subsidie van € 248,9 miljoen toegekend.Tabel 16.9 Bijdrage uit het FES aan
de BSIK projecten (x € 1 000) 200420052006200720082009201014 BSIK projecten27 80026 40033 00033 00026 60050 10052 000Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekVoor de 14 BSIK-projecten wordt jaarlijks een jaarverslag worden verstrekt
aan OCW. Voor elk der 14 projecten worden convenants met prestatie-indicatoren
overeengekomen. Voor de 6 BSIK-projecten op het genomics terrein is het Nationale
Regieorgaan Genomics hiervoor bepalend.De voortgang van de BSIK-projecten wordt jaarlijks gemonitord door Senter.
De zwaarte van de monitoring kan per jaar verschillen. Bij de mid-term review
in 2007 wordt uitgebreid gekeken naar de voortgang van de programma's. Hierbij
zal advies aan de Commissie van Wijzen ICES/KIS worden gevraagd.De minister van OCW rapporteert, als coördinerend minister, de Staten-Generaal
regelmatig over de voortgang van het door TNO en de grote technologische instituten
te voeren beleid.16.2.3.3 Wetenschap en techniekcommunicatieWat willen we bereiken?Eind 2003 presenteerde de Commissie Esmeijer haar rapport «Weten
gewogen, de WTC-toekomst getekend» over de evaluatie van Stichting Weten
en de toekomstvisie op de wetenschap- en techniekcommunicatie (wtc). Het kabinetsstandpunt
is in augustus 2004 aan de Staten-Generaal aangeboden.In reactie op het rapport van de Commissie Esmeijer en mede op basis van
de vier uitgangspunten, die in het Wetenschapsbudget 2004 zijn geformuleerd,
is het nieuwe beleid voor wetenschaps- en techniekcommunicatie (wtc-beleid)
vorm gegeven. De overheid legt de komende jaren het accent op het enthousiasmeren
van kinderen voor bèta/techniek in het basisonderwijs, waarbij de science
centra een belangrijke rol gaan spelen en er een relatie wordt gelegd met
het Deltaplan Bèta/Techniek.Wat gaan we daarvoor doen?De Commissie Esmeijer stelt in de evaluatie van Weten dat Weten ineffectief
en inefficiënt heeft gewerkt, geen draagvlak bij de betrokken partijen
heeft gecreëerd en niet gezaghebbend is. Mede daarom ziet de commissie
dat voortzetting van de stichting in de huidige situatie geen optie is.Voor de toekomst beveelt de commissie een ProgrammaRaad aan, waar vraag
en aanbod beter op elkaar aansluiten, en waarbij de expertise van Weten kan
worden ingezet om de ProgrammaRaad te ondersteunen in een Programmabureau.Op basis van de uitkomsten van de evaluatie en gelet op de reacties uit
het veld kiest de overheid niet voor het instellen van een ProgrammaRaad,
ook omdat het Platform bèta/techniek per 1 juli 2004 operationeel
is.De verantwoordelijkheid van onderzoekinstellingen en universiteiten voor
wetenschaps- en techniekcommunicatie en -educatie zal scherper worden vastgelegd.Daarnaast wordt wetenschaps- en techniekcommunicatie meer in algemene
zin ondersteund via science centra, met bijzondere aandacht voor het primair
onderwijs, door middel van het opbouwen van een landelijk samenhangend netwerk
van de science centra waarbij Nemo een coördinerende rol gaat vervullen.
Nemo zal namens de science centra een plan indienen, dat aansluit op het nationaal
plan verbreding techniek in het basisonderwijs. Het plan van
de science centra wordt voor advies voorgelegd aan het Platform bèta/techniek.Wat mag het kosten?In het kabinetsstandpunt besluit OCW, evenals EZ en LNV dat al eerder
hadden gedaan, ook de OCW-subsidie aan Stichting Weten met ingang van 1 januari
2005 stop te zetten. Nadat het Platform bèta/techniek het advies over
het plan van de science centra heeft uitgebracht, stelt OCW een meerjarenplan
op voor de financiering van de wtc-activiteiten, op basis van de middelen
die vrijkomen door het beëindigen van de subsidie aan Weten en middelen
uit het Deltaplan.Onder die wtc-activiteiten valt ook het ontwikkelen van het ruimtevaart
educatieprogramma, waarvoor al eerder middelen uit het Deltaplan ad € 1
miljoen per jaar zijn gereserveerd. Verder zijn er uit de bestaande OCW-subsidie
middelen gereserveerd voor de website Kennislink, die informatie geeft over
wetenschap en techniek. Deze website was oorspronkelijk ondergebracht bij
Weten, en sinds 2003 tijdelijk bij NWO. Met NWO en de VSNU wordt overlegd
over de wenselijkheid om Kennislink voort te zetten en over de meest wenselijke
plaatsing daarvan.Tabel 16.10: Inzet middelen wetenschap en techniekcommunicatie
(x € 1 000) 20032004200520062007Reguliere OCW subsidies
WTC1 6771 6531 2461 2461 246Kennislink*400400400400400Totaal**2 0772 0531 6461 6461 646Toelichting:* Tot en met 2004 was de bijdrage aan Kennislink opgebouwd uit bijdragen
van de Stichting WeTeN en uit bijdragen uit artikel 3 (voortgezet onderwijs)
en artikel 16 van de OCW begroting. Met ingang van 2005 komt de bijdrage aan
Kennislink volledig ten laste van artikel 16.** Exclusief de bijdrage uit de middelen voor het Deltaplan bèta-techniek.
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de overzichtsconstructie Deltaplan
bèta-techniek in deze begroting.16.2.3.4 Duurzaam behoud van het papieren en het digitale
wetenschappelijke en culturele erfgoedWat willen we bereiken?Het duurzaam behouden van het wetenschappelijke en culturele erfgoed is
van groot belang voor de toegankelijkheid van informatie en de ontwikkeling
en uitbouw van de Nederlandse kennisinfrastructuur. De huidige achterstand
in conservering en de nieuwe uitdaging van het duurzame behoud van digitale
collecties is een sectoroverstijgend probleem dat om een gezamenlijke aanpak
vraagt. Het gaat zowel om conservering van papieren materiaal, de digitale
duurzaamheid en de duurzame opslag van gedigitaliseerd materiaal. Ook specifieke
kennis over het verleden die ligt opgeslagen in wetenschappelijke en culturele
instellingen moet toegankelijk worden gemaakt.Wat gaan we daarvoor doen?Om deze doelen te verwezenlijken wordt een viertal programma's en projecten
uitgevoerd:• het conserveringsprogramma Metamorfoze;• digitale duurzaamheid;• het geheugen van Nederland;• boulevard van het actuele verleden.Het programma Metamorfoze, dat wordt gecoördineerd door de Koninklijke
Bibliotheek (KB), is in 1997 opgezet. Het heeft als doel het inlopen van grote
achterstanden en het voorkomen van de teloorgang van het nationale papieren
erfgoed door voortzetting van de conservering van papier in Nederlandse bibliotheken.
Met dit programma wordt beoogd de desastreuze gevolgen van het verval voor
de informatievoorziening voor wetenschap en cultuur tegen te gaan. De grootste
problemen liggen bij het papier uit de periode 1840–1950. Het programma
richt zich op de aanpak van een kerncollectie die na strenge selectie is vastgesteld
op 2% van het Nederlandse bibliotheekbezit. In vervolg op de tweede fase van
het programma (tot eind 2004) wordt het programma vanaf 2005 voortgezet en
verbreed tot de archiefsector. Op basis van het uitgangspunt van het papieren
materiaal en de massaconservering wordt gestreefd naar een gelijkwaardige
aanpak in beide sectoren. Het gaat om een grootschalige operatie, die een
aanpak van vele decennia vereist.Bij de snel groeiende hoeveelheid digitale en gedigitaliseerde documenten
vormt het beheer en de toegankelijkheid op lange termijn – de zogenaamde
«digitale duurzaamheid» – een groot probleem. Digitale gegevens
worden ontoegankelijk door de invoering van nieuwe apparatuur, programmatuur
en gegevensdragers. Hierdoor dreigen grote hoeveelheden informatie verloren
te gaan. Er zijn nog nauwelijks goede methoden voorhanden om deze informatie
langdurig te bewaren.De KB en het Nationaal Archief gaan de komende jaren nauwer samenwerken
op het gebied van onderzoek en ontwikkeling op het terrein van de digitale
duurzaamheid.In het kader van het sectoroverschrijdende digitaliseringprogramma «het
geheugen van Nederland» dat door de KB wordt getrokken, wordt gewerkt
aan de opbouw van een nationale digitale collectie op het terrein van de Nederlandse
cultuur en geschiedenis in brede zin. De inhoud van het geheugen wordt gevormd
door culturele collecties van en over Nederland, afkomstig uit verschillende
typen erfgoedinstellingen, zoals archieven, bibliotheken en musea. De collectie
is bestemd voor een breed publiek – van wetenschapper tot geïnteresseerde
leek – , met nadruk op het voortgezet onderwijs.De «boulevard van het actuele verleden», inmiddels met de
nieuwe naam Anno, beoogt het historisch besef van de Nederlandse bevolking
te bevorderen door kennis en informatie over het verleden, die aanwezig is
in wetenschappelijke en culturele instellingen, toegankelijk te maken en te
verbinden met actuele thema's. Anno is aldus een historisch nieuws- en ontmoetingscentrum,
een publiekscentrum op het gebied van de Nederlandse geschiedenis en cultuur,
met een maatschappelijke opdracht. Het richt zich op een breed publiek, met
een accent op mensen die in potentie interesse zouden kunnen krijgen voor
geschiedenis en op het onderwijs.Wat mag het kosten?Tabel 16.11: Inzet middelen voor duurzaam behoud papieren en digitale
wetenschappelijke en culturele erfgoed (x € 1 000) 20042005200620072008Metamorfoze:     –Artikel 16 (Wetenschapsbeleid)1 800    –behoud wet./cult. collecties (enveloppe)8001 0001 5004 6004 600–artikel 14 (cultuurbeleid) *700723723723723Digitale duurzaamheid (enveloppe)2001 0001 5003 4003 400Geheugen van Nederland05001 00020002000Anno1 4002 3002 300Pmpm* Bijdragen Metamorfoze uit: artikel 16 (€ 1,8 miljoen) + artikel
14 (€ 0,7 miljoen) + enveloppe hoofdlijnenakkoord (€ 0,8miljoen).
Totaal is: € 3,3 miljoen.Prestatiegegevens en evaluatieonderzoekOver de resultaten van Metamorfoze, digitale duurzaamheid en het geheugen
van Nederland wordt jaarlijks gerapporteerd in het jaarverslag van de KB.
In 2003 is voor Metamorfoze een interne tussentijdse evaluatie uitgevoerd
over de programmaperiode 2001–2004.Tussen OCW en Anno vindt overleg plaats over de financiële en bedrijfseconomische
planning en control. Er worden in overleg prestatie-indicatoren ontwikkeld.
Eind 2004 heeft een evaluatie van de pilotfase plaatsgevonden.16.3 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 16.12: Budgettaire gevolgen artikel 16 (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen745 245998 463748 678769 335811 971812 001799 932Waarvan garanties       Uitgaven773 264813 756812 209829 004857 791852 385875 988        Programma-uitgaven773 264810 299808 818825 679854 467849 016872 664        1.Onderzoekbestel       NWO313 833302 717299 909299 559299 921299 617299 698KNAW78 39883 15084 53185 28585 87186 03386 196Koninklijke Bibliotheek31 35932 54833 57834 57739 66439 69839 757Boulevard van het actuele verleden03 00020001 000000KNAW bibliotheek2 2632 2882 2892 2902 2972 3022 307LF TUD bibliotheek6 7416 8086 8146 8136 8296 8426 855IISG262262262262262262262SURF2 2702 2702 2702 2702 2702 2702 270CPG448453452452453454456TNO189 231193 333191 196192 531187 697187 695187 695BPRC/Stichting AAP6 9398 4549 2649 2599 2599 2599 259Nationaal Herbarium1 0761 0811 0771 0731 0761 0791 079NLR7971 528828828828828828Waterloopkundig Laboratorium1 1901 2831 2831 2831 2831 2831 283Grondmechanica Delft713766766766766766766MARIN6801 045865865865865865STT182184184184184184184WeTeN2 7851 99400000Uitvoering WTC-beleid001 6571 6571 6571 6571 657EMBC444484654704704704704EMBL2 6622 7182 7882 8482 8482 8482 848ESA31 29931 78430 55730 33130 33130 33130 331CERN28 99729 43530 16530 33530 42530 53531 035ESO5 5245 7115 7115 8155 8155 8155 815EG-Liaison179189189189189189189NTU/INL1 3571 4691 4721 4711 4691 4731 473EIB1 1301 1591 1601 1631 1651 1671 167Nader te verdelen2671 0921 7331 5843 7134 0973 374Subtotaal onderzoekbestel711 026717 205713 654715 394717 841718 253718 353        2.Specifieke
beleidsthema's       FES17 10939 74738 34744 94744 94738 54762 047Genomics11 34511 34511 34511 34511 34511 34511 345Vernieuwingsimpuls10 43719 16015 61315 61315 61315 61315 613Economie Ecologie Technologie13 0729 4308 3917 5124 6294 7434 743COS488492493492491492492Aspasia4314311 5002000200020002000NWO-enveloppe04 43510 92220 38149 55050 00050 000Subtotaal specifieke beleidsthema's52 88285 04086 611102 290128 575122 740146 240        3.Coördinatie
en samenwerking       Coördinatie wetenschapsbeleid3 6714 3792 2733 3564 5374 5544 554Bilaterale samenwerking5 6853 3765 9904 3553 2343 2343 234Subtotaal coördinatie en samenwerking9 3567 7558 2637 7117 7717 7887 788        Programma-uitgaven overig       CFI 299290284280280283        Apparaatsuitgaven 3 4573 3913 3253 3243 3243 324Totaal uitgaven773 264813 756812 209829 004857 791852 385875 988Ontvangsten93 270119 775116 450122 687122 265115 863139 363DoelsubsidieTNO76 69978 56676 64176 27875 85575 85375 853FES-ICES16 10239 74738 34744 94744 94738 54762 047Overige ontvangsten4691 4621 4621 4621 4631 4631 46316.4 BudgetflexibiliteitTabel 16.13: Budgetflexibiliteit artikel
16 (x € 1 000)  2005 2006 2007 2008 20091.Totaal geraamde kasuitgaven 812 209 829 004 857 791 852 385 875 9882.Waarvan apparaatsuitgaven 3 391 3 325 3 324 3 324 3 3243.Dus programma-uitgaven 808 818 825 679 854 467 848 061 872 664 – waarvan CFI 290 284 280 280 283           Programma excl. CFI 808 528 825 395 854 187 848 781 872 381           Waarvan op 1 januari 2005          4.Juridisch verplicht*98,6%798 09098,6%814 36597,6%835 47797,7%829 54497,7%852 8505.Complementair noodzakelijk          6.Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch
verplicht)**0,6%4 6650,6%4 3710,8%6 0960,7%6 0960,7%6 0907.Beleidsmatig gereserveerd (o.g.v. een
wettelijke regeling of beleidsprogramma) **0,7%5 5000,7%6 0001,4%120001,4%120001,4%120008.Beleidsmatig nog niet ingevuld0,1%2730,1%6590,2%8790,2%1 1410,2%1 4419.Totaal100%808 528100%825 395100%854 187100%848 781100%872 38117. NOMINAAL EN ONVOORZIEN17.1 Algemene doelstellingDoel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sectoroverschrijdende
middelen. Zodra eenexacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend
is, worden de middelen naar dedesbetreffende artikelen overgeboekt. Het betreft:• loonbijstelling;• prijsbijstelling;• nader te verdelen;• asielzoekers.Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.17.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenDit artikel bevat geen uitgaven die gekoppeld zijn aan specifieke doelstellingen,
omdat hethier om het tijdelijk boeken van sectoroverstijgende middelen gaat.17.3 Budgettaire gevolgenOnderstaande tabel geeft meerjarig de beschikbare bedragen voor de bovengenoemde
categorieën.Tabel 17.1: Budgettaire gevolgen artikel 17 (bedragen x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen 70 337– 34 79216 44626 15146 44964 681Waarvan garantieverplichtingen       Uitgaven 70 337-34 79216 44626 15146 44964 6811.Loonbijstelling 53 50021 31921 52128 83337 13845 4522.Prijsbijstelling 0000003.Nader te verdelen 16 837– 56 111– 5 075– 2 6829 31119 2294.Asielzoekers 000000Ontvangsten 000000LoonbijstellingJaarlijks vindt er een bijstelling plaats voor de loonontwikkeling. De
verdeling naar de beleidsartikelen vindt plaats volgens een verdeelsleutel,
die gebaseerd is op de loongevoeligheid van de uitgaven. De bedragen op dit
artikelonderdeel worden nog verdeeld over de betreffende beleidsartikelen.PrijsbijstellingJaarlijks wordt de begroting bijgesteld voor de prijsontwikkeling. Ook
hier vindt de uitdeling plaats volgens een verdeelsleutel op basis van de
prijsgevoeligheid van de uitgaven.Voor 2004 is de prijsbijstelling uitgedeeld naar de departementen. Binnen
OCW is alleen de juridisch verplichte prijsbijstelling naar de verschillende
beleidsartikelen uitgedeeld. Het restant van de prijsbijstelling wordt ingezet
voor het saldo van mee- en tegenvallers op de OCW-begroting.Nader te verdelenIndien er een maatregel wordt getroffen, die een financieel effect heeft
op meer dan één artikel, wordt het totale financiële effect
op dit artikel geplaatst, totdat de verdeling over de beleidsartikelen kan
worden gemaakt. Het kan daarbij zowel gaan om beleidsintensiveringen als om
bezuinigingen.Verder is er soms sprake van een nog te verdelen bedrag dat het gevolg
is van de regels budgetdiscipline. Deze regels vereisen namelijk dat bijstellingen
van de begroting uit beleidsmatige gronden of door mee- of tegenvallers, voor
zover niet met de algemene middelen verrekend, direct en voor hetzelfde bedrag
worden gecompenseerd. Voor zover dit niet direct of niet voor hetzelfde bedrag
mogelijk is, wordt een verschil op dit artikel zichtbaar.De taakstelling naar aanleiding van de hbo-fraude is in 2005 op dit artikelonderdeel
geparkeerd en wordt op een later moment over de betreffende beleidsterreinen
verdeeld.AsielzoekersDe extra uitgaven aan onderwijs die het gevolg zijn van de instroom van
asielzoekers worden aan de OCW-begroting op dit artikel toegevoegd. De verdeling
van deze middelen is gebaseerd op ramingen die opgesteld worden door de ministeries
van Financiën en Justitie. Dit artikel fungeert hiervoor als een doorgeefluik
omdat de middelen vervolgens worden verdeeld over de beleidsterreinen waar
de instroom van asielzoekers terechtkomt.Alle middelen zijn verdeeld naar de betreffende beleidsartikelen.OntvangstenOntvangsten, die niet aan een beleidsartikel kunnen worden toegerekend,
worden op dit artikel geraamd en verantwoord.Er worden geen ontvangsten verwacht.17.4 BudgetflexibiliteitAlle uitgaven op dit artikel zijn verplicht.De mate van flexibiliteit wordt bepaald door de mate waarin de verdeling
naar de andere beleidsartikelen helder is. Zodra bekend is naar welk artikel
de middelen moeten, wordt het geld overgeheveld.17.5 Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingEr zijn geen veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid en raming.18. MINISTERIE ALGEMEEN18.0 Toerekening apparaatskostenIn de begroting 2004 zijn de budgetten van de uitvoeringsorganisaties
CFI en IBG aan de hand van verdeelmodellen technisch verdeeld over de beleidsartikelen.
De toerekening in de begroting 2004 had nog geen directe wijziging van de
verdeling van verantwoordelijkheden binnen het departement tot gevolg. Eerst
zou er namelijk onderzoek plaatsvinden naar de besturingsaspecten en de overdracht
van verantwoordelijkheden. Aan de hand van duidelijkheid over besturingsaspecten
en de consequenties ervan, zouden de verdeelmodellen hieraan worden aangepast.
In 2004 is het onderzoek over de kaders en spelregels waarbinnen de opdrachtgever-opdrachtnemer
relatie zich kan bewegen afgerond. Dat betekent dat in 2005 naast een technische
verdeling er tevens sprake is van een verdeling van verantwoordelijkheden
in organisatorische zin. De contracten die de beleidsdirecties afsluiten voor
2005 kunnen leiden tot een herschikking van het totale IBG/CFI budget. De
gevolgen hiervan zullen bij Voorjaarsnota 2005 in de begroting worden verwerkt.Een aantal beleidsrijke mutaties op artikel 18 heeft een doorwerking op
de beleidsartikelen. Deze mutaties zijn om het inzichtelijk te houden op artikel
18 toegelicht en niet op ieder beleidsartikel afzonderlijk.18.1 BestuursdepartementOp het artikel ministerie algemeen onderdeel bestuursdepartement staan
apparaatskosten van de directies die niet binnen de categorie beleidsdirectie
vallen, zoals ondersteunende en aspectdirecties en de kosten voor de invoering
van het onderwijsnummer. Daarnaast zijn er de centrale budgetten voor onder
andere huisvesting, automatisering en voorlichting op terug te vinden.Er zijn geen apparaatskosten toegerekend aan artikel 15 Media, aangezien
in de Mediawet is geregeld waaraan de beschikbare middelen dienen te worden
uitgegeven en hier geen rekening is gehouden met apparaatskosten verbonden
aan het beleid.18.2 Uitvoeringsorganisaties overigHierop worden de uitgaven begroot voor de uitvoeringskosten voor de bovenwettelijke
werkloosheidsregelingen bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV), de uitvoeringskosten voor de regeling ziektekostenvoorziening onderwijs-
en onderzoekspersoneel (ZVOO) bij KPMG Flexsourcing en de apparaatskosten
van de Stichting Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg voor het onderwijs
(VF/BGZ).18.3 Uitvoeringsorganisaties onverdeeldOp dit artikelonderdeel worden de kosten geraamd die de uitvoeringsorganisaties
maken voor de invoering van projecten. Door de centrale regie op deze projecten
en het incidentele karakter van deze kosten worden ze niet verdeeld over de
beleidsartikelen.18.3.1 OnderwijsnummerDoelstellingHet persoonsgebonden nummer in het onderwijs (kortweg onderwijsnummer)
wordt ingevoerd ter realisatie van drie doelstellingen:• het verlagen van de administratieve lasten van de onderwijsinstellingen;• het verbeteren van de kwaliteit van de beleidsinformatie;• het vergroten van de rechtmatigheid van de bekostiging.Wanneer het onderwijsnummer is ingevoerd is er sprake van een vermindering
van de administratieve lasten van de school, omdat een aantal die de school/instelling
nu moet uitvoeren vervalt en omdat bevragers, zoals CFI en het CBS, zich voor
de informatie tot de IBG moeten wenden en niet meer tot de school/instelling.
Verder zorgt de invoering van het onderwijsnummer ervoor dat het mogelijk
wordt kwalitatief betere beleids- en managementinformatie te maken.Omdat van elke onderwijsvolgende gegevens worden geregistreerd kan bijvoorbeeld
de verblijfsduur worden afgeleid, de doorstroom tussen de verschillende onderwijssectoren
en het behaalde resultaat (diploma). Met de geaggregeerde informatie hieruit
kan bijvoorbeeld ook het rendement per onderwijssector, per cohort of per
onderwijsinstelling berekend worden. Tot slot zorgt het onderwijsnummer voor
een betere controle op de rechtmatigheid van de bekostiging omdat bijvoorbeeld
dubbeltellingen zichtbaar worden.InvoeringsvolgordeHet onderwijsnummer wordt als eerste ingevoerd in het voortgezet onderwijs.
Hiermee is begonnen in 2002, de invoering in het voortgezet onderwijs wordt
in het schooljaar 2003/2004 afgrond voor wat betreft de bekostigingsgegevens.
De examengegevens worden in het schooljaar 2004/2005 voor het eerst met het
onderwijsnummer verzameld. In 2003 is gestart met invoering in de bve-sector;
de invoering wordt in deze sector in 2005 afgerond. Invoering van het onderwijsnummer
in het primair onderwijs en hoger onderwijs volgt daarna. Het is de bedoeling
dat het onderwijsnummer uiterlijk 2007 in alle onderwijssectoren is ingevoerd.Programma onderwijsnummerOm het onderwijsnummer in te voeren, is het programma invoering onderwijsnummer
ingericht.Het programmamanagement is belegd bij de Projectstaf invoering onderwijsnummer
(Pion). In het programma werken naast Pion, de IBG, CFI de betreffende velddirecties
en de Inspectie samen aan de invoering van het onderwijsnummer. Het programma
heeft een looptijd tot en met 2007.De IBG realiseert het basisregister waarin de gegevens worden opgeslagen.
CFI realiseert de depots waarin voor de bekostiging van de onderwijsinstellingen
de gegevens vanuit het basisregister worden ingevoerd.Door inmiddels opgedane ervaring bij de implementatie in het vo en de
opgestelde globale planningen voor de implementatie in het po, bve en ho hebben
de uitvoeringsorganisaties IBG en CIF een bijbehorende kostenraming van de
eenmalige investeringskosten opgesteld. Op basis hiervan zijn de benodigde
middelen beschikbaar gesteld uit de enveloppe. Het betreft een bedrag van € 10
miljoen in 2005 en een bedrag van € 5 miljoen in 2006.18.3.2 Servicegericht uitvoeren (enveloppe middelen)Een belangrijke maatregel op het terrein van deregulering, autonomie en
rekenschap is de service gerichte uitvoering, die betrekking heeft op alle
sectoren in het onderwijs.Servicegericht uitvoeren richt zich met name op de informatie-uitwisseling
tussen onderwijsinstellingen en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(OCW).In het kader van deregulering en het vergroten van de autonomie van instellingen
zal in het primair onderwijs lumpsum bekostiging worden ingevoerd. De invoering
van deze nieuwe bekostigingssystematiek vereist aanzienlijke aanpassingen
in de informatiehuishouding en gegevensuitwisseling. Ook voor de onderwijssectoren
vo, bve en ho is informatie(uitwisseling) een belangrijk middel om een bijdrage
te leveren aan de beleidsdoelstellingen deregulering (verminderen administratieve
lasten) en het vergroten van de autonomie van instellingen. Om de instellingen
te ondersteunen bij het invullen van hun (meer) autonome rol moeten we hen
toegang geven tot/voorzien van informatie waarover OCW beschikt. Hiervoor
ontwikkelt OCW portals (websites) voor alle instellingen.Het accent verschuift daarbij van het verzamelen van gegevens naar bruikbaarheid,
actualiteit en betrouwbaarheid van informatie. Dit vraagt om een nieuwe wijze
van informatieverwerving, verwerking en levering: interactieve vormen van
informatie uitwisseling, betere koppeling van gegevens (eenmalige bevraging,
hergebruik, vermindering van administratieve lasten), aansluitend op behoefte
van instellingen én beleidsdirecties door integratie van gegevens op
maat.Bij minder regels en meer ruimte hoort ook heldere rekenschap. Ook dit
vereist aanpassingen aan de informatiehuishouding, dashboards voor beleidsdirecties
binnen OCW, informatie voor inspectie etc.Om de ambitie van professionele instellingen waar te kunnen maken moet
informatie een actueel en betrouwbaar inzicht bieden op de rechtmatige en
doelmatige inzet van middelen. Dit inzicht is nodig op alle niveaus en voor
alle spelers. Op stelselniveau worden hiertoe stelselindicatoren vastgesteld.
Op sector niveau is steeds meer behoefte aan geaggregeerde informatieproducten,
die ook voor handhaving en toezicht nodig zijn. Zowel voor OCW als voor scholen,
moet op elk moment juiste en actuele informatie op instellingsniveau beschikbaar
zijn. Een adequate informatievoorziening tussen school en departement moet
leiden tot een kwalitatief betere verantwoording.Voor het servicegerichte uitvoeren was voor 2004 € 18 miljoen
beschikbaar. In 2005 is hiervoor € 20 miljoen en voor 2006 € 6
miljoen beschikbaar (enveloppe).18.3.3 IB-GroepMet de IB-Groep zijn afspraken gemaakt over de omvang van het eigen vermogen,
in die zin dat het eigen vermogen wordt teruggebracht tot 5% van de gemiddelde
jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar. Van deze overreserve wordt
nu € 5,1 miljoen ingezet ten behoeve van structurele toezeggingen
aan de IB-Groep.18.4 Budgettaire gevolgenOp het artikel ministerie algemeen onderdeel bestuursdepartement wordt
een meerjarig beeld gegeven van de verplichtingen, uitgaven van de niet-toegerekende
apparaatskosten en ontvangsten op de begroting van het bestuursdepartement.
Hierbij is inbegrepen de bijdragen die OCW moet betalen aan de USZO en het
ABP voor diensten op het gebied van sociale zekerheid voor het departementspersoneel.Tabel 18.2: Budgettaire gevolgen bestuursdepartement (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen192 806172 545141 300110 41296 80795 09296 431Waarvan garanties 5 510  Uitgaven192 806167 045141 300110 41296 80795 09296 431Niet toe te rekenen uitgaven bestuursdepartement(18.11) 136 490107 17096 16192 72591 01892 357Uitvoeringsorganisaties CASO       Uitvoeringsorganisaties overig (18.13) 100104120132124124Uitvoeringsorganisaties onverdeeld (18.14) 30 44534 02614 1313 9503 9503 950Ontvangsten4 343975975567567567567In verband met garantstelling aan de RGD voor het voornemen tot nieuwbouw
van IBG18.5 BudgetflexibiliteitDe apparaatskosten op het artikel ministerie algemeen onderdeel bestuursdepartement
hebben betrekking op overwegend personele uitgaven en meerjarige (contractuele)
juridische verplichtingen. De verplichtingen betreffen onder andere personele
uitgaven, huren en onderhoud van panden, uitgaven voor automatisering en overige
voorzieningen.19. INSPECTIES19.1 Inspectie van het onderwijsWat willen we bereiken?De inspectie stelt zich ten doel, via de in de Wet op het onderwijstoezicht
(WOT) vastgelegde taken, de kwaliteit van het onderwijs te boordelen en te
bevorderen almede de eigen verantwoordelijkheid van scholen en instellingen
voor de kwaliteit van het onderwijs te stimuleren.Wat gaan we daarvoor doen?Door het uitvoeren van periodieke kwaliteitsonderzoeken beoordeelt de
inspectie de kwaliteit van het onderwijs. Met het toezicht daagt de inspectie
alle scholen, zwakke en sterke, uit tot verbetering van de kwaliteit. Daarnaast
benut de inspectie de kennis die zij van de onderwijspraktijk heeft optimaal
door deze, op basis van maatwerk, breed ten dienste te stellen aan alle betrokkenen
bij het onderwijs.Ook draagt de inspectie stelselmatig bij aan het publieke debat over het
onderwijs.Een belangrijk instrument daarbij is het jaarlijks op stelselniveau rapporteren
over de kwaliteit van het onderwijs via het Onderwijsverslag.Wat mag het kosten?Tabel 19.1: Budgettaire gevolgen onderwijsinspectie (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen47 30747 70644 60944 48044 46444 46444 390Uitgaven47 49747 70644 60944 48044 46444 46444 390In de begroting voor 2005 zijn uitgaven voor een bedrag van € 44,6
miljoen opgenomen. De taakuitbreiding die de WOT met zich meebrengt (€ 5,4
miljoen) is vanaf 2003 structureel in de begroting verwerkt. Deze budgetuitbreiding
werd in de loop van 2003 op de voet gevolgd door forse bezuinigingen in het
kader van de taakstelling Balkenende I. Een groot deel daarvan is vorig jaar
in de begroting 2004 verwerkt. In deze begroting is het laatste deel van de
bezuinigingen (Balkenende II) opgenomen. Gezien de omvang van de bezuinigingen
van structureel € 6,3 miljoen, blijken dan ook ingrijpende maatregelen
nodig. Dit najaar geeft de Inspectie in het jaarwerkplan 2005 aan hoe en op
welke termijn de bezuinigingen worden gerealiseerd, uitgaande van het in de
meerjarenraming beschikbare budget.Mede gelet op het achterblijven van het aantal onderzoeken ten opzichte
van de planning onderzoekt de Inspectie op dit moment de nadere invulling
van het totale toezichtarrangement.De uitkomst hiervan is, naast de opgelegde bezuinigingen, ook bepalend
voor de werkwijze in 2005 en volgende jaren.Verder voert in 2004 een onderzoeksbureau een externe evaluatie uit naar
de werking van de toezichtkaders. Het gaat daarbij om de vraag of de toezichtkaders
recht doen aan de uitgangspunten van de WOT. Uit het onderzoek blijkt of een
aanpassing van de toezichtkaders en de werkwijze van de Inspectie nodig is.
De rapportage wordt in september 2004 verwacht.Kwantitatieve gegevens Inspectie van het Onderwijs voor
het jaar 2005De personele omvang bedraagt medio 2004 535 fte (voltijdse baan).
De komende jaren wordt deze door de taakstellingen aanzienlijk afgeslankt.
Als eind 2006 de structurele taakstelling in volle omvang moet zijn ingevuld,
beschikt de inspectie over circa 450 fte.Dit betekent een vermindering met circa 85 fte ten opzichte van de huidige
situatie.Een onderverdeling naar functiecategorie ziet er thans als volgt uit:Tabel 19.2: Personele
inzet Inspectiepersoneel
naar functiecategorieFunctiecategorieaantal fteInspectieleiding5Coördinerend inspecteurs en (adj.) inspecteurs230Inhoudelijke en administratieve ondersteuning180Medewerkers landelijke ondersteuning primair proces en beleidsontwikkeling70Medewerkers bedrijfsvoering50Totaal53519.2 CultuurinspectiesEr zijn vier inspecties actief op het gebied van cultureel erfgoed. De
Inspectie Cultuurbezit (ICB), de Rijksarchiefinspectie (RAI), de Rijksinspectie
voor de Archeologie (RIA) en de Rijksinspectie Monumentenzorg (RIM).Het ICB heeft de volgende taken. Toezicht houden op de Rijkscollectie
in beheer bij de musea, opsporen van kunstbezit dat in de Tweede Wereldoorlog
Nederland onrechtmatig heeft verlaten, verlenen van vergunningen voor de uitlening
van beschermde cultuurvoorwerpen en verlenen van exportvergunningen voor cultuurgoederen.De RIA houdt toezicht op het archiefbeheer van de Hoge Colleges van Staat,
de ministeries en de zelfstandige bestuursorganen.De RIA moet toezien op het uitvoeren van archeologische werkzaamheden
volgens de normen vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie
(KNA).De RIM is per 1 mei 2004 opgericht en ziet toe op de naleving en de uitvoering
van de Monumentenwet 1988 en op de kwaliteit van het gehele proces van restauratie
en onderhoud.Deze vier inspecties gaan fuseren tot één erfgoedinspectie.
De gefuseerde inspecties ontwikkelen een geïntegreerde manier van werken
en worden op één locatie gehuisvest. Per 1 juli 2003 is
een projectdirecteur benoemd die het fusieproces begeleidt. De verwachting
is dat de voorgenomen fusie in 2005 een feit wordt.Tabel 19.3: Budgettaire gevolgen cultuurinspecties
(x € 1 000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen1 4201 4761 2701 2611 2611 2611 260Uitgaven1 4201 4761 2701 2611 2611 2611 260BudgetflexibiliteitHet budget van de inspectie heeft betrekking op overwegend personele uitgaven
en meerjarige (contractuele) juridische verplichtingen. De verplichtingen
betreffen onder andere personele uitgaven, huren en onderhoud van panden,
uitgaven voor automatisering en overige voorzieningen.Veronderstellingen in effectenbereik, doelmatigheid en
ramingEr zijn geen veronderstellingen in effectbereik, doelmatigheid en raming.20. ADVIESRADENOp dit artikel worden de apparaatsuitgaven geraamd voor de adviesraden
van het ministerie.Dit zijn de Onderwijsraad, de Raad voor Cultuur en de Adviesraad voor
Wetenschaps- en Technologiebeleid. In de apparaatskosten van de adviesraden
zijn begrepen alle kosten die gemoeid zijn met het functioneren van de adviesraden,
waaronder de vacatiegelden voor de leden van de raden, personele en materiële
kosten voor de ondersteunende secretariaten, uit te besteden onderzoek, e.d..20.1 Algemene doelstellingenDe adviesraden verstrekken als onafhankelijke organen adviezen en voeren
(deels) verkenningen uit ten behoeve van regering en parlement. Zij kunnen
in verschillende fasen van de beleidsontwikkeling een rol spelen, variërend
van een verkenning over toekomstige ontwikkelingen tot en met een advies over
een afgerond wetsontwerp.20.2 Nader geoperationaliseerde doelstellingenOnderwijsraadPer 1 januari 2005 start de nieuwe, vierjarige zittingsperiode van de
Onderwijsraad. De samenstelling van de raad wordt grotendeels vernieuwd. Deze
vernieuwing is zorgvuldig voorbereid en mede gebaseerd op de hoofdlijnen van
het adviesprogramma voor de komende jaren.Bij de voorbereiding van dit programma zijn alle relevante actoren binnen
en buiten het onderwijs betrokken.Binnen de context van een meerjarig perspectief werkt de raad met de volgende
programmalijnen:• Markt, staat en maatschappij: kenniseconomie;• Markt, staat en maatschappij: maatschappelijke opdracht van het
onderwijs;• Financiering en bekostiging;• Organisatie: ontwikkeling van scholen en leraren;• Aanbod, speciale groepen en sectoren.De aanpak van de raad kenmerkt zich door een interactieve, internationaal
georiënteerde en pro-actieve benadering.Naast het opstellen van adviezen en verkenningen organiseert de raad seminars
en verzorgen raadsleden en stafmedewerkers presentaties  over de adviezen.
De concretisering van de activiteiten van de Onderwijsraad voor 2005 is te
vinden in het werkprogramma 2005.Raad voor CultuurNu in 2004 de nieuwe Cultuurnota 2005–2008 is uitgebracht zal ook
tot ver in 2005 aandacht dienen te worden gegeven aan het implementeren daarvan.
De verwachting is dat de inhoud van de nota nog aanleiding zal geven tot nadere
adviezen van de raad over specifieke onderwerpen. Zo houdt de Raad bijvoorbeeld
capaciteit beschikbaar voor het voeren van besteldiscussies in de cultuursector.Daarnaast kent de Raad wettelijke adviestaken op het gebied van media,
monumentenzorg, archieven en cultuurbezit, die een jaarlijkse productie van
adviezen met zich meebrengt.Na het uitkomen van de Cultuurnota 2005–2008 met Prinsjesdag 2004
wordt het Adviesprogramma 2005 van de Raad voor Cultuur nader uitgewerkt.Adviesraad voor wetenschaps- en technologiebeleid (AWT)De AWT brengt gevraagd en ongevraagd adviezen uit over hoofdlijnen in
het wetenschaps- en innovatiebeleid. Met het merendeel van zijn adviezen beweegt
de AWT zich op de beleidsterreinen van de minister van OCW (verantwoordelijk
voor wetenschapsbeleid) en de minister van EZ (verantwoordelijk voor innovatiebeleid).
Omdat kennis, onderzoek en innovatie natuurlijk ook van belang zijn op andere
beleidsterreinen, adviseert de Raad ook met enige regelmaat andere ministers,
als ook de Tweede Kamer. De Raad werkt dus zeker niet uitsluitend voor de
minister van OCW.Welke onderwerpen in 2005 aangepakt zullen worden, is nu nog niet aan
te geven. Het werkprogramma voor 2005 bericht hier nader over. De praktijk
van de afgelopen jaren is dat er naast dit werkprogramma ook nog tussentijdse
adviesaanvragen aan de AWT worden gesteld, door een of meerdere ministers
of het parlement.In zijn aanpak en werkwijze spant de AWT zich in 2005 onverminderd in
om de adviezen in open dialoog en interactie met betrokken partijen tot stand
te brengen.Hij investeert onverminderd in de contacten met de adviesvragers en betrokkenheid
van externen bij de totstandkoming van adviezen.Hiertoe houdt de Raad ook in 2005 o.a. interviewrondes, organiseert workshops
en strategische conferenties, schakelt externe partijen in voor achtergrondstudies
en bespreekt concept-adviezen met relevante partijen.KengetallenOnderwijsraadDe Onderwijsraad brengt in 2005 naar verwachting 10 tot 12 adviezen en
verkenningen uit en publiceert circa 4 studies. Gedacht wordt onder meer aan
de volgende onderwerpen:Markt, staat en maatschappij: kenniseconomie• Europese Unie en ons onderwijs• Hoe organiseren we het bijblijven: internationale benchmark van
innovatieMarkt, staat en maatschappij: maatschappelijke opdracht van het onderwijs• Jongeren, ouders en schoolFinanciering en bekostiging• Naar meer verscheidenheid van financieringswijzen van onderwijs• Aansluitingsoplossingen/doorlopende leerlijnen en bekostigingOrganisatie: ontwikkeling van scholen en leraren• Evidence-based methoden en leertechnologie• Schaalgrootte, regio en bestuur• Kwantiteit en kwaliteit van onderwijspersoneel: anticyclische beleidsvoering
voor onderwijspersoneel?Aanbod, speciale groepen en sectoren• Gevarieerder toezicht bij gevarieerder onderwijs?• Gevolgen van een 50% deelname aan hoger onderwijs.Adviesraad voor het wetenschaps- en Technologiebeleid
(AWT)De AWT brengt in 2005 naar verwachting 4 tot 6 adviezen uit en enkele
achtergrondstudies c.q. werkdocumenten.20.3 Budgettaire gevolgenIn onderstaande tabel worden de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
aan apparaatskosten (personeel en materieel) geraamd.Tabel 1: Budgettaire gevolgen artikel 20 (bedragen x € 1000) 2003200420052006200720082009Verplichtingen6 9448 0716 7916 7566 7546 7556 807Uitgaven6 9448 0716 7916 7566 7546 7556 807Onderwijsraad2 5172 9602 6132 5782 5782 5692 586Raad voor cultuur3 3193 4463 2623 2613 2603 2683 294AWT*1 2881 665916917916918927* Vanaf 2005 vervalt de bijdrage in de kosten van het ministerie van Economische
Zaken.20.4 BudgetflexibiliteitDe budgetten van de raden zijn op korte termijn weinig flexibel. Dit komt
doordat de begrotingen grotendeels bestaan uit personele en materiële
(huisvestings-)uitgaven.20.5 Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingOnderwijsraad, Raad voor Cultuur en Adviesraad voor Wetenschaps-
en TechnologiebeleidDe adviezen van de raden zijn strategisch van aard en gericht op de middellange
termijn.Het effect van advisering is daarom niet onmiddellijk in hetzelfde jaar
terug te zien in beleid en wetgeving. De raden adviseren over complexe onderwerpen
die meerdere beleidsterreinen van OCW beslaan en ook dat van andere departementen
regarderen. De beleidsreactie van de regering vergt zorgvuldige en soms langdurige
voorbereiding. De adviezen spelen hoe dan ook een belangrijke rol in het politiek-bestuurlijke
afwegingsproces. In de gebieden waarin de raden een rol spelen en de daaraan
verbonden bredere sectoren vormen de adviezen van de raden een belangrijke
informatie- en inspiratiebron getuige onder andere de vele publicaties in
vakbladen en verwijzingen naar de adviezen in rapporten van anderen. De door
de raden ontwikkelde programmalijnen worden als inhoudelijke koers gezien.Zeker zo belangrijk als de directe effecten en doorvertaling in beleid
en wetgeving, zijn de meer «conceptuele» effecten van adviezen:
wanneer door een advies – op termijn – de manier van denken over
een probleem verandert of als een bepaald issue daardoor hoger op de beleidsagenda
komt te staan.DE BEDRIJFSVOERING1. InleidingIn de beleidsagenda is ingegaan op het vormgeven van de governance binnen
het domein van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en op het sturen vanuit
het departement op prestaties. De bedrijfsvoeringsparagraaf gaat hier dieper
op in en beschrijft met name de ontwikkelingen en activiteiten rond de interne
bedrijfsvoering van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
die van belang zijn voor het bereiken van de gestelde beleidsdoelen. Tevens
gaat de paragraaf in op de acties gericht op het waarborgen van de rechtmatigheid
van de bestedingen van het departement en de bekostigde instellingen. Daartoe
vindt u hieronder welke verbeteringen op het vlak van de sturing van het departement
op de instellingen worden beoogd en welke consequenties dat vervolgens heeft
voor de interne sturing van het departement.2. Externe sturingDe minister is verantwoordelijk voor het inrichten van een zodanig stelsel
van «checks and balances» dat de rechtmatigheid van de bestedingen
binnen de OCW-sectoren in voldoende mate wordt gewaarborgd. Dit stelsel wordt
vormgegeven via de sturing en het toezicht op de instellingen. Aan de voorkant
wordt de sturing meer gericht op de prestaties van de instellingen. Om de
prestaties te kunnen volgen, ontwikkelt OCW indicatoren. Tevens onderneemt
het departement acties om de voortgang in de prestaties te kunnen monitoren
en de instellingen in staat te stellen hierover verantwoording af te leggen.
De afspraken met het veld over het bereiken van de beleidsambities kunnen
per sector verschillen. Aan de achterkant van het sturingsproces stelt OCW
nadere eisen aan de verantwoording en scherpt het reviewbeleid aan. Naast
de verdere verbetering van het verticaal toezicht van het departement –
mede in het licht van de voorgenomen autonomievergroting, deregulering en
rekenschap – richt het toezicht zich tevens op het versterken van de
horizontale verantwoording door de instellingen.Sturen op prestatiesIn 2005 werkt OCW meer met globale kaders en sturing op prestaties in
plaats van toezicht op de naleving van gedetailleerde regels.Het sturen op prestaties brengt mee dat heldere beleids- en bestelindicatoren
worden ontwikkeld aan de hand waarvan de voortgang kan worden gevolgd. Om
te kunnen beoordelen in welke staat het stelsel zich bevindt, worden indicatoren
ontwikkeld voor continuïteit, kwaliteit, rechtmatigheid, toegankelijkheid
en doelmatigheid. Hiertoe stelt OCW in het najaar 2005 een zogenaamde dummy-begroting
2005 (exclusief cultuur) op. OCW werkt deze indicatoren in de begroting voor
2006 nog verder uit (inclusief cultuur). Voor de verantwoording over 2006
betekent het dat aan de hand van de stelselindicatoren over de staat van het
stelsel wordt gerapporteerd.Verantwoorden door de instellingenMet ingang van 2005 (voor het eerst in de verantwoording over 2004) verlangt
OCW van alle instellingsbesturen in het hoger onderwijs en beroepsonderwijs
dat het bestuur een «letter of representation» aan de instellingsaccountant
stuurt. Deze verplichting wordt opgenomen in de richtlijnen Jaarverslaggeving.
Met deze «letter of representation» verklaart het bestuur aan
de controlerend accountant dat alle bij het bestuur bekende
informatie van belang voor de oordeelsvorming van de accountant is verstrekt
en dat het instellingsbestuur niet betrokken is geweest bij onregelmatigheden.Een andere ontwikkeling op het gebied van de verantwoording is de verklaring
van rechtmatigheid die Rechtpersonen met een Wettelijke Taak (RWT) over 2005
moeten afgeven. Dit betreft een toezegging van de Minister van Financiën
aan de Tweede Kamer. De verklaring van rechtmatigheid is in feite de verklaring
van de instellingsaccountant dat aan de eisen van wet- en regelgeving is voldaan.ReviewbeleidVoor het onderzoek bij de instellingen heeft de Auditdienst in 2004 reeds
«verbrede reviews» ingevoerd. Deze worden verricht in drie fasen;
dossier onderzoek bij de instellingsaccountants, onderzoek bij de instelling
zelf en een afsluitend gesprek met de instellingsaccountant en het lid van
de Raad van Toezicht of het College van Bestuur. De reviews resulteren in
een uitspraak over de toereikendheid van de controle door de instellingsaccountants.
Indien sprake is van een niet geheel toereikende of ontoereikende controle
kan niet vertrouwd worden op de controle door instellingsaccountants. Als
het niet toereikend zijn van de controle betrekking heeft op de bekostigingsgegevens,
dan zal dit van invloed zijn op de verklaring van de Auditdienst bij de departementale
jaarrekening.Integraal uitvoeren van toezicht en handhavingIn 2004 is in het kader van het Veranderprogramma Apollo gestart met het
ontwikkelen van een visie op toezicht en handhaving en de integrale uitvoering
daarvan. De Onderwijsinspectie, de Auditdienst van OCW en het agentschap CFI
werken hierbij samen. Met het realiseren van dit «geïntegreerde
toezicht» zijn enkele jaren gemoeid. Gedurende deze jaren volgen de
gezamenlijke toezichthouders een strategie van «quick wins»: voor
iedereen zichtbare resultaten. In 2005 krijgen deze gestalte in een aantal
mijlpalen:• verder uitbreiden van de bestaande samenwerkingsteams tussen de
Auditdienst en de Onderwijsinspectie, zoals bijvoorbeeld een gezamenlijke
taakgroep voor speciale opdrachten die klaarstaat voor onderzoek op basis
van signalen van inspecteurs en/of accountants of op basis van waarschuwingen
van klokkenluiders;• ontwikkelen en implementeren van een informatieprotocol tussen
toezichthouders en OCW;• gecoördineerd uitvoeren van een gezamenlijke rapportage over
uitvoeringstoetsen voor nieuw beleid en nieuwe regels voor instellingen;• ontwikkelen van een eerste proeve van een samenwerkingsprotocol
en in het verlengde daarvan een eerste opzet van een geïntegreerd toezichtkader;• uitvoeren van «pilots» voor «good governance».
Hierbij worden schoolbesturen gevraagd om te participeren in «pilots»
waarin nieuwe vormen van toezicht worden uitgeprobeerd.Ontwikkelen en implementeren informatiebeleidDe besturingsfilosofie en daarmee samenhangende gewenste verlaging van
administratieve lasten heeft ingrijpende gevolgen voor de manier waarop we
met gegevens, informatie en informatie- en communicatietechnologie omgaan.
OCW staat met alle betrokkenen in onderwijs, cultuur en wetenschap voor de
opgave om hiervoor een gezamenlijk informatiebeleid te ontwikkelen en te implementeren.
Voor zowel de instellingen als de overheid adequate informatie een cruciale
randvoorwaarde om de juiste keuzes te kunnen maken en nieuw
beleid te ontwikkelen. Ook hebben instellingen informatie nodig om onder de
nieuwe bestuurlijke verhoudingen rekenschap af te kunnen leggen en resultaten
te laten zien aan leerlingen, ouders, samenleving en parlement. Daarnaast
zorgen ict-ontwikkelingen ervoor dat de beschikbare informatie (of dit nu
bekostigings-, wetgevings- of toezichtinformatie is, of dat het gaat over
het digitaliseren van het erfgoed) met steeds meer spelers gedeeld kan worden.
Informatie is daarmee een strategische resource geworden voor zowel het departement,
de instellingen en de burger. Concrete acties op dit gebied zijn:• het beschikbaar stellen van portals aan onderwijsinstellingen om
hen inzicht te geven in bekostigings- wetgevings- en benchmark informatie
op maat voor de desbetreffende instelling (hiervoor zijn onder de titel servicegericht
uitvoeren enveloppe middelen beschikbaar gesteld);• intern verbeteren van digitaal werken en archiveren ten behoeve
van het ontsluiten van overheidsinformatie om zo een voor de burger transparant
en toegankelijk departement te worden (elektronische bereikbaarheid –
onderdeel van het programma andere overheid);• digitaliseren van cultureel erfgoed: erfgoedbronnen en de bijbehorende
informatie hoogwaardig en duurzaam digitaal beschikbaar en toegankelijk maken
voor de burger, voor onderzoek, onderwijs, nieuwe creatieve activiteit en
voor kennisoverdracht (hiervoor zijn enveloppe middelen beschikbaar gesteld).3. Interne sturingDe kaders voor de externe sturing zoals hiervoor geschetst, vertalen zich
door naar de eisen die aan de interne sturing en organisatie van het departement
worden gesteld. Die eisen aan de interne organisatie komen kortweg neer op
het efficiënter en professioneler inrichten en toepassen van systemen,
processen en instrumenten.Om aan die eisen te kunnen voldoen, zijn in het zogeheten «100-dagenplan»
van OCW een aantal interne veranderingen aangekondigd. Met het 100-dagenplan
is een nieuwe fase van het al langer lopende verandertraject OCW aangebroken:
het veranderprogramma Apollo. Met Apollo is het veranderproces van OCW in
een stroomversnelling gekomen: alle inspanningen tot nu toe en alle ontwikkelde
instrumenten komen nu samen om een aantal majeure veranderingen tot stand
te brengen. En dat doet OCW op eigen kracht, de eigen organisatie staat centraal.Verbeteren HRM-beleidOp het gebied van HRM-beleid zijn en worden verschillende ontwikkelingen
in gang gezet. In 2005 start er een traject waarbij kritische succesfactoren
op het gebied van personeel en organisatie (zoals de kwaliteit van de medewerkers,
medewerkertevredenheid en cultuur) nader worden gedefinieerd en uitgewerkt
met maatstaven, prestatie-indicatoren, meetinstrumenten en worden voorzien
van meetbare doelen. Door op systematische wijze acties te definiëren
voor elke kritische succesfactor wil OCW waarborgen dat de doelstellingen
van het ministerie worden bereikt op de korte, middellange en lange termijn.Het doel van het structureel invoeren van kwaliteitsmanagement is de kwaliteit
van het functioneren zichtbaar te maken en stelselmatig te verbeteren. Dat
gebeurt onder andere aan de hand van een periodieke positiebepaling volgens
de OCW-verbeterspiegel. Deze is gebaseerd op het model van het Instituut Nederlandse
Kwaliteit (INK-model). In 2004 hebben directies en Bestuursraad
een eerste positiebepaling uitgevoerd. Vanaf 2005 maakt kwaliteitsmanagement
structureel onderdeel uit van de managementafspraken.In het kader van «management development» ontwikkelt OCW onder
andere een nieuw competentieprofiel voor de OCW-managers met als rode draad: ondernemend leiderschap in een politiek/bestuurlijke context.
Met deze activiteiten moet worden bereikt dat OCW permanent beschikt over
goed functionerende, kwalitatief goede (potentiële) managers.Het Apolloproject Herinrichten medezeggenschapsstructuur
en verbeteren medezeggenschapsklimaat moet resulteren in een medezeggenschapsstructuur
die past bij de veranderde bestuurlijke verhoudingen en een verbeterplan voor
het medezeggenschapsklimaat (de wijze waarop bestuurders en medezeggenschapsraden
met elkaar omgaan).Ook het bevorderen van een professionele, veilige werkomgeving staat hoog
op de agenda van OCW. Professionaliteit en veiligheid hebben voor een belangrijk
deel te maken met integer handelen (bestuurlijke integriteit). Het gaat daarbij om vragen als: hoe gaan wij bij OCW met elkaar
om, hoe ga ik om met de middelen die ik van de organisatie ter beschikking
heb gekregen, hoe ga ik om met informatie, waar liggen de grenzen en bij wie
kan ik terecht om dat te bespreken? Het doel van het traject is het bewust
worden en vergroten van de verantwoordelijkheid van medewerkers over integriteitvraagstukken.
Dit gebeurt door regels en procedures op het gebied van integriteit te actualiseren
en samen te brengen in een gedragscode. Zo is in het kader van Apollo een
nieuwe klokkenluiderregeling gemaakt, die inmiddels in werking is getreden,
en is het aantal vertrouwenspersonen uitgebreid van een naar drie. Daarnaast
organiseert OCW debatten en trainingen over integriteitvraagstukken.Versterken interne organisatieHet Apollo-project Shared Services richt zich op het efficiënter
inrichten van de ondersteunende functies binnen OCW. De gedachte hierachter
is dat hierdoor een scherpere focus op het primaire proces mogelijk wordt
gemaakt. Op dit moment wordt gewerkt aan een dienstencatalogus en aan een
set spelregels. Eind dit jaar is de organisatie gereed om volgens dit nieuwe
concept te werken.In het Apolloproject «duidelijk organiseren» gaat OCW de processen
stelselonderhoud en innovatie apart binnen de beleidsdirecties positioneren.
Hierdoor wordt de focus van de beleidsdirecties verscherpt. Beleidsdirecties
gaan zoveel mogelijk terug naar hun primair proces. Inmiddels zijn kaders
ontworpen voor de wijze waarop de directies zich moeten organiseren rond de
twee genoemde functies. De komende periode gebruiken de directies om deze
aanpassing in de structuur van hun organisatie ook echt te laten werken.In aansluiting hierop is per 1 januari 2005 een ondersteunende directie
Toezicht en Handhaving operationeel binnen OCW. De directie is verantwoordelijk
voor (het ontwikkelen van) een toezichtvisie, voor de kwaliteit van de toezichtketens
binnen OCW en voor de daadwerkelijke handhaving. Over het laatste punt wordt
op het niveau van Directeur Generaal beslist. Het doel is dat daardoor binnen
OCW onafhankelijk en alert gereageerd kan worden op wat er in het (externe)
beleidsveld eventueel misgaat of dreigt mis te gaan. De directie heeft een
kleine omvang. Behalve kennis-, ontwikkel- en coördinatietaken vervult
de directie ook een aantal taken in de beleidscyclus. Deze directie levert
daarnaast volgens het Shared Service model ondersteuning aan de Directeuren
Generaal.Verbeteren bedrijfsprocessen en naleven regelgevingIn vervolg op voorgaande jaren schenkt OCW ook in 2005 weer nadrukkelijk
aandacht aan de richtlijnen en procedures rond Europese aanbestedingen. In
de managementafspraken 2005 moeten de organisatieonderdelen van OCW expliciet
aangeven of en zo ja, wanneer Europese aanbestedingen van toepassing zijn.
Gedurende het jaar wordt dit gemonitord. Ook worden alle directeuren verzocht
aan te geven welke overheidsopdrachten in het komende jaar zijn voorzien en
welke daarvan Europees moeten worden aanbesteed. Op grond hiervan wordt beoordeeld
of er sprake is van vraagaggregatie, zodat de betreffende opdrachten gecombineerd
aan de markt kunnen worden aangeboden of vallen binnen bestaande raamovereenkomsten.
Deze maatregelen zijn in lijn met de activiteiten in het kader van het interdepartementale
project Professioneel Inkopen en Aanbesteden (PIA).Verder wordt in 2005 het contractbeheer concernbreed sterker gecoördineerd.
Op basis van de geldende wet- en regelgeving worden vanuit het coördinatiepunt
contractbeheer uitvoeringsrichtlijnen en adviezen opgesteld voor alle bedrijfsonderdelen
van OCW. Een contractenregistratiesysteem ondersteunt daarbij.Een andere ontwikkeling op het gebied van de interne sturing is het verder
verbeteren van de planning en control cyclus (p&c-cyclus).Bij het opstellen van de managementafspraken gaat het met name om het
vertalen van beleidsdoelen in de begroting naar de interne bedrijfsvoering
van OCW. Directies geven via hun managementafspraak antwoord op de vraag wat
zij doen om de gestelde doelen te realiseren. In 2005 wordt nog vroeger dan
in 2004 begonnen met het opstellen van de managementafspraken en de voorbereidingen
voor de managementafspraken 2006 zullen optimaal op de begrotingsvoorbereiding
2006 worden afgestemd.Enkele onderwerpen in de managementafspraken voor 2005 op het vlak van
de bedrijfsvoering zijn:• voortgang en resultaten van verbeteracties om beslistermijnen te
verkleinen waar binnen aanvragen en bezwaarschriften van burgers afgehandeld
moeten afhandelen;• acties ter opheffing van door de Algemene Rekenkamer geconstateerde
tekortkomingen;• versterken van risicomanagement (risicoanalyse, beheersmaatregelen,
monitoring en bijstelling).Een deugdelijke risicoanalyse is cruciaal voor de interne sturing en beheersing.
Hieraan wordt dan ook de nodige aandacht besteed. Vervolgens worden op grond
van die analyse adequate beheersmaatregelen getroffen om de risico's te voorkomen
dan wel de gevolgen daarvan te minimaliseren. Bij het treffen van beheersmaatregelen
wordt een kosten-batenafweging gemaakt. De effectiviteit van de beheersmaatregelen
wordt gemonitord; de uitkomsten daarvan zijn periodiek onderwerp van gesprek
met de departementsleiding. De uitkomst van die periodieke gesprekken kan
leiden tot het bijstellen van de beheersmaatregelen of van de gestelde doelen.
Tenslotte wordt over de resultaten intern verantwoording afgelegd. Belangrijk
daarbij is dat de gemelde resultaten op ordelijke en controleerbare wijze
tot stand zijn gekomen.De continue verbetering van de bedrijfsprocessen vindt in 2005 verder
plaats door het verrichten van (operational) audits door de Auditdienst. De
audits richten zich met name op de processen op het gebied van personeel,
informatisering, organisatie, financiën, automatisering en huisvesting.Verder ontwikkelen informatie- en communicatietechnologie
intern OCWTen behoeve van de interne sturing worden managementinstrumenten verder
ontwikkeld. Ook wordt het systeem voor parlementaire informatievoorziening
verder doorontwikkeld. Hierdoor verbetert met name de bediening van de politieke
top en de Tweede Kamer.Ook fungeert OCW als trekker van het onderdeel «elektronische bereikbaarheid»
van het programma «andere overheid». OCW is pilot departement
en streeft hierbij naar het zoveel mogelijk openbaar maken van al haar informatie.
Dit project levert een bijdrage aan de doelstelling de overheid transparanter
en toegankelijker te maken. Hiertoe wordt binnen OCW steeds meer digitaal
gewerkt en gearchiveerd. Zo levert het project tevens een bijdrage aan de
interne doelstelling de bedrijfsvoering binnen het departement te verbeteren
door de werkprocessen te verhelderen en te structureren.TenslotteAl deze ontwikkelingen moeten bijdragen aan het verbeteren van de governance-structuur
van het OCW-domein. Dat geldt zowel voor de instellingen als voor het departement
zelf. Van groot belang daarbij is dat de externe sturing goed wordt vorm gegeven
en de interne sturing daar op af wordt gestemd.Bovenstaande maatregelen moeten er uiteindelijk ook toe leiden dat in
het jaarverslag over 2005 een mededeling over de bedrijfsvoering kan worden
afgegeven die zonder voorbehoud is.Tabel en toelichting taakstelling OCWTaakstelling met kwaliteitIn de begroting van 2004 bent u geïnformeerd over de personele reductie
van het departement. Onderstaande tabel geeft inzicht in de eindsituatie in
2006 en de tussenstand op 31 juli 2004.Tabel 1: Aantallen fte's Toegestane formatie per
31 juli 2002Feitelijke bezetting per 31 juli 2004Toegestane formatie in
2006Bestuursdepartement1 4811 3231 190Inspecties510580486 *Cultuurdiensten453507398Adviesraden687164Agentschappen803705657Totaal3 3153 1862 795* Inclusief een uitbreiding met 50 fte's bij de Inspectie voor het Onderwijs
ten gevolge van de invoering van de W.O.T.CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN1. Algemene doelstellingEen juiste en tijdige betaling van de bedragen waarop onderwijsinstellingen
krachtens wet- en regelgeving recht hebben en het leveren van gegevens aan
de onderwijsinstellingen en aan het departement.Tabel 1: Begroting 2005 CFI (x € 1 000) 2005Totaal baten47 367Totaal lasten47 367Saldo van baten en lasten0  Totaal kapitaalontvangsten900Totaal kapitaaluitgaven6 3052. DoelmatigheidIn het kader van het voldoen aan de instellingsvoorwaarden voor bestaande
baten- en lastendiensten heeft CFI in 2003 een kostprijsmodel ontwikkeld.
De uitkomsten van dit model zijn bepalend geweest voor de toerekening van
de kosten aan de opdrachtgevers, zoals deze in de afzonderlijke prestatiecontracten
2004 zijn weerslag hebben gekregen. Omdat 2004 als aanloopjaar is te beschouwen
worden in 2005 de prestatiecontracten met de opdrachtgevers en de kostprijs
met de eigenaar inhoudelijk geëvalueerd. Het kostprijsmodel CFI heeft
voldoende stabiliteit om als basis te dienen voor de verdere uitwerking van
de instellingsvoorwaarde met betrekking tot de doelmatigheid. In dit najaar
worden voor 2005 en volgende jaren afspraken gemaakt tussen eigenaar en CFI
over een set doelmatigheidsindicatoren.Medio 2004 worden de uitkomsten van de prestatiecontracten met de opdrachtgevers
(po, vo, bve, ho en owb) en de hoogte van kostprijs met de eigenaar CFI besproken.
De uitkomsten van deze evaluatie (2004 is een aanloopjaar) worden in de bepaling
van de kostprijs voor de diensten 2005 en verder meegenomen.CFI raamt de besteding van de middelen OCW 2005 ten behoeve van de opdrachtgevers
als volgt: po 46%, vo 24%, bve 16%, ho 13,5% en owb 0,5%. Deze verdeling is
gelijk aan de contracturen uit de prestatiecontracten 2004. De planning voor
2005 is overigens nog onderwerp van gesprek (met de opdrachtgevers en eigenaar),
maar komt op basis van het inzicht medio 2004 naar verwachting overeen met
de onderverdeling 2004. Afspraken over productievolumina en deregulering (in
relatie tot de taakstelling op de begroting) worden tevens in deze gesprekken
meegenomen.3. Budgettaire gevolgenTabel 2: Begroting baten en lasten CFI (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Baten       Opbrengst moederdepartement52 75244 51446 02143 68643 62843 62843  628Parkering taakstelling regeerakkoord – 2 892     Opbrengst overige departementen148      Opbrengst tweeden1 4801 1881 1881 1881 188  Rentebaten53585858585858Buitengewone baten85410010050   Exploitatiebijdrage5 200      Totale baten60 48742 96847 36744 98244 87443 68643 686        Lasten       Apparaatskosten49 67540 05542 85039 66538 79738 32438 394–personele kosten30 67928 46327 18525 20424 83624 36224 431–materiele kosten18 99611 59215 66514 46113 96113 96213 963Rentelasten465378400500500500500Afschrijvingskosten4 0964 7773 4674 1674 6973 9823 912–materieel4 0964 7773 4674 1674 6973 9823 912–immaterieel       Dotaties aan voorzieningen5 543450450450680680680Buitengewone lasten343200200200200200200Taakstelling regeerakkoord – 2 892     Totale lasten60 12242 96847 36744 98244 87443 68643 686Saldo van baten en lasten365000000Toelichting op de begroting van baten en lastenBatenOpbrengst moederdepartementDe diensten die CFI verricht voor de in de begroting opgenomen bedragen,
worden jaarlijks vastgesteld in raamcontracten met opdrachtgevers. De taakstelling
voor 2005 en verder is in de post opbrengst moederdepartement verwerkt. In
de begroting 2004 diende deze nog apart zichtbaar te worden gemaakt.Opbrengst tweedenHet betreft hier diensten voor andere opdrachtgevers dan het ministerie
van OCW, zoals het Participatiefonds. De opbrengsten tweeden zijn vanaf 2008
op nul geraamd, aangezien CFI vanaf dat jaar geen zekerheid meer heeft over
de werkzaamheden ten behoeve van het Participatiefonds.RentebatenHet betreft hier een expertraming op basis van uitkomsten uit het verleden.Buitengewone batenHet betreft hier een expertraming op basis van uitkomsten uit het verleden.
Het zijn baten die geen betrekking hebben op het lopende boekjaar. De buitengewone
baten zijn vanaf 2007 op nul gesteld, omdat de nog te betalen bedragen bij
vaststelling van jaarrekening CFI steeds zuiverder worden vastgesteld.LastenPersonele kostenBij CFI zijn medio 2004 circa 490 fte (fulltime equivalent) in ambtelijke
dienst. De gemiddelde prijs per fte bedraagt circa € 57 000,
inclusief persoonsgebonden budgetten. Er is voor 2005 € 0,3 miljoen
begroot voor externe ondersteuning in piekperioden.Materiële kostenDe materiële kosten bestaan grotendeels uit vaste lasten. Te noemen
zijn huur € 3,3 miljoen, exploitatie gebouwen en materieel € 2,9
miljoen, beheer en exploitatie van geautomatiseerde systemen (inclusief GEFIS) € 5,4
miljoen, de kosten voor informatieleveringen € 1,4 miljoen en het
project huisvesting CFI € 1,0 miljoen.Vanwege de verhuizing van het moederdepartement naar Den Haag in het najaar
van 2003, zijn de materiële lasten voor CFI toegenomen. Dit uit zich
zowel in de exploitatie als de huur van gebouw. Het bouwdeel CFI wordt in
2004 en 2005 gerenoveerd.RentelastenDe rentelasten CFI vloeien voort uit rente en aflossingsdragend vermogen.AfschrijvingskostenDe afschrijvingskosten betreffen alleen materiële vaste activa. De
gehanteerde afschrijvingstermijnen bedragen 10 jaar voor meubilair, 3 jaar
voor hard- en software en 5 jaar voor bedrijfsondersteunende systemen.Het in de begroting opgenomen bedrag bestaat voornamelijk uit afschrijvingskosten
hardware en bedrijfsondersteunende systemen. Met de integrale investeringen
in meubilair en hardware wordt gewacht tot 2006, wanneer CFI het gerenoveerde
bouwdeel zal betrekken.Tabel 3: Toelichting afschrijvingskosten (x € 1 000)Afschrijvingskosten naar aanleiding van20052006200720082009investeringen t/m 20031 9638994275324investeringen 2005 e.v. conform begroting 20041 0311 7192 1862 4322 226additionele investeringen 2005 e.v. 4731 5492 0841 4971 662 Totaal afschrijvingskosten3 4674 1674 6973 9823 912In de bovenstaande tabel heeft CFI de geraamde afschrijvingskosten gecategoriseerd.
Het betreft de afschrijvingsconsequenties naar aanleiding van de gedane investeringen
tot en met het jaar 2003. Daarnaast zijn er de afschrijvingskosten van de
investeringen volgens de begroting 2004. Voor deze investeringen (circa € 2,7
miljoen per jaar) heeft het ministerie van Financiën het beroep leenfaciliteit
toegekend. Als laatste raamt CFI additionele afschrijvingskosten, voor investeringen
in het kader van de verhuizing CFI en de noodzakelijke vernieuwing CFI.Buitengewone lastenHet betreft een expertraming op basis van uitkomsten uit het verleden.
Het zijn lasten die geen betrekking hebben op het lopende boekjaar.Dotaties aan voorzieningenDe dotatie aan voorzieningen heeft betrekking op flankerend beleid/wachtgeld.Tabel 4: Kasstroomoverzicht CFI (x € 1 000) 20032004200520062007200820091.Rekening courant RHB 1 januari (inclusief
deposito)3 30914 06010 3545 0274 5965 3996 282        2.Totaal operationele kasstroom6 293202783 9744 5793 8783 838         0– 1 800– 3 620– 2 720– 2 720– 2 720– 2 720 512      3.Totaal investeringskasstroom512– 1 800– 3 620– 2 720– 2 720– 2 720– 2 720        4a. Eenmalige uitkering
aan moederdepartement (–)        8 198       – 4 252– 3 908– 2 685– 1 685– 1 056– 275– 138 01 800900    4.Totaal financieringskasstroom3 946– 2 108– 1 785– 1 685– 1 056– 275– 138Rekening courant RHB 31 december14 06010 3545 0274 5965 3996 2827 262In het kasstroomoverzicht is zichtbaar dat de toegekende leenfaciliteiten
ontoereikend zijn ten opzichte van de geraamde investeringen. Dit uit zich
in de sterke teruggang van de rekening courant tot 2006. CFI is voornemens
voor de jaren 2005 en verder nog een additioneel beroep op de leenfaciliteit
te doen. Overigens is ten opzichte van de begroting 2004 € 0,9 miljoen
aan investeringen afnemerszaken doorgeschoven van 2004 naar 2005, omdat de
verhuizing van CFI is vertraagd.Tabel 5: Overzicht operationele kasstroom CFI (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Saldo baten en lasten365      Afschrijvingen4 0964 7773 4674 1674 6973 9823 912Afname liquide middelen       Afname kortlopende vorderingen2 054      Toename voorzieningen       Afname voorzieningen– 56– 2 975– 2 889– 193– 118– 104– 74Afname kortlopende schulden– 166– 1 600– 500    Operationele kasstroom6 293202783 9744 5793 8783 838Uitgangspunten voor het kasstroomoverzicht (tabel 3) is de jaarrekening
2003, de begroting 2004 en de begroting van baten en lasten 2005 (tabel 2).
Op basis hiervan is de liquiditeitsontwikkeling voor de komende jaren bepaald.De afname voorzieningen wordt in 2004 en 2005 grotendeels bepaald door
het uitputten van de voorziening flankerend beleid 2004/2005 in het kader
van het sociaal beleidskader CFI.InvesteringenIn het najaar 2003 is het moederdepartement verhuisd naar Den Haag. CFI
draagt vanaf 2004 zelf zorg voor de inrichtingskosten van het bouwdeel CFI
in Zoetermeer. Daarvoor is een contract met de Rijksgebouwendienst afgesloten.
CFI is voornemens in 2005 te komen tot niet reguliere investeringen in afnemerszaken
(vanwege de verhuizing) voor het inrichten van een nieuwe telefooncentrale,
bekabeling, etc.Tabel 6: Overzicht vermogensontwikkeling CFI (x € 1 000) 20032004200520062007200820091.Eigen vermogen per 1 januari– 2 3431 0201 0201 0201 0201 0201 0202.Saldo van baten en lasten3650000003a. Uitkering aan
moederdepartement                2 998      3.Totaal directe mutaties in het eigen
vermogen2 9980000004.Eigen vermogen per 31 december1 0201 0201 0201 0201 0201 0201 020CFI verwacht de komende jaren geen aanspraak te hoeven maken op haar exploitatiebuffer.NATIONAAL ARCHIEF (voorheen Rijksarchiefdienst)Tabel 1: Begroting Nationaal Archief (x € 1 000) 2005Totaal baten14 605Totaal lasten14 604Saldo van baten en lasten1  Kapitaalontvangsten1 700Kapitaaluitgaven2 3991.1 InleidingArchieven nemen binnen het culturele erfgoed een bijzondere plaats in.
Het zijn historische bronnen die op directe en authentieke wijze getuigen
over het leven en handelen van individuen en groepen in het nabije en verre
verleden. Archieven bieden iedereen de mogelijkheid om zelf de informatie
te verzamelen die nodig is om inzicht te krijgen in maatschappelijke en politieke
ontwikkelingen, de omgeving waarin men leeft of iemands eigen persoonlijke
afkomst.1.2 Nationaal Archief en regionale historische centraKrachtens de archiefwet heeft de minister een specifieke verantwoordelijkheid
voor de rijksarchieven, zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en rijksarchiefbewaarplaatsen
in de provinciehoofdsteden. Het Nationaal Archief bewaart archieven van nationale
betekenis, de rijksarchieven in de provinciehoofdsteden die van regionale
betekenis.Eind jaren '90 is gebleken dat de rijksarchieven steeds minder in staat
waren om aan de hedendaagse eisen van publieksbereik te voldoen. Verbetering
is de laatste jaren bereikt door het gebruik van informatie- en communicatie
technologie. Een handicap was echter de kleinschaligheid van de afzonderlijke
rijksarchieven. In 1997 is daarom een beleid ingezet dat erop gericht is de
rijksarchieven in de provinciehoofdsteden te laten fuseren met andere instellingen
op het gebied van historische informatie (zoals gemeente- en streekarchieven,
historische musea, documentatiecentra en bibliotheken), en in Den Haag een
Nationaal Archief te vormen. De efficiencywinst die hieruit ontstaat wordt
ingezet voor een betere (digitale) dienstverlening aan het publiek.In 2005 maakt elk rijksarchief in de provinciehoofdsteden deel uit van
een gefuseerde organisatie, een zogenaamd Regionaal Historisch Centrum (RHC).
Zij behoren dan niet meer tot de Rijksarchiefdienst, het agentschap waarin
het Nationaal Archief en de rijksarchieven in de provincie organisatorisch
waren ondergebracht.1.3 Organisatorische inbeddingMet ingang van 1 januari 2005 is de Rijksarchiefdienst gelijk aan het
Nationaal Archief, omdat de andere organisatie onderdelen dan zijn verzelfstandigd.
Een logische stap is ook de budgetten van het Nationaal Archief en de rijksbijdragen
aan de rhc's begroting technisch te splitsen. In deze agentschapsbegroting
worden de baten en lasten van het Nationaal Archief toegelicht,
de rijksbijdragen aan de afzonderlijke rhc's zijn ondergebracht op artikel
14 van de begroting.In tabel 2 is aangegeven welke middelen er totaal beschikbaar zijn voor
het Nationaal Archief en de rhc's, welke samen het agentschapsbudget vormde.Tabel 2: Totaal budgetten rhc's en Nationaal Archief (x € 1 000) Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroting 2005Begroting 2006Begroting 2007Begroting 2008Begroting 2009Bijdrage OCW33 64536 02334 70834 58534 57234 58334 583Rijksbijdragen aan rhc's21 62921 98521 46921 46921 46921 28321 283Budget Nationaal Archief13 13414 03813 23913 11613 10313 30013 300–overig– 1 072
*      * = tekort op budget1.4 Beleid en resultaten Nationaal ArchiefOp 4 juni 2002 is het Nationaal Archief van start gegaan. In de beleidsverkenning
«Geschiedenis binnen handbereik» die dat jaar is verschenen, vormt
grotendeels de basis voor het beleid in 2005.Het motto is «Nederland ontdek je in het Nationaal Archief».
Nederland wordt werkelijk ontdekt als een breed en gevarieerd publiek via
het Nationaal Archief inzicht wordt verschaft in de geschiedenis. Op basis
van de collectie (Het Nationaal Archief draagt zorg voor het beheer van ruim
98 kilometer archiefbescheiden, 1 miljoen foto's en 323 000 kaarten.)
zal de komende jaren informatie worden verstrekt en producten worden ontwikkeld
ten behoeve van de volgende doelgroepen:• «grasduiners»; algemeen geïnteresseerden in geschiedenis;• «onderzoekers»; ondermeer genealogen/geïnteresseerden
in persoonlijke geschiedenis/woonomgeving en andere historische onderzoekers
(professioneel en amateur);• «educatoren»; met betrekking tot onderwijs en jeugd;• «intermediairs»; professionals in het archiefveld gericht
op archivistiek, digitale duurzaamheid en conservering/restauratie.Informatie verstrekken aan het publiek begint bij het verder toegankelijk
en beschikbaar maken van de collectie voor de genoemde doelgroepen. Met het
continu actualiseren en verbeteren van de website, toevoegen van digitale
toegangen, innovatief educatief materiaal en het digitaliseren van de fotocollectie
geeft het Nationaal Archief invulling aan zijn rol van publieksinformatiecentrum
op het gebied van de nationale geschiedenis. Ook het onderzoek naar, en de
beleving van de provinciale geschiedenis beoogt het Nationaal Archief te stimuleren.
Er wordt ondermeer in samenwerking met het erfgoedhuis Zuid-Holland een programma
opgezet.In lijn met de beleidsbrief van de Staatssecretaris «Meer dan de
som» wordt de samenwerking met andere kennisinstituten op het gebied
van conservering (KB en ICN) verder vorm worden gegeven. Het Nationaal Archief
levert een bijdrage aan een gezamenlijk onderzoeksprogramma papierconservering.
Dit gebeurt vanuit het kenniscentrum conservering. De kennis die tijdens het
onderzoek wordt opgedaan, wordt gedeeld met collega-instellingen
in binnen- en buitenland. De kennisinfrastructuur op het gebied van conservering
wordt hierdoor aanzienlijk versterkt. Om digitale informatie te behouden maakt
het Nationaal Archief een plan van aanpak voor de inrichting van een virtueel
depot voor digitale archieven. Realisering van dit depot is na 2005 gepland.In 2005 zijn de inspanningen verder gericht op het realiseren van een
kwantitatief en kwalitatief betere selectie van archieven. Met de betrokken
ministeries en de Centrale Archiefselectiedienst (CAS) wordt gewerkt aan een
versnelling van de overbrenging van archieven naar het Nationaal Archief en
de rhc's. Hierbij krijgen cultuurhistorisch waardevolle archieven voorrang.
De vereenvoudiging van de procedure van vaststelling van selectielijsten is
daarbij een belangrijk aandachtspunt.Op internationaal gebied speelt het Nationaal Archief als kenniscentrum
een grote rol. In tal van landen (ondermeer in Oost-Europa, Indonesië,
Suriname) worden projecten gedaan gericht op ontsluiting en behoud. Veel projecten
(zoals Tanap in Indonesië, Baltische Zee-project en Suriname) worden
mede gefinancierd door subsidies van HGIS (Homogene Groep Internationale Samenwerking)
en EU-subsidie's.Het Nationaal Archief is verantwoordelijk voor de uitoefening van een
aantal bevoegdheden van de Minister ten aanzien van de rhc's. Eind 2004 worden
voor de periode 2005–2008 met de rhc's resultaatafspraken gemaakt, met
name op het gebied van doelgroepgericht publieksbereik en behoud. Deze vormen
het uitgangspunt voor de toetsing van jaarbegrotingen – en verantwoordingen
in het kader van de planning en controlcyclus, die door het Nationaal Archief
wordt uitgevoerd. Met betrekking tot het meten van het publieksbereik wordt
begin 2005 een landelijke publieksmonitor geïntroduceerd.In 2005 vindt een oriëntatie plaats op een aanpassing van de Archiefwet
1995 en aanverwante regelgeving. Hierbij wordt de mogelijkheid van deregulering
(vermindering of vereenvoudiging van archiefwettelijke normen) onderzocht.2. Begroting 20052.1 Exploitatiebegroting 2005Tabel 3: Gespecificeerde baten en lasten (x € 1 000) Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroting 2005Begroting 2006Begroting 2007Begroting 2008Begroting 2009Baten       Opbrengst OCW13 13414 03813 23913 11613 10313 30013 300–personeel/materieel12 59913 4741 3 24013 11613 10313 30013 300–behoudsgelden535535     Opbrengst derden:1 6212 2221 3451 6421 6421 5721 572–detacheringen/divers627326330572572502502–dienstverlening/decl.
Uren7791 470625605605605605–verhuur depots/ruimtes215426390465465465465Rentebaten:57202120202020Buitengewone baten: 45200000–bijzondere
baten74229     –vrijval balans149223     Totaal baten15 03416 73214 60514 77814 76514 89214 892        Lasten       Apparaatskosten:15 13914 95612 62012 66812 66012 63412 691–personeel (salarissen)8 4017 5417 2206 8206 5206 5206 520–materieel (organisatie)1 9431 6261 4061 3601 3291 3251 392–huren/expl. huisvesting2 7313 1653 1953 1953 1953 1953 195–projectkosten2 0642 6537991 2931 6161 5951 584Reservering landelijk (rhc's) bouwkostenbestedingen 28908838711 0681 068Rentelasten5579201216215202200Kapitaallasten3176678931 0091 016983928–afschrijfkosten
materieel3176678931 0091 016983928–afschrijfkosten
immaterieel       Dotaties voorzieningen:7341 000     Buitengewone lasten128      Totaal lasten16 37316 73314 60414 77614 76214 88814 887Saldo van baten en lasten– 1 338*– 112345* tekort Nationaal Archief; samen met tekort op budget op RAD-niveau (tabel
2) is het totale tekort in 2003 € 2 410 geweest.2.2 Toelichting op de batenDe baten van de Rijksarchiefdienst bestaan uit de volgende componenten:De bijdrage van OCWDeze bestaat uit het personele, materiële en huisvestingsbudget.
In de cultuurnota periode 2000–2004 ontving het Nationaal Archief aanvullende
middelen voor activiteiten in het kader van collectiebehoud.Opbrengsten derdenDeze bestaan uit diversen en opbrengsten uit detacheringen; er wordt verwacht
dat de opbrengsten gaan oplopen tot ruim een € 0,5 miljoen, mede
door budgetoverhevelingen als gevolg van de Pivot-convenanten. In 2006 gaan
nog een vijftal archieven budgetten gaan overhevelen.Baten uit dienstverlening en declarabele urenHet Nationaal Archief verricht diensten voor het publiek en instellingen.
De inkomsten bestaan uit vergoedingen voor materiële kosten en declarabele
tijdsbesteding. Ook betreft dit baten uit gesubsidieerde projecten. Er lopen
op dit moment geen grote nieuwe projecten. De baten nemen daarom in 2005 naar
verwachting fors af.Verhuur ruimtes en depotsEen deel van de overcapaciteit in de depots (in Den Haag en in Schaarsbergen)
wordt onderverhuurd (respectievelijk 4 en 17 km wordt verhuurd). Daarnaast
wordt een deel van de kantoorruimte beschikbaar gesteld aan derden.Rente batenEr is een bescheiden bedrag van € 21 000 aan rente begroot.
De liquiditeitspositie van het Nationaal Archief is begroot op gemiddeld € 1,0
miljoen (zie kasstroom overzicht). Op dit moment is de rente vergoeding ongeveer
2%.2.3 Toelichting op de lastenDe lasten van het Nationaal Archief bestaan uit de volgende componenten:ApparaatskostenDe salarislasten dalen de komende jaren als gevolg van de opgelegde taakstelling
van het kabinet Balkende I en II. De gemiddelde bezetting van het Nationaal
Archief (inclusief beleidsbureau RAD) bedraagt in 2004 nog 150,7 fte (fulltime
equivalent), in 2005 is de bezetting begroot op 145 fte. Nadat de herplaatsingperiode
(volgend op de ingezette reorganisatie) medio 2006 is afgelopen komt de bezetting
uit op de beoogde 130 fte. De gemiddelde salarislasten zijn € 50 000
per fte.De materiële kosten bestaan uit de vaste componenten huisvesting
en organisatiekosten en de component «projectgelden». Met betrekking
tot deze laatste component geldt dat er in 2005 en 2006 fors minder te besteden
is. De hogere salarislasten die tot 2006 op de begroting drukken moeten worden
opgevangen. Voor het opvangen van nieuwe wachtgeldkosten wordt in 2004 een
voorziening getroffen.Reserveringen bouwtrajecten rhc'sBij de fusie van de archieven in Noord-Holland, Overijssel en Utrecht
zijn met de desbetreffende bestuurlijke partners afspraken gemaakt over de
financiering van de geplande bouw- en verbouwtrajecten. De feitelijke verplichtingen
vangen aan op het moment dat de bouwtrajecten zijn gerealiseerd (gepland medio
2005); de betreffende bedragen worden dan overgeheveld van de Nationaal Archief
begroting naar de begrotingspost voor rhc's (artikel 14 van de begroting).Rente lastenDeze zijn gebaseerd op de huidige lasten van de openstaande leningen bij
het ministerie van Financiën plus de verwachte rentekosten van de goedgekeurde
leningen in 2004 en 2005. De voorgenomen leningen lopen synchroon met de investeringsplanning
(Zie tabel 4).KapitaallastenIdem als rente lasten. In 2005 bedraagt de voorgenomen investering € 1,7
miljoen; het betreft een inhaalslag op het gebied van ict en verbouwingen aan het entreegebied/kantooromgeving van het Nationaal Archief.Tabel 4: Investeringsoverzicht (x € 1 000)InvesteringRealisatie
2003Actualisatie 2004Begroting 2005Begroting 2006Begroting 2007Begroting 2008Begroting 2009Verbouwingen 1 4801 000    Inventarisstudiezaal/dienstverlening120360200200   Inventarisdepots/mat.
Beheer793  50   Inventariskantoor/overhead449670500500   Totaal1 3622 5001 700750   2.4 Vermogensontwikkeling en kasstroomoverzichtHet Nationaal Archief ontvangt in 2004 een eenmalige bijdrage van OCW
ter versterking van het eigen vermogen, dat ultimo 2003 was uitgekomen op € 989 000
tekort. De komende jaren is er weinig ruimte in de begroting, het eigen vermogen
kan daardoor nauwelijks groeien.Tabel 5: vermogensontwikkeling (x € 1 000) Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroting 2005Begroting 2006Begroting 2007Begroting 2008Begroting 2009Eigen vermogen per 1 januari1 421– 9894571014        Saldo van baten en lasten– 2 410– 112345Uitkering aan moederdepartement       Bijdrage OCW ter versterking vermogen 994     Overige mutaties in eigen vermogen21      Bestemmingsreserves– 21      Eigen vermogen per 31 december– 989457101419De bovengenoemde exploitatie, de investeringen en leningen leiden tot
het navolgende kasstroomoverzicht.Tabel 6: Kasstroomoverzicht (x € 1 000) Realisatie2003Actualisatie 2004Begroting 2005Begroting 2006Begroting 2007Begroting 2008Begroting 20091Rekening-courant
RHB per 1 januari4 1761 2271 3951 4401 138649313        Saldo baten –/– lasten– 2 410– 112345Afschrijvingen8506678931 0091 016983928Voorzieningen (bestaand)668– 200– 150– 150– 100– 70 –voorzieningen nieuw 1 000 – 240– 375– 245– 140Mutaties werkkapitaal101– 800Pm    Totaal operationele activiteiten– 791667744621544672793        2Investeringen in
activa (–/–)– 1 362– 2 500– 1 7000000Boekwaarde desinvesteringen113618     Totaal investeringskasstroom– 1 249– 1 882– 1 7000000        3Eenmalige uitkering
aan moederdepartement (–/–)       Eenmalige storting door OCW (+) 994     Aflossing langlopende leningen (–/–)– 908– 1 493– 699– 923– 1 033– 1 008– 750Aflossing door rhc-vorming (–/–) – 618     Aflossing vermogensbestanddelen       Beroep op leenfaciliteit(+) 2 5001 7000000Totaal financieringskasstroom– 9081 3831 001– 923– 1 033– 1 008– 750        4Rekening courant
RHB per 31 dec.1 2271 3951 4401 138649313356ToelichtingDe liquiditeitspositie (rekening courant) gaat de komende jaren afnemen
van ongeveer € 1,4 miljoen ultimo 2004 tot € 0,3 miljoen
in 2008. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door:• Operationele kasstroom: een belangrijke component is de aanwending
van de voorzieningen voor wachtgelden. In 2003 is een voorziening getroffen
voor bestaande wachtgelders, in 2004 wordt naar verwachting een voorziening
getroffen voor nieuwe wachtgelders in verband met de huidige reorganisatie,
noodzakelijk in verband met de opgelegde taakstelling.• Investeringskasstroom: in 2005 is een investering gepland met betrekking
tot ict en een verbouwing aan het entreegebied en kantoren van Nationaal Archief.• Financieringskasstroom: met betrekking tot de voorgenomen investeringen
in 2004 en 2005 wordt een beroep gedaan op de leenfaciliteit. De aflossingen
van de bestaande leningen zijn de eerst komende jaren nog niet in evenwicht
zijn met de afschrijvingen. Dit komt doordat in het verleden de leningen en
investeringen in bedrag en tijd niet parallel liepen.3. Resultaten begrotingOp basis van het kostprijsmodel van het Nationaal Archief worden de kosten
toegerekend aan de resultaten die in 2005 worden beoogd. De te behalen resultaten
zijn geclusterd in de belangrijkste outputgebieden, namelijk «behoud
en beheer» en publieksbereik.In onderstaande tabel is aangegeven welk deel (procentueel) van de bijdrage
(personele en materiële budget van OCW) wordt aangewend voor de afzonderlijke
outputgebieden.Tabel 7: Output/Resultaatgebieden Nationaal Archief in percentages
van het budget (x € 1 000) Realisatie
2003 Jaarplan 2004 Begroting 2005 Begroting 2006 e.v.Op bijdrage OCW (exclusief reserveringen rhc's) 12 431  13 472  12 350  12 232Behoud en Beheer       De collectie blijft in goede staat       –Bewaren collectie20,8%20,5% 2 76722,7% 2 80022,9% 2 800–Behoud6,4%5,5% 7406,1% 7506,1% 750–Digitale duurzaamheid2,4%2,6% 3472,8% 3502,9% 350De collectie is volledig/op orde13,8%14,0% 1 88314,6% 1 80014,7% 1 800Totaal beheer & behoud43,4%42,6% 5 73746,2% 5 70046,6% 5 700        Publieks bereik (per doelgroep)       Onderzoekers       –Studiezaal/dienstverlening25,8%22,4% 3 02023,5% 2 90023,7% 2 900–Producten historische onderzoekers/geneal.6,5%4,6% 6204,9% 6004,9% 600Historisch geïnteresseerden (grasduiners)       –Producten voor grasduiners7,2%6,8% 9167,3% 9006,9% 850–Virtuele studiezaal (tijdbalk/tentoonstelling)5,0%4,8% 6415,3% 6505,3% 650Educatie2,6%2,4% 3292,4% 3002,5% 300Intermediairs; Kenniscentrum conservering       –Advisering & onderzoek2,5%3,5% 4713,2% 4003,3% 400–Internationale
samenwerking5,8%3,0% 4072,4% 3002,5% 300Totaal publieksbereik55,4%47,5% 6 40449,0%€ 6 05049,1% 6 000        Overige activiteiten       –Zakelijke diensten5,0%3,1% 4142,4% 3002,0% 242–Beleidsproducten/landelijke act.6,7%4,9% 6542,4% 3002,5% 300–Overig   262    Totaal110,5%98,1% 100% 100% NB: kosten zijn niet gelijk aan 100% doordat exploitatiekosten ongelijk
zijn aan het budget3.1 Behoud en beheerBehoud en beheer is te onderscheiden in een tweetal deelgebieden: «De
collectie blijft in goede staat»: dit betreft het opslaan van de collectie,
het depotbeheer en de behoudsactiviteiten, en «De collectie is volledig»:
dit betreft selectie, acquisitie, het uitvoeren van archiefwettelijke procedures
en het gegevensbeheer.Tabel 8: prestatie-indicatorenbehoud Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroot 2005Begroot 2006Begroot
2007Begroot 2008Begroot 2009Depotcapaciteit (in km's)114,7115,0120,0130,0135,0145,0145,0Omvang collectie archief (in km's)98,9106,0114,0121,0128,0135,0135,0Verhuurd (excl. schaarsbergen)4,04,04,07,07,07,07,0Omvang kaarten collectie (stuks)323 708325 000325 000325 000325 000325 000325 000Omvang collectie negatieven (stuks)1 000 0001 000 0001 000 0001 000 0001 000 0001 000 0001 000 000        Kosten opslag archieven (x € 1 000)2 5862 7672 8002 8002 8002 8002 800Prijs (per meter collectie)€ 26,15€ 26,10€ 24,56€ 23,14€ 21,87€ 20,75€ 20,75Kosten behoudsactiviteiten(x € 1 000)795740750750750750750Kosten Dig. Duurzaamheid (x € 1 000)298347350350350350350Toelichting op de behoudsactiviteiten en tabel 8DoelstellingenDe bestaande collectie wordt conform de wettelijke vereisten beheerd.
Dit geldt voor de papieren archieven, maar eveneens worden de eerste digitale
archieven in een voorlopige opberging bij het Nationaal Archief beheerd.De omvang van de collectie groeit de komende jaren met gemiddeld 7 km
per jaar. Dit is meer dan de autonome instroom van enkele km's per jaar, en
wordt veroorzaakt door de versnelde instroom van overheidsarchieven van de
laatste 50 jaar.ActiviteitenHet depotbeheer zorg voor efficiënte berging van de archieven en
voor het transport van de archieven naar de studiezaal. (Levertijd max. 30
minuten; 100 000 uitleningen op jaarbasis). Om de instroom te kunnen
bergen moet de bestaande depotcapaciteit worden uitgebreid. De tijdelijke
overcapaciteit die gaat ontstaan kan worden onderverhuurd.In het in 2004 vernieuwde restauratie atelier wordt gewerkt aan het fysieke
behoud van de collectie. Archiefbescheiden worden door het toepassen van conserveringstechnieken
geschikt gemaakt voor tentoonstellingen en behandeld tegen autonoom verval.
Op dit gebied wordt in 2005 de ingezette samenwerking met de KB geïntensiveerd.Met betrekking tot digitale duurzaamheid wordt geparticipeerd in nationale
(met KB) en internationale projecten en onderzoeksverbanden. De resultaten
daarvan worden ingebed in een op te zetten systeem voor digitale bewaring
van archieven.KostenTotaal in 2005: € 3,9 miljoen. Naast de personele lasten is
de grootste kostenpost in deze categorie de «bewaarkosten van de archieven».
70% van de huisvestingslasten (ad € 3,2 miljoen) zijn toe te rekenen
aan de depots van het Nationaal Archief. De kostprijs ligt op ongeveer € 26,–
per strekkende meter. Het doel is om onder gelijk blijvende kosten meer archieven
te herbergen. De kostprijs kan dan dalen naar € 20,– per meter.Toelichting op de beheeractiviteiten en tabel 9DoelstellingenHet verwerven en bewerken van particulieren en overheidsarchieven. Het
beleid is er op gericht archieven binnen te halen die sterk aansluiten bij
de interesses van het grote publiek. Daarnaast wordt de operatie «versnelling
overbrenging archieven» opgestart.ActiviteitenVerwerven en bewerken van circa 50 overheids- en particuliere archieven
en het organiseren van publieksgerichte activiteiten hieromtrent.Met betrekking tot het versnelde overbrengen is een plan van aanpak voor
een taskforce opgesteld. Deze kan de komende jaren de departementen assisteren
bij het selecteren en overbrengen van hun archieven.KostenTotaal in 2005: € 1,8 miljoen. Vanuit het budget wordt ongeveer € 0,9
miljoen uitgetrokken voor activiteiten met betrekking tot acquisitie, pivot,
normering. Voor het traject «pivot/versnelling overbrenging» is
in het verleden aanvullende financiering geweest.De kosten zijn voornamelijk personele kosten. Het beheer kost rond de € 8
per meter. Dit kan de komende jaren dalen door toename van de collectie onder
gelijk blijven van de personele inzet.Op het gebied van acquisitie geldt een kengetal van gemiddeld 40 uur per
verwerving.Tabel 9: Prestatie-indicatoren beheer
(kosten x € 1 000) Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroot 2005Begroot 2006Begroot
2007Begroot 2008Begroot 2009Collectie is op orde       Km's bewerkt (verpakken/verfilmd )3,3 km5,0 km7,0 km7,0 km7,0
km7,0 km7,0 kmCollectie is volledig       Instroomparticuliere archieven 2,0 kmPMPMPMPMPMInstroomoverheidsarchieven4,0 km5,0 km7,0 km7,0
km7,0 km7,0 km7,0 kmDequisitie0,3 km PMPMPMPMPM        Kosten beheer1 715871900900900900900–prijs (per meter collectie) 8,217,907,447,036,676,67Kosten acquisitie 1 012900900900900900–gemid. tijdsduur per acquisitie  40 uur    3.2 PublieksbereikHet Nationaal Archief heeft gekozen voor een marktgerichte benadering.
Aan de hand van 5 doelgroepen (zie hoofdstuk 1.4) worden productmarkt combinaties
gedefinieerd. Deze productmarktcombinaties worden gebruikt in de publieksmonitor,
die in samenwerking met de rhc's wordt opgesteld. Per doelgroep wordt gemeten
welk publiek met welke producten wordt bereikt. De eerste monitor wordt in
2005 uitgebracht.OnderzoekersDeze doelgroep bevat het deel van het publiek dat actief gebruik maakt
van de archieven (in studiezaal of virtueel) voor historisch, genealogisch-
of onderzoek naar de persoonlijke levensomgeving. Het betreft mensen die meer
dan eens gebruik maken van de aangeboden faciliteiten en of producten. De
belangrijkste dienst die geboden wordt is de studiezaal en bijbehorende reproafdeling.
Daarnaast worden er via de website databases en themapagina's ontwikkeld en
aangeboden. Voorbeelden zijn de database «bewindslieden 19e en 20ste
eeuw» en «Tanap».Tabel 10: Prestatie-indicatoren publieksbereik(gravers/diepgravers) Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroot 2005Begroot 2006Begroot
2007Begroot 2008Begroot 2009Studiezaal       –Bezoeken28 44428 78329 00029 00029 00029 00029 000–Bezoekers8 1478 2128 2008 2008 2008 2008 200–Tel./schriftelijke/e-mail10 71311 8491200012000120001200012000–Aanvragen stukken90 00591 527100 000100 000100 000100 000100 000Overige producten t.b.v. gravers       –gebruik specI. Databases*       –Zoekvragen Genlias5 980 4534 014 0005 600 0005 600 0005 600 0006 000 0006 000 000–Aantal bezoeken Genlias1 188 2981 200 0001 200 0001 200 0001 200 0001 200 0001 200 000–Unieke namen in GenLias7 943 854 8 miljoen8 miljoen10 miljoen 10 miljoen 10 miljoen        Kosten studiezaal (x € 1 000)3 2073 0202 9002 9002 9002 9002 900–kosten per bezoek/vraag (x € 1)81,9074,3270,7370,7370,7370,7370,73Kosten overige producten808620600600600600600* nog geen gegevens beschikbaar/wordt bepaald in publieksmonitorToelichting op het publieksbereik en tabel 10ActiviteitenHet betreft het instandhouden van de publieksvoorzieningen zoals studiezaal,
reprografie, en de 2elijns dienstverlening voor voornamelijk de telefonische
en schriftelijke vragen. In 2005 wordt het kwaliteitstraject met betrekking
tot de (virtuele) dienstverlening verder uitgevoerd (loopt tot 2008) en worden
de deelresultaten geïmplementeerd.Verder worden de reeds ontwikkelde databases op genealogisch gebied (Surinaamse
en Molukse database) verder aangevuld. In samenwerking met de rhc's wordt
Gen-lias onderhouden en verder ontwikkeld.KostenTotaal in 2005: € 3,5 miljoen. De kosten bestaan voornamelijk
uit infrastructurele kosten voor de studiezaal (huisvesting/ apparatuur en
40-urige bezetting) en kosten voor het ontwikkelen en beheren van de databases
en themapagina's. De kosten bedragen in 2005 ongeveer € 70,0 per
bezoek c.q. vraag.GrasduinersGrasduiners zijn mensen die geïnteresseerd zijn in geschiedenis en
daar, in tegenstelling tot onderzoekers, kortstondiger en veelal éénmalig
van een product gebruik maakt. Dit publiek wordt hoofdzakelijk bereikt via
de website en/of via tentoonstellingen.Tabel 11: Prestatie-indicatoren grasduiners
en virtuele studiezaal Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroot 2005Begroot 2006Begroot
2007Begroot 2008Begroot 2009Website       –Pageviews website1 980 0002000 0002000 0002000 0002000 0002000 0002000 000–Aantal bezoeken website400 000400 000400 000400 000400 000400 000400 000–Verblijfsduur in minuten4:504:504:504:504:504:504:50Tentoonstellingen       –Eigen tentoonstellingen  3PM   –Bezoek tentoonstellingen  20 000PM   –Bruikleningen ext. tentoonstellingen242625            Naamsbekendheid (spontaan)1%1% *   Naamsbekendheid (geholpen)49%54% *           Kosten Virtuele studiezaal621641650650650650650Kosten producten grasduiners895916900850850850850* nog geen gegevens beschikbaar/wordt bepaald in publieksmonitorActiviteitenDe virtuele studiezaal en de digitale dienstverlening zijn belangrijke
speerpunten. Het is het medium voor nieuwe publieksgroepen om kennis te maken
met het Nationaal Archief. In 2005 wordt onverminderd ingezet op de verdere
verbetering van de website. De tijdbalk en de beeldbank (met 500 000
foto's) zijn belangrijke producten voor de grasduiners.In 2005 wordt de permanente tentoonstellingsruimte samen met de KB ingericht.
De topstukken uit de collecties van KB en Nationaal Archief zijn daar te zien.
Daarnaast wordt in 2005 in samenwerking met het fotomuseum Den Haag een tentoonstelling
georganiseerd over fotograaf W. van de Poll en wordt aan tal van externe tentoonstellingen
materiaal beschikbaar gesteld.KostenTotaal in 2005: € 1,4 miljoen. De kosten bestaan voornamelijk
uit infrastructurele kosten voor de website en de tentoonstellingsruimte.
Verder veel personele kosten en ict-kosten voor de afzonderlijke projecten.Prestatie indicatoren: het belangrijkste meetpunt zijn de website bezoekers.
Bijna 2 miljoen pageviews zijn afgelopen jaar geteld, op 400 000 bezoeken.
Verder is het meten van de naamsbekendheid/tevredenheid een belangrijk punt
voor het Nationaal Archief.EducatieMet betrekking tot de doelgroep educatie richt het Nationaal Archief zich
op samenwerkingsprojecten in het kader van cultuur en school en het VGN.ActiviteitenHet aantal evenementen (lezingen, rondleidingen, cursussen) zal in 2005
rond de 30 zijn, met een bereik van 1200 personen. Daarnaast worden op de
website producten ontwikkeld en beheerd voor scholieren. Te noemen zijn een
bronnenpakket voor het Centraal Schriftelijk en een computerspel dat bezoekers
langs de bronnen leidt.KostenTotaal in 2005: € 0,3 miljoen. Dit betreft voornamelijk personele
kosten.Tabel 12: Prestatie-indicatoreneducatie Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroot 2005Begroot 2006Begroot
2007Begroot 2008Begroot 2009Bereik cursussen/lezingen (in personen)3 6053 0003 0003 0003 0003 0003 000Op aantal evenementen154120120120120120120Website bezoekers (educatie prod.)
*               Kosten educatie323329300300300300300* nog geen gegevens beschikbaar/wordt bepaald in publieksmonitorIntermediairsDeze doelgroep wordt vooral bediend vanuit het «kenniscentrum».
Het betreft professionele gebruikers en samenwerkingspartners op het gebied
van conservering, archivistiek en digitale duurzaamheid. Met hen wordt in
nationaal en internationaal verband projecten uitgevoerd en onderzoek verricht.ActiviteitenHieronder vallen alle activiteiten met betrekking tot de het kenniscentrum
behoud dat activiteiten verricht c.q. adviezen geeft aan het gehele archiefveld
in binnen- en buitenland. Belangrijk zijn in 2005 de samenwerking met de KB
op het gebied van metamorfose en de internationale projecten Tanap en Suriname.KostenTotaal in 2005: € 0,7 miljoen. Veel van de internationale projecten
worden met behulp van (HGIS) subsidies gefinancierd. Ongeveer de helft van
de kosten wordt gedekt met externe geldstromen.Tabel 15: Prestatie indicatorenkenniscentrum/overig Realisatie 2003Actualisatie 2004Begroot 2005Begroot 2006Begroot
2007Begroot 2008Realisatie 2009Kosten Kenniscentrum (x € 1 000)       –advisering/onderzoek311471400400400400400–internationaal721407300300300300300–externe geldstromen+ 842: 54%+ 390; 48,9%PM    Overig (x € 1 000)       –beleidsproducten833654300300300300300–zakelijke diensten621414300242242242242–externe geldstromen zakelijke
diensten691; 53%424; 50%400;
56%PM   3.3 Overige activiteitenHet Nationaal Archief voert een aantal activiteiten uit die niet direct
onder beheer en publieksbereik zijn te vatten. Het betreft activiteiten die
in directe opdracht van het departement worden gedaan en activiteiten onder
de categorie diensten voor derden.BeleidsproductenIn 2005 worden projecten opgestart met betrekking tot vernieuwing archiefwet
en het opstellen van de archiefbalans. Daarnaast voert Nationaal Archief de
planning- en control richting rhc's uit.Zakelijke dienstenBetreft vooral verhuur van depotruimte en facilitaire dienstverlening
aan collega instellingen.SchaarsbergenHet hulpdepot in Schaarsbergen wordt niet meer gebruikt voor de berging
van eigen collectie. De klimatologische omstandigheden van de depots aldaar
voldoen niet aan de wettelijke eisen. De ruimte in het gebouw wordt op dit
moment verhuurd aan derden. Bijna 17 van de 27 km depotruimte is verhuurd.
Hiermee is de exploitatie nog niet kostendekkend. Helaas is het Nationaal
Archief niet in staat het gebouw af te stoten (vanwege huurcontract tot 2014)
of kostendekkend te exploiteren, vanwege de hoogte van de huur.Depotverhuur en faciliteitenOok deze zijn nog niet volledig kostendekkend met betrekking tot de integrale
kostprijs. In de komende jaren zal dit beter in evenwicht worden gebracht.Totale kosten van de overige activiteiten in 2005: € 0,6 miljoen.DE VERDIEPINGSBIJLAGEAlgemeenIn de verdiepingsbijlage worden de bijstellingen van de begroting op het
niveau van het artikel gepresenteerd. Het gaat hier om de veranderingen van
de begroting ten opzichte van de ontwerpbegroting 2004. De bijstellingen die
worden toegelicht gaan een bedrag van € 2,2 miljoen te boven of
zijn beleidsmatig van aard. Dit betekent dat niet elk bedrag wordt toegelicht.Voor de uitgaven en ontvangsten geldt dat de tabellen alleen zijn opgenomen
als er mutaties hebben plaatsgevonden. Voor de verplichtingen zijn de tabellen
opgenomen als de mutaties afwijken van de mutaties in de uitgaven. Alleen
als die afwijkingen een bedrag van € 2,2 miljoen te boven gaan,
worden ze toegelicht.De begroting bevat een aantal veranderingen die een gelijke toelichting
kennen, maar op meerdere artikelen betrekking hebben of ombuigingen die pas
in de 1e suppletore begroting 2005 worden verdeeld. Het betreft de volgende
onderwerpen.• Loonbijstelling;• Prijsbijstelling;• Ombuigingen in de ontwerpbegroting 2005:1. Taakstelling doelmatig aanbesteden;2. Taakstelling incidentele loonontwikkeling;3. Taakstelling professioneel inkopen en aanbesteden (PIA);4. Efficiencytaakstelling sector rijk;5. Collegegeldverhoging;6. Leeftijdgrens 30+;7. HBO-fraude;8. Asielzoekers.• Intensiveringen in de ontwerpbegroting 2005:1. Enveloppemiddelen voor onderzoek en innovatie;2. Technische vervangingsinvestering.Loon- en prijsbijstellingJaarlijks worden de loon- en prijsbijstelling uit de zogenaamde aanvullende
posten in de Miljoenennota aan de OCW-begroting toegedeeld. Daarnaast zijn
ook additionele middelen voor onder meer de WAO-premie en de gestegen pensioenpremies
overgeheveld. Met dit totaal aan middelen wordt voor alle beleidsartikelen
een nullijn gerealiseerd. Vervolgens worden deze bijstellingen over de verschillende
artikelen verdeeld. De kabinetsbijdrage inclusief de taakstelling op de incidentele
loonontwikkeling is bij Voorjaarsnota 2004 vastgesteld.De uitdeling van de loonbijstelling over de beleidsartikelen is als volgt
verwerkt:Tabel 1: Verdeling loonbijstelling (x € 1 000) 200420052006200720082009Primair onderwijs90 988102 179103 613104 747105 516105 516Voortgezet onderwijs77 02575 84376 48776 85576 99776 997Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie32 40232 14532 25932 40132 49032 490Hoger beroepsonderwijs18 70418 06018 17818 18318 27618 276Wetenschappelijk onderwijs31 17730 04930 39230 83231 07431 074Internationaal beleid949090909090Arbeidsmarkten personeelsbeleid1 775785784786788788Informatie- en communicatie
technologie333128252525Studiefinanciering862814800792791791Cultuur7 2756 4506 4436 4376 4436 443Media475432436439442442Onderzoek en wetenschappen5 9535 5165 5425 5405 5495 549Nominaal en onvoorzien– 1 6843581 7864 2944 3894 389Ministerie algemeen1 019928904867908908Inspecties579548544539539539Adviesraden585352505151Totaal266 735274 281278 338282 877284 368284 368In de Voorjaarsnota 2004 is de prijsbijstelling tranche 2004 uitgedeeld
over de departementale begrotingen. Voor OCW betreft dit, exclusief indexering
WSF/WTOS, € 104,3 miljoen in 2004 oplopend naar € 107,7
miljoen in 2009 waarvan alleen de juridisch verplichte prijsbijstelling wordt
uitgekeerd. Dit is een bedrag van € 43,2 miljoen in 2004 oplopend
naar € 43,8 in 2009. Het restant van de prijsbijstelling 2004, € 61,1
miljoen in 2004 oplopend naar € 63,9 miljoen in 2009, wordt ingezet
voor het saldo van mee- en tegenvallers op de OCW-begroting. De prijsbijstelling
tranche 2004 die op grond van juridische verplichtingen moet worden uitgekeerd,
wordt als volgt over de beleidsartikelen verdeeld:Tabel 2: Verdeling prijsbijstelling (x € 1 000) 200420052006200720082009Primair onderwijs10 76310 82310 88210 94210 98711 037Voortgezet onderwijs189203216226234241Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie100115123122123123Internationaal beleid121212121212Studiefinanciering5 4005 3005 4005 5005 7005 700Cultuur738711710706710710Media (indexering omroepbijdrage)23 24423 24423 24423 24423 24423 244Onderzoek en wetenschappen2 1772 1732 1772 1732 1792 179Ministerie algemeen486480493505488488Inspecties393939383838Adviesraden101010101010Totaal juridisch verplichte prijsbijstelling43 15843 11043 30643 47843 72543 782Nominaal en onvoorzien61 10962 63363 05864 09363 99863 941Subtotaal104 267105 743106 364107 571107 723107 723Studiefinanciering (indexering WSF/WTOS)18 70020 40018 20017 40023 40023 400Totaal122 967126 143124 564124 971131 123131 123Consequenties in de ontwerpbegroting 2005De ombuigingen en intensiveringen die voor OCW voortvloeien uit de ontwerpbegroting
2005 worden hier toegelicht. Het gaat om een technische vertaling van de financiële
gevolgen van de ombuigingen en intensiveringen.Tabel 3: Taakstelling doelmatig aanbesteden (x € 1 000) 200420052006200720082009Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie– 4 316– 4 290– 4 267– 4 261– 4 261– 4 229Hoger beroepsonderwijs– 2 528– 2 512– 2 499– 2 495– 2 495– 2 477Wetenschappelijk onderwijs– 5 401– 5 776– 6 140– 6 239– 6 250– 6 205Cultuur– 345– 362– 377– 381– 379– 474Totaal– 12 590– 12 940– 13 283– 13 376– 13 385– 13 385Dit betreft een taakstelling voor doelmatig aanbesteden van bouwprojecten.
Voor OCW betekent dit een ombuiging van € 12,6 miljoen in 2004 oplopend
naar € 13,4 miljoen in 2008. Deze taakstelling betreft een korting
van 3% op de materiële budgetten voor overheidsinvesteringen en investeringen
in woningen van de beleidsartikelen bve, hbo, wo en cultuur.Tabel 4: Taakstelling incidentele loonontwikkeling (x € 1 000) 200420052006200720082009Voortgezet onderwijs   – 14 352– 28 746– 28 746Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie   – 5 854– 11 727– 11 727Hoger beroepsonderwijs   – 3 506– 7 035– 7 035Wetenschappelijk onderwijs   – 4 694– 9 436– 9 436Arbeidsmarkten personeelsbeleid   – 107– 215–215Onderzoek en wetenschappen   – 851– 1 075– 1 075Totaal   – 29 364– 58 864– 58864De vergoeding voor de incidentele loonontwikkeling tranche 2006 en 2007
is door het kabinetoverheidsbreed verlaagd van 0,3% naar 0%. Dit betekent
voor OCW een ombuiging van € 29,4 miljoen structureel vanaf 2007.
Van deze besparing is het primair onderwijs uitgezonderd, omdat de middelen
daar al zijn ingezet voor dekking van de gemiddelde personeelslasten. Daarnaast
wordt de incidentele loonontwikkeling vanaf 2008 (€ 29,5 miljoen)
geraamd op de aanvullende post bij financiën en niet meer op de OCW-begroting.
De taakstelling is loonsomevenredig verdeeld over de verschillende beleidsartikelen.Tabel 5: Taakstelling professioneel inkopen en aanbesteden (x € 1 000) 200420052006200720082009Ministerie algemeen– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079Totaal– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079Deze ombuiging is het gevolg van een in het hoofdlijnenakkoord afgesproken
rijksbrede taakstelling ten aanzien van professioneel inkopen en aanbesteden
(pia). Deze taakstelling was geparkeerd bij het ministerie van Economische
Zaken. Inmiddels is het OCW-aandeel in deze taakstelling voorlopig bepaald
op structureel € 1,1 miljoen vanaf 2004. In de ontwerpbegroting
2005 is deze taakstelling geparkeerd op artikel 18 (Ministerie algemeen).
De verdeling naar de verschillende beleidsartikelen wordt in de 2e suppletore
begroting 2004 en in de 1e suppletore begroting 2005 verwerkt.Tabel 6: Efficiencytaakstelling sector rijk (x € 1 000) 200420052006200720082009Ministerie algemeen – 4 314– 5 660– 7 006– 7 006– 7 006Totaal – 4 314– 5 660– 7 006– 7 006– 7 006De additionele efficiencytaakstelling betekent voor OCW een ombuiging
van € 4,3 miljoen in 2005, oplopend naar € 7,0 miljoen
vanaf 2007. Uitvoerende diensten zoals de IB-Groep zijn uitgezonderd van deze
taakstelling. In de ontwerpbegroting 2005 is deze taakstelling geparkeerd
op artikel 18 (Ministerie algemeen). De verdeling naar de verschillende beleidsartikelen
wordt in de 1e suppletore begroting 2005 verwerkt.Tabel 7: Collegegeldverhoging
(x € 1 000) 200420052006200720082009Hoger beroepsonderwijs – 9 100– 27 900– 27 900– 27 900– 27 900Wetenschappelijk onderwijs – 5 500– 16 900– 16 900– 16 900– 16 900Totaal – 14 600– 44 800– 44 800– 44 800– 44 800Tegelijk met de primaire verantwoordelijkheid van de overheid om jongeren
in staat te stellen een zo hoog mogelijke opleiding te laten volgen, mag van
studenten een investering in de eigen toekomst worden verwacht. Met ingang
van september 2005 wordt het collegegeld verhoogd met € 100 onder
gelijktijdige verlaging van de rijksbijdrage aan het hoger onderwijs. Dit
levert een netto besparing op van € 14,6 miljoen in 2005 en vanaf
2006 structureel € 44,8 miljoen.Tabel 8: Leeftijdgrens 30+ (x € 1 000) 200420052006200720082009Hoger beroepsonderwijs  – 16 300– 32 600– 32 600– 32 600Wetenschappelijk onderwijs  – 7 600– 15 300– 15 300– 15 300Totaal  – 23 900– 47 900– 47 900– 47 900In de bekostiging van het hoger onderwijs wordt een leeftijdsgrens ingevoerd
van 30 jaar. Dit levert een besparing op van € 23,9 miljoen in 2006
en structureel € 47,9 miljoen vanaf 2007. De oploop van de opbrengsten
na 2007 blijft behouden voor het hoger onderwijs.Dit betekent dat in 2008 € 23 miljoen en in 2009 € 46
miljoen in het hoger onderwijs wordt geherinvesteerd.Tabel 9: HBO-fraude (x € 1 000) 200420052006200720082009Nominaal en onvoorzien0– 48 0000000Totaal0– 48 0000000Dit betreft de geraamde opbrengsten als gevolg van de invordering naar
aanleiding van de hbo-fraude. Deze opbrengsten vloeien terug in 's rijks schatkist,
na aftrek van de kosten (€ 10,1 miljoen) voor de activiteiten van
de Commissie Schutte. Voor 2005 worden de netto-opbrengsten geraamd op € 48,0
miljoen. De kosten voor het onderzoek van de Commissie Schutte hebben zich
overigens voorgedaan in 2004.Tabel 10: Asielzoekers
(x € 1 000) 200420052006200720082009Primair onderwijs – 931– 5 782– 6 606– 6 810– 6 810Voortgezet onderwijs– 3 500– 4 965– 12 599– 13 897– 14 217– 14 217Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie – 148– 916– 1 047– 1 079– 1 079Totaal– 3 500– 6 044– 19 297– 21 550– 22 106– 22 106Als gevolg van een dalend migratiesaldo worden de middelen voor de eerste
opvang van asielzoekers en de reguliere bekostiging neerwaarts bijgesteld.
Voor OCW betreft dit een ramingsbijstelling van € 3,5 miljoen in
2004 oplopend naar € 22,1 miljoen in 2009.Tabel 11: Enveloppe voor onderzoek en innovatie (x € 1 000) 200420052006200720082009Primair onderwijs900     Voortgezet onderwijs1 000     Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie1 000     Hoger beroepsonderwijs1 76213 94625 29760 00060 00060 000Arbeidsmarkten personeelsbeleid500     Onderzoek en wetenschappen6 13511 62221 08150 00050 00050 000Totaal11 29725 56846 378110 000110 000110 000Deze post betreft middelen die nog op de aanvullende post bij Financiën
stonden en nu structureel naar OCW worden overgeheveld. Daarnaast zijn middelen vanuit deze aanvullende post overgeboekt naar de begroting
van Economische Zaken. De OCW-middelen zijn bestemd voor prioriteiten op het
gebied van onderzoek en innovatie op het beleidsterrein OCW. Het betreft onder
andere samenwerking tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven en het
stimuleren van bèta en techniek.Tabel 12: Technische vervangingsinvestering (x € 1 000) 200420052006200720082009Cultuur2003 4004 1006 90011 10011 100Onderzoek en wetenschappen 4007001 1001 4001 500Totaal2003 8004 8008 00012 50012 600Het kabinet heeft middelen gereserveerd om de achterstanden in technische
vervangingsinvesteringen van musea en onderzoeksinstellingen definitief weg
te werken, zoals vastgesteld bij het regeerakkoord 1998. Het betreft een reeks
van € 0,2 miljoen in 2004 oplopend naar € 12,6 miljoen
in 2009.Artikel 1: Primair onderwijsOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x 1000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 7 284 8647 246 7977 356 0297 440 3047 500 606 Amendementen 6 381     Geautoriseerd totaal 7 291 2457 246 7977 356 0297 440 3047 500 606 Nieuwe mutaties 210 079236 738180 090174 118160 238 Stand ontwerpbegroting 20057 275 9727 501 3247 483 5357 536 1197 614 4227 660 8447 703 374De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op een matrixrelatie. Dit betekent dat er een wisselende
verhouding tussen de kas- en verplichtingenraming is wegens meerjarige kaseffecten
van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (€ x 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 7 287 1197 247 9087 357 1417 441 5027 501 804 Amendementen 6 381     Geautoriseerd totaal 7 293 5007 247 9087 357 1417 441 5027 501 804 Nieuwe mutaties 210 061236 756180 072174 136160 220 Stand ontwerpbegroting 20057 245 2337 503 5617 484 6647 537 2137 615 6387 662 0247 704 590Specificatie nieuwe mutaties (€ x 1 000)  200420052006200720081.Technische mutaties172 356189 088168 720175 839176 117 1.Bijstellingen
uit aanvullende posten101 751113 002114 495115 689116 503 2.Overboekingen
intern68 20569 63247 31746 78845 798 3.Overboekingen
(extern)2 4006 4546 90813 36213 8162.Autonome mutaties18 77217 1537 3013 477– 10 727 1.Gemiddelde
personeelslasten23 00028 00023 00020 0006 000 2.Leerlingenvolume– 4 948– 12 004– 16 855– 17 679– 17 883 3.Diversen7201 1571 1561 1561 1563.Beleidsmatige mutaties18 93330 5154 051– 5 180– 5 170 1.Besparingsverlies
GOA6 50017 800    2.Enveloppebrief 15 00013 00011 00011 000 3.Taakstelling
ict – 1 159– 1 149– 1 470– 1 460 4.Leermiddelen  – 6 000– 13 000– 13 000 5.Bedrijfsgezondheidszorg
(BGZ) – 300– 100   6.Toeslag
technisch onderhoud – 800– 1 700– 1 700– 1 700 7.Afromen
reserve IBG – 26    8.Deltaplan
techniek900     9.Intertemporele
compensatie11 533     10.Incidenteel   – 10– 10Totaal 210 061236 756180 072174 136160 220Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling uit de aanvullende posten betreft de loon- en prijsbijstelling
2004, de compensatie voor de negatieve arbeidsvoorwaardenruimte en voor de
WAO-premie. Deze mutaties zijn in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage
toegelicht.1.2De interne overboekingen bestaan uit de volgende onderdelen:• Een overboeking van artikel 3 (voortgezet onderwijs) van € 15,5
miljoen structureel voor het achterstandenbeleid. Dit betreft het aandeel
van vo in de goa-middelen, waarvoor primair onderwijs de uitgaven verricht.• Een overboeking van artikel 3 (voortgezet onderwijs) van € 24,8
miljoen in 2005 voor het besparingsverlies onderwijsachterstanden. Het betreft
het aandeel van vo in de dekking van het besparingsverlies goa tot 1 augustus
2005, dat volledig op het artikel van primair onderwijs is ondergebracht.• Een overboeking van artikel 10 (ict) van € 29,8 miljoen
in 2005 oplopend naar € 32,7 miljoen in 2008. Het betreft middelen
voor de versterking van de ict-koopkracht van scholen. Deze vergoeding is
mede bedoeld om scholen zelf in staat te stellen een contract af te sluiten
met een internetprovider.• Een overboeking naar artikel 3 (voortzet onderwijs) van € 1,3
miljoen structureel. Uit de enveloppemiddelen heeft primair onderwijs geld
ontvangen voor het flankerend beleid lumpsum. Dit is ook bedoeld voor flankerend
beleid lumpsum in het praktijkonderwijs.• Een overboeking van artikel 14 (cultuur) van € 1,8 miljoen
in 2005 en 2006 en van € 1,1 miljoen in 2007. Vanuit OCW wordt voor
de schooljaren 2004/05 tot en met 2006/07 aan de scholen jaarlijks
een subsidie verstrekt om cultuureducatie verder te ontwikkelen en uit te
kunnen voeren.• Diverse overboekingen naar artikel 18 (bestuursdepartement) van € 1,0
miljoen in 2005 en 2006 en van € 0,7 miljoen structureel. Dit betreft
het aandeel van primair onderwijs in de kosten van de invoering van het burgerservicenummer,
het project Apollo, het project «OCW ontregelt» en de «veranderpool».
Verder omvat deze overboeking een bijdrage aan het budget onvoorzien en een
aanpassing van de lumpsumvergoeding.• Diverse overboekingen van artikel 18 (bestuursdepartement) van € 1,9
miljoen in 2005, 2006 en 2008 en van € 1,8 miljoen in 2007 en 2009.
Dit betreft overboekingen van onderzoeksbudgetten en apparaatskostenbudgetten
die tijdelijk op het centrale apparaatskostenbudget waren geparkeerd, alsmede
een bijdrage uit het voorlichtingsbudget voor de nationale onderwijsprijs.• In eerste instantie was de taakstelling onderwijsachterstanden
verdeeld over primair onderwijs (artikel 1) en voortgezet onderwijs (artikel
3). Om de overzichtelijkheid te vergroten wordt met deze mutatie de totale
taakstelling op artikel 1 geplaatst (– € 6,7 miljoen).• De taakstelling incidentele loonontwikkeling is toegelicht in het
algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage.• De taakstelling inhuur externen is toegelicht in het algemene gedeelte
van deze verdiepingsbijlage.• De apparaatskosten van de uitvoeringsorganisaties UWV/USZO en het
vervangingsfonds zijn overgeboekt van het bestuursdepartement (artikel 18)
naar de directies. Dit betekent voor het primair onderwijs een structurele
verhoging van het budget uitvoeringskosten met € 7,6 miljoen.1.3De externe overboekingen bestaan uit twee onderdelen:• Een overboeking van het ministerie van SZW van € 6,0
miljoen in 2005 oplopend tot € 12,0 miljoen vanaf 2007 voor tussenschoolse
opvang.• Een overboeking van het Gemeentefonds van € 0,5 miljoen
in 2005 oplopend tot € 1,8 miljoen vanaf 2008. In 1987 is het leerlingenvervoer
gedecentraliseerd en zijn de middelen hiervoor door OCW naar het Gemeentefonds
overgeboekt. Omdat de doelgroep kleiner is dan de doelgroep waar de overboeking
destijds op gebaseerd is, is een deel van de destijds overgeboekte middelen
weer naar OCW teruggevloeid.2.1Deze mutatie betreft de meerjarige doorwerking van de verschillen tussen
ramingen en realisaties van de componenten voor de gemiddelde personeelslasten
(algemene salarismaatregelen, pensioenen en sociale lasten, de incidentele
looncomponent, regeling bevordering arbeidsparticipatie ouderen, toelagen
en kortingen).2.2De mutatie leerlingenvolume betreft:• De budgettaire gevolgen van de nieuwe bevolkingsprognose, de leerlingentelling
van 1 oktober 2003 en de daaruit voortvloeiende leerlingenraming (– € 11,1
miljoen). In uitzondering op de gebruikelijke systematiek zijn alleen de verschillen
ten opzichte van de vorige raming voor het effect 2004 en 2005 structureel
verwerkt.• Een correctie van € 0,9 miljoen in 2005 oplopend tot € 6,8
miljoen in 2009 voor minder asielzoekers (wachtenden) in de leerplichtige
leeftijd.2.3Het budget voor de uitvoeringskosten CFI is verhoogd met € 1,1
miljoen ten behoeve van het Facilitair Bedrijf en de huurverhoging van CFI.3.1In het hoofdlijnenakkoord is een verlaging van de onderwijsachterstandmiddelen
opgenomen van € 100,0 miljoen in 2005. Binnen de begroting voor
het primair- en voortgezet onderwijs is voor een bedrag van € 82,2
miljoen invulling voor deze ombuiging gevonden. Het resterende bedrag van € 17,8
miljoen wordt gedekt binnen het totaal OCW.3.2In het kader van het veiligheidsbeleid ontvangen scholen in de G4 en G32
waar minimaal 30% van de leerlingene en gewicht van 0,9 heeft vanaf 2005 middelen
om voor één dag per week een maatschappelijk werker beschikbaar
te hebben voor leerlingbegeleiding. Hiervoor is vanaf 2005 € 6,0
miljoen uitgetrokken. Verder wordt vanaf 2006 ruimte geboden om circa 1 000
extra plaatsen in het zmok (zeer moeilijk opvoedbare kinderen) te creëren
voor een groep leerlingen vanaf de hoogste groepen in het basisonderwijs met
ernstige gedragsproblematiek. Het gaat om een extra investering van € 9,0
miljoen in 2005 en € 15,0 miljoen vanaf 2006. De totale investering
bedraagt voor 2005 € 15,0 miljoen, voor 2006 en verder € 21
miljoen. Deze investering wordt voor een deel gedekt uit de middelen voor
de begin- en tussentoets in het primair onderwijs (€ 8 miljoen in
2006 en € 10 miljoen in 2007 e.v.).3.3Het primair onderwijs levert een bijdrage van € 1,1 miljoen
in 2005 en 2006 en € 1,5 miljoen vanaf 2007 aan het project «ict
op school».3.4Door het verlengen van de afschrijvingstermijn van de leermiddelen van
8 naar 9 jaar, wordt een besparing gerealiseerd van € 6,0 miljoen
in 2006 oplopend tot € 13,0 miljoen in 2007 e.v. Deze middelen worden
ingezet ter dekking van het algemene OCW-tekort.3.5Het budget voor projectactiviteiten ten behoeve van de bedrijfsgezondheidszorg,
wordt in 2005 met € 0,3 miljoen en in 2006 met € 0,1 miljoen
verlaagd. Deze bedragen worden ingezet voor ict op school en voor de invoering
van het burger servicenummer.3.6Door een temporisering van de verhoging van de toeslag technisch onderhoud
én de middelen ter vergoeding van de kosten die samenhangen met de
veroudering van gebouwen, wordt het budget in 2005 met € 0,8 miljoen
en in 2006 e.v. met € 1,7 miljoen verlaagd. Deze bedragen worden
ingezet voor ict op school en voor de invoering van het burger servicenummer.3.7Deze mutatie van € 26 000,= in 2005 is mogelijk gelet op
de afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal 5% van de
omzet).3.8 t/m 3.9Deze mutaties zijn reeds in de 1e suppletore begroting 2004 toegelicht.3.10Deze mutatie betreft een herschikking van de beperking van het incidenteel
uit het hoofdlijnenakkoord.Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x 1000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 24 33320 13320 13320 13320 133 Geautoriseerd totaal 24 33320 13320 13320 13320 133 Nieuwe mutaties 11 000     Stand ontwerpbegroting 200526 50835 33320 13320 13320 13320 13320 133Specificatie nieuwe mutaties (x 1000)  20042005200620072008 1.Autonome
mutaties 11 000      1. Diversen 11 000     Totaal 11 000     Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Deze mutatie is reeds in de 1e suppletore begroting 2004 toegelicht.Artikel 3: Voortgezet onderwijsOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 5 278 2535 336 5375 373 6635 435 0575 446 358 Amendementen 2 635     Geautoriseerd totaal 5 280 8885 336 5375 373 6635 435 0575 446 358 Nieuwe mutaties 8 15841 50953 58130 78316 146 Stand ontwerpbegroting 20055 201 7965 289 0465 378 0465 427 2445 465 8405 462 5045 437 368De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op de 1 op 1 vertraagde relatie of matrixrelatie. Bij
de 1 op 1 vertraagde relatie is het kaseffect van het begrotingsjaar gelijk
aan het verplichtingeneffect van het jaar daarvoor. Bij een matrixrelatie
is er een wisselende verhouding tussen de kas- en verplichtingenraming wegens
meerjarige kaseffecten van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 5 239 2545 318 3475 404 6065 466 0655 477 361 Amendementen 2 635     Geautoriseerd totaal 5 241 8895 318 3475 404 6065 466 0655 477 361 Nieuwe mutaties 7 55343 50854 57932 78216 260 Stand ontwerpbegroting 20055 125 3275 249 4425 361 8555 459 1855 498 8475 493 6215 468 285Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties65 23184 395108 954108 163108 316  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten77 21476 04676 70377 08177 231  2.Overboekingen
intern– 11 708– 14 10511 66311 91611 919  3.Overboekingen
(extern)– 27522 45420 58819 16619 166 2.Autonome mutaties– 15 837– 54 240– 61 893– 63 191– 63 511  1.Diversen403621602602602  2.Leerlingen
volume– 16 240– 54 861– 62 495– 63 793– 64 113 3.Beleidsmatige mutaties– 41 84113 3537 518– 12 190– 28 545  1.Aanvullend schoolbudget – 2000– 5 000– 5 000– 5 000  2.Afromen
reserve IBG – 330     3.Veiligheidop
school 15 50024 50020 00020 000  4.Deltaplan1 000      5.Impulsmiddelen
vmbo – 3 400– 3 400– 1 250– 450  6.Intertemporele
compensatie– 42 8417 60011 2009 6008 861  7.Sloa – 3 000– 5 000– 6 000– 8 000  8.Taakstelling
ict – 1 017– 1 007– 1 289– 1 280  9.Taakstelling incidentele loonontwikkeling  – 13 775– 28 251– 42 676 Totaal 7 55343 50854 57932 78216 260 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling uit de aanvullende posten betreft de loonbijstelling 2004
en de prijsbijstelling 2004 voor wat betreft het wettelijk verplicht deel.
Deze mutaties zijn in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage toegelicht.1.2• Voor de uitvoering van het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
is het aandeel van artikel 3 (voortgezet onderwijs) in de goa-middelen (2004 € 12,2
miljoen en vanaf 2005 € 8,9 miljoen) structureel overgeboekt naar
artikel 1 (basisonderwijs). Voorts is overgeboekt naar artikel 1 € 18,0
miljoen in 2004 en € 24,8 miljoen in 2005 voor het besparingsverlies
goa.• Van artikel 10 (ict) is in 2004 en 2005 € 16,2 miljoen
en vanaf 2006 € 17,6 miljoen naar dit artikel overgeboekt voor de
koopkracht internetvoorziening vo-scholen.• Tenslotte zijn de budgetten apparaatskosten uitvoering werknemersverzekeringen en vervangingsfonds van artikel 18 (bestuursdepartement)
naar artikel 3 geconverteerd (2004€ 3,3 miljoen en vanaf 2005 € 3,7
miljoen).1.3• Van de via de begroting 2004 (enveloppebrief 1 en 2) beschikbaar
gestelde extra middelen is in 2004 € 0,4 miljoen, in 2005 € 2,0
miljoen, in 2006 € 3,8 miljoen en vanaf 2007 € 5,2 miljoen
overgeboekt naar het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.• Daarnaast is structureel vanaf 2005 € 24,4 miljoen overgeheveld
van het Gemeentefonds naar OCW voor de decentralisatie groot onderhoud vo-scholen.2.1Dit betreft de conversie van de rest-budgetten uitgaven IBG en CFI.2.2Het gaat hier enerzijds om het effect van de meest recente leerlingentelling:
dit leidt ten opzichte van de eerdere prognose tot een bijstelling van – € 13,0
miljoen in 2004 en vanaf 2005 – € 49,9 miljoen. Anderzijds
betreft het een aanpassing als gevolg van de bijstelling asielzoekersraming
van het ministerie van Justitie: hierdoor is in 2004 € 3,5 miljoen,
in 2005 € 5,0 miljoen, in 2006 € 12,6 miljoen, in 2007 € 13,9
miljoen en vanaf 2008 € 14,2 miljoen afgeboekt.3.1Betreft ombuiging op het aanvullend schoolbudget (€ 2,0 miljoen
in 2005 en vanaf 2006 € 5,0 miljoen) voortvloeiend uit de rijksbreed
opgelegde taakstelling.3.2De mutatie van € – 0,3 miljoen in 2005 is mogelijk gelet
op de afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal 5% van
de omzet).3.3Bovenop de begroting 2004 (enveloppebrief 2) ter beschikking gestelde
middelen voor het aanstellen van leerlingbegeleiders is in 2005 € 15,5
miljoen, in 2006 € 24,5 miljoen en vanaf 2007 € 20,0 miljoen
extra vrijgemaakt voor de veiligheid op school.3.4Deze mutatie betreft het beschikbaar stellen van € 1,0 miljoen
in 2004 in het kader van het deltaplan bèta en techniek.3.5Betreft het aandeel van artikel 3 in het totaal aan mee- en tegenvallers
op de OCW-begroting (– € 3,4 miljoen in 2005 aflopend
tot – € 0,5 miljoen vanaf 2008).3.6• Om het begrotingsbeeld over de jaren heen sluitend te krijgen is
een intertemporale compensatie verwerkt van – € 36,0
miljoen in 2004 onder een gelijktijdige tegenboeking in de jaren 2005 tot
en met 2009 (+ € 36,0 miljoen).• Daarnaast is door de latere invoering van het wetsvoorstel «voortgezet
onderwijs uit het Vervangingsfonds en Participatiefonds« het overgangsbudget
in 2004 vrijgevallen (– € 7,3 miljoen) en toegevoegd
aan de jaren 2005 (€ 0,1 miljoen), 2006 (€ 3,7 miljoen),
2007 (€ 2,1 miljoen) en 2008 (€ 1,4 miljoen).• Tenslotte is nog een intertemporale compensatie verwerkt van € 0,4
miljoen van 2003 naar 2004 voor het project integraal toezicht jeugdzaken.3.7Betreft een ombuiging op de SLOA-middelen (€ 3,0 miljoen in
2005 oplopend tot € 8,0 miljoen vanaf 2008) voortvloeiend uit de
rijksbreed opgelegde taakstelling.3.8Deze ombuiging op artikel 3 (€ 1,0 miljoen in 2005 oplopend
tot € 1,3 miljoen vanaf 2007) is ingezet voor de taakstelling ict
uit de Voorjaarsnota.3.9Deze taakstelling op de incidentele loonontwikkeling (tranche 2006 en
2007) is het gevolg van de rijksbreed opgelegde ombuigingen (€ 13,8
miljoen in 2006 oplopend tot € 28,3 miljoen vanaf 2008). Daarnaast
wordt de incidentele loonontwikkeling vanaf de tranche 2008 geraamd op een
aanvullende post bij Financiën en niet meer op de OCW-begroting. Zie
ook de toelichting in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage.Artikel 4: Beroepsonderwijs en volwasseneneducatieOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 2 700 8542 745 6502 768 9832 777 4632 827 131 Amendementen – 980     Geautoriseerd totaal 2 699 8742 745 6502 768 9832 777 4632 827 131 Nieuwe mutaties 34 5467 5632 352– 2 860– 52 827 Stand ontwerpbegroting 20052 705 2322 734 4202 753 2132 771 3352 774 6032 774 3042 825 468De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op de 1 op 1 vertraagde relatie of matrix relatie. Bij
de 1 op 1 vertraagde relatie is het kaseffect van het begrotingsjaar gelijk
aan het verplichtingeneffect van het jaar daarvoor. Bij een matrixrelatie
is er een wisselende verhouding tussen de kas- en verplichtingenraming wegens
meerjarige kaseffecten van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 2 683 3112 721 2332 748 6722 770 5332 778 270 Amendementen – 980     Geautoriseerd totaal 2 682 3312 721 2332 748 6722 770 5332 778 270 Nieuwe mutaties -1 99116 7227 4872 716– 2 185 Stand ontwerpbegroting 20052 576 2302 680 3402 738 0052 756 1592 773 2492 776 0852 776 601Specificatie nieuwe mutaties (x €1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties12 41222 21918 92719 82620 666  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten32 50232 26032 38232 52332 613  2.Desalderingen– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227  3.Overboekingen
intern6 74816 79713 38313 64114 391  4.Overboekingen
(extern)389389389889889 2.Autonome mutaties– 15 2442 8422 0621 9311 899  1.Leerlingen
volume– 15 5002 4471 6791 5481 516  2.Diversen256395383383383 3.Beleidsmatige mutaties841– 8 289– 13 502– 19 041– 24 750  1.Afromen
reserve IBG – 199     2.All-project481      3.Deltaplan
bèta-techniek1 000      4.Intertemporele
compensatie3 676      5.Kenniscentra – 2000– 2000– 2000– 2000  6.ICTop
school – 1 800– 1 620– 1 260– 1 080  7.Taakstelling
doelmatig aanbesteden– 4 316– 4 290– 4 267– 4 261– 4 261  8.Taakstelling incidentele loonontwikkeling  – 5 615– 11 520– 17 409 Totaal – 1 99116 7727 4872 716– 2 185 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling uit de aanvullende posten betreft voornamelijk de loonbijstelling
2004.Daarnaast is er nog een bijstelling voor de WAO-premie voor 2004.1.2Met ingang van 2001/2002 is de systematiek voor ESF/VSV veranderd. Deze
is nu conform de andere ESF-projecten. OCW financiert niet meer voor uit eigen
middelen maar betaalt de ESF-ontvangsten op het moment dat die van SZW/Brussel
ontvangen worden. In de begroting is dat niet zichtbaar. Daarom wordt de vordering
van € 27,2 miljoen structureel afgeboekt.1.3Dit betreft een aantal interne overboekingen. De belangrijkste overboekingen
betreffen € 8,3 miljoen van artikel 10 (ict) voor kennisnet, € 4,0
miljoen van artikel 6 (ho) voor kennisverspreiding mkb voor 2005 en een bedrag van € 5,0 miljoen dat vanaf 2005 van artikel 11
( sfb ) is ontvangen voor de versterking van de positie van deelnemer (bol).Daarnaast is door bve € 1,2 miljoen overgeboekt naar artikel
3 (vo) voor nautisch onderwijs en € 1,1 miljoen naar artikel 21
voor de eerste termijn van de door CFI gemaakte uitvoeringskosten ESF/OCW
2004.1.4Van het ministerie van BZK is € 0,9 miljoen overgeboekt op basis
van de wet huisvesting verticale scholengemeenschappen. Daarnaast heeft er
tot en met 2006 een overboeking van € 0,5 miljoen plaatsgevonden
naar het ministerie van Sociale Zaken als bijdrage voor de taskforce jeugdwerkeloosheid.2.1In 2004 is het budget voor deelnemersontwikkeling neerwaarts bijgesteld
met € 15,5 miljoen, omdat de deelnemersontwikkeling achter bleef
bij de eerdere raming. Voor 2005 is de deelnemersgroei budgettair ingeboekt.
Voor de jaren daarna is de deelnemersontwikkeling niet budgettair vertaald.3.1De mutatie van -€ 0,2 miljoen in 2005 is mogelijk gelet op de
afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal 5% van de omzet).3.2Uit het centrale onderzoeksbudget is € 0,5 miljoen ontvangen
voor de kosten van het Adult Literacy en Lifeskills project dat onderzoek
doet naar de basisvaardigheden van de volwassen bevolking.3.3Dit betreft middelen uit de enveloppe II ten gunste van het deltaplan
bèta-techniek.3.4Deze mutatie betreft een intertemporele compensatie (€ 0,9 miljoen)
van Silo en KeBB projecten. Daarnaast is er een intertemporele compensatie
van in 2003 gereserveerde middelen (€ 2,7 miljoen) voor eventuele
nieuwe tegenvallers in de zogenoemde Schotszaken (beroepszaken onderwijshuisvesting).3.5In het kader van de taakstelling wordt het budget voor de kenniscentra
negatief bijgesteld met € 2,0 miljoen.3.6Deze mutatie betreft de restant dekking voor «ict op school».3.7Het kabinet heeft besloten een generieke taakstelling op te leggen voor
het doelmatig aanbesteden. Dit is toegelicht in het algemene deel van deze
verdiepingsbijlage.3.8De verlaging van de incidentele looncomponent is toegelicht in het algemene
gedeelte van deze verdiepingsbijlage.Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 27 22727 22727 22727 22727 227 Geautoriseerd totaal 27 22727 22727 22727 22727 227 Nieuwe mutaties -27 227– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227 Stand ontwerpbegroting 200533 048000000Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227  1.Desalderingen– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227 Totaal – 27 227– 27 227– 27 227– 27 227– 27 227 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Met ingang van 2001/2002 is de systematiek voor ESF/VSV veranderd. Deze
is nu conform de andere ESF-projecten. OCW financiert niet voor uit eigen
middelen maar betaalt de ESF ontvangsten op het moment dat die van SZW/Brussel
ontvangen worden. In de begroting is dat niet zichtbaar. Daarom wordt de vordering
van € 27,2 miljoen structureel afgeboekt.Artikel 5: TechnocentraOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 9 212136136136136 Geautoriseerd totaal 9 212136136136136 Nieuwe mutaties – 136– 136– 136– 136– 136 Stand ontwerpbegroting 20058 5969 07600000De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op de 1 op 1 vertraagde relatie. Bij de 1 op 1 vertraagde
relatie is het kaseffect van het begrotingsjaar gelijk aan het verplichtingeneffect
van het jaar daarvoor.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 9 2129 212136136136 Geautoriseerd totaal 9 2129 212136136136 Nieuwe mutaties – 136– 136– 136– 136– 136 Stand ontwerpbegroting 20058 5969 0769 0760000Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties– 136– 136– 136– 136– 136  1.Desalderingen– 136– 136– 136– 136– 136 Totaal – 136– 136– 136– 136– 136 Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 9 2129 212136136136 Geautoriseerd totaal 9 2129 212136136136 Nieuwe mutaties 8 940– 136– 136– 136– 136 Stand ontwerpbegroting 200513918 1529 0760000Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties– 136– 136– 136– 136– 136  1.Desalderingen– 136– 136– 136– 136– 136 2.Beleidsmatige mutaties9 076      1.Intertemporele compensatie9 076     Totaal 8 940– 136– 136– 136– 136 Toelichting op de nieuwe mutaties2.1De ontvangstenmutatie van € 9,0 miljoen in 2004 betreft het
nog niet ontvangen bedrag uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
voor 2003. Dit bedrag staat nog bij FES en zal in 2004 verrekend worden.Artikel 6: Hoger beroepsonderwijsOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 1 638 7111 664 9751 684 6881 696 8951 689 731 Amendementen – 1 136     Geautoriseerd totaal 1 637 5751 664 9751 684 6881 696 8951 689 731 Nieuwe mutaties 157 66456 74949 30691 26180 640 Stand ontwerpbegroting 20051 628 6041 795 2391 721 7241 733 9941 788 1561 770 3711 770 407De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op de 1 op 1 vertraagde relatie en de matrixrelatie.
Bij de 1 op 1 vertraagde relatie is het kaseffect (is uitgaven) van het begrotingsjaar
gelijk aan het verplichtingeneffect van het jaar daarvoor. Bij een matrixrelatie
is er een wisselende verhouding tussen de uitgaven- en verplichtingenraming
wegens meerjarige kaseffecten van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 1 648 2511 647 7571 665 0291 681 1471 691 183 Amendementen – 1 136     Geautoriseerd totaal 1 647 1151 647 7571 665 0291 681 1471 691 183 Nieuwe mutaties 73 353100 86670 39884 82980 622 Stand ontwerpbegroting 20051 634 1461 720 4681 748 6231 735 4271 765 9761 771 8051 771 859Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties21 46816 70020 13819 70319 046  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten18 70418 06018 17818 18318 276  2.Overboekingen
intern2 870– 1 0562 4362 5121 762  3.Overboekingen
(extern)– 106– 304– 476– 992– 992 2.Autonome mutaties58 95188 83688 83388 83388 833  1.Diversen151236233233233  2.Leerlingenvolume58 80088 60088 60088 60088 600 3.Beleidsmatige mutaties– 7 066– 4 670– 38 573– 23 707– 27 257  1.Enveloppebrief2– 23813 94625 29760 00060 000  2.Onderuitputting
zorgopleidingen hbo– 4 300      3.Taakstelling
doelmatig aanbesteden– 2 528– 2 512– 2 499– 2 495– 2 495  4.Taakstelling
incidentele loonontwikkeling  – 3 361– 6 902– 10 452  5.Korting
rijksbijdrage i.v.m. collegegeldverhoging – 9 100– 27 900– 27 900– 27 900  6.Maatregel
30+  – 16 300– 32 600– 32 600  7.Maatregel
niet EU-studenten – 6 910– 13 810– 13 810– 13 810  8.Afromen reserve IBG – 94    Totaal 73 353100 86670 39884 82980 622 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling uit de aanvullende posten is toegelicht in het algemene
gedeelte van deze verdiepingsbijlage.1.2Deze mutatie is het saldo van meerdere – interne – verrekeningen
tussen beleidsartikelen. Als belangrijkste hiervan worden genoemd:• een overboeking van artikel 4 (beroepsonderwijs en volwasseneneducatie)
van € 0,8 miljoen voor elk van de jaren 2004 tot en met 2007 in
verband met de bijdrage aan de subsidiëring van het Maritiem Simulator
Trainingscentrum op Terschelling.• een overboeking van artikel 7 van € 2,9 miljoen in 2004
en € 2,8 miljoen per jaar vanaf 2005. In 2004 zijn de directies
HBO en WO samengevoegd tot een directie Hoger Onderwijs. Omdat de apparaatsuitgaven
van de nieuwe directie HO worden begroot op artikel 6 is het geraamde apparaatsbudget
van de voormalige directie WO (artikel 7) overgeboekt naar artikel 6.• een overboeking naar artikel 4 van € 4,0 miljoen in 2005.
De middelen worden ingezet voor de dekking in 2005 van de doorwerking van
amendement Lambrechts c.s. inzake kennisverspreiding en kennisambassadeurs
mkb (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200 VIII, nr. 26).2.2Omdat het aantal studenten in de Referentieraming 2004 is gestegen ten
opzichte van de raming 2003 is het uitgavenkader verhoogd.3.1Deze beleidsmatige mutatie bestaat uit twee onderdelen:a. een beleidsmatige verlaging in 2004 van € 2,0 miljoen. Conform
amendement nr. 20 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 200
VIII) wordt de € 3,0 miljoen, die in de begroting 2004 is geraamd
voor het toelatingsbeleid in het hoger onderwijs, ingezet voor
het vergroten van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor studenten
met een handicap of chronische ziekte. Omdat de uitvoering van dit amendement
geïntegreerd voor het hoger onderwijs plaatsvindt, wordt het hbo-deel
van € 2,0 miljoen toegevoegd aan de € 1,0 miljoen die
op begrotingsartikel 7 is geraamd (zie ook de 1e suppletore wet 2004).b. een beleidsmatige verhoging vanaf 2004 voor het programma Deltaplan
bèta/techniek: voor 2004 € 6,2 miljoen (waarvan € 1,3
miljoen voor het hoger onderwijs en € 0,5 miljoen voor het ministerie
van Economische Zaken), voor 2005 € 13,9 miljoen, voor 2006 € 25,3
miljoen en vanaf 2007 € 60,0 miljoen (zie ook de 1e suppletore wet
2004 en de overzichtconstructie Deltaplan bèta en techniek).3.2Doordat de ontwikkelingen in de zorg (mondzorgkunde en zorgmasters) voor
het hbo later zijn gestart dan verwacht en een geringere omvang hebben, is
in 2004 de begroting verlaagd met € 4,3 miljoen.3.3Het kabinet heeft besloten een generieke taakstelling op te leggen met
betrekking tot het doelmatig aanbesteden (van bouwprojecten). Dit is toegelicht
in het algemene deel van deze verdiepingsbijlage.3.4De verlaging van de incidentele looncomponent is toegelicht in het algemene
gedeelte van deze verdiepingsbijlage.3.5De verhoging van het wettelijk collegegeld vanaf het studiejaar 2005–2006
gaat gepaard met een gelijktijdige verlaging van de rijksbijdrage met € 9,1
miljoen in 2005 en € 27,9 miljoen vanaf 2006. Zie ook de toelichting
bij het beleidsartikel 6 en 7.3.6Vanaf 2006 zal een groter beroep worden gedaan op de eigen bijdrage van
studenten die na hun 29e met een opleiding hoger onderwijs beginnen of deze
hervatten. Het macrobudget voor het hbo wordt in 2006 verlaagd met € 16,3
miljoen en vanaf 2007 met € 32,6 miljoen. Zie ook de toelichting
bij het beleidsartikel 6 en 7.3.7Vanaf 2005 zal een groter beroep worden gedaan op de eigen bijdrage van
studenten van buiten de Europese Unie, voor zover zij niet voldoen aan de
nationaliteitsvereisten in artikel 2.2 van de Wet Studiefinanciering 2000.
In verband hiermee is het macrobudget voor het hbo in 2005 verlaagd met € 6,9
en vanaf 2006 met € 13,8 miljoen. Zie ook de toelichting bij het
beleidsartikel 6 en 7.3.8De mutatie van € 94 000 in 2005 is mogelijk gelet op de
afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal 5% van de omzet).Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 1717171717 Geautoriseerd totaal 1717171717 Nieuwe mutaties 6930000 Stand ontwerpbegroting 2005777101717171717Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Autonome mutaties693      1.Diversen693     Totaal 693     Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Om technische redenen is in 2003 in totaal een bedrag van € 0,7
miljoen niet verrekend met hogescholen. Dit bedrag is in 2004 teruggestort.Artikel 7: Wetenschappelijk onderwijsOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 3 219 9533 258 2753 306 4743 331 8253 332 309 Amendementen – 4 700     Geautoriseerd totaal 3 215 2533 258 2753 306 4743 331 8253 332 309 Nieuwe mutaties 73 39423 18144 95914 07115 607 Stand ontwerpbegroting 20053 227 9833 288 6473 281 4563 351 4333 345 8963 347 9163 334 826De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op de 1 op 1 vertraagde relatie en de matrixrelatie.
Bij de 1 op 1 vertraagde relatie is het kaseffect (is uitgaven) van het begrotingsjaar
jaar gelijk aan het verplichtingeneffect van het jaar daarvoor. Bij een matrixrelatie
is er een wisselende verhouding tussen de uitgaven- en verplichtingenraming
wegens meerjarige kaseffecten van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 3 179 4463 214 9893 258 8283 302 8103 332 309 Amendementen – 4 700     Geautoriseerd totaal 3 174 7463 214 9893 258 8283 302 8103 332 309 Nieuwe mutaties 40 00540 93713 8332 204– 1 309 Stand ontwerpbegroting 20053 131 6453 214 7513 255 9263 272 6613 305 0143 331 0003 334 826Specificatie nieuwe mutaties (x € 1000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties25 12626 90126 50127 42528 707  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten31 17730 04930 39230 83231 074  2.Bijstellingen
budgettair neutraal1 7631 7501 7331 7331 733  3.Overboekingen
intern– 7 321– 3 235– 3 113– 3 030– 3 030  4.Overboekingen
extern– 493– 1 663– 2 511– 2 110– 1 070 2.Autonome mutaties18 98028 51528 50828 50828 508  1.Diversen80115108108108  2.Studentenvolume18 90028 40028 40028 40028 400 3.Beleidsmatige mutaties– 4 101– 14 479– 41 176– 53 729– 58 524  1.Enveloppebrief22000      2.Onderuitputting
zorg– 700      3.Taakstelling
doelmatig aanbesteden– 5 401– 5 776– 6 140– 6 239– 6 250  4.Taakstelling
incidentele loonsomontwikkeling  – 4 486– 9 240– 14 024  5.Korting
rijksbijdrage i.v.m. collegegeldverhoging – 5 500– 16 900– 16 900– 16 900  6.Maatregel
30+  – 7 600– 15 300– 15 300  7.Maatregel
niet EU-studenten – 3 020– 6 050– 6 050– 6 050  8.Afromen reserve IBG – 183    Totaal 40 00540 93713 8332 204– 1 309 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling uit de aanvullende posten betreft de loonbijstelling 2004.
Deze mutatie is in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage toegelicht.1.2De budgettair neutrale bijstellingen betreffen de loon- en prijsbijstellingen
2003 voor de instellingen van internationaal onderwijs en onderzoek en komen
ten laste van het ministerie van Buitenlandse Zaken (het betreffen zogeheten
HGIS-middelen).1.3Deze mutatie is het saldo van diverse interne verrekeningen tussen beleidsartikelen.
Als belangrijkste hiervan worden hier genoemd:• de overboeking van € 4,0 miljoen in 2004 naar artikel
16 (onderzoek en wetenschappen) ter uitvoering van amendement
29 200 VIII, nr. 35 (stimulering van jonge onderzoekers in het wetenschappelijk
onderzoek) en• de structurele overheveling vanaf 2004 van het apparaatskostenbudget
van circa € 2,9 miljoen van artikel 7 (wetenschappelijk onderwijs)
naar artikel 6 (hoger beroepsonderwijs). Vanwege de oprichting van de –
gefuseerde – directie Hoger Onderwijs is er geen onderscheid meer in
afzonderlijke budgetten voor hbo en wo en is ervoor gekozen het totale budget
op artikel 6 te begroten.1.4In deze reeks is een overheveling van middelen naar het ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit begrepen in verband met het aandeel van
de Wageningen Universiteit in de additionele middelen huisvesting universiteiten
(enveloppebrief 2): € 0,2 miljoen in 2004, € 1,4 miljoen
in 2005, € 2,2 miljoen in 2006, € 2,1 miljoen in 2007
en € 1,1 miljoen in 2008.2.2Omdat het aantal studenten in de Referentieraming 2004 is gestegen ten
opzichte van de raming van 2003 is het uitgavenkader verhoogd.3.1De Stichting Handicap & Studie is gevraagd uitvoering te geven aan
de doelstelling van amendement nr. 20 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
29 200 VIII) (vergroten van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs
voor studenten met een handicap of chronische ziekte). Van het hiermee gemoeide
bedrag van € 3 miljoen staat € 2 miljoen geraamd op artikel
6. Omdat deze stichting deel uitmaakt van artikel 7, wordt dit bedrag overgeboekt
van artikel 6 naar artikel 7.3.2In het kader van de dekking van de problematiek uit hoofde van de Voorjaarsnota
2004 wordt een verwachte onderuitputting in 2004 van de middelen uit de enveloppebrief
2 voor zorgopleidingen wetenschappelijk onderwijs hiervoor ingezet.3.3De taakstelling doelmatig aanbesteden is toegelicht in het algemene gedeelte
van deze verdiepingsbijlage.3.4De incidentele loonontwikkeling is toegelicht in het algemene gedeelte
van deze verdiepingsbijlage.3.5De verhoging van het wettelijk collegegeld vanaf het studiejaar 2005–2006
gaat gepaard met een gelijktijdige verlaging van de rijksbijdrage met € 5,5
miljoen in 2005 en € 16,9 miljoen vanaf 2006. Zie ook de toelichting
bij het beleidsartikel 6 en 7.3.6Vanaf 2006 zal een groter beroep worden gedaan op de eigen bijdrage van
studenten die na hun 29e met een opleiding hoger onderwijs beginnen of deze
hervatten. Het macrobudget voor het wo wordt in 2006 verlaagd met € 7,6
miljoen en vanaf 2007 met € 15,3 miljoen. Zie ook de toelichting
bij het beleidsartikel 6 en 7.3.7Vanaf 2005 zal een groter beroep worden gedaan op de eigen bijdrage van
studenten van buiten de Europese Unie, voor zover zij niet voldoen aan de
nationaliteitsvereisten in artikel 2.2 van de Wet studiefinanciering 2000.
In verband hiermee is het macrobudget voor het wo in 2005 verlaagd met € 3,0
miljoen en vanaf 2006 met € 6,1 miljoen. Zie ook de toelichting
bij het beleidsartikel 6 en 7.3.8De mutatie van € 0,2 miljoen in 2005 is mogelijk gelet op de
afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal 5% van de omzet).Artikel 8: Internationaal onderwijsbeleidOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 25 33319 88520 50620 57521 153 Geautoriseerd totaal 25 33319 88520 50620 57521 153 Nieuwe mutaties – 1 073– 273– 417– 417– 417 Stand ontwerpbegroting 200515 99324 26019 61220 08920 15820 73620 736De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op een matrixrelatie. Dit betekent dat er een wisselende
verhouding tussen de kas- en verplichtingenraming is wegens meerjarige kaseffecten
van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 28 13621 45420 57620 57521 153 Geautoriseerd totaal 28 13621 45420 57620 57521 153 Nieuwe mutaties – 761– 209– 417– 417– 417 Stand ontwerpbegroting 200519 31727 37521 24520 15920 15820 73620 736Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties– 611– 359– 417– 417– 417  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten106102102102102  2.Bijstelllingen
budgettair neutraal4545454545  3.Overboekingen
(intern)– 462– 506– 564– 564– 564  4.Overboekingen
(extern)– 300     2.Beleidsmatige mutaties– 150150     1.Intertemporele compensatie– 150150    Totaal – 761– 209– 417– 417– 417 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Deze mutatie betreft de verdeling van de loon- en prijsbijstelling 2004.
Voor de toelichting op deze bijstelling uit aanvullende posten wordt verwezen
naar de algemene toelichting van de verdiepingsbijlage.2.1De intertemporele compensatie betreft verschuiving van gelden van 2004
naar 2005 voor de afronding van verplichtingen die voortvloeien uit de conferentie
in Maastricht in december 2004 in het kader van het EU-voorzitterschap.9. Arbeidsmarkt en personeelsbeleidOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 80 28179 75679 41679 57679 678 Amendementen – 192     Geautoriseerd totaal 80 08979 75679 41679 57679 678 Nieuwe mutaties 82 713108 150156 023248 714248 609 Stand ontwerpbegroting 200588 479162 802187 906235 439328 290328 287328 286Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties17 01315 17415 04714 82514 827  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten1 775785784786788  2.Overboekingen
intern15 23814 38914 26314 03914 039 2.Beleidsmatige mutaties65 70092 976140 976233 889233 782  1.Enveloppe arbeidsmarkt68 000124 000178 000267 000267 000  2.Enveloppe veiligheid– 4 000– 29 000– 35 000– 31 000– 31 000  3.Enveloppe
Deltaplan500      4.Intertemporele
compensatie1 200      5.Subsidies arbeidsmarktbeleid – 2000– 2000– 2000– 2000  6.Taakstelling
ict – 24– 24– 31– 30  7.Incidenteel   2727  8.Incidenteel tranche 2007   – 107– 215 Totaal 82 713108 150156 023248 714248 609 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstellingen uit aanvullende posten betreft de loonbijstelling 2004
en de compensatie in 2004 voor de stijging van de WAO-premie. Deze mutatie
is toegelicht in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage.1.2Dit is het saldo van een aantal interne overboekingen, waaronder:• in het kader van de conversie van de apparaatmiddelen naar de beleidsartikelen,
een overboeking van de– uitvoeringskosten voor de regeling ziektekostenvoorziening onderwijs-
en onderzoekspersoneel (zvoo)– apparaatskosten van de Stichting Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg
voor het onderwijs• een verhoging ten laste van artikel 6 en 7 voor de uitgaven zvoo;• een overboeking van het onderzoeksbudget ten laste van artikel
18.2.1De bijstelling enveloppe arbeidsmarkt betreft de intensiveringsmiddelen
arbeidsmarktbeleid.2.2Een overboeking naar artikel 3 (voortgezet onderwijs) in verband met de
bijdrage aan het plan van aanpak veiligheidsbeleid. Deze mutatie wordt bij
artikel 3 nader toegelicht.2.3De bijstelling enveloppe Deltaplan betreft een eenmalige bijdrage van € 0,5
miljoen van artikel 6/7 voor het Deltaplan bèta-techniek.2.4Dit betreft de middelen voor de regeling «leraren in opleiding»
die via de eindejaarsmarge van 2003 naar 2004 zijn overgeheveld.2.5Dit is een beleidsmatige verlaging op het terrein van arbeidsmarktsubsidies.2.6 t/m 2.8Deze mutaties worden toegelicht in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage.Artikel 10: Informatie- en communicatietechnologieOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 200320042005200620072008 Stand ontwerpbegroting 2004 114 698113 156108 140105 140105 140 Geautoriseerd totaal 114 698113 156108 140105 140105 140 Nieuwe mutaties – 61 007– 61 220– 65 700– 67 703– 68 703 Stand ontwerpbegroting 20058 75553 69151 93642 44037 43736 43736 437Het meerjarig verloop van de uitgaven is vanaf 2004 identiek aan het verloop
van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 114 698113 156108 140105 140105 140 Geautoriseerd totaal 114 698113 156108 140105 140105 140 Nieuwe mutaties – 61 007– 61 220– 65 700– 67 703– 68 703 Stand ontwerpbegroting 2005101 29053 69151 93642 44037 43736 43736 437Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties– 55 007– 54 720– 59 700– 59 703– 59 703  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten3331282525  2.Desalderingen990990990990990  3.Overboekingen
intern– 55 180– 54 891– 59 868– 59 868– 59 868  4.Overboekingen
(extern)– 850– 850– 850– 850– 850 2.Beleidsmatige mutaties– 6 000– 6 500– 6 000– 8 000– 9 000  1.NL
Tree– 6 000      2.Kennisnet – 1 500     3.Projectmiddelen ict – 5 000– 6 000– 8 000– 9 000 Totaal – 61 007– 61 220– 65 700– 67 703– 68 703 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Dit betreft de uitdeling loonbijstelling. Deze mutatie is toegelicht in
het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage. Daarnaast is voor € 4 000
structureel gemuteerd voor de compensatie van de negatieve arbeidsvoorwaarden
van de sector rijk.1.2De verhoging van € 990 000 betreft de doorwerking van de
desaldering met de ontvangsten voor de prijscompensatie van het Fonds Economische
Structuurversterking van het ministerie van Economische Zaken voor uitgaven
informatie- en communicatietechnologie.1.3Deze mutatie bestaat uit een aantal componenten:• De verlaging van de begroting wordt in belangrijke mate veroorzaakt
door toevoeging van de middelen van de internetvoorziening (€ 54,4
miljoen in het jaar 2005) aan de bekostiging van de onderwijsdirecties. De
middelen worden aan de scholen toegekend door verhoging van de koopkracht
per leerling. De mutatie is een gevolg van de beëindiging van het centrale
contract voor de internetvoorziening per 31 december 2003. De overboekingen
naar de onderwijsdirecties hebben conform de hieronder vermelde tabel plaatsgevonden.Tabel overboekingen t.b.v. decentrale internetvoorziening scholen
van artikel 10.2 ict 20052006200720082009Primair onderwijs29 76332 65032 65032 65032 650Voortgezet onderwijs16 20017 55017 55017 55017 550Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie8 3809 0709 0709 0709 070Totaal overboekingen54 34359 27059 27059 27059 270• Artikel 10 is verlaagd in verband met begrotingsproblematiek OCW
voor de dekking van het sociaal beleidsplan met een bedrag van € 0,2
miljoen in 2005 en vanaf 2006 met € 0,3 miljoen.• Artikel 10 is voorts verlaagd met € 55 000 in verband
met dekking van het project Apollo.1.4Dit betreft een overboeking naar de begroting van het ministerie van LNV
voor een bedrag van € 0,9 miljoen in verband met de toevoeging van
de middelen van de internetvoorziening voor de scholen van het landbouwonderwijs.
De mutatie is een gevolg van de beëindiging van het centrale contract
voor de internetvoorziening per 31 december 2003 (zie ook 1.3).2.1Deze mutatie is ingediend bij de Voorjaarsnota en betreft een korting
in verband met de opbrengst van de afronding van contract met nl.tree.2.2Een beleidsmatige verlaging van € 1,5 miljoen in 2005 in verband
met de taakstelling op de begroting OCW.2.3Een beleidsmatigsmatige korting van € 5,0 miljoen is aangebracht
ten behoeve van het totaalbeeld OCW. Deze korting hangt samen met vrijvallende
middelen op de centrale voorzieningen internet en de projectmiddelen van het
voormalige programma Onderwijs On Line.De korting bedraagt in 2006 € 6,0 miljoen, in 2007€ 8,0
miljoen en vanaf 2008 € 9,0 miljoen.Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 46 78646 78646 78646 78646 786 Geautoriseerd totaal 46 78646 78646 78646 78646 786 Nieuwe mutaties 990990990990990 Stand ontwerpbegroting 200548 22047 77647 77647 77647 77647 77647 776Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties990990990990990  1.Desalderingen990990990990990 Totaal 990990990990990 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De desaldering betreft de prijsaanpassing van de bijdrage uit het FES
voor het jaar 2002.Artikel 11: StudiefinancieringOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 2 428 1522 463 1022 519 0452 577 9852 636 033 Geautoriseerd totaal 2 428 1522 463 1022 519 0452 577 9852 636 033 Nieuwe mutaties 235 199312 872347 415377 398406 810 Stand ontwerpbegroting 20052 318 8452 663 3512 775 9742 866 4602 955 3833 042 8433 133 489Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties256 113267 404294 606255 604491 372  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten19 50421 07718 86518 15824 357  2.Bijstelllingen
budgettair neutraal236 266251 049280 548242 308471 877  3.Overboekingen
intern361– 4 704– 4 789– 4 844– 4 844  4.Overboekingen
extern– 18– 18– 18– 18– 18 2.Autonome mutaties– 20 91449 08052 809121 794– 84 562  1.Diversen– 45 314– 3 9203 50973 994– 142 462  2.Leerlingen
volume24 40053 00049 30047 80057 900 3.Beleidsmatige mutaties – 3 612     1.Afromen reserve IB-Groep – 3 612    Totaal 235 199312 872347 415377 398406 810 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Dit betreft hoofdzakelijk (€ 20,4 miljoen in 2005) de prijsbijstelling
van de uitgaven als gevolg van gestegen normbedragen in de studiefinanciering
en de prijsbijstelling inzake de ov-studentenkaart. Daarnaast een mutatie
loonbijstelling (€ 0,7 miljoen in 2005) op de per 2004 aan dit beleidsartikel
toegevoegde budgetten voor apparaatskosten van de beleidsdirectie SFB en de
Informatie Beheergroep.1.2De bijstelling budgettair neutraal van € 251,0 miljoen in 2005
oplopend tot € 471,9 miljoen in 2008 heeft betrekking op een overboeking
van het ministerie van Financiën voor de niet-relevante uitgaven. Niet-relevant
betekent in dit kader «niet relevant voor het beleidsmatig financieringstekort».Als gevolg van leerlingenvolume en prijsbijstelling nemen de niet-relevante
uitgaven ten opzichte van de vorige raming toe met € 63,6 miljoen
in 2005 oplopend tot € 103,7 miljoen in 2008.De niet-relevante uitgaven zijn vooral toegenomen door de toename van
het aantal studerenden met een lening. De realisatie over 2003 én de
effecten op dit gebied in de eerste maanden van 2004 zijn geëxtrapoleerd
naar de daaropvolgende jaren en hebben een verhogend effect op de uitgaven
ten opzichte van de voorgaande raming van € 176,6 miljoen in 2005
oplopend naar € 206,7 miljoen in 2008.Daarnaast zijn de meerjarige effecten van de maatregelen uit de begroting
2004 (invoering prestatiebeurs bol niveau 3–4 en afschaffing eerstejaars
omzettingsmoment ho) nu modelmatig met de nieuwste gegevens doorgerekend.
Dit leidt tot meer niet-relevante uitgaven van € 10,9 miljoen in
2005, oplopend tot € 161,4 miljoen in 2008.1.3Naast een mutatie ten gunste van het onderzoeksbudget van de beleidsdirectie
SFB van € 0,3 miljoen is ingaande 2005 een interne overboeking van € 5,0
miljoen naar artikel 4 (beroepsonderwijs en volwasseneneducatie) inbegrepen
voor versterking van de rechten van deelnemers in de beroepsopleidende leerweg
(bol), samenhangend met de invoering van de prestatiebeurs niveau 3–4
in de bol (zie ook hoofdstuk 11.2.5).2.1De reeks autonome mutatie «diversen» heeft twee oorzaken.
De eerste betreft de bijstelling van de autonome raming ten gevolge van de
realisatie 2003, voor zover die niet het gevolg is van de ontwikkelingen in
het aantal studerenden. Deze is € 8,8 miljoen in 2005, oplopend
tot € 28,4 miljoen in 2008.Ten tweede zijn de meerjarige effecten van de maatregelen uit de begroting
2004 (prestatiebeurs bol niveau 3–4 en afschaffing eerstejaars omzettingsmoment
ho) nu modelmatig met de nieuwste gegevens doorgerekend. De nieuwste gegevens
hebben vooral betrekking op het moment waarop studenten en deelnemers hun
diploma halen. Dit leidt tot een verschuiving tussen de jaren van de omzetting
van lening naar gift. De raming van de relevante uitgaven wordt als volgt
aangepast: in 2005 met – € 12,8 miljoen, in 2007 met
+€ 60,5 miljoen en in 2008 met – € 170,8 miljoen.2.2Op basis van de nieuwste leerlingenraming wordt het relevante deel van
het budget voor studiefinanciering met ingang van 2005 met € 53,0
miljoen verhoogd. Met name het aantal gerechtigden in het hoger beroepsonderwijs
is aanzienlijk toegenomen.3.1De mutatie van – € 3,6 miljoen in 2005 is mogelijk
gelet op de afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal
5% van de omzet).Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 368 033384 010401 012419 421438 884 Geautoriseerd totaal 368 033384 010401 012419 421438 884 Nieuwe mutaties 18 01113 19017 97621 62526 088 Stand ontwerpbegroting 2005356 483386 044397 200418 988441 046464 972491 183Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties3 1167 91412 58916 94521 223  1.Bijstelllingen
budgettair neutraal3 1167 91412 58916 94521 223 2.Autonome mutaties14 8955 2765 3874 6804 865  1.Diversen14 8955 2765 3874 6804 865 Totaal 18 01113 19017 97621 62526 088 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling budgettair neutraal heeft betrekking op een overboeking
van het ministerie van Financiën voor de niet-relevante ontvangsten.
Niet-relevant betekent in dit kader «niet relevant voor het beleidsmatig
financieringstekort». De verhoging van de raming houdt voornamelijk
verband met de toename van het totale bedrag aan verstrekte leningen in de
voorgaande jaren en daarmee de ontvangsten die hieruit voortvloeien.2.1De verhoogde ontvangsten zijn het gevolg van de bijgestelde ramingen op
grond van de realisatie in 2003. Het betreft vooral meerontvangsten bij de
kortlopende schulden.Artikel 12: Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkostenOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 393 521397 349404 154409 488411 594 Geautoriseerd totaal 393 521397 349404 154409 488411 594 Nieuwe mutaties 2 6607 5966 4905 2255 438 Stand ontwerpbegroting 2005363 174396 181404 945410 644414 713417 032419 077Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties5 4255 4055 5045 5035 503  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten5 4255 4055 5045 5035 503 2.Autonome mutaties– 3 765– 244– 2 014– 3 278– 3 065  1.Diversen– 7 065– 3 544– 4 714– 6 278– 5 965  2.Leerlingen
volume3 3003 3002 7003 0002 900 3.Beleidsmatige mutaties1 0002 4353 0003 0003 000  1.Diversen1 0003 0003 0003 0003 000  2. Afromen reserve IB-Groep – 565    Totaal 2 6607 5966 4905 2255 438 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Dit betreft de prijsbijstelling. Dit is een verhoging van de uitgaven
als gevolg van gestegen normbedragen in de tegemoetkomingen.2.1De raming van de uitgaven is aangepast op grond van de realisatie in 2003.2.2Deze mutatie is gebaseerd op de nieuwste leerlingenraming.3.1De beleidsmaatregel om bij de bepaling van de hoogte van de tegemoetkoming
lerarenopleiding het partnerinkomen buiten beschouwing te laten is verlengd.
Dit leidt tot hogere uitgaven.3.2De mutatie van – € 0,6 miljoen in 2005 is mogelijk
gelet op de afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal
5% van de omzet).Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 12 98112 98213 02812 97613 022 Geautoriseerd totaal 12 98112 98213 02812 97613 022 Nieuwe mutaties – 2 663– 2 664– 2 710– 2 658– 2 704 Stand ontwerpbegroting 200510 43610 31810 31810 31810 31810 31810 318Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Autonome mutaties– 2 663– 2 664– 2 710– 2 658– 2 704  1.Diversen– 2 663– 2 664– 2 710– 2 658– 2 704 Totaal – 2 663– 2 664– 2 710– 2 658– 2 704 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De raming van de ontvangsten is aangepast op grond van de realisatie in
2003.Artikel 13: LesgeldenOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 3 5503 4793 4383 3903 390 Geautoriseerd totaal 3 5503 4793 4383 3903 390 Nieuwe mutaties 63– 106585858 Stand ontwerpbegroting 2005 3 6133 3733 4963 4483 4483 448Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties3332313131  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten3332313131 2.Autonome mutaties3034272727  1.Diversen3034272727 3.Beleidsmatige mutaties – 172     1.Afromen reserve IB-Groep – 172    Totaal 63– 106585858 Toelichting op de nieuwe mutaties3.1De mutatie van – € 0,2 miljoen in 2005 is mogelijk,
gelet op de afroming van de vermogenspositie van de IB-Groep (tot maximaal
5% van de omzet).Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 423 733431 961441 856454 657466 635 Geautoriseerd totaal 423 733431 961441 856454 657466 635 Nieuwe mutaties 4 7579 52611 77511 22813 045 Stand ontwerpbegroting 2005409 373428 490441 487453 631465 885479 680491 752Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Autonome mutaties4 7579 52611 77511 22813 045  1.Diversen– 10 043– 7 974– 5 825– 6 672– 5 555  2.Leerlingen volume14 80017 50017 60017 90018 600 Totaal 4 7579 52611 77511 22813 045 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De raming is aangepast op basis van de veranderingen in het geraamde lesgeldtarief.
Daarnaast is de raming ook aangepast aan de gerealiseerde ontvangsten 2003,
met name waar het betreft het percentage leerlingen dat lesgeldplichtig is.1.2Op basis van de nieuwste leerlingenraming zullen de lesgeldontvangsten
hoger uitvallen.Artikel 14: CultuurOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 2 384 825515 999559 856585 115588 616 Geautoriseerd totaal 2 384 825515 999559 856585 115588 616 Nieuwe mutaties – 48 0668 24912 04818 17223 434 Stand ontwerpbegroting 2005266 8522 336 759524 248571 904603 287612 050957 362De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op een matrixrelatie. Dit betekent dat er een wisselende
verhouding tussen de kas- en verplichtingenraming is wegens meerjarige kaseffecten
van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 752 179736 355743 706768 965770 306 Geautoriseerd totaal 752 179736 355743 706768 965770 306 Nieuwe mutaties 8 4398 24912 04818 17223 434 Stand ontwerpbegroting 2005668 662760 618744 604755 754787 137793 740793 645Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties3 5074 2284 4275 1686 228  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten7 7436 8916 8836 8736 883  2.Overboekingen
intern– 1 136– 2 663– 2 456– 1 705– 655  3.Overboekingen
(extern)– 3 100     2.Beleidsmatige mutaties4 9324 0217 62113 00417 206  1.Veiligheidmusea1 00020005 0007 0007 000  2.RAD1 100      3.ID
banen1 500      4.BRRM2 138      5.Huisvestingmusea– 2003 4004 1006 90011 100  6.Taakstelling doelmatig aanbesteden– 345– 362– 377– 381– 379 Totaal 8 4398 24912 04818 17223 434 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Het betreft de prijsbijstelling op de uitgaven van de huren van de rijksmusea
en de loonbijstelling ten behoeve van de gesubsidieerde instellingen.2.1Op basis van een onderzoek naar de veiligheid van musea, naar aanleiding
van een aantal incidenten, wordt de beveiliging van musea versterkt. In 2004
wordt het budget verhoogd met € 1 miljoen oplopend tot € 7
miljoen in 2009.2.2Een bedrag van € 1,1 miljoen is toegevoegd voor een knelpunt
bij de Rijksarchiefdienst.2.3Een bedrag van € 1,5 miljoen is in 2004 toegevoegd voor ID-banen.2.4Een in 2003 geraamde betaling van € 2,1 miljoen in het kader
van het Besluit rijkssubsidiëring restauratie monumenten zal in 2004
plaatsvinden; het bedrag is naar 2004 overgeheveld.2.5Een bedrag oplopend tot € 11,1 miljoen is toegevoegd aan de
begroting nadat het kabinet heeft besloten extra geld in te zetten voor vervangingsinvesteringen
in de huisvesting van musea.2.6Deze mutatie is toegelicht in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage.Artikel 15: MediaOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 844 265834 062833 747833 891843 851 Amendementen – 600     Geautoriseerd totaal 843 665834 062833 747833 891843 851 Nieuwe mutaties 37 16918 8065 8358 35416 112 Stand ontwerpbegroting 2005880 707880 834852 868839 582842 245859 963864 835Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties35 64218 03226 68219 84228 497  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten23 71923 67623 68023 68323 686  2.Desalderingen12 464– 5 0593 287– 3 5565 096  3.Overboekingen
(intern)– 241– 285– 285– 285– 285  4.Overboekingen
(extern)– 300– 300    2.Autonome mutaties1 527774153– 488– 1 385  1.Diversen1 527774153– 488– 1 385 3.Beleidsmatige mutaties  – 21 000– 11 000– 11 000  1.Afromen
omroepreserve  – 10 000    2.Publieke omroep  – 11 000– 11 000– 11 000 Totaal 37 16918 8065 8358 35416 112 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Deze mutatie heeft betrekking op de in 2004 toegekende loonbijstelling
van € 0,5 miljoen en prijsbijstelling (indexering rijksomroepbijdrage)
van € 23,2 miljoen.1.2Deze mutatie heeft enerzijds betrekking op de additionele uitgaven in
het kader van de uitgifte zero base radio frequenties (€ 0,8 miljoen);
anderzijds betreft dit een verlaging van de Ster-inkomsten (– € 5,6
miljoen) en van de rente op de algemene omroepreserve (– € 0,3
miljoen).2.1Deze mutatie heeft betrekking op de actualisering van de huishoudenindex.3.1Voor 2006 is er een taakstelling van € 10,0 miljoen incidenteel.
De invulling van deze bezuiniging wordt in de begrotingsbrief media (november
2004) uitgewerkt.3.2In het kader van het terugdringen van het financieringstekort wordt in
2006 een additionele bezuiniging op de landelijk publieke omroep doorgevoerd
van € 11,0 miljoen structureel.Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 257 164261 633266 082270 790275 401 Geautoriseerd totaal 257 164261 633266 082270 790275 401 Nieuwe mutaties 84 056– 4 8483 703– 3 0055 702 Stand ontwerpbegroting 2005216 861341 220256 785269 785267 785281 103281 103Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties84 056– 4 8483 703– 3 005– 5 702  1.Desalderingen12 464– 5 0593 287– 3 5565 096  2.Bijstellingen budgettair neutraal71 592211416551606 Totaal84 056– 4 8483 703– 3 0055 702 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Deze mutatie heeft enerzijds betrekking op de additionele ontvangsten
in het kader van de uitgifte zero base radio frequenties (€ 0,8
miljoen); anderzijds betreft dit een verlaging van de STER-inkomsten (– € 5,6
miljoen) en van de rente op de algemene omroepreserve (– € 0,3
miljoen).1.2Deze mutatie betreft het restant van de additionele ontvangsten in het
kader van de uitgifte zero base radio frequenties. Het betreft het gedeelte
dat niet middels een desalderingsboeking is geboekt op het uitgavenartikel.Toelichting op de nieuwe mutatiesArtikel 16: Onderzoek en wetenschapsbeleidOpbouw verplichtingen vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 726 134727 192742 158755 276743 236 Amendementen – 1 408     Geautoriseerd totaal 724 726727 192742 158755 276743 326 Nieuwe mutaties 273 73721 48627 17756 69568 675 Stand ontwerpbegroting 2005743 557998 463748 678769 335811 971812 001799 932De verschillen tussen de verplichtingenbijstellingen en de uitgavenbijstellingen
zijn terug te voeren op de 1 op 1 vertraagde relatie en de matrixrelatie.
Bij de 1 op 1 vertraagde relatie is het kaseffect (is uitgaven) van het begrotingsjaar
gelijk aan het verplichtingeneffect van het jaar daarvoor. Bij een matrixrelatie
is er een wisselende verhouding tussen de uitgaven- en verplichtingenraming
wegens meerjarige kaseffecten van de verplichtingen.Opbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 767 491762 604764 804768 106769 192 Amendementen – 1 408     Geautoriseerd totaal 766 083762 604764 804768 106769 192 Nieuwe mutaties 47 67349 60564 20089 68583 193 Stand ontwerpbegroting 2005773 264813 756812 209829 004857 791852 385875 988Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties42 16034 66741 21341 24735 310  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten8 1307 6897 7197 7137 728  2.Desalderingen31 24028 12634 57234 35927 957  3.Overboekingen
intern3 290– 648– 578– 575– 375  4.Overboekingen
(extern)– 500– 500– 500– 250  2.Autonome mutaties– 1 7221616– 984– 984  1.Diversen– 1 7221616– 984– 984 3.Beleidsmatige mutaties7 23514 92222 97149 42248 867  1.Enveloppebrief12 0002 0002 0002 0002 000  2.Enveloppebrief26 13511 62221 08150 00050 000  3.Kasschuif– 900900     4.Technische
vervangingsinvestering 4007001 1001 400  5.Taakstelling
incidentele loonontwikkeling  – 810– 1 678– 2 533  6.APK   – 2 000– 2 000 Totaal 47 67349 60564 20089 68583 193 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstelling uit de aanvullende posten betreft de loonbijstelling 2004
en de compensatie in 2004 voor de stijging van de WAO-premie. Deze mutatie
is toegelicht in het algemene gedeelte van deze verdiepingsbijlage.1.2Deze mutatie is het saldo van meerdere posten. Als belangrijkste hiervan
wordt genoemd de uitvoering van het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur.3.1Het betreft hier extra middelen die worden ingezet om binnen de Vernieuwingsimpuls
van de NWO meer goede aanvragen van vrouwen te kunnen honoreren. Doel hiervan
is een kweekvijver van vrouwelijk onderzoekstalent te vormen, zodat ook op
korte termijn via het Aspasia-programma vrouwen kunnen doorstromen naar hogere
onderzoeksposities (€ 2,0 miljoen).3.2Een verhoging ten behoeve van vier prioriteiten: Kenniswerkers, waaronder
bèta en techniek, technostarters, focus en massa in het onderzoek en
samenwerking bedrijven/kennisinstellingen. In het Deltaplan bèta en
techniek wordt een deel van deze middelen bestemd voor het educatieprogramma
ruimtevaart.3.3Kasverschuiving in verband met de bekostiging van het International Institute
for the Study of Islam in the modern world (ISIM).3.4De technische vervangingsinvestering is in het algemene gedeelte van deze
verdiepingsbijlage toegelicht.3.5De taakstelling incidentele loonontwikkeling is in het algemene gedeelte
van deze verdiepingsbijlage toegelicht.3.6Deze mutatie is toegelicht in artikel 18 (mutatie 2.1) van deze verdiepingsbijlage.Opbouw ontvangsten vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 88 53588 32488 11587 90687 906 Geautoriseerd totaal 88 53588 32488 11587 90687 906 Nieuwe mutaties 31 24028 12634 57234 35927 957 Stand ontwerpbegroting 200593 270119 775116 450122 687122 265115 863139 363Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000) 20042005200620072008 1.Technische mutaties31 24028 12634 57234 35927 957  1.Desalderingen31 24028 12634 57234 35927 957 Totaal31 24028 12634 57234 35927 957 Toelichting op de nieuwe mutatiesHet betreft hier voornamelijk een ontvangst in verband met de uitvoering
van het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur.Artikel 17: Nominaal en onvoorzienOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 46 097173 200220 390315 503291 640 Geautoriseerd totaal 46 097173 200220 390315 503291 640 Nieuwe mutaties 24 240– 207 992– 203 944– 289 352– 245 191 Stand ontwerpbegroting 2005070 337– 34 79216 44626 15146 44964 681Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties58 48161 95463 45767 00067 000  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten59 42562 99164 84468 38768 387  2.Desalderingen00000  3.Overboekingen
intern– 292– 400– 820– 820– 820  4.Overboekingen
(extern)– 652– 637– 567– 567– 567 2.Autonome mutaties– 45 737– 82 846– 84 401– 84 352– 40 191  1.Diversen– 45 737– 82 846– 84 401– 84 352– 40 191 3.Beleidsmatige mutaties11 496– 187 100– 183 000– 272 000– 272 000  1.Arbeidsvoorwaarden82 02628 25628 25628 25628 256  2.Herschikking
sector onderwijs/rijk– 28 526– 28 526– 28 526– 28 526– 28 526  3.Enveloppebrief– 71 000– 129 000– 183 000– 272 000– 272 000  4.Eindejaarsmarge28 996      5.HBO-fraude – 58 100    Totaal 24 240– 207 992– 203 944– 289 352– 245 191 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1Het betreft hier de verwerking van de loon- en prijsbijstelling (zie algemeen
gedeelte). Daarnaast is niet alle prijsbijstelling uitgedeeld omdat OCW alleen
de juridisch verplichte prijsbijstelling heeft uitgedeeld naar de verschillende
beleidsartikelen.2.1De mutaties worden merendeels verklaard door het saldo mee- en tegenvallers
op de OCW-begroting. Dit saldo van € – 45,7 miljoen in
2004 aflopend naar € – 40,2 miljoen in 2008 wordt grotendeels
veroorzaakt door het niet uitdelen van alle prijsbijstelling.3.1Deze mutatie betreft een aanvulling op de ruimte voor ontwikkelingen in
sociale (werkgevers en werknemers-)premies. Hiermee wordt voor wat betreft
nominale ontwikkelingen in het onderwijs de nullijn in 2004 gehandhaafd.3.2Dit betreft een herschikking binnen de OCW-begroting ter compensatie van
onder meer gestegen sociale (werkgevers en werknemers-)premies.3.3De intensiveringsmiddelen voor het lerarenbeleid uit het strategisch akkoord
en het hoofdlijnenakkoord (Balkenende I en II) worden verdeeld over verschillende
beleidsterreinen. De verdeling is als volgt:Uitdeling intensiveringen terugdringen lerarentekort (x € 1 000) 200420052006200720082009Arbeidsmarktknelpunten
en vermindering werkdruk– 28 000– 54 000– 92 000–  124 000– 124 000– 124 000Begeleiding nieuwe instroom– 22 500– 39 900– 43 900– 76 900– 76 900– 76 900Opleiden in de school– 15 500– 26 100– 35 100– 50 100– 50 100– 50 100Lerarenopleidingen/opleidingen
voor onderwijsfuncties– 2000– 4 000– 7 000– 16 000– 16 000– 16 000Onderwijspersoneel– 68 000– 124 000– 178 000– 267 000– 267 000–  267 000Studiefinanciering: begeleiding nieuwe instroom– 1 000– 3 000– 3 000– 3 000– 3 000– 3 000Onderzoek en wetenschappen: lerarenopleidingen/opleidingen
voor onderwijsfuncties– 2 000– 2 000– 2 000– 2 000– 2 000– 2 000Totaal– 71 000– 129 000– 183 000– 272 000– 272 000– 272 0003.4In het kader van de eindejaarsmargesystematiek is het overschot 2003 (€ 29
miljoen) bij Voorjaarsnota aan dit artikel toegevoegd.3.5Dit betreft de geraamde opbrengsten als gevolg van de invordering naar
aanleiding van de hbo-fraude. Deze opbrengsten vloeien terug in 's rijks schatkist,
na aftrek van de kosten voor de activiteiten van de Commissie Schutte. Voor
2005 worden de netto-opbrengsten geraamd op € 48 miljoen. De kosten
van € 10,1 miljoen voor het onderzoek van de Commissie Schutte hebben
zich overigens voorgedaan in 2004. Het betreft de kosten voor de projectdirectie
en de ondersteuning van de projectdirectie. Deze kosten worden nu gedekt uit
de bruto-opbrengsten in 2005 als gevolg van invordering.Artikel 18: BestuursdepartementOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 152 529147 457126 277110 998120 922 Geautoriseerd totaal 152 529147 457126 277110 998120 922 Nieuwe mutaties 14 516– 6 157– 15 865– 14 191– 25 830 Stand ontwerpbegroting 2005192 806167 045141 300110 41296 80795 09296 431Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties– 30 114– 16 894– 15 256– 16 203– 16 442  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten1 5051 4081 3971 3721 396  2.Overboekingen
intern– 21 297– 17 933– 16 136– 18 058– 18 321  3.Overboekingen
(extern)– 10 322– 369– 517483483 2.Beleidsmatige mutaties44 63010 737– 6092 012– 9 388  1.Apk-problematiek12 56216 1306 13010 097– 1 303  2.Efficiency
taakstelling – 4 314– 5 660– 7 006– 7 006  3.HBO
fraude10 100      4.Intertemporele
compensatie23 047      5.Taakstelling PIA– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079– 1 079 Totaal 14 516– 6 157– 15 865– 14 191– 25 830 Toelichting op de nieuwe mutaties1.1De bijstellingen uit de aanvullende posten betreffen de loon- en prijsbijstelling
2004 en compensatie van de negatieve arbeidsvoorwaardenruimte.1.2Deze mutatie betreft ondermeer een verdere uitwerking van de conversie
van de apparaatmiddelen naar de beleidsartikelen zoals in de begroting 2004
is ingezet.Verder is sprake van een herverdeling van de taakstelling «inhuur
externen» over de artikelen doordat de taakstelling inhoudelijk is ingevuld
bij onderdelen van het departement.De uitvoeringskosten voor de bovenwettelijke werkloosheidsregelingen bij
het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), de uitvoeringskosten
voor de regeling ziektekostenvoorziening onderwijs- en onderzoekspersoneel
(ZVOO) bij KPMG Flexsourcing en de apparaatskosten van de Stichting Vervangingsfonds
en Bedrijfsgezondheidszorg voor het onderwijs (VF/BGZ) worden toegerekend
aan en verantwoord bij de betreffende beleidsterreinen. (artikel 1, 3, 4 en
9) De uitvoeringskosten worden hiermee direct gerelateerd aan de programmakosten
op de beleidsartikelen. (€ – 33 miljoen in 2004, vanaf
2005 € – 25 miljoen)1.3De mutatie in 2004 betreft voornamelijk de betaling van € 10
miljoen aan de Rijksgebouwendienst. Het is een bijdrage in de aanpassingen
van het gebouw aan de Europaweg dat in gebruik gaat worden genomen door de
AIVD. Daarnaast is sprake van enkele kleinere overboekingen zoals een bijdrage
van BZK aan hoger opgeleiden en trainees en een betaling aan BZK in verband
met de invoering van het burgerservicenummer.2.1De afgelopen jaren is door OCW een groot aantal beleids- en operationele
problemen aangepakt.Voor de beleidsproblemen zijn daarbij aanvullende programmamiddelen beschikbaar
gekomen (de enveloppemiddelen groot € 700 miljoen). Daarbij is verzuimd
om een percentage van dit bedrag (de apparaatskosten van OCW beslaan ongeveer
2% van de totale uitgaven) beschikbaar te houden voor apparaatskosten verbonden
aan het ontwikkelen en uitvoeren van dit beleid.Tegelijkertijd zijn er een aantal operationele problemen opgepakt die
met de taakstellingsoperatie (sociaal flankerend beleid, mobiliteitscentrum)
en de gewijzigde sturingsideeën (kwaliteitsslag) ten opzichte van het
veld te maken hebben. Deze middelen moesten ook binnen het bestaande apparaatbudget
gevonden worden. Daardoor traden er overschrijdingen op. In de begroting 2004
is door middel van een kasschuif in 2003, terug te betalen in 2004–2007,
dit probleem voor 2003 technisch hersteld. Om het probleem nu structureel
op te lossen wordt vanaf 2004 het apparaatbudget structureel verhoogd. Daarbij
zijn voor de toekomst intern afspraken gemaakt hoe om te gaan met de apparaatuitgaven
die samenhangen met beleidsimpulsen. Deze worden in het vervolg direct meegeraamd.
Voor de dekking van de verhoging van het budget is gegeven de eerder genoemde
omissie dan ook met name de loonbijstelling 2004 van de eerder toegewezen
enveloppemiddelen ingezet. Dit kon ook omdat bij de besteding is uitgegaan
van het budget zonder bijstelling vanwege looncompensatie.Daarnaast is ook een deel van de ramingbijstelling SFB ingezet.2.2Deze mutatie wordt toegelicht in het algemene deel van de verdiepingsbijlage.2.3Deze mutatie heeft betrekking op de kosten voor het onderzoek van de Commissie
Schutte, de kosten voor de projectdirectie en de ondersteuning van de projectdirectie.
Deze kosten worden gedekt uit de opbrengsten als gevolg van invordering.2.4Deze mutatie is opgebouwd uit een aantal kasschuiven van 2003 naar 2004
via de eindejaarsmarge. Het gaat ondermeer om het doorschuiven van de uitkering
van de eindejaarsmarge aan de directies van het bestuursdepartement, de ondersteuning
van de «Commissie Schutte», de bijdrage aan de aanpassingen van
het gebouw aan de Europaweg te Zoetermeer, flankerend beleid, lopende projecten
in verband met de Hoftoren die in 2003 nog niet waren opgeleverd, budget bestemd
voor de uitvoeringskosten sociale zekerheid 2003.2.5Deze mutatie wordt toegelicht in het algemene deel van de verdiepingsbijlage.Artikel 19: InspectiesOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 45 29844 08143 96643 32043 320 Geautoriseerd totaal 45 29844 08143 96643 32043 320 Nieuwe mutaties 3 8841 7981 7752 4052 405 Stand ontwerpbegroting 200548 91749 18245 87945 74145 72545 72545 650Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties2 8621 7981 7752 4052 405  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten618587583577577  2.Overboekingen
intern1 5575245051 1411 141  3.Overboekingen
(extern)687687687687687 2.Beleidsmatige mutaties1 022      1.Intertemporele compensatie1 022     Totaal 3 8841 7981 7752 4052 405 Toelichting op de nieuwe mutaties2.1Het artikelonderdeel Inspectie van het onderwijs is verhoogd met een bedrag
van € 1,0 miljoen. Het betreft gelden uit 2003 die via de eindejaarsmarge
in 2004 ter beschikking worden gesteld en zijn onder meer bestemd voor projecten
ict in het onderwijs en schoolportretten.Artikel 20: AdviesradenOpbouw uitgaven vanaf de vorige ontwerpbegroting (x € 1 000) 2003200420052006200720082009Stand ontwerpbegroting 2004 6 5016 3576 2806 2006 200 Geautoriseerd totaal 6 5016 3576 2806 2006 200 Nieuwe mutaties 1 570434476554555 Stand ontwerpbegroting 20056 9448 0716 7916 7566 7546 7556 807Specificatie nieuwe mutaties (x € 1 000)  20042005200620072008 1.Technische mutaties367434476554555  1.Bijstellingen
uit aanvullende posten6863626061  2.Overboekingen
intern299371414494494 2.Beleidsmatige mutaties1 203      1.Intertemporele compensatie1 203  Totaal 1 570434476554555 Toelichting op de nieuwe mutaties2.1Via de eindejaarsmarge 2003 is een bedrag van € 1,2 miljoen
toegevoegd aan de begroting 2004. De bijdrage van het ministerie van Economische
Zaken van € 0,7 miljoen voor de kosten van de Adviesraad voor Wetenschap
en Technologie is per abuis in 2003 in plaats van 2004 bijgeboekt. Hierdoor
zou er ten onrechte de indruk kunnen ontstaan dat er sprake is van een hoge
eindejaarsmarge 2003.Samenvattend overzicht naar artikelonderdeelOnderstaand treft u aan een overzicht van de standen ontwerpbegroting
2005 per artikelonderdeel.Meerjarenraming verplichtingen
(x € 1 000)ArtikelOmschrijving200420052006200720082009  TOTAAL28 437 35226 346 69226 758 86927 181 28627 342 75727 848 614         01 Primair onderwijs7 501 3247 483 5357 536 1197 614 4227 660 8447 703 374 01Personele uitgaven6 439 2106 422 1026 472 5036 552 1136 589 4416 627 713 02Materiële uitgaven944 078949 420950 618948 061950 943955 140 03Onderwijsverzorging63 82360 56962 73464 52470 15570 155 04Stimuleringsuitgaven15 13216 39915 43113 52214 09814 007 40Uitvoeringsorganisatie IBG11 9538 8559 56811 23811 24311 243 41Uitvoeringsorganisatie CFI21 17620 61120 12719 82819 82819 980 50Apparaatsuitgaven5 9525 5795 1385 1365 1365 136         03 Voortgezet onderwijs5 289 0465 378 0465 427 2445 465 8405 462 5045 437 368 01Personele uitgaven4 552 3954 611 7384 638 0404 659 4524 654 7815 633 503 02Materiële uitgaven635 479673 550698 309717 571718 881714 749 03Onderwijsondersteuning55 07950 51949 69547 80547 80548 005 04Projectuitgaven19 38917 48217 31417 35117 37617 376 40Uitvoeringsorganisatie IBG10 88010 2689 9279 8569 9569 856 41Uitvoeringsorganisatie CFI10 9429 8679 6319 4789 4789 552 50Apparaatsuitgaven4 8824 6224 3284 3274 3274 327         04 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie2 734 4202 753 2132 771 3352 774 6032 774 3042 825 468 01Secundair beroepsonderwijs en
landelijke organen2 399 4562 405 4452 420 3682 422 2732 422 7392 473 849 02Educatieen inburgering253 716243 755244 216244 820244 282244 288 03Specifieke stimulering63 68489 43992 52493 18592 41892 418 40Uitvoeringsorganisatie IBG6 9124 4794 4655 1995 1995 199 41Uitvoeringsorganisatie CFI6 4936 3186 1686 0756 0756 123 50Apparaatsuitgaven4 1593 7773 5943 5913 5913 591         05 Technocentra9 07600000 01Technocentra9 07600000         06 Hoger beroepsonderwijs1 795 2391 721 7241 733 9941 788 1561 770 3711 770 407 01Reguliere bekostiging1 750 1401 652 1071 652 2951 676 0981 688 2761 668 276 02Stimuleringsuitgaven33 71158 75571 180101 21591 25291 252 40Uitvoeringsorganisatie IBG1 9071 9042 1832 5662 5662 566 41Uitvoeringsorganisatie CFI3 9953 8893 7963 7393 7393 775 50Apparaatsuitgaven5 4865 0694 5404 5384 5384 538         07 Wetenschappelijk onderwijs3 288 6473 281 4563 351 4333 345 8963 347 9163 334 826 01Bekostigde instellingen3 203 5873 205 5923 273 4393 275 8623 282 4783 269 378 02Gesubsidieerde
instellingen64 56955 34356 29054 33053 22153 221 03Stimuleringsuitgaven14 51415 30015 4688 6563 6863 686 04Overige uitgaven7051659791 6583 1413 141 40Uitvoeringsorganisatie IBG3 8103 6333 8684 0224 0224 022 41Uitvoeringsorganisatie CFI1 4621 4231 3891 3681 3681 378 50Apparaatsuitgaven000000         08 Internationaal beleid24 26019 61220 08920 15820 73620 736 11Internationaal onderwijsbeleid22 38817 65118 20218 27218 85018 850 50Apparaatsuitgaven1 8721 9611 8871 8861 8861 886         09 Arbeidsmarkten personeelsbeleid162 802187 906235 439328 290328 287328 286 11Arbeidsmarkt111 497137 737185 770278 917278 914278 914 12ZVOO47 56046 62146 40146 40146 40146 401 50Apparaatsuitgaven3 7453 5483 2682 9722 9722 971         10 ICT53 69151 93642 44037 43736 43736 437 02Generiek beleid48 02850 02340 84636 09635 09635 096 03Overige uitgaven3 25300000 50Apparaatsuitgaven2 4101 9131 5941 3411 3411 341         11 Studiefinanciering2 663 3512 775 9742 866 4602 955 3833 042 8433 133 489 01Relevante basis- en aanvullende
beurs1 058 5271 135 682974 6461 017 4461 090 8131 223 598 02Relevante reisvoorziening361 541404 055317 180321 462325 300435 163 03Relevante overige uitgaven95 137103 982108 462112 143116 842122 721 04Niet relevante prestatiebeurs(RL63)336 138296 891627 611598 717581 578399 122 05Niet relevante reguliere rentedragende
leningen (RL64)735 574764 130764 815832 932855 628880 203 40Uitvoeringsorganisatie IBG74 97869 96872 57471 56671 56571 565 50Apparaatsuitgaven1 4561 2661 1721 1171 1171 117         12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten396 181404 945410 644414 713417 032419 077 01TS 17-311 813317 642322 157325 344325 808325 277 02TS 18+18 61420 60720 60720 60720 60720 607 03VO 18+53 39355 02255 95356 87758 73260 838 04Niet relevante uitgaven6167165616776771 147 40Uitvoeringsorganisatie IBG11 74510 95811 36611 20811 20811 208         13 Lesgelden3 6133 3733 4963 4483 4483 448 40Uitvoeringsorganisatie IBG3 6133 3733 4963 4483 4483 448         14 Cultuur2 336 759524 248571 904603 287612 050957 362 01Kunsten1 358 50730 94134 17843 81944 869370 236 02Letterenen bibliotheken125 64627 30030 31843 86846 02865 007 04Cultureel erfgoed754 875402 690445 032454 332459 358460 852 05Overigen9 7935 5665 5705 5665 5666 967 42Uitvoeringsorganisatie RAD37 27513 40813 27613 26513 46013 310 50Apparaatsuitgaven Kunsten3 3222 9152 7922 7052 7052 705 51Apparaatsuitgaven Letteren en
bib.729710704703703703 52Apparaatsuitgaven Cultureel erfgoed4 3932 5662 4362 3912 3912 391 53Apparaatsuitgaven overigen2 4032 1772 0712 0712 0712 071 54Apparaatsuitgaven ROB, RDMZ, ICN39 81635 97535 52734 56734 89933 120         15 Media880 345852 868839 582842 245859 963864 835 01Media879 706852 328839 247842 045859 818864 690 02Zerobase639540335200145145         16 Onderzoek en wetenschappen998 463748 678769 335811 971812 001799 932 01Onderzoekbestel699 385692 402703 887718 805718 253706 181 02Specifieke beleidsthema's292 01646 59855 32781 79182 35682 356 03Coordinatie en samenwerking3 3065 9976 5127 7717 7887 788 41Uitvoeringsorganisatie CFI299290284280280283 50Apparaatsuitgaven3 4573 3913 3253 3243 3243 324         17 Nominaal en onvoorzien70 337– 34 79216 44626 15146 44965 646 01Loonbijstelling53 50021 31921 52128 83337 13845 452 02Prijsbijstelling000000 03Nader te verdelen16 837– 56 111– 5 075– 2 6829 31119 229 04Asielzoekers000000         18 Ministerie algemeen172 545141 300110 41296 80795 09296 431 11Bestuursdepartement136 490107 17096 16192 72591 01892 357 13Uitvoeringsorganisaties overig100104120132124124 14Uitvoeringsorganisaties onverdeeld35 95534 02614 1313 9503 9503 950         19 Inspecties49 18245 87945 74145 72545 72545 650 02Cultuurinspecties1 4761 2701 2611 2611 2611 260 03Onderwijsinspectie47 70644 60944 48044 46444 46444 390         20 Adviesraden8 0716 7916 7566 7546 7556 807 01Onderwijs2 9602 6132 5782 5782 5692 586 02Cultuur3 4463 2623 2613 2603 2683 294 03Wetenschappen1 665916917916918927Meerjarenraming uitgaven (x € 1 000)ArtikelOmschrijving200420052006200720082009  TOTAAL26 434 49426 612 38726 942 97827 380 76327 583 42727 745 671         01 Primair onderwijs7 503 5617 484 6647 537 2137 615 6387 662 0247 704 590 01Personele uitgaven6 439 2106 422 1026 472 5036 552 1136 589 4416 627 713 02Materiële uitgaven944 078949 420950 618948 061950 943955 140 03Onderwijsverzorging63 82360 56962 73464 52470 15570 155 04Stimuleringsuitgaven17 36917 52816 52514 73815 27815 223 40Uitvoeringsorganisatie
IBG11 9538 8559 56811 23811 24311 243 41Uitvoeringsorganisatie
CFI21 17620 61120 12719 82819 82819 980 50Apparaatsuitgaven5 9525 5795 1385 1365 1365 136         03 Voortgezet onderwijs5 249 4425 361 8555 459 1855 498 8475 493 6215 468 285 01Personele uitgaven4 523 6224 595 8664 671 3194 692 7314 688 0604 666 782 02Materiële uitgaven624 692670 507695 266714 528715 838711 706 03Onderwijsondersteuning54 33452 36250 51949 69547 80547 805 04Projectuitgaven20 09018 36318 19518 23218 25718 257 40Uitvoeringsorganisatie
IBG10 88010 2689 9279 8569 8569 856 41Uitvoeringsorganisatie
CFI10 9429 8679 6319 4789 4789 552 50Apparaatsuitgaven4 8824 6224 3284 3274 3274 327         04 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie2 680 3402 738 0052 756 1592 773 2492 776 0852 776 601 01Secundair beroepsonderwijs en
landelijke organen2 361 2372 390 1352 405 4452 420 3682 422 2732 422 739 02Educatieen inburgering244 324243 857243 755244 216244 280244 282 03Specifieke
stimulering57 21589 43992 73293 80094 66794 667 40Uitvoeringsorganisatie
IBG6 9124 4794 4655 1995 1995 199 41Uitvoeringsorganisatie
CFI6 4936 3186 1686 0756 0756 123 50Apparaatsuitgaven4 1593 7773 5943 5913 5913 591         05 Technocentra9 0769 0760000 01Technocentra9 0769 0760000         06 Hoger beroepsonderwijs1 720 4681 748 6231 735 4271 765 9761 771 8051 771 859 01Reguliere bekostiging1 655 4341 678 0741 653 7281 653 9171 669 7101 669 728 02Stimuleringsuitgaven53 64659 68771 180101 21691 25291 252 40Uitvoeringsorganisatie
IBG1 9071 9042 1832 5662 5662 566 41Uitvoeringsorganisatie
CFI3 9953 8893 7963 7393 7393 775 50Apparaatsuitgaven5 4865 0694 5404 5384 5384 538         07 Wetenschappelijk
onderwijs3 214 7513 255 9263 272 6613 305 0143 331 0003 334 826 01Bekostigde instellingen3 138 5943 180 1033 196 0103 234 6393 265 5623 269 378 02Gesubsidieerde
instellingen54 18853 78253 42753 15153 22153 221 03Stimuleringsuitgaven14 50215 33015 4988 6863 6863 686 04Overige uitgaven2 1951 6552 4693 1483 1413 141 40Uitvoeringsorganisatie
IBG3 8103 6333 8684 0224 0224 022 41Uitvoeringsorganisatie
CFI1 4621 4231 3891 3681 3681 378 50Apparaatsuitgaven000000         08 Internationaal beleid27 37521 24520 15920 15820 73620 736 11Internationaal onderwijsbeleid25 50319 28418 27218 27218 85018 850 50Apparaatsuitgaven1 8721 9611 8871 8861 8861 886         09 Arbeidsmarkten personeelsbeleid162 802187 906235 439328 290328 287328 286 11Arbeidsmarkt111 497137 737185 770278 917278 914278 914 12ZVOO47 56046 62146 40146 40146 40146 401 50Apparaatsuitgaven3 7453 5483 2682 9722 9722 971         10 ICT53 69151 93642 44037 43736 43736 437 02Generiek beleid44 28150 02340 84636 09635 09635 096 03Overige uitgaven7 00000000 50Apparaatsuitgaven2 4101 9131 5941 3411 3411 34111 Studiefinanciering2 663 3512 775 9742 866 4602 955 3833 042 8433 133 489 01Relevante basis-
en aanvullende beurs1 058 5271 135 682974 6461 017 4461 090 8131 223 598 02Relevante reisvoorziening361 541404 055317 180321 462325 300435 163 03Relevante overige
uitgaven95 137103 982108 462112 143116 842122 721 04Niet relevante prestatiebeurs(RL63)336 138296 891627 611598 717581 578399 122 05Niet relevante reguliere rentedragende
leningen (RL64)735 574764 130764 815832 932855 628880 203 40Uitvoeringsorganisatie
IBG74 97869 96872 57471 56671 56571 565 50Apparaatsuitgaven1 4561 2661 1721 1171 1171 117         12 Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten396 181404 945410 644414 713417 032419 077 01TS 17-311 813317 642322 157325 344325 808325 277 02TS 18+18 61420 60720 60720 60720 60720 607 03VO 18+53 39355 02255 95356 87758 73260 838 04Niet relevante uitgaven6167165616776771 147 40Uitvoeringsorganisatie
IBG11 74510 95811 36611 20811 20811 208         13 Lesgelden3 6133 3733 4963 4483 4483 448 40Uitvoeringsorganisatie
IBG3 6133 3733 4963 4483 4483 448         14 Cultuur760 618744 604755 754787 137793 740793 645 01Kunsten365 291356 308359 545369 186370 236370 236 02Letterenen bibliotheken47 71448 43951 45765 00765 00765 007 04Cultureel
erfgoed252 629275 139280 975290 275295 301297 135 05Overigen7 0466 9676 9716 9676 9676 967 42Uitvoeringsorganisatie
RAD37 27513 40813 27613 26513 46013 310 50Apparaatsuitgaven
Kunsten3 3222 9152 7922 7052 7052 705 51Apparaatsuitgaven Letteren en
bib.729710704703703703 52Apparaatsuitgaven Cultureel
erfgoed4 3932 5662 4362 3912 3912 391 53Apparaatsuitgaven
overigen2 4032 1772 0712 0712 0712 071 54Apparaatsuitgaven
ROB, RDMZ, ICN39 81635 97535 52734 56734 89933 120         15 Media880 834852 868839 582842 245859 963864 835 01Media880 195852 328839 247842 045859 818864 690 02Zerobase639540335200145145         16 Onderzoek en wetenschappen813 756812 209829 004857 791852 385875 988 01Onderzoekbestel717 205713 654715 394717 841718 235718 353 02Specifieke beleidsthema's85 04086 611102 290128 575122 740146 240 03Coordinatie en samenwerking7 7558 2637 7117 7717 7887 788 41Uitvoeringsorganisatie
CFI299290284280280283 50Apparaatsuitgaven3 4573 3913 3253 3243 3243 324         17 Nominaal en onvoorzien70 337– 34 79216 44626 15146 44964 681 01Loonbijstelling53 50021 31921 52128 83337 13845 452 02Prijsbijstelling000000 03Nader te verdelen16 837– 56 111– 5 075– 2 6829 31119 229 04Asielzoekers000000         18 Ministerie algemeen167 045141 300110 41296 80795 09296 431 11Bestuursdepartement136 490107 17096 16192 72591 01892 357 13Uitvoeringsorganisaties
overig100104120132124124 14Uitvoeringsorganisaties
onverdeeld30 45534 02614 1313 9503 9503 950         19 Inspecties49 18245 87945 74145 72545 72545 650 02Cultuurinspecties1 4761 2701 2611 2611 2611 260 03Onderwijsinspectie47 70644 60944 48044 46444 46444 390         20 Adviesraden8 0716 7916 7566 7546 7556 807 01Onderwijs2 9602 6132 5782 5782 5692 586 02Cultuur3 4463 2623 2613 2603 2683 294 03Wetenschappen1 665916917916918927Merjarenraming ontvangsten
(x € 1 000)ArtikelOmschrijving200420052006200720082009  TOTAAL1 392 1471 303 5711 347 2561 379 1461 423 7831 485 566         01 Primair onderwijs35 33320 13320 13320 13320 13320 133 90Ontvangsten35 33320 13320 13320 13320 13320 133         03 Voortgezet onderwijs1 3611 3611 3611 3611 3611 361 90Ontvangsten1 3611 3611 3611 3611 3611 361         04 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie000000 90Ontvangsten000000         05 Technocentra18 1529 0760000 90Ontvangsten18 1529 0760000         06 Hoger beroepsonderwijs7101717171717 90Ontvangsten7101717171717         07 Wetenschappelijk
onderwijs1 4001 4001 4001 4001 4001 400 90Ontvangsten1 4001 4001 4001 4001 4001 400         08 Internationaal beleid999999999999 90Ontvangsten999999999999         09 Arbeidsmarkten personeelsbeleid000000 90Ontvangsten00000010 ICT47 77647 77647 77647 77647 77647 776 90Ontvangsten47 77647 77647 77647 77647 77647 776         11 Studiefinanciering386 044397 200418 988441 046464 972491 183 90Studiefinanciering
relevant259 038252 786257 834263 794272 240283 566 91Studiefinanciering
niet relevant127 006144 414161 154177 252192 732207 617         12 Tegemoetkoming
studiekosten10 31810 31810 31810 31810 31810 318 90TS 17-4 7184 7184 7184 7184 7184 718 91VO 18+5 6005 6005 6005 6005 6005 600         13 Lesgelden428 490441 487453 631465 885479 680491 752 90Ontvangsten428 490441 487453 631465 885479 680491 752         14 Cultuur494494494494494494 90Ontvangsten Kunsten136136136136136136 91Ontvangsten Letteren en
bib. 363636363636  92Ontvangsten Cultureel
erfgoed322322322322322322 93Ontvangsten overigen000000         15 Media341 220256 785269 785267 785281 103281 103 90Ontvangsten302 339219 004232 004230 004243 322243 322 91Zerobase38 88137 78137 78137 78137 78137 781         16 Onderzoek en wetenschappen119 775116 450122 687122 265115 863139 363 90Ontvangsten119 775116 450122 687122 265115 863139 363         17 Nominaal en onvoorzien000000 90Ontvangsten000000         18 Ministerie algemeen975975567567567567 90Ontvangsten975975567567567567         19 Inspecties000000 90Ontvangsten00000          20 Adviesraden000000 90Ontvangsten000000BIJLAGE MOTIES EN TOEZEGGINGEN A. Door de Staten-Generaal aanvaarde motiesOmschrijving van de motieVindplaatsStand van
zakenALGEMEEN CULTUURBELEID     Verzoekt de regering te bevorderen dat de statistiek
Cultuur en vrije tijd van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS), die waardevolle
(economische) gegevens over de cultuursector levert, wordt voortgezet.PA [24-11-2003]Begrotingsbehandeling
Cultuur Dittrich, mr. B.O.kamerstuk 29 200 VIII, nr. 99In 2004 worden de statistieken op het gebied van
cultuur en vrije tijd vooralsnog voortgezet. Het ministerie van Economische
Zaken is met een procesvoorstel gekomen waarin alle betrokken partijen zich
konden vinden. Over twee jaar zal opnieuw bekeken worden of de voorgestelde
oplossing voor alle partijen bevredigend werkt. Dit betekent dat de voorgestelde
opheffing van de cultuurstatistieken van de baan is.   ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID     Te bevorderen dat er een toeslag komt op het loon
voor onderwijzend en ondersteunend personeel op het vmbo en in de grote steden.Begroting OCW 2004 Hamer, drs. M. I.
Kraneveldt, M. Slob, drs. A. Vendrik, drs. C. C. M. Vlies, ir. B. J.
van derkamerstuk 29 200 VIII, nr. 72Scholen hebben meer ruimte gekregen voor het voeren van een eigen arbeidsmarkt-
en personeelsbeleid. De vormgeving
van beloningsdifferentiatie als arbeidsmarktinstrument
is onderwerp van overleg met sociale partners. De overlegpartners willen hier
pas in het najaar van 2004 verder over praten.   a. Regelgeving aanpassen en minder bureaucratie bij
ontheffing voor docenten uit het basisonderwijs in de basisvorming en b. bij
het afleggen van examens op verschillende niveaus.PA [6-11-2003]Begroting OCW 2004Hamer,
drs. M. I.kamerstuk 29 200 VIII, nr. 46a. Bij de stemmingen over de Wet BIO is het amendement nr. 25
van De Vries (CDA) aangenomen. Dit amendement houdt in een verlichting van administratieve
lasten bij ontheffing van bevoegdheid (WEC en WVO).
Het amendement schrapt de vereiste goed- keuring van de inspectie en
de plicht tot informatieverstrekking
(artikel 33.5 en 3 WVO). Het bevoegd gezag is verantwoordelijk voor de kwaliteit van
het onderwijs en dus ook voor het tijdelijk afwijken van de eisen van bekwaamheid.
Wel moet het bevoegd gezag een geordend geheel van gegevens over de toepassing
van de ontheffingsbevoegdheid bijhouden. Met aanname van dit amendement is
in feite uitvoering gegeven aan onderdeel a van de motie Hamer. b. Voor wat
betreft het afleggen van vmbo-examens op meerdere niveaus zijn de scholen
voor de aanvang van de examens via de vmbo-site (www.vmbo.nl) over deze mogelijkheden geïnformeerd. Hiermee is eveneens uitvoering
gegeven aan onderdeel b van deze motie.   Extra inspanning om overtollig defensiepersoneel
met name instructeurs in te zetten binnen het onderwijs en specifiek in het
vmbo.PA
[6-11-2003]Begroting OCW 2004Balemans, E. R. M.kamerstuk 29 200
VIII, nr. 59Het voorstel om defensiepersoneel
in te zetten als onderwijsassistent met doorgroeimogelijkheid naar leraar
is met brief AP/OKP/2004/30381 van 5 juli naar de Tweede Kamer gestuurd.   Onderzoek naar de mogelijkheid om via het toekennen
van een bonus, toeslag bovenop het salaris, dan wel via materiële maatregelen
een extra impuls te kunnen geven aan het aanpakken van het lerarentekort.PA [6-11-2003]Begroting
OCW 2004Balemans, E. R. M.kamerstuk 29 200 VIII, nr. 60Decentrale budgetten bieden scholen al ruimte
om een bonus of toelage te geven. In het kader van de arbeidsvoorwaarden2004
zal overleg worden gevoerd over verdere mogelijkheden voor optimalisatie van
de inzet van decentrale middelen, maar ook over de optie om de enveloppemiddelen
in te zetten voor belonings- en functiedifferentiatie.   BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE     De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende,
dat in de bestrijding van het voortijdig schoolverlaten zowel
de regionale meld- en coördinatiefuncties (RMC's)
als de leerplichtambtenaren een
belangrijke rol hebben; overwegende, dat de regionale meld- en coördinatiefuncties
en de leerplichtambtenaren veelal
met dezelfde personen en dezelfde problemen te maken hebben; overwegende,
dat het voor een succesvolle bestrijding van voortijdige schooluitval van
groot belang is om deze functies goed op elkaar af te stemmen; vraagt de regering
in overleg met de gemeenten de mogelijkheden te onderzoeken om het werk van
de RMC's en de leerplichtambtenaren
zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen en de Kamer hierover nader te rapporteren.PA [7-10-1999]Voortijdig
schoolverlatenRabbae, M.kamerstuk 26 695, nr.
6Een goede afstemming van het werk
van de RMC-functie en de leerplichtambtenaren,
met het doel het voortijdig schoolverlaten zoveel
mogelijk terug te dringen, vereist in de eerste plaats afstemming van de relevante
gege- vensstromen. Hierbij moet ook de informatie rond
het het gemeentelijke onderwijsachter- standenbeleid worden betrokken. Op
dit punt heeft intensief overleg plaats gehad, gestart in het kader van de monitoring GOA,
met de VNG en de LVLA over optimalisering van de leerplichtadministratie,
met name ook voor de gegevens over schooluitval ten behoeve van de RMC-functie
en onderwijsachterstan- den. Over de uitkomsten van dit overleg zal de Tweede
Kamer worden geïnformeerd als het onderwijsnummervolledig
operationeel is en een geïntegreerde leerplicht/RMC-administratie
kan worden ingevoerd.   Lichamelijke opvoeding: de kamer verzoekt de regering
om bij de herziening van de kwalificatiestructuur in
de bve-sector te streven om lichamelijke opvoeding als een verplicht te volgen
vak op te nemen voor alle studenten.PA [14-11-2002]Begroting OCW 2003Hamer, drs. M. I.kamerstuk
28 600 VIII, nr. 54De motie
is afgedaan met de brief van 21 november 2003 over de stand van zaken
van het beroepsonderwijs voor
het Algemeen Overleg van 26 november 2003.   De Tweede Kamer heeft gevraagd in overleg tussen
partners in het beroepsonderwijs te
bezien of er financiële ruimte gevonden kan worden ter ondersteuning
van het plan Skills Masters 2004 van Skills Netherlands.PA [6-11-2003]Begroting OCW 2004Slob,
drs. A.kamerstuk 29 200 VIII, nr. 75Er is financiële ruimte gevonden ter onder- steuning van het plan Skills
Masters 2004 van Skills Netherlands. Er is € 200 000,- beschikbaar
gesteld. De motie is daarmee afgedaan.   De regering wordt verzocht te bevorderen dat leerlingen
met een handicap en/of gedragsstoornis een onbelemmerde toegang hebben tot
het mbo en te bezien of daartoe de inzet van het rugzakje uitgebreid kan worden.PA [19-2-2004]Leerlinggebonden
financiering (LGF)Aasted-Madsen-van Stipthout, J. D. M. P.kamerstuk
27 728, nr. 64De motie is afgedaan
met de brief van 25 mei 2004 met als onderwerp «motie Aasted-Madsen-Van
Stipthout». De Tweede Kamer ontvangt in september volgens toezegging
de bekostigingsvergelijking VMBO–MBO en de visie van de staatssecretaris
op het gehandicaptenbeleid in de bve-sector. DIRECTIE
CULTUREEL ERFGOED  De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat
het Stedelijk Museum in Amsterdam al tientallen jaren beschouwd wordt als
het meest toonaangevende museum voor moderne kunst van ons land; overwegende
dat het Stedelijk Museum een MSP (monumenten selectie
project) monument is; verzoekt de regering op basis van de brief van 23 november
2001 van de gemeente Amsterdam met hen in overleg te treden en daarbij te
onderzoeken wat de betekenis kan zijn van de MSP monumentenstatus
voor de beoogde renovatie.PA [3-12-2001]Cultuurbegroting 2002Belinfante, J. C. E.kamerstuk
28 000 VIII, nr. 78De Tweede
Kamer is door de staatssecretaris schriftelijk bij brief van 23 augustus 2004
geïnformeerd over de wijze waarop zij deze motie met betrekking tot het
Stedelijk Museum in Amsterdam heeft uitgevoerd.   DIRECTIE
KUNSTEN  Inzet van culturele professionals voor amateurkunst.PA [24-11-2003]
Begrotingsbehandeling CultuurKraneveldt, M. Vroonhoven-Kok, mr.drs. J. N.
vankamerstuk 29 200 VIII, nr. 92Afgedaan met brief van 13 februari 2004 over de reactie op aangenomen moties
en amen- dementen begroting OCW 2004.   FINANCIEEL ECONOMISCHE ZAKEN     De Kamer, gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat het ministerie van OCenW 123 subsidiereglingen
kent met een budgettair beslag van ruim € 4 miljard; constaterende,
dat veel subsidieregelingen in
de aanvraag en de verantwoording een
extra administratieve lastendruk
opleveren; verzoekt de regering voor de genoemde subsidieregelingen
onderzoek te doen naar de mogelijkheid of:– deze kunnen worden opgenomen
in de lumpsumbekostiging van
scholen, – het aanvragen van en verantwoording afleggen
over deze subsidies te integreren
valt in bestaande instru- menten zoals het jaarplan en het jaarverslag, en
daarover te rapporteren.PA [14-11-2002]Begroting OCW 2003 PA
[3-12-2002]Stemming Begroting OCW 2003 inclusief de moties en amendementenAzough,
N. Bonke, prof.dr. F. I. M. Hamer, drs. M. I. Lambrechts, drs.
E. D. C. M. Rijpstra, J. Rouvoet, mr. A. Vlies, ir. B. J.
van der Vries, mr.drs. J. M. de (CDA)kamerstuk 28 600 VIII, nr.
56De uitvoering van deze motie zal
worden betrokken bij de uitvoering van de motie Van As (TK 28 600, nr.
51) bij de Algemene Finan- ciële Beschouwingen, waarin wordt verzocht
om een zoeklichtactie naar de rijkstaken, met bijzondere aandacht voor de subsidieregelingen.   HOGER ONDERWIJS  De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende,
dat hbo-masteropleidingen slechts in aanmerking komen voor bekostiging indien
zij van belang zijn voor het instandhouden van een doelmatig onderwijsaanbod
en indien zij voldoen aan een aantoonbare maatschappelijke behoefte; voorts
constaterende, dat er grote onduidelijkheid bestaat over de termijnen waarop
en de mate waarin deze bekostiging in
de praktijk tot stand zal komen; verzoekt de minister op korte termijn beleidsregels
op te stellen waarin voornoemde criteria op betekenisvolle wijze worden uitgelegd.PA [24-1-2002]Bachelor-masterVendrik,
drs. C. C. M.kamerstuk 28 024, nr. 41De betreffende beleidsregel is gepubliceerd in de Staatscourant
d.d. 23 september 2003, nr. 183. Daarmee is de motie uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat in de komende periode criteria zullen worden uitgewerkt
voor het opnemen van hbo-masteroplei- dingen in het bekostigd stelsel; voorts
constaterende, dat universiteiten masteropleidingen voorbereiden in aansluiting
op hbo-opleidingen waaronder opleidingen die vanouds op hbo-niveau worden
aangeboden; van mening, dat voorkomen moet worden dat in de nieuwe bachelormasterstructuur
het hbo met name op die terreinen wordt benadeeld; verzoekt de regering met
spoed de criteria voor de professionele masters te ontwikkelen en bij de toekenning
van eventuele bekostiging en
studiefinanciering rekening te houden met de gelijkwaardige positie ten opzichte
van profes- sionele masters die door universiteiten worden ontwikkeld.PA [14-11-2002]Begroting
OCW 2003Vries, mr.drs. J. M. de (CDA)kamerstuk 28 600 VIII, nr.
65De betreffende beleidsregel is
gepubliceerd in de Staatscourant d.d. 23 september 2003, nr. 183. Daarmee
is de motie uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat de verschillen in bekostiging tussen
het hoger beroepsonderwijs(HBO)
en het wetenschappelijk onderwijs (WO)
niet altijd even helder zijn; overwegende, dat dit aanleiding geeft tot onnodige
verwarring over de toereikendheid van de bekostiging;
overwegende, dat de bestuurlijke, onderwijskundige en internationale ontwikkelingen
gericht zijn op verdere samenwerking en harmonisatie van titelatuur; verzoekt
de regering om een nadere analyse van de bekostigingsstelsels
van het HBO en WO en een daaraan gerelateerd onderzoek naar de wenselijkheid
om op termijn te komen tot een bekostigingsstelsel
voor HBO en WO, voor de onderwijscomponent.PA [24-1-2000]HOOP 2000Lambrechts, drs. E. D. C. M.kamerstuk
26 800 VIII, nr. 38In het HOOP
zijn de uitgangspunten voor een nieuw stelsel van studiefinanciering en bekostiging hoger
onderwijsopgenomen. In of bij de OCW-begroting 2005,
oktober 2004, zal de Tweede Kamer een uitgewerkt voorstel ontvangen.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat het in het kader van de vormgeving van een kennisintensieve samenleving
belangrijk is dat er voldoende geïnvesteerd wordt in het hoger
onderwijs; overwegende, dat het bedrag per student
in het hbo in de afgelopen jaren gedaald is, onder andere als gevolg van de
vergrote instroom van studenten;
van mening, dat de financiering van het hoger beroepsonderwijs in
het belang van de kwaliteit van
het onderwijs aan de studenten niet verder mag dalen; verzoekt de regering
in overleg te treden met de hbo-instellingen om: 1 – vast te stellen
wat de daadwerkelijke instroom van
studenten is en op basis hiervan de financiering van het hbo voor 2002 op
jaarbasis aan te passen; 2 – tot een financiering te komen op basis
van een realistisch bedrag per student en het daadwerkelijke aantal studenten;
3 – in overleg met universiteiten, met instellingen voor beroepsonderwijs en
voor volwasseneneducatieen met
studenten in een meerjarenperspectief aan
te geven, welke huidige en toekomstige knelpunten moeten worden opgelost;
verzoekt de regering, de Kamer in het voorjaar van 2002 over de voortgang
hiervan te informeren.PA [27-11-2001]OCW-begroting 2002Rabbae, M.kamerstuk 26 807,
nr. 81) De volumestijging in het
aantal studenten in 2002 ten opzichte van 2001 is bij het Strategisch Akkoord
gecompenseerd. Deze middelen zijn aan het macrobudget van het hoger
beroepsonderwijs toegevoegd. Pas als het vervolgonderzoek Rekenschap is
afge- rond, zal inzicht gegeven kunnen worden in de daadwerkelijk bekostigde instroom van
studenten in het hoger beroepsonderwijs.
2) De beleidsreactie op het onderzoek «kosten per student» is
op 19 december 2003 naar de Tweede Kamer gezonden. 3) Het meerjarenperspectief is
meegenomen in het regeerakkoord 2002
en is uitgewerkt in de betreffende beleidsprogramma's.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat een betere aansluiting tussen mbo- en hbo-opleidingen gewenst
is; constaterende, dat er een duidelijke relatie ligt tussen het werkveld
van de afgestudeerde (CIOS)-mbo-er en lichamelijke opvoe- ding in het primair
onderwijs; verzoekt de regering, in overleg met de opleidingen een mbo/hbo-traject
te ontwikkelen, zodat afgestudeerde mbo-ers (CIOS) de bevoegdheid voor lichamelijke
opvoeding in het primair onderwijs kunnen behalen.PA [29-5-2001]Onderwijsbevoegdheid
voor het geven van onderwijs in zintuiglijke en lichamelijke oefeningRijpstra,
J.kamerstuk 27 616, nr. 9In
april 2004 is de rapportage verschenen van de werkgroep van de Academie voor
Licha- melijke Opvoeding Directeuren Overleg (ALODO), getiteld «Maatwerk opleidingen
aan alo's. Een voorstel tot aansluiting van de onderwijsprogramma's mbo en
hbo-Sport en Bewegen». Deze rapportage is in juli 2004 naar de Tweede
Kamer gestuurd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat meer autonomie/zelfregie
voor de instellingen een belangrijk onderdeel van de beleidsvoorstellen in
het HOOP 2000 is; van mening, dat om het evenwicht te bewaren tussen de positie
van instellingen en van studenten, bescherming en zo nodig aanscherping van
de zeggenschap van studenten een voorwaarde voor vergroting van de autonomie van
de instelling is - hetgeen te weinig in het voorgestelde HOOP 2000 aangegeven
wordt; verzoekt de regering om de Kamer binnen een aantal maanden, in overleg
met de studentenorganisaties, voorstellen te doen om de rechtspositie van
studenten formeel en structureel nader vorm te geven – bijvoorbeeld
via wetgeving – waarbij onder andere wordt aangesloten bij de bestaande
klachtenregeling van de Algemene Wet Bestuursrecht en ernaar wordt gestreefd
dat er per instelling een onafhankelijke ombudsman is om de studenten te adviseren
en te ondersteunen.PA [24-1-2000]HOOP 2000Hamer, drs. M. I.kamerstuk 26 807,
nr. 4Het klachtrecht zal bij een
volgende wets- wijziging geregeld worden in de WHW of worden meegenomen in
de nieuwe wet op het Hoger Onderwijs.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat de kwaliteit van de disciplinaire
scholing in het hoger onderwijs gewaarborgd
moet zijn, ook na de overgang naar een bachelor-masterstructuur;
van mening, dat er een risico is voor de kwaliteit van
de disciplinaire vorming ten gevolge van de verbreding van het curriculum
en het handhaven van de totale studieduur op vier jaar; verzoekt de minister
als uit de accreditatie blijkt
dat de kwaliteitvan de masteropleiding
ontoereikend is wegens de eenjarige duur van die masteropleiding, een wettelijke
verlenging van de masterfase van een naar twee jaar voor te bereiden en de bekostiging en
de studiefinanciering daarop aan te passen.PA [24-1-2002]Bachelor-masterLambrechts, drs. E. D. C. M.kamerstuk
28 024, nr. 43In de wet is de
voorziening opgenomen dat wo-masteropleidingen kunnen woden opgenomen in een
AMvB met als gevolg dat de studiefinancieringsrechten van studenten aan desbetreffende
wo-opleidingen met 1 jaar worden verlengd. Deze AMvB is met de invoering van
de bama-wet gemaakt, en was te kenschetsen als een «omzettingsslag»:
de AMvB bevatte op dat moment de masteropleidingen die voortkwamen uit «ongedeelde»
vijfjarige opleidingen. Tegelijkertijd is aan de NVAO i.o. verzocht om te
adviseren over de noodzakelijke duur van afzonderlijke wo-masteropleidingen,
waarvan de instelling meent dat er twee jaar sf-rechten voor zouden moeten
gelden. de NVAO i.o. heeft hiervoor getoetst aan de hand van een daartoe ontwikkeld
protocol. Bij deze toetsing is voorrang gegeven aan onderzoekmasters. In de
wijzingsAMvB van augustus 2004 zijn aan de positief beoordeelde onderzoekmasters
ook 2 jaar sf-rechten verbonden. Ook in het vervolg zal de NVAO i.o. een toetsende
rol hebben.    De Kamer, gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat de minister voornemens is om voor zogenaamde topmasters
nieuwe financieringsbronnen waaronder een gedifferentieerd collegegeld in
het leven te roepen; overwegende, dat de brede toegankelijkheid van
het Nederlandse hoger onderwijs ook
in de nieuwe bachelor-mastersystematiek
een centraal uitgangspunt dient te zijn; overwegende, dat hogere collegegelden
de toegankelijkheid van de topmasters
in gevaar kunnen brengen; spreekt uit, dat voor alle door de overheid bekostigde
initiële hoger-onderwijs- opleidingen tot aan de eindgraad, het lage
ongedifferentieerde wettelijke collegegeld van
toepassing dient te blijven.PA [19-3-2001]Invoering bachelor-masterstructuur Eurlings,
C. M. P. S.kamerstuk 27 496, nr. 6De in deze motie behandelde thema's zijn uitvoerig besproken
tijdens de behandeling van het wetsvoorstel ter invoering van de bachelor-masterstructuur.
De mogelijkheid voor collegegelddifferentiatie is
bij amendement komen te vervallen. Differentiatie van collegegelden
voor specifieke opleidingen met erkende evidente meerwaarde maakt onderdeel
uit van het Strategisch Akkoord. Hiervoor heeft een Interdepartementaal Beleids
Onderzoek (IBO) plaatsgevonden, gecoördineerd door het ministerie van
Financiën. De reactie hierop ontvangt de Tweede Kamer in najaar 2004.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat de benaming van de titulatuur volop in ontwikkeling is, voor zowel beroepsgerichte
opleidingen als wetenschappelijke opleidingen; overwegende, dat het van belang
is te weten hoe in Europees verband deze titulatuur zich ontwikkelt, voor
zowel beroepsgerichte als wetenschappelijke opleidingen; overwegende, dat
enige vorm van internationale afstemming gewenst is; verzoekt de regering
zich ervoor in te zetten dat er internationale afstemming komt en de Kamer
hierover te informeren.PA [24-1-2002]Bachelor-masterVries, mr. B. M. de (VVD)kamerstuk
28 024, nr. 46Er blijkt weinig
draagvlak voor internationale afstemming op het punt van de naamgeving van
graden. Wel is er brede internationale steun voor de invoering van een diplomasupplement
dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan de herkenbaarheid van diploma's
in het buitenland. Dit is gemeld aan de Tweede Kamer bij brief van 17 maart
2004 (kenmerk HO/2004/11 778) en in de Nota naar aanleiding van het verslag
Aanpassingswet invoering bachelor-masterstructuur
(kamer- stukken II 2003–2004, 28 925, nr. 10). Tijdens de behandeling
van het HOOP in de Tweede Kamer op 5 april is afgesproken dat voor de
lange termijn wordt ingezet op internationale afstemming samenhangend met
de invoering van een Europese classificatie van instellingen.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat de invoering van de bachelor-masterstructuur
een grote structurele vernieuwing van het hoger onderwijs betreft;
van mening, dat het gewenst is de ontwikkelingen op de voet te volgen; verzoekt
de minister de Kamer jaarlijks een monitor te
doen toekomen waarin de ontwikkelingen en knelpunten in beeld worden gebracht;
verzoekt de minister tevens daarbij speciale aandacht te schenken aan de doorstroom en
door- stroombeperkingen tussen wo-bachelors en wo-mas- ters en de doorstroom van
hbo-bachelors naar wo-masters dan wel hbo-masters.PA [24-1-2002]Bachelor-masterLambrechts,
drs. E. D. C. M.kamerstuk 28 024, nr. 44De inspectiehoger
onderwijs zal jaarlijks de ontwikkelingen en knelpunten
van de invoe- ring van de bachelor-masterstructuur
in kaart brengen. De eerste rapportage is in september 2003 aan de Tweede
Kamer aangeboden.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende,
dat de omzetting van de bestaande opleidingen van bachelor-masteropleidingen
nog lang niet is voltooid; voorts constaterende, dat sprake is van wildgroei
van opleidingen in ons land wat de transparantie van het opleidingenaanbod
in de weg staat; van mening, dat alle betrokkenen gebaat zijn bij de invoering
van brede bachelors in het hoger beroepsonderwijs waarbinnen
studenten diverse keuzemogelijkheden hebben; verzoekt de regering om reeds
in 2003 voorbereidingen te treffen voor het bevorderen van de invoering van
brede bacheloropleidingen in het hbo.PA [14-11-2002]Begroting OCW 2003Joldersma, dr. F.kamerstuk
28 600 VIII, nr. 58In het ambtelijke
overleg met de HBO-Raad is gebleken dat het hbo geen algemene invoe- ring
van brede bachelors nastreeft. Wel heeft de HBO-Raad initiatieven genomen
voor een databank domeincompetenties. De toezegging (brief aan Tweede Kamer
28 600 VIII, nr. 116) die naar aanleiding van de motie is gedaan kan
hiermee als afgedaan worden beschouwd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat de huidige bekostiging voor
het kunstonderwijs grote uitvoeringsproblemen veroorzaakt; overwegende, dat
de hogescholen in samenwerking met het ministerie van OCW een alternatief
hebben ontwikkeld dat lijkt op de wijze waarop de universiteiten worden bekostigd;
overwegende, dat deze alternatieve bekostigingbudgettair
neutraal, eenvoudig en transparant moet zijn, de kwaliteit van
het onderwijs moet verbeteren en in lijn moet zijn met het nieuwe bekostigingssysteem
voor het hoger onderwijs; overwegende,
dat dit moet bijdragen aan een beheerste ontwikkeling van de instroom in
het kunstonderwijs zonder dat gebruikgemaakt wordt van ingewikkelde instroomlimieten;
verzoekt de regering om langs deze lijn te zoeken naar een tijdelijke oplossing
voor de geschetste bekostigingsproble-
matiek van het kunstonderwijs; verzoekt de regering voorts om zo snel mogelijk
met een voorstel naar de Tweede Kamer te komen, zodat vóór het
komend schooljaar reeds een oplossing geboden kan worden.Begroting OCW 2004 Dam, M. H. P. van Joldersma, dr.
F. Lambrechts, drs. E. D. C. M. Vendrik, drs. C. C. M.kamerstuk
29 200 VIII, nr. 67De motie
is uitgevoerd zoals vermeld in de brief aan de Tweede Kamer van 13 februari
2004 (TK 29 200 VIII, nr. 121).   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat hoger onderwijs leidt tot
individueel profijt en maatschappelijk rendement; van mening, dat een ondernemende
opstelling en een naar buiten gerichte oriëntatie van universiteiten
en hogescholen de beste garantie is dat instellingen adequaat reageren op
nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen; overwegende, dat vanwege het individuele
profijt een grotere bijdrage van studenten mag worden verwacht; van mening,
dat het profijtbeginsel onlosmakelijk is gekoppeld aan keuzevrijheid en dit
laatste weerspiegeld moet worden in het onderwijsaanbod; constaterende, dat
de consequentie hiervan een open bestel is,
met autonomie en onafhankelijkheid
voor instellingen naast sterke vraagsturing door private partijen; overwegende,
dat de overheid verantwoordelijk is voor zowel het waarborgen van kwaliteit van
het onderwijsaanbod als de toegankelijkheid ertoe
en dat een nieuw studiefinancieringsstelsel noodzakelijk is om te komen tot
een open bestel met ruimte voor
onder meer selectie en differentiatie van collegegeld;
van mening, dat meer autonomie voor
de instellingen op basis van publieke middelen tegelijkertijd moet leiden
tot meer verantwoordingen transparantie;
verzoekt de regering op basis van bovenstaande uitgangspunten wetgeving te
ontwikkelen die een modern, flexibel open bestel mogelijk
maakt; verzoekt de regering een stappenplan te ontwikkelen waarin voor alle
betrokken partijen duidelijk is welk tempo deze stelselwijzigingen worden
geëffectueerd.Notaoverleg HOOP20045
april 2004Tichelaar, J.kamerstuk 29 410, nr. 4Taakopdracht Commissie «Ruim baan voor talent» is
op 4 juni naar de Tweede Kamer verzonden.Een adendum bij de taakopdracht is
op 1 september naar de Tweede Kamer verzonden.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat in het strategisch akkoord selectie en collegegelddifferentiatie alleen
mogelijk worden in geval van specifieke opleidingen met een erkende evidente
meerwaarde; overwegende, dat «evidente meerwaarde» en «specifieke»
opleidingen nader moeten worden uitgewerkt voordat tot experimenten en/of
ontwikkelen van wetgeving kan worden overgegaan; roept de regering op alleen
experimenten en wetge- ving voor te bereiden die selectie en collegelddifferentiatie mogelijk
maken voor specifieke opleidingen met een erkende evidente meerwaarde en verzoekt
de regering criteria voor «evidente erkende meerwaarde» en «specifieke»
opleidingen nader uit te werken en deze voor te leggen aan de Kamer.Nota overleg HOOP 20045 april 2004 Joldersma,
dr. F.kamerstuk 29 410, nr. 18De in de motie genoemde criteria voor erken- de evidente meerwaarde worden
in twee stappen aan de Tweede Kamer voorgelegd. De eerste stap heeft plaatsgevonden
bij het toezenden van de taakopdracht van de Com- missie «Ruim baan
voor talent» op 4 juni jl. Daarin is het begrip «erkende evidente
meerwaarde» nader afgebakend. In de taakopdracht worden criteria genoemd
voor «erkende evidente meerwaarde» waaruit blijkt dat de meerwaarde
voorzieningen in de opleiding zelf kan betreffen, zoals studiebegeleiding.
Verder kan meerwaarde ook het profijt betreffen, dat de student op de arbeidsmarkt heeft
van de opleiding. De tweede stap vindt plaats na de uitwerking van een beoordelingskader
door de Com- missie «Ruim baan voor talent» binnen de in de taakopdracht
genoemde kaders. Aan de hand van dit beoordelingskader zal de commissie toetsen
of, en zo ja, in hoeverre, een voorstel van een instelling voldoet aan criteria
die in de taakopdracht zijn genoemd. De Tweede Kamer zal over dit beoordelingskader
nader worden geïnformeerd.    De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat een tweejarige HBO-opleiding voorziet in een behoefte van het MKB en het
onderwijsaanbod voor de studenten vergroot; overwegende, dat tweejarige opleidingen
ook in het kader van een leven lang leren aantrekkelijk
zijn voor werkenden; overwegende, dat in Europa meerdere landen bezig zijn
met het instellen van een korte beroepsopleiding die deel uitmaakt van de
bachelor masterstructuur; van mening, dat deze tweejarige opleidingen, als
«associate degree», ingepast moeten kunnen worden in een bachelor;
verzoekt de regering het aanbieden van tweejarige studietrajecten mogelijk
te maken.Nota overleg HOOP 20045
april 2004 Lambrechts, drs. E. D. C. M.kamerstuk 29 410,
nr. 12Sinds het aannemen van de motie
TK 29 410 nr. 12, wordt nagedacht over een stappenplan voor de invoering
van korte programma's in het hoger onderwijs.
Uiterlijk 31 december 2004 zal hierover meer duidelijkheid zijn.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat studenten met een handicap nog diverse belem- meringen
ondervinden in het studeren ten gevolge van die handicap; constaterende, dat
de uitval die daardoor ontstaat, ver boven het gemiddelde uitvalpercentage
ligt, een constatering die dwingt tot een daadkrachtig beleid om deze belemmeringen
zo snel mogelijk op te heffen; constaterende, dat er bij gelegenheid van de
begrotingsbehandeling voor het dienstjaar 2004 weliswaar door amendering aanzetten
toe zijn gegeven, maar dat deze structureel moeten doorwerken en planmatig
moeten worden ingezet; verzoekt de regering een plan van aanpak op te stellen,
uiteraard in samenspraak met de betrokken instellingen en gehandicaptenorganisaties,
waaruit blijkt hoe de gesignaleerde belemmeringen naar vermogen worden opgelost
en dat tegelijk met de komende begroting aan de Kamer voor te leggen.Nota overleg HOOP5 april 2004Vlies, ir. B. J.
van derkamerstuk 29 410, nr. 13Op grond van a) de analyse van de aard van de projecten die omstreeks 1 juli
door de Stich- ting Handicap en Studie aan ho-instellingen zijn toegekend
en b) de aard van de overige activiteiten van Handicap en Studie, is in samenspraak
met Handicap en Studie, de studentenorganisatie Vademecum, de VSNU en HBO-Raad
een nader plan van aanpak ontwikkeld om structureel en planmatig produkten
en activiteiten ter terugdringing van onevenredige uitval te implementeren.
De brief waarin het voorstel van de Stichting handicap en studie over de toegankelijkheid
van het hoger onderwijs voor gehandicapten is opgenomen is begin augustus
naar de Tweede Kamer verzonden.MEDIA, LETTEREN EN BIBLIOTHEKEN     De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat de regering pas over tien jaar de volledige Neder- landse
ondertiteling van de publieke en commerciële netten zal realiseren; verzoekt
de regering, binnen vijf jaar de Nederlandse ondertiteling van de publieke
en commerciële netten te realiseren.PA [20-1-2000]W.v. wijziging van de mediawet ivm
de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke
omroepStellingwerf, D. J.kamerstuk 26 660,
nr. 73De publieke
omroepen zijn bezig met het opstellen van een plan
van aanpak. Gesprekken hierover zijn gaande. Verder overleg met publieke en
commerciële omroepen over ondertiteling zal later dit jaar (2004) plaatsvinden.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat voor de ontwikkeling van digitale ethertelevisie en digitale
etherradio industriepolitieke maatregelen nodig zijn; overwegende, dat de
door de Kamer gewenste voorwaarden die voor DVB-T nodig zijn om zich tot een
concurrent van de kabel te ontwikkelen in onvoldoende mate aan de veiling
kunnen worden verbonden; overwegende, dat de door de Kamer gewenste koppeling
tussen T-DAB en FM-frequenties die noodzakelijk is voor de voorspoedige ontwikkeling
van digitale radio niet door het kabinet wordt uitge- voerd; overwegende,
dat snelheid bij de uitgifte van etherfrequenties geboden is omdat andere
infrastructuren zich ook in een snel tempo ontwikkelen en op korte termijn
competitie voor de kabel nodig is; verzoekt het kabinet direct na de zomer
voor de verdeling van T-DAB en DVB-T in plaats van een veiling de vergelijkende
toets toe te passen.PA [28-6-2000]FrequentiebeleidZuylen, M. M. vankamerstuk 24 095,
nr. 44De vergunningverlening voor
DVB-T (Digital video broadcasting – terrestrial) heeft 31 januari
2002 plaatsgevonden. De voorbe- reiding voor de uitgifte van vergunning voor
T-DAB (Terrestrial – digital audio broadcasting) is inmiddels ter hand
genomen. Initiatief ligt nu bij het ministerie van Economische Zaken.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, – dat de
pluriformiteit in de pers van
groot belang is voor het functioneren van de democratie; – dat het aantal
in Nederland verschijnende (zelfstandige) dag- en nieuwsbladen kleiner wordt;
van mening: – dat het aspect pluriformiteit in de persmomenteel
onvoldoende wordt gewogen bij de beoordeling van fusie- en/of overnameplannen; –
dat beleid ter voorkoming van een verdere verschraling van het persaanbod
gewenst is; – dat fiscale en andere instrumenten, gericht op uitgevers,
redacties en lezers van dag- en nieuwsbladen daarbij van belang kunnen zijn;
roept het kabinet op, op korte termijn te komen tot een plan van aanpak tot
behoud en bevordering van de pluriformiteit in de pers.PA [26-11-2001]Mediabegroting
2002Atsma, J. J.kamerstuk 28 000 VIII, nr. 29De staatssecretaris komt in het najaar van 2004 met een brief
aan de Tweede Kamer inzake het toekomstig persbeleid.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat de afgelopen jaren zowel op regionaal, landelijk als internationaal
niveau zich verschillende mediaconcentraties hebben voorgedaan; overwegende,
dat door deze en toekomstige mediaconcentraties de pluriformiteit in het aanbod
van media tot vervlakking kan leiden; overwegende, dat juist een pluriform
aanbod bijdraagt aan meningsvorming van burgers binnen een democratisch stelsel;
overwegende, dat de huidige toetsingsinstrumenten bij mediaconcentraties onvoldoende
geschikt zijn om op pluriformiteit te toetsen; constaterende, dat aan het
Commissariaat van de media reeds is opgedragen om mediaconcentraties te monitoren;
verzoekt de regering onderzoek te verrichten naar de totstandkoming van anti-concen-
tratiewetgeving en een toezichthoudende rol van het Commissariaat van de media
op het gebied van mediaconcentraties met pluriformiteit als criterium.PA [26-11-2001]Mediabegroting
2002Wagenaar, dr. M.kamerstuk 28 000, nr. 31Het kabinetsstandpunt mediaconcentraties zal in het najaar van
2004 per brief aan de Tweede Kamer gezonden worden. In ant- woord op kamervragen
(9 maart 2004) is meegedeeld dat naast de reguliere fusietoets door de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (Nma) een «pluriformiteitstoets» dient
plaats te vinden bij de beoordeling van voorgenomen mediaconcentraties.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, van mening, dat
een zo snel mogelijke ontwikkeling van digitale etherradio (T-DAB) van belang
is om de schaarste in de ether ten behoeve van de radio te verminderen; constaterende,
dat het kabinet heeft toegezegd, bij de definitieve verdeling in 2003 voldoende
ruimte voor de ontwikkeling van T-DAB te verdisconteren; verzoekt de regering
al het komend jaar minimaal € 1 mln beschikbaar te stellen voor
de ontwikkeling van T-DAB.PA [14-3-2002]FrequentiebeleidNicolai, mr.drs. A.kamerstuk
24 095, nr. 96In de brief van
6 mei 2002, TK 24 095, nr. 101, staat dat de departementen van Financiën,
Economische Zaken, Verkeer en Waterstaat en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
gezamenlijk kijken welke financiering nodig is. Uitgifteprocedure is in overleg
met het ministerie van Economische Zaken (eerstverantwoordelijke), Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en Financiën in ontwikkeling. Het ministerie van
Economische Zaken bereidt momenteel het beleidsstandpunt voor. Politiek besluit
(inclusief financiering): derde kwartaal 2004.   De Kamer is van mening dat het gewenst is dat reclame
gericht op kinderen wordt beperkt en verzoekt de regering een experiment te
houden met een reclamevrij jeugdblok en de Kamer te rapporteren over de bevindingen
daarvan.PA
[25-11-2002]Begrotingsdeel Media 2003Kant, dr. A. C.kamerstuk 28 600,
VIII, nr. 89Er wordt gewerkt aan
het in kaart brengen van de problematiek waarop vervolgens een reactie op
de motie gebaseerd zal worden. De Tweede Kamer is hierover per brief van 18
november 2003 geïnformeerd.   Constaterende, dat de kosten voor lesmaterialen
voor ouders van scholieren en voor studenten de afgelopen jaren sterk zijn
gestegen; overwegende, dat een vrijstelling van het prijsregime van school-
en studie- boeken de prijs gunstig zal beinvloeden; verzoekt de regering de
vrijstelling van het prijsregime van school- en studieboeken zo spoedig mogelijk
te verwezenlijken.PA [13-11-2003]Procedurevergadering VC OCW Balemans, E. R. M.
Slob, drs. A. Vlies, ir. B. J. van der, mr.drs. J. M. de Vries,
(CDA)kamerstuk 29 200 VIII, nr. 54Wetsvoorstel is aangenomen. Vrijstelling is daarmee verwezenlijkt.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat een aantal landen, waaronder de Verenigde Staten en Zweden,
de toegang tot lectuur, literatuur en andere informatie (digitaal
of anderszins) voor slecht- zienden en andere gehandicapten beter heeft geregeld
dan Nederland; verzoekt de regering in beeld te brengen hoe de Nederlandse
situatie voor wat betreft toegang tot informatievoor
slechtzienden en andere gehandicapten zich verhoudt tot die in de Verenigde
Staten en Zweden, zowel in de praktijk als in wet- en regelgeving.Begroting OCW 2004 Balemans, E. R. M.
Kraneveldt, M. Lambrechts, drs. E. D. C. M. Vries, mr.drs.
J. M. de (CDA)kamerstuk 29 200 VIII, nr. 66Zoals in de brief van 1 december 2003 is aangegeven zal
worden onderzocht in hoeverre de toegankelijkheid voor
blinden en slechtzienden binnen het OCW domein zich verhoudt in een internationale
vergelijking met onder andere Zweden en de Verenigde Staten. Hierbij zal ook
worden gekeken naar de diensten van het stelsel van Openbare Biblio- theken.
De Tweede Kamer is per brief van 9 juli 2004 geïnformeerd over de
onderzoeksofferte extern onderzoek blindenbibliotheken.
De Tweede Kamer wordt in het najaar geïn- formeerd over de uitkomsten
van dit onder- zoek. De vraag zal worden onderzocht door het uitvoeren van
een internationale benchmark voor de Federatie van Nederlandse Blindenbibliotheken (FNB).   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat er in de Mediabrief van de staatssecretaris sprake is van
verregaande bezuinigingen op de Wereldomroep; van mening, dat de Wereldomroep
in de afge- lopen tijd al meer heeft bezuinigd dan was voorgeschreven; spreekt
uit, dat de staatssecretaris pas op taken van de Wereldomroep kan bezuinigen
na overleg met andere genoemde departementen en een nieuw voorstel aan de
kamer moet doen.PA [24-11-2003]Begrotingsbehandeling MediaNieuwenhoven, J. vankamerstuk
29 200 VIII, nr. 84Afgedaan
met brief van 17 maart 2004 inzake bezuiniging Wereldomroep.   ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID     Valorisatie en maatschappelijke meerwaarde van de
alfa- en gammawetenschappen eerst verder uitwerken voordat tot wetsinterpreterende
regelgeving van de WHW en het onderscheiden van een compartiment voor valorisatie
en bekostiging wordt overgegaan.PA [2-2-2004]Wetenschapsbudget 2004Joldersma,
dr. F. Kraneveldt, M. Laan, mr. L. W. van der Vergeer-Mudde, F. Visser,
A. P. Vlies, ir. B. J. van derkamerstuk 29 338, nr. 5De Tweede Kamer is per brief van 3 juni
2004 over de actuele stand van zaken (TK 29 338, nr. 17) geïnformeerd.
Daarnaast is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in
de voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid bij de begroting 2005.   Bij het uitwerken van een systeem van prestatiebekostiging het
komen tot minder regels als vertrekpunt te nemen en daarover mede advies in
te winnen bij Actal.PA [2-2-2004]Wetenschapsbudget2004Joldersma,
dr. F. Kraneveldt, M. Laan, mr. L. W. van der Visser, A. P. Vlies,
ir. B. J. van derkamerstuk 29 338, nr. 6De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (TK 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast is zij
uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid bij de begroting 2005.   Te bewerkstelligen dat NWO haar werkwijze aanpast
door te komen tot het toekennen van bedragen voor onderzoeksprogramma's en
omvangrijkers onderzoeksprojecten, zonder dat het ten koste gaat van de bestaande vernieuwingsimpulsen.PA [2-2-2004]Wetenschapsbudget 2004Joldersma,
dr. F. Vlies, ir. B. J. van derkamerstuk 29 338, nr. 15De Tweede Kamer is per brief van 3 juni
2004 over de actuele stand van zaken (TK 29 338, nr. 17) geïnformeerd.
Daarnaast is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in
de voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid bij de begroting 2005.PROJECTDIRECTIE
REKENSCHAP     Motie over halfjaarlijkse rapportage over «good
governance» in het hoger onderwijsPA [19-3-2003]Onregelmatigheden bekostiging hoger
onderwijsAptroot, Ch. B. Joldersma, dr. F. Kraneveldt,
M.kamerstuk 28 248, nr. 34Op
29 september 2003 is het eerste rapport over de bestuurscultuur/good governance
aan de Tweede Kamer verstuurd. Op 5 april 2004 is de tweede rapportage
aan de Tweede Kamer gestuurd. In september/oktober volgt het derde rapport.   PRIMAIR ONDERWIJS     De Kamer, gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat met de huidige koers een weg wordt ingeslagen waarbij vanuit
twee sporen de ondersteuning van het onderwijs aan zieke kinderen zal plaatsvinden;
over- wegende, dat het van belang is in het kader van het continueren van
het onderwijsleerproces van zieke leerlingen deze ontwikkelingen te volgen
via een evaluatie; verzoekt de regering daarbij te bekijken of het ondersteunen
van zieke leerlingen vanuit deze twee sporen een effectieve aanpak is en/of
een verdere combinatie in aanpak mogelijk is en daarbij tevens te onderzoeken
of de vorming van of aanslui- ting bij een expertisecentrum in het kader van
de WEC tot de mogelijkheden behoort; voorts, gezien de fusieontwikkelingen
binnen een aantal SBD's, de garantie kan worden gegeven voor het behoud van
een effectieve ondersteuning van zieke leerlingen.PA [22-9-1998]Wetsvoorstel ondersteuning
onderwijs aan zieke leerlingen, kamerstuk 25 871Rijpstra, J.kamerstuk
25 871, nr. 17De motie is uitgevoerd
met de beleidsreactie die op 17 oktober 2003 aan de Tweede Kamer is aangeboden
(TK 25 871, nr. 22).   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat voor- en vroegschoolse educatie (VVE)
het meest effectief is wanneer er sprake is van een doorlopende leerlijn van
de voorschoolse periode tot en met het basisonderwijs met continuïteit
in didactiek en begeleiding; overwegende, dat het aanbieden van voor-
en vroegschoolse educatie op peuterspeelzalen het risico
in zich draagt dat de overgang van peuter- speelzaal naar basisschool leidt
tot een breuk in het leerproces en verminderde continuïteit in didactiek
en begeleiding; overwegende, dat de school de aangewezen instantie is om deze
doorlopende leerlijn en de continuïteit in didactiek en begeleiding te
bewaken en vorm te geven; vraagt de regering bij de uitwerking van de voor-
en vroegschoolse educatie zorg te dragen voor een doorlopende
leerlijn van de voorschoolse periode tot en met het basisonderwijs met continuïteit
in didactiek en begeleiding onder eindregie van de school.PA [19-6-2000]Onderwijskansen Rabbae,
M.kamerstuk 27 190, nr. 4De
programmaontwikkelaars en de stichting Expertisecentrum Nederlands hebben
pro- ducten ontwikkeld ten aanzien van de leerlijn taalontwikkeling vanaf
3 jaar, in aansluiting op de taallijn basisonderwijs. De Tweede Kamer is daarover
op 15 maart 2004 geïn- formeerd bij brief (TK 29 200 VIII,
nr. 124). Deze motie wordt daarmee uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat de vrijwillige ouderbijdrage aan
het onderwijs een niet-verplichtend karakter heeft en dient te behouden; constaterende,
dat scholen ouders niet altijd op de hoogte stellen van het niet-verplichtende
karakter van de vrijwillige ouderbijdrage;
constaterende, dat scholen in sommige gevallen overgaan tot het uitoefe- nen
van ongeoorloofde drang om de vrijwillige ouderbijdrage te
innen; van mening, dat de toegankelijkheid van
het onderwijs niet in gevaar mag worden gebracht door het opwerpen van financiële
drempels; verzoekt de regering een meldpunt in te stellen waartoe ouders zich
kunnen wenden met klachten over het optreden van scholen bij het innen van
vrijwillige bijdragen.PA [27-11-2001]OCW-begroting 2002Rabbae, M.kamerstuk 28 000
VIII, nr. 61Deze motie wordt uitgevoerd.
De Tweede Kamer is daarover op 13 april 2004 geïnformeerd bij brief
TK 29 200 VIII, nr. 135.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat de toegankelijkheid van ons
onderwijs, mede als gevolg van de groei van het aantal (zorg)leerlingen en
het tekort aan leerkrachten onder grote druk staat; vaststellende, dat kinderen
die extra aandacht en zorg nodig hebben (o.a. gehandicapte kinderen, zorgleerlingen,
allochtone leerlingen) steeds vaker op wachtlijsten komen, worden geweigerd
dan wel via discriminerende quoteringsregelingen over scholen voor openbaar
en bijzonder onderwijs worden verdeeld; van mening, dat de reprimande door
de commissie tegen discriminatie van de Verenigde Naties (CERD) mede aanleiding
behoort te zijn tot bezinning op de gebreken in de toegankelijkheid van
ons onderwijsstelsel; van mening, dat de wetgever een belangrijke verantwoordelijkheid
heeft voor de toegankelijkheid van
het stelsel en die verantwoordelijkheid op dit moment onvoldoende waarmaakt;
vraagt de regering om op korte termijn een aantal van de beste onderwijs-juristen
die Nederland kent: – een oordeel te vragen over quoteringsregelingen,
postcoderegelingen en andere keuzevrijheid beperkende regelingen in het onderwijs; –
advies te vragen of het mogelijk is (en zo ja, hoe) ook in Nederland een aanvaardingsplicht
in te voeren voor met publieke middelen bekostigde scholen;– zo dit
niet mogelijk is, te vragen op welke andere wijze wij het best een open en
voor ieder in gelijke mate toegankelijk onderwijsstelsel kunnen realiseren
en welke aanpassingen in wet- en regelgeving dit vraagt.PA [27-11-2001]OCW-begroting 2002Lambrechts,
drs. E. D. C. M.kamerstuk 28 000 VIII, nr. 71De brief burgerschap is 23 april 2004
naar de Tweede Kamer gegaan (2003–2004, TK 29 536, nr. 1). Deze
motie is daarmee uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat ouders van leerlingen in principe zelf een keuze voor een
school kunnen maken; overwegende, dat ook ouders van leerlingen met een handicap
recht hebben op vrije schoolkeuze; overwegende, dat de toelating door een
reguliere school van een leerling met een handicap kan betekenen dat huisvesting moet
worden aangepast, dat aangepast vervoer nodig is of inzet van zorgmiddelen
op de school; van mening, dat derge- lijke aanpassingen, indien ze redelijk
en doeltreffend zijn, getroffen moeten worden, wanneer dat toelating van de
leerling mogelijk maakt; verzoekt de regering voor ingang van het schooljaar
2002–2003 aan te geven of in bestaande regelgeving over huisvestingvan
scholen, leerlingenvervoer of AWBZ belemmeringen zijn te vinden die toelating
van gehandicapte leerlingen door scholen kunnen verhinderen en, zo ja, hoe
die belemmeringen kunnen worden opgelost.PA [20-12-2001]Wetsvoorstel regeling leerlinggebonden
financieringSmits, J. C.kamerstuk 27 728,
nr. 41In de 5e voortgangsrapportage
LGF (TK 27 728, nr. 60) die in december 2003 aan de Tweede Kamer is gezonden,
is de beleidsreactie op het rapport van het Nederlands Instituut voor Zorg
en Welzijn (NIZW) opgenomen. De motie is daarmee uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat kinderen die speciale zorg nodig hebben, vaak door verschillende commissies
worden geïndiceerd voor uiteenlopende verstrekkingen; van mening, dat
dit niet wenselijk is; verzoekt de regering voorstellen te doen om tot één
loket te komen waar ouders met kinderen die geïndiceerd moeten worden,
terecht kunnen.PA [20-12-2001]Wetsvoorstel regeling leerlinggebonden
financieringRijpstra, J.kamerstuk 27 728, nr.
44Om te komen tot meer samenhang
in de indicatiestelling tussen de verschillende sectoren zijn in samenwerking
met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport proefprojecten gestart,
gericht op licht verstandelijk gehandicapte jongeren. In het kader van het
project JONG is indicatiestelling een van de centrale thema's. Dit is aan
de Tweede Kamer gemeld in de 5e voortgangsrapportage LGF (TK 27 728,
nr. 60). Deze motie is daarmee uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende dat autonomie voor
scholen en deregulering terechte
doelstellingen zijn in het gevoerde beleid; overwegende dat in lijn met deze
doelstellingen, maar ook op praktische gronden bij scholen grote behoefte
bestaat aan een mogelijkheid van flexibilisering van de lesu- renplanning,
uiteraard binnen een zekere bandbreedte; spreekt uit dat vooruitlopende op
de nog te voeren discussie over de ruimte meer in het algemeen voor scholen
wat betreft hun organisatie en inrichting, praktische knelpunten zo enigszins
mogelijk snel moeten worden weggenomen; verzoekt de Regering om genoemde flexibilisering
zo spoedig mogelijk toe te staan.PA [14-11-2002]Begroting OCW 2003 Azough, N. Bommel, drs.
H. van Bonke, prof.dr. F. I. M. Hamer, drs. M. I. Lambrechts, drs.
E. D. C. M. Rijpstra, J. Rouvoet, mr. A. Vlies, ir. B. J.
van der Vries, mr.drs. J. M. de (CDA)kamerstuk 28 600 VIII, nr.
50Deze motie is uitgevoerd. De Tweede
Kamer is daarover op 2 september 2003 geïnformeerd bij brief TK 29 029,
nr. 1.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat
volwaardige participatie in de
samenleving in grote mate afhankelijk is van de beheersing van de Nederlandse
taal; tevens overwegende dat het leren van Nederlands een belangrijke pijler
is voor het integratiebeleid; verzoekt de regering tot een sluitende aanpak
voor het totale taalbeleid te komen vanaf voor- en vroegschoolse programma's
(VVE), inclusief ondersteuning
in het basis- en voortgezet onderwijs tot en met de inburgerings-
en alfabetiseringscursussen voor
volwassenen.PA [14-11-2002]Begroting OCW 2003Hamer, drs. M. I.kamerstuk 28 000
VIII, nr. 51De programmaontwikkelaars
en de Stichting Expertisecentrum Nederlands hebben pro- ducten ontwikkeld
ten aanzien van de leerlijn taalontwikkeling vanaf 3 jaar, in aansluiting
op de taallijn basisonderwijs. De Tweede Kamer is daarover 15 maart 2004
geïnformeerd bij brief TK 29 200 VIII, nr. 124. Deze motie is daarmee
uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat
onderwijs een belangrijke taak heeft als het gaat om integratie; tevens overwegende
dat allochtone ouders een uitgesproken voorkeur hebben voor gemengde en kwalitatief
goede scholen; verzoekt de regering te bevorderen dat gemeenten komen tot convenanten met
zowel openbare als bijzondere schoolbesturen om segregatie tegen te gaan.PA [14-11-2002]Begroting
OCW 2003 Azough, N.kamerstuk 28 600 VIII, nr. 60Deze motie is uitgevoerd bij brief (2003–2004, TK 29 536,
nr. 1), die 23 april 2004 aan de Tweede Kamer is gestuurd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat
het geheel van lees -en spellingsproblemen overschrijdt de scheidslijn tussen
onderwijs (OCW) en zorg (VWS). Er dreigt nu een groep kinderen met dyslexie
geen adequate ondersteuning te krijgen. De kamer verzoekt de regering op de
korte termijn met een geïntegreerd beleid te komen en deze kinderen van
passende ondersteuning te voorzien.PA [6-11-2003] 2004Begroting OCW PA [18-11-2003]Stemmingen moties begroting OCW 2004Hamer, drs. M. I.
Lambrechts, drs. E. D. C. M. Vendrik, drs. C. C. M.kamerstuk
29 200 VIII, nr. 47De Tweede
Kamer is op 5 april 2004 geïnformeerd over de uitvoering van deze motie
in de 6e voortgangsrapportage WSNS (TK
21 860, nr. 72). Deze motie is daarmee uitgevoerd.   De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat
in het onderwijsveld grote bezwaren bestaan tegen de verplichte toets voor
4–6 jarigen, tevens overwegende dat de toets geen meerwaarde kan opleveren
voor de bekostiging van scholen,
noch voor het afmeten van de prestaties van de school. De regering verzoekt
in de komende jaren de geraamde middelen voor toetsen in te zetten voor het
taalonderwijs.PA [6-11-2003] 2004Begroting OCW PA [18-11-2003]Stemmingen
moties begroting OCW 2004 Hamer, drs. M. I. Kraneveldt, M. Slob, drs.
A. Vendrik, drs. C. C. M. Vergeer-Mudde, F. Vlies, ir. B. J.
van derkamerstuk 29 200 VIII, nr. 49Deze motie reikt verder dan de begroting van 2005. Er kan momenteel geen beslissing
worden genomen over de structurele inzet van de middelen. Eerst zullen de
voorstellen voor de herijking van de gewichtenregeling, zoals beschreven in
de uitwerkingsbrief toekomstig onderwijsachterstandenbeleid (PO/00/2004/33616;
9 juli 2004), nader moeten worden uitgewerkt. Een van de voorstellen betreft
het invoeren van een taaltoets op basis waarvan middelen beschikbaar kunnen
worden gesteld voor leerlingen met een extra grote taalachterstand.Voor 2005
is van het budget voor begin- en tussentoetsen van € 11,5 miljoen € 1,5
miljoen bestemd voor taaltoetsen en € 10 miljoen voor de dekking
van de taakstelling onderwijsachterstanden in 2005.   De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de indicatiestelling voor het toekennen van de rugzak zo bureaucratisch
verloopt dat zorg en finan- ciering te laat beschikbaar komen. De regering
verzoekt het protocol, de procedure en de indicatiestelling op zo kort mogelijke
termijn te vereenvoudigen. De financiering zo in te richten dat geld beschikbaar
kan komen op het moment dat de indicatiestel- ling is afgerond en de zorg
in de praktijk vorm moet gaan krijgen.PA [6-11-2003] 2004Begroting OCW PA [18-11-2003]Stemmingen moties begro- ting OCW 2004Balemans, E. R. M.
Hamer, drs. M. I. Kraneveldt, M. Lambrechts, drs. E. D. C. M.
Slob, drs. A. Vendrik, drs. C. C. M. Vergeer-Mudde, F. Vlies, ir.
B. J. van der Vries, mr.drs. J. M. de (CDA)kamerstuk 29 200
VIII, nr. 65De Tweede Kamer is over
de uitvoering van deze motie op 19 december 2003 geïnformeerd bij
brief (TK 27 728, nr. 60). Deze motie is daarmee uitgevoerd.   In bovenbouw po en vo vijfdaagse schoolweek handhaven,
ter vermijding hogere werkdruk van kind en problemen kinderopvang.Begroting OCW 2004 Balemans, E. R. M.
Hamer, drs. M. I. Lambrechts, drs. E. D. C. M. Vendrik,
drs. C. C. M. Vergeer-Mudde, F.kamerstuk 29 200 VIII, nr. 58Het wetsvoorstel is op 18 juni 2004
behandeld in de Ministerraad. Hierna volgt een advies van de Raad van State.
Geplande indiening bij de Tweede Kamer in het najaar van 2004.VOORTGEZET ONDERWIJS     Overwegend dat het kabinet hecht aan deregulering,
constaterend dat er signalen zijn vanuit vo-scholen en beroepsonderwijs dat
regelgeving belemmert om maatwerk te
bieden; verzoekt de regering met regio's te overleggen over ruimte in regelgeving
en de Kamer zsm over resultaten te informeren; tevens randvoorwaarden te organiseren
voor individuele leerlingbegeleiding incl.
een leerlingvolgsysteem waarmee
de leerling in zijn schoolloopbaan wordt ondersteund.PA [14-11-2002]Begroting OCW 2003Hamer,
drs. M. I.kamerstuk 28 600 VIII, nr. 52Deze motie is afgedaan in de brief over Veiligheid die
op 8 oktober 2003 (VO 2003/48666) naar de Tweede Kamer is gestuurd.   Constaterend dat uit de monitor blijkt
dat o.a. het theoretisch karakter van de beroepsbegeleidende
leerweg leidt tot ongewenste uitval in het vmbo; van
mening, dat de komst van leerwegtrajecten dat probleem niet kan oplossen,
als niet ook binnen het reg. programma van vmbo, te beginnen in de bbl, meer
flexibiliteit en diversiteit geboden wordt; vraagt de regering het vmbo-programma
zodanig aan te passen dat in elk geval ook binnen de schoolse variant van
de bbl maatwerkmogelijk wordt.PA [9-12-2002]Wetsvoorstel
houdende wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leerweg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leer- werktrajecten vmbo) Hamer, drs. M. I. Lambrechts, drs. E. D. C. M.kamerstuk
28 444, nr. 11Is opgenomen in
Koers VO. Dit wordt in het najaar aan de Tweede Kamer gemeld.    De Kamer verzoekt de regering te bevorderen
dat alle scholen die gekwalificeerd zijn voor leer-werktrajec- ten, lichamelijke
opvoeding in het programma opnemen.PA [9-12-2002]Wetsvoorstel houdende wijziging van de Wet
op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leerweg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leer- werktrajecten vmbo) Rijpstra, J.kamerstuk 28 444, nr. 12De voorlichtingspublicatie
is in september 2003 verschenen. Zie Gele Katern nr. 20/21.De motie is hiermee
uitgevoerd.   Scholen verplichten in de schoolgids een paragraaf
over veiligheid op te nemen.Begroting OCW 2004 Hamer, drs. M. I.
Kraneveldt, M. Lambrechts, drs. E. D. C. M.kamerstuk 29 200
VIII, nr. 62De motie is uitgevoerd
met het plan van aanpak inzake Veiligheid in
het onderwijs . Hierover is de Tweede Kamer geïnformeerd bij brief d.d.
19 mei 2004, VO 2004/1652 en in het algemeen overleg van 18 juni
2004 over plan van aanpak Veiligheid.   Zonodig in samenspraak met gemeenten, een plan voor
financiering van schoolinternaten op te stellen en dat voor het einde van
2003 aan de Tweede Kamer te sturen.Begroting OCW 2004 Hamer, drs. M. I. Vendrik, drs. C. C. M.kamerstuk
29 200 VIII, nr. 73Is uitgevoerd
met brief van 19 mei 2004, VO 2004/1652, inzake plan van aanpak over Veilgheid.   Op korte termijn met een tussen VWS en OCW geïntegreerd
beleid komen om kinderen met dyslexie passend te ondersteunen.Begroting OCW 2004 Balemans, E. R. M.
Hamer, drs. M. I. Kraneveldt, M. Lambrechts, drs. E. D. C. M.
Vendrik, drs. C. C. M. Vergeer-Mudde, F. Vlies, ir. B. J. van
derkamerstuk 29 200 VIII, nr. 47Een masterplan Dyslexie is uitgewerkt. Het onderwerp is tijdens het algemeen
overleg van 26 mei 2004 over moties en amendementen aan de orde geweest.
Daarin is meegedeeld dat uitvoering is gestart.   Vmbo verdient extra aandacht bij besteding enveloppe
OCW, gelden voor innovatieen
gelden versterking beroepskolom.Begroting OCW 2004 Balemans, E. R. M.
Lambrechts, drs. E. D. C. M. Slob, drs. A. Vlies, ir. B. J.
van der Vries, mr.drs. J. M. de (CDA)kamerstuk 29 200 VIII, nr.
53Stuurgroep Kwaliteit van
Zorg neemt dit mee in het reeds lopende onderzoek. Dit onderzoek zal in het
3e kwartaal 2004 worden afgerond. Na ontvangst van de uitkomsten zal de minister
de Tweede Kamer hierover informeren.B. Door bewindslieden gedane toezeggingenOmschrijvingVindplaatsStand van ZakenALGEMEEN CULTUURBELEID     Inventarisatie
cultureel beleggen: De Tweede Kamer kan een inventarisatie
in het voorjaar tegemoet zien. (28 600 VIII, nr. 92, p. 36, rk)PA [8-6-2004] Uitvoeringsprogramma «Meer
dan de som» kamerstuk 29 314, nr. 3De regeling Cultureel Beleggen is ter toetsing voorgelegd aan
de Europese Unie. Na oor- deel van de EU of het hier een steunmaat- regel
betreft, kan een inventarisatie
aan de Tweede Kamer worden aangeboden. De brief zal in het vierde kwartaal
van 2004 aan de Tweede Kamer verzonden worden.   In 2002 is €9 mln uitgetrokken voor knelpunten
waar de cultuurnota geen oplossing
bood. Evaluatie in het najaar 2003 naar de Tweede KamerPA [18-6-2003] Jaarverslag 2002 en Onderwijsverslag 2002De evaluatie zal in het laatste kwartaal
van 2004 aan de Tweede Kamer verzonden worden.   De Raad voor Cultuur geeft
aan, in zijn advies van 30 juni 2003 over het internationale cultuurbeleid,
een regeringsbreed cultureel exportprogramma met grotere betrokkenheid van
het ministerie van Econo- mische Zaken wenselijk te achten. Op incidentele
basis bestaat zulke samenwerking al, maar de staat- ssecretaris van Cultuur
wil graag de mogelijkheden tot versterking daarvan samen met haar collega's
van Economische Zaken verder verkennen.PA [24-11-2003]q Begrotingsbehandeling CultuurHet ministerie van OCW is hierover in gesprek met het ministerie
van Economische Zaken.   Cultuur en economie: staatssecretaris Van der Laan
zal samen met de minister van Economische Zaken, de heer Brinkhorst, de Tweede
Kamer een brief sturen over de economische waarde van cultuur.PA [24-11-2003] Begrotingsbehandeling Cultuur PA
[8-6-2004] Uitvoeringsprogramma «Meer dan de som» kamerstuk 29 314,
nr. 3In het voorjaar van 2005 zal
de staatssecretaris in samenwerking met de minister van Economische zaken,
de brief over de economische waarde van cultuur aan de Tweede Kamer versturen.   Staatssecretaris Van der Laan zegt toe in de cultuurnota 2005–2008
het functioneren van de Raad voor Cultuur mee
te nemen.PA [8-6-2004] Uitvoeringsprogramma
«Meer dan de som» kamerstuk 29 314, nr. 3Op de derde dinsdag van september 2004 is de Cultuurnota2005–2008
aangeboden aan de Tweede Kamer.   Staatssecretaris Van der Laan zal in de Cultuurnota 2005–2008
haar afwegingen betreffende de institutionele overhead uiteenzetten.PA [8-6-2004] Uitvoeringsprogramma «Meer
dan de som» kamerstuk 29 314, nr. 3Op de derde dinsdag van september 2004 is de Cultuurnota 2005–2008
aangeboden aan de Tweede Kamer.   De effecten van de vernieuwing van de procedure bij
de cultuurnota aanvragen, namelijk
dat instellingen ook inhoudelijk mogen reageren op het advies van de Raad
voor Cultuur, worden geëvalueerd.PA [11-9-2003] UitgangspuntennotitieNa afronding van de van de procedure rondom de Cultuurnota 2005–2008
zal de evaluatie plaatsvinden. De Cultuurnota 2005–2008
is op prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer. Na afronding van de nazorg
rondom de aanvraagprocedure (januari 2005) zal de evaluatie plaatsvinden.   In het uitvoeringsprogramma Meer dan de Som staat
vermeld bij punt 1. «Minder bureaucratie en meer eigen verantwoordelijkheid»,
dat begin juni de resultaten van drie OCW-brede onderzoeken beschikbaar zullen
zijn.PA [8-6-2004] Uitvoeringsprogramma
«Meer dan de som» kamerstuk 29 314, nr. 3Het eerste onderzoek is reeds afgerond. De andere twee onderzoeken
zijn in september klaar. Dat is het tijdstip waarop de onderzoeksresultaten
openbaar worden. De Tweede Kamer is hierover begin juli 2004 schriftelijk
geïnformeerd per brief ACB/2004/30 901.   ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID     De staatssecretaris heeft er geen bezwaar tegen als
in 2005 wordt geëvalueerd. Op dat moment kan worden besloten of de Wet
evenredige vertegenwoordiging al dan niet kan worden ingetrokken.PA [14-11-2001] Wet evenredige vertegenwoordiger,
kamerstuk 28 027, nr. 2De evaluatie
vindt plaats in 2005.   Inzake medezeggenschap: de Tweede Kamer
ontvangt nog deze kabinetsperiode een voorstel om de mede- zeggenschap in
de onderwijssector wettelijk te verankeren.PA [27-11-2001] OCW-begroting 2002, kamerstuk 28 000 VIIIHet wetsvoorstel Modernisering medezeggenschap voor
de BVE-sector is op 7 januari
2004 (kenmerk AP/A&A/2003/64333) aan de Tweede Kamer gestuurd. Met de
brief van 2 juli 2004, kenmerk AP/A&A/2004/31848 is toegezegd dat
er in het najaar een richtinggevende notitie over medezeggenschap voor het
primair onderwijs (PO) aan de Tweede Kamer zal worden gestuurd. Voor de VO-sec-
tor zal met de personeels- en werkgevers-organisaties overleg worden gevoerd
over de wenselijkheid van een keuzemodel (WMO 1992 of WOR). Een voorstel tot
wijziging van de medezeggenschap PO kan van invloed zijn op het voorstel medezeggenschap
VO. Het overleg met partijen in het VO over de invulling van het keuzemodel
is daarom opgeschort totdat de richting is bepaald voor de medezeggenschap
PO.   De minister zal de Tweede Kamer informeren over de
onderhandelingen met werkgevers, werknemers en VNG om de taken die door ID-ers
op de scholen worden verricht te behouden.Onderwijsbegroting 2003; Plenaire behandeling II 2002–2003 nr. 21Naar aanleiding van het algemeen overleg lerarenbeleid van
29 oktober 2003 is de Tweede Kamer met brief AP/A&A/2003/53124 van
4 november 2003 geïnformeerd over de stand van zaken ten aanzien
van de ID-banen in het onderwijs. Het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt
heeft in het voorjaar van 2004 wederom informatiebijeenkomsten
gehouden voor werkgevers en werknemers om het omzetten van ID-banen in regulier
gefinancierde banen verder uit te bouwen. De resultaten zijn opgenomen in
de nota Werken in het Onderwijs (WIO) die samen met deze begroting aan de
Tweede Kamer is aangeboden.    BESTUURSONDERSTEUNING EN ADVIES     Externe evaluatie van de werking van de toezichtkaders
wordt in najaar 2004 naar de Tweede Kamer gestuurd.PA [14-6-2004] Jaarverslag 2003 en het Onderwijsverslag 2003Wordt uitgevoerd.   Inspectieinformeert
de Tweede Kamer in het Jaarverslag 2004 en/of Onderwijsverslag 2004 over het
functioneren van het «Geïntegreerd Toezicht».PA [14-6-2004] Jaarverslag 2003 en het Onderwijsverslag
2003Wordt uitgevoerd.   In het Onderwijsverslag 2004 zal gerapporteerd worden
over sponsoring en homohaat (het laatste naar aanleiding van brochure «iedereen
is anders» van de inspectie).PA [14-6-2004] Jaarverslag 2003 en
het Onderwijsverslag 2003Wordt uitgevoerd.BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE     De minister zegt toe dat zodra er aanwijzingen bestaan
dat daarmee de wachtlijsten kunnen worden bekort, hij een KB in NT2 I
en II zal uitbrengen waarmee instellingen de mogelijkheid krijgen om zelf
diploma's en certificaten af te geven.Plenaire behandeling wetsvoorstel erkenning diploma's niet uit rijksbijdrage
gefinancierde educatie d.d. 17
juni 1999In de Ministerraad van april
2004 is de con- tourennota Herziening van het inburgeringsstelsel
vastgesteld. In deze nota worden onder meer een basistoets in het thuisland
en een inburgeringsexamen in
Nederland aangekondigd. De Ministerraad is akkoord gegaan met de overheveling
van een deel van het educatiebudget WEB,
dat wordt ingezet voor de opleidingen Nederlands als tweede taal, niveaus
1 t/m 3 aan het ministe- rie van Justitie (Minister voor Vreemdelin- genzaken
en Integratie) voor inburgering.
Deze overheveling is structureel en wordt met ingang van 2005 geëffectueerd.
Met de overdracht van dit deel van het educatiebudget
wordt ook de verantwoordelijkheid voor NT2-opleidingen
op de genoemde niveaus overgedragen naar het ministerie van Justitie. OCW
blijft alleen nog verantwoordelijk voor niveau 4/5. Gelet op deze ontwikkelingen
is het niet langer opportuun om instellingsexamens Nederlands als tweede taal
in te voeren. De staatsexamens NT2 blijven
bestaan.    De minister zegt toe te onderzoeken wat de effecten
(op de toegankelijkheid van het
onderwijs) van gemengde financiering in het BVE en
het hoger onderwijs zijn.Algemeen overleg inzake autonomie-vergroting
en deregulering in het onder-
wijs d.d. 9 december 1999Aan de Tweede
Kamer is toegezegd dat er onderzoek zou komen naar de effecten (op de toegankelijkheid van
het onderwijs) van gemengde financiering in het BVE en
het hoger onderwijs. Voor het
jaar 2004 is de evaluatie voorzien van de huidige bekostiging van
het middelbaar beroepsonderwijs.
In de aanloop daarheen vinden thans verken- ningen plaats. Aspecten van gemengde
financiering zoals toegankelijkheid en
door- stroom worden daarbij als randvoorwaardelijk beschouwd. Dit onderdeel
loopt mee in de verkenning van de bekostiging.   De minister zegt de Tweede Kamer toe dat bij de evaluatie
van de RMC-wet inzicht zal worden
verschaft in de kosten die met de aanpak van voortijdig
schoolverlaten(VSV)
zijn gemoeid.PA [7-2-2001] RMC-wet,
kamerstuk 27 206Dit wordt meegenomen
in de evaluatie van de RMC-wet in
2004.   De minister zegt de Tweede Kamer toe dat bij de evaluatie
van de RMC-wet het nut van de
melding door het speciaal onderwijs zal
worden onderzocht.PA [7-2-2001] RMC-wet,
kamerstuk 27 206Dit wordt meegenomen
in de evaluatie van de RMC-wet in
2004.   De minister zegt toe dat nagegaan zal worden of de
huidige gegevens over verzuim- en spijbelbeleid tot open einden leiden waarover
nadere informatie nodig is.PA [7-2-2001] RMC-wet,
kamerstuk 27 206Dit wordt betrokken
bij de evaluatie van de RMC-wet in
2004.   De kwalificatiestructuur en
het daarop gebaseerde opleidingenaanbod wordt vereenvoudigd en geflexibiliseerd.
Om dit te bereiken wordt in 2002–2003 een nieuwe systematiek ontwikkeld,
waarbij kwalificaties worden beschreven aan de hand van competenties.PA [28-2-2002] Evaluatie van de WEB,
kamerstuk 27 451, nr. 16 UB [13-2-2004] Antwoord op M 03-48 en M 03-54
over het opschonen van dossiers en weergeven van een stand van zaken betreffende
toezeggingen en motiesNa ontvangst
van het voorstel over de nieuwe kwalificatiestructuur van
de Stuur- groep Kwalificatiestructuur volgt
een beleids- reactie op het voorstel van de Stuurgroep. De staatssecretaris
zal het voorstel van de Stuur- groep met de beleidsreactie aan de Tweede Kamer
aanbieden. Met de beleidsreactie wordt de Tweede Kamer ook geïnformeerd
over de voortgang van de beoogde omslag naar een competentiegerichte kwalificatiestructuur en
competentiegericht beroepsonderwijs.   In januari 2004 is de evaluatie van de RMC-wet beschikbaar
voor Eerste Kamer en Tweede Kamer.Begroting 2003Na afstemming met vijf
betrokken ministeries (Justitie, BZK, VWS, SZW, LNV) volgt najaar 2004 de
aanbieding van de rapportage met een beleidsreactie.   De overheid zal samenwerken met andere EU-landen
om de transparantie in het internationale beroepsonderwijs te
vergroten.UB [28-10-2002] Antwoorden
op de lijst van vragen, zoals die is opge- steld bij het voorbereidend onderzoek
naar het voorstel van wet ter vaststelling van de begroting 2003 van het ministerie
van OCenW, kamerstuk 28 600 IIINaar aanleiding van de Kopenhagen-verkla- ring zijn een EU coördinatiegroep
en drie EU technische werkgroepen ingesteld om uitwer- king te geven aan vergroting
van de mobili- teit en transparantie en het versterken van het vertrouwen
in de kwaliteit en de kwali-
teitsborging van het VET-onderwijs in de EU-landen. De drie werkgroepen hebben
tot taak: 1. «developing a single framework for the transparancy of
qualifications and competences», 2. «developing a European credit
transfer system for VET» en 3. «Quality in VET, promoting cooperation
in quality assurance in VET». In de coördinatiegroep en technische
werkgroep Quality in VET is Nederland vertegenwoordigd. Tijdens de conferentie
over het beroepsonderwijs in
Maastricht in 2004 zullen conclusies worden getrokken en nadere voorstellen
worden gedaan.   Wat betreft de harmonisatie van de regelgeving tussen
het landbouwonderwijs en de overige scholen is toegezegd dat de Tweede Kamer
eind dit jaar een brief zal ontvangen met nadere informatie (waarbij
de verschillen zijn geïnventariseerd).PA [25-9-2003] Eerste rapport van de commissie vervolgonderzoek RekenschapDit is geschied in het plan van aanpak harmonisatie
groen onderwijs, die naar de Tweede Kamer is gestuurd.   De Tweede Kamer ontvangt binnen drie maanden na het
verschijnen van het Onderwijsraadadvies «Werk maken van leren»
een reactie op dit advies.UB [13-2-2004]
Antwoord op M 03-48 en M 03-54 over het opschonen van dossiers en weergeven
van een stand van zaken betreffende toezeggingen en moties UB [5-11-2003]
Advies Onderwijsraad «Werk maken van een leven
lang leren»Het kabinet zal in september 2004 een hoofdlijnenbrief Leven
Lang Leren naar de Tweede Kamer zenden. Hierin zal
de reactie op het advies van de Onderwijsraad van november 2003 worden meegenomen.   Staatssecretaris Nijs zal het platform Beroepsonderwijsdat
al beschikt over middelen die voor de verbetering van het imago in het beroepsonderwijs gebruikt
kunnen worden, samen met Skills Netherlands een plan laten maken om de uitstraling
van het beroepsonderwijs voor
Nederland te verbeteren (indien de benodigde middelen niet komen zal de staatssecretaris
de middelen zelf zoeken). Begroting
OCW 2004Skills Netherlands is met
het Platform Beroepsonderwijs in
overleg om de promotie van het beroepsonderwijs in
gezamenlijkheid, met behoud van ieders rol, vorm te geven.   De Tweede Kamer zal na één
jaar (bij de behandeling van begroting 2006) door de staatssecretaris geïnfor-
meerd worden over het kwaliteitscentrum
examinering (KCE) en de examenkwaliteit mboPA [4-2-2004] Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs en
de Wet op het onderwijstoezicht met het oog op verbetering van de kwaliteit van
examens van beroepsopleidingen, kamerstuk 29 205Deze informatievolgt
bij de begroting van 2006.   Betreffende het aantal voortijdig schoolverlaters:
de gegevens over 2003 zijn nog niet beschikbaar omdat de Sardes-voortgangsrapportage
2003 in het voorjaar van 2004 uitkomt. De Tweede Kamer zal over de uitkomsten
voor de zomer geïnformeerd worden.UB [17-10-2003] Antwoord kamervragen ontwerpbegroting 2004De RMC-analyse 2003
zal in het najaar van 2004 worden aangeboden aan de Tweede Kamer bij de (vierde)
voortgangsrapportage voortijdig schoolverlaten.   Ten behoeve van het vervolgdebat met de Tweede Kamer
voor de begroting 2005, ontvangt de Tweede Kamer in september de volgende
gegevens. – Overzicht aantal deelnemers dat was geïndiceerd voor
vso en praktijkonderwijs en dat doorstroomt
naar het mbo. Daarbij wordt vermeld hoeveel het gaat kosten als deze deelnemers
in het mbo ook een rugzakje zouden krijgen. – Een vergelijking van de
kosten van invoering van LGF (leerlinggebonden financiering)
en verhoging VOA-middelen (voorbereidende en ondersteunende activiteiten) –
Opgave van de omvang ontwikkeling voa-middelen over de afgelopen jaren en
berekening bedrag voa per leerling. – Uitkomsten monitor overdracht
3e tranche REA-voorzieningen (reïntegratie arbeidsgehandicapte): cijfers,
kosten etc en onderzoek mogelijkheden individuele allocatie – Opgave
welke actoren/organisaties op het terrein van gehandicapten bekostigd worden
ten behoeve van een efficiënte inbreng van betrokkenen – De beleidsvisie
van de staatssecretaris op de opleiding van gehandicapten in het bve-veld,
mede naar aanleiding van de cijfermatige overzichten.PA [2-6-2004] Problemen gehandicapten (v)mboEind augustus 2004 zijn de gegevens van de monitorREA-voorziening
van SZW bekend. In september wordt de gevraagde informatie per
brief naar de Tweede Kamer gezonden.   Staatssecretaris Nijs zal bij de behandeling van
het wetsvoorstel ingaan op de wijze waarop het vrijwillige karakter van de
vrijwillige bijdrage is gegarandeerd. Daarbij zal de opmerking over het verschil
tussen vrijwillig en facultatief worden meegenomen.PA [26-11-2003] Beroepsonderwijs en
VolwasseneneducatieTijdens de behandeling van het wetsvoorstel modernisering
medezeggenschap educatie en beroepsonderwijs wordt hierop ingegaan.   Staatssecretaris Nijs zal trachten het actieplan Leven
Lang Leren nog voor het zomerreces bij de Tweede Kamer
te krijgen.Algemeen overleg Deltaplan
bèta/techniek 15 april 2004De Tweede Kamer ontvangt in september 2004 de hoofdlijnenbrief Leven
Lang Leren en is hierover geïnformeerd met de
brief van 25 juni 2004 (BVE/2004/30657).   Inzake onderwijsdoelstelling permanente educatie:
er is een opdracht uitgezet om dat op een innovatieve
manier te doen, waar de Tweede Kamer rond juni wat meer over zal horen.PA [19-2-2003] Europa-overleg inzake Onderwijs,
Jeugdzaken en CultuurDe Tweede Kamer
wordt hierover tegelijk met het de hoofdlijnenbrief Leven
Lang Leren geïnformeerd. De hoofdlijnenbrief Leven
Lang Leren wordt in september 2004 naar de Tweede Kamer
gezonden.   Er komt een wetsvoorstel voor de bve-sector, waarin
in ieder geval de defusie-mogelijkheid van roc's wordt opgenomen.PA [14-6-2004] Jaarverslag 2003 en het Onderwijsverslag
2003Streven is om dit wetsvoorstel
uiterlijk eind 2004/begin 2005 aan te bieden aan de Tweede Kamer.   De minister zal de Tweede Kamer informeren indien
de ambities op het terrein van voortijdig schoolverlaten niet
worden gehaald.PA [14-6-2004] Jaarverslag
2003 en het Onderwijsverslag 2003De Tweede Kamer ontvangt in het najaar van 2004 de vierde voortgangsrapportage voortijdig
schoolverlaten.   DIRECTIE
CULTUREEL ERFGOED     Er wordt een bekostigingsmodel
voor de voormalige rijksmusea ontwikkeld.UB [1-11-2002] Enveloppebrief OCW,
kamerstuk 28 600 VIII, nr. 17Augustus 2004 is het verantwoordingsmodel
voor de toekomstige bekostigingsrelatie
getoetst. De verwachting is nog steeds dat per 1 januari 2005 de relatie
VRM (voormalige rijksmusea)–OCW conform het nieuwe model wordt ingevuld.   Staatssecretaris Van der Laan zal de Tweede Kamer
medio 2004 informeren over veiligheidszorg
in musea.PA [30-6-2004] Veiligheid in musea (besloten
ao) PA [8-6-2004] Uitvoeringsprogramma «Meer dan de som», kamerstuk
29 314, nr. 3 UB [3-11-2003] Beleidsbrief Cultuur 2004–2007; Meer
dan de somTijdens het besloten algemeen
overleg over veiligheidvan 30-06-04
meldde de staatssecretaris de Tweede Kamer uitstel tot januari 2005 van de
brief inzake het brede thema «veiligheid bij musea».
Wel zegde zij de Tweede Kamer in eind september 2004 een brief op procesniveau
toe.   Staatssecretaris Van der Laan zal de Tweede Kamer
een brief over kunsthandel sturen waarin zij ook ingaat op de mogelijkheid
om een onafhankelijk controlerend orgaan in te stellen (motie 96) en op de
mogelijkheid om een inventarisatie-
en documentatiesysteem van kunst te ontwikkelen om kunstroof tegen te gaan
(motie 97).PA [24-11-2003] Begrotingsbehandeling
CultuurHet standpunt van de staatssecretaris
met betrekking tot het onafhankelijk controlerend orgaan (motie 96) is afgedaan
via antwoorden op kamervragen (DCE/04/1989). Met betrekking tot het inventarisatie-
en documentatiesysteem is de Tweede Kamer per brief (ACB/04/30901) van het
uitstel op de hoogte gebracht; de staatssecretaris zal de Tweede Kamer in
januari 2005 informeren.   In het kader van het verruimen en verbeteren
van de bestaande indemniteitsregeling voor museale
bruik- lenen zal de staatssecretaris van Cultuur op basis van het onderzoek
naar Nederlandse en buitenlandse regelingen in overleg met het ministerie
van Financiën en de betrokken museale
organisaties haar standpunt bepalen en hierover de Tweede Kamer informeren.UB [17-10-2003] Antwoord kamervragen
ontwerpbegroting 2004 PA [14-6-2004] Jaarverslag 2003 en het Onderwijsverslag
2003Over het onderzoek naar de Nederlandse
en buitenlandse indemniteitsregelingen zal de staatssecretaris de Tweede Kamer
nog dit najaar informeren: de nieuwe Regeling Indemniteit Bruiklenen 2004
zal in de Staatscourant worden. gepubliceerd.   DIRECTIE
KUNSTEN     Kamermuziek: staatssecretaris Van der Laan zal voorstellen
doen om tot een betere afstemming van vraag en aanbod te komen; en voorstellen
voor een vereenvoudiging van procedures (motie 95).PA [24-11-2003] Begrotingsbehandeling CultuurVoorstellen zijn in Cultuurnota 2005–2008
opgenomen.HOGER ONDERWIJS     Omdat de minister uiterlijk half oktober de stukken
van de instellingen over de wijze waarop zij klachtenregelingen, ombudsfunctie
en zo voorts uitvoeren zal ontvangen, denkt hij de Tweede Kamer tegen het
eind van het jaar (2001) daarover te informeren, waarbij hij ook zal aangeven
of hij het ultimum remedium van wetgeving zal gebruiken (pag. 8)PA [27-6-2001] Positie van de student in het hoger
onderwijs en de studentenmonitor,
kamerstuk 26 807, nr. 24Het
klachtrecht zal bij een volgende wetswij- ziging worden geregeld in de WHW
of wor- den opgenomen in de nieuwe wet op het Hoger
Onderwijs.   Inzake nieuwe bekostigingsmodel hoger
onderwijs (op basis van studiepunten, premies over instroom en
diploma's): de minister zal de Tweede Kamer binnenkort per brief informeren
op welke wijze hij hieraan invulling wil geven.PA [27-11-2001] OCW-begroting 2002, kamerstuk 28 000 VIIIIn het HOOP 2004 zijn uitgangspunten
gefor- muleerd voor een nieuw stelsel van bekos- tiging hoger
onderwijs, uiterlijk voor de begrotingsbehandeling
2005 wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de contou- ren van een geïntegreerd bekostigingsmodel hoger
onderwijs.   Minister Hermans heeft de Tweede Kamer toegezegd
zichtbaar te maken wat de effecten zijn (kwantitatief en kwalitatief) van
het afgesloten convenant met
de HBO-Raad over de lerarenopleidingen voortgezet
onderwijs.PA [28-6-2001] Leraren
en lerarenopleiding, kamerstuk 23 328, nr. 75De Tweede Kamer is middels het Jaarverslag van het ministerie
van OCW over 2002 (Kamerstuk 28 880 nr. 16) geïnformeerd over de
effecten van het convenant dat
de minister op 18 juni 2001 met de HBO-Raad over de lerarenopleidingen voortgezet
onderwijs heeft gesloten, voor zover deze effecten zich in het verslagjaar
hebben voorgedaan. In het op 18 mei 2005 aan de Tweede Kamer te presenteren
jaarverslag over 2004 zal de finale duiding van de effecten weergegeven kunnen
worden.   Als de rapporten van de instellingen over de individuele
klachtenregeling en de ombudsfunctie er medio april niet zijn, moet dit in
de wet worden vastgelegd. De inspectie zal
rapporteren of de regelgeving in de praktijk goed wordt uitgevoerd.PA [7-3-2002] Bezinning op de MUB en de positie
van de student, kamerstuk 26 807, nr. 28Het klachtrecht wordt bij een volgende wetswijziging geregeld in de WHW (Wet
op het Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk
onderzoek) of meegenomen in de nieuwe WHW. Daarover heeft nog geen besluitvorming
plaats gevonden.   Inzake meer bewegingsruimte voor universiteiten voor
het uitvoeren van andere taken dan de publieke taken: De staatssecretaris
zal de Tweede Kamer hierover te zijner tijd nader informeren (p. 21-1351 mk).PA [14-11-2002] Begroting OCW 2003De universiteiten hebben een brief
ontvangen die meer helderheid biedt over de valorisatietaak van de universiteiten,
zoals aangekondigd in zowel het WeBu als in het HOOP.   Het kabinet wil de instellingen tegemoetkomen waar
de knelpunten het grootst zijn bij de financiering van investeringen in huisvesting,
rekening houdend met de mate waarin het eigen beleid van de instelling daarin
een rol speelt. Hiervoor zal een financieringsarrangement worden ontwikkeld.
Voorstel: € 15 mln in 2004, oplopend tot structureel € 35
mln vanaf 2006. Samen met de reeds beschikbare € 5 mln structureel
loopt dit bedrag op tot € 40 mln in 2006.UB [1-11-2002] Enveloppebrief OCW,
kamerstuk 28 600 VIII, nr. 17In de begroting 2004 is gesteld, dat bij het oplossen van het huisvestingsprobleem wetenschappelijk
onderwijs ook de reguliere huisvestingsmiddelen
kunnen worden betrokken. De VSNU heeft een verdeelvoorstel gedaan voor de
inzet van beschikbare middelen bij haar brief van 25 februari 2004. De
resultaten hiervan zijn verwerkt in de begroting 2005.   Er zal jaarlijks een update plaatsvinden van het
bestedingskader. De Tweede Kamer zal hierover nader worden geïnformeerd
voor de behandeling van de begroting 2005/2006.Kamerstuk 29 200 VIII, nr. 140, p. 7Beleidskader deltaplan 2005 is in voorbereiding. De planning
is om dit tegelijkertijd met de begroting van dit jaar te presenteren.   Staatssecretaris Nijs heeft toegezegd om er zwaar
over te gaan nadenken hoe wij Associate Degrees of tweejarige korte opleidingen
bij hogescholen het beste blijvend kunnen financieren.Kamerstuk 29 410, nr. 16, pagina 37 rkSinds het aannemen van de motie Lambrechts (29 410 nr. 12;
het mogelijk maken van het aanbieden van tweejarige studietrajecten) wordt
nagedacht over een stap- penplan voor de invoering van korte programma's in
het hoger onderwijs. Uiterlijk
31 december 2004 zal hierover meer duidelijkheid zijn.   De Tweede Kamer zal na de zomer van 2004 een notitie
internationalisering ontvangen die – als uitwerking van het HOOP 2004 –
nader ingaat op het internationale beleid voor het hoger
onderwijs. In deze notitie zal ook het Talentenprogramma
aan bod komen.PA [5-4-2004] Ontwerp
HOOP 2004De internationaliseringsbrief
zal uiterlijk september 2004 worden uitgebracht en naar de Tweede Kamer worden
gezonden.   In het kader van de behandeling van het HOOP 2004
(kamerstuk 29 410, nr. 16, pag 41) heeft de toenmalige staatssecretaris
toegezegd de problematiek van de vergrijzing binnen de instellingen van hoger
onderwijs nader aandacht te geven. Samen met de VSNU
en de HBO-Raad zullen op basis van geactualiseerde cijfers m.b.t. de vergrijzing
en te verwachten ontwikkeling ervan, voorstellen worden geformuleerd die door
de universiteiten en hogescholen kunnen worden gebruikt om hun eigen beleid
terzake verder te ondersteunen. Deze voorstellen met daaraan verbonden financiële
claims zullen begin 2005 de Tweede Kamer worden aangeboden.PA [5-4-2004] Ontwerp HOOP 2004Een ambtelijke werkgroep waarin VSNU en HBO-Raad zitting hebben
bereidt de inven- tarisatie en mogelijke voostellen voor. Thans wordt door
VSNU en HBO-Raad de vergrijzing in kaart gebracht. Daarna worden voorstellen
en financiële claims ten behoeve van de instellingen geformuleerd.   Staatssecretaris Nijs zal omtrent het
amendement op stuk nr. 20 het voorstel van de Stichting handicap en studie
over de toegankelijkheid van
het hoger onder- wijs voor gehandicapten voor het reces aan de Tweede Kamer
doen toekomen.PA [26-5-2004] Uitvoering
van aangenomen amendementen en moties bij de OCW-begroting 2004, kamerstuk
29 200 VIII, nr. 121Op grond
van a) analyse van de aard van de projecten die omstreeks 1 juli door
de Stich- ting Handicap en Studie aan ho-instellingen zijn toegekend en b)
de aard van de overige activiteiten van Handicap en Studie, is in samenspraak
met Handicap en Studie, de studentenorganisatie Vademecum, de VSNU en HBO-raad
een nader plan van aanpak ontwikkeld om structureel en planmatig produkten
en activiteiten ter terugdringing van onevenredige uitval te implementeren.   De nieuwe wettelijke bevoegdheid om een vestigingsplaats
van een opleiding op te heffen wordt uitsluitend gehanteerd voor slapende
onderwijsvoorzieningen. Daarbij gaat het om vestigingsplaatsen van opleidingen
die al geruime tijd geen studenten trekken.PA [24-5-2004] Nevenvestigingen in het hoger onderwijs,
kamerstuk 29 244In september-oktober
2004 vindt door de Informatie Beheer
Groep inventarisatie plaats van
slapende vestigingsplaatsen van oplei- dingen van bekostigde hogescholen en
universiteiten. Na bestuurlijk overleg met HBO-Raad en VSNU over de uitkomsten
van de inventarisatie en voorgenomen
vervolgstappen (december 2004) zal de Tweede Kamer (januari 2005) worden geïnformeerd.   INFORMATIE, COMMUNICATIE, TECHNOLOGIE     In het Algemeen Overleg van 3 juni 2004 zegt staatssecretaris
Van der Laan een schriftelijke reactie op het voorstel voor een contentfonds
toe.PA [3-6-2004] ICT in
het onderwijsStichting Kennisnetverricht
momenteel vooronderzoek naar de mogelijkheden voor een contentfonds en zal
in december 2004 met een plan van aanpak komen.MEDIA, LETTEREN EN BIBLIOTHEKEN     Staatssecretaris Van der Ploeg zal met de staatssecretaris
Financiën overleggen over vrijstelling van vennootschapsbelasting voor
regionale en lokale omroepen. Voor 1 juli a.s. zal hij de Tweede Kamer
informeren over het resultaat van dit overleg.PA [9-6-1999] Lokale en regionale omroep, kamerstuk 23 968,
nr. 51Het overleg met het ministerie
van Financiën is nog gaande. De problematiek rond de vennootschapsbelasting
lijkt opgelost. De administratieve afhandeling wordt in 2004 afgerond.   Staatssecretaris Van der Ploeg zegt toe de commerciële
omroepen te vragen in hoeverre zij bereid zijn de ondertiteling voor doven
en slechthorenden te verzorgen en als dat niet past in de doelstelling, dan
percentages via het Mediabesluit voor te schrijven.PA [18-1-2000] Concessiewet, kamerstuk 26 660Overleg is hervat en wordt gedurende 2004 voortgezet.
De Tweede Kamer zal op de hoogte worden gehouden van concrete afspraken met
de commerciële omroepen over ondertiteling. Er wordt momenteel bekeken
hoe ondertiteling voor doven en slechthorenden opgenomen kan worden in de mediawet.
Hierover wordt overlegd met de omroepen en het Commissariaat voor de Media.   Staatssecretaris Van Leeuwen zegt toe dat de Tweede
Kamer geïnformeerd wordt over de resultaten van het thans lopende onderzoek
naar het mediagebruik onder etnische publieksgroepen.PA [14-11-2002] Begroting OCW 2003De resultaten van het NOS-onderzoek,
dat door onderzoekstechnische problemen vertraging heeft opgelopen, zijn inmiddels
ontvangen en zullen in najaar 2004 aan de Tweede Kamer gezonden worden.   Staatssecretaris Van Leeuwen zegt toe de Tweede Kamer
in te lichten over het verloop van de pilots en over het vervolg van de media-educatie.PA [25-11-2002] Begrotingsdeel Media
2003De rapportage van 2004 en een
advies van de stuurgroep media-educatie is
binnen. Deze worden samen met een standpunt van de bewindslieden van OCW in
het najaar aan de Tweede Kamer gezonden.   Staatssecretaris Van der Laan zegt toe te bevorderen
dat het kabinet zo snel mogelijk een reactie geeft op het rapport van de Commissie
Switch Off.PA [8-9-2003] Wijziging
van de Mediawet (het vervallen
van de ver- spreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale
omroep- instellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken
van de programma's van lokale omroepinstellingen, als- mede wijziging van
bepa- lingen inzake programmaraden), kamerstuk 28 639In overleg met het ministerie van Economische Zaken is een conceptkabinetsstandpunt
Switch off voorbereid. Dit wordt in een ingestelde taskforce switch off (onder
voor- zitterschap van Economische Zaken) getoetst en uitgewerkt. In najaar
2004 wordt het de Tweede Kamer aangeboden.   Staatssecretaris Van der Laan zegt toe in te gaan
op het functioneren van de regionale omroep als rampenzender en de financiële
consequenties daarvan bij de behandeling van het wetsvoorstel financiering
regionale omroep.PA [8-9-2003] Wijziging
van de Mediawet (het vervallen
van de ver- spreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale
omroep- instellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken
van de programma's van lokale omroepinstellingen, alsmede wijziging van bepa-
lingen inzake programma- raden), kamerstuk 28 639Naar aanleiding van het overleg met de Tweede Kamer op 27 november
2003, is de beraadslaging over het wetsvoorstel finan- ciering regionale omroep
aangehouden. De staatssecretaris zal eerst met een brede visie op de informatievoorziening
op niet landelijk niveau komen. Dit gebeurt in het najaar van 2004.   Staatssecretaris Van der Laan zegt toe in het kader
van de switch off te bekijken hoe de problematiek opgelost kan worden van
het platteland en de huishoudens die niet zijn aangesloten op de kabel.PA [8-9-2003] Wijziging van de Mediawet (het
vervallen van de ver- spreidingsbeperking voor de programma's van lokale en
regionale omroepinstel- lingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken
van de program- ma's van lokale omroep-instellingen, alsmede wijzi- ging van
bepalingen inzake programmaraden), kamer- stuk 28 639In overleg met het ministerie van Economische Zaken is een concept-kabinetsstandpunt
Switch off voorbereid. Dit wordt in het voor- jaar 2004 in een ingestelde
taskforce switch off (onder voorzitterschap van Economische Zaken getoetst
en uitgewerkt en in najaar 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.   Staatssecretaris Van der Laan zegt toe de Tweede
Kamer binnen enkele maanden te informeren over het standpunt van het kabinet
over het rapport van de commissie Switch Off.PA [24-9-2003] Kabel en consumentIn overleg met het ministerie van Economische Zaken is een concept-kabinetsstandpunt
Switch off voorbereid. Dit wordt in het voorjaar 2004 in een ingestelde taskforce
switch off (onder voorzitterschap van Economische Zaken getoetst en uitgewerkt
en in najaar 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.   Staatssecretaris Van der Laan zal samen met de minister
van Economische Zaken bekijken hoe de mediaconcentraties binnen aanvaardbare
proporties gehouden kunnen worden en of daar eventueel extra maatregelen voor
genomen moeten worden.PA [24-9-2003]
Kabel en consumentHet kabinetsstandpunt
mediaconcentraties zal in het najaar van 2004 per brief aan de Tweede Kamer
gezonden worden. In antwoord op kamervragen (9 maart 2004) in meegedeeld
dat naast de reguliere fusietoets door de NMa en «pluriformiteitstoets»
dient plaats te vinden bij de beoordeling van voorgenomen mediaconcentraties.   Staatssecretaris Van der Laan zegt toe met de minister
van Justitie te bespreken of de overheid een actievere houding moet aannemen
in het vervolgingsbeleid van fraude met smart cards.PA [24-9-2003] Kabel en consumentDe toezegging is opgenomen in de kabelbrief welke op 12 maart
is vastgesteld in de Ministerraad. Samen met EZ wordt najaar 2004 met Justitie
hierover ambtelijk overleg gevoerd.   Onderzoek in hoeverre de toegankelijkheid voor
blinden en slechtzienden binnen het OCW domein zich verhoudt in een internationale
vergelijking met onder andere Zweden en de Verenigde Staten. Hierbij wordt
ook gekeken naar de diensten van het stelsel van openbare bibliotheken.PA [23-10-2003] Voortgangsrapportage ICT in
het onderwijsIs aandacht aan gewijd
in Kamerbrief (21 juni 2004) inzake blindenbibliotheekwerk en besproken
tijdens het algemeen overleg van 23 juni 2004, waar is toegezegd de Tweede
Kamer te informeren over de onderzoeksofferte. Deze is op 9 juli 2004
aangeboden. De staatssecretaris zal de Tweede Kamer in najaar 2004 over de
uitkomsten van het onderzoek informeren.   Staatssecretaris Van der Laan zegt de Tweede Kamer
toe een brief te sturen met de mogelijkheden van een samenvoeging van de CJP
en de bibliotheekpas.PA [24-11-2003]
Begrotingsbehandeling CultuurDe verkenning
van een mogelijke combinatie van beide passen wordt opgepakt binnen het kader
van het onderzoek dat de Vereniging voor Openbare Bibliotheken pleegt
naar een landelijke bibliotheekpas. Dat onderzoek heeft inmiddels geresulteerd
in een besluit van de ledenvergadering om een landelijke bibliotheekpas in
te voeren. Voor de chip op deze kaart is gekozen voor een chip, geba- seerd
op Mifare-technologie. Mifare is wereldwijd de facto standaard voor RFid-
kaarten wat een belangrijke voorwaarde is voor samenwerking met anderen. De
komen- de tijd wordt gebruikt om de bibliotheeksector zowel technisch als
organisatorisch gereed te maken voor de invoering van de landelijke pas. Als
dat achter de rug is zal de Vereniging gaan praten met de stichting CJP.   De staatssecretaris kan zich voorstellen dat zij
de programmagegevens betrekt bij de discussie over de legitimatie van omroepen.
Zij zal daarover in den brede een brief aan de Tweede Kamer sturen (kamerstuk
29 200 VIII, nr. 105, p. 31, lk).PA [24-11-2003] Begrotingsbehandeling MediaIn de brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van het visitatierapport
is een passage opgenomen over de programmagegevens. Daarin wordt verwezen
naar de begrotingsbehandeling in november 2003. Enkele Tweede Kamer-fracties
zullen op korte termijn een initiatief wetsvoorstel (vrijgeven programmagegevens
door publieke omroep) indienen.
Het kabinet zal zelf eerst de uitkomsten van de juridische procedures afwachten.   Inzake de efficiencymaatregelen stelt de staatssecretaris
dat er verschillende werkgroepen bij de publieke omroep bezig
zijn. Die zullen voorstellen doen voor de verschillende bezuinigingen en de
wijze waarop die hun beslag moeten krijgen. Het Commissariaat voor de Media
krijgt die voorstellen in december/januari voorgelegd. De staatssecretaris
zal de voorstellen monitoren
en kijken of de juiste dingen inderdaad zijn gedaan. Zij komt daarover te
spreken met de kamer in de loop van 2004, op het moment dat zichtbaar wordt
hoe de bezuinigingen feitelijk hun beslag krijgen en of de publieke
omroep zijn beloftes op dat punt nakomt. (kamerstuk
29 200, nr. 105, p.33 lk en mk).PA [24-11-2003] Begrotingsbehandeling MediaDe staatssecretaris heeft op 8 september jl. met de Tweede Kamer gesproken
over in hoeverre en op welke manier de publieke omroep de
opgelegde bezuinigingen heeft ingevuld.   Er komen brieven naar de Tweede Kamer over mediaconcentraties
en over persbeleid. Het kan zijn dat beide brieven gecombineerd worden. (kamerstuk
29 200 VIII, nr. 105, p. 50 lk).PA [24-11-2003] Begrotingsbehandeling MediaKabinetsstandpunt over de adviezen van het Commissariaat voor de Media over
mediaconcentraties zal in het najaar van 2004 naar de Tweede Kamer worden
gezonden.   De aangekondigde brief aan de Kamer over actuele
ontwikkelingen in de boekenbranche, met inbegrip van het auteursrecht, de
vaste boekenprijs, het literaire klimaat, een eventuele fusie van de letteren-fondsen en
het leesbevorderingsbeleid wordt
dit najaar aan de Kamer verzonden. Ook het belang van correct gesproken en
geschreven Nederlands en de evaluatie van de Nederlandse Taalunie komen aan
de orde.UB [13-4-2004] Uitvoeringprogramma
Meer dan de somAangezien het tweede
deel van het advies van de Raad voor Cultuur betreffende leesbevordering in
december uitkomt, zal de letterenbrief
pas in het voorjaar 2005 aan de Tweede Kamer verstuurd kunnen worden.ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID     De minister zal jaarlijks aansluitend aan de begroting
de Tweede Kamer rapporteren over de voortgang in het wetenschapsbeleid en
in 2006 een midterm review uitbrengen.UB [21-1-2004] Antwoord feitelijke vragen over het Wetenschapsbudget 2004,
kamerstuk 29 338, nr. 3, p. 2De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele stand van
zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast is zij
uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   De minister is het eens met de opmerking van mevrouw
Joldersma over het belang van de samenstelling van de onderzoeksgroep. Deze
moet zo zijn dat zij ook op allerlei andere facetten succesvol kan zijn. Zij
neemt die oproep mee in de gesprekken die zij met staatssecretaris Nijs voert
met de universiteiten om zichtbaar te maken welke ambities zij hebben.Verslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 24De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   Daarom vindt de minister dat het probleem van de
matchingdruk gezamenlijk moeten worden oplost. Zij zal dat doen aan de hand
van het AWT-onderzoek over de totale landelijke matchingdruk. Zodra dit rapport
er is, zal zij het aan de Tweede Kamer toezenden. In haar reactie erop zal
zij verder ingaan op dit probleem. Zij zal daarbij het door de heer van Dam
gelanceerde idee meenemen om universiteiten die veel 2e en 3e geldstroom onderzoek
hebben, daarvoor te compenseren. Zij zal in ieder geval zeggen wat zij ervan
vindt in relatie tot de uitkomsten van het onderzoek.Verslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 25–26 en p. 43De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004
over de actuele stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd.
Daarnaast is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in
de voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de
begroting 2005.   In het najaar van 2004, dat wil zeggen voor de begroting
2005, komt de minister met een voortgangsrapportage over het WetenschapsbudgetVerslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 26De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   Een eerste stap op de bureaucratie te verminderen
betreft het in kaart brengen van de aanvraagdruk op onderzoekers. De volgende
stap is om targets vast te stellen voor reductie. Ook hier gaat het dus weer
om een target dat in de loop van het komende jaar dient te worden vastgesteld.
Uiteraard houdt de minister de Tweede Kamer daarvan op de hoogteVerslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 28De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   De minister heeft in het Wetenschapsbudget de
ambitie neergezet op het punt prestatiebekostiging iets
te gaan doen. Zij heeft ook aangegeven tot 2006 de tijd te wil hebben om samen
met de universiteiten de criteria daarvoor te ontwikkelen. Dan is er een systematiek
ontwikkeld voor prestatiebekostiging,
maar die is dan nog niet ingevoerd en er is ook nog geen beslissing genomen
over de wijze waarop bekostigingsconsequenties
worden getrokken. De Tweede Kamer vraagt de minister daaraan te werken en
te zorgen voor goede checks and balances, goede focus en zodanige criteria
dat er geen gebieden uit vallen.Verslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 29 en p. 46De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   In het Wetenschapsbudget heeft
de minister aan de AWT gevraagd om op basis van verkenningen en
het werk van Sectorraden een beleidsgerichte onderzoeksagenda op te stellen.
Als de Tweede Kamer daar prijs op stelt, kan deze beleidsagenda naar de Tweede
Kamer worden gezonden.Verslag van
een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 31De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   De minister wil eerst meer inzicht krijgen in de
mate waarin er (met betrekking tot integriteit) sprake is van meer dan incidenten.
Zij zal de Tweede Kamer informeren op het moment dat het overleg met de KNAW
is afgerond.Verslag van een nota-over-
leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 32De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   De Vernieuwingsimpuls is
tussentijds geëvalueerd en de uitslag was positief. Er moeten wel enkele
verbete- ringen worden doorgevoerd. Zodra de minister het overleg met de instellingen
heeft afgerond, komt zij daarvoor bij de Tweede Kamer terug. Bij de opstelling
van dit standpunt zal zij ook kijken naar vrouwen die het aio-traject hebben
afgerond en daarna afhaken. Voor dit laatste wil zij 2 mln Rubicon-gelden
inzetten. Idem voor allochtonen.Verslag van een nota-over- leg over
het Wetenschapsbudget 2004 op
2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 33 + 46De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   De minister wil net als de Tweede Kamer dat de wetenschaps-
en techniekcommunicatie gewoon goed en zelfs beter gebeurt. Op de manier waarop
dat gebeurt, komt zij terug zodra de reacties van de betrokken partijen en
het rapport (over de evaluatie van WeTeN) binnen zijn.Verslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 33De Tweede Kamer is per brief van 30 augustus 2004 over de actuele
stand van zaken geïnformeerd.    Bij de uitwerking van het Wetenschapsbudget zal
de minister nog een keer goed kijken naar de reikwijdte van de verschillende
commissies/groepen en naar de timing waarin ze hun werk op moeten leveren.Verslag van een nota-over- leg over
het Wetenschapsbudget op 2-2-2004,
kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 34De Tweede Kamer is per brief van 30 augustus 2004 over de actuele stand van
zaken geïnformeerd.   Wij moeten dit soort zaken (bedoeld werd de prestatiebekostiging)
niet jaarlijks wijzigen, maar uitgaan van een periode van 3–4 jaar.
De minister komt daarop terug bij de uitwerking.Verslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 45De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   Het is de bedoeling dat er bij het Innovatieplatform
voor de zomer een beeld ontstaat van waar we op de langere termijn heen willen.
Dit beeld wordt uiteraard met de Tweede Kamer gecommuniceerd.Verslag van een nota-over- leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, n.r 13, p. 45De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   Deze maand komt de ICT-beleidsagenda.
De onderwerpen «Launching customers» en «innovatieve
aanschaf» kunnen aan de orde komen bij de bespreking hiervan in de Tweede
Kamer.Verslag van een nota-over-
leg over het Wetenschapsbudget 2004
op 2-2-2004, kamerstuk 29 338, nr. 13, p. 46De Tweede Kamer is per brief van 3 juni 2004 over de actuele
stand van zaken (kamerstuk 29 338, nr. 17) geïnformeerd. Daarnaast
is zij uitvoeriger geïnformeerd over de stand van zaken in de voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid die gelijkertijd verscheen met de begroting 2005.   PROJECTDIRECTIE
REKENSCHAP     De minister zal de Tweede Kamer periodiek rapporteren
over de voortgang van de uitvoering van de aankondigde maatregelen, inclusief
datgene wat is gezegd over de bestuurscultuur.PA [19-3-2003] Onregelmatigheden bekos- tiging hoger
onderwijsOp 29 september 2003 is de eerste rapportage met betrekking tot de verandering
in de bestuurscultuur aan de Tweede Kamer verstuurd. Een tweede rapportage
is op 5 april 2004 verstuurd. Eind september/begin oktober zal een derde
rapportage worden aangeboden.   De minister zegt toe dat zij voor het debat van 28
juni over Commissie Schutte zal nagaan wanneer binnen OCW door de heren Kuperus
en Scholten signalen zijn afgegeven inzake de hbo-fraude (naar aanleiding
van het NRC-artikel van 12 juni jl.).WGO met de Tweede Kamer over het departementaal jaarverslag 2003 d.d. 14 juni
2004.Het algemeen overleg over het
eindrapport van Schutte zal op 30 september 2004 plaatsvinden.   PRIMAIR ONDERWIJS     Staatssecretretaris Adelmund zegt de Tweede Kamer
toe dat in de volgende beleidsagenda de positie van jongens (in de lerarenopleidingen)
in beeld wordt gebracht.PA [26-4-2001]
beleidsagenda onderwijs-emancipatie, kamerstuk 27 411, nr. 13Het onderzoek naar de gevolgen van feminisering
op jongens in het basisonderwijs is begin april 2004 gegund aan ITS. De Tweede
Kamer is in de zomer over de eindrapportage geïnformeerd.   Het benutten van de begintoets primair onderwijs
bij het verdelen van de gewichtenmiddelen. De minister zegt de volgende zaken
toe: – Plan van aanpak naar Tweede Kamer (eind 2002) – Indiening
wetsvoorstel begintoets (eind 2003) – Indiening wetsvoorstel herziening
gewichtenregeling (eind 2003) – Invoering begintoets (2005) –
Invoering herziene gewichtenregeling (2006) Begroting OCW 2003In de Hoofdlijnenbrief
is aangegeven dat voor de uitwerking van de gewichtenregeling meer tijd nodig
is. Door een amendement (november 2003) komt er geen verplichte begintoets.
Dit betekent dat er eind 2003 geen wetsvoorstel voor de begintoets, respectievelijk
de gewichtenregeling is ingediend. De Tweede Kamer is per 9 juli 2004
over de hoofdlijnen/richting van de nieuwe gewichtenregeling geïnformeerd.   Het vorige kabinet heeft toegezegd dat een zorgvuldige monitoring en
evaluatie van de nieuwe wetgeving met betrekking tot. GOA, LGF en WSNS zal
plaatsvinden. Eind 2004 is het mogelijk de ervaringen in het eerste schooljaar
onder de nieuwe wetgeving met betrekking tot GOA, LGF en WSNS,
te evalueren. Op grond van de evaluatie-uitkomsten zal het kabinet bezien
of en in hoeverre de organisatie van speciale zorg aanpassing behoeft.Begroting OCW 2003Eind 2004 ontvangt de Tweede Kamer de toegezegde evaluatie.   In relatie tot de uitvoering van lumpsum in het primair
onderwijs zal het kabinet voorstellen doen voor vermindering van de administratieve
lasten. De minister zegt toe dat ook wordt nagegaan
of de bekostiging van vervanging
en wachtgelden anders georganiseerd
kan worden. Over de inzet van deze middelen zal het kabinet – in samenhang
met de uitwerking van het dereguleringsprogramma –
overleg voeren met het georganiseerde onderwijsveld.UB [1-11-2002] Enveloppebrief OCW,
kamerstuk 28 600 VIII, nr. 17Door verschuiving van de invoering van lumpsumfinanciering in het primair
onder- wijs naar 01/08/2006, schuift ook het traject voor VF/PF (Vervangingsfonds/Participatie-
fonds) op. De Tweede Kamer zal eind 2004 nader worden geïnformeerd over
de voort- gang van het VF/PF-traject.   De minister zegt toe dat het grensvlak tussen WSNS en
de LGF (wederzijds grensverkeer tussen het speciaal
basisonderwijs en het speciaal
onderwijs zal worden gemonitord.
Zodra zich op dit punt vreemde dingen voordoen, zal de Tweede Kamer hiervan
op de hoogte worden gebracht.UB [24-2-2003]
Vijfde voortgangsrapportage WSNS + inspectierapport
«Wachtlijsten speciaal onderwijs 2002»Zoals tijdens de begrotingsbehandeling
op 13-11-2002 is toegezegd aan de Tweede Kamer, zal in het najaar van 2004
een samen- hangende evaluatie plaatsvinden, waarin ook de afstemming tussen
LGF en WSNS aan de orde zal komen.
De Landelijke Commissie Toezicht Indicatiestelling zal
de afbakening tussen LGF- en WSNS-leerlingen
in haar evaluatie meenemen.   De minister zegt toe dat de Tweede Kamer (periodiek)
een afschrift van de voortgangsrapportages van de pilots lumpsum zal ontvangen.Wetgevingsoverleg bestedingsvrijheid
scholen d.d. 8 en 10 september 2003Deze voortgangsrapportages verschijnen tot en met het najaar van 2004, in
verband met het dan voorliggende wetsvoorstel invoering lumpsumfinanciering
in het primair onderwijs.   Inzake overgang proefproject definitieve invoering
lumpsumfinanciering in het primair onderwijs. Vóór de invoering
per 1-8-2006 is er een moment, dat de minister nog zal aangeven, waarop geëvalueerd
wordt of er nog iets nader geregeld moet worden in lagere regelgeving.Wetgevingsoverleg bestedingsvrijheid scholen
d.d. 8 en 10 september 2003De voorbereidingen
om de procedure van het wetsvoorstel in werking te brengen zijn gestart, evenals
het ontwerp en de bouw van processen en geautomatiseerde systemen.   De minister zegt toe dat zij de opmerkingen van de
kamer in de verdere voorbereiding (flexibilisering schooltijden) meeneemt,
zoals het voorstel van mevrouw Kraneveldt: voor de onderbouw maximaal 940
uur en voor de bovenbouw minimaal 940 uur.Kamerstuk 29 029, nr 2, p. 6Het wetsvoorstel dat scholen meer keuzevrijheid biedt bij de inrichting van
de onderwijstijd is op 3 september 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.    De minister zegt toe dat zij wettelijk wil vastleggen
dat ook ouders worden betrokken bij de vaststelling en wijziging van schooltijden.Kamerstuk 29 029, nr. 2 p. 6Het wetsvoorstel dat scholen meer
keuzevrijheid biedt bij de inrichting van de onderwijstijd is op 3 september
2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.   De minister zegt toe dat zij de mogelijkheid van
een vierdaagse schoolweek in de bovenbouw gewoon meeneemt in haar wetsvoorstel
(flexibilisering schooltijden). Als de Tweede Kamer het daar niet mee eens
is, kan zij het eruit amenderen.Kamerstuk 29 029 nr. 2, p. 8-9Het wetsvoorstel dat scholen meer keuzevrijheid biedt bij de inrichting van
de onderwijstijd is op 3 september 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.    De kosten in verband met de ondersteuning van ouders
bij het zoeken van een reguliere school voor hun kind worden in mindering
gebracht op het budget voor de ambulante begeleiding; het budget voor ambulante
begeleiding moet aangewend worden waarvoor het bedoeld is; de activiteiten
van het REC om de ouders te helpen
bij het zoeken naar een reguliere school, moeten gefinancierd worden uit de
taak- en functiebekostiging REC.
De vraag of de budgetten voor begeleiding van ouders toereikend zijn, is inmiddels
opgenomen in het evaluatieprogramma 1e fase LGF. De minister zegt toe dat
dit evaluatieprogramma de Tweede Kamer in oktober wordt toegezonden.PA [6-11-2003] Begroting OCWHet evaluatieprogramma wordt een onder- deel van
de samenhangende zorgrapportage die in december 2004 naar de Tweede Kamer
gaat.   De minister zegt toe dat de Tweede Kamer wordt geïnformeerd
over de wijze waarop meer flexibiliteit in de schooltijden binnen het PO kan
worden bewerkstelligd.PA [6-11-2003]
Begroting OCW 2004Het wetsvoorstel
dat scholen meer keuzevrijheid biedt bij de inrichting van de onderwijstijd
is op 3 september 2004 aan de Tweede Kamer aangeboden.    In de schoonmaakmonitor,
die elke 2,5 jaar wordt uitgevoerd, wordt de schoonmaakkwaliteitvan
100 scholen onderzocht, hetgeen een representatieve steekproef van het scholenbestand
inhoudt. De minister zegt toe dat de rapportages over deze onderzoeken aan
de Tweede Kamer worden gestuurd.PA [6-11-2003] Begroting OCW 2004De eerstvolgende 2,5 jaarlijkse rapportage worden in 2005 verwacht.   Medio 2004 zal van de 3 beleidsterreinen LGF, WSNS en Onderwijsachterstandenbeleid een
overzicht van stand van zaken in relatie tot het vastgestelde beleid beschikbaar
zijn. De minister zegt toe dat náást deze aparte overzichten
er eind 2004 een analyse beschikbaar zal zijn van de bestuurlijke overeenkomsten
en verschillen tussen de 3 beleidsterreinen en van de mogelijkheden deze terreinen
te verbinden. De eerste resultaten van de evaluatie eerste fase LGF worden
in het najaar van 2004 verwacht. In de rapportage aan de kamer zullen de resultaten
in samenhang met WSNS en het
Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid worden
gepresenteerd.PA [6-11-2003] Begroting
OCW 2004Het overzicht wordt meegenomen
in de samenhangende zorgrapportage. Deze wordt in december 2004 aan de Tweede
Kamer verzonden.   Onderwerp: tussenschoolse opvang De minister zegt
toe dat er een plan voor de tussenschoolse opvang aankomt, zoals al eerder
is toegezegd. Zij heeft ook aangegeven wat de oorzaak is dat het zo lang heeft
geduurd. Het plan is er nu.PA [6-11-2003]
Begroting OCW 2004De Tweede Kamer
wordt hierover geïnformeerd in het najaar van 2004.   Onderwerp: gewichtenregeling De minister heeft toegezegd
dat zij zal bestuderen of met de oude regeling segregatie wordt bevorderd.
Als blijkt dat dit het geval is, moet dat met de nieuwe regeling worden voorkomen.
Er moet dus ook iets worden ontwikkeld waarmee het begrip «feitelijke
achterstand» kan worden bestudeerd.»PA [6-11-2003] Begroting OCW 2004In de aanvullende analyse die plaatsvindt in het kader van de
gewichtenregeling wordt ook aandacht besteed aan eventuele segre- gatiebevorderende
elementen in de huidige gewichtenregeling. Tevens wordt in die analyse onderzocht
hoe de nieuwe gewich- tenregeling beter kan aansluiten bij de feitelijke achterstanden
van leerlingen, zonder dat alle leerlingen worden getoetst.   De minister zegt de Tweede Kamer toe
dat zij zal nog nader schriftelijk geïnformeerd wordt over de uitvoe-
ring van de motie Hamer over de jaren 2005, 2006 en 2007 (kleutertoets)PA [3-12-2003] Onderwijskansen,
gewich- tenregeling, VVEDe Tweede Kamer wordt naar verwachting eind
2004 geïnformeerd.   De minister zegt toe dat de Tweede Kamer schriftelijk
geïnformeerd zal worden over hoeveel gemeenten het geld niet hebben uitgegeven
aan VVE. Zodra de behandeling
van alle bezwaarschriften is afgerond en de minister alle gegevens heeft,
zal zij de Tweede Kamer informeren.PA [3-12-2003] Onderwijskansen,
gewich- tenregeling, VVEDe Tweede Kamer wordt naar verwachting eind
2004 geïnformeerd.   De minister zegt toe dat aan het eind van 2004 de
evaluatie van het beleid inzake leerlinggebonden financiering (kamerstuk
27 728), gereed is.PA [19-2-2004] Leerlinggebonden
financiering (LGF)Aan het eind van 2004 is de evaluatie gereed en wordt de Tweede Kamer geïnformeerd.   De minister zegt toe dat de uitkomsten van de doorlichting
van de indicatiestelling zo snel mogelijk aan de Tweede Kamer worden meegedeeld
(kamerstuk 27 728)PA [19-2-2004] Leerlinggebonden
financiering (LGF)De Tweede Kamer wordt in najaar 2004 geïnformeerd.   De minister zegt de Tweede Kamer toe dat zij voor
de zomervakantie een eerste tussenrapportage over thuiszitters zal ontvangen.PA [19-2-2004] Leerlinggebonden
financiering (LGF)Deze rapportage is meegenomen in de voorgangsrapportage LGF, die op 30 augustus
2004 aan de Tweede Kamer is gestuurd.    STUDIEFINANCIERINGSBELEID     Om de internationale oriëntatie van de deelnemers
in het beroepsopleidende leerweg te
faciliteren, zal OCW een pilot starten waarbij studiefinanciering kan worden
meegenomen naar Duitsland, Vlaanderen en het Verenigd Koninkrijk.UB [17-6-2002] Studeren zonder grenzen; aanbieding
van het rapport «De Meeneembaarheid» van Nederlandse Studiefinancie-
ring bezien vanuit het Euro- pese Recht»De pilot is onderdeel van het wetsvoorstel dat de prestatiebeurs in
het mbo introduceert. Het wetsvoorstel zal in zijn geheel aan de Tweede Kamer
worden aangeboden.   Staatssecretaris Nijs komt – in
het kader van studiefinanciering – bij de Tweede Kamer terug op de hoogte
van de gift en de andere elementen waaronder de meeneembaarheid van studiefinanciering
naar andere landen in Europa, maar ook de prestatieprik- kels. Zij streeft
er naar dit te doen voor de begrotingsbehandeling 2005. (Hand. II p. 21–1383
mk). Staatssecretaris Nijs legt tussentijds, op weg naar het nieuwe studiefinancieringsstelsel,
de uitgangspunten voor aan de Tweede Kamer (Hand. II p. 21–1383 lk). Begroting OCW 2004 Een nieuw stelsel van studiefinanciering en een
nieuw bekostigingsmodel voor
het hoger onderwijs zullen in
oktober 2004 worden gepresenteerd.   Mbo'ers met en zonder aanvullende
beurs bij een overstap naar hbo: De Tweede Kamer zal
over deze kwestie nader worden bericht..Begroting OCW 2004Het voornemen in
het kader van de invoering van de P-beurs bol is
het afschaffen van voorschot onderwijsretributie (VOR). Daarmee wordt tevens
het geschetste probleem van de ongelijkheid opgelost.   In 2003 vindt een onderzoek plaats naar het niet
gebruiken van WTOS. De resultaten
komen naar verwachting eind 2003, begin 2004 beschikbaar. De Tweede Kamer
zal over de uitkomsten worden geïnformeerd.PA [5-11-2003] Begroting OCW 2004Intern onderzoek heeft onvoldoende resulta- ten opgeleverd. Met
het ministerie van SZW is afgesproken dat het onderzoek naar niet- gebruik WTOS zal
meelopen in een breder onderzoek naar niet gebruiken van een inkomensafhankelijke
regeling. Dit onderzoek wordt opgestart en zal in 2005 tot resultaten leiden.   De commissie Vermeend zal dit najaar zijn rapport
presenteren. Aansluitend zal een kabinetsreactie aan de Tweede Kamer worden
gestuurd waarbij ook aandacht zal worden geschonken aan de Macro Economische
Verkenning (MEV).PA [5-11-2003] Begroting
OCW 2004Een nieuw stelsel van studiefinanciering
en een nieuw bekostigingsmodel
voor het hoger onderwijs zullen
in oktober 2004 worden gepresenteerd.   De staatssecretaris komt terug op eventuele financiële
consequenties van een nieuw studiefinancieringsstelsel voor gehandicapte studenten;
(kamerstuk 29 410, nr. 16, p. 40 rk).PA [5-4-2004] Ontwerp HOOP 2004Een
nieuw stelsel van studiefinanciering en een nieuw bekostigingsmodel
voor het hoger onderwijs zullen
in oktober 2004 worden gepresenteerd.   Inzake collegegeldvermindering:
De staatssecretaris zal de onderzoeken toesturen en in een brief toelichten
wat de mogelijke verschillen zijn in de onderzoeken (kamerstuk 29 200
VIII, nr. 140, p. 8).PA [15-4-2004]
Deltaplan bèta/techniekHet
rapport is voor de zomer 2004 aan de Tweede Kamer gezonden.   Op het moment dat met de pilots smartcard wordt begonnen,
zal de staatssecretaris de Tweede Kamer informeren over de lange termijn doelen;
(kamerstuk 29 200 VIII, nr. 140, p. 8).PA [15-4-2004] Deltaplan bèta/techniekDe Tweede Kamer wordt hierover in september 2004 geïnformeerd.   Inzake de ongelijkheid bij het terugbetalen van de aanvullende
beurs in het mbo: staatssecretaris Nijs zegt toe dat
zij zal nagaan hoe het technisch in elkaar zit. Als het binnen de wetgeving
enigszins mogelijk is, is zij bereid de ongelijkheid op te heffen. Als het
heel lastig wordt, en de wetgeving daarvoor moet worden veranderd, dan komt
de staatssecretaris daar op terug. (Hand. II p. 24-1611 lk).Begroting OCW 2004 Het voornemen is in het kader van de invoering P-beurs bol het
afschaffen van voorschot onderwijsretributie (VOR). Daarmee wordt tevens het
geschetste probleem van de ongelijkheid opgelost.   Bij de begroting 2005 zal zowel het nieuwe studiefinancieringsstelsel
als het nieuwe Bekostigingssysteem hoger
onderwijs aan de orde zijn. (kamerstuk 29 410,
nr. 16, p. 37 mk).PA [5-4-2004] Ontwerp
HOOP 2004Een nieuw stelsel van studiefinanciering
en een nieuw bekostigingsmodel
voor het hoger onderwijszullen
in oktober 2004 worden gepresenteerd.   Staatssecretaris Nijs zal overwegen
om de vraag of de prestatiebeurs moet
worden omgezet in een gift als er een hbo-opleiding wordt afgerond, terwijl
er nog geen mbo-diploma is gehaald, mee te nemen in het wets- voorstel over
de prestatiebeurs. (Hand. II
p. 21-1385 mk).PA [6-11-2003] Begroting
OCW 2004Deze mogelijkheid wordt meegenomen
bij het opstellen van het wetsvoorstel prestatiebeurs.   Staatssecretaris Nijs zal de Tweede Kamer de (financiële)
reeksen nog een keer toesturen inzake de bedragen omtrent het invoeren van
de prestatiebeurs in het mbo.PA [6-11-2003] Begroting OCW 2004De reeksen worden opgenomen in Memorie
van Toelichting van het wetsvoorstel. Prestatiebeurs   VOORTGEZET ONDERWIJS     Staatssecretaris Adelmund zal na de zomer een vervolgnotitie
over mentoring aan de Tweede Kamer sturen.PA [19-6-2000] Onderwijskansen,
kamerstuk 27 020, nr. 15Het
Landelijk Ondersteuningsprogramma Mentoring is inmiddels afgerond. De eind-
producten zullen in het najaar van 2004 aan het veld en aan de Tweede Kamer
worden gepresenteerd.   Dat de methodiek van het studiehuis een goede methodiek
is, blijkt ook uit het feit dat allochtone kinderen zich zeer goed aan deze
methodiek aanpassen. Een rapport over deze problematiek van Sarah Blom zal
binnenkort aan de Tweede Kamer worden gezonden.PA [21-6-2001] Tweede fase havo/vwo, kamerstuk 27 400 VIII,
nr. 93Het rapport wordt najaar 2004
naar de Tweede Kamer verzonden.   Monitor/evaluatie
in 2004 nadat 2 leerjaren leerwerktrajecten hebben
plaatsgevonden, met onder meer:1. hoe burgerkunde en cultuur in de beroeps
gerichte vakken meegenomen;2. ervaringen met sport/lo;3. of scholen doorstroom regeling
aanhouden;4. verantwoording vrijval
middelen door leerwerktrajecten;5.
wijze invullen praktijkboeken (inclusief absentie);6. hoe accreditatie is
verlopen(indien niet goed, dan na 2004 anders regelen);7. rol landelijke organen
en inspectie bij leerwerktrajecten;8.
niveau van de begeleiders in bedrijven.PA [9-12-2002] Wetsvoorstel houdende wijziging van de Wet op het voortgezet
onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leer- weg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leer-werktra- jecten vmbo), kamerstuk 28 444 Monitor is gestart
begin 2004 met onder andere 8 invalshoeken; oplevering in maart 2005.   Zodra gegevens beschikbaar zijn, wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over de resultaten van de doorstroom.PA [9-12-2002] Wetsvoorstel houdende
wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leer- weg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leerwerktra- jecten vmbo), kamerstuk 28 444De Stuurgroep Kwaliteit van
Zorg neemt dit mee in het reeds lopend onderzoek. Dit zal in het 3e kwartaal
2004 worden afgerond. Na ontvangst zal de minister de Tweede Kamer informeren.   De Tweede Kamer wordt te zijner tijd geïnformeerd
over de pilots flexibele examinering.PA [9-12-2002] Wetsvoorstel houdende wijziging van de Wet op het voortgezet
onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leer- weg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leerwerktra- jecten vmbo), kamerstuk 28 444Experimenten schooljaar 2003/2004 zijn gestart; eerste resulaten
in 2005/2006 bekend.   Bij de evaluatie van de leerwerktrajectenwordt
tevens de vraag betrokken of de regelgeving op dat vlak kan worden vereenvoudigd.PA [24-6-2003] Wetsvoorstel houdende
wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leer- weg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leer-werktra- jecten vmbo), kamerstuk 28 444De resultaten van de evaluatie leerwerktrajecten ontvangt
de Tweede Kamer in maart 2005.   Uitbreiding van de leerwerktrajecten naar
de kaderberoepsgerichte en theoretische leerweg wordt onderzocht. De Tweede
Kamer wordt hierover vóór de evaluatie van de leerwerktrajecten geïnformeerd.PA [24-6-2003] Wetsvoorstel houdende
wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in
verband met leer-werktrajecten in de basis-beroepsgerichte leer- weg van het
voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (regeling
leer-werktra- jecten vmbo), kamerstuk 28 444Het onderzoek over mogelijke uitbreiding van leer-werktrajecten
naar kaderberoepsgerichte en theoretische leerweg en het beleidsstandpunt
de Tweede Kamer in februari 2005 bereiken.   Leerwegondersteunend onderwijs (lwoo): Of het getalscriterium
bij de toestemming voor een nieuwe vestiging kan vervallen, zal worden bezien
door de ontwikkelingen bij het aanbod van lwoo zorgvuldig te volgen.PA [26-6-2003] Toetsingskader en
Het RhedensMaakt deel uit van de
evaluatie van het gemengde model zorgbekostiging en indicatiestelling in 2006
en de voorstellen ter vereenvoudiging van die systemen die voorzien zijn voor
2007–2010. De Tweede Kamer wordt over evaluatie en voorstellen te zijner
tijd geïnformeerd.   De inspectie van
het onderwijs voert momenteel een evaluatieonderzoek uit
naar de verschillende vormen van eerste opvang anderstaligen (voorheen internationale
schakelklassen). Hierover zal de minister aan de Tweede Kamer rapporteren.PA [23-10-2003] Begrotingsonderzoek De minister zal in het najaar 2004
de Tweede Kamer informeren.   Financiële reserves instellingen: In de Koersdocumenten
voor po en vo kom de minister terug op het advies van de Onderwijsraad «wat
scholen vermogen»PA [5-11-2003]
Begroting OCW 2004September 2004
vindt bestuurlijk overleg plaats. De Tweede Kamer wordt in najaar 2004 geinformeerd.   Plan van Aanpak vmbo Groen Links met betrekking tot
eigen rol school: In overleg met het vmbo-veld zal de minister nagaan welke
zaken direct kunnen worden aangepakt.PA [5-11-2003] Begroting OCW 2004Eind september 2004 wordt de Tweede Kamer geïnformeerd.   De minister zal de Tweede Kamer laten weten hoe zij
onderzoekt of scholen genoeg bekend zijn met het zorgbudget en
wat daar eventueel aan gedaan kan worden. Als de Tweede Kamer op specifieke
onderdelen binnen de evaluatierapporten informatie wenst,
kan dat.PA [22-10-2003] Zorgleerlingen
in het VMBODe Stuurgroep Kwaliteit van
Zorg neemt dit mee in reeds lopend onderzoek. Deze zal in het 3e kwartaal
2004 worden afgerond. Na ontvangst zal de minister de Tweede Kamer infosmeren.   Jaarlijks komt er informatie over
de zorgleerlingen in het vmbo via de monitor.
In Koers VO komt zij daarbij terug op de zorgleerlingen in wat breder verband.PA [22-10-2003] Zorgleerlingen in
het VMBOEen separaat onderzoek van
SCO-Kohnstamm Instituut over zorgleerlingen is in juli 2004 opgeleverd en
is medio augustus 2004 naar de Tweede Kamer verstuurd.   Voor 2006 is een grote evaluatie van de wetgeving
voor de zorgstructuur – ingegaan op 1-8-2002 – voorzien.PA [22-10-2003] Zorgleerlingen in het VMBOAfstemming met resultaten uit evaluaties
LGF en WSNS in 2004 zijn mede
bepalend voor evaluatie 2006.   Nota van wijziging wetsvoorstel uittreden voortgezet
onderwijs uit het Participatiefondswordt
uiterlijk in juni 2004 ingediend.UB [18-11-2003] Wetsvoorstel Wachtgelduitgaven voortgezet onderwijs, kamerstuk
27 744Wetsvoorstel uittreden
voortgezet onderwijs uit Participatiefonds is
op 16 juli 2004 ingediend (27 744, nr. 8).   In de tweede helft van 2004 ontvangt de Tweede Kamer
een uitwerkingsnotitie voorzieningenplanning voortgezet onderwijs. In de notitie
wordt meegenomen: a. Uitkomsten Integratie-nota en het Onderwijsraad- advies
over artikel 23 Grondwet; b. Gang van zaken wetsvoorstel flexibilisering scholenbestand;
c. Informatie over schoolkeuze
oudersPA [17-12-2003] Voorzieningen
planning VODe startnotitie is opgesteld
en wordt besproken met VNG, Besturenorganisaties
en Klankbordgroep. Concept wetgeving op basis van Startnotitie in voorbereiding.
De informatie over schoolkeuzemotieven
op 16 maart 2004 naar de Tweede Kamer gezonden. In het najaar 2004 krijgt
de Tweede Kamer een uitwerkingsnotitie.   WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN     Staatssecretaris Adelmund zegt toe het wetsvoorstel
inzake flexibilisering scholenbestand spoedig na het zomerreces aan de Tweede
Kamer te kunnen aanbieden.PA [28-3-2001]
flexibilisering van het scholenbestand, kamerstuk 25 167, nr. 6Advies Raad van State is op 15 april 2002
ontvangen.De procedure tot intrekking van het wetsvoorstel is in gang gezet.TOEZEGGINGEN EERSTE KAMER     ALGEMEEN CULTUURBELEID     Staatssecretaris Van der Laan zal in 2007 de Eerste
Kamer met concrete zaken aantonen,welke initiatieven zij heeft ondernomen,
welke accenten gelegd zijn en welke debatten ze heeft geopend om het culturele
bewustzijn te vergroten.Begrotingsbehandeling
Cultuur 2004, 16 maart 2004De staatssecretaris
zal vóór 1 juli 2007 de Eerste Kamer een overzicht sturen waarin
alle concrete activiteiten zijn opgeno- men die hebben bijgedragen aan het
vergro- ten van het cultureel bewustzijn.   Staatssecretaris Van der Laan heeft toegezegd een
brief aan de Eerste Kamer te sturen waarin zij Door middel van objectieve
informatie de Nederlandse positie
met betrekking tot het Europese cultuurbeleid uiteen zal zetten. Zij heeft
daarbij expliciet aangegeven geen waardeoordeel over de Europese cultuur te
kunnen geven.Begrotingsbehandeling
Cultuur 2004, 16 maart 2004De staatssecretaris
zal voor 1 januari 2005 de Eerste Kamer een brief sturen ten aanzien
van het Europees Cultuurbeleid.   Bij de evaluatie van de procedure Cultuurnota 2005-2008
zal staatssecretaris Van der Laan de positie van het bedrijfsleven in relatie
tot de fondsen en de algemene
bijdrage aan cultuur door het bedrijfsleven meenemen. Aan de hand van deze
evaluatie wordt er verder gesproken over het cultuurnotasysteem.
Tevens zal de staatssecretaris in de evaluatie de verhoudingen tussen Rijk,
provincie en gemeenten opnemen. De volgende vraag wordt daarbij beantwoord:
is er aanleiding om iets te veranderen op het gebied van de verhoudingen en
balans tussen Rijk, provincie en gemeenten. Het begrip «landelijke betekenis»
zal dragend zijn voor de afweging en de prioritering op het niveau van het
Rijk.Begrotingsbehandeling Cultuur
2004, 16 maart 2004De Cultuurnota 2005–2008
is op prinsjesdag aangeboden aan de Tweede Kamer. Na afronding van de nazorg
rondom de aanvraagprocedure (januari 2005) zal de evaluatie plaatsvinden.   ALGEMENE STRATEGISCHE EN ECONOMISCHE
ADVISERING     Naar aanleiding van het advies van de Onderwijsraad
over bureaucratie zegt de minister een reactie hierop toe aan de Kamers. Na
afronding van het onderzoek binnen OCW rond regelgeving zegt de minister de
Eerste Kamer toe met voorstellen over «ontregeling en vermindering van
de bureaucratie» te komen.PA [11-5-2004] Begrotingsstaat Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 2004 (29 200
VIII) onderdeel vmbo en sociale cohesie en
burgerschapDe minister zal de Eerste
Kamer eind september/begin oktober 2004 hierover informeren.   BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE     De minister zal overleg voeren met de BVE-Raad over
het behalen van de startkwalificatie buiten
de school (bijvoorbeeld via het bedrijfsleven). Hiertoe moet duidelijk zijn
wat een leerling die de school verlaten heeft nog moet leren om uiteindelijk
aan het niveau van de startkwalificatie te
kunnen voldoen. Zonodig kan dit vastgelegd worden in het portfolio.PA [11-5-2004] Begrotingsstaat Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen 2004 (29 200 VIII) onderdeel vmbo en sociale
cohesie en burgerschapDit vormt een onderdeel van het algemeen beleid tot flexibilisering van de kwalificatiestructuur.   MEDIA, LETTEREN EN BIBLIOTHEKEN     Staatssecretaris Van der Laan zegt aan de heer Woldring
(CDA) toe om het probleem dat er in sommige gemeenten is met de financiering
van programmaraden op gelegen momenten aan de orde te stellen in het overleg
met de VNG en IPO dat zij regelmatig heeft over de positie van regionale omroepen.PA [11-5-2004] Wijziging van de Mediawet met
het oog op verbetering van de openheid en conti- nuïteit van de landelijke publieke
omroep, kamerstuk 29 030Zal aan de orde komen in het bestuurlijk overleg in het najaar
van 2004.Dit onderwerp zal aan de orde komen. Daarna zal de Eerste Kamer zo
spoedig mogelijk worden geïnformeerd.   Staatssecretaris Van der Laan zegt aan
de heer Woldring (CDA) toe terug te zullen komen op de vraag op welke termijn
de eerstvolgende periodieke her- overweging van de doorgifteplicht zal plaatsvinden
in het licht van de universele dienstrichtlijn en op de vraag welke instantie
daarmee zal worden belast.PA [11-5-2004]
Wijziging van de Mediawet met
het oog op verbetering van de openheid en conti- nuïteit van de landelijke publieke
omroep, kamerstuk 29 030Beantwoording is gepland voor najaar 2004.   Staatssecretaris Van der Laan zegt aan
mevrouw Witteman (PvdA) toe om een inventarisatie
te maken van de technische mogelijkheden voor en de finan- ciële consequenties
van omschakeling van analoge naar digitale distributie van de regionale televisie.
Deze inventarisatie zal meegenomen
worden in de notitie over de lokale en regionale omroep die is toegezegd aan
de Eerste Kamer.PA [11-5-2004] Wijziging
van de Mediawet met het oog op
verbetering van de openheid en conti- nuïteit van de landelijke publieke
omroep, kamerstuk 29 030De inventarisatie
wordt meegenomen in notitie over de lokale en regionale omroep welke in najaar
2004 aan de Eerste Kamer gezonden zal worden.   Staatssecretaris Van der Laan zegt aan de heer Van
Raak (SP) toe dat, indien blijkt dat een kabelexploitant in veel gemeenten
problemen blijft veroorzaken, zij er bij die kabelexploitant op zal aandringen
om zijn verantwoordelijkheid te nemen in de driehoek burger, programma-aanbieder
en kabelexploitant.PA [11-5-2004]
Wijziging van de Mediawet met
het oog op verbetering van de openheid en conti- nuïteit van de landelijke publieke
omroep, kamerstuk 29 030Verantwoordelijkheden zijn in de Mediawet geregeld.
Op dit moment zijn er geen/onvoldoende aanwijzingen dat dit nodig is. Als
in de toekomst blijkt dat er stappen nodig zijn zullen deze gezet worden.   VOORTGEZET ONDERWIJS     Leerlingen verlaten soms voor enkele kwartalen of
jaren Nederland om later terug te keren naar het land van herkomst. De minister
zal nagaan om hoeveel gevallen het gaat in Nederland en zal de Eerste Kamer
voor het einde van 2004 berichten.PA [11-5-2004] Begrotingsstaat Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 2004, kamerstuk
29 200 VIII, onderdeel vmbo en sociale cohesie en
burgerschapHet onderzoek is gestart.
Na afronding hiervan zal de Eerste Kamer zo spoedig mogelijk worden geïnformeerd.OVERZICHT RWT'S EN ZBO'SDe rijksbegrotingvoorschriften schrijven voor dat in de begroting een
bijlage wordt opgenomen met een opsomming van alle RWT's (rechtspersonen met
een wettelijke taak) en ZBO's (zelfstandige bestuursorganen) die onder de
verantwoordelijkheid van het departement vallen, de bijdrage van het departement
aan deze instellingen en het beleidsartikel waarop die bijdrage wordt verantwoord.
Onderstaan zijn deze gegevens opgenomen, waarbij wordt aangetekend dat voor
wat betreft de onderwijsinstellingen de gegevens per onderwijssoort zijn geaggregeerd.InstellingRWTZBO1Bedrag(x € 1 miljoen)ArtikelStimulerings- en verdeelfondsen-kunstenfondsenJaJa  •Stichting fonds voor beeldende
kunsten, vormgeving en bouwkunst  20,314•Stichting fonds voor
de amateurkunst en podiumkunsten  12,614•Stichting fonds voor
podium programmering en marketing  6,214•Stichting fonds voor
de scheppende toonkunst  1,714•Mondriaanstichting  13,514•Stichting Nederlands
fonds voor de film  11,114•Stichting stimuleringsfonds
voor de architectuur  1,814Stimulerings- en verdeelfondsen – letterenfondsenJaJa  Stichting fonds voor de letteren  5,714Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele
omroepproducties (STIFO) Ja15,415Commissariaat voor de MediaJaJa3,615Nederlandse Omroepstichting Ja76,215Omroepbestel (alleen landelijk)Ja 750,215Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs2
(ca 8000 scholen, waarvan 33% openbaar. Hier is het totale bedrag voor primair
onderwijs genoemd)Ja 7 383,31 en 2Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs3Ja 3 856,03Regionale verwijzingscommissie VO Ja7,63Regionale Opleidingscentra (ROC's)
en vakinstellingenJa 2 255,54Kenniscentra voor beroepsonderwijs en
bedrijfsleven (voorheen landelijke organen voor beroepsonderwijs)JaJa105,74Instellingsbesturen hoge scholen4Ja 1 743,66Instellingsbesturen universiteiten5Ja 3 200,4 Open Universiteit NederlandJa 31,77Academische ZiekenhuizenJa 499,47Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen
(KNAW)Ja 84,516Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijke
Onderzoek (TNO)Ja 191,216Koninklijke Bibliotheek (KB)Ja 33,616Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO)JaJa299,916Stichting ParticipatiefondsJaJa0NvtStichting VervangingsfondsJaJa13,821InformatieBeheergroepJaJa99.21, 3, 4, 6, 7, 11 Bedrijfsfonds voor de Pers Ja0NvtLandelijke commissie toezicht indicatiestelling speciaal
onderwijs(i.o.) Ja2,311 Betreft de ZBO's op grond van de kaderwet2 Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente
het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT3 Idem4 Betreft middelen die direct en indirect aan de hogescholen
beschikbaar worden gesteld5 De definitieve rijksbijdragen aan de universiteiten kunnen
als gevolg van wijzigingen in bekostigingsgegevens enigermate afwijken van
de gepresenteerde bedragen. Aan de hier genoemde bedragen kunnen geen rechten
worden ontleendAFKORTINGENLIJSTabaanvullende
beursABPAlgemeen Burgerlijk
PensioenfondsACOAdviescommissie OnderwijsaanbodACTSAdvanced Catalytic
Technologies for Sustainabilitiesadrautonomie, deregulering en rekenschapadvarbeidsduurverkortingafbaanvullend formatiebeleidahrachterstallig hoger
rechtalmaatacama large millimeter
arrayALOAcademie Lichamelijke
Opvoedingalrachterstallig lager
rechtALLAdult Literacy and
LifeskillsAMvBalgemene maatregel
van bestuuraocagrarisch opleidingscentrumaoralgemene omroepreserveAPSAlgemeen Pedagogisch
StudiecentrumarboarbeidsomstandighedenARKAlgemene RekenkamerASCStichting Afrika StudiecentrumASTRONAstronomisch Onderzoek
in Nederlandatbaantrekkelijk technisch beroepsonderwijsatcaccountability, toezicht
en controlavaudiovisueelavoalgemeen voortgezet
onderwijsAVSAlgemene Vereniging SchoolleidersAWBZAlgemene Wet Bijzondere ZiektekostenAWIRAlgemene Wet Inkomensafhankelijke
RegelingenAWTAdviesraad voor
het Wetenschaps- en Technologiebeleidazacademische ziekenhuizenBandBilateraal austausch
programma Nederland-Duitslandbaobasisonderwijsbapobevordering arbeidsparticipatieouderenBbcuBekostigingsbesluit cultuuruitingenbblberoepsbegeleidende
leerwegbboberoepsbegeleidend
onderwijsbbpbruto binnenlands
productBIO(Wet op de) beroepen
in het onderwijsBioMaDeBio-organic Materials
and DivicesBisonBeraad internationale
samenwerkingonderwijs Nederlandbkbbestuurlijke
krachtenbundelingbdubrede doeluitkeringbmfbreed
maatschappelijk functionerenbnpbruto nationaal productbolberoepsopleidende
leerwegbopobeleidsgericht onderzoek
primair onderwijsBPRCBiomedical Primate Research CentrebpvberoepspraktijkvormingBrgrBesluit rijkssubsidiëring
grootschalige restauratiesBRINBasisregistratie
instellingenBSIKBesluit subsidies
investeringen kennisinfrastructuurBSMBekostigingssysteem
materieelbveberoepsonderwijs en
volwasseneneducatieBwooBesluit werkloosheid
onderwijs en onderzoekBZKBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (ministerie van)caocollectieve arbeidsovereenkomstCASCentrale ArchiefselectiedienstCBSCentraal Bureau voor
de StatistiekCCOCareer Center OnderwijsCENESACo-operation in
Education between the Netherlands and South AfricaCEPCentraal Economisch
PlanCERDCommissie tegen discriminatie
van de Verenigde NatiesCERNCentre Européen
pour la Recherche Nucléaire, Europese organisatie voor kern- en hoger
energiefysicaCFICentrale Financiën
InstellingenCIOSCentraal instituut
opleiding sportleidersCinopCentrum voor innovatie van
opleidingenCitoCentraal instituut
voor toetsontwikkelingcjpcultureel jongerenpaspoortckvculturele en kunstzinnige
vormingColoCentraal orgaan van
de landelijke opleidingsorganenComboCombinatie onderwijsorganisatieCOPWOCentraal Overlegorgaan
Personeelszaken Wetenschappelijk OnderwijsCOSCommissie van Overleg
Sectorraden onderzoek en ontwikkelingCPBCentraal PlanbureauCPGCentrum voor Parlementaire
GeschiedenisCPSChristelijk Pedagogisch
StudiecentrumCREBOCentraal Register
Beroeps OpleidingenCRIHOCentrale Registratie
Inschrijvingen Hoger Onderwijscumiculturele minderhedenCunsCommissie uitgangspunten
nieuw studiefinancieringsstelselCvICommissie voor de
IndicatiestellingCWLContactgroep werkende
lerenCWTSCentrum voor Wetenschaps-
en Technologie StudiesDeltaDutch education:
learning at top level abroadDIADuitsland Instituut
AmsterdamDVB-TDigital video broadcasting –
terrestrialDZVODienst ziektekostenvoorziening
overheidspersoneelEchoExpertisecentrum
voor allochtonen in het hoger
onderwijsECNEnergie Centrum NederlandECTSEuropean Credit Transfer
SystemEDCLEuropees computerrijbewijsEEREuropese Economische
RuimteEIBEuropees Instituut
voor BestuurskundeEMBCEuropean Moleculair
Biology ConferenceEMBLEuropean Moleculair
Biology LaboratoryEMUEuropese Monetaire
UnieEPEuropees PlatformEPOEuropean Patent OfficeESAEuropean Space AgencyESFEuropees Sociaal FondsESOEuropean Southern
Observatory, Europese organisatie voor astronomisch onderzoekESRFEuropean Synchrotron
Radiation FacilityEUEuropese UnieEUAEuropean University
Associationevcerkenning van verworven
competentiesEZEconomische Zaken (ministerie
van)FBBSFederatie Bibliotheekwerk
voor Blinden en SlechtziendenFESFonds Economische StructuurversterkingFNBFederatie Nederlandse
Blindenbibliothekenfpuflexibel pensioen
en uittredingfreformatierekeneenhedenFSVOStichting Financiering
Structureel Vakbondsverlof Onderwijsftefulltime equivalent
(formatie-eenheid of voltijdse
baan)GBAGemeenschappelijke
Basisadministratie PersoonsgegevensGBIFGlobal Biodiversity
Information FacilityGCOGemeenschappelijk
Centrum voor OnderwijsbegeleidingGENTGehele Europese Nederlandse
Taalgebiedgoagemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleidgsbgrote stedenbeleidgti'sgrote technologische
institutengwwgrond-, weg- en waterbouwG4Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag, UtrechtG4+G4 met AlmereG30de 30 steden in het
kader van het grote stedenbeleidG36de 36 grootste gemeentenhavohoger algemeen voortgezet
onderwijshbohoger
beroepsonderwijsHGISHomogene Groep Internationale
Samenwerkinghohoger
onderwijsHOOPHoger
Onderwijs en Onderzoek PlanHRDHuman Resource DevelopmentHRMHuman Resources ManagementHuygensHigh-level university
year to gain excellence in The NetherlandsIB-GroepInformatie Beheer
Groepibinternationaal beleidIALSInternational Adult
Literacy Surveyibointerdepartementaal
beleidsonderzoekICBInspectiecultuurbezitICEInstituut voor cultuurethiekICESInterdepartementale Commissie Economische StructuurversterkingICES-KISWerkgroep kennisinfrastructuur van
de Interdepartementale Commissie voor Economische StructuurversterkingICES-KIS-IIWerkgroep kennisinfrastructuur van
de Interdepartementale Commissie voor Economische StructuurversterkingICNInstituut Collectie
Nederlandictinformatie-
en communicatietechnologieidinstitutional developmentID-baanin- en doorstroombaanigbointernationaal georiënteerd
basisonderwijsigvointernationaal georiënteerd
voortgezet onderwijsIHEInternational Institute
for Infrastructural Hydraulic and Environmental EngineeringIHSInstitute for Housing
and Urban Developments StudiesIISGInternationaal Instituut
voor Sociale Geschiedenisiitintegraal instellingstoezichtILAInitiatief LerarentekortAmsterdamilrindividuele
leerrekeningiointernationaal onderwijsiobkin hun ontwikkeling
bedreigde kleutersiopinnovatiegericht
onderzoek programmaIOWOAdviseurs voor onderwijsbeleid
en organisatie (KU Nijmegen)ipbintegraal
personeelsbeleidIPOInterprovinciaal OverlegISIOInterdepartementale
Stuurgroep Internationaal OnderwijsISISIntegrale Scholing
in Schoolmanagement(project)ISOInterstedelijk StudentenoverlegISSInstitute for Social
Studiesistintegraal schooltoezichtITCInternational Institute
for Aerospace Survey and Earth SciencesITSInstituut voor Toegepaste
Sociale WetenschappenIVAInstituut voor ArbeidsvraagstukkenJNIJapan-Nederland InstituutJOBJongerenorganisatie BeroepsonderwijsKansKoninkrijk der Nederlanden,
algemeen programma voor nauwe samenwerking tussen scholenKBKoninklijke bibliotheekKbb'sKenniscentra beroepsopleiding
bedrijfslevenKCEKwaliteitscentrum examensmbokebbkennisuitwisseling beroepsonderwijsbedrijfslevenKNAWKoninklijke Nederlandse
Academie van WetenschappenKPCKatholiek Pedagogisch
CentrumksbkwalificatiestructuurberoepsonderwijsksekwalificatiestructuureducatieKVLOKoninklijke vereniging
van leraren lichamelijke opvoedingLAKSLandelijk Aktie Komitee
ScholierenLAOLesgeven Anders Organiserenlbklandelijk
beleidskaderLCIGLandelijk centrum
indicatiestelling gehandicaptenLCTILandelijke
Commissie Toezicht IndicatiestellingLCWLes- en cursusgeldwetlgfleerlinggebonden
financieringlhclarge hadron collidorLICALandelijk Informatie Centrum
Aansluiting vo-hbolioleraar in opleidingLIPOLandelijk Informatiepunt
OnderwijsLLLLeven lang lerenLNVLandbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (ministerie
van)loblandelijk orgaan beroepsonderwijsLOKVLandelijke Organisatie
Kunstzinnige Vorminglomleer- en opvoedingsmoeilijkhedenlooklandelijk overleg onderwijskansenLSVbLandelijke StudentenvakbondLVIOLandelijke vereniging
van indicatie organenLVLALandelijke vereniging
van leerplichtambtenarenlwooleerwegondersteunend
onderwijsLWP(Vereniging) Landelijk
Werkverband PraktijkonderwijslwtLeerwerktrajectMARINMaritiem Research
Instituut Nederlandmavomiddelbaar algemeen
voortgezet onderwijsmbomiddelbaar
beroepsonderwijsMenOmisbruik en oneigenlijk
gebruik van regelingenMEVMacro Economische
VerkenningMGKMax Gootte Kenniscentrummkbmidden- en kleinbedrijfmlkmoeilijk lerende kinderenmomaatschappij oriëntatiemoamanagementondersteuning
en arbeidsmarktmop'smeerjarige ontwikkelingsprogramma'smpvmeervoudig publieke verantwoordingMSMMaastricht School
of Managementmspmonumenten selectie
projectmvvmachtiging tot voorlopig
verblijfMTNLMulticulturele Televisie
NederlandMUBWet modernisering
universitaire bestuursorganisatieNACEENetherlands America
Commission for Educational ExchangeNAONederlandse Accreditatie OrganisatieNBLCNederlands Bibliotheek
en Lectuur CentrumNemoNew Metropolis (educatieve
attractie op het gebied van wetenschap en technologie)NESONetherlands' Education
Support OfficesNIBUDNationaal Instituut
voor BudgetvoorlichtingNICAMNederlands instituut
voor classificatie van audiovisuele middelenNIDINederlands Interdisciplinair
Demografisch InstituutNIWINederlands Instituut
voor Wetenschappelijke InformatiedienstenNIZWNederlands instituut
voor zorg en welzijnNLRNationaal Lucht- en
RuimtevaartlaboratoriumNMaNederlandse MededingingsautoriteitnoatNederlandstalig onderwijs
aan anderstaligenNOSNederlandse Omroep
StichtingNPSNederlandse Programma
StichtingNRFNationaal Restauratie
FondsNROGNationaal Regieorgaan GenomicsNSANederlandse SchoolleidersAcademieNT2Nederlands als tweede taalNTUNederlandse TaalunieNUCNationale UNESCO CommissieNufficNetherlands Universities
Foundation For International CooperationNVAONederlands Vlaams Accreditatie OrganisatieNWONederlandse organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoekoa'sonderwijsassistentenoaltonderwijs in allochtone
levende talenOCWOnderwijs, Cultuur
en Wetenschap (ministerie van)odinonderzoek deelnemersinformatieOCTOOnderzoekscentrum
Toegepaste OnderwijskundeOESOOrganisatie voor Economische Samenwerking en OntwikkelingokonderwijskansenOLONOrganisatie Lokale
Omroepen NederlandOMOpenbaar Ministerieoowoverheid en onderwijs
onder werknemersverzekeringenOptaOnafhankelijke post-
en telecommunicatieautoriteitOROnderwijsraadosreducatietrajecten
gericht op oriëntatie en sociale redzaamheidOUNLOpen Universiteit
Nederlandovopenbaar vervoerovskopenbaar vervoer
studentenkaartowbonderzoek en wetenschapsbeleidpabopedagogische academie
basisonderwijsPaeponPlatform van aangewezen/erkende
particuliere onderwijsinstellingen in Nederlandp-beursprestatiebeurspclpermanente commissie
leerlingenzorgPFParticipatiefondspgbpersoonsgebonden budgetpgmplaatsengeldmodelPisaProgramme for International
Student AssessmentPivotProject verkorting
overbrengingstermijnpmpoprocesmanagement
primair onderwijspmvoprocesmanagement
voortgezet onderwijspoprimair onderwijsppspubliekprivate samenwerkingPrimaprimair onderwijs
cohortpropraktijkonderwijspveprogramma
van eisenRaakRegionale actie en
aandacht voor kennisinnovatieR&DResearch and developmentRADRijksarchiefdienstRDMZRijksdienst voor
de Monumentenzorgrecregionaal
expertise centrumRHBRijks Hoofdboekhoudingrhcregionale (cultuur)historische
centrarlrentedragende
leningrmcregionale meld- en
coördinatiefunctieRMORaad voor maatschappelijke
ontwikkelingRNWORadio Nederland WereldomroepROAResearchcentrum voor
Onderwijs en ArbeidsmarktROBRijksdienst Oudheidkundig
Bodemonderzoekrocregionaal
opleidingscentrumrstregulier schooltoezichtrubsregistratie uitstroom en
bestemming schoolverlatersRvCRaad
voor CultuurRWTRechtspersoon met
een wettelijke taakRZORelatiemanagement
Zelfstandige OrganisatiesSamosSamenwerkende opleidingen
voor schoolleiders primair onderwijssbaospeciaal
basisonderwijssbdschoolbegeleidingsdienstSBLSamenwerkingsorgaan
BeroepskwaliteitLerarensbosecundair beroepsonderwijsSBOSectorbestuur voor
de onderwijsarbeidsmarktSBOStudiecentrum voor
Bedrijf en OverheidSCPSociaal en Cultureel
PlanbureauSERSociaal-economische
RaadsfstudiefinancieringsfbstudiefinancieringsbeleidSICAStichting Internationale
Culturele ActiviteitenSiloregeling stimulans innovatieve
leeromgevingen bvesirsubsidieindividuele
reïntegratieSKORStichting Kunst en
Openbare RuimteSLOInstituut voor leerplanontwikkelingsloasubsidiëring
landelijke onderwijsondersteunende activiteitenSNOBStichting Nederlands
Onderwijs in het Buitenlandsospeciaal
onderwijssofisociaal en fiscaal
(nummer)StbStaatsbladSterStichting etherreclameSTTStichting Toekomstbeeld
der TechniekSurfSamenwerkingsorganisatie
voor netwerkdienstverlening en informatie- en communicatietechnologie in
het hoger onderwijs en onderzoekSUSStichting UAF SteunpuntSUWIStructuur Uitvoeringsorganisatie
Werk en Inkomensvuosubsidievoorkoming
uitval onderwijspersoneelsvcstudievoortgangscontrolesvospeciaal voortgezet
onderwijsSZWSociale Zaken en Werkgelegenheid
(ministerie van)TCAITijdelijke commissie
advisering indicatiestellingT-DABTerrestrial –
digital audio broadcastingTKTweede Kamertlotegemoetkoming lerarenopleidingTNONederlandse organisatie
voor Toegepast Natuurwetenschappelijk OnderzoekTNO-STBTNO Strategie
Technologie BeleidTNS NIPONederlands instituut
voor publieke opinie en het marktonderzoektoatechnisch onderwijsassistenttoftotale onderzoek financieringtoptransparant onderwijs
modeltomteamonderwijs op maatTS17-Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen tot
18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg(volgens hoofdstuk 3 van de WTOS)TS18+Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen ouder
dan 18 jaar in (deeltijd) voortgezet onderwijs die geen recht meer hebben
op VO18+ en studerenden in het hoger onderwijs van
18 jaar en ouder aan lerarenopleidingen die
geen recht meer hebben op WSF (volgens
hoofdstuk 5 van de WTOS)TUDTechnische Universiteit
DelftUAFUniversitair Asiel
Fondsuhduniversitair hoofddocentulouniversitaire
lerarenopleidingULCWUitvoeringsbesluit les- en cursusgeldwetUNESCOUnited Nations
Educational Scientific and Cultural OrganisationUNUUnited Nations UniversityUSZOUitvoeringinstelling
sociale zekerheid overheid en onderwijsUWVUitvoering Werknemersverzekeringenvavovoortgezet algemeen
volwassenenonderwijsvbovoorbereidend beroepsonderwijsvbtbvan beleidsbegroting tot beleidsverantwoordingvdsvervangingsbijdrage differentiatiesysteemVecaiVereniging van exploitatie
van centrale antenne-inrichtingenv&ivreemdelingenzaken
en integratieVeLoVereenvoudigd Londostelselvetvocational educational
trainingVFVervangingsfondsVHTOStichting vrouwen
en hoger technisch onderwijsvisievolledige internationale
studie in Europavmbovoorbereidend middelbaar
beroepsonderwijsVNGVereniging van Nederlandse
GemeentenVNO-NCWVerbond van Nederlandse
Ondernemingen-Nederlandse Christelijke Werkgeversbondvovoortgezet onderwijsvoavoorbereidende en
ondersteunende activiteitenvorvoorschot onderwijsretributieVO18+Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen van
18 jaar en ouder in het voortgezet onderwijs (volgens hoofdstuk 4 van de WTOS)VROMVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (ministerie van)VSVerenigde Staten van
AmerikaVSNUVereniging van Samenwerkende
Nederlandse UniversiteitenVSWOVereniging van Samenwerkende
Werkgeversorganisaties in het Onderwijsvsovoortgezet
speciaal onderwijsVSRVereniging SchoonmaakResearchvsvvoortijdig
schoolverlatenvtbverbreding techniek
in het basisonderwijsvvevoor-
en vroegschoolse educatieVVOVereniging voor het
management in het Voortgezet Onderwijsvvtvvreemdeling aan wie
een voorwaardelijke vergunning tot verblijf is verleendvwovoorbereidend wetenschappelijk
onderwijsVWSVolksgezondheid, Welzijn
en Sport (ministerie van)WAOWet arbeidsongeschiktheidWEBWet educatie en beroepsonderwijsWECWet op de expertisecentraWetBIO Wet beroepen in
het onderwijsWeTenStichting Wetenschap
en Techniek NederlandWHWWet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoekWINWet inburgering nieuwkomerswiowerken in het onderwijsWLWaterloopkundig LaboratoriumWMOWet medezeggenschap
onderwijswowetenschappelijk
onderwijsWORWet op de ondernemingsradenWOTWet onderwijstoezichtWOTROStichting Wetenschappelijk
Onderzoek van de TropenWPOWet op het primair
onderwijsWRRWetenschappelijke
Raad voor het RegeringsbeleidWSCWet op het specifiek cultuurbeleidWSFWet op de studiefinancieringWSLOAWet subsidiëring
landelijke onderwijsondersteunende activiteitenwsnsweer
samen naar schoolwtcwetenschap-
en techniekcommunicatieWTCWWetenschap en Technologie
Centrum WatergraafsmeerWTOWorld Trade OrganisationWTO-gatsWorld Trade Organisation –
general agreement on trade in servicesWTOSWet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkostenWURWageningse Universiteit
en Research CentrumWVAWet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor
de volksverzekeringenWVGWerkplaats voorlichtingscentrum
gehandicaptenWVOWet op het voortgezet
onderwijsWVOIWerkgeversvereniging
OnderzoeksinstellingenWVPWet verbetering poortwachterWWWerkloosheidswetZBOzelfstandig bestuursorgaanZFWZiekenfondswetzmlkzeer moeilijk lerend
kinderenzmokzeer
moeilijk opvoedbare kinderenzkooziektekosten onderwijs-
en onderzoekspersoneelzvooziektekostenvoorziening
onderwijs- en onderzoekspersoneelTREFWOORDENREGISTER Aankoopfonds 263Aanvullende beurs 228, 233, 234, 235, 236, 237, 239, 241, 243, 399, 402,
437, 438, 444Accreditatie 139, 140, 148, 149, 159, 169, 408, 438, 448Achterstallig recht 462Achterstandenbeleid 7, 41, 43, 52, 77, 82, 86, 360Actieplan cultuurbereik 8, 260, 262, 264, 265, 269, 281Administratieve lasten 13, 20, 29, 62, 63, 69, 70, 71, 72, 93, 114, 115,
116, 172, 320, 321, 330, 404, 406, 434Adviesraad 181, 290, 326, 327, 328, 398, 444Alfabetisering 99, 113, 417Allochtonen 37, 141, 301, 433, 445Amateurkunst 261, 262, 263, 264, 280, 406, 443Apparaatskosten 56, 126, 158, 257, 319, 322, 326, 328, 336, 343, 344,
361, 364, 376, 379, 382, 395, 396, 462Arbeidsmarktbeleid 99, 100, 101, 192, 378, 379Arbeidsmarkt 1, 4, 9, 10, 11, 15, 24, 25, 26, 57, 61, 67, 68, 87, 88,
92, 95, 96, 97, 98, 99, 102, 108, 131, 136, 139, 141, 153, 157, 161, 164,
186, 188, 189, 190, 191, 192, 198, 199, 200, 203, 208, 209, 210, 211, 355,
356, 358, 378, 379, 394, 399, 401, 403, 404, 411, 449, 450, 466, 474Arbeidsvoorwaarden 10, 68, 69, 137, 186, 189, 192, 360, 380, 393, 395,
405Archeologie 262, 272, 273, 274, 275, 276, 280, 324Archiefwet 275, 340, 342, 347, 353Archieven 262, 270, 272, 273, 274, 275, 276, 280, 313, 326, 340, 342,
343, 344, 347, 348, 349Architectuurbeleid 265Asielzoeker 16, 40, 41, 45, 51, 52, 55, 86, 317, 318, 354, 358, 361, 365,
400, 402Aspasia 194, 200, 302, 303, 304, 315, 392, 462Autonomie 14, 15, 20, 29, 35, 62, 69, 71, 72, 91, 92, 129, 130, 212, 225,
261, 295, 321, 329, 408, 410, 417, 423, 444Bachelor-master 129, 139, 154, 168, 408, 409Basisbeurs 228, 229, 230, 231, 232, 234, 236, 237, 239, 241, 243Bedrijfsvoering 1, 3, 4, 63, 68, 202, 262, 271, 276, 278, 292, 329, 333,
334, 463, 472Beeldende kunst 260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 280, 443Bekostiging 3, 5, 11, 12, 17, 20, 24, 25, 27, 28, 29, 30, 34, 50, 52,
56, 57, 59, 61, 62, 64, 65, 66, 67, 69, 70, 71, 80, 83, 86, 87, 94, 95, 96,
99, 100, 104, 107, 118, 125, 130, 131, 132, 135, 136, 137, 144, 146, 149,
150, 151, 152, 177, 206, 207, 211, 212, 213, 240, 274, 278, 279, 290, 292,
295, 296, 297, 298, 320, 321, 326, 327, 330, 331, 358, 380, 392, 399, 401,
406, 407, 408, 410, 414, 415, 418, 423, 426, 427, 432, 433, 434, 435, 437,
438, 443, 444, 468Beleidsvoerend vermogen 28, 29, 69Beleidsvoerende vermogen 28Belvedère 263, 265, 266Beroepsbegeleidende leerweg 96, 419, 444, 464, 469Beroepskolom 4, 76, 90, 99, 103, 112, 120, 124, 125, 126, 127, 135, 141,
143, 144, 158, 163, 420, 464, 469Beroepsonderwijs 1, 5, 19, 78, 82, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 99, 100, 101,
102, 103, 104, 105, 106, 108, 109, 110, 112, 114, 115, 116, 117, 119, 121,
124, 125, 126, 127, 130, 144, 163, 168, 173, 174, 175, 177, 179, 183, 184,
185, 189, 196, 212, 229, 240, 253, 329, 355, 356, 357, 358, 366, 371, 372,
381, 383, 398, 399, 401, 403, 405, 407, 419, 424, 425, 438,
439, 443, 444, 447, 450, 451, 462, 463, 464, 465, 466, 467, 468, 469, 470,
471, 472, 473, 474, 475Beroepsopleidende leerweg 96, 227, 228, 231, 240, 245, 246, 254, 256,
383, 437, 444, 450, 464, 469Beroepspraktijkvorming 8, 96, 108, 112, 116, 125, 444, 464, 469Besturenorganisatie 66, 71, 253, 440Bestuurlijke krachtenbundeling 29, 444, 473Bestuursdepartement 19, 64, 280, 319, 322, 334, 361, 365, 395, 396, 400,
402Bèta-opleidingen 164Bibliotheken 8, 46, 262, 270, 274, 278, 279, 280, 281, 290, 313, 340,
399, 402, 414, 430, 431, 446Bilaterale samenwerking 174, 304, 305, 315Bol 437, 438BPRC 314, 444BPV 99Brancheorganisatie 9, 37, 101, 124, 189, 201Brede school 53, 83Breed maatschappelijk functioneren 96, 444, 464, 465, 469, 471Budgetfinanciering 261Budgetflexibiliteit 3, 56, 90, 120, 123, 160, 167, 185, 188, 226, 243,
254, 257, 281, 288, 289, 316, 318, 322, 325, 328BVE-Raad 441BVE 78, 91, 92, 94, 95, 98, 99, 107, 109, 115, 118, 126, 127, 143, 205,
215, 225, 253, 423, 425, 472Bve-sector 191, 196, 204, 422Collectiebeheer 276Collegegeld 14, 16, 129, 130, 132, 134, 135, 136, 138, 141, 147, 148,
164, 232, 235, 239, 240, 244, 354, 357, 372, 373, 375, 376, 409, 410, 411,
437COLO 116Conservering 274, 275, 308, 312, 313, 341, 342, 347, 348, 352Convenanten 68, 196, 197, 199, 200, 261, 343Convenant 24, 69, 101, 112, 118, 125, 143, 144, 149, 171, 191, 195, 196,
197, 199, 200, 208, 209, 278, 286, 292, 299, 304, 311, 427Cultureel erfgoed 169, 179, 182, 184, 262, 263, 271, 272, 273, 274, 276,
280, 281, 324, 331, 399, 402, 403Culturele diversiteit 50, 168, 180, 259Culturele planologie 265Cultuur en school 8, 32, 33, 37, 55, 99, 107, 264, 265, 267, 268, 281,
351Cultuurnota 5, 172, 178, 259, 260, 261, 262, 264, 266, 270, 271, 272,
274, 276, 277, 278, 279, 281, 326, 343, 421, 426, 441Cultuuruitingen 259, 444Cursusgeld 100, 115, 164, 246Decentralisatie arbeidsvoorwaarden 10, 192Deelname 9, 12, 39, 41, 42, 45, 48, 81, 102, 109, 139, 140, 141, 162,
179, 181, 194, 217, 266, 293, 304, 305, 306, 327Deltaplan bèta techniek 99Deregulering 15, 20, 62, 69, 71, 87, 91, 92, 93, 94, 99, 114, 115, 116,
126, 129, 130, 212, 225, 321, 329, 335, 342, 419, 423, 434, 444Didactische cursus 203, 204, 205Differentiatie 101, 129, 133, 135, 140, 141, 147, 148, 201, 404, 409,
410, 411, 451Digitale wetenschap 312, 314Doelgroepenbeleid 193, 194, 199, 200Doelmatigheid 3, 14, 57, 61, 64, 95, 99, 114, 129, 130, 133, 134, 135,
145, 146, 156, 158, 159, 211, 226, 227, 243, 254, 258, 278, 289, 290, 295,
318, 325, 328, 329, 335, 463, 465Doorstroom 58, 59, 75, 76, 92, 93, 96, 102, 105, 112, 124, 125, 135, 137,
143, 144, 158, 163, 172, 194, 300, 302, 320, 409, 425, 438, 439, 446, 462,
469Duale opleiding 25, 102, 204Duale opleidingstrajecten 101, 203, 204, 205Durfkapitaal 269Educatie 1, 5, 8, 12, 19, 28, 37, 82, 91, 92, 93, 95, 96, 97, 99, 100,
106, 108, 110, 113, 115, 116, 117, 119, 120, 135, 153, 154, 159, 165, 168,
169, 173, 174, 179, 184, 189, 193, 208, 212, 213, 215, 216, 218, 220, 223,
224, 225, 227, 253, 264, 267, 268, 269, 277, 278, 279, 283, 311, 312, 341,
347, 351, 352, 355, 356, 358, 361, 366, 372, 381, 383, 392, 398, 401, 403,
407, 419, 423, 425, 426, 429, 438, 439, 444, 447, 448, 449, 451, 464, 465,
466, 467, 469, 471, 472, 473, 474, 475Educatieve tv 110Enveloppebrief 136, 360, 365, 372, 375, 376, 391, 393, 426, 427, 434ESF 119, 367, 368, 369, 445Europees Sociaal Fonds 112, 445Evaluatieonderzoek 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 38, 39, 45,
48, 50, 51, 52, 53, 54, 64, 66, 70, 71, 72, 73, 75, 78, 80, 81, 86, 102, 103,
107, 109, 110, 112, 113, 114, 117, 118, 122, 127, 138, 140, 143, 144, 145,
146, 147, 148, 150, 151, 154, 170, 174, 177, 179, 182, 184, 188, 200, 205,
209, 212, 214, 215, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 231, 234, 236,
247, 249, 250, 252, 262, 264, 265, 266, 269, 270, 271, 272, 276, 277, 279,
285, 286, 287, 292, 295, 300, 304, 306, 309, 311, 314, 440Evc-kenniscentrum 208FES 121, 122, 310, 315, 370, 382, 446Financieringstekort 284, 383, 384Fiscale faciliteit 89, 269Fonds Economische Structuurversterking 121, 310, 370, 380, 446Fondsen 178, 205, 260, 262, 263, 264, 269, 272, 277, 280, 281, 431, 441,
443Formatie 13, 24, 26, 39, 40, 41, 43, 44, 45, 47, 51, 52, 53, 55, 59, 61,
62, 65, 66, 69, 70, 102, 103, 111, 112, 113, 114, 132, 135, 141, 142, 143,
154, 158, 159, 176, 177, 178, 179, 181, 182, 189, 194, 200, 202, 207, 209,
214, 217, 219, 220, 225, 228, 270, 272, 274, 278, 283, 286, 287, 290, 292,
303, 307, 308, 309, 312, 313, 320, 321, 328, 330, 331, 332, 334, 337, 340,
341, 342, 355, 382, 404, 405, 414, 422, 423, 424, 425, 428, 429, 440, 441,
443, 444, 446, 447, 448, 449, 463, 466, 474Functiedifferentiatie 24, 102, 190, 198, 201, 222, 223, 405Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid 41, 42, 50, 364, 446Genomics 11, 294, 298, 299, 300, 311, 315, 448, 466Gigaport 466Groepsgrootte 55Hoftoren 396Hoger beroepsonderwijs 134, 135, 138, 144, 145, 149, 158, 208, 227, 376,
383, 407, 409, 446, 466, 467, 470, 472, 475Hoger onderwijs 5, 11, 13, 14, 16, 17, 57, 58, 76, 96, 129, 130, 131,
132, 133, 134, 135, 136, 137, 139, 140, 141, 142, 143, 145, 147, 148, 152,
153, 154, 156, 157, 158, 159, 161, 162, 163, 168, 170, 171, 173, 175, 179,
183, 192, 196, 200, 203, 205, 209, 227, 228, 229, 231, 239, 240, 241, 320,
327, 329, 357, 358, 373, 376, 407, 408, 409, 410, 411, 415, 423, 427, 428,
434, 437, 438, 445, 446, 450, 451, 466, 467, 475Hoofdlijnenakkoord 17, 42, 43, 45, 61, 76, 80, 85, 86, 133, 135, 136,
146, 195, 284, 314, 357, 362, 394HRM 194, 331, 446Huisvesting 72, 73, 88, 89, 135, 136, 137, 138, 239, 319, 328, 333, 337,
343, 344, 348, 350, 368, 376, 388, 389, 417, 427, 451, 462ICES 121, 122, 304, 310, 311, 315, 446ICT 28, 55, 99, 211, 212, 225, 299, 331, 344, 367, 399, 401, 403, 428,
430, 434Inburgering 88, 96, 116, 117, 279, 398, 401, 417, 423, 451, 467Indicatoren 5, 26, 27, 37, 42, 45, 50, 108, 110, 126, 144, 150, 156, 182,
217, 265, 266, 292, 295, 296, 297, 300, 304, 306, 309, 311, 314, 321, 329,
331, 335, 347, 349, 350, 351, 352Individuele leerrekening 447, 468Informatie- en communicatietechnologie 1, 12, 19, 27, 79, 106, 153, 202,
211, 298, 330, 334, 379, 380, 446, 450, 462Innovatiearrangement 76, 99, 103, 104, 105, 125, 126, 127, 468Innovatiebudget 78, 125Innovatie 10, 11, 12, 13, 15, 16, 21, 32, 33, 34, 37, 38, 55, 62, 76,
78, 79, 80, 91, 92, 95, 96, 99, 102, 104, 105, 113, 114, 119, 124, 125, 126,
129, 134, 135, 147, 148, 149, 150, 153, 161, 162, 169, 178, 180, 183, 201,
208, 212, 213, 214, 217, 218, 219, 222, 223, 224, 225, 226, 297, 298, 299,
300, 305, 308, 309, 310, 327, 332, 341, 354, 358, 359, 420, 426, 433, 434,
445, 447, 449, 450, 466, 468Inspectie 1, 4, 14, 19, 21, 27, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40, 45, 47, 48,
49, 54, 57, 62, 64, 65, 75, 86, 87, 95, 106, 107, 108, 109, 114, 118, 138,
139, 162, 212, 221, 276, 277, 320, 321, 323, 324, 325, 330, 334, 355, 397,
400, 402, 403, 404, 409, 422, 427, 435, 438, 440, 446Instroom 10, 11, 24, 25, 58, 68, 71, 97, 101, 135, 137, 140, 141, 142,
144, 145, 146, 161, 163, 164, 172, 190, 194, 195, 198, 203, 204, 205, 206,
208, 210, 300, 318, 348, 349, 394, 407, 410, 427Integraal personeelsbeleid 9, 25, 67, 68, 75, 100, 101, 102, 200, 201,
206, 447Internationaal cultuurbeleid 170, 271, 272, 281internationale positie 152Internationale samenwerking 139, 140, 168, 174, 176, 183, 215, 221, 222,
293, 304, 347, 444Inventaris 72, 75, 76, 79, 127, 172, 178, 205, 223, 345, 421, 426, 428,
442Jeugdbeleid 7, 81, 82, 83, 88Kanjers 275KCE 95, 106, 107, 425, 447KeBB 104, 368Kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven 96, 100, 102, 125Kenniseconomie 6, 10, 12, 79, 92, 93, 109, 121, 131, 143, 171, 239, 300,
326, 327Kennisinfrastructuur 10, 15, 21, 79, 91, 92, 102, 121, 125, 129, 149,
212, 214, 225, 299, 310, 312, 342, 392, 393, 444, 446Kennisnet 27, 113, 148, 211, 212, 213, 214, 215, 218, 220, 221, 222, 223,
225, 367, 380, 428Kennissamenleving 6, 91, 92, 129, 130, 134, 148, 193, 240, 278Kerndoelen 8, 20, 26, 27, 32, 33, 35, 36, 37, 55, 73, 74, 181Kinderopvang 46, 193, 199, 200, 418Koers BVE 13, 78Kostprijsmodel 335, 346Kunsteducatie 262, 280Kunstenaars 5, 169, 170, 172, 173, 176, 178, 185, 263, 266, 267, 268,
270Kwalificatie 105Kwalificatiestructuur 9, 68, 78, 92, 93, 94, 96, 101, 102, 103, 125, 186,
190, 206, 207, 209, 405, 424, 441, 447Kwalificatiewinst 105, 124, 127, 128, 469Kwaliteit 10, 14, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29, 30, 31, 32, 33, 34,
35, 36, 37, 38, 47, 48, 49, 55, 57, 61, 62, 63, 64, 65, 70, 73, 74, 75, 77,
78, 81, 82, 83, 84, 94, 95, 99, 101, 102, 103, 106, 107, 108, 109, 112, 114,
119, 122, 125, 127, 130, 131, 132, 134, 135, 142, 143, 145, 146, 147, 148,
150, 152, 158, 159, 163, 168, 169, 173, 189, 194, 196, 202,
206, 207, 208, 209, 211, 212, 213, 214, 217, 259, 261, 262, 264, 265, 266,
268, 271, 275, 277, 278, 279, 281, 286, 290, 291, 293, 296, 297, 301, 303,
304, 305, 309, 320, 323, 324, 327, 329, 331, 332, 334, 350, 365, 376, 396,
404, 407, 408, 410, 420, 424, 425, 436, 439, 440, 447, 450Kwaliteitscentrum examens 447Landelijk beleidskader 41, 42, 86, 447Landelijke Commissie Toezicht Indicatiestelling 435, 447Landelijke organen beroepsonderwijs 100, 469Lastendruk 13LCW 256, 447, 451Lectoren 80, 149, 150, 203, 205Leenfaciliteit 235, 236, 243, 337, 338, 346Leerlingbegeleiding 7, 22, 30, 50, 51, 82, 84, 85, 362, 419Leerlinggebonden financiering 48, 50, 405, 417, 425, 436, 447Leerlingvolgsysteem 162, 419Leermiddelen 8, 26, 27, 36, 37, 74, 75, 77, 228, 360, 362Leerplicht 8, 39, 40, 41, 46, 51, 52, 55, 81, 82, 83, 88, 256, 267, 361,
405, 448Leerwegen 96, 99, 105, 109, 110, 115, 124, 125, 126, 143, 469, 475Leerwerktrajecten 76, 83, 89, 108, 112, 127, 438, 439Leesbevordering 277, 431Leraren in opleiding 68, 190, 209, 379Lerarenbeleid 90, 119, 205, 394, 422Lerarenopleidingen 9, 10, 136, 190, 206, 208, 209, 210, 212, 246, 394,
427, 434, 450Lerarentekort 9, 88, 180, 251, 394, 405, 447Les- en cursusgeldwet 115, 256, 257, 447, 451Lesgeld 1, 19, 89, 245, 247, 249, 253, 254, 256, 257, 258, 386, 387, 399,
402, 403Letteren 146, 178, 261, 262, 263, 264, 277, 280, 281, 399, 402, 403, 431,
443Leven lang leren 12, 78, 92, 93, 109, 110, 154, 411, 424, 425, 426Loonbijstelling 4, 18, 134, 317, 354, 355, 364, 367, 375, 378, 380, 382,
388, 389, 392, 396, 400, 402, 470Loopbaanperspectief 164, 192Maatschappelijke stage 82Maatwerk 6, 8, 10, 24, 68, 70, 73, 74, 75, 76, 83, 125, 126, 154, 191,
208, 323, 408, 419, 466Managementondersteuning en arbeidsmarkt 448Materiële bekostiging 72, 73Mediabeleid 8, 169Mediawet 17, 282, 283, 284, 285, 286, 288, 289, 319, 412, 429, 430, 441,
442Meerjarenperspectief 292, 407Meervoudige publieke verantwoording 21, 95Metamorfoze 312, 313, 314Middelbaar beroepsonderwijs 57, 75, 81, 95, 96, 99, 119, 172, 240, 419,
423, 438, 439, 448, 451, 465, 469, 470, 475Migranten 171, 282, 285, 288Mondhygiëne 146Monitoring 39, 45, 46, 51, 65, 79, 112, 117, 119, 127, 139, 140, 148,
200, 201, 205, 209, 212, 225, 265, 279, 309, 311, 333, 405, 434Monitor 26, 28, 29, 38, 45, 48, 51, 74, 84, 85, 86, 100, 101, 102, 106,
111, 112, 113, 125, 127, 128, 132, 139, 143, 144, 145, 148, 156, 157, 171,
172, 174, 177, 183, 184, 189, 205, 209, 211, 212, 220, 252,
266, 268, 269, 271, 272, 276, 277, 278, 279, 287, 311, 329, 333, 342, 349,
350, 351, 352, 409, 413, 419, 425, 431, 435, 436, 438, 440Monumenten 272, 273, 274, 275, 276, 388, 406, 448Monumentenwet 116, 274, 275, 324Monumentenzorg 262, 270, 272, 273, 274, 275, 276, 280, 324, 326, 449Musea 17, 175, 259, 261, 262, 263, 269, 270, 272, 273, 274, 275, 276,
280, 313, 324, 340, 359, 388, 389, 426Nascholing 36, 69NT2 96, 97, 113, 116, 117, 423, 448, 469Nulmeting 13, 28, 29, 38, 48, 63, 84, 113, 220, 300Numerus fixus 145, 159OALT 45OESO 139, 140, 152, 168, 179, 180, 182, 307, 308, 449Ombuigingen 4, 5, 78, 354, 356, 366Onderhoud 9, 12, 27, 30, 72, 172, 174, 193, 202, 227, 228, 239, 248, 268,
274, 275, 291, 322, 324, 325, 332, 350, 360, 362, 365Onderwijsachterstandenbeleid 40, 41, 42, 43, 44, 45, 52, 55, 86, 87, 88,
436Onderwijsassistenten 25, 201, 448Onderwijskansen 42, 45, 50, 415, 436, 438, 447, 449Onderwijsnummer 45, 65, 66, 140, 319, 320, 405Onderwijsondersteuning 20, 398, 401Onderwijsprogrammering 99, 118Ontwikkelingssamenwerking 170, 180Open bestel 130, 410Ouderbijdrage 89, 253, 416Ov-studentenkaart 228, 229, 230, 231, 382Ov-studenten 241Participatiefonds 71, 336, 365, 440, 443, 449Participatie 6, 8, 15, 22, 68, 82, 91, 92, 95, 111, 121, 122, 129, 130,
135, 140, 141, 147, 173, 176, 194, 199, 200, 241, 264, 265, 270, 277, 285,
293, 305, 306, 361, 417, 444Personeelsbeleid 1, 4, 9, 10, 24, 25, 26, 67, 100, 101, 102, 136, 186,
189, 190, 191, 192, 201, 202, 203, 208, 210, 300, 304, 355, 356, 358, 378,
399, 401, 403, 404Personeelsvoorziening 67, 189, 201Pers 26, 142, 282, 284, 286, 287, 288, 297, 300, 301, 302, 303, 304, 319,
320, 322, 324, 325, 326, 327, 328, 412, 443Planningsvrijheid 66Platform beroepsonderwijs 127Podiumkunsten 178, 260, 261, 262, 263, 264, 269, 280, 443Portfolio 74, 75, 110, 144, 154, 202, 441Praktijkonderwijs 57, 61, 69, 70, 71, 80, 81, 87, 268, 360, 425, 448,
449, 472Prestatiebeurs 93, 99, 113, 114, 228, 229, 230, 231, 233, 234, 237, 238,
240, 241, 383, 399, 402, 437, 438, 449Prijsbijstelling 4, 16, 18, 73, 247, 249, 251, 253, 317, 354, 355, 360,
364, 375, 378, 382, 383, 385, 388, 389, 393, 394, 395, 400, 402, 472Productiviteit 92, 95, 297, 466Professionalisering 25, 31, 102, 106, 212, 216, 222, 224, 225, 226Profielen 64, 67, 76, 77, 94, 103, 162, 206, 208Programma van eisen 449Programmavoorschriften 283, 285Programmering 75, 118, 175, 263, 264, 285, 286, 310, 443Publieke omroep 9, 178, 270, 282, 283, 284, 285, 288, 389, 412, 431, 441,
442Publieksbereik 260, 261, 263, 264, 276, 340, 342, 346, 347, 349, 350,
352Publieksgroepen 282, 351, 429Raad voor Cultuur 259, 261, 262, 264, 271, 272, 278, 279, 326, 328, 421,
431, 449Raden van Toezicht 94, 95, 139Ramingsbijstelling 16, 18, 358Rechtmatigheid 14, 26, 29, 64, 65, 320, 329, 330REC 406, 415, 426, 434, 435Referentieraming 44, 48, 49, 56, 97, 98, 137, 142, 231, 234, 243, 248,
249, 254, 257, 372, 376Regeerakkoord 17, 90, 284, 336, 359, 407Regionaal expertise centrum 449Regionaal opleidingscentrum 117, 449Reisvoorziening 228, 229, 230, 231, 243, 399, 402Rekenschap 5, 15, 20, 62, 63, 91, 92, 94, 118, 129, 130, 133, 212, 225,
227, 242, 295, 321, 329, 331, 407, 424, 444Rentedragende lening 228, 229, 236, 238, 240, 399, 402, 449Renteloze voorschotten 236, 238Restauratieachterstand 273, 276Rijkscollectie 273, 274, 324Rijksmusea 261, 273, 274, 276, 388, 426RMC 99, 405, 425RMC-wet 423, 424ROC 443Schoolbegeleidingsdiensten 30Schoolbegeleidings 22Schoolbestuur 21, 72Schoolbudget 24, 26, 36, 37, 205, 364, 365Schoolklimaat 50, 84, 86Schoolleiders 5, 9, 25, 29, 202, 444, 448, 449, 465Schoolmanagement 447Schoolprofielbudget 69School 30Schoonmaak 26, 27, 436, 451Sociale cohesie 6, 93, 109, 169, 441, 442Sociale redzaamheid 96, 449, 465, 469, 472, 473Speciaal basisonderwijs 40, 44, 45, 46, 47, 48, 56, 435, 449, 468, 469,
470, 471, 472, 473Speciaal onderwijs 23, 25, 40, 44, 45, 49, 50, 56, 195, 196, 423, 435,
443, 450, 465, 472, 473, 475, 476Specifieke stimulering 119, 120, 152, 226, 398, 401Startkwalificatie 12, 82, 93, 99, 105, 108, 110, 111, 112, 124, 126, 441,
474, 475Studentenmobiliteit 241Studentenmonitor 139, 143, 234, 236, 237, 239, 427Studielening 235Studieschuld 235, 238Studievoortgang 450Subsidie 5, 9, 27, 31, 32, 37, 54, 107, 122, 125, 126, 127, 136, 139,
140, 146, 149, 153, 158, 161, 162, 166, 167, 169, 172, 174, 176, 177, 178,
179, 183, 184, 185, 203, 205, 207, 213, 215, 224, 225, 259, 260, 261, 262,
263, 270, 271, 272, 274, 275, 276, 277, 278, 281, 284, 295, 298, 299, 302,
303, 306, 310, 312, 315, 342, 344, 352, 361, 378, 379, 388, 392, 393, 399,
401, 406, 444, 450, 464, 467Taakgroep Vernieuwing Basisvorming 8Technocentra 1, 19, 99, 104, 121, 122, 123, 369, 399, 401, 403, 474Tegemoetkoming onderwijsbijdrage 19, 207, 254, 255, 384, 399, 402, 450,
451Tegemoetkoming schoolkosten 245, 246Tegemoetkoming studiekosten 1, 206, 209, 403Tempobeurs 230, 234Toegankelijkheid 22, 23, 26, 39, 40, 41, 47, 53, 55, 57, 61, 77, 80, 95,
99, 108, 130, 134, 135, 140, 142, 148, 158, 159, 206, 207, 208, 211, 214,
220, 227, 229, 233, 243, 245, 246, 248, 250, 251, 270, 275, 277, 278, 307,
308, 312, 313, 329, 373, 376, 409, 410, 414, 416, 423, 428, 430, 474Toekomst studiefinancieringsbeleid ho 239Toetsingskader 10, 68, 192, 439Uitstroom 9, 11, 58, 61, 98, 100, 101, 137, 144, 145, 161, 163, 173, 190,
195, 204, 240, 271, 302, 449Universitaire lerarenopleiding 138, 209, 451Van Rijn 137, 194VBTB 122, 451, 474Veiligheid 6, 7, 10, 12, 15, 22, 39, 40, 41, 42, 50, 51, 55, 62, 72, 73,
76, 77, 81, 82, 84, 85, 86, 87, 90, 96, 112, 117, 210, 211, 332, 362, 364,
365, 378, 379, 388, 419, 426Verantwoorden 329Verantwoording 12, 13, 14, 21, 26, 29, 42, 62, 63, 64, 74, 75, 93, 94,
95, 108, 117, 124, 126, 127, 130, 133, 136, 161, 200, 224, 226, 264, 265,
269, 272, 276, 284, 292, 295, 309, 321, 329, 330, 333, 342, 406, 410, 426,
438, 448, 451Verkenningen 326, 327, 433Vernieuwingsimpuls 194, 199, 200, 302, 303, 304, 315, 392, 414, 433, 474Vervangingsfonds 71, 196, 197, 200, 319, 361, 365, 379, 395, 434, 443,
451Visitatie 9, 149, 209, 262, 265, 269, 283, 284, 431Voor- en vroegschoolse educatie 40, 45, 109, 415, 451Voorjaarsnota 319, 354, 355, 366, 376, 381, 394Voorlichting 125, 127, 162, 196, 200, 242, 275, 319, 361, 419, 448, 452Voortgezet speciaal onderwijs 268, 451, 473voortijdig schoolverlaten 112Voortijdig schoolverlaten 6, 7, 8, 76, 82, 86, 88, 93, 96, 111, 112, 119,
405, 423, 425, 426, 451Vouchers 268, 269VSV 367, 369, 423VVE 415, 417, 436Wachtgelden 346, 434Watergraafsmeer 452WEB 94, 100, 115, 116, 117, 120, 423, 424, 451Week van het leren 110Weer samen naar school 40, 46, 47, 50, 452, 473Wet op de beroepen in het onderwijs 202Wet op het specifiek cultuurbeleid 259, 262, 452Wet studiefinanciering 227, 241, 256Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten 245, 254, 256, 452Wetenschap- en techniekcommunicatie 164, 307, 311, 452Wetenschappelijk onderwijs 19, 57, 58, 134, 135, 136, 138, 146, 159, 163,
174, 179, 182, 184, 185, 196, 227, 355, 356, 357, 374, 376, 399, 401, 403,
407, 427, 451, 452, 462, 463, 464, 465, 466, 467, 470, 471, 473, 474, 475Wetenschapsbudget 150, 193, 290, 291, 296, 298, 309, 311, 414, 432, 433,
434WIN 451WSC 452WSF 206, 227, 228, 229, 233, 235, 241, 243, 245, 246, 251, 252, 256, 355,
450, 452WSNS 41, 47, 55, 418, 434, 435, 436, 440WTOS 89, 241, 245, 246, 247, 248, 249, 250, 251, 252, 253, 254, 256, 355,
437, 450, 451, 452WVA 119, 452Zeer moeilijk lerende kinderen 476Zeer moeilijk opvoedbare kinderen 51, 452, 476Ziektekosten 187, 188, 228, 233, 319, 379, 395, 444, 445, 452ziekteverzuim 100Ziekteverzuim 68, 71, 101, 102, 195, 196, 197, 199, 200Zij-instromers 9, 24, 191, 203, 204, 206Zorgbudget 47, 440BEGRIPPENLIJSTAchterstallig rechtAchterstallig recht, te verdelen in achterstallig lager recht en achterstallig
hoger recht betreft een correctie voor onterecht (niet) verstrekte studiefinanciering.
Oorzaken van deze achterstallige rechten zijn onder meer (onbewuste) fouten
in de gegevens die studenten moeten aanleveren, fouten van de IB-Groep bij
verwerking van die gegevens en fraude.Adoptieplan onderwijsDit plan houdt in dat onderzoekinstellingen en bedrijven scholen uit het
voortgezet onderwijs adopteren en jongeren systematischer in contact brengen
met het onderzoek- en ontwerpproces, onder meer door informatie- en communicatietechnologie.Algemeen voortgezet onderwijsHet algemeen voortgezet onderwijs (avo) omvat middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs (mavo) en hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo). Middelbaar
algemeen voortgezet onderwijs duurt 4 jaar en is voor leerlingen van 12–16
jaar. Hoger algemeen voortgezet onderwijs duurt 5 jaar, voor leerlingen van
12–17 jaar.ApparaatskostenHet totaal van de personele en materiële uitgaven (voor huisvesting,
energie, apparatuur, schoonmaken etc.) van het ministerie.ArtikelEenheid voor het boeken van uitgaven of ontvangsten op de begroting. Begrotingsartikelen
hebben een uniek nummer op de begroting en zijn veelal op te splitsen in meerdere
artikelonderdelen.ArtikelonderdeelOnderdeel van een begrotingsartikel. De uitsplitsing naar artikelonderdelen
wordt opgenomen in de verdiepingsbijlage bij de begroting. Artikelonderdelen
maken geen deel uit van de begrotingsstaat.AspasiaStimuleringsprogramma dat beoogt een initiërende bijdrage te leveren
aan de vergroting van de doorstroom van vrouwen van universitair docent naar
universitair hoofddocent.AssistentopleidingDe assistentopleiding duurt een half tot één jaar en leidt
op tot niveau één van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus,
niveau één is het laagste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen.
Leerlingen zijn meestal vanaf circa 16 jaar oud.AtheneumHet atheneum is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Er
wordt op het atheneum geen Grieks en Latijn gegeven. Andere schooltypen in
het vwo zijn het gymnasium en het lyceum. Zie beroepsonderwijs.BasisberoepsopleidingDe basisberoepsopleiding duurt twee tot drie jaar en leidt op tot niveau
twee van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is
het hoogste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen. Leerlingen die naar
een basisberoepsopleiding gaan zijn ca. 16 jaar oud.BasisonderwijsBasisonderwijs wordt gegeven aan scholen voor (speciaal) basisonderwijs
en is bestemd voor leerlingen van 4 tot 12 (maximaal 14) jaar. Het onderwijs
omvat in principe acht aaneensluitende jaren.BasisvormingVoorbereidend beroepsonderwijs (vbo), middelbaar algemeen voortgezet onderwijs
(mavo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) en voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo) beginnen met een periode van basisvorming van drie jaar. Het
doel is een brede vorming te geven aan leerlingen tussen 12 en 15 jaar. Er
is geen strikte scheiding tussen algemene en technische vakken. Basisvorming
is geen schooltype, maar een inhoudelijke vernieuwing die geldt voor alle
schooltypen binnen het voortgezet onderwijs die aanvangen na het basisonderwijs.Baten-lastendienstenEen baten-lastendienst is één van de modellen voor verzelfstandiging,
namelijk een interne verzelfstandiging met een beheersmatig karakter. De ministeriële
verantwoordelijkheid en het budgetrecht van de Kamer worden door deze verzelfstandiging
niet ingeperkt. Een baten-lastendienst past een baten-lastenstelsel toe, heeft
een afzonderlijke plaats in de begroting en voert een administratie los van
de begrotingsadministratie van het moederministerie.Baten-lastenstelselIn een baten-lastenstelsel worden de uitgaven en ontvangsten toegerekend
aan het tijdvak waarin het verbruik van goederen en diensten plaatsvindt en
de baten ontstaan. Dit stelsel maakt het mogelijk om de integrale kosten en
opbrengsten af te leiden uit de administratie en leidt daarmee tot een doelmatiger
beheer.BedrijfsvoeringHet geheel van activiteiten inzake de aanwending van financiële,
materiële en informatiemiddelen in het kader van de beleids- en begrotingsprocessen
waarvoor de minister verantwoordelijkheid draagt.BegrotingswetWet waarbij de financiële vastlegging van het te voeren beleid met
betrekking tot een begrotingsjaar is geautoriseerd. De wet bevat ramingen
van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten.BeleidsevaluatieOnderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van het te voeren (ex
ante) en/of gevoerde (ex post) beleid.BeleidsintensiveringVerhoging van uitgaven en/of verlaging van ontvangsten ten opzichte van
de begroting en/of de meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing ten
grondslag ligt.Beleidsmatig verplichte uitgavenDe uitgaven op basis van meerjarige beleidsprogramma's (zoals een subsidieregeling
of een investeringsprogramma) waarmee de Tweede Kamer heeft ingestemd. Het
gaat dan om uitgaven in bijvoorbeeld nota's van het kabinet, waarvan is verondersteld
dat de uitgaven binnen de geëxtrapoleerde meerjarencijfers zijn gedekt.
Ook afspraken met andere overheden behoren hiertoe.BeleidsterreinHet beleidsterrein is de afbakening van een aandachtsgebied binnen de
taakopdracht van het departement. Per begroting worden de begrotingsartikelen
zodanig afgebakend en gegroepeerd dat deze gezamenlijk een helder beeld geven
van de onderwerpen van beleid.BeroepskolomDe route van vmbo, via mbo, naar hbo.BeroepsonderwijsBeroepsonderwijs sluit aan op het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo)
en het algemeen voortgezet onderwijs (avo), en is voor leerlingen vanaf ca.
16 jaar. Vanaf augustus 1997 omvat het beroepsonderwijs vier opleidingsniveaus:
de assistent opleiding, de basisberoepsopleiding, de vakopleiding en de middenkader-
of specialistenopleiding. Alle opleidingen bevatten een beroepsopleidende
leerweg (beroepspraktijkvorming 20–60%) en een beroepsbegeleidende leerweg
(meer dan 60% beroepspraktijkvorming).BeroepspraktijkvormingHet onderricht in de praktijk van het beroep.Breed maatschappelijk functionerenOpleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren maken deel uit
van de educatie en zijn gericht op het eindniveau van de eerste fase van het
voortgezet onderwijs (basisvorming). De opleidingen zijn bedoeld als voorbereiding
op een voortgezette opleiding, bijvoorbeeld in het beroepsonderwijs. De opleidingen
zijn uitsluitend gericht op volwassen. Zie ook educatie.Budgettair neutraalZonder effect op het saldo van uitgaven en ontvangsten van de begrotingCentraal examenHet centraal examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk.
Het maakt samen met het schoolexamen deel uit van het eindexamen voor voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo),
middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) en de algemene vakken in het
voorbereidend beroepsonderwijs. Zie eindexamen.CertificaatVoor een met succes afgerond vak of deelkwalificatie kan een certificaat
worden verkregen. Meerdere certificaten kunnen leiden tot een diploma, ter
afsluiting van een volledige opleiding. Certificaten zijn te behalen in het
algemeen vormend onderwijs, het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs,
het voorbereidend beroepsonderwijs, educatie en beroepsonderwijs
(vanaf 1–8-97) en de Open Universiteit. Bij voldoende afsluiten van
de opleiding schoolleiders primair onderwijs wordt ook een certificaat behaald.DeelkwalificatieHet middelbaar beroepsonderwijs (mbo) kent eindtermen die aangeven wat
de leerlingen aan kennis en vaardigheden moeten leren. Het examenprogramma
wordt vastgesteld op basis van de eindtermen en ingedeeld in onderdelen die
overeenstemmen met deelkwalificaties. Deelkwalificaties hebben elk een betekenis
in het kader van de beroepsuitoefening of doorstroming naar het vervolgonderwijs.DiplomaBij het met succes afronden van bepaalde opleiding wordt een diploma verkregen.
Dit geldt voor het algemeen vormend onderwijs (avo), het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo), educatie en beroepsonderwijs (na 1–8-97) en voor de
deeltijd opleiding tot leraar speciaal onderwijs.DoelmatigheidskengetalEen doelmatigheidskengetal geeft de kostprijs per activiteit of prestatie
aan.DoeltreffendheidskengetalEen doeltreffendheidskengetal geeft de mate aan waarin zich beoogde en
niet beoogde effecten van beleid voordoen.DossierverklaringOp de Open Universiteit kan voor het met succes behalen van een samenhangende
combinatie van vakken van 500–600 uur een dossierverklaring worden verkregen.EducatieEducatie is gericht op het leren functioneren in de samenleving. Het omvat
opleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren, opleidingen Nederlands
als tweede taal en opleidingen gericht op sociale redzaamheid. Educatie is
uitsluitend voor volwassenen.EindejaarsmargeDe eindejaarsmarge is het bedrag dat moet worden gecompenseerd in, respectievelijk
mag worden meegenomen naar het volgende begrotingsjaar. Het gaat daarbij om
een tekort of overschot (als saldo van de uitgaven en ontvangsten) in het
betreffende begrotingsjaar. De eindejaarsmarge bedraagt maximaal 1% van het
begrotingstotaal. Op deze wijze kan het ondoelmatig besteden van begrotingsgelden
worden beperkt.EindexamenHet eindexamen van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo),
hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo), middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs (mavo) en de algemene vakken in het voorbereidend beroepsonderwijs
(vbo) bestaat uit twee delen: het schoolexamen en het centraal examen. Het
schoolexamen wordt door de school georganiseerd en afgenomen; het centraal
examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Zie ook centraal
examen, schoolexamen.EindtermenDefinitie van de kennis, vaardigheden en competenties die van deelnemers
op elk van de kwalificatieniveaus worden verwachtEindtoets basisonderwijsEindtoets voor het basisonderwijs, die scholen kunnen gebruiken om hun
resultaten te meten en te kunnen vergelijken met andere scholen. Ongeveer
75% van de scholen gebruikt de eindtoets basisonderwijs van het Instituut
voor Toetsontwikkeling (Cito).Erkenning van elders verworven competenties (EVC)EVC maakt competenties zichtbaar die buiten de schoolse leeromgeving zijn
opgedaan. Dit moet resulteren in een formele erkenning. EVC maakt mensen beter
inzetbaar op de arbeidsmarkt, bevordert het maatwerk bij scholingstrajecten,
wat resulteert in lagere loon- en productiviteitsdervingskosten en het inzicht
in de eigen vermogens. EVC biedt niet alleen kansen voor de werkende, maar
ook voor kwetsbare groepen.ExamenEen examen is een afsluiting van een opleiding of een deel van een opleiding.
Het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo), het middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) en de
algemene vakken in het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) zijn voltooid
na het examen. De meeste opleidingen in beroepsonderwijs en educatie kunnen
worden afgesloten met een examen of een staatsexamen. In het hoger onderwijs
kan er aan het eind van het eerste studiejaar een propedeutisch examen zijn.
Na vier jaar is er een afsluitend examen. Zie ook centraal examen.Financieel beheerHet geheel van maatregelen, voorzieningen en regels voor het opstellen,
verwerken, vastleggen en controleren van de uitgaven, de verplichtingen, de
ontvangsten en de voorschotten van het ministerie.GenomicsHet door grootschalige DNA sequentieanalyse in kaart brengen van mensen,
dieren, planten en micro-organismen en het grootschalig onderzoek naar de
functie van genen en de manier waarop erfelijke eigenschappen zoals vastgelegd
in de genen, worden vertaald naar het functioneren van een cel en uiteindelijk
het gehele organisme. Ook 'high throughput' technologieën zoals proteomics
en metabolomics en de bioinformatica, die informatieverwerking en analyse
van de zeer grote hoeveelheden complexe data mogelijk maken, vallen onder
genomics.GetuigschriftDe afgestudeerden van een hoger beroepsopleiding (hbo) of een opleiding
in het wetenschappelijk onderwijs (wo) ontvangen een getuigschrift. Hierop
staat vermeld de studierichting en het vak. Indien een lerarenopleiding is
gedaan wordt ook de bevoegdheidsgraad vermeld. Bij het hoger beroepsonderwijs
worden ook vermeld: voltijd- of deeltijdopleiding, de duur van de opleiding
en de titel.GigaportProject waarmee wordt beoogd Nederland een voorsprong te geven in de ontwikkeling
en het gebruik van een geavanceerde en innovatieve internettechnologie.Good governanceEen systeem van sturen, beheersen, toezicht houden en verantwoorden, waarmee
organisaties hun doelstellingen kunnen bereiken.In deze gangbare definitie heeft governance betrekking op de wijze waarop
instellingen zelf in hun eigen organisatie vorm geven aan zo'n systeem. OCW
betrekt de governance-principes ook nadrukkelijk op de bestuurlijke relatie
tussen OCW en de instellingen die het departement bekostigt of subsidieert.Grote technologische instituten (gti's)Hieronder vallen de volgende instellingen: Stichting Waterloopkundig Laboratorium,
Stichting Grondmechanica Delft, Stichting Nationaal Lucht – en Ruimtevaartlaboratorium,
Stichting Maritiem Research Instituut Nederland en Energiecentrum Nederland
(het ECN ontvangt sinds 1983 geen bijdrage meer van OCenW).GymnasiumHet gymnasium is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Op
het gymnasium zijn Grieks en Latijn verplicht. Andere schooltypen in het vwo
zijn het atheneum en het lyceum.Hoger algemeen voortgezet onderwijsHoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) is één van de
drie typen voortgezet onderwijs: middelbaar algemeen voortgezet onderwijs
(mavo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) en voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo). Hoger algemeen voorgezet onderwijs duurt vijf jaar, voor
leerlingen van 12–17 jaar. Het bereidt leerlingen hoofdzakelijk voor
op het hoger beroepsonderwijs (hbo).Hoger beroepsonderwijsHoger beroepsonderwijs (hbo) duurt vier jaar, en is bestemd voor studenten
van 18–22 jaar. Het hbo geeft een theoretische en praktische basis voor
het uitoefenen van een beroep. Het hbo is georganiseerd in zeven sectoren
en wordt gegeven aan 'hogescholen'. Het maakt samen met het wetenschappelijk
onderwijs deel uit van het hoger onderwijs.Hoger onderwijsHet hoger onderwijs is voor studenten vanaf ongeveer 18 jaar en omvat
het hoger beroepsonderwijs (hbo) en het wetenschappelijk onderwijs (wo).InburgeringInburgering is de eerste fase van integratie van nieuwkomers in de Nederlandse
samenleving. Hierbij wordt gestreefd nieuwkomers door een vlot en intensief
programma zo snel mogelijk een vorm van zelfredzaamheid te laten bereiken.
Het inburgeringstraject heeft een welzijns- en educatieve component. De educatieve
component is een programma dat kan bestaan uit onderwijs in Nederlands als
tweede taal, maatschappelijke oriëntatie en beroepenoriëntatie.Individueel voorbereidend beroepsonderwijsHet individueel voorbereidend beroepsonderwijs (ivbo) maakt deel uit van
het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) en is bedoeld voor leerlingen die
veel hulp en individuele aandacht nodig hebben. Het ivbo is onderwijs in de
eerste fase van het voortgezet onderwijs en duurt vier jaar, voor leerlingen
van 12–16 jaar. Met ingang van 1 augustus 1998 is het ivbo veranderd
in afdelingen voor leerwegondersteunend onderwijs. Zie ook leerwegondersteunend
onderwijs.Individuele leerrekeningSpaarrekening bestemd voor scholing en opleiding.In hun ontwikkeling bedreigde kleutersOnderwijs voor in hun ontwikkeling bedreigde kleuters is een vorm van
speciaal basisonderwijs: het onderwijs is er afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die jonge kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Iobk-onderwijs
wordt gegeven aan afdelingen, verbonden aan scholen voor speciaal basisonderwijs
en is voor kinderen van 3–7 jaar met ontwikkelingsproblemen.InnovatiearrangementEen innovatiearrangement is een gezamenlijk project van onderwijsinstellingen
en (regionale) bedrijven, waarmee het innovatief vermogen van het beroepsonderwijs
wordt versterkt. Het innovatiearrangement is naar zijn aard vernieuwend en
betreft activiteiten die binnen de onderwijssector niet eerder zijn voorgekomen
en is daarmee additioneel ten opzichte van de vernieuwings- en innovatie-activiteiten
die de onderwijsinstellingen binnen het kader van de lumpsum-bekostiging en
de Impulsmiddelen uitvoeren. Tegelijkertijd hebben innovatiearrangementen
te allen tijde mede betrekking op versterking van de relatie tussen onderwijs
en het (georganiseerde) bedrijfsleven; thema's voor innovatie worden door
de partijen jaarlijks nader afgesproken. De deelnemende partijen in het samenwerkingsverband
zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de cofinanciering van ten minste 60%
van de projectkosten.IntensiveringZie beleidsintensivering.Juridisch verplichte uitgavenDe verplichtingen die in de departementale registraties administratief
zijn vastgelegd.Juridisch niet verplichte uitgavenDe juridisch niet verplichte uitgaven vormen een indicatie voor de mate
van flexibiliteit die op het beleidsartikel aanwezig is. Op de ongebondenheid
van juridisch niet verplichte uitgaven is evenwel het nodige af te dingen.Kas-/verplichtingenadministratieEen administratie waarin de aangegane verplichtingen worden geregistreerd,
tezamen met de hieruit voortvloeiende betalingen in het jaar van aangaan en
eventuele volgende jaren. Gedane betalingen worden geregistreerd in relatie
tot de aangegane verplichtingen, zodat de nog openstaande verplichtingenbedragen
kunnen worden vastgesteld.Kasverschuiving/kasschuifEen vervroeging of vertraging van de uitgaven over de jaargrens heen.KengetalEen kengetal is een getal dat inzicht geeft in de situatie en/of de ontwikkeling
van een beleids- of productieproces.Kenniscentra Beroepsonderwijs en BedrijfslevenDe Kenniscentra zijn de landelijke organen beroepsonderwijs van weleer.
Ze worden bekostigd op basis van het aantal kwalificaties dat ze hebben ontwikkeld,
het aantal leerbedrijven dat ze hebben erkend en het aantal beroepspraktijkvormingsplaatsen
(bpv-plaatsen) bij leerbedrijven dat daadwerkelijk door deelnemers is bezet.Kwalificatieniveau beroepsonderwijsBinnen het middelbaar beroepsonderwijs bestaan 4 kwalificatieniveaus.
Aan elk niveau is een opleiding verbonden. De niveaus zijn:NiveauOpleidingDuur1Eenvoudige uitvoerende werkzaamhedenAssistent opleiding0,5–1 jaar2Uitvoerende werkzaamhedenBasisberoepsopleiding2–3 jaar3Volledige zelfstandige uitvoering van
werkzaamhedenVakopleiding2–4 jaar4Volledige zelfstandige uitvoering van
werkzaamheden met brede inzetbaarheid dan wel specialisatieMiddenkaderopleidingSpecialistenopleiding3–4 jaar1–2 jaarKwalificatieniveau educatieBinnen de educatie zijn zes kwalificatieniveaus, die worden aangeboden
via 4 soorten opleidingen: de opleidingen voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(vavo), de opleidingen Nederlands als tweede taal (NT2) I en II, en de opleidingen
gericht op breed maatschappelijk functioneren en gericht op sociale redzaamheid
(basiseducatie).KwalificatiewinstToename van het aantal gediplomeerden in de beroepskolom (vo, mbo, hbo)
als gevolg van vermindering van de ongediplomeerde uitval en verbetering van
de doorstroom naar de hogere opleidingsniveaus in het beroepsonderwijs.Lectoraten/kenniskringenLectoraten zijn leerstoelen van één of meer instellingen
waar een lector wordt benoemd en is ingebed in een context van vernieuwing,
toegepast onderzoek en publicaties.Leer- en opvoedingsmoeilijkhedenOnderwijs voor kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden is een vorm
van speciaal basisonderwijs: het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs
wordt gegeven aan aparte scholen.Leerwegen: beroepsopleidende en beroepsbegeleidende leerwegBinnen het middelbaar beroepsonderwijs zijn twee leerwegen: de beroepsopleidende
leerweg (bol) en de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). In de bol vindt de
opleiding hoofdzakelijk op de school plaats, minimaal 20% en maximaal 60%
van de studieduur is een praktijkdeel. In de bbl opleiding omvat de beroepspraktijkvorming
minimaal 60% of meer van de studieduur.Leerwegondersteunend onderwijsAfdeling binnen het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) voor leerlingen
die moeite hebben om het gewone lesprogramma te volgen, en meer individuele
begeleiding nodig hebben dan in het gewone vbo (gericht op het
verwerven van een diploma).ijs is er afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die jonge kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Iobk-onderwijs
wordt gegeven aan afdelingen, verbonden aan scholen voor speciaal basisonderwijs
en is voor kinderen van 3–7 jaar met ontwikkelingsproblemen.Liquiditeit (current ratio)Liquiditeit is een maatstaf voor de mate waarin de instelling op korte
termijn aan zijn schulden kan voldoen, en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal
als resultaat van de verhouding tussen vlottende activa en kortlopende schulden.
Voor de beoordeling van de liquiditeitspositie van een instelling worden de
volgende normering en kwalificatie gehanteerd: een liquiditeitsratio van meer
dan 1,2 is goed, tussen 0,6 en/of gelijk aan 1,2 is matig/voldoende en 0,6
of lager is slecht.LoonbijstellingMiddelen die nodig zijn om de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge
van loonstijgingen te financieren.LyceumHet lyceum is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Op
het lyceum zijn Grieks en Latijn keuzevakken. Andere schooltypen in het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs zijn het atheneum en het gymnasium.MeevallerLagere begrotingsuitgaven of hogere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.Middelbaar algemeen voortgezet onderwijsMiddelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) is één van
de drie typen voortgezet onderwijs, naast het hoger algemeen voortgezet onderwijs
(havo) en het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo). Mavo-onderwijs
duurt vier jaar, voor leerlingen van 12–16 jaar. De mavo bereidt leerlingen
voor op het beroepsonderwijs of de laatste twee jaar van het hoger algemeen
voortgezet onderwijs (havo).Middelbaar beroepsonderwijsMiddelbaar beroepsonderwijs (mbo) behoort tot de tweede fase van het voortgezet
onderwijs. Onderwijs in het mbo duurt vier jaar en is voor leerlingen van
16–20 jaar. Er worden zowel algemene als beroepsgerichte vakken gegeven.
In het mbo stromen leerlingen door naar een baan of naar het hoger beroepsonderwijs
(hbo). In augustus 1997 is het mbo opgegaan in de opleidingsniveaus van het
nieuwe beroepsonderwijs.MiddenkaderopleidingDe middenkaderopleiding duurt drie tot vier jaar en leidt op tot niveau
vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Als toelatingseis gelden
een diploma voorbereidend beroepsonderwijs (vbo), middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs (mavo) of drie jaar hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) of
voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo). Leerlingen zijn dan circa
15/16 jaar.Moeilijk lerende kinderenOnderwijs voor moeilijk lerende kinderen is een vorm van speciaal basisonderwijs:
het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen ondervinden
bij het volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs wordt gegeven aan aparte
scholen.Nederlands als tweede taalOpleidingen Nederlands als tweede taal (nt2) maken deel uit van de educatie
en zijn bedoeld voor niet-Nederlanders om hun taalvaardigheid op een aanvaardbaar
niveau te brengen. De opleidingen zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook
educatie.Nota van wijzigingEen door het ministerie ingediende verandering op een wetsvoorstel dat
bij de Tweede Kamer in behandeling is.OmbuigingBeleidsmatige verlaging van de begroting.Onderwijskundig rapportAan het einde van de basisschool krijgen de leerlingen geen getuigschrift
of diploma, maar een onderwijskundig rapport over de schoolvorderingen en
leermogelijkheden. Dit rapport wordt opgesteld door de directeur, na overleg
met het onderwijzend personeel, ten behoeve van de ontvangende school voor
voortgezet onderwijs. Een afschrift van het rapport wordt aan de ouders van
de leerlingen verstrekt. De minister van onderwijs, cultuur en wetenschappen
kan nadere voorschriften over dit rapport geven.Onderwijs op maatDe school past het onderwijsaanbod aan aan de verschillen tussen leerlingen.OntwerpbegrotingBegrotingswetsvoorstel dat (ter autorisatie) bij de Staten-Generaal wordt
ingediend op de derde dinsdag van september van het jaar voorafgaand aan het
begrotingsjaar.Open UniversiteitDe Open Universiteit is een instelling voor afstandsonderwijs, die opleidingen
biedt op het niveau van het wetenschappelijk onderwijs, voor personen van
18 jaar en ouder. De Open Universiteit is vooral gericht op personen die geen
studie op de gebruikelijke manier kunnen of willen volgen.Opleidingen gericht op breed maatschappelijk functionerenOpleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren maken deel uit
van de educatie en zijn gericht op het eindniveau van de eerste fase van het
voorgezet onderwijs (basisvorming). De opleidingen zijn bedoeld als voorbereiding
op een voortgezette opleiding, bijvoorbeeld in het beroepsonderwijs. De opleidingen
zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook educatie.Opleidingen gericht op sociale redzaamheidOpleidingen gericht op sociale redzaamheid maken deel uit van de educatie,
en richten zich op een niveau van minimale redzaamheid op het gebied van taal,
rekenen en sociale vaardigheden. De opleidingen zijn uitsluitend voor volwassenen.
Zie ook educatie.OverboekingEen verschuiving van begrotingsuitgaven tussen de artikelen van het ministerie
of een verschuiving van begrotingsuitgaven naar of van een ander departement.Pedagogische academie basisonderwijsEen pedagogische academie basisonderwijs verzorgt de lerarenopleiding
voor het basisonderwijs en valt onder het hoger beroepsonderwijs (hbo). Zowel
de voltijdopleidingen als de deeltijdopleidingen duren vier jaar. De praktische
studieduur bij de deeltijdopleiding verschilt, afhankelijk van de vooropleiding.
Het getuigschrift geeft een volledige bevoegdheid om les te geven aan de basisschool
in alle vakken en alle leeftijdsgroepen (4 tot 12 jaar).Platform BeroepsonderwijsEen samenwerkingsverband tussen de HBO-raad, BVE-raad, VVO/VSWO en Colo,
met betrokkenheid van AOC-raad en Paepon.PraktijkonderwijsAfdeling binnen het vbo voor leerlingen die veel moeite hebben om het
gewone lesprogramma te volgen, extra individuele begeleiding nodig hebben,
maar niet in staat worden geacht een diploma voor vervolgonderwijs te behalen.Primair onderwijsDit is de overkoepelende term voor (speciaal) basisonderwijs en (voortgezet)
speciaal onderwijs. Deze term wordt gebruikt sinds de invoering van de Wet
op het primair onderwijs in augustus 1998. Zie ook basisonderwijs en speciaal
basisonderwijs.PrijsbijstellingTegemoetkoming voor de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge van
de prijsstijgingen.RealisatieResultaten van de begrotingsuitvoering in termen van uitgaven, verplichtingen
en ontvangsten. Ook de prestatiegegevens die in een bepaald begrotingsjaar
zijn geleverd, worden aangeduid als realisaties.Regionale meld- en coördinatiefunctie (rmc-functie)Organiseren van regionale melding, registratie en doorverwijzing van voortijdig
schoolverlaters.RentabiliteitRentabiliteit geeft de mate van winstgevendheid aan, en wordt uitgedrukt
in een verhoudingsgetal door het resultaat te delen op baten uit gewone bedrijfsvoering.
Het bedrijfsresultaat is lastiger te normeren. Idealiter en gemeten over een
lange periode zou dit nul moeten zijn. Het is immers niet direct de bedoeling
dat instellingen structureel winst of verlies boeken. Voor de beoordeling
van dit kengetal worden de volgende normering en kwalificatie
gehanteerd: een ratio van meer dan 1% is goed, tussen – 1% en/of
gelijk aan 1% is matig/voldoende en – 1% of lager is slecht.SamenwerkingsverbandenScholen werken op veel gebieden samen. Een school kan, afhankelijk van
het doel van de samenwerking, deelnemen aan verschillende samenwerkingsverbanden.
Het samenwerkingsverband waaraan een school deelneemt in verband met 'weer
samen naar school' kan uit andere scholen bestaan dan het samenwerkingsverband
waaraan diezelfde school deelneemt in het kader van de 'bestuurlijke krachtenbundeling'.ScholengemeenschapEen scholengemeenschap bevat meerdere schooltypen voor voortgezet onderwijs
die samenwerken: middelbaar voortgezet onderwijs (mavo), hoger algemeen onderwijs
(vwo) en/of voorbereidend beroepsonderwijs (vbo). De overheid bevordert het
creëren van scholengemeenschappen.SchoolbudgetEen samenvoeging van budgetten die voor 1 augustus 2001 afzonderlijk aan
de scholen voor primair onderwijs werden toegekend.SchoolonderzoekHet eindexamen voor voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger
algemeen voortgezet onderwijs (havo), middelbaar algemeen voorgezet onderwijs
(mavo) en de algemene vakken in het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) bestaat
uit twee delen: het schoolonderzoek en het centraal examen. het schoolonderzoek
wordt door de school georganiseerd en afgenomen; het centraal examen is een
landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Vanaf augustus 1998 is de term
schoolonderzoek vervangen door de term schoolexamen. Zie ook centraal examen,
eindexamen.Sociale redzaamheidOpleidingen gericht op sociale redzaamheid maken deel uit van de educatie,
en richten zich op een niveau van minimale zelfredzaamheid op het gebied van
taal, rekenen en sociale vaardigheden. De opleidingen zijn uitsluitend voor
volwassenen. Zie ook educatie.Solvabiliteit (inclusief voorzieningen)Solvabiliteit is een maatstaf die aangeeft of de instelling op langere
termijn (bij liquidatie) in staat zal zijn haar schulden te voldoen. Dit verhoudingsgetal
wordt verkregen door het eigen vermogen te delen op het totaal vermogen, waarbij
voor de analyse de volgende normering en kwalificatie worden gehanteerd. Een
solvabiliteit van meer dan 50% is goed, tussen 30 en/of gelijk aan 50% is
matig/voldoende en 30% of lager wordt als slecht gekwalificeerd.Speciaal basisonderwijsHet speciaal basisonderwijs is onderwijs aan leerlingen met leer- en opvoedproblemen.(Voortgezet) speciaal onderwijsHet speciaal onderwijs (so) is voor leerlingen met een handicap vanaf
3 à 4 jaar tot circa 12 jaar. Het voortgezet speciaal onderwijs (vso)
is voor leerlingen met een handicap van 12 tot maximaal 20 jaar. Het so en
vso zijn verdeeld naar onderwijssoorten op basis van de soort
handicap of onderwijsbelemmering van de leerlingen.SpecialistenopleidingDe specialistenopleiding duurt één tot twee jaar en leidt
tot niveau vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Om een specialistenopleiding
te kunnen volgen is een diploma vakopleiding voor eenzelfde beroep op beroepencategorie
vereist. Zie ook beroepsonderwijs.StartkwalificatieEen startkwalificatie is ten minste een diploma niveau 2 van het mbo of
het diploma havo.StudiehuisDe tweede fase van scholen voor voortgezet onderwijs (leerjaren 4–5
van het hoger algemeen voorgezet onderwijs (havo) en leerjaren 4–6 van
het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo)) zullen zich tot een studiehuis
ontwikkelen. Dit houdt in dat leerlingen in toenemende mate hun eigen studie
plannen en meer zelfstandig en in groepjes opdrachten uitvoeren. De rol van
de docent zal verschuiven van lesgeven naar begeleiden.TechnocentraEr zijn 15 technocentra. Dit zijn intermediaire organisaties die op regionale
schaal een makel- en schakelfunctie vervullen: hun kerntaak is het tot stand
brengen van samenwerkingsverbanden tussen bedrijfsleven, (technisch) beroepsonderwijs
en regionale en lokale overheden, gericht op een aantal doelstellingen.TegenvallerHogere begrotingsuitgaven of lagere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.VakopleidingDe vakopleiding duurt twee tot vier jaar en leidt op tot niveau drie van
de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is het hoogste
niveau. Als toelatingseis gelden een diploma voorbereidend beroepsonderwijs
(vbo), middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) of drie jaar hoger
algemeen voorgezet onderwijs (havo) of voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo). Leerlingen zijn dan circa 15/16 jaar. Zie ook beroepsonderwijs.VBTBEen project om te komen tot een duidelijke koppeling tussen beleid, prestaties
en geld, met als belangrijkste doel vergroting van de informatiewaarde en
toegankelijkheid van de begroting en het jaarverslag.VernieuwingsimpulsImpuls binnen het onderzoek en wetenschapsbeleid, die erop gericht is
creatieve en kwalitatief goede jonge onderzoekers ruimte te bieden en daarmee
voor een carrière in de wetenschap te behouden.VolwasseneneducatieDe volwasseneneducatie richt zich op het opleiden van cursisten voor een
zelfstandige positie in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Tot de volwasseneneducatie
worden gerekend: het vormings- en ontwikkelingswerk, de basiseducatie,
het onderwijs aan de erkende onderwijsinstellingen en het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs (vavo).Voorbereidend beroepsonderwijsHet voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) bestaat sinds 1992, en is in
de plaats gekomen van het lager beroepsonderwijs (lbo). Het voorbereidend
beroepsonderwijs duurt vier jaar en biedt algemene en op het beroep gerichte
vakken, voor de eerste fase van het voortgezet onderwijs. Het voorbereidend
beroepsonderwijs is voor leerlingen van 12–16 jaar.Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijsHet voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs is op 1 augustus 1999
ingevoerd, en bestaat uit de schoolsoorten vbo en mavo met vier leerwegen.Voorbereidend wetenschappelijk onderwijsVoorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo) is één van
de drie typen voortgezet onderwijs, naast het middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs (mavo) en het hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo). De opleiding
duurt zes jaar, voor leerlingen van 12–18 jaar, en bereidt leerlingen
voor op de universiteit.Voortgezet algemeen volwassenenonderwijsVoortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) is één vorm
van voortgezet onderwijs voor volwassenen. Het wordt gegeven aan avondscholen
of dag-/avondscholen. Dag-/avondscholen is onderwijs dat volgens de wet avondonderwijs
is, maar dat overdag gegeven wordt. In augustus 1997 is het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs opgegaan in de opleidingsniveaus van het nieuwe beroepsonderwijs.Voortgezet onderwijsHet voorgezet onderwijs omvat het onderwijs dat wordt gegeven na het basisonderwijs
en het speciaal onderwijs, voor leerlingen vanaf 12 jaar. Het bestaat uit
het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voorgezet
onderwijs (havo), het middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (mavo) en het
voorbereidend beroepsonderwijs (vbo). Vbo en mavo duren vier jaar, havo vijf
jaar en vwo zes jaar.Voortijdig schoolverlaterJongeren tot 23 jaar die geen onderwijs volgen en die geen startkwalificatie
hebben. Een startkwalificatie is ten minste het diploma niveau 2 van het middelbaar
beroepsonderwijs of het diploma havo.Wetenschappelijk onderwijsHet wetenschappelijk onderwijs omvat zowel diepgaande theoretische studies
als specialistische training voor beroepen. De meeste opleidingen duren vier
jaar, er zijn echter beroepen waarvoor een langere opleiding noodzakelijk
is. Het wetenschappelijk onderwijs is voor studenten vanaf ongeveer 18 jaar,
en wordt gegeven aan 13 universiteiten. Toelating tot het wetenschappelijk
onderwijs is mogelijk na het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo)
en het hoger beroepsonderwijs (hbo). Het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk
onderwijs vormen samen het hoger onderwijs.Zeer moeilijk opvoedbare kinderenOnderwijs voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen is een vorm van speciaal
onderwijs. Het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen
ondervinden bij het volgen van onderwijs.Zeer moeilijk lerende kinderenOnderwijs voor zeer moeilijk lerende kinderen is een vorm van speciaal
onderwijs. Het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen
ondervinden bij het volgen van onderwijs.XNoot1Dit jaar wordt er een exact percentage vastgesteld per DG-domein. De begrotingstekst
kan daarop nog worden aangescherpt.XNoot1Hoger beroepsonderwijs (hbo), wetenschappelijk onderwijs (wo).XNoot1Microrekenmodel voor regionale onderwijsramingen.XNoot1Regeling bijdrage kosten zij-instromers 2004–2006 voor primair onderwijs
en voortgezet onderwijs.XNoot1Toelichting: de streefwaarde van de veni's bedraagt 125 toekenningen per
jaar. Dit is echter een gemiddelde waarde over meerdere jaren. Hierdoor kan
de jaarlijkse streefwaarde, zowel in positieve als negatieve zin, sterk afwijken
van de gemiddelde streefwaarde. Over meerdere jaren genomen wordt de gemiddelde
streefwaarde van 125 wel gerealiseerd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-VIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl