Wet financiële dienstverlening; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29507, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

16-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29507 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen1. Inleiding2. Noodzaak tot (herziening van) regelgeving3. Schets van de markt3.1 Algemeen3.2 MarktsegmentenVerzekeringenHypothekenKredietenDeposito'sEffecten3.3 Marktontwikkelingen4. Het wetsvoorstel in zijn context geplaatst4.1 Beleid ten aanzien van de financiële markten4.2 De kanteling van het toezichtHet risico van toezichtoverlap4.3 De positionering van de toezichthouder5. De achtergrond van het wetsvoorstel: de nota Bemiddeling
in financiële diensten en het advies van de SERDe kwaliteitskenmerken van financiële dienstverleningDe uitwerking van de kwaliteitskenmerken6. Het Platform financiële dienstverleningCriteria voor de beoordeling van zelfreguleringZelftoezichtDe voorstellen van het Platform7. De herziening van de Wet op het consumentenkrediet8. Europese inkadering9. De hoofdlijnen van het wetsvoorstel9.1 De reikwijdte van het wetsvoorstelFinanciële dienstenFinanciële productenDe consumentDe € 40 000 grens voor consumentenkredietHypotheken onder de reikwijdte van het wetsvoorstel9.2 Markttoegang9.3 De kwaliteitskenmerken9.3.1 Regels voor de financiële dienstverlener9.3.2 Regels voor de financiële dienstverlening9.3.3 Regels voor de relatie tussen de aanbieder en de
bemiddelaar9.4. De toezichthouder10. Gevolgen voor het bedrijfsleven10.1 Beperken belastende bedrijfseffecten10.2 De sectoren10.3 Bepalingen die belastende bedrijfseffecten teweeg
brengen10.4 Herkomst van de normen10.4.1. «Oude normen»10.4.2. Bedrijfseffecten die worden veroorzaakt door implementatie
van Europese regelgevingVerkoop op afstandVerzekeringsbemiddeling10.4.3. Nieuwe normen die het product zijn van nieuwe
nationale beleidsinitiatieven10.5. Totaaloverzicht belastende bedrijfseffecten 10.6 DIRECTE TOEZICHTKOSTEN 10.6.1. Eenmalige leges ter verkrijging van de vergunning
(artikel 11 jo. artikel 17)10.6.2. Verhaal van de toezichtkosten op de financiële
dienstverleners door de AFM (artikel 99)10.7. ADMINISTRATIEVE LASTEN 10.7.1 Kosten van informatieverstrekking aan de AFM (artikel
11 jo. artikel 17)10.7.2 Verplichting voor de aanbieder om verbonden bemiddelaar
te melden bij de AFM (artikel 12)10.7.3 Meldplicht voornemen een bijkantoor te openen in
een andere lidstaat (artikel 25)10.7.4. Deskundigheid10.7.5. Eisen aan de financiële dienstverlener &
de financiële dienstverlening (paragrafen 3.1. en 3.2.)Kosten van de eisen aan de financiële dienstverlening
(Paragraaf 3.2)10.7.5.1. Adequate informatievoorziening door de financiële
dienstverlener (artikel 30)10.7.5.2. Precontractuele informatie (artikel 31)10.7.5.3. Informatieverstrekking gedurende de looptijd
(artikel 31)10.7.5.4. Actieve of passieve informatieverstrekking (artikel
31)10.7.5.5. Adviesregels (artikel 32)10.7.5.6. Informatieplicht bemiddelaar en adviseur (artikel
33 en artikel 34)10.7.5.7. Algemene maatregel van bestuur ten aanzien van
de informatieverstrekking (artikel 35)10.7.6. Verantwoordelijkheid aanbieder voor de verbonden
bemiddelaar (artikel 43)10.7.7. Verplichting voor de aanbieder om na te gaan of
de bemiddelaar of gevolmachtigde agent is ingeschreven in het register (artikel
45 en 46)10.7.8. Meldplicht voor de aanbieder / gevolmachtigde
agent bij overtredingen van de wet door een bemiddelaar (artikel 47)10.7.9. Nadere regels t.a.v. de verhouding aanbieder –
bemiddelaar / aanbieder gevolmachtigde agent (artikel 50)10.7.10 Melding beëindiging volmacht aan de AFM (artikel
61)10.7.11 Inlichtingenplicht AFM (artikel 68)10.8 OVERIGE NALEVINGSKOSTEN 10.8.1. Eisen aan de financiële dienstverlener (Paragraaf 3.1)10.8.1. Betrouwbaarheid (artikel 26)10.8.2. Deskundigheid (artikel 27)10.8.3. Bedrijfsvoering (artikel 28)10.8.4. Beroepsaansprakelijkheidsverzekering of vergelijkbare
voorziening (artikel 29)10.8.5. Klachtenprocedure (artikel 35)10.8.6. Zorgplicht (artikel 38)10.8.7. Zorgplicht bij uitbesteding (artikel 39)10.8.8. Verantwoordelijkheid aanbieder voor de verbonden
bemiddelaar (artikel 43)10.8.9. Financiële dienstverleners stellen elkaar
in staat aan de wet te voldoen indien zijn afhankelijk zijn van elkaar (artikel
49)10.8.10 Nadere regels t.a.v. de verhouding aanbieder –
bemiddelaar / aanbieder gevolmachtigde agent (artikel 50)10.9. Baten van het wetsvoorstel10.10. Gevolgen voor de concurrentiepositie10.11. Gevolgen voor de marktwerking en structuur van
financiële marktenBIJLAGE Tabel 1: Overzicht van de belangrijkste
horizontale samenwerkingsverbanden van aanbiedersBrancheorganisaties Tabel 2: Overzicht van de belangrijkste horizontale samenwerkingsverbanden
van bemiddelaars en adviseurs in de zin van de Wet financiële dienstverleningBrancheorganisaties Figuur 1: Horizontale samenwerking bemiddelaarsTabel 3: Overzicht van de belangrijkste bestaande zelfreguleringproducten Figuur 2: Bemiddelaars per deelmarkt (aantallen)*Figuur 3: Aantal intermediairs per deelmarkt naar hoofd
en nevenactiviteit op de betrokken deelmarktARTIKELSGEWIJSHOOFDSTUK 1 REIKWIJDTE EN DEFINITIESArtikel 1a. aanbiedenb. adviserenc. adviseurd. beleggingsobjecte. bemiddeleng. consumenth. duurzame dragerj. effectief kredietvergoedingspercentagek. elektronisch geldl. financiële dienstm. financieel product5° spaarrekening met inbegrip van de daaraan verbonden
spaarfaciliteiten8° bij amvb aan te wijzen financiële product9° combinatie van financiële productenn. gemeentelijke kredietbanko. gevolmachtigde agentp. groepq. herverzekeringsbemiddelingr. kredietx. overeenkomst op afstandy. reclame-uitingenaa. techniek voor communicatie op afstandcc. verbonden bemiddelaardd. verzekeringArtikel 2Onderdelen c, d, e en f: effectenbemiddelaars, vermogensbeheerders,
aanbieden van effecten en beleggingsinstellingenOnderdeel g: bemiddeling in verzekeringenOnderdeel: h verzekeren van risico's en verplichtingen
gelegen buiten de lidstatenOnderdeel i: ter uitvoering wettelijke taakOnderdeel k: krediet op zachte voorwaardenOnderdeel l: huur en verhuurOnderdeel m: pandhuizenOnderdeel n: driemaandentermijnArtikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9HOOFDSTUK 2 TOEGANG TOT DE MARKTArtikelen 10 en 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikelen 23 en 24Artikel 25HOOFDSTUK 3Paragraaf 1 De financiële dienstverlenerArtikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Paragraaf 2 De financiële dienstverleningArtikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 37Artikel 38Artikel 39Artikel 40Artikel 41Paragraaf 3 De verhouding tussen aanbieder en bemiddelaarArtikel 42Artikel 43Artikelen 44, 45 en 46Artikel 47Artikel 49HOOFDSTUK 4Paragraaf 1 KredietArtikel 51Artikel 52Artikel 53Artikelen 54 en 55Paragraaf 2 VerzekeringenArtikelen 57 en 58Artikelen 58, 59 en 60Artikelen 61 en 62HOOFDSTUK 5 UITVOERING VAN DE WETParagraaf 1 Verhouding tussen de Minister van Financiën
en de AFMArtikel 64Artikel 65Artikel 67Paragraaf 2 Het verkrijgen van informatie door de
AFMParagraaf 3 Corrigerende en sanctionerende bevoegdheden
van de AFM Artikel 70Artikel 71Artikelen 72 en 73Artikel 74Artikel 76Artikel 80Paragraaf 4 Geheimhouding en publicatieArtikel 84Artikelen 85 tot en met 93Paragraaf 5 Samenwerking nationaal en internationaalParagraaf 6. Kosten toezichtArtikel 98Paragraaf 7. Bezwaar en beroepArtikel 99HOOFDSTUK 6 OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 102Artikelen 103 tot en met 116Artikel 106Artikel 110Artikelen 112 en 113Artikel 116Artikel 117BIJLAGE 1 Transponeringstabel Richtlijn 2002/92/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 9 december 2002 betreffende verzekeringsbemiddeling
(Richtlijn verzekeringsbemiddeling)BIJLAGE 2 Transponeringstabel Richtlijn 2002/65/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 23 september 2002 betreffende de verkoop op
afstand van financiële producten aan consumenten en tot wijziging van
de Richtlijnen 90/619/EEG, 97/7/EG en 98/27/EG van de Raad (Richtlijn verkoop
op afstand financiële diensten)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29507Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 342 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 507Regels voor de financiële dienstverlening (Wet financiële
dienstverlening)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeen1. InleidingFinanciële producten – verzekeringen, krediet, beleggingsproducten,
betaalmiddelen – vervullen een belangrijke rol in het leven van mensen.
Zo is een betaalrekening steeds meer een voorwaarde om volwaardig deel te
kunnen nemen aan het maatschappelijke verkeer1,
stellen beleggingsproducten – beleggingsfondsen, aandelen, beleggingsverzekeringen –
mensen in staat zich financieel voor te bereiden op grote uitgaven of beperkte
inkomsten (stoppen met werken), en maakt krediet het mogelijk om nu uitgaven
te doen, terwijl men pas op termijn over de middelen beschikt.Het wetsvoorstel beoogt de verantwoordelijkheden van de financiële
dienstverleners vast te leggen. Daartoe worden de belangrijkste kwaliteitskenmerken
van financiële dienstverlening – deskundigheid, betrouwbaarheid,
adequate informatieverstrekking en zorgvuldige advisering van de consument –
wettelijk geborgd.Het wetsvoorstel is gebaseerd op de gedachte dat het voor de bescherming
die een consument wordt geboden in principe niet moet uitmaken via welk distributiekanaal
hij een product aanschaft – het uitgangspunt van distributieconsistentie –
noch in welke financiële sector het betreffende product zijn oorsprong
heeft (het uitgangspunt van cross-sectorconsistentie). Ter verwezenlijking
van deze uitgangspunten zijn niet alleen bemiddelaars maar ook aanbieders,
bijvoorbeeld banken en verzekeraars, en adviseurs, voorzover de advisering
uitmondt in de aanbeveling van een specifiek financieel product, onder de
reikwijdte van het wetsvoorstel gebracht.De uitgangspunten van distributie- en cross-sectorconsistentie zijn niet
alleen gericht op het creëren van een coherent beschermingsniveau van
consumenten. Deze uitgangspunten geven ook invulling aan het speelveld waarop
de financiële dienstverleners actief zijn en waarborgen dat dit speelveld
zoveel mogelijk «gelijk» is en verstoring van de concurrentie
zoveel mogelijk wordt voorkomen. In het wetsvoorstel zijn primair de uitkomsten van de consultatie over
de nota Bemiddeling in financiële diensten1
verwerkt. Tevens worden de herziening van de Wet op het consumentenkrediet
(Wck), de Wet assurantiebemiddelingsbedrijf (Wabb) het wetsvoorstel verwerkt,
evenals de richtlijn Verzekeringsbemiddeling2
en – het merendeel van de bepalingen van – de richtlijn Verkoop
op afstand van financiële diensten3 in. Het
wetsvoorstel laat het effectenbedrijf, de vermogensbeheerders en de effectenbemiddelaars
nog buiten beschouwing. De integratie van deze onderwerpen met die van het
onderhavige wetsvoorstel zal plaatsvinden in het kader van de totstandkoming
van de Wet op het Financieel Toezicht4.De opbouw van het algemene deel van deze memorie van toelichting is als
volgt. In paragraaf 2 wordt ingegaan op de noodzaak tot herziening van
de wetgeving en de verantwoordelijkheid van de overheid voor het stellen van
regels ten aanzien van de financiële sector. Paragraaf 3 biedt een
schets van de markt en plaatst daarmee het wetsvoorstel in een economisch
perspectief. Paragraaf 4 licht vervolgens toe hoe het wetsvoorstel past
in het beleid ten aanzien van de financiële markten en de organisatie
van het toezicht op die markten. Tevens wordt in die paragraaf ingegaan op
de positionering van de AFM op grond van dit wetsvoorstel. Na deze algemene
inleiding over de context van het wetsvoorstel in de paragrafen 2 tot en met
4, wordt in paragraaf 5 de achtergrond van het wetsvoorstel beschreven.
Hierin worden zowel de nota Bemiddeling in financiële diensten als het
door de Sociaal Economische Raad uitgebrachte advies «Bemiddeling in
financiële diensten»5 behandeld. Paragraaf 6
illustreert het belang van het Platform financiële dienstverlening voor
de verdere uitwerking van het wetsvoorstel. In het wetsvoorstel wordt het
toezicht op financiële dienstverlening in consumentenkrediet en hypothecair
krediet gemoderniseerd. Paragraaf 7 noemt de belangrijkste wijzigingen
ten opzichte van de huidige Wck. Paragraaf 8 geeft aan welke Europese
initiatieven in het wetsvoorstel worden verwerkt. Paragraaf 9 bevat een
schets van het wetsvoorstel. De hoofdlijnen en de belangrijkste wijzigingen
ten opzichte van eerdere regelgeving worden in deze paragraaf beschreven.
Paragraaf 10, tenslotte, brengt de verwachte bedrijfseffecten, waaronder
de administratieve lasten, in kaart. Daarbij is tevens rekening gehouden met
de lasten die mogelijkerwijs uit lagere regelgeving voortvloeien.2. Noodzaak tot (herziening van) regelgevingDe noodzaak tot een herziening van de regelgeving voor financiële
tussenpersonen is tijdens de eerdergenoemde consultatie nadrukkelijk naar
voren gekomen. Ook de Raad van Financiële Toezichthouders6 en de SER, die over dit onderwerp om advies zijn gevraagd7, kwamen tot de conclusie dat het wenselijk is om zowel
de voorwaarden voor de toegang tot de markt als die waaraan een financiële
dienstverlener tijdens de uitoefening van zijn bedrijf dient te voldoen, wettelijk
te regelen. Er is een aantal redenen waarom de overheid een rol te vervullen
heeft bij de bescherming van de consument van financiële producten.Aan de aanschaf van financiële producten zijn doorgaans risico's
verbonden. Risico's die voor de consument in de regel moeilijker te beoordelen
zijn dan voor de financiële dienstverlener. De financiële dienstverlener
beschikt ten opzichte van de consument over een grote kennisvoorsprong. Deze
informatieasymmetrie hangt samen met de complexiteit en heterogeniteit van
financiële producten. Daar komt bij dat veel financiële producten
niet frequent worden aangeschaft – denk aan een hypotheek of een levensverzekering –
zodat er voor de consument weinig leer- en reputatie-effecten optreden. Bovendien
zijn veel financiële producten «ervaringsgoederen»
waarvan de kwaliteit pas zichtbaar wordt naar verloop van tijd (bijv. een
schadeverzekering).Voor een deel is de genoemde informatieasymmetrie het bestaansrecht van
de financiële dienstverleners. Het stelt hen in staat producten en diensten
te creëren waarmee in een behoefte van de consument wordt voorzien. Voor
het goede functioneren van de markt is het echter van belang dat de consument
in staat wordt gesteld zich een oordeel te vormen over de verschillende producten
en de mogelijkheid heeft om producten te vergelijken. Om die reden is het
wenselijk dat van financiële dienstverleners wordt verlangd dat zij adequate
informatie verschaffen over de door hen aangeboden producten en diensten.
Daarnaast is deze informatieverstrekking een belangrijke hoeksteen van de
consumentenbescherming. Door goede informatieverstrekking kan de consument
worden gewaarschuwd voor de risico's die aan een product verbonden zijn en
kan hij de vraag beantwoorden of het product in zijn behoeften voorziet. De
beslissing die de consument vervolgens neemt is zijn eigen verantwoordelijkheid.
Adequate informatieverstrekking is de voorwaarde waaronder hij deze verantwoordelijkheid
invulling kan geven.Naast informatieverstrekking over het product is het ook van belang dat
de consument informatie krijgt die hem in staat stelt zich een oordeel te
vormen over de dienstverlener. Dit is met name van belang indien de consument
zich, ondanks de aangeboden informatie, geen oordeel kan (of wil) vormen over
de financiële producten. In veel gevallen zal de consument er voor kiezen
zich te laten adviseren door een financieel dienstverlener. Hij moet dan weten
met welk type dienstverlener hij te maken heeft, Geeft de bemiddelaar zijn
advies op basis van een objectieve analyse of is hij gebonden aan een beperkt
aantal aanbieders?Op de financiële dienstverlener die de consument een bepaald product
aanbeveelt rust een sterkere zorgplicht dan wanneer hij zijn consument informeert.
De consument mag er in principe op vertrouwen dat hij, door de aanbeveling
van de financiële dienstverlener op te volgen, een verstandige beslissing
neemt. Om deze reden zijn er naast informatieverstrekkingsregels ook adviesregels
in dit wetsvoorstel opgenomen. Overigens zal een consument ook wanneer hij
wordt geadviseerd dit advies niet klakkeloos mogen volgen. Enige beoordeling
van het advies en de daaraan ten grondslag liggende argumentatie mag van de
consument wel worden verwacht.Informatieverstrekking en adviesregels zijn in de regel onvoldoende om
een oordeel te vormen over de betrouwbaarheid en deskundigheid van een financiële
dienstverlener. Door ook de betrouwbaarheid en deskundigheid van de adviseur
in het toezicht te betrekken wordt het risico van (on)bewuste verkeerde advisering
verkleind.Deze «micro-redenen» om de consument te beschermen dienen
daarnaast nog een bredere doelstelling. Onregelmatigheden op de financiële
markten brengen negatieve externe effecten met zich mee omdat ook niet direct
getroffen (individuele) financiële dienstverleners schade oplopen door
de slechte reputatie van sommige financiële dienstverleners. Indien het
vertrouwen in financiële dienstverleners afneemt ontstaat het risico
dat mensen hun geld niet meer aan financiële instellingen durven toe
te vertrouwen. Dat leidt tot een kleiner aanbod van risicodragend kapitaal
voor de economie als geheel. Kapitaalverschaffing en risicodekking zijn belangrijke
voorwaarden voor een goed functionerende economie. Een negatief imago van
de financiële markten schaadt derhalve het algemene belang. Hiermee wordt
duidelijk dat de zorgvuldige behandeling van de consument tevens
bijdraagt aan ordelijke en transparante marktprocessen en een beter functionerende
economie.De eerdergenoemde kwaliteitskenmerken – adequate informatieverstrekking,
deskundigheid en betrouwbaarheid – zijn voor een belangrijk deel al
geborgd in de markt. De Wck (voor consumentenkrediet) en de Wabb (voor verzekeringsbemiddeling)
dragen tot op zekere hoogte al bij aan een effectieve bescherming van de consument.
Geconstateerd moet echter worden dat deze wetten de genoemde kwaliteitskenmerken
slechts deels borgen. De Wck stelt geen (daadwerkelijke) eisen aan de deskundigheid1 en betrouwbaarheid en kent een gebrekkig toezichtinstrumentarium.
De Wabb stelt alleen eisen aan de deskundigheid van verzekeringstussenpersonen.
Een adequate informatievoorziening wordt door de Wabb niet van de verzekeringstussenpersoon
verlangd.Deze gebreken in de huidige financiële toezichtwetgeving worden ten
dele ondervangen door het stelsel van zelfregulering dat in Nederland aanwezig
is. Wetgeving zou immers niet nodig zijn indien alle marktpartijen zich aan
effectieve en inhoudelijk goede zelfregulering zouden houden. Momenteel is
de meerderheid van de financiële dienstverleners aangesloten bij brancheorganisaties
als de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), het Verbond van Verzekeraars,
de Nederlandse Vereniging van Assurantieadviseurs en Financiële Dienstverleners
(NVA), de Vereniging van onafhankelijke financiële en assurantieadviseurs
(NBVA), de Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN), de
Nederlandse Vereniging van Gevolmachtigde Assurantiebedrijven (NVGA), de Stichting
Keurmerk Hypotheek Bemiddeling (SKHB), Contactorgaan Hypothecair Financiers
(CHF), de Nederlandse Vereniging van zelfstandige onafhankelijke Financiële
dienstverleners (NVF), de Nederlandse Thuiswinkel Organisatie, de Nederlandse
Vereniging voor Volkskrediet (NVVK), de Nederlandse Vereniging van Hypotheekadviseurs
en de Federatie van Financiële Planners (FFP) . Veel van deze brancheorganisaties
stellen als voorwaarde voor het lidmaatschap dat gedragscodes over de omgang
met consumenten worden onderschreven. Ook zijn er op de markt zeer waardevolle
initiatieven ontstaan als de Gedragscode Informatieverstrekking Dienstverlening
Intermediair (GIDI) die de positie van de consument wezenlijk verbeteren.
Geconstateerd moet echter worden dat slechts een beperkt deel van de markt
zich committeert aan deze waardevolle initiatieven. De beperkte marktdekkendheid
van de zelfregulering zorgt ervoor dat er een ongelijk speelveld ontstaat
waarop bonafide dienstverleners concurreren met marktpartijen die zich aan
gedragscodes weinig gelegen laten liggen. Daarbij komt dat de negatieve reputatie
van deze laatste groep tevens de reputatie van de eerste groep kan aantasten.Het is nadrukkelijk niet de intentie van dit wetsvoorstel om de bestaande
zelfregulering volledig te vervangen of te ontmoedigen. Het wetsvoorstel kan
eerder worden beschouwd als een wettelijke borging van dergelijke normen.
Meer in het algemeen zoekt het wetsvoorstel aansluiting bij de normen waaraan
het «goede» deel van de markt zich al vrijwillig houdt en bedoelt
het met name de dienstverlening van het minder goede deel op een hoger niveau
te tillen (of van de markt te weren).Tenslotte kan nog worden gewezen op het Burgerlijk Wetboek. Voor een belangrijk
deel vloeien de verplichtingen tot het verstrekken van adequate informatie
en het behoorlijk adviseren van consumenten al voort uit het civiele recht.
Dat neemt niet weg dat de weg naar de civiele rechter voor de individuele
consument vaak een langdurige en kostbare aangelegenheid is. Tevens slaagt
het civiele recht er slechts ten dele in overtreding van normen te voorkomen.
Financiële dienstverleners die er een «hit-and-run»-tactiek
op nahouden zullen over het algemeen verdwenen zijn voordat de consument hen
voor de rechter kan dagen. Publiek toezicht voegt aan het civiele recht een
extra prikkel tot het naleven van verplichtingen ten aanzien van informatieverstrekking
en zorgvuldige advisering toe. Door middel van boetes, dwangsommen en doordat
uiteindelijk malafide partijen van de markt kunnen worden geweerd kan publiek
toezicht een wezenlijke aanvulling leveren op het systeem van consumentenbescherming
dat reeds bestaat.Al met al kan worden geconstateerd dat er goede redenen zijn om waarborgen
in te bouwen dat de consument goed wordt geïnformeerd en geadviseerd
door deskundige en betrouwbare financiële dienstverleners. Hierbij is
niet alleen de individuele consument, maar ook de economie als geheel gebaat.
Het huidige stelsel van wetgeving schiet op belangrijke punten tekort en dit
tekort wordt onvoldoende gecompenseerd door de bestaande zelfregulering. Alleen
door middel van wetgeving die een bredere scope en een effectiever publiek
toezichtinstrumentarium kent kan een marktdekkende kwaliteitsborging worden
gecreëerd.3. Schets van de markt3.1 AlgemeenIn Nederland bieden honderden aanbieders financiële producten aan
die dienen ter kapitaaluitzetting, kapitaalverschaffing en risicodekking voor
de afnemers. De distributie van deze financiële producten nemen de aanbieders
gedeeltelijk zelf ter hand, maar veelal gebeurt dit ook via andere distributiekanalen,
bijvoorbeeld door uitbesteding of door distributie via (in meer of mindere
mate) onafhankelijke bemiddelingskanalen. Naast de diensten die hierbij worden
aangeboden door de aanbieders zelf, verrichten ook enkele tienduizenden bemiddelaars
uiteenlopende diensten voor consumenten en aanbieders zoals verkoop, advisering
en onderhoud van financiële contracten.In een goed werkende markt van financiële diensten staan aanbieders
en bemiddelaars de consument, tegen een scherp geprijsde beloning, bij in
het zoeken naar de financiële producten die het beste aansluiten op diens
voorkeuren en behoeften en die bovendien vallen binnen de financiële
ruimte die de individuele consument hiervoor tot zijn beschikking heeft. Bij
het goed functioneren van de markt van financiële diensten zal in het
aanbod dan ook adequaat worden geanticipeerd op de (steeds veranderende) wensen
van de afnemers.De markt van financiële dienstverlening in Nederland heeft een grote
omvang. De aangeschafte financiële producten en diensten kunnen bovendien
een vrij grote invloed hebben op de financiële situatie van consumenten,
gezien de risico's die doorgaans aan financiële producten verbonden zijn.
Waar de markt (op onderdelen) niet uit zichzelf komt tot gezonde marktverhoudingen
en een goede allocatie van middelen, kan overheidsingrijpen, gericht op het
wegnemen van marktimperfecties, een belangrijke bijdrage leveren aan de werking
van de markt. Gezien de voornoemde kenmerken van deze markt kan overheidsingrijpen
tevens belangrijke uitstralingseffecten hebben naar de economie als geheel.Belangrijk principe hierbij is dat aanbieders op een markt met elkaar
moeten concurreren onder gelijke voorwaarden (gelijk speelveldgedachte). Overheidsingrijpen
kan bijdragen aan gezonde marktverhoudingen en marktprocessen. Met betrekking
tot de gezonde marktverhoudingen kan worden gewezen op het belang van een
adequate bescherming voor de consument, die vanuit de complexiteit van financiële contracten een informatieachterstand kan hebben ten opzichte
van de aanbieder of bemiddelaar. Overigens geldt als belangrijk aandachtspunt
hierbij dat overheidsingrijpen de marktwerking niet onnodig dient te verstoren.3.2 MarktsegmentenNaast de distributie door aanbieders zelf wordt in de markt van financiële
dienstverlening traditioneel steeds een onderscheid gemaakt tussen verzekeringsbemiddeling,
hypotheekbemiddeling, bemiddeling in consumentenkredieten, depositobemiddeling
en effectenbemiddeling.VerzekeringenVerzekeringen worden traditioneel in belangrijke mate via het intermediaire
distributiekanaal verkocht. De assurantietussenpersoon adviseert de consument
in de keuze tussen verschillende, vaak complexe verzekeringsproducten. Deze
adviesfunctie wordt in sommige gevallen breed opgevat, waarbij de tussenpersoon
periodiek beziet of een verzekeringsportefeuille aansluit bij de actuele persoonlijke
situatie van de consument. Nadat de consument zijn keuze heeft bepaald, draagt
de tussenpersoon zorg voor het totstandkomen van het verzekeringscontract,
voor de inning van de verzekeringspremies en ten slotte in veel gevallen voor
de schadeafhandeling tijdens de looptijd van het contract.HypothekenHypotheekbemiddelaars adviseren de consument op basis van zijn wensen
en financiële mogelijkheden over de keuze voor een hypotheekproduct,
zowel wat betreft de geldverstrekking als de aan de lening te koppelen verzekering.
Zij brengen het contact tussen aanbieder en consument tot stand en nemen dikwijls
een deel van de administratieve afhandeling voor hun rekening.KredietenBemiddelaars in consumptief krediet assisteren de consument bij het vinden
van gunstige tarieven en voorwaarden voor geldleningen bij de verschillende
aanbieders. In tegenstelling tot de assurantie- en hypotheekkantoren werken
de kredietbemiddelaars vaak schriftelijk.Deposito'sBemiddeling in het aantrekken van gelden is het verrichten van activiteiten
bij het tot stand brengen van overeenkomsten van geldlening op naam van een
derde of derden. In de praktijk gaat het vaak om spaarrekeningen, waarvoor
bemiddeling is toegestaan mits de gelden worden ontvangen op naam van de kredietinstelling.
De rol van de bemiddelaar is vaak beperkt tot het invullen van formulieren;
de zaken worden rechtstreeks afgehandeld tussen de kredietinstelling en de
consument.EffectenEffectentransacties op de effectenbeurzen verlopen per definitie via een
effectenbemiddelaar, aangezien consumenten zelf geen directe toegang tot de
beurs hebben. Meer vergelijkbaar met de hiervoor beschreven tussenpersonen
zijn het de beleggingsadviseur, de beleggingsfondsen, en de cliëntenremisier,
die consumenten in contact brengen met de effecteninstelling. Overigens gebeurt
cliëntremise zelden als een hoofdtaak, maar veeleer in aanvulling op
andere bemiddelingsactiviteiten. 3.3 MarktontwikkelingenDe bovenstaande grove classificatie van de verschillende producten is
nuttig om een overzicht te krijgen van de verschillende bemiddelingsactiviteiten,
maar heeft de afgelopen jaren aan relevantie verloren wat betreft de feitelijke
marktstructuur. In de markt voor financiële diensten is zowel in aanbod
als in distributie sprake van een aanzienlijke vervlechting en dynamiek. Grenzen
tussen producten en distributiekanalen hebben aan belang ingeboet en nieuwe
distributiekanalen zijn opgekomen.In toenemende mate is sprake van integratie van de verschillende diensten
bij één bemiddelaar of aanbieder. De traditionele assurantietussenpersoon
die enkel bemiddelde in verzekeringen heeft zich in veel gevallen ontwikkeld
tot een geïntegreerde intermediair die zich niet alleen op de verkoop
van schade- en levensverzekeringen richt, maar ook bijvoorbeeld bemiddelt
in hypothecair krediet. Aan de hypothecaire geldlening is bovendien soms een
beleggingsproduct gekoppeld en vrijwel altijd wordt hierbij ook een levensverzekering
afgesloten. Deze ontwikkelingen onderstrepen nog eens het belang van een cross-sector
consistent wettelijk kader.Naast de concentratie van voorheen gescheiden diensten vindt in het intermediaire
distributiekanaal ook een verbreding plaats van de groep die als bemiddelaar
in financiële diensten kan worden aangemerkt, waarbij bedrijven met een
hoofdfunctie buiten de financiële sector tegenwoordig tevens optreden
als bemiddelaar. Bovendien ondervindt de tussenpersoon concurrentie van directe
verkoop door financiële instellingen via eigen kantoren, telefoon, post
of internet.Deze ontwikkelingen resulteren voor de consument in verruimde mogelijkheden
met betrekking tot de wijze waarop verschillende financiële producten
kunnen worden aangeschaft. De geschetste dynamiek, zoals de toenemende vervlechting,
vergroot daarbij het belang van een adequaat, cross-sector consistent vormgegeven
beschermingskader voor de consument, opdat deze daadwerkelijk kan profiteren
van de geboden mogelijkheden. De opkomst van nieuwe afzetkanalen benadrukt
tevens het belang van een distributieconsistent kader. Door invulling te geven
aan de uitgangspunten van distributie- en cross-sectorconsistentie sluit het
wetsvoorstel dan ook logisch aan op de veranderende marktstructuur.4. Het wetsvoorstel in zijn context geplaatst4.1 Beleid ten aanzien van de financiële marktenHet beleid ten aanzien de financiële markten is gericht op de bescherming
van de belangen van de consument, het vertrouwen in de financiële sector
en het efficiënt functioneren van de financiële markten. Deze doelstellingen
worden verwezenlijkt door normen te stellen voor het handelen door financiële
instellingen in financiële toezichtregelgeving.De regelgeving op het gebied van financiële markten kent grofweg
drie soorten normen. Ten eerste gelden er gedragsregels die voorschrijven
op welke wijze financiële instellingen met hun (potentiële) klanten
dienen om te gaan. Transparantie is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Consumenten
dienen over voldoende informatie te beschikken over de wezenlijke kenmerken
van financiële producten en diensten, om tot een verantwoorde keuze te
komen bij de aanschaf ervan. Voorts gelden in dit verband voorwaarden voor
integere omgangsvormen op de financiële markten, waaronder de verplichting
voor aanbieders en bemiddelaars om zorgvuldig met de belangen van een klant
om te gaan. Het tweede type normen zijn soliditeit- of prudentiële
regels. Deze regels zijn voornamelijk gericht op het tegengaan van insolventie
van financiële instellingen. Het gaat hierbij om bedrijfseconomische
bepalingen, onder meer met solvabiliteits- en liquiditeitsvereisten.In de derde plaats zijn er regels die gedragstypisch noch prudentieel
van aard zijn. Gedacht moet dan worden aan regels over de betrouwbaarheid
van bestuurders van financiële instellingen.De regels in het wetsvoorstel zijn met name gedragstypisch van aard. Vanwege
het belang van integriteit voor het vertrouwen in de financiële sector,
wordt daarnaast ook de noodzaak van betrouwbaarheid van financiële dienstverleners
in dit wetsvoorstel geregeld.Vanwege de vervlechting van producten en financiële instellingen,
heeft het beleid en de regelgeving in de financiële sector de laatste
jaren steeds meer een cross-sectoraal karakter gekregen. De implementatie
van de nota Informatieverstrekking aan consumenten van financiële diensten1 is hiervan een voorbeeld. Voor gedragsregels heeft dit
onder meer tot gevolg gehad dat steeds meer een productgeoriënteerde benadering wordt gekozen. Dit houdt in dat eisen worden gesteld
aan elke aanbieder die een bepaald type product aanbiedt, ongeacht of de aanbieder
nu een bank, verzekeraar of bijvoorbeeld een financieringsonderneming is.
Als voorbeeld van een dergelijke gedragsregel kan de financiële bijsluiter
worden genoemd die sinds 1 juli 2002 is voorgeschreven voor alle complexe
financiële producten, ongeacht het soort aanbieder.In de eerdergenoemde nota Bemiddeling in financiële diensten2 is daaraan het uitgangspunt van distributieconsistentie
toegevoegd. Dit uitgangspunt brengt tot uitdrukking dat het voor de bescherming
van de consument in beginsel niet moet uitmaken via welk distributiekanaal
hij zijn producten aanschaft. Binnen verschillende distributiekanalen kunnen
immers vergelijkbare activiteiten worden verricht. Verschillen in normering
zijn alleen aanvaardbaar zover dit uit de aard van de door de financiële
dienstverlener verrichte activiteiten voortvloeit. Het wetsvoorstel kent derhalve
ook een activiteitgeoriënteerde benadering.4.2 De kanteling van het toezichtHet toezicht op de financiële sector is opgedragen aan de Nederlandsche
Bank NV (DNB), de Stichting Pensioen- & Verzekeringskamer (PVK) en de
Stichting Autoriteit Financiële Markten (AFM). In 2002 is in overleg
met de Tweede Kamer op basis van de nota Hervorming van
het toezicht op de financiële sector3
er voor gekozen om het financieel toezicht in Nederland te kantelen van een
sectoraal naar een functioneel toezichtmodel met twee toezichthouders. Het
prudentieel toezicht is opgedragen aan DNB/PVK, waardoor er een duidelijke
link met het systeemtoezicht (de stabiliteit van het financiële bestel
als geheel) dat door DNB als centrale bank wordt uitgeoefend. Het gedragstoezicht
is opgedragen aan de AFM. In een markt die zich, zoals hierboven werd beschreven,
sterk cross-sectoraal ontwikkelt, is de doeltreffendheid en marktgerichtheid
van het toezicht gediend met toezichthouders die zich ten aanzien van alle
financiële instellingen richten op de soliditeit respectievelijk het
gedrag in de markt ten opzichte van de consument.De eerste fase van de hervorming, vormgegeven in het bestaande wettelijke
kader via wijziging van lagere regelgeving, besluiten en operationele verschuivingen,
is medio 2002 voltooid. De tweede fase van de hervorming, de kanteling van
de structuur van de formele financiële toezichtwetgeving, is in volle
gang. Doel is om te komen tot één cross-sectorale wet die het
toezicht op de financiële markten regelt, de Wet op het Financieel Toezicht
(WFT). De structuur van deze nieuwe wet is op 20 december 2002
aan de Tweede Kamer gepresenteerd.1 De WFT zal
bestaan uit een Algemeen deel financieel toezicht
en bijzondere delen voor het prudentieel toezicht,
het gedragstoezicht en het toezicht op de infrastructuur van de financiële
markten.Het onderhavige wetsvoorstel bevat gedragsregels. Derhalve wordt de AFM
als toezichthouder aangewezen. Het voornemen bestaat om deze gedragsregels
in het bijzondere deel voor het gedragstoezicht in de WFT op te nemen. Er
is voor gekozen de Wfd-gedragsregels niet te laten wachten op de WFT. Het
belang van de bescherming van de consument van financiële producten is
hiervoor een belangrijke reden. Daarnaast worden in het wetsvoorstel twee
richtlijnen geïmplementeerd waarvan de tijdige implementatie niet kan
worden gehaald indien deze pas in de WFT zouden worden opgenomen. Tot slot
is van belang dat de omvang van de WFT dermate groot is dat het wenselijk
wordt om het aantal beleidsinhoudelijke discussies dat in het kader van de
WFT moet worden gevoerd te beperken. Door het toezicht op financiële
dienstverleners al in het onderhavige wetsvoorstel te moderniseren kan de
beleidsmatige discussie hierover met een grotere focus worden gevoerd. De
daaropvolgende omzetting naar de WFT kan zich vervolgens beperken tot een
technische omzetting.Het risico van toezichtoverlapEen voorwaarde voor het functionele toezichtmodel is een goede splitsing
tussen beide toezichtdomeinen. Deze splitsing dient niet alleen analytisch
mogelijk te zijn, maar moet ook in de praktijk worden doorgevoerd. De risico's
van overlap of competentiegeschillen doen zich wat dit wetsvoorstel betreft
uitsluitend voor voorzover het wetsvoorstel zich richt op banken en verzekeraars.2 Op de overige financiële dienstverleners die onder
de reikwijdte van dit wetsvoorstel vallen, wordt geen prudentieel toezicht
uitgeoefend. In het wetsvoorstel is een scherpe scheiding aangebracht tussen
beide toezichtdomeinen door de AFM geen toezichtbevoegdheden te geven ten
aanzien banken en verzekeraars voor zover het regels betreft die noch gedrag
noch prudentieel van aard zijn. Dit betekent dat de AFM geen toezicht houdt
op algemene aspecten van de bedrijfsvoering, noch op de deskundigheid indien
het de algemene deskundigheideisen betreft die reeds door DNB/PVK worden getoetst.
Voorts is gekozen voor een stelsel waarbij banken en verzekeraars voor Wfd-activiteiten
een «vergunning van rechtswege»-ontvangen. Een separate preventieve
Wfd-toets is voor deze instellingen, gelet op de vergunningeisen die uit de
Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en de Wet toezicht kredietwezen
1992 volgen, niet gerechtvaardigd.Dit neemt echter niet weg dat het voor een gelijk speelveld op de financiële
markten wel noodzakelijk is om banken en verzekeraars aan dezelfde normen
te onderwerpen als de overige financiële dienstverleners.4.3 De positionering van de toezichthouderNet als de overige financiële toezichtwetgeving gaat het onderhavige
wetsvoorstel uit van het beginsel «toezicht op afstand». Dit vanwege
het belang van een onafhankelijke en deskundige uitoefening van het toezicht
op de financiële markten en de op deze markten werkzame ondernemingen.
Het beginsel «toezicht op afstand» is gebaseerd op het uitgangspunt
dat de toezichthouder onafhankelijk is in de wijze waarop het toezicht wordt
uitgeoefend. De toezichthouder dient daarbij te opereren vanuit zijn specifieke
deskundigheid en binnen het wettelijke kader. De minister is verantwoordelijk
op afstand. Deze verantwoordelijkheid betreft de kwaliteit van de regelgeving,
de toedeling van een adequaat toezichtinstrumentarium en de benoeming en het
ontslag van de bestuurders van de toezichthouder. Teneinde zich een oordeel
te kunnen vormen over de wijze waarop de AFM in algemene zin
zijn taken uitoefent ontvangt de minister jaarlijks een verslag. Dit jaarverslag
wordt openbaar gemaakt. Bovendien kan de minister ingrijpen indien de toezichthouder
zijn taak ernstig verwaarloost. Daartoe kan de minister, teneinde zich een
oordeel te kunnen vormen over de toereikendheid van de wet of de wijze waarop
de toezichthouder zijn taak uitoefent, inlichtingen bij de toezichthouder
inwinnen. Deze taak, ook wel omschreven als «toezicht op toezicht»,
is sinds enige jaren in verschillende toezichtwetten opgenomen en is ook in
het onderhavige wetsvoorstel geborgd.De toezichthouder staat diverse bestuursrechtelijke instrumenten ter beschikking.
Zo kunnen dwingende aanwijzingen worden gegeven, bestuurlijke boetes of lasten
onder dwangsom worden opgelegd, overtredingen openbaar worden gemaakt en kan
aan instellingen de toegang tot de markt worden ontzegd, bijvoorbeeld door
het weigeren of intrekken van een vergunning. In plaats van bestuursrechtelijke
handhaving kan bij overtredingen in bepaalde gevallen worden gekozen voor
strafrechtelijk optreden, waarbij de Belastingdienst/Fiscale Inlichtingen-
en Opsporingsdienst – Economische Controledienst (FIOD-ECD) onderzoek
doet naar overtreding van de toezichtregelgeving. Dit is met name relevant
voor zware overtredingen van de financiële toezichtswet- en regelgeving.Zoals ook bij andere «marktautoriteiten» – bijvoorbeeld
de Nederlandse Mededingingsautoriteit – het geval is, ziet de AFM toe
op de naleving van de regels en kan zij tevens een punitieve sanctie –
een bestuurlijke boete – opleggen. Vanuit een oogpunt van slagvaardigheid
is dit gewenst.1 Als waarborg tegen een eventuele
verstrengeling van belangen bij de toezichthouder van de diverse bevoegdheden
is in het wetsvoorstel bepaald dat de werkzaamheden in verband met het opleggen
van een boete worden verricht door personen die niet betrokken zijn geweest
bij het vaststellen van de overtreding en het daaraan voorafgaande onderzoek.2 Daartoe is binnen de organisatie van de AFM een onafhankelijke
boete- en lastfunctionaris aangewezen aan wie de bevoegdheid tot sanctieoplegging
is toebedeeld. Het takenpakket van deze functionaris is zodanig ingericht
dat deze persoon niet degene is die van een overtreding een rapport of proces-verbaal
opmaakt. De organisatie van taken binnen de AFM is derhalve in overeenstemming
met artikel 5.4.2.6., vierde lid, van het wetsvoorstel vierde tranche Algemene
wet bestuursrecht.Het wetsvoorstel delegeert op een aantal plaatsen de bevoegdheid om de
wettelijke kaders in lagere regelgeving uit te werken. In een aantal gevallen
wordt daarbij tevens de mogelijkheid geopend om aan de AFM regelgevende bevoegdheid
toe te kennen. Van deze mogelijkheid zal met grote terughoudendheid gebruik
worden gemaakt. Aan de AFM zal alleen, indien dit noodzakelijk is, de bevoegdheid
tot het stellen van regels van technische of organisatorische aard worden
gesubdelegeerd. Daarbij zal aan de Minister van Financiën een mogelijkheid
worden gegeven om ten aanzien van de door de AFM gemaakte regels een aanwijzing
tot aanpassing van die regels te geven.Overigens beoogt dit wetsvoorstel niet de instrumenten van de AFM te moderniseren.
De positionering van de toezichthouders vormt een belangrijk onderdeel van
de WFT. Door de positionering in de context van het Algemeen
deel financieel toezicht mee te nemen kan de discussie over de positionering
worden gevoerd over de volle breedte van het financieel toezicht. 5. De achtergrond van het wetsvoorstel: de nota Bemiddeling
in financiële diensten en het advies van de SERDe kwaliteitskenmerken van financiële dienstverleningIn de nota Bemiddeling in financiële diensten1 is verkend hoe het toezicht op financiële tussenpersonen een
coherente plaats kan krijgen binnen het beleid ten aanzien van het toezicht
op de financiële markten. In deze nota zijn daartoe de belangrijkste
kwaliteitskenmerken van financiële distributie beschreven. Tijdens de
consultatie van marktpartijen en de Consumentenbond over de nota is aan geconsulteerde
partijen de vraag gesteld hoe het toezicht op het financiële distributiekanaal
zou moeten worden ingericht2.Tijdens de consultatie over de nota is bevestigd dat de kwaliteit van
het financiële distributiekanaal met name wordt bepaald door de volgende
kenmerken:1. deskundigheid van de dienstverlener ten aanzien van de producten of
diensten die hij aanbiedt en de wijze waarop hiermee kan worden voorzien in
de behoeften van de consument;2. integriteit, waaronder zowel de betrouwbaarheid van de dienstverlener
als de verplichting om consumenten zorgvuldig te behandelen wordt gerekend;3. een adequate informatieverstrekking over de aangeboden producten en
diensten;4. financiële en juridische zekerheid ten aanzien van de afwikkeling
en uitvoering van overeenkomsten.De Raad van Financiële Toezichthouders heeft daaraan toegevoegd dat
tevens een adequate organisatie van de bedrijfsvoering door de dienstverlener van belang is. De administratie van een dienstverlener
moet onder meer de toezichthouder in staat stellen om zich een oordeel te
vormen over de vraag of de dienstverlener zich aan de geldende voorschriften
houdt.Uit de consultatie kwam naar voren dat er overeenstemming bestaat over
de noodzaak van een wettelijke verankering van genoemde kwaliteitskenmerken
en dat bij de vormgeving daarvan cross-sector- en distributieconsistentie
als uitgangspunten dienen te worden gehanteerd. Verschil van inzicht bestond
er over de vraag in welke mate de kwaliteitskenmerken door middel van regelgeving
dan wel zelfregulering kunnen worden uitgewerkt.De uitwerking van de kwaliteitskenmerkenAan de SER is op 16 april 2002 advies gevraagd over de mate waarin
de kwaliteitskenmerken door middel van zelfregulering zouden kunnen worden
gewaarborgd. De SER heeft op 18 oktober 2002 zijn advies «Bemiddeling
in financiële diensten» uitgebracht3.
De SER onderschrijft de uitgangspunten van distributie- en cross-sectorconsistentie
en benadrukt dat in het wetsvoorstel niet alleen de positie van bemiddelaars,
maar ook die van aanbieders moet worden geregeld4.
Ook over het voorgestelde systeem van een wettelijk kader met zorgplichten
voor eerdergenoemde kwaliteitskenmerken oordeelt de SER positief.Het SER-advies bevat voor de beantwoording van de aan de SER voorgelegde
vraag over de balans tussen wetgeving en zelfregulering belangrijke gezichtspunten.
Deze gezichtspunten worden hieronder beschreven en toegelicht. 1. Het publieke belang, en daarmee ook de mogelijkheden voor zelfregulering,
verschillen per kwaliteitskenmerk.• De financiële en juridische zekerheid van transacties moet
gewaarborgd zijn. Dit vraagt om een wettelijke regeling van dit kwaliteitskenmerk.
Alleen de inrichting van een klachteninstituut, dat voor de afwikkeling van
problemen omtrent dit kwaliteitskenmerk van belang kan zijn, kan via zelfregulering
worden geregeld.• Ook de betrouwbaarheid van bestuurders moet in regelgeving worden
uitgewerkt. Voor de betrouwbaarheid van medewerkers is een op de werkgever
rustende zorgplicht toereikend.• Van de overige kwaliteitskenmerken – deskundigheid, informatievoorziening
en zorgvuldige behandeling van de consument – is een uitwerking in zelfregulering
in principe wel mogelijk.2. Een belangrijke voorwaarde voor effectieve zelfregulering is dat voldoende
bedrijven in de markt zijn aangesloten bij de zelfregulering, omdat er bij
een gedeeltelijke dekking ruimte bestaat voor free riders.Het door de SER geformuleerde aandachtspunt – dat partijen die niet
zijn aangesloten bij zelfregulering kunnen profiteren van de partijen die
daarbij wel zijn aangesloten – wordt overigens genuanceerd door het
feit dat ook marktpartijen die niet zijn aangesloten bij zelfregulering aan
het wettelijke kader dienen te voldoen. Op deze partijen zal derhalve nog
steeds de plicht rusten om aannemelijk te maken dat aan het wettelijk kader
wordt voldaan. Zij zullen dat in principe moeilijker kunnen aantonen dan partijen
die zijn aangesloten bij zelfregulering.3. Zelfregulering mag aan potentiële nieuwe marktpartijen geen onnodige
toetredingsdrempels opwerpen en de mededinging niet onnodig beperken.Indien deelname aan zelfregulering de facto een voorwaarde is om deel
te kunnen nemen aan de markt, dan kan de inhoud ervan ook de mogelijkheden
voor nieuwe toetreders beperken. Daarnaast kan zelfregulering de mededinging
beperken doordat er ten aanzien van onderwerpen waarover in de zelfregulering
afspraken zijn gemaakt geen concurrentie meer plaatsvindt. In de Richtsnoeren voor de samenwerking van bedrijven van de NMa staat
daarover onder meer dat de NMa in beginsel positief staat tegenover samenwerking
door ondernemingen «als zij daardoor in staat zijn efficiënter
te werken, beter te presteren en beter te concurreren». Het maken van
afspraken over prijzen, verdelingen van de markt en gemeenschappelijke weigering
van leveringen zijn vanzelfsprekend verboden.4. De kwaliteit van de zelfregulering moet ook inhoudelijk worden getoetst.Er is «geen garantie dat het maatschappelijk belang van bijvoorbeeld
consumentenbescherming voldoende tot uitdrukking komt in zelfregulering»1. Indien zelfregulering ontoereikend is om een bepaald
kwaliteitskenmerk te borgen, dan zal regelgeving moeten worden overwogen.5. Het toezicht op de naleving van het wettelijke kader moet bij één
publieke toezichthouder worden belegd.Het gaat om toezichttaken die thuishoren in het publieke domein. De SER
ondersteunt de keuze van het kabinet om de gedragstoezichthouder AFM met het
toezicht te belasten2. Dit neemt niet weg dat
de aanwezigheid van effectieve zelfregulering (inclusief een adequaat toezicht-
en handhavingsmechanisme) van belang is voor het publieke toezicht.6. Brancheorganisaties kunnen een ondersteunende rol vervullen. Het toezicht kan worden vereenvoudigd en versneld indien bij de AFM de
overtuiging bestaat dat een financiële dienstverlener is aangesloten
bij zelfregulering die op adequate wijze invulling geeft aan het wettelijke
kader1. Bij niet-georganiseerde dienstverleners
zal de AFM zelf de toets op de kwaliteitskenmerken moeten verrichten. Het
toezicht zal, met andere woorden, risico-georiënteerd zijn. In dat kader
doet de SER de suggestie aan marktpartijen om een stichting in het leven te
roepen waarin de brancheorganisaties vertegenwoordigd zijn. Deze stichting
kan in de eerste plaats sectoroverstijgende zelfregulering stimuleren en bovendien
als gesprekspartner voor de toezichthouder en de Rijksoverheid dienen.Rekening houdend met deze gezichtspunten kan de rolverdeling tussen de
marktpartijen, de wetgever en de toezichthouder als volgt worden beschreven2. De markt:• kan door bovengenoemde stichting een bijdrage leveren aan de kwaliteit
van de financiële dienstverlening. De activiteiten van deze stichting
vallen onder verantwoordelijkheid van de aangesloten marktpartijen3.• kan een belangrijke rol krijgen bij het bevorderen van cross-sector-
en distributieconsistente zelfregulering. Voor uitwerking in zelfregulering
komen de volgende onderwerpen in aanmerking: deskundigheid, informatieverstrekking,
zorgvuldige omgang met de klant en buitengerechtelijke geschillenbeslechting.• ook kunnen marktpartijen een actieve rol vervullen bij het bevorderen
van het kwaliteitsniveau van de gehele beroepsgroep, bijvoorbeeld door middel
van educatie en voorlichting.De wetgever4:• is verantwoordelijk voor een adequaat wettelijk kader, waarin de
kwaliteitskenmerken van financiële dienstverleners en het toezicht op
de naleving van de wettelijke regels goed worden geregeld.• beoordeelt of de zelfregulering waaraan de markt zich committeert
de wettelijke kwaliteitskenmerken voldoende borgt.• werkt in regelgeving uit:– financiële zekerheid en integriteit in de zin van betrouwbaarheid– onderwerpen waarvoor o.g.v. EU-richtlijnen regelgeving tot stand
moet komen– onderwerpen ten aanzien waarvan het wezenlijk is dat alle marktpartijen
op identieke wijze handelen, zodat regelgeving de facto onvermijdbaar is– onderwerpen die niet tijdig en adequaat door middel van zelfregulering
zijn geregeld.De toezichthouder:• is verantwoordelijk voor het publieke gedragstoezicht zoals dat
uit de regelgeving voortvloeit. Alle financiële dienstverleners, ook
die bij zelfregulering zijn aangesloten, dienen aan de regelgeving te voldoen.• het toezicht is risicogeoriënteerd: in het toezicht hoeft
minder aandacht te worden besteed aan dienstverleners die naar het oordeel
van de AFM een beperkt risicoprofiel kennen.• de AFM zal een dergelijk profiel sneller aannemen wanneer de dienstverlener
is aangesloten bij een organisatie van marktpartijen en hij gebonden is aan
de door deze organisatie vastgestelde en door de AFM getoetste en adequaat
bevonden gedragsregels en hij deze aantoonbaar naleeft.Uit dit model wordt duidelijk dat de rol van de wetgever en de toezichthouder
voor een deel afhankelijk is van het succes van zelfregulering. Naarmate zelfregulering
succesvoller is – dat wil zeggen inhoudelijk beter, beantwoordend aan
de uitgangspunten van cross-sector- en distributieconsistentie en effectief –
zal de rol van de overheid beperkter kunnen zijn.6. Het Platform financiële dienstverleningOp verzoek van de Minister van Financiën en conform het advies van
de SER heeft de AFM in januari 2003 het Platform financiële dienstverlening
opgericht. In dit Platform zijn de representatieve brancheorganisaties vertegenwoordigd
die door het wetsvoorstel worden geraakt. Het Platform heeft tot taak de AFM
te adviseren over de mogelijke uitwerking van het wetsvoorstel ten aanzien
van de vereiste deskundigheid, informatieverstrekking, zorgvuldige omgang
met de klant, adequate behandeling van klachten – buitengerechtelijke
geschillenbeslechting – en de wederzijdse verantwoordelijkheid van aanbieders
en bemiddelaars. De AFM zal vervolgens de Minister van Financiën adviseren.Het Platform zal naar verwachting in april 2004 haar concept-adviezen
afronden. Het Platform heeft besloten dat de consultatie over deze adviezen
van de overige marktpartijen (de achterban) zal beginnen op het moment dat
dit wetsvoorstel aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, zodat de marktpartijen
de adviezen en het wetsvoorstel in onderlinge samenhang kunnen beoordelen.Zoals hierboven reeds vermeld, is bij de opzet van het wetsvoorstel en
het instellen van het Platform financiële dienstverlening uitdrukkelijk
met de mogelijkheid rekening gehouden dat het normatieve kader dat dit wetsvoorstel
creëert voor een deel in zelfregulering zal worden uitgewerkt. Allereerst
zal worden uiteengezet aan de hand van welke criteria kan worden vastgesteld
of de in het Platform opgestelde adviezen kunnen uitmonden in een gedragscode
dan wel moeten resulteren in nadere overheidsregelgeving. Daarna zal worden
aangegeven wat het beeld is ten tijde van de indiening van dit wetsvoorstel
bij het parlementCriteria voor de beoordeling van zelfreguleringHet idee van een gedragscode voor financiële dienstverleners is niet
nieuw en de gedachte dat zelfregulering een rol kan spelen bij de uitwerking
van wetgeving of het toezicht op de naleving daarvan ook niet. In zijn algemeenheid
kunnen financiële dienstverleners beter en sneller inspringen op nieuwe
ontwikkelingen in de financiële markten. Op dit terrein beschikken zij
immers niet alleen over een kennisvoorsprong op de consument, maar ook op
de overheid. Het stimuleren van zelfregulering mobiliseert bovendien de bij
de markt aanwezige deskundigheid en legt de verantwoordelijkheid voor het
waarborgen van de kwaliteit van dienstverlening daar waar deze primair thuishoort.
Vertegenwoordigers van diverse samenwerkingsverbanden van financiële
dienstverleners1 hebben uitdrukkelijk aangegeven
de behoefte te voelen om zelf een kwaliteitsverbetering van de dienstverlening
te realiseren om (aantoonbaar) in positieve zin bij te kunnen dragen aan het
imago van de financiële dienstverleningsmarkt.In de bijlage bij het algemeen deel van de toelichting is een overzicht
opgenomen van de belangrijkste brancheverenigingen van financiële dienstverleners
en de belangrijkste zelfregulering die door deze organisaties reeds is geïntroduceerd.
Dit neemt niet weg dat de bestaande zelfregulering zowel op inhoud als effectiviteit –
bijvoorbeeld door het ontbreken van marktdekkendheid – leemtes en beperkingen
kent en dat ter bevordering van een adequaat dienstverleningsniveau een nadere
publieke borging, door middel van wetgeving wenselijk, is.Indien organisaties van dienstverleners – in het kader van het Platform
financiële dienstverlening – inderdaad tot een gedragscode komen
die beoogt de wettelijke eisen aan de financiële dienstverlening nader
te concretiseren, dan zal deze worden getoetst op in ieder geval
de volgende eigenschappen.a) Inhoud: de inhoud van de gedragscode dient te worden getoetst aan de
publieke belangen zoals deze in de vorm van kwaliteitskenmerken zijn verwoord
in het wetsvoorstel, dienen noodzakelijk te zijn voor en proportioneel te
zijn aan deze publieke doelen en zo min mogelijk belastend voor de normadressaat.
Bij de uitwerking van de kwaliteitskenmerken moet een balans worden gevonden
tussen enerzijds een adequate bescherming van de consument, het vertrouwen
in de financiële sector en het efficiënt functioneren van de financiële
markten, en anderzijds een acceptabel niveau van administratieve lasten voor
het bedrijfsleven. De administratieve lasten zijn immers van invloed op de
concurrentiepositie van de Nederlandse financiële sector en zullen neerslaan
in de prijs die een consument voor zijn producten betaalt.b) Cross-sector- en distributieconsistentie: de gedragscode dient betrekking
te hebben op de dienstverlening in alle financiële sectoren, waarbij
in de normstelling geen onderscheid is gemaakt tussen deze sectoren of de
gekozen distributiemethode, tenzij er een objectieve reden kan worden gegeven
voor een dergelijk onderscheid.c) Draagvlak: meerdere representatieve organisaties van financiële
dienstverleners uit alle sectoren van de financiële markten moeten de
gedragscode volledig en onvoorwaardelijk onderschrijven.d) Marktdekkendheid: de betreffende organisaties dienen gezamenlijk te
kunnen realiseren dat binnen een redelijke termijn na inwerkingtreding een
groot aantal financiële dienstverleners de gedragscode onderschrijft
en naleeft.e) Handhaafbaarheid: de betreffende organisaties dienen voldoende zicht
te hebben op de naleving van de gedragscode door de aangesloten financiële
dienstverleners en dienen in staat te zijn de naleving van deze code zonodig
af te dwingen, bijvoorbeeld door druk uit te oefenen op de betreffende ondernemingen
of door deze effectieve sancties op te leggen.f) Geen onverantwoorde beperking van de mededinging: de in de gedragscode
opgenomen eisen dienen niet alleen in een redelijke verhouding te staan met
de te bereiken publieke doelen, maar mogen ook niet tot gevolg hebben dat
een dermate hoge standaard wordt gezet in de markt, dat de toetreding door
nieuwe financiële dienstverleners daardoor aanzienlijk wordt belemmerd.
Gezien haar expertise op dit terrein zal de Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMA) moeten worden betrokken bij de beoordeling van deze eigenschap.g) Rechtmatigheid: de gedragscode zal op geen enkel onderdeel in strijd
mogen zijn met wettelijke regelingen (waaronder ook begrepen de Mededingingswet)Ook indien een in het kader van zelfregulering tot stand gekomen gedragscode
voldoet aan bovengenoemde criteria kan deze niet zonder meer worden beschouwd
als een uitwerking van de publieke belangen waarop het wetsvoorstel ziet.
Een door marktpartijen opgestelde gedragscode kan bijvoorbeeld veel verder
strekken dan noodzakelijk is ter bescherming van de in het wetvoorstel verwoorde
publieke belangen. Ook kan een gedragscode terreinen beslaan die in het geheel
niet tot genoemde publieke belangen te rekenen zijn. Daarom zal een totstandgekomen
gedragscode altijd getoetst en erkend moeten worden
door de Minister van Financiën als een gedegen uitwerking
van de in dit wetsvoorstel gestelde normen om in de plaats te kunnen komen
van (lagere) overheidsregulering.Deze erkenning zal financiële dienstverleners het vertrouwen kunnen
geven dat zij zullen voldoen aan de wettelijke eisen wanneer zij zich aansluiten
bij de zelfregulering en handelen conform de door de aangesloten ondernemingen
vastgestelde regels. Dit laat onverlet dat financiële dienstverleners
ook zelfstandig, dat wil zeggen door zich niet te gedragen conform de door
de bij de zelfregulering aangesloten ondernemingen geformuleerde eisen, aan
de wettelijke eisen kunnen voldoen door hun eigen gedragslijnen voor het handelen
op de financiële markten te volgen. Deze eigen gedragslijnen zullen dan
echter nog wel individueel erkend moeten worden door de AFM als een goede
invulling van de in dit wetsvoorstel gestelde wettelijke eisen, hetgeen een
veel intensievere controle door de AFM en dus hogere administratieve lasten
voor de onder toezicht staande financiële dienstverlener tot gevolg zal
hebben.Om rechtsonzekerheid te voorkomen dienen de
overheid en de organisaties van marktpartijen volstrekt helder te zijn over
de juridische verbindendheid van de normen in de gedragscode en het proces
waarmee nieuwe normen worden aangenomen. Indien een voorgestelde gedragscode
normen bevat die verder gaan dan waartoe het wetsvoorstel verplicht, zullen
deze normen gepresenteerd kunnen worden als een aanvullend
pakket, maar zal de naleving van deze normen niet worden getoetst
door de publieke toezichthouder. Kortom, het product van zelfregulering dat
mogelijk in de plaats komt voor nadere overheidsregulering moet door de Minister
van Financiën uitdrukkelijk worden getoetst aan de in de wet vastgelegde
publieke belangen en er zal door de Minister duidelijk moeten worden gecommuniceerd
over het resultaat van deze toets.ZelftoezichtMarktpartijen kunnen, zoals ook de SER al heeft aangegeven1, niet alleen een rol spelen bij de regelgeving, maar ook bij de handhaving
van de geldende regels, ongeacht of deze een overheidsorigine hebben of neergelegd
zijn in een door marktpartijen opgestelde gedragscode. Controle van de naleving
van wet- en regelgeving door marktpartijen zelf zal de toezichtstaak van de
AFM aanzienlijk kunnen verlichten en de afdrachten voor de financiering van
dit publieke toezicht zullen daardoor geringer kunnen zijn. Daarbij moet worden
benadrukt dat het toezicht op de naleving van dit wetsvoorstel nooit uitbesteed
zal kunnen worden aan marktpartijen, maar dat deze zal worden belegd bij één
publieke toezichthouder, namelijk de AFM. In de markt bestaande organisatorische
verbanden kunnen echter wel de naleving van de wet en lagere regelgeving of
een gedragscode door de aangesloten financiële dienstverleners bevorderen
en monitoren. Daarnaast kunnen zij eventueel een rol vervullen bij het verzamelen
en voorstructureren van voor de toezichthouder relevante informatie. De AFM
kan zich dan beperken tot risicogeoriënteerd toezicht mede op basis van
eigen beoordelingen van de bij de zelfregulering aangesloten ondernemingen.
Niet-georganiseerde dienstverleners zullen op dit punt om meer aandacht van
de AFM vragen, omdat bij deze dienstverleners, anders dan bij marktpartijen
die zich wel aan zelfregulering hebben gecommitteerd, minder evident zal zijn
op welke wijze invulling wordt gegeven aan de wettelijke kwaliteitskenmerken.
De AFM zal moeten beoordelen in hoeverre een door het Platform georganiseerd
systeem van zelftoezicht in de plaats zal kunnen komen van activiteiten in
het kader van haar risicogeoriënteerd toezicht. De voorstellen van het PlatformHoewel de inhoud van de adviezen van het Platform mede afhankelijk zal
zijn van de nog te houden consultatie, kan thans reeds worden vastgesteld
dat de indruk bestaat dat het Platform met name voorstellen voor regelgeving
(en niet voor een gedragscode) zal doen. De reden daarvoor zal zijn dat alleen
door middel van bindende regelgeving voldoende marktdekkendheid van de normen –
zowel qua inhoud als effectiviteit – kan worden gegarandeerd.Ook bij de beantwoording van de vraag of de voorstellen van het Platform
kunnen worden uitgewerkt in lagere regelgeving is het van belang dat er een
balans wordt gevonden tussen enerzijds een adequate bescherming van de consument
en het vertrouwen in de financiële sector, en anderzijds een acceptabel
niveau van administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Dit betekent dat
bij het verwerken van de voorstellen van het Platform centraal zal staan dat
deze een goede dienstverlening kunnen waarborgen.
Het is niet de bedoeling om door middel van regelgeving te proberen de ideale dienstverlener te creëren. Het wetsvoorstel
en de lagere regelgeving die daarop zal worden gebaseerd zullen een adequaat
basisniveau verlangen: een dienstverlener die voldoet aan de elementaire eisen
die nodig zijn voor een bekwame uitoefening van zijn vak. De voorstellen van
het Platform en de AFM zullen op dit uitgangspunt worden getoetst.Dit betekent overigens niet dat de voorstellen van het Platform zich zouden
moeten beperken tot goede dienstverlening. Het
verschil tussen «de goede dienstverlener» en de «ideale
dienstverlener» is echter het domein waarin leden van brancheorganisaties
zich door middel van goede zelfregulering kunnen onderscheiden van andere
financiële dienstverleners. Het wetsvoorstel beoogt het basisniveau te
waarborgen en te zorgen voor goede dienstverlening en niet te hoge drempels
voor nieuwe toetreders op de markt. Marktpartijen kunnen zich van anderen
onderscheiden door boven dat basisniveau uit te gaan, bijvoorbeeld door middel
van keurmerken.Daarnaast wordt in het Platform de oprichting van een Stichting Financiële
Dienstverlening verkend. Deze stichting zou, «van de markt en voor de
markt», een belangrijke rol kunnen vervullen bij het vergroten van de
kwaliteit van financiële dienstverlening door de aangesloten financiële
marktpartijen actief bij te staan bij de naleving van de vereisten van het
wetsvoorstel.Daarop vooruitlopend hebben veel van de brancheverenigingen vertegenwoordigd
in het Platform in 2003 en 2004 grote inspanningen verricht om de marktpartijen
die zij vertegenwoordigen voor te bereiden op het wetsvoorstel. Zo hebben
het Verbond van Verzekeraars en de assurantietussenpersonenorganisaties (NVA
en NBVA) een «Ronde door het land» georganiseerd teneinde de verzekeringssector
kennis te laten maken met de verwachtingen die het wetsvoorstel ten aanzien
van het gedrag van financiële dienstverleners heeft. Dergelijke waardevolle
initiatieven bieden een goed perspectief op de mogelijkheden van zelfregulering.
Teneinde daadwerkelijk voor het toezicht een «lager risicoprofiel»
te bewerkstelligen is echter meer vereist en zal een stichting zoals hiervoor
bedoeld naast algemene voorlichting aan de achterban ook een methode moeten
ontwikkelen om van deze achterban normconform gedrag te verlangen en te borgen.
De inrichting en de werkzaamheden van de stichting zullen vervolgens de AFM
ervan moeten overtuigen dat wat de stichting doet daadwerkelijk een lager
risicoprofiel rechtvaardigt. De kwaliteit van het toezicht blijft immers een
publieke verantwoordelijkheid. 7. De herziening van de Wet op het consumentenkredietEr is voor gekozen de bij brief van 7 juli 20001 aangekondigde herziening van de Wck te integreren met het tot stand
brengen van dit wetsvoorstel. Op deze wijze kan worden gewaarborgd dat de
uitgangspunten voor het gedragstoezicht op financiële dienstverlening
ook ten aanzien van consumentenkrediet op consistente wijze worden toegepast.
Naast consumentenbescherming, die uiteraard bij consumentenkrediet altijd
veel aandacht heeft gehad, spelen het vertrouwen in de financiële sector
en het efficiënt functioneren van de financiële markten een wezenlijke
rol in de beleidsvorming.Consumentenbescherming bij kredietverstrekking is met name gericht op
het tegengaan van overkreditering en vindt plaats door middel van het stellen
van gedragsregels aan kredietverstrekkers. De regels die hier van belang zijn
vloeien voort uit de eerdergenoemde algemene kwaliteitskenmerken voor financiële
dienstverleners. Een adequate informatieverstrekking in reclame-uitingen en
andersoortige aanbiedingen kan de consument inzicht verschaffen in de verschillende
typen krediet en de verschillende aanbieders.Naast transparantie van productkenmerken is ook inzicht in de kredietpositie
van de consument een belangrijk onderdeel van de zorgplicht die een kredietverstrekker
jegens zijn wederpartij heeft. Dit inzicht helpt invulling te geven aan zijn
verantwoordelijkheid voor het adviseren van het juiste product dat bij de
kredietpositie van de consument past. Een systeem van kredietregistratie is
hiervoor belangrijk.Ook zijn in het kader van het consumentenkrediet de betrouwbaarheid en
deskundigheid van aanbieders en bemiddelaars van belang. Deze aspecten zijn
tot nu toe voor het consumentenkrediet slechts weinig belicht en de Wck kent
dan ook geen expliciete deskundigheids- en betrouwbaarheidsvereisten.Daarnaast kent de Wck ook civielrechtelijke bepalingen ter bescherming
van de consument. Te denken valt aan de beperkte mogelijkheden voor financiers
om een pandrecht te vestigen op het huisraad of het salaris van de kredietnemer.
In hoofdstuk IV van de Wck zijn dergelijke bepalingen opgenomen. Zoals in
eerdergenoemde brief van 7 juli 20002 is
aangegeven kunnen de privaatrechtelijke bepalingen in de regel beter in het
Burgerlijk Wetboek worden ingepast. Een wetsvoorstel hiertoe is inmiddels
in voorbereiding3.Ook het verbod op private schuldbemiddeling, zoals opgenomen in hoofdstuk
V van de Wck, zal in een andere wettelijke context worden geregeld. Dit verbod
beoogt de in financiële moeilijkheden geraakte kredietnemer te beschermen
tegen verdere verslechtering van zijn positie.4
Dit verbod ziet echter alleen op de situaties waarin de grote schuldenlast
geheel of gedeeltelijk is ontstaan door een of meer kredieten. Consumenten
komen vaak ook om geheel andere redenen in financiële moeilijkheden en
de plaatsing van dit onderwerp in een nieuwe wet over verstrekking van consumentenkrediet
ligt om die reden niet voor de hand. De primaire verantwoordelijkheid voor
dit onderwerp ligt overigens bij de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en Economische Zaken. De regulering van dit onderwerp zal dan ook plaatsvinden
in het kader van een bredere aanpak van de schuldenproblematiek bij particulieren. 8. Europese inkaderingIn het wetsvoorstel zijn verschillende richtlijnen verwerkt.In de eerste plaats wordt met het wetsvoorstel de richtlijn Verzekeringsbemiddeling1 geïmplementeerd. Deze richtlijn creëert een
«paspoort» voor bemiddelaars in verzekeringen die in andere lidstaten
werkzaam willen zijn, hetgeen wil zeggen dat deze bemiddelaars geen afzonderlijke
vergunning nodig hebben om in een andere lidstaat te mogen bemiddelen in verzekeringen.
Voorwaarde daarbij is dat de bemiddelaar in een lidstaat is geregistreerd.
De voorwaarden die de richtlijn aan registratie stelt zijn in het wetsvoorstel
verwerkt en komen in grote lijnen overeen met de eerdergenoemde kwaliteitskenmerken.
Op de implementatiedatum van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling zal deze
richtlijn de oudere richtlijn inzake verzekeringsagenten en assurantiemakelaars2, die destijds is geïmplementeerd in de Wabb, intrekken.In het wetsvoorstel wordt voorts de richtlijn Verkoop op afstand van financiële
diensten3 grotendeels geïmplementeerd. Deze
richtlijn heeft tot doel de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van
de lidstaten inzake de verkoop op afstand van financiële diensten aan
consumenten te harmoniseren. De richtlijn Verkoop op afstand van financiële
diensten is een verbijzondering van de algemene richtlijn verkoop op afstand
uit 19974 (hierna: de richtlijn Verkoop op afstand).
De richtlijn Verkoop op afstand bevat diverse consumentenbeschermende bepalingen,
zoals een uitgebreide informatieverplichting, een herroepingsrecht en een
bepaling die vastlegt welke bescherming de consument wordt geboden bij eventueel
misbruik van betaalkaarten. Destijds is er voor gekozen om een aparte richtlijn
vast te stellen voor de verkoop op afstand van financiële diensten, omdat
verscheidene onderwerpen en bepalingen in de richtlijn verkoop op afstand
niet verenigbaar zijn met het karakter van financiële diensten of hieraan
onvoldoende recht doen. Voornamelijk op het punt van de verplichting tot het
verstrekken van informatie aan de consument en de bepalingen over het herroepingsrecht
wijken de twee richtlijnen van elkaar af. Op andere terreinen zijn de bepalingen
van beide richtlijnen gelijksoortig.De bepalingen die typisch zijn voor financiële diensten worden geïmplementeerd
door middel van dit wetsvoorstel. De gedragsregels ten aanzien van de door
de financiële dienstverlener te verstrekken informatie zullen, met gebruikmaking
van de artikelen 30 en 31als rechtsbasis, worden geïmplementeerd door
middel van een algemene maatregel van bestuur. Het herroepingsrecht dat de
consument bij de verkoop op afstand van financiële diensten toekomt,
is vastgelegd in de artikelen 40 en 41 van het wetsvoorstel.De bepalingen in de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
die nauw aansluiten bij gelijksoortige bepalingen in de richtlijn Verkoop
op afstand worden in afdeling 7.1.9A van het BW geïmplementeerd door
uitbreiding van de reikwijdte van enkele artikelen waarmee richtlijn 97/7
destijds in het Nederlandse recht is omgezet. Hetgeen bij of krachtens dit
wetsvoorstel zal worden geregeld ten aanzien van de verkoop op afstand van
financiële diensten moet derhalve in samenhang worden gezien met het
voorstel tot wijziging van enkele bepalingen in afdeling 7.1.9A van het BW
in verband met de implementatie van de richtlijn Verkoop op afstand. Dit heeft
onder meer tot gevolg dat hetgeen in afdeling 7.1.9A van het BW is geregeld
voor niet gevraagde mededelingen (het zogenoemde «cold calling»)
onverkort van toepassing is op niet gevraagde mededelingen in verband met
de verkoop op afstand van alle financiële producten (dus ook voor effecten). De doelstelling van de regels die ter implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
en de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten in het wetsvoorstel
zijn opgenomen is gelijk aan de doelstelling van de «overige»
regels van het wetsvoorstel: bescherming van de consument bij het afnemen
van financiële producten of diensten. De regels die ter implementatie
van beide richtlijnen in het wetsvoorstel zijn opgenomen zijn gedeeltelijk
ook van toepassing op andere vormen van financiële dienstverlening; in
die zin is het toepassingsgebied van de betreffende regels verbreed.Met de Wck is de richtlijn consumentenkrediet1
geïmplementeerd. Deze richtlijn bevat minimumbepalingen voor consumentenbescherming.
Zo vereist de richtlijn onder meer toezicht op kredietverstrekkers en –
bemiddelaars, worden eisen gesteld aan reclame-uitingen, onder meer inzake
het vermelden van renteberekeningen, en gelden vormvoorschriften voor consumentenkredietovereenkomsten.
De Wck biedt op diverse punten de consument meer bescherming dan op basis
van de richtlijn noodzakelijk is. Dit geldt met name voor het Besluit kredietaanbiedingen,
waarin de vereisten voor de aan de consument te verstrekken informatie zijn
opgenomen. Ook op grond van dit wetsvoorstel de daarop gebaseerde lagere regelgeving
zal de consument meer bescherming genieten dan op grond van de richtlijn vereist
is. Met de integratie van de Wck in het wetsvoorstel (en het onderbrengen
van bepaalde artikelen uit de Wck in het Burgerlijke Wetboeke en andere wettelijke
contexten) wordt de implementatie van de richtlijn Consumentenkrediet gecontinueerd.In september 2002 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan voor
een herziene richtlijn voor het consumentenkrediet2.
Deze richtlijn voorziet in meer consumentenbescherming dan de huidige richtlijn.
De richtlijn brengt voor Nederland niet veel vernieuwingen met zich mee. Afhankelijk
van de uitkomst van de besluitvorming over de richtlijn zal een aanpassing
van het wetsvoorstel echter noodzakelijk kunnen zijn.De richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten is cross-sectoraal
van opzet en past in dat opzicht binnen de cross-sectorale opzet van het wetsvoorstel.
De richtlijn Consumentenkrediet en de richtlijn Verzekeringsbemiddeling zijn
weliswaar sectoraal van opzet, maar beogen beide een minimumniveau van harmonisatie.
Dit betekent dat het wetsvoorstel voor aanbieders van consumentenkrediet en
verzekeringsbemiddelaars strengere regels mag bevatten dan op grond van de
twee richtlijnen minimaal geïmplementeerd dient te worden. Bovendien
staat dit er niet aan in de weg dat de regels die op grond van de richtlijnen
Consumentenkrediet en Verzekeringsbemiddeling in het wetsvoorstel worden geïmplementeerd,
ook op andere financiële dienstverleners van toepassing zijn. Aldus levert
ook de (her)implementatie van de twee laatstgenoemde richtlijnen geen spanning
op met de cross-sectorale benadering van het wetsvoorstel.Uitzondering op het voorgaande is dat op grond van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
ook de zakelijke markt wordt beschermd. In het wetsvoorstel wordt in beginsel
alleen de consument beschermd. Ter implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
is het begrip «consument» in het wetsvoorstel uitgebreid tot de
zakelijke afnemer alleen waar het gaat om financiële dienstverlening
ten aanzien van een verzekeringsproduct. Voor financiële dienstverlening
ten aanzien van andere financiële producten beperkt het wetsvoorstel
zich tot de consument. Vanuit het oogpunt van distributieconsistentie ziet
de betreffende uitbreiding in het wetsvoorstel overigens niet alleen op bemiddeling ten aanzien van een verzekeringsproduct, maar
op alle vormen van financiële dienstverlening
ten aanzien van een verzekeringsproduct. 9. De hoofdlijnen van het wetsvoorstelHet wetsvoorstel is als volgt opgebouwd: 1. Reikwijdte en definities2. Toegang tot de markt3. Algemene eisen aan financiële dienstverlening  a. eisen aan de financiële dienstverlener  b. eisen aan de financiële dienstverlening  c. eisen aan de relatie tussen aanbieder en bemiddelaar4. Eisen aan specifieke vormen van financiële dienstverlening5. Toezicht6. OvergangsrechtIn deze paragraaf worden de hoofdlijnen van de verschillende onderdelen
van het wetsvoorstel beschreven. In de artikelsgewijze toelichting wordt op
de details van de afzonderlijke artikelen ingegaan.9.1 De reikwijdte van het wetsvoorstelDe reikwijdte van het wetsvoorstel wordt primair bepaald door de definitie
van financiële diensten en van financiële producten (artikel 1).Financiële dienstenVoor de afbakening naar typen financiële diensten is het distributiekanaal bepalend. Een
consument kan in verband met de aanschaf van een financieel product verschillende
paden bewandelen. Hij kan beginnen bij een adviseur die hem een concreet product
aanbeveelt, waarna hij het aanbevolen product aanschaft bij een aanbieder.
Hij kan contact zoeken met een bemiddelaar die hem vervolgens helpt zijn keuze
te bepalen om vervolgens een overeenkomst tot stand te brengen met een aanbieder
(en behulpzaam te zijn bij de uitvoering van de overeenkomst). Ten slotte
kan hij direct met een aanbieder in contact treden. Daarbij kan hij ofwel
direct een product aanschaffen of de aanbieder verzoeken hem behulpzaam te
zijn bij het maken van een keuze voor een product. Distributieconsistente
regelgeving impliceert dat het voor de consument in principe niet moet uitmaken
via welk distributiekanaal hij een product aanschaft. De regels zullen daarom
gerelateerd worden aan activiteiten en niet aan
instellingen. De activiteit «adviseren» kan immers zowel door
adviseurs, bemiddelaars en aanbieders worden verricht1.Daarbij moet worden opgemerkt dat het adviseren over financiële producten
alleen een financiële dienst in de zin van deze wet is indien de activiteit
van het adviseren beroepsmatig wordt uitgeoefend en gericht is op het doen
van concrete aanbevelingen ten aanzien van een of meer concrete financiële
producten. Deze vorm van adviseren wordt op dezelfde voet behandeld als bemiddeling
omdat de verschillen daartussen marginaal zijn en de risico's voor de consument
vergelijkbaar zijn. Zowel de adviseur als de bemiddelaar geven doorgaans advies
en als dit advies uitmondt in een aanbeveling om een concreet product aan
te schaffen, lopen de activiteiten van de bemiddelaar en de adviseur uitsluitend
nog uiteen waar het gaat om het sluiten van de overeenkomst. De bemiddelaar
assisteert bij de totstandkoming van een overeenkomst; bij advies zal de consument
zelf meer initiatief moeten nemen. Dit verschil vormt echter onvoldoende rechtvaardiging
om de adviseur buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel te houden. Door deze
vorm van advisering aan te wijzen als financiële dienst wordt tevens
voorkomen dat de bescherming het wetsvoorstel beoogt te bieden eenvoudig kan
worden omzeild doordat een bedrijf zijn activiteiten splitst
in een adviespraktijk en een verkooponderdeel. Algemeen advies – in
de zin dat iemand wordt aangeraden «een levensverzekering of een deelnemingsrecht
in een beleggingsfonds» te nemen – valt buiten de reikwijdte van
het wetsvoorstel. De consument zal immers nadat hij een dergelijk advies heeft
ontvangen nog altijd te maken krijgen met een aanbieder of bemiddelaar die
hem behulpzaam moet zijn om dit algemene advies toe te spitsen op een concreet
productadvies. Daarbij wordt de consument dan beschermd door de op deze financiële
dienstverleners rustende zorgplichten. In verband met de aanwezigheid van
deze zorgplichten is het ook vanuit een oogpunt van de beperking van de administratieve
lasten niet wenselijk om deze algemene vormen van advies binnen de reikwijdte
van het wetsvoorstel te brengen.Financiële productenVoor de afbakening naar typen financiële producten die onder de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen is het uitgangspunt cross-sectorconsistentie van belang. De eerder gesignaleerde
vervlechting binnen de financiële sectoren en het gegeven dat producten
die voor de consument hetzelfde resultaat beogen te bereiken uit verschillende
sectoren afkomstig kunnen zijn brengen met zich mee dat de regelgeving sectorneutraal
dient te zijn. Zo zijn beleggingsfondsen, beleggingsverzekeringen en effectenlease-producten
alle beleggingsproducten. Het feit dat ze worden aangeboden door verschillende
typen financiële instellingen moet voor de bescherming van de consument
in principe niet uitmaken. Omgekeerd, deze instellingen zouden op gelijke
termen, op een gelijk speelveld, met elkaar moeten kunnen concurreren.Uiteindelijk zal de dienstverlening ten aanzien van alle financiële
producten in het kader van de WFT onder één coherent regime
worden gebracht. Ten opzichte van dit «eindmodel» zijn bepaalde
onderwerpen voorlopig nog buiten beschouwing gelaten. Zo worden met name de
regels voor effectenbemiddelaars en vermogensbeheerders, die thans in de Wet
toezicht effectenverkeer 1995 (Wte) zijn opgenomen, vooralsnog niet in het
wetsvoorstel geïntegreerd. De reden daarvoor is het feit dat de inhoud
van deze regels momenteel sterk in beweging is in de EU in het kader van de
totstandkoming van de herziene richtlijn Beleggingsdiensten1. Daarbij speelt ook een rol dat de huidige regels voor de effectenbemiddelaar
en de vermogensbeheerder al een adequaat kwaliteitsniveau waarborgen, hetgeen
voor bemiddelaars in andere financiële producten thans nog niet het geval
is. De noodzaak tot herziening is voor genoemde effecteninstellingen, met
andere woorden, minder dringend aanwezig.Kort samengevat ziet het wetsvoorstel op het aanbieden van, bemiddelen
in en adviseren over de volgende financiële producten: verzekeringen,
krediet, betaalrekeningen, spaarrekeningen, elektronisch geld en beleggingsobjecten.
De overige financiële producten – met name effecten – zullen
in het wettelijk kader dat dit wetsvoorstel beoogt te creëren worden
geïntegreerd in het kader van de totstandkoming van de in paragraaf 4.2
beschreven WFT.Overigens kunnen bij algemene maatregel van bestuur producten worden aangewezen
die daardoor ook onder de reikwijdte van het wetsvoorstel worden gebracht.Op de reikwijdte van het wetsvoorstel zijn enkele specifieke uitzonderingen
gecreëerd. Zo worden overeenkomstig de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
bepaalde typen eenvoudige verzekeringen buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel
gelaten. Deze uitzonderingen worden in de artikelsgewijze toelichting toegelicht.
Bijzondere aandacht vragen hier echter nog de uitbreiding van het begrip consument
daar waar het gaat om verzekeringen en de uitbreiding van de
reikwijdte voor krediet in het wetsvoorstel ten opzichte van de reikwijdte
van de Wck.De consumentUitgangspunt is dat het wetsvoorstel bescherming biedt aan de afnemer
van financiële producten die minder goed dan de financiële dienstverlener
in staat is om de aan deze producten verbonden risico's te beoordelen. Een
dergelijke kennisachterstand komt het meest pregnant naar voren bij de consument,
dat wil zeggen de particulier die niet in de uitoefening van beroep of bedrijf
handelt bij het kopen van een financieel product. Om die reden is de werkingssfeer
van het wetsvoorstel in beginsel beperkt tot de consument, waarmee het wetsvoorstel
bovendien aansluit op het voorstel voor een (nieuwe) richtlijn Consumentenkrediet,
de richtlijn elektronische handel1 en de bepalingen
inzake de koopovereenkomst van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. De beperking
tot de consument kent een uitzondering voor financiële dienstverlening
ten aanzien van verzekeringsproducten. De rechtvaardiging hiervoor is gelegen
in de omstandigheid dat verzekeringsproducten (waaronder bepaalde pensioenproducten)
niet alleen voor de consument maar ook voor de zakelijke afnemer uiterst complex
zijn. Bovendien wordt de zakelijke afnemer ook beschermd in de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
en de bestaande wetgeving op het gebied van verzekeringsbemiddeling2. De overige financiële producten (zoals kredietverlening,
betaal- en spaarrekeningen) zijn zodanig inherent aan de eigen bedrijfsvoering
van een zakelijke afnemer, dat de terzake benodigde kennis aanwezig wordt
geacht te zijn. Uitbreiding van het begrip consument in geval van dienstverlening
ten aanzien van deze producten is daarom niet gerechtvaardigd in het licht
van de administratieve lasten die daaruit zouden resulteren. Bovendien zou
een dergelijke uitbreiding van de werkingssfeer op gespannen voet staan met
de door de wetgever te betrachten terughoudendheid bij het vervaardigen van
nieuwe regelgeving.De € 40 000 grens voor consumentenkredietBij de behandeling van het wetsvoorstel tot verhoging van het grensbedrag
van artikel 3 van de Wck is uitvoerig gesproken over de noodzaak tot het hanteren
van een grensbedrag in de Wck ter beperking van de reikwijdte van deze wet3. Als reden voor het handhaven van de grens is daarbij
aangevoerd dat er geen directe noodzaak is tot afschaffing van het grensbedrag
en dat Nederland hiermee internationaal uit de pas zou lopen, hetgeen concurrentienadelen
zou kunnen opleveren. Verder werd gevreesd dat kredietverstrekkers in bepaalde
gevallen geen krediet meer kunnen of willen verstrekken indien de beperkingen
die de Wck stelt aan het vestigen van bepaalde zekerheidsrechten ook zouden
gaan gelden voor kredieten boven het grensbedrag. De destijds gevreesde concurrentienadelen
in verband met de verzwaring van de administratieve lasten hebben met name
betrekking op de privaatrechtelijke bepalingen in de Wck. Nu deze privaatrechtelijke
bepalingen naar het Burgerlijk Wetboek worden overgeheveld is het niet meer
noodzakelijk om het grensbedrag in het wetsvoorstel te handhaven. Het grensbedrag
zal overigens wel in het Burgerlijk Wetboek worden opgenomen. De andere elementen
van het toezicht op de verstrekkers van consumentenkrediet – de vergunningplicht,
de gedragsregels en de handhaving – zijn voor een belangrijk gedeelte
al van toepassing op alle aanbieders van consumentenkrediet boven de € 40 000.
Het Besluit Kredietaanbiedingen, dat de kern van de huidige gedragsregels
vormt, is immers van toepassing op consumentenkrediet ongeacht de hoogte hiervan.
Verder hebben vrijwel alle kredietverstrekkers die consumentenkrediet boven
de € 40 000 aanbieden reeds een Wck-vergunning doordat ze ook
krediet onder deze grens aanbieden. Kredietverstrekkers die alleen
kredieten boven de € 40 000 aan consumenten aanbieden komen
maar beperkt voor.Hypotheken onder de reikwijdte van het wetsvoorstelDe verschillen tussen de verstrekking van hypothecair krediet aan consumenten
en de verstrekking van niet-hypothecair consumentenkrediet zijn vanuit het
oogpunt van de doelstellingen van de wet beperkt. De twee kenmerkende verschillen
zijn het onderpand en de hoogte van de leningen. Aan een hypothecair krediet
is per definitie een registergoed als zekerheid verbonden en het geldbedrag
van de lening is veelal aanzienlijk hoger dan bij niet-hypothecair consumentenkrediet.
Voor het overige zijn beide leningsvormen op hoofdlijnen gelijk. De productontwikkeling
van beide leningvormen heeft dan ook gelijke tred gehouden. De vervlechting
van krediet met andere financiële producten, zoals beleggingsfondsen
en de levensverzekering, heeft zich ook in de hypotheeksector voorgedaan.Hypothecair krediet brengt voor de consument vergelijkbare typen risico's
met zich mee als voor «regulier» consumentenkrediet. De consumentenbescherming,
met name gericht op het tegengaan van overkreditering, is dan ook bij hypothecair
krediet evenzeer van belang. Deze bescherming kan worden geboden door informatieverstrekkingsregels
en het stellen van voorwaarden aan de deskundigheid en betrouwbaarheid van
kredietverstrekkers.De Wck geldt maar beperkt voor hypothecair krediet. Aanvankelijk, bij
de totstandkoming van de Wck, was hypothecair krediet geheel buiten de Wck
gelaten. Een belangrijke reden hiervoor was dat op basis van zelfregulering
in de Gedragscode hypothecaire financiering, gedragsregels en met name informatieverstrekkingsregels
golden. Om ook hypothecaire kredieten te betrekken bij cross-sectorale informatieverstrekking
is per 8 maart 2002 artikel 26 Wck aangepast, waardoor nu ook informatieverstrekkingsregels
kunnen worden gesteld aan hypotheekverstrekkers. Op basis van dit artikel
zijn onder andere voor hypothecaire kredieten regels vastgesteld voor verstrekking
van de financiële bijsluiter voor complexe financiële producten,
zoals hypothecaire leningen met een beleggingscomponent.In het licht van de huidige inzichten, waaronder het SER-advies, is er
thans geen reden om hypotheken anders te behandelen dan andere financiële
producten. Genoemde kwaliteitskenmerken zijn ook bij de financiële dienstverlening
ten aanzien van hypotheken van belang. Dit laat overigens onverlet dat ook
voor hypotheken de zelfregulering, zoals de Gedragscode hypothecaire financieringen,
en de aanbeveling van de Europese Commissie naar aanleiding van de Europese
Gedragscode over voorlichting voor woningkredieten1,
van invloed is op de rol die overheid en toezichthouder gaan vervullen.Nog bekeken wordt of, mede in het licht van de beperking van administratieve
lasten, naast de financiële bijsluiter voor hypotheken ook nog andere
transparantieverplichtingen in de regelgeving moeten worden opgenomen. Indien
de effectiviteit van de zelfregulering onvoldoende is kunnen de betreffende
verplichtingen worden uitgewerkt in lagere regelgeving zodat tegen overtredingen
adequaat kan worden opgetreden.9.2 MarkttoegangTeneinde een effectieve bescherming van consumenten te waarborgen dienen,
in beginsel, alle financiële dienstverleners te beschikken over een vergunning.
Een vergunning wordt verleend voor (een) specifieke dienst(en)
ten aanzien van (een) specifieke productsoort(en). Welke diensten en producten
dit zijn wordt in de vergunning opgenomen en vermeld in een register. Dit
register zal openbaar en voor de consument eenvoudig te raadplegen zijn. Op
deze wijze kan de consument nagaan of hij te maken heeft met een bonafide
financiële dienstverlener. Indien een financiële dienstverlener
besluit om ook andere diensten aan te gaan bieden of zijn huidige diensten
uit te breiden naar andere soorten financiële producten, dan dient er
een uitbreiding van de reikwijdte van de vergunning te worden aangevraagd.Bij de verlening van een vergunning wordt getoetst aan de vereisten waaraan
een financiële dienstverlener op grond van paragraaf 1 van hoofdstuk
3 van het wetsvoorstel dient te voldoen. In deze paragraaf worden de eisen
gesteld aan de kenmerken van de financiële dienstverlener. De vereisten die gelden voor de financiële dienstverlening – paragraaf 2 van hoofdstuk 3 – worden
vanuit hun aard alleen in het lopende toezicht meegenomen.Omdat er vele financiële dienstverleners actief zijn die reeds preventief
zijn getoetst aan criteria die overeenkomen met de paragraaf 1 van hoofdstuk
3 genoemde eisen is in artikel 14 de «vergunning van rechtswege»
opgenomen. Deze vergunning wordt zonder preventieve toetsing toegekend aan
die financiële dienstverleners die uit hoofde van een andere financiële
toezichtwet een vergunning hebben ontvangen om bepaalde diensten aan te bieden.
Zo is een verzekeraar ook reeds in het kader van de aanvraag van een vergunning
ingevolge de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 (Wtv) getoetst op
betrouwbaarheid, deskundigheid, financiële zekerheid en bedrijfsvoering
en zou een nieuwe toets op grond van het wetsvoorstel een onnodige verzwaring
van de administratieve lasten impliceren. Wel wordt aan de AFM de mogelijkheid
geboden om informatie te vragen aan de instellingen die van rechtswege een
vergunning ontvangen, voor zover dit voor de uitoefening van het toezicht
uit hoofde wenselijk is.Van de vergunningplicht wordt de zogeheten «verbonden bemiddelaar»
uitgezonderd. Deze verbonden bemiddelaar, ten aanzien van wie ook in de richtlijn
Verzekeringsbemiddeling en in de concept-richtlijnen Consumentenkrediet en
Beleggingsdiensten regels worden gesteld, is een financiële dienstverlener
die uitsluitend werkt voor één aanbieder, of voor meerdere aanbieders
indien deze geen concurrerende producten verkopen. Vanuit het oogpunt van
het beperken van de administratieve lasten wordt het deze dienstverlener toegestaan
om zonder vergunning te werken onder de voorwaarde dat de aanbieder zich verantwoordelijk
stelt voor de gedragingen van de verbonden bemiddelaar. Deze verantwoordelijkheid
houdt in dat de aanbieder waarborgt dat de verbonden bemiddelaar, via welke
hij overeenkomsten met consumenten aangaat, zich houdt aan de regels die bij
of krachtens het wetsvoorstel zijn bepaald. De verantwoordelijkheid van een
aanbieder voor een verbonden bemiddelaar is vergelijkbaar met de verantwoordelijkheid
die een aanbieder draagt voor de gedragingen van zijn werknemers. Alleen onder
deze strikte voorwaarde kan het wenselijk worden geacht dat de verbonden bemiddelaar
niet zelfstandig een vergunning hoeft aan te vragen.Met de verbonden bemiddelaar vergelijkbaar zijn de in artikel 16 genoemde
aangesloten instellingen. Dit artikel, dat uit de Wck is overgenomen, maakt
het mogelijk dat een groep van instellingen werkzaam is uit hoofde van één
vergunning. Voorwaarde daarbij is dat er één centrale instelling
binnen de groep moet bestaan die kan afdwingen dat de andere groepsleden zich
aan de voorschriften van het wetsvoorstel houden. Deze faciliteit zorgt er
voor dat een financiële dienstverlener die ervoor gekozen heeft om deelactiviteiten
onder te brengen in verschillende dochters op dezelfde wijze
wordt behandeld als een dienstverlener die deelactiviteiten op een vergelijkbare
wijze, maar binnen dezelfde rechtspersoon, onderbrengt. Ook in het laatste
geval zal het bestuur van de dienstverlener worden aangesproken op de naleving
van voorschriften door de bedrijfsonderdelen en zal van het bestuur worden
verlangd dat zij het handelen van de bedrijfsonderdelen effectief kan beïnvloeden.Tenslotte zullen van de vergunningplicht de financiële dienstverleners
worden uitgezonderd die beschikken over een «EU-paspoort». Dat
zijn de instellingen uit andere lidstaten die in hun eigen land een vergunning
hebben in de zin van een richtlijn op grond waarvan het de betreffende financiële
dienstverlener is toegestaan zich te vestigen in andere lidstaten of daar
zijn diensten aan te bieden. Aangezien dit voor een effectieve consumentenbescherming
van belang is wordt van deze financiële dienstverleners in het kader
van het algemeen belang verlangd dat zij zich aan de regels van het wetsvoorstel
houden. Een preventieve toets van de betreffende instellingen – vergunningplicht –
is echter niet geoorloofd. Paragraaf 1 van hoofdstuk 3 is om deze reden,
met uitzondering van artikel 28 waar het betreft kredietinstellingen uit een
andere lidstaat die op grond van de Wtk in Nederland werkzaamheden mogen verrichten,
niet van toepassing op deze instellingen.9.3 De kwaliteitskenmerkenIn hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel worden regels gesteld die voor alle
financiële dienstverleners gelden1. In hoofdstuk
4 worden regels gesteld die uitsluitend voor specifieke producten of diensten
gelden. Voor ieder kwaliteitskenmerk wordt de mogelijkheid gecreëerd
om bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen waarin de wettelijke
vereisten nader worden uitgewerkt. Ook wordt in de mogelijkheid voorzien om
bij algemene maatregel van bestuur aan de toezichthouder de bevoegdheid over
te dragen om de bij algemene maatregel van bestuur gestelde regels aan te
vullen met regels op organisatorisch of technisch gebied. De bevoegdheid om
voorschriften op een lager niveau dan de wet vast te stellen biedt de nodige
flexibiliteit om in te kunnen springen op veranderingen op de financiële
markten.Het wetsvoorstel kent ook verplichtingen die voorheen in een algemene
maatregel van bestuur of in regels van de toezichthouder waren vastgesteld.
De wettelijke codificatie is vanuit rechtsstatelijk perspectief wenselijk
en ook mogelijk omdat de betreffende verplichtingen, wat hun formulering betreft,
minder gevoelig blijken te zijn voor ontwikkelingen op de financiële
markten. Een voorbeeld hiervan zijn de artikelen 31 tot en met 34 waarin op
wettelijk niveau al inhoud wordt gegeven aan de verplichting tot het verstrekken
van adequate informatie.In het wetsvoorstel wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds de
regels die worden gesteld aan de financiële dienstverlener en anderzijds de regels die gelden voor de financiële dienstverlening. De eerste categorie ziet op de persoon en de organisatie
van de financiële dienstverlener. De tweede categorie betreft de wijze
waarop de financiële dienstverlener dient te handelen.9.3.1 Regels voor de financiële dienstverlenerEen financiële dienstverlener, de persoon of, indien deze tot een
organisatie behoort, de organisatie die financiële diensten verleent,
moet betrouwbaar en deskundig zijn, over een adequate bedrijfsvoering beschikken
en financiële zekerheid bieden omtrent de transacties die hij verricht.
Wat dit laatste kenmerk betreft moet allereerst worden opgemerkt dat de financiële
zekerheid waar het in het kader van het wetsvoorstel om gaat anders is dan
datgene waarop het prudentiële toezicht dat door DNB en
de PVK wordt uitgeoefend zich richt. Voor zover een financiële dienstverlener
middelen van de klant onder zich houdt dient hij te voldoen aan prudentiële
regels die uit andere wetten voortvloeien. In het kader van het wetsvoorstel
wordt voor verzekeringsbemiddelaars en herverzekeringsbemiddelaars een beroepsaansprakelijkheidsverzekering
of een daarmee gelijk te stellen alternatief vereist. Deze eis vloeit rechtstreeks
voort uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.Op basis van het wetsvoorstel dient een financiële dienstverlener
voorts betrouwbaar en deskundig te zijn. Bij de invulling van de deskundigheideis
zullen de in de markt ontwikkelde standaarden van groot belang zijn.9.3.2 Regels voor de financiële dienstverleningIn paragraaf 2 van hoofdstuk 3 worden regels gesteld aan de financiële
dienstverlener in het kader van zijn relatie met (potentiële) klanten.
Dit zijn, met andere woorden, de eisen die aan de financiële dienstverlening worden gesteld.Deze regels kunnen worden gezien als concrete uitwerkingen van de op een
financiële dienstverlener rustende zorgplicht jegens zijn klanten. Deze
(uitwerking van de) zorgplicht creëert voor financiële dienstverleners
overigens in beginsel geen nieuwe verplichtingen. Uit de algemene of bijzondere
contractvoorwaarden vloeit doorgaans al een zorgplicht voort1. Ook is de zorgplicht expliciet geregeld in de Nadere regeling gedragstoezicht
effectenverkeer 2002 (Nadere regeling) van de AFM2
en geven de meeste gedragscodes van financiële dienstverleners een uitwerking
aan deze norm. Ook in de vereisten van «goed kredietgeverschap»
in de Wck en het «aanzien van de stand der tussenpersonen» in
de Wabb ligt een zorgplicht besloten.Een belangrijke uitwerking van de zorgplicht is de verplichting om de
consument adequate informatie te verschaffen. Deze informatie moet de consument
in staat stellen zich een oordeel te vormen over de aanschaf van een financieel
product. Daarnaast is het van belang dat de financiële dienstverlener
in zijn overige informatieverschaffing geen afbreuk doet aan de informatie
die hij op grond van dit wetsvoorstel moet verstrekken.Een tweede uitwerking krijgt de zorgplicht in het kader van de advisering
door een financiële dienstverlener. De financiële dienstverlener
die een consument adviseert moet dit doen op basis van een klantenprofiel
en het advies zal bij dit profiel moeten aansluiten.In de derde plaats wordt van de financiële dienstverlener verlangd
dat hij klachten van consumenten adequaat behandeld. In dat verband wordt
van hem verwacht dat hij is aangesloten bij een door de Minister van Financiën
erkende buitengerechtelijke geschilleninstantie.9.3.3 Regels voor de relatie tussen de aanbieder en de
bemiddelaarFinanciële dienstverleners kunnen een belangrijke rol spelen bij
het weren van malafide partijen van de markt. Het mechanisme daarvoor wordt
in paragraaf 3 van hoofdstuk 3 geregeld. In deze paragraaf wordt het
de aanbieder bijvoorbeeld verboden om samen te werken met bemiddelaars en
gevolmachtigde agenten die niet zijn ingeschreven in het register van de AFM
en vice versa. Een ander voorbeeld is dat een aanbieder die in het kader van
zijn normale bedrijfsvoering constateert dat een bemiddelaar de vereisten
van paragraaf 1 van hoofdstuk 3 overtreedt, dit bij de AFM moet melden.
Deze meldplicht rust onder meer ook op een aanbieder die constateert dat een
bemiddelaar de overige regels van het wetsvoorstel stelselmatig overtreedt. Daarnaast kunnen financiële dienstverleners voor het kunnen voldoen
aan de verplichtingen die het wetsvoorstel stelt van elkaar afhankelijk zijn.
Zo kan een bemiddelaar alleen een financiële bijsluiter verstrekken aan
een consument indien de aanbieder de financiële bijsluiter aan hem ter
beschikking heeft gesteld. Voor dit type van afhankelijkheid bepaalt artikel
49 dat over en weer de verplichting bestaat om ervoor te zorgen dat de afhankelijke
partij aan zijn verplichtingen kan voldoen.9.4. De toezichthouderIn hoofdstuk 5 van het wetsvoorstel wordt het toezicht op de naleving
van het bij of krachtens de wet bepaalde, opgedragen aan de AFM. De toezichthouder
krijgt de gebruikelijke toezicht- en handhavingsinstrumenten ter beschikking.
De toezichthouder verleent vergunningen, kan inlichtingen vragen, aanwijzingen
geven, boetes en lasten onder dwangsom opleggen, informatie publiceren (met
inachtneming van de geheimhoudingsplicht) en, als ultimum remedium, de vergunning
van een financiële dienstverlener intrekken. Over de positionering van
de toezichthouder is in paragraaf 4.3 al het nodige opgemerkt.10. Gevolgen voor het bedrijfslevenZoals gezegd beoogt het wetsvoorstel de verantwoordelijkheden van financiële
dienstverleners, en daarmee ook die van de consument, te markeren en het toezicht
op de regels die daaruit voortvloeien mogelijk te maken. Deze regels beïnvloeden
het speelveld waarop financiële dienstverleners actief zijn. Daarom dient
aandacht te worden besteed aan de waarschijnlijke gevolgen van het voorstel
voor deze (potentiële) financiële dienstverleners. In dit onderdeel
zullen de waarschijnlijke (substantiële) gevolgen van dit wetsvoorstel
aan de hand van de checklist van de zogenoemde Bedrijfseffectentoets (BET)
de revue passeren.Vooraf, wellicht ten overvloede, het volgende. De veelgebruikte term financiële
dienstverlener doet wellicht vermoeden dat elke natuurlijke persoon die werkzaam
is in een van de branches van de financiële sector direct wordt geraakt
door de normen van het wetsvoorstel en dat deze daarom alle hieronder genoemde
lasten zou moeten dragen. Dit is echter niet het geval. Zowel met de term
financiële dienstverlener als met het begrip verbonden bemiddelaar wordt
verwezen naar een economische entiteit, een onderneming dus veelal een rechtspersoon,
die financiële diensten aanbiedt. De normen in het wetsvoorstel richten
zich primair tot deze ondernemingen. Van deze ondernemingen wordt verwacht
dat zij ervoor zorgdragen dat de bij hen werkzame personen aan het kwaliteitsniveau
voldoen dat op grond van dit wetsvoorstel van hen wordt verwacht. Slechts
in het geval van een eenmansbedrijf zal de financiële dienstverlener
gelijk te stellen zijn aan een natuurlijke persoon.10.1 Beperken belastende bedrijfseffectenIn paragraaf 2 is reeds toegelicht waarom het stellen van regels
ten aanzien van de financiële dienstverlening nodig is en waarom de nuloptie
(de optie om niets te doen) geen alternatief is voor het ingrijpen van de
overheid door middel van deze kaderwet. Bij het formuleren van de wettekst
is telkens getoetst of een norm noodzakelijk is om een gesteld beleidsdoel
te bereiken en of deze in de gekozen formulering effectief en zo min mogelijk
belastend zal uitwerken voor de ondernemingen die door de betreffende norm
zullen worden geraakt. De belastende bedrijfseffecten van het wetsvoorstel,
waaronder de administratieve lasten van normstelling door de overheid, dienen
immers zoveel als mogelijk te worden beperkt. Elke norm is beoordeeld op de
randvoorwaarde dat de te verwachten belastende bedrijfsgevolgen
van die norm in een redelijke verhouding moeten staan tot het beoogde (beleids-)effect
van deze norm. Daarbij is telkens in het oog gehouden dat de relatieve lastendruk
ongeveer gelijk zal zijn voor grote, middelgrote en kleine ondernemingen.
Waar mogelijk is geprofiteerd van kennis van marktpartijen. Er wordt namelijk
op vertrouwd dat marktpartijen bij uitstek in staat zijn om o.m. de marktconformiteit,
de effectiviteit en de proportionaliteit van overheidsregulering te beoordelen.
De adviezen die betrokkenen hebben gegeven in het kader van de adviesaanvraag
aan de SER en de twee consultatierondes zijn daarbij van grote informatieve
waarde geweest.Genoemde afwegingen zijn ook van belang bij de uitwerking van dit wetsvoorstel
in lagere regelgeving, in algemene maatregelen van bestuur en nadere regelingen
van de AFM. De waarschijnlijke effecten van deze lagere regelgeving zijn in
de navolgende overzichten verdisconteerd in de bedragen die betrekking hebben
op de algemene normen die de uitwerking in lagere regelgeving mogelijk maken.
Omdat de precieze inhoud van de lagere regelgeving nog niet vaststaat, zijn
ook wel minimum-maximum scenario's weergegeven.Daarbij moet er nog op gewezen worden dat er ook op institutionele wijze
in zal worden voorzien dat de bedrijfseffecten van voorgenomen regelgeving
uitdrukkelijk in kaart zullen worden gebracht en afgewogen zullen worden.
In paragraaf 4.2.is reeds gemeld dat dit wetsvoorstel op termijn zal
worden ingebracht in het wetvoorstel Wet op het financieel toezicht (WFT).
In het algemeen deel (deel 1) van de WFT toezicht zal een artikel worden opgenomen
dat voorziet in een norm die zich richt tot de AFM waardoor deze wordt verplicht
om bij het formuleren van nadere regels uitdrukkelijk rekening te houden met
de belastende bedrijfseffecten die deze tot gevolg zullen hebben. De door
de AFM vast te stellen nadere regels zullen geen onredelijke belasting voor
financiële ondernemingen tot gevolg mogen hebben. Indien de door de AFM
vastgestelde algemeen verbindende voorschriften naar het oordeel van de Minister
niet in overeenstemming zijn met (o.m.) deze voorwaarde, dan zal deze de AFM
een aanwijzing kunnen geven tot aanpassing van de nadere regeling. Deze aanwijzing
zal door de AFM binnen een door de Minister gestelde termijn moeten worden
opgevolgd. Tot het moment waarop dit wetsvoorstel zal worden geïntegreerd
in de WFT zal in algemene maatregelen van bestuur ter uitwerking van de in
dit wetsvoorstel opgenomen normen, telkens wanneer de AFM een regelgevende
bevoegdheid zal worden toegekend, tevens een soortgelijke bepaling worden
opgenomen als welke hierboven is beschreven.Daarnaast voorziet dit wetsvoorstel, mede vanwege de noodzaak om de bedrijfseffecten
van deze regeling binnen een redelijke periode na de inwerkingtreding te toetsen,
conform het advies van het Adviescollege toetsing administratieve lasten (ACTAL)
van 7 juni 2003 in een evaluatiebepaling (artikel 118). Drie jaar na
inwerkingtreding van het wetsvoorstel en vervolgens telkens na 5 jaar zal
worden bezien in hoeverre de verplichtingen die bij of krachtens deze wet
zijn ingevoerd doeltreffend zijn en welke effecten ze tot gevolg hebben gehad.
Daarbij zal onder meer de vraag aan de orde kunnen komen of dat het mogelijk
is de geconstateerde belastende bedrijfseffecten te beperken en of dat er
wellicht (per onderwerp) een nieuwe balans moet worden gevonden tussen overheidsingrijpen
en zelfregulering. Mogelijk zal het zelfcorrigerende vermogen van de markt
er op termijn zelfs toe kunnen leiden dat bepaalde onderwerpen gedereguleerd
kunnen worden, dat wil zeggen dat deze items dan niet langer onderwerp zullen
zijn van overheidsregulering. Bedoelde evaluatiebepaling zal worden gecontinueerd
wanneer dit wetsvoorstel zal worden opgenomen in het wetsvoorstel WFT. Overigens zal het inbrengen van dit wetsvoorstel in het wetsvoorstel WFT
niet tot gevolg hebben dat de kosten die in deze toelichting als eenmalig
worden aangeduid nogmaals zullen moeten worden gemaakt door de betrokken ondernemingen.
Eenmalige kosten zullen dus daadwerkelijk eenmalig zijn.In zijn aanvullend advies van 12 maart 2004 heeft ACTAL aangegeven
kritisch te staan tegenover de voorgenomen handelswijze om het wetsvoorstel
vooruit te laten lopen op de WFT en het naderhand in het bijzondere deel voor
het gedragstoezicht in de WFT op te nemen. Het college vreest dat het bedrijfsleven
meerdere wetswijzigingen achter elkaar te verwerken krijgt, deels op overlappend
terrein, waardoor de eenmalige lasten vanwege het kennisnemen van de nieuwe
wetgeving zullen stijgen. Het college geeft aan dat interne systemen en procedures
mogelijk twee keer aangepast zullen moeten worden en vraagt zich af op welke
wijze een goede aansluiting van het wetsvoorstel op de WFT wordt gerealiseerd.In paragraaf 4.2 is toegelicht welke belangrijke redenen er zijn
om de Wfd-gedragsregels niet te laten wachten op de WFT. Dit «vooruitlopen»
van het wetsvoorstel zal niet leiden tot hogere kosten dan de situatie waarin
beide wetsvoorstellen tegelijkertijd of geïntegreerd worden aangeboden.
In paragraaf 4.2 is al aangegeven dat het opnemen van Wfd-gedragsregels
in het bijzondere deel voor het gedragstoezicht in de WFT in beginsel slechts
een technische omzetting is: beleidsinhoudelijk gezien zullen zich naar verwachting
geen veranderingen voordoen. Interne systemen of procedures zullen daarom
niet tweemaal hoeven te worden aangepast.Daarnaast meent het college dat er vanwege de voorgenomen handelswijze
een risico bestaat van dubbele gegevensuitvraag en van onvoldoende hergebruik
van gegevens door de toezichthouders, omdat de samenwerking tussen de toezichthouders
(pas) wordt geregeld in de WFT. In paragraaf 4.2 is reeds uiteengezet
dat risico's van overlap zich in het wetsvoorstel uitsluitend voordoen voorzover
het wetsvoorstel zich richt op banken en verzekeraars (op andere financiële
dienstverleners die onder de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen wordt
geen prudentieel toezicht uitgeoefend). Ten aanzien van banken en verzekeraars
is in het wetsvoorstel een scherpe scheiding aangebracht in beide toezichtdomeinen,
door de AFM ten aanzien van deze groep van dienstverleners geen bevoegdheden
te geven voor zover het normen betreft die noch gedrag noch prudentieel van
aard zijn. Daarmee zijn ook de verschillende informatiebehoeften van de toezichthouders
in verband met deze bevoegdheden scherp afgebakend.Hieronder volgt allereerst een overzicht van de sectoren en de daarin
werkzame financiële dienstverleners waarop het wetsvorstel van invloed
zal zijn. Vervolgens zijn de bepalingen in het wetsvoorstel weergegeven die
mogelijk effecten teweegbrengen voor deze ondernemingen.10.2 De sectoren(V) = financiële dienstverlener is vergunningplichtig(VR) = financiële dienstverlener maakt aanspraak op een vergunning
van rechtswege(VAL) = financiële dienstverlener beschikt over een vergunning van
een andere lidstaat1 en is daarom niet vergunningplichtig
in Nederland KredietinstellingenVergunningAantalBronAlgemene BankenVR94jaarverslag NVB 2002*EffectenkredietinstellingenVR11jaarverslag NVB
2002SpaarbankenVR4jaarverslag NVB 2002HypotheekbankenVR4jaarverslag NVB 2002 Bijkantoren niet EU-bankenVAL10jaarverslag NVB
2002 Bijkantoren EU-bankenVAL22jaarverslag NVB
2002 EU-banken die grensoverschrijdend diensten aanbiedenVAL346Wtk-register DNB 28–02–03 Overige hypothecair financiers, aangesloten bij gedragscodeV10CHF juli 2002 ** Overige consumentenkredietaanbiedersV9WCK-register
AFM 03–03–03Elektronische geldinstellingenVR0Wtk-register DNB
28–02–03 Pseudo-beleggingsfondsenV20FEC-werkgroep NGGI
*** Gemeentelijke kredietbankenV5NVVK **** Totaal kredietinstellingen 535(44
V + 113 VR + 378 VAL)* Cijfers uit het DNB-register ultimo 2002**  Totaal aantal hypothecair financiers dat is aangesloten bij een
gedragscode is 16. 6 van deze instellingen beschikken over een Wtk-vergunning,
de overigen beschikken noch over een Wtk-vergunning noch over een Wtv-vergunning.
Bron: Contactorgaan Hypothecair Financiers (juli 2002) & analyse registers
toezichthouders n.a.v. bovenstaande opgave totaal aantal hypothecair kredietverstrekkers.***  FEC – Rapportage werkgroep niet-geregistreerde groene
instellingen (NGGI) (november 2001)**** In totaal zijn er 34 gemeentelijke kredietbanken, waarvan er 5 een
privaatrechtelijke rechtsvorm hebben en dus onder het reguliere toezicht vallen.
Bron: Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (maart 2003)VerzekeraarsVergunningAantalBronSchadeverzekeraars met vergunning in NLVR262jaarverslag PVK 2001 Bijkantoren EU-schadeverzekeraars in NLVAL106jaarverslag PVK 2001 Bijkantoren niet-EU-schadeverzekeraars in NLVAL121jaarverslag PVK 2001EU schadeverzekeraars die grensoverschrijdend diensten
verrichten in NLVAL**422jaarverslag PVK 2001 Niet-EU schadeverzekeraars die grensoverschrijdend
diensten verrichten in NL*VAL433jaarverslag PVK 2001 Levensverzekeraars met vergunning in NLVR98jaarverslag PVK 2001 Bijkantoren EU-levensverzekeraars in NLVAL7jaarverslag PVK 2001Bijkantoren niet-EU-levensverzekeraars in NLVAL3jaarverslag PVK 2001 EU levensverzekeraars die grensoverschrijdend diensten
verrichten in NLVAL**150jaarverslag PVK 2001 Niet-EU levensverzekeraars die grensoverschrijdend
diensten verrichten in NLVAL6jaarverslag PVK 2001Natura-uitvaartverzekeraars met vergunning
in NLVR47jaarverslag PVK 2001 Totaal verzekeraars 1 655(VR 407 + VAL 1248)*  Deze verzekeraars hebben wel een bijkantoor in een andere lidstaat** Overigens is het merendeel van de geregistreerde EU-verzekeraars die
hebben gemeld grensoverschrijdend diensten te (zullen) verrichten vanuit een
andere EU-lidstaat naar Nederland niet of slechts sporadisch actief op de
Nederlandse verzekeringsmarkten. Een notificatie wordt ook wel gedaan voor
het geval een verzekeraar een verzoek mocht krijgen van een consument uit
een lidstaat waarin hij (nog) niet actief is, zodat hij als deze situatie
zich voordoet onmiddellijk kan reageren op de consument en de reactie van
de toezichthouder in het thuisland van de consument niet behoeft af te wachten.Gevolmachtigde agenten*VergunningAantalBronGevolmachtigde agentenV415SER-register 01/01/03Totaal gevolmachtigde agenten 415(V 415)* Hoewel er een overlap is tussen de categorieën bemiddelaars en
gevolmachtigde agenten zijn laatstgenoemde financiële dienstverleners
gescheiden opgenomen in het overzicht van de sector, omdat de precieze omvang
van deze overlap niet bekend is. Bemiddelaars / Adviseurs*VergunningAantalBronAssurantietussenpersonen schadeverzekeringenV6 781ESI-VU*Assurantietussenpersonen levensverzekeringenV7 308ESI-VU*HypotheekbemiddelaarsV6 000ESI-VU*DepositobemiddelaarsV10 000ESI-VU ***Totaal assurantie-, hypotheek-
en depositobemiddelaars 8 800 Bemiddelaars in consumentenkredietV60ESI-VU
**AutodealersV3 400BOVAG januari 2004 Wit- en bruingoedhandelarenV0UNETO-VNI februari
2004Adviseurs****V200 Totaal vergunningplichtige bemiddelaars
/ adviseurs 12 460(V 12 460)Verbonden bemiddelaars (assurantietussenpersonen) 0 Verbonden bemiddelaars (autodealers) 1 700BOVAG januari 2004 Verbonden bemiddelaars (wit- en bruingoedhandelaren) 0UNETO-VNI februari 2004 Totaal verbonden bemiddelaars**** 1 700 Vrijgestelden (autodealers) 1 700BOVAG januari 2004 Vrijgestelden (wit- en bruingoedhandelaren) 2 500UNETO-VNI februari 2004Totaal vrijgestelden**** 4 200 Totaal bemiddelaars 18 360(V 12 460)* Data op basis van meso-onderzoek van ESI-VU (2001) gebruikt in rapportage
RFT inzake bemiddeling in financiële diensten n.a.v. nota bemiddeling
Ministerie van Financiën (2001). Wanneer ook de beschikbare bevindingen
van het micro-onderzoek worden meegenomen, verandert het beeld enigszins (aantal
spelers per deelmarkt: 8211 assurantietussenpersonen (schade), 7006 assurantietussenpersonen
(leven), 7262 hypotheekbemiddelaar. Zie voor een uitgebreide verklaring het
onderzoeksverslag van ESI-VU. Deze bemiddelaars bieden veelal zowel bemiddeling
bij het aangaan van schade- en levensverzekeringen aan als bemiddeling bij
het aangaan van een geldleenovereenkomst op basis van hypothecaire voorwaarden
of consumentenkrediet of een deposito-overeenkomst. Het totaal aantal assurantiebemiddelaars
inclusief adviseurs wordt geschat op 9000. In het SER-register (2002) worden
3 806 A-inschrijvingen en 17 784 B-inschrijvingen gemeld. Een aanzienlijk
aantal van deze ingeschrevenen is echter niet (meer) actief in de markt, maar
heeft nagelaten de inschrijving ongedaan te maken.** Het getal 60 betreft het aantal bemiddelaars in consumentenkrediet
dat geen andere bemiddelingsactiviteiten verricht. Het totale aantal bemiddelaars
in consumentenkrediet is dus vele malen hoger, maar het bemiddelen in consumentenkrediet
wordt dan als nevenactiviteit uitgeoefend. Volgens de BOVAG zijn er 3 200
dealers, 3 100 autobedrijven en 500 motorfietsbedrijven die bemiddelen
in consumentenkrediet. Ruim de helft van deze bedrijven bemiddelt voor slechts
één aanbieder. Aangezien zeer aannemelijk is dat tenminste een
deel van deze groep zelfstandig zal willen blijven bemiddelen, zullen hoogstens
3400 ondernemingen er voor kiezen om als verbonden bemiddelaar te bemiddelen
in kredieten. Mogelijk zal de helft van deze groep zelfs in aanmerking kunnen
komen voor een vrijstelling.*** Het aantal depositobemiddelaars wordt geschat op ongeveer 10 000.
De samenloop tussen depositobemiddeling en andere bemiddelingsactiviteiten
is zeer waarschijnlijk, maar niet te kwantificeren. Depositobemiddelaars die
geen andere bemiddelingsactiviteiten verrichten hun diensten onder het Wtk-regime
(of een vrijstelling daarvan) en kunnen dus van rechtswege over een vergunning
ingevolge het wetsvoorstel beschikken (of opnieuw worden vrijgesteld)****  Bij het indienen van het wetsvoorstel zal nog niet bekend zijn
of en hoeveel adviseurs en verbonden bemiddelaars actief zullen zijn op de
financiële markten. Deze juridische figuren bestaan immers nog niet en
er moet worden afgewacht of er ondernemers zullen zijn die zich daadwerkelijk
zullen beperken tot het adviseren of dat er ondernemers zullen zijn die onder
verantwoordelijkheid doch niet in loondienst van een aanbieder zullen bemiddelen
in financiële producten. Er is een inschatting gemaakt. Niet wordt uitgesloten
dat er ook verbonden bemiddelaars actief zullen zijn die in verzekeringsproducten
zullen bemiddelen onder verantwoordelijkheid van een verzekeraar.***** Voor een substantieel aantal ondernemers die worden geraakt door
dit wetsvoorstel zal gelden dat zij financiële diensten «slechts»
als nevenactiviteit verlenen. Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat de
consument er op mag rekenen dat de hem geboden financiële dienstverlening
van een goede kwaliteit is, ongeacht of deze als hoofd- of als nevenactiviteit
wordt aangeboden. Desondanks zal voor bepaalde groepen van ondernemingen die
financiële diensten als nevenactiviteiten aanbieden kunnen worden bekeken
of het zinvol en redelijk is om hen volledig onder de werking van het wetsvoorstel
te begrijpen. Indien wordt gemeend dat dit niet wenselijk is, dan kunnen groepen
van ondernemingen (ten dele) worden vrijgesteld. Om de berekening van de bedrijfseffecten
reëel te doen zijn is gerekend met het voorbeeld dat alle wit- en bruingoedhandelaren
die tevens diensten verlenen t.a.v. consumentenkredietproducten worden vrijgesteld
van de toepassing van dit wetsvoorstel, in ieder geval voor wat betreft het
vereiste om over een vergunning te beschikken. Totaal aantal normgeadresseerden
van het wetsvoorstelAantalBronVergunningplichtigen  (V) vergunningplichtig12 919 (VR) vergunning van rechtswege520 (VAL) beschikt over vergunning van een andere lidstaat1 626 Totaal vergunningplichtigen15 065 Verbonden bemiddelaars  Verbonden bemiddelaars (assurantietussenpersonen)0 Verbonden bemiddelaars (autodealers)1 700 Verbonden bemiddelaars (wit- en bruingoedhandelaren)0 Aangesloten instellingen  Rabobank369DNB 2001 * Vrijgestelden van de vergunningplicht  Vrijgestelden (autodealers)1 700** Vrijgestelden (wit- en bruingoedhandelaren)2 500 Houders van een ontheffing  Onbekend0** Totaal normgeadresseerden van
het wetsvoorstel21 334 *  Het aantal instellingen aangesloten bij een centrale instelling
omvat op dit moment alleen de kantoren van de Rabobank. De centrale kredietinstelling
Rabobank is als algemene bank opgenomen in het overzicht van kredietinstellingen.
Mogelijk biedt deze faciliteit ook mogelijkheden voor hypotheekadvies-ketens.** Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat met uitzondering van wit- en
bruingoedhandelaren iedere financiële dienstverlener volledig onder de
werking van het wetsvoorstel moet worden gebracht. Financiële dienstverleners
die geen behoefte hebben aan een eigen vergunning kunnen onder bepaalde voorwaarden
opereren onder de vergunning van een moederonderneming bij wijze van aangesloten
instelling of verbonden bemiddelaar.10.3 Bepalingen die belastende bedrijfseffecten teweeg
brengenHieronder volgt een overzicht van de bepalingen in dit wetsvoorstel die
belastende bedrijfseffecten teweeg brengen, uitgesplitst naar bepalingen die
directe toezichtkosten tot gevolg hebben, bepalingen die administratieve lasten
veroorzaken en overige bepalingen die nalevingskosten meebrengen. Onder directe
toezichtkosten worden begrepen de leges die moeten worden betaald vanwege
het overheidstoezicht op de financiële markten. Onder administratieve
lasten worden verstaan de kosten die moeten worden gemaakt vanwege naleving
van door de overheid opgelegde informatieverplichtingen. Het betreft verplichtingen
tot het verzamelen, bewerken, registreren, bewaren en ter beschikking stellen
van informatie aan bijvoorbeeld een toezichthouder of een consument. Om een
compleet beeld te kunnen geven van de belastende bedrijfseffecten van dit
wetvoorstel wordt hieronder tevens inzicht gegeven in de overige nalevingskosten
die de bepalingen van het wetsvoorstel tot gevolg kunnen hebben.10.4 Herkomst van de normenIn onderstaand overzicht is voor de belangrijkste vormen van financiële
dienstverlening die onder dit wetsvoorstel vallen de herkomst van de verschillende
normen die zijn vervat in het wetsvoorstel weergegeven. Het betreft(i) oude normen die, al dan niet ingegeven door bestaande Europese regelgeving,
al deel uitmaken van de financiële toezichtwetgeving (weergegeven als
«O»),(ii) nieuwe normen die zijn opgenomen ter implementatie van nieuwe Europese
Richtlijnen op het gebied van de financiële markten, namelijk de eerder
genoemde richtlijnen verzekeringsbemiddeling en verkoop op afstand van financiële
producten (weergegeven als «NR»), en(iii) nieuwe normen die het product zijn van nieuwe nationale beleidsinitiatieven
(weergegeven als «N»). Financiële producten → Normen
Wet financiële dienstverlening (Wfd)▾Aanbieden van krediet (bank)Aanbieden van krediet(niet-bank)Bemiddelen
in kredietAanbieden van verzekeringenBemiddelen in verzekeringenAanbieden van spaar-faciliteitenAanbieden van betaal-faciliteitenAanbieden van elektronisch geldAdviseren in financiële producten Vergunningplicht (Artikel 11 jo. 17)niet van toepassingONniet van toepassingOniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingN Meldplicht aanbieder van verbonden bemiddelaar (Artikel
12)NNniet van toepassingNniet van toepassingNNNniet
van toepassing  Meldplicht verzekerings-bemiddelaar voorgenomen opening
bijkantoor (Artikel 25)niet van toepassingniet van toepassingniet van
toepassingniet van toepassingNRniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassing Betrouwbaarheid (Artikel 26)ONNONROOON  Deskundigheid (Artikel 27)ONNOOOOON Bedrijfsvoering (Artikel 28)ONNONOOON  Financiële waarborgen (Artikel 29)niet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingNRniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van
toepassing  Adequate informatieverstrekking (Artikel 30)OOOONOOON  Precontractuele en gedurende de looptijd informatieverplichting
(Artikel 31)N/ON/ON/OONNNNN  Adviesregels (Artikel 32)NNNNNNNNN Informatieplicht bemiddelaar (Artikel 33)niet van toepassingniet van
toepassingN/Oniet
van toepassingNRniet
van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassing  Informatieplicht Adviseur (Artikel 34)niet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingNRniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van
toepassing  Nadere informatie-verplichtingen bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur (Artikel 35)N/ON/ON/ON/ON/ON/ON/ON/ON/O Klachtafhandeling (Artikel 37)NNNNNNNNN  Zorgplicht (grondslag lagere regelgeving) (Artikel
39)OONNONNNN  Zorgplicht bij uitbesteding (Artikel 39)ON/ONONOOON Verantwoordelijkheid aanbieder voor verbonden aanbieder
(Artikel 43)NN/Oniet van toepassingNRniet van toepassingNNNniet van toepassing  Verplichte check aanbieder inschrijving bemiddelaar
(Artikel 45)NNniet van toepassingOniet van toepassingNNNN Verplichte check aanbieder inschrijving gevolmachtigde
agent (Artikel 46)niet van toepassingniet van toepassingniet van
toepassingNniet van
toepassingNNNniet van toepassing  Meldplicht aanbieder overtreding bemiddelaar (Artikel
47)NNniet van toepassingNniet van toepassingNNNN  Toets op kredietwaardigheid (Artikel 51)OOOniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van
toepassingniet van toepassing  Verplichte deelname stelsel kredietregistratie (Artikel
52)OOOniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassing  Meldplicht beëindiging volmacht (Artikel 61)niet van toepassingniet van toepassingniet van toepassing Oniet van toepassingniet van
toepassingniet van toepassingniet van toepassingniet van toepassing   Verplichte infoverstrekking aan AFM (Artikel 68)O/NO/NO/NOOOOON  Mogelijkheid voor kostenverhaal (Artikel 98)NONOONNNN 10.4.1. «Oude normen»De bedrijfseffecten die verband houden met oude ofwel reeds bestaande
wettelijke normen worden hieronder verder niet ter sprake gebracht. Doel van
de bedrijfseffectentoets is immers in kaart te brengen welke gevolgen een
nieuwe normstelling heeft voor het bedrijfsleven en niet om een overzicht
te geven van de omvang van de kosten die verband houden met bestaande wettelijke
normen die ongewijzigd worden gecontinueerd. 10.4.2. Bedrijfseffecten die worden veroorzaakt door implementatie
van Europese regelgevingHieronder volgt een overzicht van belastende bedrijfseffecten (administratieve
lasten en nalevingkosten) die verband houden met de implementatie van de richtlijn
«verkoop op afstand van financiële diensten» en de richtlijn
«verzekeringsbemiddeling».Verkoop op afstandVoor de richtlijn «verkoop op afstand van financiële diensten»
gaat het in totaal naar verwachting om een bedrag van ongeveer € 600 000
eenmalig en een bedrag van € 1 408 970 structureel. Deze kosten
kunnen volledig worden aangemerkt als administratieve lasten.Berekening: De op grond van de richtlijn te verstrekken informatie zal
waarschijnlijk in 0,5 uur op papier kunnen worden gezet (0,5 maal een uurloon
van een gemiddelde medewerker van € 55 = € 27,50) en in
10 minuten per jaar (0,17 uur maal € 55 = € 9,17) actueel
gehouden kunnen worden. Deze kosten zijn relevant voor 20 919 financiële
dienstverleners (18 360 bemiddelaars + 2559 aanbieders). Het gaat dus
om een eenmalig bedrag van € 575 273 en een structureel bedrag
van € 191 827. Vervolgens komen daar structureel 1/7 deel van
de jaarlijkse druk- en papierkosten van de advieswijzer / dienstenwijzer (€ 0,71
per stuk voor het geschatte aantal van 12 mln. exemplaren1 ) bij ad € 1 217 143.VerzekeringsbemiddelingDe richtlijn verzekeringsbemiddeling verplicht de verzekeringsbemiddelaar
tot het voldoen aan eisen van deskundigheid, betrouwbaarheid, het beschikken
over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering, informatieverplichtingen ten
aanzien van zijn dienstverlening, de verplichting tot het aansluiten bij een
externe klachtenregeling en het verplicht de aanbieder tot het nemen van verantwoordelijkheid
voor de gedragingen van een verbonden bemiddelaar. Dit brengt de volgende
administratieve lasten en nalevingkosten met zich mee.a) De kostprijs van de informatieverstrekking over de dienstverlening: € 495 000
eenmalig, € 123 750 structureel (administratieve lasten).Berekening: De advieswijzer dient eenmalig aangepast te worden (1 uur
maal € 55 = € 55 per assurantietussenpersoon) en jaarlijks
te worden geactualiseerd (15 minuten maal € 55 = € 13,75
per assurantietussenpersoon). 9000 assurantietussenpersonen maal 1 maal € 55
uurloon = € 495 000 eenmalig, 9000 assurantietussenpersonen
maal € 13,75 = € 123 750 structureel.b) De kostprijs van de deskundigheidseis: € 6 750 000
eenmalig, € 1 350 000 structureel (nalevingskosten).Berekening: Naar verwachting zullen vanwege de invoering van deze wet
een aantal «extra» examens worden afgelegd voorafgaand aan de
vergunningaanvraag dan wel voorafgaande aan de eerste controle van de AFM
in het kader van het lopend toezicht. Dit zal naar verwachting neerkomen op
de kosten voor examens voor 3 «modules» a € 250 (€750)
bij 9000 assurantietussenpersonen = € 6 750 000 eenmalig.
Verder zal een financiële dienstverlener de toezichthouder met enige
regelmaat moeten aantonen dat er voor wordt gewaakt dat de deskundigheid van
de medewerkers voldoende is. Dit zal waarschijnlijk kunnen geschieden door
een herhaling van 3 module-examens in een periode van 5 jaar. Voor assurantiebemiddelaars
/ adviseurs komt dit neer op 3 modules ad€ 250 per 5 jaar hetgeen
een jaarlijkse kostenpost van € 150 per jaar betekent maal 9000
assurantietussenpersonen = € 1 350 000 structureel.c) De kostprijs van de betrouwbaarheidseis : € 1 485 000
eenmalig en € 751 080 structureelBerekening: Aantal werknemers bij verzekeringsbemiddelaars is vermoedelijk
46 560 (zie noot ). De eenmalige kosten voor de bemiddelaars bedragen
maximaal 46 560 (*1/5 = 9 312 * 30 minuten a € 55) voor
deze wet relevante werknemers = € 256 080 structureel voor
de screening. Een systeem ter ondersteuning van de integere bedrijfsvoering
vraagt van assurantietussenpersonen naar verwachting een initiële investering
van € 165 (3 uur maal €55 uurloon medewerker) en € 55
jaarlijks (1 maal € 55 uurloon medewerker) maal 9000 assurantietussenpersonen
= € 1 485 000 eenmalig en € 495 000 structureel.d) De kostprijs van de beroepsaansprakelijkheidsverzekering: € 5 085 000
structureel (nalevingskosten)Berekening: Inschatting van de kosten voor een beroepsaansprakelijkheidsverzekering
voor de gemiddelde assurantietussenpersoon op basis van interviews met marktpartijen
komt tot een premie van ca € 565 per per jaar maal 9000 assurantietussenpersonen
= € 5 085 000 structureel.e) De kostprijs van aansluiting bij een externe klachtenregeling: structureel € 3,6
mln. (nalevingskosten).Berekening: Aansluiting bij een buitengerechtelijke geschilbeslechtende
instantie zal een gemiddelde bemiddelaar / adviseur gemiddeld tussen de € 300
en € 500 per jaar kosten. € 400 maal 9000 = € 3 600 000.f) De kostprijsprijs voor de verantwoordelijkheid van een aanbieder voor
een verbonden bemiddelaar is € 1,8 mln. structureel (nalevingskosten)Berekening: Waarschijnlijk zullen er 3000 verbonden bemiddelaars actief
worden op de financiële markten in Nederland. De verantwoordelijkheid
voor de verbonden bemiddelaar kan ingevuld worden door een jaarlijkse controle
uit te laten voeren door een deskundige controleur (een externe accountant,
of deskundige t.a,v, de bedrijfsvoering in het bedrijf van de aanbieder).
Deze controle zal er waarschijnlijk neerkomen dat een deskundige controleur
(ad € 75 per uur) één dag per jaar de bedrijfsvoering
van de verbonden bemiddelaar zal doorlichten, hetgeen neerkomt op een jaarlijkse
kostenpost per verbonden bemiddelaar van € 600 (8 uur maal € 75
uurloon controleur). In totaal komt dit neer op een bedrag van € 1,8
mln structureel.In totaal gaat het dus voor de richtlijn verzekeringsbemiddeling om een
bedrag van € 495 000 eenmalig en € 123 750 structureel
aan administratieve lasten, en nalevingskosten ten bedrage van € 8 235 000
eenmalig en € 12 586 080 structureel.10.4.3. Nieuwe normen die het product zijn van nieuwe
nationale beleidsinitiatievenIn bovenstaand schema is met de aanduiding «N» aangegeven
welke verplichtingen op grond van beleidsmatige redenen in Nederland aan een
bredere doelgroep worden opgelegd dan door Europese regelgeving wordt voorgeschreven.
De Nederlandse wetgever regelt de betreffende onderwerpen in dit wetsvoorstel
dus inhoudelijk niet meer indringend dan door Brussel is voorgeschreven
voor de dienstverleners waarop deze verplichtingen zien, maar verklaart de
gestelde eisen van overeenkomstige toepassing op andere groepen van financiële
dienstverleners.Een voorbeeld: alle financiële dienstverleners dienen volgens dit
wetsvoorstel betrouwbaar en deskundig te zijn, niet alleen de financiële
dienstverleners die geraakt worden door een Europese richtlijn die eisen stelt
aan hun betrouwbaarheid en deskundigheid.Deze eisen zijn zo basaal en noodzakelijk voor de consumentenbescherming
dat deze niet slechts voor bepaalde groepen van financiële dienstverleners
kunnen gelden, maar moeten gelden voor alle financiële dienstverleners.
Het is niet goed voor de werking van de markt en de consumentenbescherming
en het is bovendien niet uit te leggen dat een aanbieder van krediet wel deskundig
en betrouwbaar moet zijn, maar een bemiddelaar in krediet niet. Daarom is
voor deze onderwerpen gekozen voor een «cross-sector-consistente»
benadering. Dit om duidelijk te bieden aan financiële dienstverleners
en consumenten over het niveau van dienstverlening dat in Nederland moet worden
geboden. Dit wil overigens niet zeggen dat de basisnormen ten aanzien van
betrouwbaarheid en deskundigheid voor alle groepen van financiële dienstverleners
met eenzelfde intensiteit zullen worden uitgewerkt in lagere regelgeving en/of
zelfregulering. Uiteraard zullen bij de uitwerking van deze basisnormen in
ieder geval de door de Europese wetgever voorgeschreven kwaliteitseisen moeten
worden geborgd.Op meerdere manieren is en zal worden voorkomen dat bij het van overeenkomstige
toepassing verklaren van wettelijke verplichtingen een te grote groep van
ondernemers wordt geraakt, dat het gevolg van de gemaakte keuze niet disproportioneel
is ten opzichte van het te behalen resultaat (het waarborgen van een goede
kwaliteit van de financiële dienstverlening) en dat de lasten voor deze
ondernemers zoveel als mogelijk worden beperkt. Zoals in paragraaf 10.1.
al werd aangegeven is voor elke wettelijke eis bekeken of deze inderdaad nuttig
en noodzakelijk is voor elke groep van ondernemers. Zo bleek de eis om over
een beroepsaansprakelijkheidsverzekering te beschikken bijvoorbeeld niet relevant
voor andere bemiddelaars of aanbieders.Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is dat iedere ondernemer die financiële
diensten verleend in principe gelijk moet worden behandeld, omdat de consument
te allen tijde een goede bescherming moet worden geboden. De consument mag
eenzelfde bescherming verlangen wanneer hij zaken doet met een makelaar die
een hypotheek als nevenproduct aanbiedt of wanneer hij een hypotheek aangaat
bij een full-time financiële dienstverlener. Waar echter zal blijken
dat bepaalde groepen van ondernemingen te zwaar worden geraakt door een of
meerdere van de genoemde wettelijke eisen zal worden overwogen een (gedeeltelijke
en/of voorwaardelijke) vrijstelling te verlenen. Gedacht wordt aan ondernemingen
die hun dienstverlening ten aanzien van financiële producten niet als
hoofdactiviteit beschouwen. Dit zal bijvoorbeeld kunnen gelden voor verkopers
van auto's, zeiljachten en elektronische apparatuur die hun klanten vaak ook
voorzien van een kredietfaciliteit en daarbij optreden als bemiddelaar. Zonder
vrijstelling zouden deze financiële dienstverleners volledig onder het
wetsvoorstel komen te vallen als bemiddelaar in (goederen)krediet, hetgeen
een onevenredig zware belasting zou zijn. Aan een vrijstelling kunnen voorwaarden
worden verbonden, bijvoorbeeld een t.o.v. de wet wat afgezwakte eis t.a.v.
de vereiste deskundigheid van het personeel.Bij het maken van bovengenoemde afwegingen kan slechts in zeer beperkte
mate worden gesteund op ervaringen in andere Europese lidstaten.
De enige lidstaat waarmee Nederland qua ontwikkeling van de financiële
markten te vergelijken is, is het Verenigd Koninkrijk. Voor de andere lidstaten
geldt dat de financiële markten veel minder ver ontwikkeld zijn dan in
Nederland en dat de regelgeving die van toepassing is op deze financiële
markten daarom niet als voorbeeld kan dienen. Het Verenigd Koninkrijk gaat
in haar regelgeving veel verder dan waartoe dit wetsvoorstel verplicht. Op
dit moment worden er initiatieven genomen in het Verenigd Koninkrijk die moeten
leiden tot deregulering van de financiële toezichtwetgeving tot het niveau
waarop dit wetsvoorstel Wet financiële dienstverlening thans zit.10.5. Totaaloverzicht belastende bedrijfseffecten Directe Toezichtkosten  Totaal eenmalig€
10,3 mln.eenmalig    Totaal structureel€
18,1 mln.structureel    Administratieve Lasten  Totaal eenmalig€
11,2 mln. eenmalig    Totaal structureel€
71,7 mln. structureel    Overige Nalevingskosten  Totaal eenmalig€
21,8 mln. eenmalig   Totaal structureel€
23,8 mln. structureel (minimum) € 29,4 mln. structureel (maximum)10.6 DIRECTE TOEZICHTKOSTEN Wet financiële
dienstverlening KostenAardRelevant voor wie? Norm   Vergunningplicht (hoofdstuk 2)    Artikel 11 jo. 17Eenmalige
leges ter verkrijging van de vergunning     Gemiddelde kosten per
vergunning ad € 800€ 10 335 200 eenmaligalle vergunningplichtige
financiële dienstverleners die geen vergunning van rechtswege hebben
verkregen en niet beschikken over een vergunning uit een andere lidstaat      Toezicht (hoofdstuk 5)    Artikel 99Jaarlijkse leges vanwege het toezicht door AFM    Gemiddelde kosten vanwege
doorlopend toezicht € 1200€ 18 078 000structureelalle vergunningplichtige
financiële dienstverlenersWat betreft de voor de betrokken financiële dienstverleners meest
waarschijnlijke aard en omvang van de directe toezichtkosten van het wetsvoorstel
valt het volgende op te merken.10.6.1. Eenmalige leges ter verkrijging van de vergunning
(artikel 11 jo. artikel 17)In beginsel zullen alle in Nederland vergunningplichtige financiële
dienstverleners eenmalig kosten moeten maken voor het verkrijgen van de Wfd-vergunning.
«In beginsel», omdat de vergunningplicht niet onverkort voor alle
financiële dienstverleners die in Nederland actief zijn of willen zijn
zal gelden. Europese regelgeving schrijft voor dat de vergunningplicht in
ieder geval niet zal mogen gelden voor financiële dienstverleners die beschikken over een Europees paspoort (artikel 13). Aan houders van
een Wtk-vergunning, een Wtv-vergunning of een vergunning ingevolge de Wet
natura-uitvaartverzekeringsbedrijf (Wtn), dat wil zeggen kredietinstellingen,
verzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars, komt volgens het wetvoorstel
een vergunning van rechtswege toe (artikel 14) omdat de baten van een preventieve
toets niet zullen opwegen tegen de lasten die een preventieve toets ter verkrijging
van een vergunning met zich brengt. Dit betekent dat deze groep van financiële
dienstverleners «automatisch» een vergunning zal verkrijgen en
dat een aanvraag daartoe in het geheel niet nodig zal zijn. De 520 financiële
instellingen die dit betreft zullen dus geen preventieve toetsing behoeven
te ondergaan noch andere kosten moeten maken voor het verkrijgen van de Wfd-vergunning.
De vergunningplicht geldt evenmin voor de verbonden bemiddelaar (artikel 12).
Per saldo betekent dit dus ook een beperking van de administratieve lasten
voor deze afhankelijke tussenpersonen omdat zij niet zelfstandig een vergunning
zullen behoeven aan te vragen, maar actief kunnen zijn op de financiële
markten onder de vergunning van de aanbieder aan wie zij verbonden zijn. Daarnaast
is er de mogelijkheid om als aangesloten instelling actief te zijn op de markt
(artikel 16). Aangesloten instellingen zijn ook niet vergunningplichtig, maar
opereren onder verantwoordelijkheid van het «moeder»bedrijf dat
wel vergunningplichtig is. Bovendien kunnen groepen van individuele financiële
dienstverleners uitgezonderd worden van de plicht om een vergunning te verwerven,
indien de belangen die de wet beoogt te beschermen anderszins voldoende worden
beschermd, middels het uitvaardigen van een vrijstellingregeling of het afgeven
van een ontheffing. Op het moment dat er een vrijstellingregeling wordt uitgevaardigd
of een ontheffings-beschikking wordt afgegeven zal dit lastenbesparend uitwerken.
Gezien het uitgangspunt dat iedere financiële dienstverlener in beginsel
volledig onder de werking van het wetsvoorstel moet worden gebracht zal terughoudendheid
moeten worden betracht bij het aanwijzen van groepen van of individuele dienstverleners
die voor een vrijstelling of ontheffing in aanmerking kunnen komen. In het
algemeen kan overwogen worden om bepaalde groepen van ondernemers die financiële
diensten verlenen als nevenactiviteit (op onderdelen) vrij te stellen van
de werking van het wetsvoorstel. Voor de berekening van de bedrijfseffecten
van het wetsvoorstel is het voorbeeld gebruikt van de wit- en bruingoedhandelaren
die mogelijk in aanmerking zullen komen voor een vrijstelling.Voor de duidelijkheid moet hierbij nog worden opgemerkt dat de vergunning
niet in de looptijd zal worden beperkt, maar voor onbepaalde tijd geldig zal
zijn. De vergunningkosten voor de financiële dienstverlener zijn dus,
mits zijn vergunning niet wordt ingetrokken, daadwerkelijk eenmalig.Op basis van de AFM-begroting 2004 worden de gemiddelde kosten per vergunning
geschat op ca. € 800.Bij de berekening van deze kosten zijn de financiële ervaringsgegevens
van de AFM die verband houden met de vergunningverlening in het kader van
de Wte meegenomen. De AFM verwacht echter dat bij het toezicht op de naleving
van het wetsvoorstel voordelen kunnen worden behaald in vergelijking met het
toezicht op de naleving van de Wte. Dit omdat de vergunningaanvraagdossiers
die verband houden met het wetsvoorstel naar verwachting minder complex zullen
zijn dan de Wte-vergunningaanvraagdossiers. Er is gerekend met de aanname
dat de daadwerkelijke kosten van het toezicht 70% zullen bedragen van de toezichtkosten
in verband met de Wte.De precieze omvang van de leges zal afhankelijk zijn van de mate waarin
de markt zelf actief bijdraagt aan het toezicht op de kwaliteit van de financiële
dienstverleners. Zo zullen significante bijdragen van marktpartijen aan
het voorbereidende werk en het uitvoeringstraject bij de vergunningverlening
tot gevolg kunnen hebben dat het werkproces van de AFM aanzienlijk efficiënter
kan worden ingericht. Daarnaast kunnen marktpartijen ter invulling van de
deskundigheidseis die aan kandidaat-bestuurders van een financiële dienstverlener
wordt gesteld, organiseren dat deze een diploma verkrijgen indien zij met
goed gevolg een proeve van deskundigheid hebben doorstaan. Indien de AFM voldoende
overtuigd is van dekwaliteit van dit diploma, zal zij op dit punt kunnen volstaan
met een controle of de kandidaat-bestuurders daadwerkelijk over een dergelijk
diploma beschikken. De AFM zal op dit punt dan geen verdere toezichtkosten
voor de vergunningverlening hoeven te maken, waardoor de vergunning «goedkoper»
zal kunnen zijn. NormKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor wie?Eenmalige leges ter verkrijging van de vergunning     Gemiddelde kosten per vergunning ad € 800€ 80012 919€10 335 200eenmaligalle vergunningplichtige financiële
dienstverleners die geen vergunning van rechtswege hebben verkregen en niet
beschikken over een vergunning uit een andere lidstaat.Overigens zal het naar verwachting nauwelijks voorkomen dat een financiële
dienstverlener na de initiële vergunningaanvraag een verzoek om een aanvullende
aantekening op de vergunning (een aanvullende autorisatie van de AFM tot het
verlenen van een bepaalde dienst ten aanzien van een bepaald product) zal
doen. Om dubbele lasten te voorkomen zal een vergunningplichtige onderneming
bij de initiële vergunningaanvraag al zoveel mogelijk aantekeningen als
mogelijk op grond van de in zijn organisatie aanwezige deskundigheid proberen
te verwerven. Mocht een ondernemer op een later moment besluiten zijn dienstenpakket
uit te breiden, de deskundigheid daartoe te verwerven en deze aan te tonen
aan de AFM opdat zijn vergunning zal kunnen worden uitgebreid, dan zullen
de kosten van de aanvullende aantekening naar verwachting bijzonder gering
zijn. Dit omdat de AFM alleen de deskundigheid van de ondernemer ten aanzien
van die bepaalde dienst en dat bepaalde product zal moeten nagaan, kortom
zal moeten controleren op de aanwezigheid van een bewijs dat een bepaald «module-examen»
is behaald. Of de ondernemer betrouwbaar is en voldoet aan de overige vergunningvereisten,
is immers al nagegaan bij de initiële vergunningverlening. Alleen wanneer
een ondernemer mocht besluiten een aanvullende aantekening voor het bemiddelen
en/of adviseren in verzekeringsproducten aan te vragen, dan zal hij daarnaast
moeten aantonen dat hij over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering beschikt.
De kosten hiervan zullen naar verwachting ook zeer beperkt zijn.Een collectieve vergunning zal met name interessant kunnen zijn voor kleinere
ondernemingen die niet met een hoge frequentie financiële producten aanbieden.
Het «moederbedrijf» zal bijvoorbeeld deskundigheid kunnen organiseren
voor een aangesloten instelling. Wanneer een financieel product daadwerkelijk
aan de man wordt gebracht door een medewerker van de aangesloten instelling,
zal deze op dat moment daadwerkelijk over de noodzakelijke kennis moeten beschikken.
Het moederbedrijf kan deze deskundigheid bijvoorbeeld organiseren door het
mogelijk te maken een deskundige collega bij het «moederbedrijf»
raad te plegen of door de medewerker in staat te stellen gebruik te maken
van een geautomatiseerd systeem waarin de deskundigheid is georganiseerd.
In het geval een nieuwe instelling wordt aangesloten bij de collectieve vergunning,
zal deze moeten worden aangemeld bij de AFM, maar er behoeft geen
aparte vergunning te worden verstrekt. De nieuwe aangesloten instelling zal
gewoon meelopen in het doorlopende toezicht.10.6.2. Verhaal van de toezichtkosten op de financiële
dienstverleners door de AFM (artikel 99)De kosten van het toezicht zullen worden omgeslagen over alle vergunningplichtige
financiële dienstverleners. De AFM zal de vergunninghouders jaarlijks
een heffing in rekening brengen in verband met het doorlopende toezicht op
de naleving van deze wet. Om de kosten van het toezicht te beperken zal de
AFM zoveel als mogelijk (her)gebruik maken van reeds beschikbare informatie
en zal ze het toezicht zo moeten inrichten dat deze optimaal kan worden ondersteund
door ICT-toepassingen.Op basis van de AFM-begroting 2004 wordt de gemiddelde heffing in verband
met het doorlopende toezicht geschat op een bedrag van ongeveer € 1200
per financiële dienstverlener . Ook hierbij moet worden opgemerkt dat
de precieze omvang van deze heffing afhankelijk zal zijn van de mate waarin
de markt zelf actief bijdraagt aan het toezicht op de naleving van het wetsvoorstel. NormKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor wie?Verhaal van toezichtkosten
op alle vergunningplichtige financiële dienstverleners in NL door AFM  Jaarlijkse leges vanwege
het toezicht door AFM    Gemiddelde kosten vanwege doorlopend toezicht€ 120015 065 € 18 078 000structureelalle vergunningplichtige financiële
dienstverlenersBij ministeriële regeling zal worden bepaald aan welke regels de
AFM moet voldoen bij het bepalen van de hoogte van deze heffing (en ook de
heffing in verband met de vergunningverlening). Deze regels kunnen inhouden
dat de AFM een onderscheid zal kunnen maken naar het type financieel product
of financiële dienst en de verschillende typen van vergunninghouders.
De definitieve invulling van de kostenstructuur voor het wetsvoorstel zal
plaatsvinden volgens de uitgangspunten welke zullen worden neergelegd in het
rapport herziening financiering toezicht op de financiële marktsector1 over de financiering van het toezicht op de financiële
marktsector. Hierbij moet worden opgemerkt dat signalen over mogelijke incidenten
bij onder toezicht staande financiële dienstverleners aanleiding kunnen
geven tot extra controles door de AFM. Voor dergelijke gevallen zal het principe
gelden dat de vervuiler betaalt.10.7. ADMINISTRATIEVE LASTEN Wet financiële
dienstverlening KostenAardRelevant voor wie? Norm ▾    Vergunningplicht(hoofdstuk
2)    Artikel 11 jo. 17Vergunningplicht
voor financiële dienstverlener: informatieverstrekking aan de AFM     € 145 200eenmaligaanbieders   € 8 223 600eenmaligbemiddelaars / adviseurs Artikel 12Verplichting
voor de aanbieder om verbonden bemiddelaars te melden bij de AFM€ 23 375eenmaligaanbieder Artikel 25Meldingsplicht
van het voornemen een bijkantoor te openen in een andere lidstaat€ 140 625eenmaligverzekeringsbemiddelaar Artikel 27Deskundigheid€ 171 325structureelbemiddelaars / adviseurs   € 281 490structureelaanbiedersEisen aan de financiele dienstverlening(paragraaf 3.2)    Artikel 30Adequate informatievoorziening
door de financiële dienstverlener€ 0structureel (doorlopend)alle financiële dienstverlenerArtikel 31Precontractuele
info en info gedurende de looptijd     € 2 725 800eenmaligbemiddelaars / adviseurs   € 492 608eenmaligaanbieders  € 6 458 800structureel
(doorlopend)bemiddelaars / adviseurs   € 2 980 745structureel
(doorlopend)aanbieders Artikel 32Adviesregels€ 36 800 000structureel (doorlopend)bemiddelaars
/adviseurs  € 18 400 000structureel
(doorlopend)aanbiedersArtikel 33Adequate informatievoorziening
door de bemiddelaar     € 767 800eenmaligbemiddelaar  € 191 950structureel (doorlopend)bemiddelaarArtikel 34Adequate informatievoorziening
door de adviseur     € 11 000eenmaligadviseur   € 2 750structureel (doorlopend)adviseur Artikel 35Verdere informatieverplichtingen
bij of krachtens AMvB€ 1 009 800eenmaligbemiddelaars
/ adviseurs   € 252 450structureel (doorlopend)bemiddelaars/ adviseurs  € 120 450eenmaligaanbieders   € 30 113structureel (doorlopend)aanbieders De verhouding
tussen aanbieder en bemiddelaar (paragraaf 3.3)  Artikel 43Verantwoordelijkheid
aanbieder voor de verbonden bemiddelaar€ 93 500structureelaanbieders Artikel 45 / Artikel 46Verplichting voor de aanbieder om na te gaan of de bemiddelaar / gevolmachtigde
agent is ingeschreven in het register€ 844 470structureel (doorlopend)aanbieder Artikel 47Meldplicht
voor de aanbieder bij overtredingen van de wet door een bemiddelaarNihilstructureel
(incidenteel)aanbieder Artikel 50Nadere regels
t.a.v. de verhouding aanbieder – bemiddelaar / aanbieder gevolmachtigde
agent00 Verzekeringen (paragraaf 4.2)    Artikel 61Melding beëindiging
volmacht aan de AFM (door aanbieder of gevolmachtigde agent)€ 7 975structureel
(incidenteel)aanbiederArtikel 68Inlichtingenplicht
AFM€ 2 409 000structureel (doorlopend)aanbieder   € 2 741 200structureel
(doorlopend)bemiddelaar / adviseurTotaal administratieve lasten      € 10 428 625eenmaligbemiddelaar
/ adviseur   € 781 633eenmaligaanbieder Totaal eenmalig € 11 210 258eenmaligalle financiële dienstverleners  € 46 618 475structureel (doorlopend)bemiddelaar / adviseur   € 25 039 318structureel
(doorlopend)aanbieder  € -structureel (incidenteel)bemiddelaar / adviseur   € 7 975structureel (incidenteel)aanbieder Totaal structureel € 71 665 768structureelalle financiële dienstverlenersWat betreft de voor de betrokken financiële dienstverleners meest
waarschijnlijke aard en omvang van de administratieve lasten van het wetsvoorstel
valt het volgende op te merken.10.7.1 Kosten van informatieverstrekking aan de AFM (artikel
11 jo. artikel 17)De financiële kosten ter verkrijging van de vergunning (leges) zijn
geen administratieve lasten en worden daarom in de volgende paragraaf over
de directe toezichtkosten verantwoord. Vergunningplichtige financiële
dienstverleners zullen daarnaast kosten moeten maken ten behoeve van de administratieve
voorbereiding en begeleiding van de vergunningaanvraag (de informatieverstrekking
aan de toezichthouder). Naar schatting zal een medewerker in het bedrijf van
een gemiddelde aanbieder hieraan 60 uur kwijt zijn, hetgeen tegen een uurtarief
van €55 neerkomt op een bedrag van € 3 300 (eenmalig)
per aanbieder (* 44 aanbieders)1. Voor bemiddelaars
en adviseurs zal de informatieverstrekking minder omvangrijk kunnen zijn en
dat kan worden volstaan met 12 uur tegen €55 hetgeen neerkomt op een
bedrag van€ 660 (eenmalig) per bemiddelaar (* 12 460 bemiddelaars).
Overigens zal de AFM gehouden zijn zoveel mogelijk (her)gebruik te maken van
openbare informatie over een financiële dienstverlener (bijvoorbeeld
informatie welke is op te vragen bij de Kamer van Koophandel of welke is te
herleiden uit openbare jaarverslagen) of informatie die reeds binnen de eigen
organisatie aanwezig is. Waar mogelijk zal de AFM ook gebruik moeten maken
van informatie die zij kan verkrijgen van andere toezichthouders. Dit opdat
de last voor de financiële dienstverlener die gepaard gaat
met de verplichting om informatie te verstrekken zo beperkt mogelijk blijft.
Waar mogelijk zal door de AFM gebruik moeten worden gemaakt van elektronische
toepassingen en communicatiemogelijkheden bij het opvragen en verstrekken
van informatie. VergunningaanvraagKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor wie?Infoverstrekking aan AFM€ 3 30044€ 145 200eenmaligaanbieders Infoverstrekking aan AFM€ 66012 460€ 8 223 600eenmaligbemiddelaars / adviseurs10.7.2 Verplichting voor de aanbieder om verbonden bemiddelaar
te melden bij de AFM (artikel 12)Dit artikel verplicht een aanbieder melding te maken van het gegeven dat
aan zijn bedrijf een verbonden bemiddelaar is gelieerd. Naar schatting zal
een medewerker uit het bedrijf van de aanbieder een kwartier moeten uittrekken
voor deze melding. Deze norm heeft dus een kostenpost van € 13,75
(0,25 maal € 55) tot gevolg per melding. De figuur van de verbonden
bemiddelaar is een juridische constructie welke wordt geïntroduceerd
door de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. Het is niet bekend en moeilijk
te voorzien hoeveel aanbieders daadwerkelijk gebruik zullen gaan maken van
deze constructie. Er zullen naar verwachting niet meer dan 1 700 verbonden
bemiddelaars actief zijn op de financiële markten. Verbonden bemiddelaarsKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor?Verplichting verbonden bemiddelaar te melden bij
AFM€ 13,751 700€ 23 375eenmaligaanbieders10.7.3 Meldplicht voornemen een bijkantoor te openen in
een andere lidstaat (artikel 25)De verplichting tot kennisgeving aan de AFM in Nederland van (het voornemen
tot) het grensoverschrijdend uitvoeren van bemiddelingsactiviteiten als verzekeringsbemiddelaar
of als herverzekeringsbemiddelaar (artikel 25) heeft naar verwachting de volgende
administratieve lasten tot gevolg. Naar schatting zal een leidinggevende in
het bedrijf van de gemiddelde financiële dienstverlener hier een half
uur aan besteden, wat neerkomt op een kostenpost van € 37,50 (0,5
maal € 75), zal een medewerker hier 2 uur aan besteden (2 maal € 55)
= € 110 en zullen deze zich laten bijstaan door een administratief
medewerker voor 0,25 uur (0,25 maal € 35 = € 8,75). In
totaal komt dit neer op een eenmalige kostenpost van € 156,25. Aangezien
het op dit moment nog niet mogelijk is om met een zogenoemd Europees paspoort
werkzaam te zijn in een andere lidstaat als (her)verzekeringsbemiddelaar,
zijn er nog geen gegevens bekend over hoe vaak deze kennisgeving per jaar
zal worden gedaan. Of (her)verzekeringsbemiddelaars daadwerkelijk gebruik
zullen maken van deze nieuwe mogelijkheid (die wordt geïntroduceerd in
de Wfd vanwege de implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling)
moet worden afgewacht. Het is zeer onwaarschijnlijk dat meer dan een tiende
van het totaal aantal verzekeringsbemiddelaars zich op een andere Europese
markt zal wagen, dus maximaal 900 bemiddelaars. Meldplicht bijkantoorKostenFrequentieTotaalAardRelevant
voor wie?Meldplicht voornemen om bijkantoor te openen in een
andere lidstaat€ 156,25Maximaal 900€ 140 625eenmaligaanbieders10.7.4. DeskundigheidNaast de algemene nalevingkosten die zijn geraamd in verband met de deskundigheidseis
zal deze norm de volgende administratieve lasten meebrengen. De financiële
dienstverlener moet kunnen aantonen welke deskundige verantwoordelijk is voor
welke tak van dienstverlening. Dit vergt van een bemiddelaar / adviseur jaarlijks
een inspanning van een kwartier (12 460 x 0,25 uur x € 55 = € 171 325
structureel). Op aanbieders is de eis alleen van toepassing voorzover zij
klantencontacten hebben. Zij zullen vanwege de omvang van hun organisatie
meer tijd nodig hebben (2 uur maal € 55 = € 110 maal 2559
aanbieders = € 281 490 structureel. DeskundigheidKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor wie?Verplichting om te administreren wie deskundig is€ 13,75 12 460€ 171 325eenmaligBemiddelaars / adviseurs Verplichting om te administreren wie deskundig is€ 1102 559€ 281 490  10.7.5. Eisen aan de financiële dienstverlener &
de financiële dienstverlening (paragrafen 3.1. en 3.2.)Alle financiële dienstverleners, met uitzondering van die financiële
dienstverleners die onder artikel 12 vallen omdat zij beschikken over een
Europees paspoort, worden geconfronteerd met de kosten, die moeten worden
gemaakt om te kunnen voldoen aan de eisen die worden gesteld aan een financiële
dienstverlener en de financiële dienstverlening in de paragrafen 3.1.
en 3.2. van het wetsvoorstel.Voor Europees Paspoorthouders geldt dat zij niet hoeven te voldoen aan
de eisen die in paragraaf 1 van hoofdstuk 3 (eisen aan de financiële
dienstverlener) van het wetsvoorstel zijn gesteld, maar wel aan de overige
normen van het wetsvoorstel, dus ook paragraaf 3.2. Kredietinstellingen
met een Europees paspoort die door middel van een bijkantoor werkzaamheden
verrichten in Nederland dienen, in afwijking hiervan, echter wel te voldoen
aan de eisen die in paragraaf 3.1. worden gesteld aan de bedrijfsvoering
(in artikel 28). In totaal zijn er 1 626 financiële dienstverleners
in Nederland die hun herkomst in een andere lidstaat hebben en gebruik maken
van een Europees paspoort om diensten te kunnen verlenen op de Nederlandse
markt. Dit komt er dus op neer dat 1 626 financiële dienstverleners
niet gehouden zijn te voldoen aan de normen die zijn opgenomen in paragraaf 3.1.
Van deze groep maken 22 EU-banken deel uit die hun diensten vanuit een bijkantoor
in Nederland verlenen. Voor deze laatste groep geldt dus dat zij zich wel
hebben te houden aan hetgeen gesteld is in artikel 28.Voor financiële dienstverleners die van rechtswege over een vergunning
zullen beschikken (artikel 14) geldt bovendien dat zij alleen behoeven te
voldoen aan de eisen neergelegd in de artikelen 27, tweede lid en 28, eerste
en tweede lid. Dit betreft een groep van 520 financiële dienstverleners.
Het aantal financiële dienstverleners dat zich onverkort aan alle normen
van de paragrafen 3.1 en 3.2 dient te houden is dus groot 21 788.1Hetgeen waartoe de paragrafen 1 en 2 van hoofdstuk 3 verplichten zal overigens
in het algemeen overlappen met wat een zorgvuldige ondernemer
nu reeds uit eigen beweging doet. De kosten die de ondernemer ter naleving
van de in deze paragrafen gestelde regels moet maken zijn dus lang niet in
alle gevallen «nieuw» of «eigen» aan dit wetsvoorstel,
maar alleen daar waar het wetsvoorstel en de daaruit volgende lagere regelgeving
normen oplegt die strenger zijn dan die de financiële dienstverlener
of de branche zichzelf heeft opgelegd.Als kostenbesparende maatregel is artikel 36 opgenomen in het wetsvoorstel.
Deze bepaling heeft tot gevolg dat wanneer een financiële dienstverlener
een dienst verricht door tussenkomst van een bemiddelaar of een gevolmachtigde
agent, de financiële dienstverlener de in de bepaling bedoelde informatie
niet ook hoeft te verstrekken aan de consument en dus niet onnodig kosten
behoeft te maken. «Onnodig» omdat de consument reeds door toedoen
van de bemiddelaar of de gevolmachtigde agent over deze informatie beschikt.Kosten van de eisen aan de financiële dienstverlening
(Paragraaf 3.2)De kosten ter naleving van de artikelen 30, 31, 32, 33, 34 en 35 zullen
structureel van aard zijn, maar zijn op dit moment nog niet precies te kwantificeren
omdat een deel van de inhoud van de lagere regelgeving die op grond van deze
bepalingen zal worden gemaakt nog onbekend is. Toch kan er een indicatie worden
gegeven over de hoogte van de administratieve lasten die verband houden met
deze bepalingen. Waarschijnlijk zal de uiteindelijke omvang van de administratieve
lasten moeten worden gezocht binnen de in de onderstaande schema's aangegeven
marges.10.7.5.1. Adequate informatievoorziening door de financiële
dienstverlener (artikel 30)De verplichting dat de informatie die op grond van dit wetsvoorstel wordt
gegeven correct, begrijpelijk en niet misleidend dient te zijn en dat de door
een financiële dienstverlener verstrekte informatie geen afbreuk mag
doen aan de bij of krachtens deze wet aan de consument te verstrekken informatie,
vraagt van financiële dienstverlener weliswaar een zekere mentale inspanning,
maar brengt verder geen kosten met zich mee.10.7.5.2. Precontractuele informatie (artikel 31)Op grond van de bepalingen in het Burgerlijk Wetboek zal een verkopende
partij zijn wederpartij altijd adequaat moeten informeren over de relevante
kenmerken van het product dat wordt aangeboden. Ook een tussenpersoon zal
de (potentiële) afnemer adequaat moeten informeren op grond van het civiele
recht om aan zijn zorgplicht jegens zijn cliënt te kunnen voldoen. Op
basis van de geldende financiële toezichtswetgeving geldt voor complexe
financiële producten bovendien dat voorafgaand aan het aangaan van de
overeenkomst een financiële bijsluiter zal moeten worden verstrekt, zodat
de producten waarop de bijsluiterplicht ziet inzichtelijker zijn voor de consument
en onderling beter vergelijkbaar. Daarnaast schrijven bepalingen in de Regeling
Informatieverstrekking aan Verzekerden (RIAV 1999), het Besluit Kredietaanbiedingen
(BKA) en de Nadere Regeling van de AFM inzake de Financiële Bijsluiter
precontractuele informatieverstrekking voor. De hierboven genoemde regelingen
zullen in beginsel worden gehandhaafd (uitgangspositie 0) in een algemene
maatregel van bestuur op grond van de artikelen 30, 31 en 351. Daarnaast zullen in deze algemene maatregel van bestuur enkele informatievoorschriften
worden ingevoerd in verband met de implementatie van de Richtlijn Verkoop
op Afstand Financiële Producten. Het Platform Financiële Dienstverlening
heeft een voorstel ontwikkeld voor een door de financiële dienstverleners
te verstrekken advieswijzer/dienstenwijzer. Teneinde de maximumsituatie
te kunnen schetsen is in onderstaande berekening rekening gehouden met de
implementatie van deze advieswijzer / dienstenwijzer. Nadat het Platform hierover
heeft geadviseerd zal de wenselijkheid van de invoering van een advieswijzer
in het licht van de verwachte effectiviteit ervan en de administratieve lasten
die ermee gemoeid gaan worden bezien. De tekst van een advieswijzer / dienstenwijzer
en de informatievereisten die door de Richtlijn Verkoop op Afstand Financiële
Producten worden voorgeschreven zal naar verwachting door een medewerker van
een gemiddelde financiële dienstverlener in 3,5 uur ( 3,5 maal 55 = 192,50)
op papier kunnen worden gezet en in 1 uur per jaar (1 uur maal 55 = 55) actueel
gehouden kunnen worden. Vervolgens komen daar de jaarlijkse druk- en papierkosten
van de advieswijzer / dienstenwijzer (€ 0,71 per stuk voor het geschatte
aantal van 12 mln. exemplaren) bij. AMvB Adequate informatieverstrekkingKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor wie?Precontractuele informatie     Opstellen advieswijzer€ 192,5014 160€ 2 725 800eenmaligbemiddelaars / adviseurs Opstellen advieswijzer€ 192,502 559€ 492 608eenmaligaanbieders Jaarlijks actualiseren€ 5514 160€ 778 800structureelbemiddelaars / adviseurs Jaarlijks actualiseren€ 552 559€ 140 745structureelaanbieders Druk en papierkosten€ 0,7118 000 0002€ 5 680 000structureelbemiddelaars / adviseurs Druk en papierkosten€ 0,7134 000 0004€ 2 840 000structureelaanbieders1 Dit bedrag komt overeen met de druk- en papierkosten van
de Financiële Bijsluiter.2 Het aantal advieswijzers / dienstenwijzers dat dient te worden
verstrekt zal ongeveer gelijk zijn aan het aantal adviezen dat zal worden
verstrekt. Een onderbouwing van het aantal adviezen dat jaarlijks wordt gegeven
treft u aan onder «adviesregels».3 Idem noot 22.4 Idem noot 23.10.7.5.3. Informatieverstrekking gedurende de looptijd
(artikel 31)De verplichtingen terzake van het verstrekken van informatie gedurende
de looptijd van verzekeringsovereenkomsten zoals die zijn vastgelegd in de
Regeling Informatieverstrekking aan Verzekerden (RIAV) zullen gehandhaafd
worden in een algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 31. De kosten
daarvan moeten daarom als uitgangspositie worden genomen (uitgangspositie
= 0), maar tevens als maximumsituatie omdat er geen verderstrekkende informatieverplichtingen
zijn voorzien.10.7.5.4. Actieve of passieve informatieverstrekking (artikel
31)Informatie zal in beginsel actief moeten worden verstrekt, maar in lagere
regelgeving kan ook worden bepaald dat bepaalde informatie slechts op uitdrukkelijke
aanvraag van de consument moet worden verstrekt indien de baten van het actief
verstrekken van informatie niet opwegen tegen de lasten van het actief verstrekken.
Indien wordt besloten in lagere regelgeving vast te leggen dat voor bepaalde
informatie zal gelden dat het ter beschikking houden van informatie voor de
consument en op aanvraag aan hem verstrekken voldoende is, dan beperkt deze
bepaling de administratieve lasten.10.7.5.5. Adviesregels (artikel 32)De verplichting tot het inwinnen van informatie over financiële positie,
kennis, ervaring, doelstelling en risicobereidheid van de klant in de adviesregels
vloeit reeds voort uit de verplichtingen in het BW (zorgplicht). De meerkosten
die verband houden met dit wetsvoorstel zitten in de verplichting om voor
de toezichthouder op controleerbare wijze vast te leggen dat
de aanbieders, bemiddelaars en adviseurs zich aan de adviesregels houden.
De kosten van dit proces van vastlegging zijn gebaseerd op een schatting van
5 minuten per advies tegen een uurtarief van € 55. De schatting
van het jaarlijkse aantal adviezen is gebaseerd op het aantal fte's werkzaam
als aanbieder/bemiddelaar/adviseur en een gemiddelde van 10 uur per advies
(NEI) en het gegeven dat bemiddelaars/adviseurs ca 60% van de markt bedienen
(ESI-VU1 ). AdviesregelsKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor wie?Registreren informatie over financiële positie,
kennis, ervaring, doelstelling en risicobereidheid van de klant€ 4,608 000 000€ 36 800 000structureelbemiddelaars / adviseurs Registreren informatie over financiële positie,
kennis, ervaring, doelstelling en risicobereidheid van de klant€ 4,604 000 000€ 18 400 000structureelaanbieders10.7.5.6. Informatieplicht bemiddelaar en adviseur (artikel
33 en artikel 34)Op grond van de artikelen 33, lid 1, onderdeel e, en 34, lid 1, onderdeel
e, kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur andere onderwerpen
worden aangewezen waarover een bemiddelaar / adviseur informatie zou moeten
verstrekken aan de consument, zoals de wijze van beloning. Bij de berekening
van de lasten van deze bepaling is ervan uitgegaan dat de bemiddelaar/adviseur
deze informatie opneemt in de advieswijzer / dienstenwijzer. Daartoe moet
de advieswijzer eenmalig aangepast worden (1 uur) en jaarlijks worden geactualiseerd
(15 minuten) InformatieplichtKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor?Informatie verstrekken over wijze van beloning     Aanpassen advieswijzer5513 960€
767 800eenmaligBemiddelaar Actualiseren advieswijzer13,7513 960€
191 950structureelBemiddelaar Aanpassen advieswijzer55200€ 11 000eenmaligAdviseurActualiseren advieswijzer13,75200€ 2 750structureelAdviseur10.7.5.7. Algemene maatregel van bestuur ten aanzien van
de informatieverstrekking (artikel 35)Op grond van artikel 35 kunnen bij of krachtens maatregel van bestuur
regels worden gesteld ten aanzien van de informatievoorziening door de financiële
dienstverlener. Welke regels dit naar verwachting zal betreffen is hierboven
reeds weergegeven bij de toelichting van de kosten van de precontractuele
informatieverplichtingen en de informatievoorziening gedurende de looptijd
van de overeenkomst inzake een financieel product. Daarnaast kunnen in een
algemene maatregel van bestuur op basis van dit artikel specifieke voorschriften
worden opgenomen over reclame-uitingen door financiële dienstverleners.
De administratieve lasten die zullen voortvloeien uit dergelijke reclameregels
en de omvang er van zullen afhangen van de inhoudelijke vormgeving van die
regels en de inhoud en het aantal reclame-uitingen waartoe een financiële
onderneming zal besluiten.In zijn algemeenheid kunnen wel enkele opmerkingen worden gemaakt over
administratieve lasten die met reclameregels samenhangen. De kosten verbonden
aan reclame, en daarmee aan de reclamevoorschriften verschillen naar het type
reclame-uiting; mondelinge informatieoverdracht door een adviseur in gesprek
met een consument is bijvoorbeeld goedkoper dan het vermelden van dezelfde
informatie in een televisiereclame. Om de totale kosten van een specifieke
regel te berekenen, moet derhalve worden gekeken naar het soort reclame waarop
de reclame van toepassing is. Ook is het aandeel van de uit het
reclamevoorschriften voortvloeiende verplichtingen binnen de totale reclame-uiting
van belang en het aantal malen dat de betrokken reclame in een bepaalde periode
wordt gebruikt. Daarbij moet worden aangetekend dat de frequentie van het
aantal reclame-uitingen in de regelgeving niet door de regelgeving wordt bepaald,
maar een vrije keuze is van de betrokken financiële instellingen. De
administratieve last van een verplichte tekst in een televisiereclame, die
5 seconden in beslag neemt en die op 200 televisiereclames per jaar betrekking
heeft kan dan als volgt worden berekend: € 10 500 (gem. tarief
p/m per uitzending * 5/60 * 200 = € 175 000 Reguliere tarieven
(gemiddeld)Bedrag (€)Televisie (per 60 sec., per uitzending)14 000 – 70 000 Radio (per 30 sec., per uitzending)4 500 Advertenties (per plaatsing in landelijk dagblad)45 000Ter informatie zijn hierboven de reguliere tarieven voor de verschillende
reclamevormen opgenomen. Zoals reeds aangegeven zullen bij het opstellen van
die regelgeving en het overleg tussen de AFM en de Minister over voorgenomen
reclameregels bovengenoemd tarievenstructuur en de berekeningsmethoden een
belangrijke leidraad zijn bij de beoordeling van de administratieve lasten.
Verder zal daarbij aandacht zijn voor de alternatieven die bestaan voor de
reclameregels, zoals zelfregulering door de branche en zal worden gekeken
naar de voor de sector minst belastende opties, waarbij ICT-mogelijkheden
zullen worden meegenomen.Ook kunnen bij algemene maatregel van bestuur regels worden vastgesteld
inzake te verstrekken informatie over klachten- en garantieregelingen. Indien
een dergelijke verplichting zal ontstaan zal de advieswijzer / dienstenwijzer
daartoe eenmalig aangepast moeten worden (1 uur) en jaarlijks worden geactualiseerd
(15 minuten) AMvB InformatieplichtKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor?Informatie verstrekken over wijze van beloning     Aanpassen advieswijzer5518 360€ 1 009 800eenmaligBemiddelaar
/ adviseur Actualiseren advieswijzer13,7518 360€ 252 450structureelBemiddelaar
/ adviseur Aanpassen advieswijzer552 190€ 120 450eenmaligAanbiederActualiseren advieswijzer13,752 190€
30 113structureelAanbiederBehalve de hierboven weergegeven maatregelen zijn geen verderstrekkende
informatieverplichtingen voorzien. Deze situatie kan daarom worden beschouwd
als de maximumsituatie.10.7.6. Verantwoordelijkheid aanbieder voor de verbonden
bemiddelaar (artikel 43)De kosten die door een aanbieder moeten worden gemaakt om aan te kunnen
tonen dat hij zijn verantwoordelijkheid ten aanzien van de aan hem verbonden
bemiddelaar waarmaakt zullen beperkt zijn. Aanbieders zullen moeten administreren
welke activiteiten zij hebben ondernomen om na te gaan of hun verbonden bemiddelaars
handelen conform hetgeen bij of krachtens deze wet is bepaald. Naar verwachting
zullen de relevante gegevens in 1 uur (à € 55 uurloon medewerker)
per jaar kunnen administreren, hetgeen neerkomt op een structurele kostenpost
van € 93 500. De overige kosten in verband met deze verantwoordelijkheid
zijn verantwoord in paragraaf 10.8 bij de overige nalevingskosten. Verantwoordelijkheid aanbieder – verbonden bemiddelaarKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor?Administreren relevante gegevens€ 551 700€ 93 500structureelaanbieder10.7.7. Verplichting voor de aanbieder om na te gaan of
de bemiddelaar of gevolmachtigde agent is ingeschreven in het register (artikel
45 en 46)De verplichting voor de aanbieder om na te gaan of een bemiddelaar of
gevolmachtigde agent is ingeschreven in het register (aan het begin van de
samenwerking met de bemiddelaar of gevolmachtigde agent, vervolgens jaarlijks
en indien hij signalen ontvangt op grond waarvan hij twijfelt of de vergunning
nog wel in orde is) brengt structurele nalevingkosten met zich voor de aanbieder.
Deze kosten zullen naar verwachting echter bijzonder gering zijn omdat het
register via het internet te raadplegen zal zijn. In totaal zal een medewerker
van een gemiddelde aanbieder naar verwachting per jaar hier 6 uur aan besteden
( 6 maal 55 = 330). Controle registerKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor?Nagaan of de bemiddelaar/ gevolmachtigde agent is
ingeschreven in het register€ 3302 559€ 844 470structureelAanbieder10.7.8. Meldplicht voor de aanbieder / gevolmachtigde
agent bij overtredingen van de wet door een bemiddelaar (artikel 47)De meldplicht van de aanbieder en de gevolmachtigde agent zoals neergelegd
in artikel 471 heeft incidentele (structurele)
nalevingkosten tot gevolg die naar verwachting niet aanzienlijk zullen zijn.
Immers, het verwachte gevolg van dit wetsvoorstel zal zijn dat malafide partijen
van de financiële markten worden geweerd en daarnaast zal de aanbieder
en de gevolmachtigde agent zorgvuldig zijn in de selectie van zakenpartners.
De kans dat een aanbieder of een gevolmachtigde agent op een overtreding zal
stuiten is daarom naar verwachting beperkt. Bovendien wordt men niet verplicht
om actief op zoek te gaan naar misstanden. De «belastende» informatie
zal een nevenproduct zijn van het in acht nemen van de zorgvuldigheidsnormen
zoals deze zijn vastgelegd in het wetsvoorstel. Daarnaast moet worden opgemerkt
dat sommige financiële dienstverleners overtredingen als bedoeld in deze
bepaling op dit moment al vrijwillig, dat wil zeggen zonder dat daartoe een
wettelijke verplichting bestaat, melden aan de AFM. Meldplicht aanbiederKostenFrequentieTotaalAardRelevant voor?Meldplicht voor de aanbieder / gevolmachtigde agent
bij overtredingen van de wet door een bemiddelaar€ 00nihilstructureelAanbieders10.7.9. Nadere regels t.a.v. de verhouding aanbieder –
bemiddelaar / aanbieder gevolmachtigde agent (artikel 50)Artikel 50 biedt de mogelijkheid om regels te stellen ten aanzien van
de verhouding aanbieder-bemiddelaar. De verwachting bestaat dat het niet nodig
zal zijn om van deze bevoegdheid gebruik te maken en er worden derhalve geen
regels voorzien. Desalniettemin is het wenselijk deze bepaling in de wet op
te nemen teneinde snel te kunnen reageren op eventuele onwenselijke situaties
die zich zouden kunnen gaan voordoen in de relatie tussen aanbieder en bemiddelaar.
Het systeem van het wetsvoorstel wijzigt immers voor een deel
de verantwoordelijkheidsverdeling tussen aanbieder en bemiddelaar. Het is
niet mogelijk om voor inwerkingtreding van dit systeem met volkomen zekerheid
vast te stellen hoe de markt hierop zal reageren en of het geheel vrij is
van lacunes. Over de aard van mogelijke onwenselijke situaties, en derhalve
ook van de aard van de regelgeving die in reactie daarop zal worden opgesteld,
kan op dit moment geen beeld worden gegeven.10.7.10 Melding beëindiging volmacht aan de AFM (artikel
61)De verplichting voor de aanbieder of de (onder)gevolmachtigde agent om
een beëindiging van een volmacht te melden aan de AFM (artikel 61) zal
niet meer van deze financiële dienstverlener vergen dan een kwartier
werk per beëindigde volmacht op het niveau van een medewerker, hetgeen
neerkomt op een bedrag van € 13,75 (1/4 maal € 55) per
beëindigde volmacht. Jaarlijks worden ongeveer 580 relaties tussen een
verzekeraar en een gevolmachtigde agent beëindigd1. De totale jaarlijkse administratieve lasten voor deze handeling komen
dus neer op een bedrag van € 7 950 (580 maal€ 13,75). Melding beëindiging
volmachtKostenFrequentieTotaalAardRelevant
voor wie?Melding beëindiging volmacht aan de AFM€ 13,75580€ 7 975structureelAanbieders10.7.11 Inlichtingenplicht AFM (artikel 68)De kosten van het toezicht zullen voor een gemiddelde financiële
dienstverlener vrijwel gelijk zijn aan de kosten van de te verwachten jaarlijkse
self-assessment en de kosten van het beantwoorden van een gering aantal aanvullende
vragen van de AFM naar aanleiding van dit document. Indien de uitkomst van
het self-assessment echter aanleiding geeft tot nader onderzoek door de AFM,
dan zullen deze kosten aanzienlijk hoger kunnen uitpakken voor een financiële
dienstverlener. Er wordt echter vanuit gegaan dat, in ieder geval wanneer
gedurende een redelijke termijn ervaring is opgedaan met de wet, de gemiddelde
financiële dienstverlener door middel van een self-asessment document
voldoende kan aantonen dat hij de door deze wet gestelde normen daadwerkelijk
naleeft. Naar verwachting zullen deze kosten voor het uitvoeren van de self-assessment
en het beantwoorden van een gering aantal aanvullende vragen van de AFM naar
aanleiding van dit document vergelijkbaar zijn met de kosten die verband houden
met de reguliere jaarlijkse onderzoeken van de huisaccountants volgens het
handboek Wck. Aangezien de financiële dienstverlener de self-asessment
volledig in eigen hand houdt zal hij een besparing kunnen realiseren ten opzichte
van de onderneming die een onderzoek volgens het handboek Wck uitvoert, aangezien
deze laatste de werkzaamheden deels uitbesteed en het resultaat daarvan moet
controleren. Naar verwachting zal een medewerker van een gemiddelde aanbieder
ongeveer 20 uur nodig hebben om een asessment-formulier volledig is te vullen
(20 maal € 55 = € 1 100 * 1290 aanbieders). Voor
de bemiddelaars is verondersteld dat een assessment in 4 uur kan worden ingevuld
(4 * €55 * 12 460 bemiddelaars).Ook hier geldt dat de AFM gehouden zal zijn zoveel mogelijk (her)gebruik
te maken van reeds beschikbare informatie over een financiële dienstverlener,
opdat de last voor de financiële dienstverlener die gepaard gaat met
de verplichting om informatie te verstrekken zo beperkt mogelijk blijft.  KostenFrequentieTotaalAardRelevant
voor wie?Inlichtingenplicht AFM€ 1 1002 190€ 2 409 000structureelAanbiedersInlichtingenplicht AFM€ 22012 460€ 2 741 200structureelBemiddelaars10.8 OVERIGE NALEVINGSKOSTEN Wet financiële dienstverleningKostenAardRelevant
voor wie? Norm ▾   Eisen
aan de financiele dienstverlener(paragraaf 3,1)   Artikel 26Betrouwbaarheidsvereiste€ 2 550 900eenmaligbemiddelaars / adviseurs   € 1 147 300structureelbemiddelaars / adviseurs   € 24 750eenmaligaanbieders  € 495structureelaanbieders Artikel 27Deskundigheidsvereiste€ 11 595 000eenmaligbemiddelaar / adviseurs   € 2 799 000eenmaligaanbieders  € 2 319 000structureelbemiddelaar / adviseurs  € 559 800structureelaanbieders  € 3 743 033structureelaanbieders Artikel 28Bedrijfsvoering€ 0eenmaligalle financiële dienstverleners   € 0structureelalle financiële dienstverleners Artikel 29Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
of vergelijkbare voorziening€ 5 085 000structureelbemiddelaars
/ adviseurs Eisen
aan de financiele dienstverlening (paragraaf 3.2)   Artikel 37Adequate klachtenafwikkeling
door de financiële dienstverlener€ 2 550 900eenmaligbemiddelaars
/ adviseurs   € 2 251 920eenmaligaanbieders  € 275 000structureelaanbieders  € 412 500structureelbemiddelaars / adviseurs  € 6 184 000structureelbemiddelaars / adviseurs  € 3 070 800structureelaanbieders Artikel 38Zorgplicht
(eis aan elke financiële dienstverlener)    Minimaal€ 0structureelalle financiële dienstverleners Maximaal€ 5 629 800structureelalle financiële dienstverleners Artikel 39Zorgplicht
bij uitbesteding werkzaamheden aan derden€ 0structureelalle financiële
dienstverleners De verhouding
tussen aanbieder en bemiddelaar (paragraaf 3.3)   Artikel 43Verantwoordelijkheid
aanbieder voor de verbonden bemiddelaar€ 1 020 000structureelaanbiedersArtikel 49Financiële
dienstverleners stellen elkaar in staat aan de wet te voldoen indien zijn
afhankelijk zijn van elkaar structureelalle financiële dienstverlenersArtikel 50Nadere regels
t.a.v. de verhouding aanbieder – bemiddelaar / aanbieder gevolmachtigde
agent00Alle financiële dienstverleners Totaal
Generaal     € 16 696 800eenmaligbemiddelaar / adviseur   € 5 075 670eenmaligaanbieder  € 21 772 470eenmaligtotaal  € 15 147 800structureelbemiddelaar / adviseur Minimaal€ 8 669 128structureelaanbieder Maximaal€ 14 298 928structureelaanbieder Totaal
minimaal€ 23 816 928structureeltotaal Totaal
maximaal€ 29 446 728structureeltotaalWat betreft de voor de betrokken financiële dienstverleners meest
waarschijnlijke aard en omvang van de overige negatieve bedrijfseffecten van
het wetsvoorstel valt het volgende op te merken. 10.8.1. Eisen aan de financiële dienstverlener (Paragraaf 3.1)Ook hier geldt dat alle financiële dienstverleners, met uitzondering
van die financiële dienstverleners die onder artikel 13 vallen omdat
zij beschikken over een Europees paspoort, worden geconfronteerd met de kosten,
die moeten worden gemaakt om te kunnen voldoen aan de eisen die worden gesteld
aan een financiële dienstverlener in de paragraaf 3.1. Voor Europees
Paspoorthouders geldt dat zij niet hoeven te voldoen aan de eisen die in deze
paragraaf zijn gesteld, maar wel aan de overige normen van het wetsvoorstel,
dus ook paragraaf 3.2. Kredietinstellingen met een Europees paspoort
die door middel van een bijkantoor werkzaamheden verrichten in Nederland dienen,
in afwijking hiervan, echter wel te voldoen aan de eisen die in paragraaf 3.1.
worden gesteld aan de bedrijfsvoering (in artikel 28). In totaal zijn er 1 626
financiële dienstverleners in Nederland die hun herkomst in een andere
lidstaat hebben en gebruik maken van een Europees paspoort om diensten te
kunnen verlenen op de Nederlandse markt. Dit komt er dus op neer dat 1 626
financiële dienstverleners niet gehouden zijn te voldoen aan de normen
die zijn opgenomen in paragraaf 3.1. Van deze groep maken 22 EU-banken
deel uit die hun diensten vanuit een bijkantoor in Nederland verlenen. Voor
deze laatste groep geldt dus dat zij zich wel hebben te houden aan hetgeen
gesteld is in artikel 28. Voor financiële dienstverleners die van rechtswege
over een vergunning zullen beschikken (artikel 14) geldt bovendien dat zij
alleen behoeven te voldoen aan de eisen neergelegd in de artikelen 27, tweede
lid en 28, eerste en tweede lid. Dit betreft een groep van 520 financiële
dienstverleners. Het aantal financiële dienstverleners dat zich onverkort
aan alle normen van paragraaf 3.1. dient te houden is dus groot 21 788.Hetgeen waartoe de paragraaf 3.1 verplicht zal overigens in het algemeen
overlappen met wat een zorgvuldige ondernemer nu reeds uit eigen beweging
doet. De kosten die de ondernemer ter naleving van de in deze paragrafen gestelde
regels moet maken zijn dus lang niet in alle gevallen «nieuw»
of «eigen» aan dit wetsvoorstel, maar alleen daar waar het wetsvoorstel
en de daaruit volgende lagere regelgeving normen oplegt die strenger zijn
dan die de financiële dienstverlener of de branche zichzelf heeft opgelegd.De betreffende wettelijke eisen zullen nader zullen worden uitgewerkt
in lagere regelgeving. Overigens is het goed mogelijk dat op grond van de
in paragraaf 3.2 van deze toelichting beschreven afweging het stellen
van nadere regels op onderdelen in het geheel uitblijft. Het is bijvoorbeeld
goed denkbaar dat de concrete eisen die aan de financiële dienstverlener
worden gesteld ten aanzien van zijn deskundigheid het product zullen zijn
van zelfregulering. Dit uiteraard afhankelijk van de kwaliteit en de effectiviteit
van deze zelfregulering die marktpartijen zullen kunnen realiseren.De kosten ter naleving van de artikelen 26, 27, 28 en 29 zullen structureel
van aard zijn. Hoewel de inhoud van de lagere regelgeving die op grond van
deze bepalingen zal worden gemaakt nog niet definitief is vastgelegd, is het
mogelijk om een indicatie te geven over de hoogte van de administratieve lasten
die verband houden met deze bepalingen.10.8.1. Betrouwbaarheid (artikel 26)Naar verwachting zullen op grond van dit artikel in lagere regelgeving
vergelijkbare eisen worden gesteld aan financiële dienstverleners als
die reeds worden gesteld aan kredietinstellingen en verzekeraars die geraakt
worden door het Besluit integere bedrijfsvoering kredietinstellingen en verzekeraars
(Staatsblad 2003, 396). Dit met die aantekening dat bemiddelaars en adviseurs
vanwege hun vaak minder ingewikkelde bedrijfsstructuur met een
minder uitgebreid systeem voor een integere bedrijfsvoering ter waarborging
van de betrouwbaarheid van de personen die het beleid van de financiële
dienstverlener bepalen of medebepalen of van bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur aangewezen andere bij financiële dienstverleners betrokken
categorieën van personen kunnen volstaan in vergelijking tot aanbieders.
Zoals gezegd worden kredietinstellingen en verzekeraars reeds geraakt door
Besluit integere bedrijfsvoering kredietinstellingen en verzekeraars. Daarom
is in artikel 14, tweede lid bepaalt dat deze verplichting niet geldt voor
instellingen die van rechtswege over een Wfd-vergunning zullen beschikken.
De facto is deze verplichting dus alleen relevant voor bemiddelaars, adviseurs
en de 9 aanbieders van consumentenkrediet, niet zijnde Wtk-instellingen.Een screening op betrouwbaarheid van een medewerker zal naar verwachting
gemiddeld een half uur duren. Aangenomen wordt dat een medewerker gemiddeld
na 5 jaren van baan wisselt en dat door een financiële dienstverlener
dus per jaar maximaal 1/5 van het personeelsbestand moet worden gescreend.
Een onderneming mag de betrouwbaarheidstoets zelf invullen. Waarschijnlijk
zal worden gecontroleerd op een verklaring van goed gedrag, referenties van
een vorige werkgever en een registratie bij bijvoorbeeld een zelfregulerende
instantie die onder meer op de betrouwbaarheid van de bij haar geregistreerde
beroepsgenoten ziet. De eenmalige kosten voor de bemiddelaars bedragen maximaal
54 000 (*1/5 = 10 800 * 30 minuten a € 55) voor deze wet
relevante werknemers.1 De eenmalige kosten voor
de 9 aanbieders van consumentenkrediet, niet zijnde Wtk-instellingen bedragen
maximaal 4 500 medewerkers2 (*1/5 = 900
* 30 minuten a € 55) voor deze wet relevante werknemers. AMvB BetrouwbaarheidKostenAantalTotaalAard Screening medewerkers€ 27,5010 800€ 297 000structureelbemiddelaars / adviseurs Opzetten systeem voor integere bedrijfsvoering€ 16515 460€ 2 550 900eenmaligbemiddelaars / adviseurs Onderhouden systeem voor integere bedrijfsvoering€ 5515 460€ 850 300structureelbemiddelaars / adviseurs Opzetten systeem voor integere bedrijfsvoering€ 165900€ 24 750eenmaligConsumentenk.aanb. niet Wtk Onderhouden systeem voor integere bedrijfsvoering€ 559€ 495structureelConsumentenk.aanb. niet WtkDaarnaast dient de organisatie van de onderneming zo te zijn ingericht
dat de medewerkers niet in de verleiding worden gebracht om zich niet integer
te gedragen. Dit vraagt om het formuleren en implementeren van een gedragsprotocol
en een jaarlijkse evaluatie en aanpassing van dit protocol. Naar verwachting
vraagt dit van een bemiddelaar / adviseur of aanbieder van consumentenkrediet
niet-Wtk-instelling een initiële investering van € 165 (3 uur
maal € 55 uurloon medewerker) en € 55 jaarlijks (1 maal € 55
uurloon medewerker). De kosten van de informatievoorziening aan de AFM over
het resultaat van de screening en het systeem dat dient voor de handhaving
van een integere bedrijfsvoering zijn begrepen in de berekening van de administratieve
lasten behorende bij de artikelen 11 jo. 17 en artikel 99 (paragrafen 10.7.1
en 10.7.11 )10.8.2. Deskundigheid (artikel 27)In lagere regelgeving ter uitwerking van deze bepaling zal naar verwachting
de verplichting worden opgenomen dat binnen een bepaalde termijn na de vaststelling
en inwerkingtreding van het wetsvoorstel een bewijs dient te worden overlegd
dat de personen die het dagelijks beleid van de financiële dienstverlener
bepalen deskundig zijn in verband met de bedrijfsvoering van de financiële
dienstverlener en dat werknemers en andere personen, die zich rechtstreeks
bezighouden met financiële dienstverlening dermate deskundig zijn, dat
de kwaliteit van de financiële dienstverlening aan de consumenten
is gewaarborgd. Dit wil niet zeggen dat iedere medewerker die klantencontracten
heeft zijn deskundigheid zal moeten bewijzen door een beroepsexamen af te
leggen. Voor grotere financiële dienstverleners zal het voordeliger zijn
om te organiseren dat een aantal medewerkers de noodzakelijke examens aflegt
en dat de overige medewerkers die klantencontacten hebben op het moment dat
deze daadwerkelijk plaatsvinden op andere wijze over voldoende deskundigheid
kunnen beschikken. Dit bijvoorbeeld door raadpleging van een geautomatiseerd
systeem waarin de kennis die noodzakelijk is om op een deskundige wijze diensten
te kunnen verlenen is vastgelegd of door raadpleging van een terzake deskundige
collega . Ook zullen in-house trainingen kunnen worden gegeven om de kennis
van deze medewerkers op peil te houden. Dit neemt niet weg dat een aantal
personen in de onderneming van de financiële dienstverlener uit hoofde
van dit wetsvoorstel niet alleen in het kader van de vergunningverlening,
maar ook met enige regelmaat daarna zullen moeten kunnen aantonen dat zij
nog steeds de deskundigheidstoets met succes doorstaan en dat zij daarom ook
in staat zijn hun kennis over te brengen op hun collega's. Het gegeven dat
een aantal medewerkers een vanwege het goed doorstaan van de relevante examens
een «modulediploma» heeft verkregen zal moeten worden vastgesteld
op papier of in een geautomatiseerd systeem, zodat de toezichthouder dit gegeven
zal kunnen controleren. De kosten van deze handeling zijn echter zo gering
dat deze hieronder niet worden gekwantificeerd.De daadwerkelijke kosten van de deskundigheidseis zijn te berekenen door
de kosten van het aantal minimaal af te leggen examens per onderneming op
te tellen bij de kosten van deze financiële dienstverlener voor het organiseren
van een voldoende deskundigheid voor de medewerkers die niet zo'n examen hebben
afgelegd. De kosten van de voorbereiding van een af te leggen examen (in de
vorm van opleidingskosten of kosten van voorbereidingsuren) worden niet meegerekend.
In dit wetsvoorstel wordt niet voorgeschreven hoe de deskundigheid dient te
worden verkregen. Het is aan de financiële dienstverlener zelf om er
voor te kiezen om een opleiding te volgen ter voorbereiding op een examen
of om er op te vertrouwen dat door ervaring in de financiële markten
voldoende kennis is opgedaan om het examen met goed gevolg af te kunnen leggen.Naar verwachting zullen vanwege de invoering van deze wet een aantal «extra»
examens worden afgelegd voorafgaand aan vergunningaanvraag dan wel voorafgaande
aan de eerste controle van de AFM in het kader van het lopend toezicht. Dit
zal naar verwachting neerkomen op de kosten voor examens voor 3 modules a € 250
(€750) bij een bemiddelaar / adviseur en voor 3 modules voor 4 medewerkers
per aanbieder a € 250 (€ 3000).Verder zal een financiële dienstverlener de toezichthouder met enige
regelmaat moeten aantonen dat er voor wordt gewaakt dat de deskundigheid van
de medewerkers voldoende is. Dit zal waarschijnlijk kunnen geschieden door
een herhaling van 3 module-examens in een periode van 5 jaar . Voor bemiddelaars
/ adviseurs komt dit neer op 3 modules ad € 250 per 5 jaar hetgeen
een jaarlijkse kostenpost van € 150 betekent. Voor aanbieders betekent
dit 3 modules voor 4 medewerkers in een periode van 5 jaar hetgeen neerkomt
op een jaarlijkse kostenpost van € 600.Om te voorkomen dat elke medewerker in een grote onderneming (kredietinstelling
of verzekeraar) regelmatig geëxamineerd moet worden op zijn of haar deskundigheid,
zullen deze grote ondernemingen er waarschijnlijk voor kiezen om de deskundigheidscontrole
intern te organiseren door deze in te brengen in een geautomatiseerd kennissysteem
of door binnenshuis de deskundigheid van de medewerkers te toetsen.
Stel dat een derde van het aantal medewerkers bij aanbieders direct klantencontacten
hebben en dat deze 1 maal per jaar 0,5 uur vrij moeten maken om (elektronisch)
getoetst te kunnen worden op deskundigheid, dan komt dit er op neer dat 1/3
maal 209 000 medewerkers a € 55 per uur maal 0,5 uur = € 1 915 833
voor de hele aanbiedersmarkt. Daar komen voor de 2190 aanbieders nog kosten
bij voor de organisatie van deze interne checks van 16 uur per jaar a € 55
uurloon medewerker € 880 per aanbieder maal 2190 = € 1,927 200Overigens zal bij het opstellen van de algemene maatregel van bestuur
de inrichting van het deskundigheidsbouwwerk kritisch worden beoordeeld op
de bedrijfseffecten die ermee gemoeid zijn. Bovenstaande beschrijving (en
onderstaande berekening) schetst derhalve de maximumsituatie. AMvB DeskundigheidKostenAantalTotaalAard Examenkosten€ 75015 460€
11 595 000eenmaligbemiddelaar / adviseurs Examenkosten€ 3 000933€ 2 799 000eenmaligaanbieders Examenkosten€ 15015 460€
2 319 000structureelbemiddelaar / adviseurs Examenkosten€ 600933€ 559 800structureelaanbieders Organiseren van deskundigheid in de organisatie€ 1 915 833
+ € 1 927 200€ 3 743 033structureelaanbieders10.8.3. Bedrijfsvoering (artikel 28)Deze verplichting heeft zelfstandig geen administratieve lasten tot gevolg.
Een financiële dienstverlener dient zijn administratieve organisatie
en systeem van interne controle weliswaar zo ingericht te hebben dat de toezichthouder
op een betrekkelijk eenvoudige wijze de naleving van deze wet kan controleren,
maar deze bepaling verplicht niet tot een bepaalde vorm van bedrijfsvoering.
Kosten van een geautomatiseerd administratiesysteem ter ondersteuning van
de bedrijfsvoering kunnen daarom bijvoorbeeld niet toegerekend worden aan
deze bepaling. Waar inhoudelijke normen in dit wetsvoorstel gevolgen hebben
voor de bedrijfsvoering in die zin dat bepaalde gegevens moeten worden opgeslagen
omdat bepaalde gedragingen of gegevens controleerbaar moeten zijn, zijn de
kosten voor vastlegging van deze gegevens geboekt bij deze concrete normen.
Zoals gezegd zal de eis dat voldoende personen in het bedrijf van een financiële
dienstverlener deskundig moeten zijn een registratie van de deskundige personen
opleveren en een overzicht van de bedrijfsorganisatie wanneer de deskundigheid
op een andere manier is georganiseerd dan door elke medewerker separaat de
deskundigheidtoets te laten halen. De kosten van deze registratie zijn toegekend
aan de bepaling die de deskundigheidseis vastlegt.10.8.4. Beroepsaansprakelijkheidsverzekering of vergelijkbare
voorziening (artikel 29)Inschatting van de kosten voor een beroepsaansprakelijkheidsverzekering
voor de gemiddelde assurantiebemiddelaar komt op basis van interviews met
marktpartijen tot een premie van ca € 565 per gemiddelde bemiddelaar
per jaar (AFM). Er zal door een bemiddelaar pas voor een vergelijkbare voorziening
worden gekozen indien de kosten daarvan lager zullen zijn dan de premie die
afgedragen dient te worden voor de beroepsaansprakelijkheidsverzekering. BeroepsaansprakelijkheidsverzekeringKostenAantalTotaalAard Beroepsaansprakelijkheidsverzekering€ 5659 000€ 5 085 000structureelbemiddelaars10.8.5. Klachtenprocedure (artikel 35)Artikel 37 verplicht de financiële dienstverlener tot een adequate
klachtenbehandeling. In een algemene maatregel van bestuur ter uitwerking
van deze norm zal worden vastgelegd dat een financiële dienstverlener
hiertoe een interne procedure voor de behandeling van klachten dient te organiseren
en dat de financiële dienstverlener zich zal moeten aansluiten bij een
erkende geschilleninstantie. Indien er geen erkende geschilleninstantie bestaat
voor de behandeling van geschillen met betrekking tot de financiële diensten
of financiële producten van de financiële dienstverlener vervalt
de laatstgenoemde verplichting. De hoogte van de kosten van een interne klachtenprocedure
of van aansluiting bij een externe geschilleninstantie is in grote mate afhankelijk
van het aantal cliënten van de financiële dienstverlener. Desalniettemin
is het mogelijk een inschatting te maken van de kosten van een gemiddelde
financiële dienstverlener ter voldoening aan deze wettelijke eis.Het organiseren van een interne klachtenprocedure gaat naar verwachting
met de volgende kosten gepaard. Een medewerker van een bemiddelaar / adviseur
zal gemiddeld 3 uur nodig hebben om een interne klachtenregeling en klachtenregistratie
te ontwerpen en te implementeren in de organisatie. Een medewerker van een
aanbieder zal hier gemiddeld 16 uur voor nodig hebben. Prijs van een interne
klachtenregeling per bemiddelaar / adviseur is initieel € 165 (3
maal uurloon € 55 medewerker) en per aanbieder € 880 (16
maal uurloon € 55).Financiële dienstverleners zullen weliswaar reeds uit eigen beweging
klachten behandelen en wellicht zelfs al aangesloten zijn bij een externe
klachtenorganisatie, maar, omdat zij hier nu ook wettelijk toe worden verplicht,
moeten de kosten hiervan worden beschouwd als negatieve bedrijfseffecten welke
kunnen worden toegerekend aan dit wetsvoorstel.In het jaar 2002 zijn in totaal ongeveer 7500 klachten binnen gekomen
bij verzekeraars, waarvan 4000 zijn geëindigd bij de Stichting Klachteninstituut
Verzekeringen. In datzelfde jaar zijn bij de Geschillencommissie Bankzaken
en Hypothecaire Financieringen en de Klachtenregeling VFN ruim 130 klachten
ontvangen. Uitgaande van een soortgelijke verhouding interne klachtenbehandeling –
externe klachtenbehandeling zouden er ongeveer 2300 klachten moeten zijn binnengekomen
bij kredietinstellingen in datzelfde jaar. Uitgaande van een lichte groei1 in het aantal klachten dat zal binnenkomen en een half
uur arbeidstijd per klacht zal dit voor aanbieders neerkomen op een jaarlijkse
kostenpost van € 275 000 (10 000 maal 0,5 maal € 55
uurloon medewerker).Uitgaande van een marktaandeel van de gezamenlijke intermediairs van ongeveer
60%2, uitgaande van een gelijk aantal klachten
per 1000 transacties bij bemiddelaars / adviseurs in vergelijking tot het
aantal klachten per 1000 transacties bij aanbieders en uitgaande van een soortgelijke
verhouding interne klachtbehandeling – externe klachtbehandeling als
bij de verzekeraars zullen er jaarlijks tenminste 15 000 klachten intern
worden behandeld door bemiddelaars / adviseurs. Dit komt neer op een jaarlijkse
kostenpost van € 412 500 (15 000 maal 0,5 uur maal € 55
uurloon medewerker). Aansluiting bij een buitengerechtelijke geschilbeslechtende instantie
zal een gemiddelde bemiddelaar / adviseur gemiddeld tussen de € 300
en € 500 per jaar kosten1. Aanbieders
zullen gezamenlijk naar verwachting een bedrag van ongeveer € 3 000 000
dienen af te dragen ten behoeve van aansluiting bij een externe klachtenregeling.2KlachtenregelingKostenAantalTotaaleenmaligVoor wie?Ontwerp en implementatie interne klachtenregeling€ 16515 460€ 2 550 900eenmaligbemiddelaars / adviseurs Ontwerp en implementatie interne klachtenregeling€ 8802 559€ 2 251 920eenmaligaanbiedersBehandeling klachten conform interne klachtenregeling€ 27,5010 000€ 275 000structureelaanbiedersBehandeling klachten conform interne klachtenregeling€ 27,5015 000€ 412 500structureelbemiddelaars / adviseurs Aansluiting externe klachtenorganisatie€ 40015 460€ 6 184 000structureelbemiddelaars / adviseurs Aansluiting externe klachtenorganisatie€ 1 2002 559€ 3 070 800structureelaanbieders10.8.6. Zorgplicht (artikel 38)De zorgplicht zoals deze nu publiekrechtelijk is gecodificeerd voor alle
financiële dienstverleners zal naar verwachting niet of maar in zeer
beperkte mate worden uitgewerkt in lagere regelgeving. Gebleken is dat de
huidige (lagere) regelgeving en jurisprudentie op het terrein van de zorgplicht
voldoende grondslag bieden voor consumenten om financiële dienstverleners
juridisch aan te spreken wanneer zij menen dat deze tekort zijn geschoten
in hun zorg. Daarbij is niet vast komen te staan dat de burgerlijke rechter
en de buitengerechtelijke geschillenbeslechters tot onredelijke of onwenselijke
uitspraken komen op basis van deze regelgeving en jurisprudentie. Er bestaat
daarom op het moment geen noodzaak om de zorgplicht verder in te kleuren dan
op dit moment al is gebeurd in lagere regelgeving (waaronder begrepen de nadere
regelingen van de AFM) en de geldende jurisprudentie. Daarom worden er op
dit moment geen nieuwe verplichtingen voorzien die belastende bedrijfseffecten
met zich kunnen brengen. Als minimum en tevens realistisch scenario kan dus
kosten = 0 worden aangehouden. Voor een maximumscenario kan gedacht worden
aan een verplichting voor aanbieders en/of bemiddelaars om nieuwe aanvragen/claims
binnen x-aantal weken te behandelen. Het is de vraag of een dergelijke verplichting
andere kosten met zich brengt dan de kosten voor het (tijdig) opnieuw inrichten
van de bedrijfsprocessen zodat een «piekbelasting» van de medewerkers
en dus een vertraging in de behandeling van aanvragen kan worden voorkomen.
De maximumkosten voor het veranderen en het implementeren van de bedrijfsprocessen
komen naar onze verwachting neer op 5 werkdagen 8 uur maal € 55
uurloon medewerker = € 2 200 per aanbieder. ZorgplichtKostenAantalTotaalAardVoor wie?Minimaal€ 02 559€ 0structureelalle financiële
dienstverlenersMaximaal€ 2 2002 559€ 5 629 800structureelalle financiële
dienstverleners10.8.7. Zorgplicht bij uitbesteding (artikel 39)Deze zorgplicht zal geen kosten met zich meebrengen omdat de prijs voor
het in de gaten houden van de werkzaamheden van de derde wordt verdisconteerd
in de prijs voor het uitbesteden van bedrijfsprocessen. De kosten van het
toezicht op de naleving van de wet bij het uitvoeren van de betreffende bedrijfsprocessen
in de onderneming zelf is ook kostbaar. Deze kosten zullen bij uitbesteding
van dat bedrijfsproces niet meer behoeven te worden gemaakt. Een onderneming
zal pas tot uitbesteding overgaan indien het totale kostenplaatje van de uitbesteding
gunstiger is dan het totale kostenplaatje van het uitvoeren van het bedrijfsproces
in de onderneming zelf. De kosten van het toezien op de naleving van de wet
door een derde bij uitbesteding van bedrijfsprocessen door een financiële
dienstverlener zullen overigens niet significant zijn. Een financiële
dienstverlener zal uit bedrijfsmatig zelfbehoud al zorgvuldig zal zijn wat
betreft de keuze van de zakenpartner en reeds enig toezicht houden op de werkzaamheden
die deze zakenpartner verricht.10.8.8. Verantwoordelijkheid aanbieder voor de verbonden
bemiddelaar (artikel 43)De verantwoordelijkheid van de aanbieder voor de verbonden bemiddelaar
kan vergeleken worden met de verantwoordelijkheid van een aanbieder voor zijn
loondienstagenten. De wet spreekt uitdrukkelijk over verantwoordelijkheid
en niet over een verplichte (periodieke) controle. Het is aan de aanbieder
om te bepalen hoe hij het beste invulling kan geven aan deze verantwoordelijkheid.
Ten aanzien van de wijze waarop de aanbieder deze verantwoordelijkheid inricht
stelt de wet dus geen eisen. Niettemin is het wenselijk om een indicatie te
geven van de structurele kosten die hiermee gepaard kunnen gaan omdat het
waarschijnlijke gedrag van aanbieders zal zijn dat deze af en toe na zullen
gaan of de verbonden bemiddelaar zich conform de wettelijke normen gedraagt.
Dit opdat de aanbieders de aansprakelijkheidsrisico's vanwege de verantwoordelijkheid
voor hun verbonden bemiddelaar beperkt kunnen houden. Voor de berekening kan
het «controle-model» als voorbeeld worden genomen. Het controle-model
zou van een aanbieder vergen dat hij, naast de niet significante kosten van
een initiële toets van de verbonden bemiddelaar en enig toezicht op de
werkzaamheden uit bedrijfsmatig zelfbehoud, een jaarlijkse controle van de
bedrijfsvoering bij de verbonden bemiddelaar laat uitvoeren. Deze controle
zal er waarschijnlijk neerkomen dat een deskundige controleur (ad € 75
per uur) één dag per jaar de bedrijfsvoering van de verbonden
bemiddelaar zal doorlichten, hetgeen neerkomt op een jaarlijkse kostenpost
per verbonden bemiddelaar van € 600 (8 uur maal € 75 uurloon
controleur).  KostenAantalTotaalAardVoor
wie?Verantwoordelijkheid aanbieder voor verbonden bemiddelaar€ 6001 700€ 1 020 000structureelalle financiële dienstverleners10.8.9. Financiële dienstverleners stellen elkaar
in staat aan de wet te voldoen indien zijn afhankelijk zijn van elkaar (artikel
49)Deze verplichting brengt zelfstandig geen significante kosten met zich
mee, maar legt de verantwoordelijkheid voor de aanbieder vast dat wanneer
een bemiddelaar van hem afhankelijk is om te kunnen voldoen aan de eisen die
deze wet stelt, dat de aanbieder er voor zorgt dat hij bijvoorbeeld de financiële
bijsluiter die de bemiddelaar moet verstrekken tijdig bij de bemiddelaar aflevert. Incidenteel kan het voorkomen dat een
aanbieder een product op de markt zet dat niet direct wordt begrepen door
een bemiddelaar. De aanbieder is in dat geval gehouden om een extra uitleg
te geven aan de bemiddelaar opdat deze op een goede wijze aan o.m. zijn informatieverplichtingen
kan voldoen. De kosten van de informatieverplichting zelf zijn
hierboven in de paragraaf«administratieve lasten» verantwoord.10.8.10 Nadere regels t.a.v. de verhouding aanbieder –
bemiddelaar / aanbieder gevolmachtigde agent (artikel 50)Artikel 50 biedt de mogelijkheid om regels te stellen ten aanzien van
de verhouding aanbieder-bemiddelaar. De verwachting bestaat dat het niet nodig
zal zijn om van deze bevoegdheid gebruik te maken en er worden derhalve geen
regels voorzien. Desalniettemin is het wenselijk deze bepaling in de wet op
te nemen teneinde snel te kunnen reageren op eventuele onwenselijke situaties
die zich zouden kunnen gaan voordoen in de relatie tussen aanbieder en bemiddelaar.
Het systeem van het wetsvoorstel wijzigt immers voor een deel de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen aanbieder en bemiddelaar. Het is niet mogelijk om voor inwerkingtreding
van dit systeem met volkomen zekerheid vast te stellen hoe de markt hierop
zal reageren en of het geheel vrij is van lacunes. Over de aard van mogelijke
onwenselijke situaties, en derhalve ook van de aard van de regelgeving die
in reactie daarop zal worden opgesteld, kan op dit moment geen beeld worden
gegeven.10.9. Baten van het wetsvoorstelDe baten die het wetsvoorstel naar verwachting met zich brengt voor de
financiële dienstverleners zijn hiervoor beschreven in paragraaf 2
van deze toelichting. Het effect dat met het wetsvoorstel wordt beoogd is
het realiseren van een effectief systeem waarmee het niveau van dienstverlening
in de financiële markten is gewaarborgd en dat tot gevolg zal hebben
dat deze markten beter gaan werken, dat consumenten op deze markten beter
zullen worden beschermd, dat het vertrouwen van de consument in deze markten
stijgt, dat er meer kan worden verdiend en dat de consument in het algemeen
meer tevreden zal zijn over de kwaliteit van de financiële dienstverlening
in Nederland. Met betrekking tot de vraag hoe de kosten en baten van het wetsvoorstel
zich verhouden tot de draagkracht van het betrokken bedrijfsleven moet nogmaals
worden opgemerkt dat de kosten waartoe het voorstel expliciet verplicht in
grote mate zullen overlappen met wat een zorgvuldig financiële dienstverlener
reeds nu eigener beweging of op grond van verplichtingen die voortvloeien
uit het Burgerlijk Wetboek zal doen.10.10. Gevolgen voor de concurrentiepositieOp de vraag wat de stand van zaken is van vergelijkbare regelgeving in
die landen die voor het betrokken bedrijfsleven in Nederland als de meest
relevante concurrerende landen kunnen worden beschouwd kan het volgende worden
geantwoord. Financiële dienstverleners die zich in Nederland hebben gevestigd
ondervinden op de Nederlandse markt en de markten in de andere lidstaten (daaronder
begrepen de landen die niet tot de EU, maar wel tot de EER behoren) de meeste
concurrentie van financiële dienstverleners die beschikken over een Europees
paspoort en dus gevestigd zijn in een andere lidstaat van de EU of in een
land dat deel uitmaakt van de EER. De wetgeving die vergelijkbaar is met dit
wetsvoorstel in deze lidstaten en landen kent grote overeenkomsten met de
Nederlandse, omdat de regelgeving op dit beleidsterrein grotendeels wordt
ingegeven door Europese regelgeving en gedragscodes. Daarom wordt niet verwacht
dat Nederlandse financiële dienstverleners en de Nederlandse financiële
markten een concurrentienadeel zullen ondervinden door toedoen van het wetsvoorstel. 10.11. Gevolgen voor de marktwerking en structuur van
financiële marktenOver de gevolgen van het wetsvoorstel voor de marktwerking kan tot slot
het volgende worden opgemerkt. Een (substantiële verzwaring in een) vergunningplicht
werkt uiteraard rechtstreeks drempelverhogend voor ondernemers die overwegen
actief te worden op een bepaalde markt. Daarnaast wordt de toe- en uittreding
tot de financiële markten bepaald door de gedragsnormen die aan de financiële
dienstverlener en de financiële dienstverlening worden gesteld. Zoals
gezegd is een van de doelstellingen van het wetsvoorstel het realiseren van
een basisniveau voor de financiële dienstverlening in Nederland. Dit
heeft tot gevolg dat potentiële ondernemers die denken het gevraagde
basisniveau niet te kunnen halen niet tot de financiële markten zullen
toetreden. Daarnaast heeft dit tot gevolg dat ondernemers die op dit moment
op de financiële markten actief zijn en het gewenste basisniveau niet
zullen kunnen halen de activiteiten van hun ondernemingen zullen stopzetten.
Zoals hiervoor al werd toegelicht is dit effect een gewenst gevolg van het
wetsvoorstel. Ook hier geldt dat het wetsvoorstel op dit punt voornamelijk
gevolgen heeft voor bemiddelaars en adviseurs (in de zin van het wetsvoorstel)
in financiële producten. Het effect van het wetsvoorstel op de marktwerking
zal daarom in het bijzonder voelbaar zijn in de bemiddelings- en adviesmarkt.
Gegeven eerdergenoemde bedragen is het zeer waarschijnlijk dat genoemde drempels
voor bonafide partijen niet onoverkomelijk zullen zijn. Het gaat immers primair
om verplichtingen waaraan iedere bonafide financiële dienstverlener zich
vanzelfsprekend zal houden.De structuur van de financiële markten zal naar verwachting slechts
in beperkte mate wijzigen. Vanwege het thans bestaande ongelijke speelveld
bestaat er nog een prikkel om te zoeken naar het minst gereguleerde afzetkanaal
(het afzetkanaal waarbij de consument het minst wordt beschermd). Tengevolge
van dit wetsvoorstel zal deze vorm van toezichtarbitrage niet langer aantrekkelijk
zijn. Daarnaast creëert het wetsvoorstel enkele faciliteiten voor de
markt die voorheen niet bestonden en die mogelijk aanleiding geven tot een
andere inrichting van het distributiekanaal. Hierbij kan gedacht worden aan
de verbonden bemiddelaar en de aangesloten instelling. Zoals hiervoor werd
aangekondigd zal een van de uitgangspunten bij het opstellen van nadere regelingen
ter uitwerking van onder meer de eisen aan betrouwbaarheid, deskundigheid,
bedrijfsvoering en financiële zekerheid van een onderneming zijn, dat
de relatieve lastendruk voor financiële dienstverleners gelijk zal moeten
zijn. De door financiële dienstverlener te nemen maatregelen zullen dus
in verhouding staan tot de omvang (groot, middelgroot, klein) en de complexiteit
van zijn onderneming. BIJLAGE Tabel 1: Overzicht van de belangrijkste
horizontale samenwerkingsverbanden van aanbiedersBrancheorganisaties VvV:Verbond van Verzekeraars
(plm. 160 leden, gemeten naar bruto premie-inkomen vertegenwoordigen de leden
van het Verbond samen meer dan 95% van de verzekeringsmarkt)FOV:Federatie van Onderlinge
Verzekeringsmaatschappijen in Nederland (plm. 145 leden) NVB:Nederlandse Vereniging
van Banken (Vrijwel alle in Nederland actief zijnde Banken, plm. 100 leden,
moederbedrijven zijn tevens lid voor de dochtermaatschappijen, ook vestigingen
van buitenlandse aanbieders zijn lid)VFN:Vereniging van Financierondernemingen
in Nederland (plm. 34 leden, veelal dochters van grote banken of auto-importeurs)NVVK:Nederlandse Vereniging
voor Volkskrediet (plm. 40 algemene leden) NVH:Nederlandse Vereniging
van Hypotheekbanken CHF: Contactorgaan Hypothecair Financiers (alle leden
zijn tevens lid van de NVB) Thuiswinkel org.:Nederlandse
Thuiswinkel Organisatie (plm. 120 leden) DSI:Dutch Securites Institute
(plm. 420 aangesloten (afdelingen van) financiële instellingen)Tabel 2: Overzicht van de belangrijkste horizontale samenwerkingsverbanden
van bemiddelaars en adviseurs in de zin van de Wet financiële dienstverlening1Brancheorganisaties NVA:Nederlandse Vereniging
van assurantieadviseurs en financiële dienstverleners (plm. 1000 leden)NBVA:Vereniging van onafhankelijke
financiële en assurantieadviseurs (plm. 900 leden) NVGA:Nederlandse Vereniging
Gevolmachtigde Assurantie Agenten (plm. 160 leden, in meerderheid voor het
niet-volmachtbedrijf ook aangesloten bij NVA of NBVA) VFFP:Vereniging van de
Federatie Financiële Planners (plm. 1200 leden) VVHN:Vereniging van Hypotheekadviseurs
in Nederland (in oprichting). Standsorganisatie voor onafhankelijke hypotheekadviseurs
opgericht door de ketens Van Bruggen Adviesgroep, de Hypotheker, Huis &
Hypotheek en Hypotheekvisie (plm. 340 leden)NVF:Nederlandse Verenging
van zelfstandige onafhankelijke Financiële dienstverleners (eerder bekend
als Nederlandse Vereniging van Financieradviseurs (plm. 100 leden) NVM:Nederlandse Vereniging van Makelaars in Onroerende
Goederen en Vastgoeddeskundigen (3500 leden, plm. 1900 ondernemingen, plm.
2300 vestigingen)1Veertig á
vijftig procent van de bij NVM, VBO en LMV aangesloten OG-makelaarskantoren
heeft een assurantieportefeuille. De overlap tussen de organisaties van assurantietussenpersonen
en OG-makelaars bedraagt ongeveer 200 kantoren. VBO:Vereniging Bemiddeling
Onroerende Goederen (plm. 650 leden, 650 vestigingen)LMV:Landelijke Makelaars
Vereniging (plm. 450 leden)Franchiseorganisaties De Hypotheekshop (plm. 200 vestigingen) (M)De met (M) aangeduide franchiseorganisaties streven naar
synergie met OG-makelaardij en OG-bemiddeling. De met (F) aangeduide ketens
hanteren een marktprofiel dat zuiver op financiële dienstverlening is
gebaseerd.Hypotheekassociatie/ De Hypotheker (plm. 125 vestigingen
(F) Hypotheek Advies Centrum (plm. 120 vestigingen) (M) Huis & Hypotheek (plm. 75 vestigingen) (M) Hypotheekvisie (72 vestigingen) (F) Financieel Dienstencentrum (plm. 65 vestigingen)
(M) Van Bruggen Adviesgroep (plm. 65 vestigingen) (F) GeldXpert (plm. 33 vestigingen) (M) Erkenning- / keurmerkregelingen SEH :Stichting Erkenningsregeling
Hypotheekadviseurs (plm. 5200 erkende natuurlijke personen) SKHB:Stichting Keurmerk
Hypotheekbemiddeling (ruim 500 aangesloten kantoren)FFP:Federatie Financiële
Planners (plm. 1200 geregistreerde natuurlijke personen) Andersoortige organisaties DAK:Coöperatieve
Vereniging Assurantiekantoren (plm. 1200 aangesloten kantoren)21 Er zijn verschillende franchiseketens van OG-makelaars actief,
waarvan de ERA en Garantiemakelaars de belangrijkste zijn. Laatstgenoemde
ketens bieden hun leden echter geen ondersteuning bij het aanbieden van financiële
diensten en rekruteren vrijwel uitsluitend onder NVM-makelaars. Zij zijn daarom
niet opgenomen in het overzicht.2 Dak stelt eisen aan professionaliteit en onafhankelijkheid
die vergelijkbaar zijn met de brancheorganisaties. Naast NVA- en NBVA-leden
zijn er ruim 500 «vrije»assurantiekantoren bij DAK aangesloten.Figuur 1: Horizontale samenwerking bemiddelaarsBron: ESI-VU, De markt voor financiële intermediairs
in Nederland, pagina 11Uit bovenstaande figuur blijkt dat naar aantallen gemeten de niet-georganiseerde
bemiddelaars in de deelmarkten voor schade- en levensverzekeringsproducten,
hypotheken en kredieten een redelijk groot (40 a 50 procent) aandeel hebben.
Gemeten naar de omzet van de wel-georganiseerde bemiddelaars in deze deelmarkten,
beslaat de organisatiegraad een veel groter deel van de markt (voor schadeverzekeringen
zelfs bijna 100 %). Er wordt in dit overzicht echter geen verschil gemaakt
tussen de verschillende vormen van samenwerking in de markt. Het plaatje moet
dus worden genuanceerd omdat de verschillende vormen van samenwerking in de
markt qua doelstelling, werkterrein en grip op deelnemers sterk uiteenlopen. Tabel 3: Overzicht van de belangrijkste bestaande zelfreguleringproducten Informatieverstrekking Verzekeringen:(1) Gedragscode
Informatieverstrekking Dienstverlening Intermediair (GIDI) (NVA, NBVA , VvV)
(2) Code Rendement en Risico (VvV) (3) Gedragscode Verzekeraars, Gedragscode
voor expertiseorganisaties (VvV)Beleggingen:(1) Gedragscode
DSI Hypotheken /ConsumptieveKredieten:(1) Gedragscode SEH (Stichting Erkenningen Hypotheekadviseurs)
(2) Gedragscode SKHB (Stichting Keurmerk Hypotheekbemiddeling)(3) Gedragscode
Hypothecaire Financieringen (4) Gedragscode NVF (Nederlandse Vereniging van
Financieringsadviseurs) (5) Zelfregulering kredietaanbiedingen aan consumenten
(NVB) (6) Gedragscode VFN Betalingen /(1) Regeling
Informatieverstrekking over Valutering Sparen: Deskundigheid Verzekeringen: (1) Deskundigheidseisen
NBVA (permanente educatie) (2) Deskundigheidseisen NVA (3) Stichting Examens
Assurantiebedrijf (VvV, NVA, NBVA, Federatie voor Assurantieclubs) Beleggingen(1) Deskundigheidseisen
DSI Hypotheken /(1) Deskundigheidseisen
SEHConsumptieve(2) Deskundigheidseisen
SKHB Kredieten:(3) Diploma
financiering NVF Betalingen / Sparen: Financiële
en Juridische Zekerheid (Klachtenregeling)Verzekeringen:(1) Eisen
NVA, Eisen NBVA, Eisen VvV  (2) Stichting Klachteninstituut
Verzekeringen (Ombudsman Verzekeringen en de Raad van Toezicht verzekeringen)
voor klachten over verzekeringsmaatschappijen én assurantietussenpersonen)
(VvV, FOV, NVA en de NBVA)Beleggingen:(1) Tucht –
en klachtencommissie / commissie van beroep (DSI)  (2) Beleggercompensatieregeling Hypotheken / Consuptieve Kredieten:(1) Eisen SEH, SKHB en NVF, Geschillencommissie Gedragscode Hypothecaire
Financieringen, Stichting Bureau Kredietregistratie  (2) Klachtenregeling
VFNBetalingen /Sparen:(1)
Geschillencommissie Bankzaken, Geschillencommissie Code Hypothecaire Financieringen
(NVB)  Integriteit
(zorgvuldig omgaan met (het belang van) consumentenVerzekeringen:(1) Gedragsregels
inzake het niet koppelen van assurantiebemiddelingdiensten, Gedragsregels
onverplicht schadeverhaal, Gedragscode retourprovisie verzekeringen (NVA) Beleggingen:(1) Gedragscode
Chinese Walls (NVB), Schema zorgplicht bij effectendienstverlening (NVB, niet
bindend voor de leden)  (2) Gedragscode DSI Hypotheken /(1) De Gedragscode
Hypothecaire Financieringen (NVB) Consumptieve(2) Gedragscode
VFN Kredieten:Betalingen /(1) Voorwaarden
gebruik geld- en betaalautomaten (NVB in overleg met Consumentenbond in het
Sparen kader van de coördinatiegroep zelfregulering van de SER)  (2) Collectieve Garantieregeling
van kredietinstellingen voor terugbetaalbare gelden en beleggingen (NVB, Rabobank,
Nederlandse Spaarbankbond)Figuur 2: Bemiddelaars per deelmarkt (aantallen)** Bij kredietbemiddeling is het totaal aantal spelers niet met zekerheid
te schatten. Hier weergegeven schatting op basis van de microsimulatie van
het ESIBron: ESI-VU, De markt voor financiële intermediairs in Nederland,
pagina 11 Figuur 3: Aantal intermediairs per deelmarkt naar hoofd
en nevenactiviteit op de betrokken deelmarktBron: ESI-VU, De markt voor financiële intermediairs in Nederland,
pagina 11ARTIKELSGEWIJSHOOFDSTUK 1 REIKWIJDTE EN DEFINITIESArtikel 1a. aanbiedenDe omschrijving van het begrip «aanbieden» is ontleend aan
wat in het BW onder aanbod wordt verstaan. Het BW geeft geen omschrijving
van het begrip aanbod, maar in het kader van artikel 6:217 BW wordt hieronder
verstaan: een voorstel tot het sluiten van een overeenkomst, gericht tot één
of meer bepaalde personen vormt een aanbod, indien het voldoende bepaald is
en daaruit blijkt van de wil van de aanbieder om in geval van aanvaarding
gebonden te zijn.1 Van het aanbod moet onderscheiden
worden de uitnodiging om in onderhandeling te treden of tot het doen van een
aanbod. Een voorstel dat niet de elementen bevat die de verbintenissen die
uit de te sluiten overeenkomst zullen voortvloeien bepaalbaar maken in de
zin van artikel 6:227 BW, is een uitnodiging om in onderhandeling te treden
en geen aanbod.De definitie van aanbieden dient te worden gelezen in samenhang
met artikel 7 van het wetsvoorstel. Dat artikel bepaalt dat onder het «aanbieden»
van een financieel product ook moet worden verstaan het als wederpartij aangaan,
beheren of uitvoeren van overeenkomsten met consumenten inzake financiële
producten.b. adviserenMet «bepaalde consument» wordt bedoeld dat adviezen in meer
algemene zin, zoals adviezen opgenomen in boeken, tijdschriften, mailings
of aanprijzingen in reclameboodschappen buiten de definitie vallen. Een ander
kernelement van adviseren is dat in het advies een specifiek financieel product
wordt aanbevolen. Het moet gaan om een concreet financieel product van een
bepaalde aanbieder (product X van aanbieder Y). Een productsoort, zoals een
(beleggings)hypotheek, een levensverzekering of een beleggingsfonds valt daar
buiten. In het advies kunnen ook meerdere specifieke financiële producten
worden aangeboden. Adviseren verschilt van bemiddelen in die zin dat adviseren
is beperkt tot het leggen van contact tussen de consument en de aanbieder,
terwijl bemiddelen is gericht op de totstandkoming van een overeenkomst tussen
consument en aanbieder inzake een specifiek financieel product. Bij advies
zal de consument zelf meer initiatief moeten nemen.Zie ook de toelichting
bij artikel 32 waarin specifieke regels voor adviseren zijn opgenomen. c. adviseurVoor het begrip «adviseur» is een afzonderlijke definitie
opgenomen. Dit in tegenstelling tot de financiële dienstverlener die
aanbiedt (de aanbieder), bemiddelt (de bemiddelaar) of optreedt als (onder)gevolmachtigde
agent (de (onder)gevolmachtigde agent). Reden hiervoor is dat het begrip «adviseur»
inhoudelijk niet gelijk is aan «de financiële dienstverlener die
adviseert». De adviseur in de zin van het wetsvoorstel is degene die
adviseert, zonder tegelijkertijd ook de aanbieder te zijn van het aanbevolen
financiële product, dan wel de bemiddelaar of de (onder)gevolmachtigde
agent. Door het begrip «adviseren» in de definitie van «financiële
dienst» (zie artikel 1 onderdeel l onder 2°) op vergelijkbare wijze
te definiëren wordt bewerkstelligd dat de aanbieder, bemiddelaar of (onder)
gevolmachtigde agent die adviseert over zijn «eigen» financiële
producten daartoe geen afzonderlijke vergunning nodig heeft. Dit zou immers
overbodig zijn en tot onnodige administratieve lasten leiden omdat de financiële
dienstverlener voor het betreffende financiële product reeds onder toezicht
staat als aanbieder, bemiddelaar of (onder)gevolmachtigde agent. Alleen degene
die adviseert en niet tevens de aanbieder, bemiddelaar of (onder)gevolmachtigde
agent is ten aanzien van het aanbevolen product, verleent de financiële
dienst «adviseren» waarvoor een vergunning nodig is (artikel 1,
onderdeel l, onder 2° jo. artikel 10). Het voorgaande neemt niet weg dat
een aanbieder, bemiddelaar of (onder)gevolmachtigde agent die over zijn «eigen»
producten adviseert, net als de adviseur ook dient te voldoen aan de specifieke
adviesregels van artikel 32. Dit volgt uit het feit dat het begrip «adviseren»
(zie artikel 1, onderdeel b) wel in brede zin is gedefinieerd en eerder bedoelde
adviesregels op iedere financiële dienstverlener die «adviseert»
van toepassing zijn.d. beleggingsobjectHierbij dient te worden gedacht aan beleggen in de zogenaamde teakfondsen,
struisvogeleieren, wijnranken, etc. Er is sprake van een rendement in geld
indien het product in zich heeft dat het rendement geheel of gedeeltelijk
in geld wordt uitbetaald. Indien door bijvoorbeeld de aanbieder van het beleggingsobject
de optie wordt geboden om een deel van het rendement in geld uitbetaald te
krijgen, dan is er sprake van «rendement in geld», ongeacht of
de consument van deze optie gebruik maakt. Met de voorwaarde dat het beheer
van de zaak hoofdzakelijk door een ander dan de consument wordt uitgevoerd,
wordt tot uitdrukking gebracht dat de consument niet zelf de verzorging voor
bijvoorbeeld de plantage of de struisvogels op zich neemt. Dit feitelijke
beheer voor de zaak wordt bij deze beleggingsobjecten door de financiële
dienstverlener of door een derde in opdracht van de financiële dienstverlener
of de consument, uitgevoerd.e. bemiddelenBemiddelen dient te worden onderscheiden van andere economische activiteiten,
zoals aanbieden en adviseren. In tegenstelling tot een aanbieder wordt degene
die bemiddelt geen contractuele wederpartij bij de overeenkomst die door zijn
werkzaamheden als tussenpersoon totstandkomt tussen consument en aanbieder.
Om dit verschil duidelijk naar voren te brengen is in de definitie het begrip
«tussenpersoon» opgenomen. Het verschil ten opzichte van adviseren
is hiervoor toegelicht onder adviseren. Adverteren
is veelal de activiteit waarmee een bemiddelaar of aanbieder een verkoopproces
start. Bij adverteren richt men zich tot een bepaalde (doel)groep van consumenten,
bemiddelingsactiviteiten spitsen zich altijd toe op een specifieke consument
en een of meer specifieke aanbieders. Het tweede deel van de definitie van
bemiddelen betreffende het «assisteren bij het beheer en de uitvoering
van overeenkomsten inzake verzekeringen ()», is gebaseerd op artikel
2 derde lid, van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. Bij het assisteren
bij het beheer kan onder meer gedacht worden aan het innen van
premies ten behoeve van een aanbieder of het bijstaan van de consument wanneer
deze jegens de aanbieder een beroep doet op de overeenkomst (bijvoorbeeld
een schade claimt). Dit op de richtlijn Verzekeringsbemiddeling gebaseerde
tweede deel van de definitie van bemiddelen is uitgebreid naar overeenkomsten
inzake krediet zodat de bij securitisatie van krediet betrokken«servicer»,
die assisteert bij het beheer en de uitvoering van kredietovereenkomsten,
onder dit wetsvoorstel komt te vallen en vergunningplichtig wordt als bemiddelaar
in overeenkomsten inzake krediet (zie voor een nadere toelichting de toelichting
bij artikel 7).De praktijk laat zien dat financiële instellingen bepaalde specifieke
beheersactiviteiten van hun bedrijfsproces veelal uitbesteden aan derden.
Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld het uitbesteden aan gerechtsdeurwaarders
van incassowerkzaamheden ten aanzien van achterstallige betalingen uit hoofde
van kredietovereenkomsten. De uitbreiding van het tweede deel van de definitie
van bemiddelen naar overeenkomsten inzake krediet zou er toe leiden dat de
instellingen waaraan bedoelde activiteiten worden uitbesteed vergunningplichtig
worden onder het wetsvoorstel. Dit is niet wenselijk. Dergelijke instellingen
zullen daarom worden vrijgesteld van het wetsvoorstel. Op grond van artikel
39 moet de financiële instelling die werkzaamheden uitbesteedt aan een
derde, er wel voor zorgdragen dat deze derde bij de uitvoering van de werkzaamheden
de regels van het wetsvoorstel naleeft. g. consumentDe definitie van consument is gebaseerd op de richtlijn inzake elektronische
handel1, het voorstel voor een nieuwe richtlijn
consumentenkrediet2en het Burgerlijk Wetboek 3. De definitie
dient te worden gelezen in samenhang met artikel 6. Dit artikel bepaalt dat
ingeval van financiële dienstverlening ten aanzien van een verzekeringsproduct
ook de zakelijke afnemer als een consument wordt aangemerkt.h. duurzame dragerDe definitie van duurzame drager is gebaseerd op de richtlijn Verkoop
op afstand van financiële diensten.j. effectief kredietvergoedingspercentageHet effectief kredietvergoedingspercentage is een van de middelen waarmee
het de consument makkelijker wordt gemaakt om verschillende kredietaanbiedingen
te vergelijken. Op grond van de kredietsom, het termijnbedrag, het aantal
betalingstermijnen, de looptijd en het kredietvergoedingspercentage wordt
het effectief kredietvergoedingspercentage op jaarbasis berekend. Bij doorlopende
krediet gaat men voor de berekening uit van een theoretische looptijd.k. elektronisch geldVoor de definitie van elektronisch geld is aangesloten bij artikel 1,
eerste lid, onderdeel p, en artikel 1 eerste lid, onder a, van de Wtk.l. financiële dienstNaast aanbieden, adviseren, bemiddelen en het optreden als (onder-)gevolmachtigde
agent, is de activiteit van herverzekeringsbemiddelen aangemerkt als financiële
dienst. Dit ter implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. De
activiteiten van de gevolmachtigde agent en de ondergevolmachtigde agent zijn
als financiële dienst aangemerkt in verband met de integratie van de
Wabb in dit wetsvoorstel. Voor de definitie van de activiteit «adviseren»
is aansluiting gezocht bij de definitie van «adviseur» (artikel
1, onderdeel c). Alleen degene die adviseert en niet tegelijkertijd ook de
aanbieder, bemiddelaar of de (onder)gevolmachtigde agent is ten aanzien van
een aanbevolen product, valt voor de activiteit van «adviseren»
onder de reikwijdte van artikel 9. De aanbieder, bemiddelaar of de (onder)gevolmachtigde
agent die een «eigen» product aanbeveelt heeft geen afzonderlijke
vergunning nodig voor deze adviesactiviteit, uiteraard wel voor de activiteit
van aanbieden, bemiddelen dan wel het optreden als (onder)gevolmachtigde agent.
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij de definitie
van «adviseur» (artikel 1, onderdeel c).m. financieel product1° betaalrekening met inbegrip van de daaraan verbonden betaalfaciliteitenMet «betaalfaciliteiten» wordt gedoeld op middelen met behulp
waarvan de consument kan beschikken over tegoeden op zijn betaalrekening,
zoals de pinpas en software voor internetbankieren.De producten genoemd onder 2° tot en met 4°,
6° en 7° zijn afzonderlijk gedefinieerd en worden in het
kader van die definitiebepalingen toegelicht.5° spaarrekening met inbegrip van de daaraan verbonden
spaarfaciliteitenMet «spaarfaciliteiten» wordt gedoeld op bijvoorbeeld software
die het mogelijk maakt automatisch te sparen via het internet.8° bij amvb aan te wijzen financiële productDe grote verscheidenheid aan producten die worden aangeboden en de snelheid
waarmee nieuwe producten op de markt worden geïntroduceerd, brengen met
zich dat het niet mogelijk is een definitie van een financieel product in
het wetsvoorstel op te nemen waarmee bij voorbaat met alle toekomstige ontwikkelingen
rekening wordt gehouden. Daarnaast speelt mee dat opvattingen over de wenselijkheid
om bepaalde typen producten onder de reikwijdte van het wetsvoorstel te laten
vallen, kunnen veranderen. Ook vanuit Europa bezien kunnen in dit kader verplichtingen
worden opgelegd. Reden waarom is gekozen voor een flexibele methode om de
reikwijdte van het wetsvoorstel te kunnen uitbreiden.9° combinatie van financiële productenDe regels ten aanzien van financiële producten zijn ook van toepassing
op producten die zijn samengesteld uit meerdere in dit onderdeel genoemde
producten. Indien een gecombineerd product is opgebouwd uit twee financiële
producten, waaronder een effectenproduct, geldt het volgende. Omdat het aanbieden
van en bemiddelen in effecten vooralsnog niet onder de reikwijdte van het
wetsvoorstel vallen, zullen bij het aanbieden van en het bemiddelen in dit
gecombineerde product, de informatieverplichtingen ingevolge dit wetsvoorstel
in beginsel alleen van toepassing zijn op het niet-effectendeel van het gecombineerde
product. Op het effecten deel is de Wte van toepassing. Voor het gecombineerde
product zal zowel op grond van de Wte als op grond van het wetsvoorstel een
financiële bijsluiter moeten worden verstrekt.n. gemeentelijke kredietbankDe oprichting van een gemeentelijke kredietbank is geregeld in artikel
54.o. gevolmachtigde agentDe definitie van gevolmachtigde agent brengt onder meer tot uitdrukking
dat deze weliswaar een positie inneemt tussen de aanbieder en de consument,
maar niet gelijk kan worden gesteld aan een bemiddelaar. Anders dan de bemiddelaar
is de gevolmachtigde agent bevoegd om namens de aanbieder verzekeringsovereenkomsten
aan te gaan. Bovendien vinden de contacten tussen een gevolmachtigde agent
en de consument in de regel (indirect) plaats, door tussenkomst van een bemiddelaar. p. groepVoor de definitie van groep is aangesloten bij de omschrijvingen in de
bestaande financiële toezichtwetgeving1.q. herverzekeringsbemiddelingHerverzekeringsbemiddelaars hebben geen contact met consumenten maar hebben
als activiteit reeds afgesloten verzekeringen onder te brengen bij andere
verzekeraars.r. kredietDe definitie van krediet is gebaseerd op de omschrijving in artikel 1,
onderdeel a, van de Wck. Zowel goederen- als geldkrediet vallen onder het
begrip «krediet». Door aan de definitie van goederenkrediet het
verschaffen van het genot van een effect toe te voegen worden producten bestaande
uit een beleggingselement en een kredietelement, zoals effectenlease producten,
voor wat het kredietelement betreft expliciet onder de reikwijdte van het
wetsvoorstel gebracht. Buiten deze toevoeging is met de in het wetsvoorstel
gehanteerde terminologie niet bedoeld een verschil aan te brengen in de reikwijdte
van de definitie ten opzichte van de Wck.x. overeenkomst op afstandDe definitie van overeenkomst op afstand is opgenomen ter implementatie
van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten. Dat bij
de totstandkoming van de overeenkomst op afstand uitsluitend gebruik wordt
gemaakt van een of meer technieken voor communicatie op afstand heeft tot
gevolg dat van een overeenkomst op afstand slechts sprake zal zijn wanneer
tot en met het sluiten van de overeenkomst enkel en alleen met behulp van
een technisch medium wordt gecommuniceerd tussen financiële dienstverlener
en consument. Wanneer een aanbieder een overeenkomst inzake een financieel
product aangaat door tussenkomst van een (onder)bemiddelaar die, anders dan
door middel van een techniek voor communicatie op afstand, bemiddelt bij de
totstandkoming van een overeenkomst, is deze situatie niet te begrijpen onder
«het aangaan van een overeenkomst op afstand» in de zin van dit
wetsvoorstel.Hierbij is van belang onderscheid te maken tussen het aangaan van een
overeenkomst op afstand inzake een financieel product en het op afstand doen
plaatsvinden van verrichtingen ter uitvoering van een overeenkomst inzake
een financieel product. Dit wetsvoorstel is alleen van toepassing op overeenkomsten
op afstand inzake financiële producten. Hieronder wordt bijvoorbeeld
verstaan het uitsluitend met gebruikmaking van technieken voor communicatie
op afstand openen van een bankrekening, het aanschaffen van een kredietkaart
of het afsluiten van een portefeuillebeheercontract. Onder «verrichtingen»
wordt bijvoorbeeld verstaan het deponeren of opnemen van geld op een bankrekening,
het betalen met een kredietkaart en het verrichten van transacties in het
kader van een portefeuillebeheercontract. Het toevoegen van nieuwe elementen
aan een (initiële) overeenkomst op afstand inzake een financieel product,
zoals het toevoegen van de mogelijkheid om een instrument voor elektronisch
betalen te gebruiken in combinatie met een bestaande bankrekening, vormt geen
«verrichting», maar een aanvullende overeenkomst inzake een financieel
product. Wanneer deze overeenkomst evenals de initiële overeenkomst «op
afstand wordt aangegaan» is het wettelijke regime ten aanzien van «verkoop
op afstand» ook op deze aanvullende overeenkomst van toepassing.y. reclame-uitingenDe omschrijving van het begrip reclame-uiting ziet op uitingen die er
toe dienen om zowel bestaande als potentiële afnemers te interesseren
voor bepaalde, door de financiële dienstverlener aangeboden
diensten of producten. Informatie die uitsluitend tot doel heeft om naamsbekendheid
van de financiële dienstverlener te bewerkstellingen of te vergroten,
zoals shirt- of gevelreclame, of die bedoeld is om een feitelijke mededeling
te doen, zoals een adreswijziging, valt niet onder het begrip reclame-uiting
in het kader van dit wetsvoorstel.aa. techniek voor communicatie op afstandOnder technieken voor communicatie op afstand worden onder meer computers,
faxen en telefoons verstaan. Voor deze technieken is kenmerkend dat er kan
worden gecommuniceerd door een financiële dienstverlener en een consument
zonder dat zij tegelijkertijd fysiek in elkaars nabijheid aanwezig zijn. De
definitie is overgenomen uit de richtlijn Verkoop op afstand van financiële
diensten.cc. verbonden bemiddelaarEen bemiddelaar wordt beschouwd als een verbonden bemiddelaar indien hij
voldoet aan de voorwaarden van artikel 12, eerste lid. Op de inhoud van die
voorwaarden wordt bij de toelichting op artikel 12 nader ingegaan.dd. verzekeringVoor de definitie van verzekering is aangesloten bij de omschrijving van
de verzekeringsovereenkomst in het voorstel van wet tot vaststelling van titel
7.17 (verzekering) van het Burgerlijk Wetboek. De in de definitie benoemde
onzekerheden 1) dat, wanneer of tot welk bedrag een uitkering moet worden
gedaan en 2) hoe lang de premiebetaling zal duren, zijn niet cumulatief.Artikel 2Door het eerste lid van dit artikel valt financiële dienstverlening
door natuurlijke personen voorzover deze niet handelen in de uitoefening van
een beroep of bedrijf, buiten de reikwijdte van dit wetsvoorstel.Ook het tweede lid bevat een aantal beperkingen van de reikwijdte van
het wetsvoorstel. Een deel van deze beperkingen komt overeen met de reikwijdtebepalingen
van de bestaande financiële toezichtwetten. Onderdeel a komt overeen
met artikel 9, eerste lid, van de Wtn, onderdeel b met artikel 13, eerste
lid, onder a, b, c, d, e en f en artikel 13, derde lid, van de Wtv, onderdeel
i met artikel 4, eerste lid, onderdeel j van de Wck, onderdeel j met artikel
12 van de Vrijstellingsregeling Wtk 1992, onderdeel k met artikel 4, eerste
lid, onderdeel a van de Wck, onderdeel l met artikel 4, eerste lid, onderdeel
e van de Wck, onderdeel m met artikel 4, eerste lid, onderdeel i van de Wck
en onderdeel n met artikel 1, onderdeel a, onder 3 van de Wck. Onderdeel g
vloeit voort uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.Voor wat betreft de uitzonderingen genoemd in de onderdelen a tot en met
d, f en j geldt (bovendien) dat deze uitzonderingen uitsluitend zien op de
activiteiten die het de betreffende personen of organisaties is toegestaan
te verrichten op grond van de in de verschillende onderdelen genoemde wetten.Onderdelen c, d, e en f: effectenbemiddelaars, vermogensbeheerders,
aanbieden van effecten en beleggingsinstellingenIn het algemene deel van deze toelichting onder paragraaf 9.1 (Financiële
producten) is aangegeven waarom het wetsvoorstel niet van toepassing is op
effectenbemiddelaars, vermogensbeheerders, het aanbieden van effecten zowel
binnen als buiten besloten kring en beleggingsinstellingen c.q.
beheerders in de zin van de Wet toezicht beleggingsinstellingen (Wtb), voorzover
het betreft het verrichten van financiële diensten ten aanzien van deelnemingsrechten
in dergelijke beleggingsinstellingen door beleggingsinstellingen zelf of de
daaraan verbonden beheerders. Deze uitzondering geldt ook voor kredietinstellingen
die tevens effectenbemiddelaar of vermogensbeheerder (c en d) zijn. Genoemde
instellingen c.q. activiteiten zijn op dit moment al onderworpen aan regelgeving
die een adequaat kwaliteitsniveau borgt en zal naar verwachting in de nabije
toekomst de inhoud van deze regels wijzigen in verband met de voorgenomen
herziening van de richtlijn Beleggingsdiensten.Van belang is op te merken
dat effecten- waaronder deelnemingsrechten in beleggingsinstellingen –
wel als financieel product (artikel 1 onderdeel m, onder 2°) gedefinieerd
worden. Reden hiervoor is gelegen in de wenselijkheid om het wetsvoorstel
wel direct al van toepassing te laten zijn op het adviseren over effecten,
voor zover dit niet wordt gedaan door effectenbemiddelaars of vermogenbeheerders.
Dit is een vorm van financiële dienstverlening die, in tegenstelling
tot het bemiddelen in en aanbieden van effecten, op dit moment niet aan regels
onderworpen is.Onderdeel g: bemiddeling in verzekeringenTer implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling is het bemiddelen
in een aantal verzekeringsproducten uitgesloten van de reikwijdte van het
wetsvoorstel. Alleen indien aan alle vijf de voorwaarden als genoemd in dit
onderdeel is voldaan, is het wetsvoorstel niet van toepassing. Met betrekking
tot de vijfde voorwaarde geldt het uitgangspunt dat indien een verzekeringsovereenkomst
een looptijd heeft, of door verlenging(en) kan krijgen, van langer dan vijf
jaar, niet wordt voldaan aan de vijfde voorwaarde. Daarbij is niet relevant
of daadwerkelijk gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid tot verlenging.
Is er bijvoorbeeld sprake van een verzekeringsovereenkomst die is aangegaan
voor drie jaar en de overeenkomst biedt de verzekeringsnemer de onbeperkte
mogelijkheid tot (al dan niet stilzwijgende) verlenging van de overeenkomst
met telkens een jaar, dan valt deze verzekeringsovereenkomst niet onder de
uitzondering en is het wetsvoorstel dus van toepassing. Ongeacht of de verzekeringsnemer
al dan niet gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid tot verlenging. Biedt
de overeenkomst de verzekeringsnemer na die drie jaar slechts twee maal de
mogelijkheid de overeenkomst te verlengen met een jaar (tot in totaal maximaal
vijf jaar), dan valt de verzekeringsovereenkomst wel onder de uitzondering,
althans dan is voldaan aan de vijfde voorwaarde. In de praktijk zal de uitzondering
met name gelden voor bepaalde reisverzekeringen en fietsverzekeringen.Onderdeel: h verzekeren van risico's en verplichtingen
gelegen buiten de lidstatenDeze uitzondering is overgenomen uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.
Op de in dit onderdeel bedoelde verzekeringen zal de regelgeving van de staten,
waar de risico's of verplichtingen gelegen zijn, van toepassing zijn.Onderdeel i: ter uitvoering wettelijke taakDit onderdeel is in de Wck uitgezonderd van de werking van die wet. In
het wetsvoorstel wordt deze uitzondering overgenomen. Bij de parlementaire
behandeling van de Wck is dit onderdeel als volgt toegelicht: «Bij het
deelnemen aan krediettransacties door een openbaar lichaam ter uitvoering
van een wettelijke taak wordt gedoeld op het deelnemen aan krediettransacties
door gemeentelijke sociale diensten, de directie studiefinanciering en andere
kredietverlening door de overheid in het kader van subsidiëring, bevordering
van eigen woningbezit en dergelijke. De normering vindt in deze gevallen plaats
in de desbetreffende regeling»1. Onderdeel k: krediet op zachte voorwaardenOok het zogenaamde «krediet op zachte voorwaarden» is overgenomen
uit de Wck. Het tweede element van deze uitzondering bepaalt dat het hier
niet mag gaan om een openbaar aanbod tot het deelnemen in de overeenkomst.
Dat betekent dat slechts niet-commerciële kredietaanbiedingen van dit
wetsvoorstel zijn uitgezonderd. Van het doen van een openbaar aanbod in de
zin van deze bepaling is sprake indien een kredietaanbieder zich richt op
consumenten buiten de «eigen» kring. De uitzondering is alleen
van toepassing indien er sprake is van kredietverstrekking binnen de «eigen»
kring zoals kredietverstrekking door een werkgever aan personeelsleden of
betalingsfaciliteiten in de detailhandel.Onderdeel l: huur en verhuurHet onderdeel huur en verhuur bepaalt dat huurovereenkomsten slechts onder
de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen voorzover de zaken waarop deze overeenkomsten
betrekking hebben zijn aangewezen bij algemene maatregel van bestuur. Deze
uitzondering is eveneens overgenomen uit de Wck. Een algemene maatregel van
bestuur op grond van de Wck is tot op heden niet vastgesteld.Onderdeel m: pandhuizenDeze uitzondering beoogt onder andere gemeentelijke pandhuizen als bedoeld
in de Pandhuiswet 1910 buiten de strekking van het wetsvoorstel te houden.
Voor gemeentelijke pandhuizen blijven de relevante bepalingen van de Pandhuiswet
1910 van kracht. Artikel 8, tweede lid, van de Pandhuiswet 1910 bepaalt dat
op het pand geleden verlies door de bank wordt gedragen. Met «het pand»
wordt de tegen het ter beschikking stellen van een geldsom van de consument
in ontvangst genomen roerende zaak bedoeld. Op grond van artikel 8, tweede
lid, van de Pandhuiswet 1910 gaat de vordering op de consument bij het te
gelde maken van de betreffende roerende zaak teniet. De uitzondering opgenomen
in onderdeel m heeft daarom tot gevolg dat gemeentelijke pandhuizen voor de
dit onderdeel omschreven activiteiten buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel
vallen.Naast gemeentelijke pandhuizen kunnen ook particuliere pandhuizen onder
de uitzondering van onderdeel m vallen wanneer bij hen, net als bij de gemeentelijke
pandhuizen, de vordering op de consument teniet gaat indien zij de betreffende
roerende zaken te gelde maken. Voor de particuliere pandhuizen gelden de bepalingen
van het BW. Krachtens het BW moet het overschot van de opbrengst, na aftrek
van de executiekosten, aan de pandgever worden uitgekeerd (art. 3:253 BW).
Voor zover de opbrengst niet toereikend is om de vordering te voldoen, blijft
een deel van de schuld bestaan. Dit is echter regelend recht, zodat partijen
contractueel kunnen overeenkomen dat in een dergelijk geval de schuld teniet
gaat. In dat geval valt ook het particuliere pandhuis buiten de werking van
het wetsvoorstel. Indien de betreffende overeenkomst evenwel mogelijk maakt
dat een restvordering kan blijven bestaan, is de hier behandelde uitzondering
niet van toepassing en blijft het wetsvoorstel onverkort op het particuliere
pandhuis van toepassing.Onderdeel n: driemaandentermijnDe zogenaamde «driemaandentermijn» uit de definitie van krediettransactie
in de Wck is in het wetsvoorstel opgenomen als uitzondering op de reikwijdte.Artikel 3Het eerste lid van dit artikel bepaalt dat diensten van de informatiemaatschappij
(bijvoorbeeld internetbankieren en het aangaan van leningen via het internet)
zijn uitgezonderd van de werking van het wetsvoorstel wanneer de dienstverlener
is gevestigd in een andere lidstaat of deze zijn activiteiten
uitoefent vanuit een staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de
EER. Voor beide categorieën van staten geldt dat zij zich ertoe hebben
verbonden het zogenoemde land-van-herkomstbeginsel toe te passen op diensten
van de informatiemaatschappij. Voor de lidstaten van de EU is dit beginsel
vastgelegd in de richtlijn inzake elektronische handel1. Deze richtlijn is in Nederland geïmplementeerd door middel van
de Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel2.De erkenning van het land-van-herkomstbeginsel betekent ten eerste dat
een financiële dienstverlener, ook wanneer hij zijn diensten grensoverschrijdend
verleent, dient te voldoen aan de eisen die de regelgeving betreffende de
verlening van diensten van de informatiemaatschappij stelt in het land van
vestiging. Het beginsel brengt echter ook mee dat deze dienstverlener in beginsel
niet kan worden gebonden aan regelgeving betreffende de verlening van deze
diensten in het (EU- of EER-) land waar de afnemers zich bevinden. Alleen
in bijzondere gevallen staat de richtlijn inzake elektronische handel toe
dat het land van ontvangst van diensten van de informatiemaatschappij nog
maatregelen kan nemen tegen inkomende verleners van diensten van de informatiemaatschappij.
Het tweede lid van dit artikel bepaalt dat in die gevallen waar op grond van
de Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel toch maatregelen kunnen
worden genomen tegen de categorie inkomende dienstverrichters, het wetsvoorstel
hiervoor kan worden benut. Uit artikel V, vierde lid, onderdeel a jo. b van
de Aanpassingswet volgt dat dergelijke maatregelen slechts kunnen worden genomen
ter bescherming van consumenten.Ter toelichting een concreet voorbeeld. Een
aanbieder van krediet die is gevestigd in een ander EU-land en via internet
in Nederland krediet aanbiedt hoeft in beginsel niet te voldoen aan de eisen
die door het wetsvoorstel worden gesteld. Wel zal hij aan de regels met betrekking
tot het aanbieden van krediet van zijn eigen land moeten voldoen. Indien –
ondanks het land-van-herkomstbeginsel – het door hem aangeboden krediet
van dien aard is dat de belangen van Nederlandse consumenten in gevaar komt
kan de Nederlandse toezichthouder alsnog maatregelen treffen tegen deze aanbieder
van krediet (artikel V, vierde lid, Aanpassingswet richtlijn elektronische
diensten). Een van de maatregelen kan dan zijn dat deze aanbieder van krediet
alsnog verplicht wordt om een vergunning ingevolge het wetsvoorstel aan te
vragen of dat deze van de Nederlandse markt wordt geweerd.Artikel 4Het aanbieden van krediet door een gemeentelijke kredietbank (gkb) valt
ten dele onder de werking van het wetsvoorstel, waaronder een aantal zorgplichten
in hoofdstuk 3 en de bepalingen in paragraaf 1 van hoofdstuk 4. Verder
dienen gkb's met betrekking tot niet-hypothecair krediet te voldoen aan de
privaatrechtelijke bepalingen uit hoofdstuk IV van de Wck (het voornemen bestaat
om deze verplichtingen in het Burgerlijk Wetboek op te nemen). Ook de bepalingen
inzake schuldbemiddeling in de Wck zijn van toepassing op gkb's. Uit artikel
55 volgt dat het college van B & W een reglement dient op te stellen indien
door een gkb krediet wordt aangeboden ter uitvoering van een publieke taak.
Op dergelijke activiteiten zijn de in artikel 4 genoemde bepalingen niet van
toepassing. Voor zover een gkb daarnaast ook nog financiële diensten
verricht die commercieel van aard zijn, zijn op deze financiële diensten
de bepalingen van het wetsvoorstel integraal van toepassing. In verband met
de zeer nauwe band tussen de gkb zonder privaatrechtelijke rechtspersoonlijkheid
en het college van B & W dat de gkb opricht, zijn de artikelen waarin
de betrouwbaarheid en de deskundigheid van de financiële dienstverlener
worden vastgelegd niet op de gkb met privaatrechtelijke rechtspersoonlijkheid
van toepassing. Artikel 5Deze uitzondering op de reikwijdte van het wetsvoorstel is opgenomen ter
implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. Bij herverzekeringsbemiddeling
zijn uitsluitend professionele partijen betrokken en kan worden volstaan met
een beoordeling of de herverzekeringsbemiddelaar voldoet aan de eisen van
paragraaf 1 van hoofdstuk 3. Op grond van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
is ook artikel 37 van toepassing op de herverzekeringsbemiddelaar.Artikel 6Bij financiële dienstverlening ten aanzien van verzekeringen of een
gecombineerd financieel product waarvan een verzekering deel uit maakt, wordt
de zakelijke afnemer op dezelfde wijze als de consument door het wetsvoorstel
beschermd. Dit geldt alleen niet voor de artikelen 40 en 41, hetgeen volgt
uit de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten.Artikel 7Dit artikel brengt tot uitdrukking dat «aanbieden» niet slechts
inhoudt het rechtstreeks of middellijk doen van een voldoende bepaald voorstel
tot het als wederpartij aangaan van overeenkomsten inzake een financieel product.
Ook het uitsluitend aangaan, beheren of uitvoeren van dergelijke overeenkomsten
valt onder het begrip «aanbieden». Er is voor gekozen deze aspecten
niet in de definitie van aanbieden zelf op te nemen, om te bewerkstelligen
dat met de definitie van aanbieden zoveel mogelijk wordt aangesloten bij wat
in het BW onder aanbod wordt verstaan. Door de gelijkstellingsconstructie
omvat het begrip «aanbieden» de gehele looptijd van een overeenkomst
inzake een financieel product. Zo kunnen de werkzaamheden die samenhangen
met een overgenomen vordering op een consument in het kader van een securitisatietransactie
onder aanbieden in de zin van het wetsvoorstel vallen. Securitisatie is een
instrument voor het aantrekken van kapitaal. Een financiële dienstverlener
draagt daarbij bepaalde activa, meestal vorderingen uit hoofde van kredietovereenkomsten,
over aan een speciaal daarvoor opgerichte rechtspersoon, de SPV. Bij de securitisatie
van vorderingen uit hoofde van kredietovereenkomsten gaat de economische of
juridische eigendom van de vordering over op de SPV. Voor zover bij de securitisatietransactie
niet de volledige rechtsovergang van de vorderingen heeft plaatsgevonden maar
alleen de economische eigendom van de vorderingen op de SPV is overgegaan,
vallen de activiteiten van de SPV niet onder het wetsvoorstel. De securitiserende
financiële dienstverlener blijft in dat geval als wederpartij bij de
overeenkomsten inzake krediet onder het wetsvoorstel vallen. Indien de juridische
eigendom van de vorderingen wel overgaat op de SPV, wordt de SPV in dat geval
wederpartij bij de betreffende overeenkomsten inzake krediet. De SPV valt
dan als uitvoerende wederpartij bij de kredietovereenkomsten volledig onder
het wetsvoorstel. De SPV voert na de securitisatietransactie doorgaans de
kredietovereenkomsten niet zelf uit. Meestal zal een zogenaamde «servicer»
de SPV assisteren bij het beheer of de uitvoering van de overeenkomsten. Deze
«servicer» zal in dat geval onder het wetsvoorstel vallen als
bemiddelaar in krediet, zoals aangegeven in de toelichting bij artikel 1 onderdeel
e «bemiddelen». De taken van de «servicer» worden
vastgelegd in een «service agreement». Indien uit een «service
agreement» blijkt dat de uitvoering en het beheer van de overeenkomsten
inzake krediet in het geheel niet bij de SPV maar bij een «servicer»
komen te liggen en de «servicer» een vergunning heeft voor het
bemiddelen in krediet, zal de SPV zelf buiten de werking van de wet komen
te vallen.Onder het «uitvoeren van een overeenkomst» kan ook worden
verstaan de behandeling van een claim ingeval van een verzekeringsproduct.
Aangezien het buiten de bedoeling van het wetsvoorstel valt om kwaliteitseisen
te stellen aan het behandelen van claims zullen dergelijke activiteiten van
de wet worden vrijgesteld.Artikel 8Deze uitzondering is opgenomen ter implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.
De uitzondering strekt ertoe geen bescherming te creëren voor dat deel
van de markt dat geacht kan worden haar eigen belangen in voldoende mate zelf
te kunnen behartigen.Artikel 9Dit artikel bevat de bevoegdheid tot het verlenen van vrijstellingen.
Alle vrijstellingen van in het wetsvoorstel genoemde verboden en geboden zullen
op grond van dit artikel, door middel van een ministeriële regeling,
worden verleend. Zo zullen onder meer de in artikel 6 (vrijstelling van het
in artikel 6 van de Wtk genoemde verbod elektronisch geld uit te geven) en
artikel 10 (vrijstelling van het in artikel 82 lid 1 van de Wtk genoemde verbod)
van de Vrijstellingsregeling Wtk 1992 opgenomen vrijstellingen, op grond van
dit artikel worden overgenomen. Aangezien de eisen op grond van het wetsvoorstel
proportioneel dienen te zijn ten aanzien van het te behalen resultaat (het
waarborgen van een goede kwaliteit van de financiële dienstverlening)
en de administratieve lasten zoveel mogelijk moeten worden beperkt is gezocht
naar een oplossing voor de verkopers van bijvoorbeeld auto's, zeiljachten,
en elektronische apparatuur die daarbij voor hun klanten ook optreden als
bemiddelaar in (goederen)krediet. Zonder vrijstelling zouden deze financiële
dienstverleners volledig onder het wetsvoorstel komen te vallen, hetgeen een
onevenredig zware belasting zou zijn. Door middel van het verlenen van een
vrijstelling zal een verlicht regime worden geïntroduceerd voor deze
groep van financiële dienstverleners. Aan de vrijstelling zullen voorwaarden
worden verbonden die in hoofdlijnen zullen neerkomen op het volgende: a) de
financiële dienstverlener treedt op als bemiddelaar,b) het bemiddelen
in krediet is voor de dienstverlener een nevenactiviteit, c) de dienstverlener
geeft geen advies over het krediet, end) de looptijd van het krediet is niet
langer dan de verwachte economische levensduur van het verkochte goed. De
vrijgestelde dienstverlener zal overigens wel aan de informatieverplichtingen
uit hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel moeten voldoen. Dit is in overeenstemming
met de huidige situatie in de Wck, waarbij bemiddelaars in krediet niet onder
de vergunningplicht van de Wck vallen maar wel onder de belangrijkste gedragsregels
uit de Wck, waaronder de regels met betrekking tot informatieverstrekking.HOOFDSTUK 2 TOEGANG TOT DE MARKTArtikelen 10 en 11Het verrichten van financiële diensten in Nederland is voor financiële
dienstverleners een vergunningplichtige activiteit. Een financiële dienstverlener
die grensoverschrijdend in Nederland zijn diensten verleend valt in beginsel
ook onder de werking van het wetsvoorstel. Tenzij artikel 3 van toepassing
is of aan de financiële dienstverlener in een andere lidstaat van de
EU of EER een vergunning is verleend voor het verlenen van die bepaalde financiële
dienst en de financiële dienstverlener daardoor onder het toezicht door
het land van herkomst valt. Voor deze instellingen geldt op basis van de artikelen
13 en 14 een ander regime. Dit wordt in de toelichting op die artikelen nader
belicht. Uit artikel 10 vloeit voort dat de AFM beslist op een vergunningaanvraag.
De AFM zal ingevolge het eerste lid van artikel 11 de aanvrager van de vergunning
toetsen aan de bij en krachtens paragraaf 1 van hoofdstuk 3 vastgestelde
voorschriften. In deze paragraaf over «De financiële dienstverlener»
zijn de bepalingen opgenomen waaraan een financiële dienstverlener ter
verkrijging van een vergunning dient te voldoen. De aanvrager zal moeten aangeven
op welke wijze de bij en krachtens paragraaf 1 van hoofdstuk 3 gestelde
regels zullen worden nageleefd. Zoals in artikel 11 tweede lid staat aangegeven
wordt een vergunning verstrekt voor een bepaalde financiële dienst ten
aanzien van bepaalde financiële producten. Een vergunning kan ook worden
verstrekt voor het verlenen van bepaalde financiële diensten ten aanzien
van een bepaald financieel product.In artikel 11, derde lid, wordt uitsluitend op administratieve voorschriften
en beperkingen gedoeld.Artikel 12Op grond van de bijzondere relatie tussen de verbonden bemiddelaar en
de aanbieder is de verbonden bemiddelaar niet vergunningplichtig indien de
aanbieder aan de twee in de onderdelen a en b van artikel 12, eerste lid,
genoemde voorwaarden voldoet. De verhouding tussen de verbonden bemiddelaar
en de aanbieder staat daarbij centraal. De aanbieder neemt de verantwoordelijkheid
voor het handelen van de verbonden bemiddelaar naar het in dit wetsvoorstel
bepaalde. Deze verantwoordelijkheid houdt in dat de aanbieder waarborgt dat
de verbonden bemiddelaar, via welke hij overeenkomsten met consumenten aangaat,
zich houdt aan de regels die bij of krachtens het wetsvoorstel zijn bepaald.
De verantwoordelijkheid van een aanbieder voor een verbonden bemiddelaar is
vergelijkbaar met de verantwoordelijkheid die een aanbieder draagt voor de
gedragingen van zijn werknemers. Alleen onder deze strikte voorwaarde kan
het wenselijk worden geacht dat de verbonden bemiddelaar niet zelfstandig
een vergunning hoeft aan te vragen. Artikel 43 legt de norm inzake de verantwoordelijkheid
van de aanbieder vast.Indien de aanbieder niet langer de verantwoordelijkheid
voor de verbonden bemiddelaar draagt houdt de bijzondere relatie, op grond
waarvan de uitzondering op de vergunningplicht is gestoeld, op te bestaan.
Ten behoeve van een actueel register dient de verbonden bemiddelaar door de
verantwoordelijke aanbieder bij de AFM te worden aan- en afgemeld.Indien een
bemiddelaar bemiddelt voor meerdere aanbieders is slechts dan het verbod,
bedoeld in artikel 10, niet op hem van toepassing indien het om niet onderling
concurrerende producten gaat. Er is sprake van onderling concurrerende producten
indien producten substitueerbaar zijn en voorzien in dezelfde behoefte van
de consument. Voorbeelden van twee niet onderling concurrerende producten
zijn een brand- en een levensverzekering.Artikel 13In het algemeen deel van deze toelichting is reeds nader ingegaan op het
feit dat de vergunningplicht niet van toepassing is op instellingen die beschikken
over een «EU-paspoort» (paragraaf 9.2 markttoegang). Het
eerste lid geeft een opsomming van deze financiële dienstverleners. Onderdeel
c maakt hierop een uitzondering voor kredietinstellingen uit andere EU-lidstaten
met een «EU-paspoort» die zijn ingeschreven in het Wtk-register,
voorzover het betreft het aanbieden van krediet door deze instellingen. Voor
deze activiteit beschikken betreffende instellingen op grond van artikel 14,
eerste lid, onderdeel a van het wetsvoorstel van rechtswege over een vergunning.
Dit regime komt overeen met het regime dat geldt ingevolge de
Wck. Onder de in het eerste lid bedoelde financiële dienstverleners vallen
ook de verzekeraars met zetel buiten Nederland die weliswaar niet beschikken
over een EU-paspoort, maar als «verrichters van diensten» niet
onder de vergunningplicht van de Wtv en de Wtn vallen.Het tweede lid verklaart paragraaf 1 van hoofdstuk 3 van het wetsvoorstel
niet van toepassing op financiële dienstverleners die op grond van het
eerste lid zijn uitgezonderd van de vergunningplicht. Dit hangt samen de omstandigheid
dat een preventieve toets voor deze instellingen ingevolge Europees recht
niet geoorloofd is. De overige regels van het wetsvoorstel zijn wel van toepassing
op financiële dienstverleners met een EU-paspoort als bedoeld in het
eerste lid. Slechts voor EU-paspoorthouders die op grond van de Wtk in Nederland
financiële diensten verrichten door middel van een bijkantoor zijn de
regels uit paragraaf 1 van hoofdstuk 3 inzake de bedrijfsvoering (artikel
28) wel van toepassing.Artikel 14Op grond van dit artikel beschikken financiële dienstverleners die
uit hoofde van een andere (prudentiële) toezichtwet reeds preventief
zijn getoetst aan eisen die gelijk of vergelijkbaar zijn aan de eisen genoemd
in paragraaf 1 van hoofdstuk 3, van rechtswege over een vergunning uit
hoofde van het wetsvoorstel. Een nieuwe toets op grond van het wetsvoorstel
zou overbodig zijn en tot onnodige administratieve lasten leiden.Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar het algemene deel van
de toelichting (paragraaf 9.2 markttoegang). De vergunning van rechtswege
strekt zich uit tot de activiteiten die de betreffende financiële dienstverlener
op grond van de andere wet mag verrichten. Voor kredietinstellingen als bedoeld
in artikel 1, eerste lid, onder 1° van de Wtk die ingevolge artikel 52,
tweede lid, onder a van de Wtk zijn ingeschreven in het Wtk-register, geldt
bovendien dat zij over een van rechtswege vergunning beschikken om te bemiddelen
in verzekeringen. Ook daarvoor geldt dat een nieuwe preventieve toets op grond
van het wetsvoorstel slechts beperkte toegevoegde waarde zou hebben en daarom,
mede gelet op de administratieve lastenverzwaring, niet gerechtvaardigd is.Aangezien de in het eerste lid bedoelde financiële dienstverleners
een vergunning verkrijgen zonder preventieve toets, verklaart het tweede lid
dat op deze instellingen de gronden voor intrekking van een vergunning die
samenhangen met het verlenen van een reguliere vergunning ingevolge het wetsvoorstel
niet van toepassing zijn. Aangezien de van rechtswege verkregen vergunning
niet afhankelijk is van het daadwerkelijk verlenen van financiële diensten
bedoeld in dit wetsvoorstel, kan een van rechtswege verleende vergunning bovendien
niet worden ingetrokken op grond van artikel 20 sub e.Omdat de artikelen 26, 27, eerste lid, 28, derde lid en 29 op gelijke
of vergelijkbare wijze zijn opgenomen in prudentiële toezichtwetten,
is er voor gekozen deze artikelen niet van toepassing te laten zijn op financiële
dienstverleners die ook al onder toezicht staan ingevolge de betreffende prudentiele
wetgeving. Dit ter voorkoming van een eventueel risico op overlap van toezicht
van de AFM met de prudentieel toezichthouder.De bevestiging bedoeld in lid 3 is geen constitutief vereiste.Artikel 15Een financiële dienstverlener die van rechtswege over een vergunning
beschikt en waarvan de vergunning is ingetrokken op grond van artikel 20 krijgt
op grond van artikel 15 de mogelijkheid een nieuwe vergunning aan te vragen.
Hieruit volgt dat het beschikken over een vergunning «van rechtswege»
een eenmalige aangelegenheid is. Indien deze vergunning van rechtswege
is ingetrokken, kan daarna niet opnieuw van rechtswege over een vergunning
worden beschikt.Artikel 16Indien een financiële dienstverlener bestaat uit meerdere rechtspersonen
die bij elkaar zijn aangesloten, in die zin dat aan de voorwaarden bedoeld
in het eerste lid is voldaan, kan worden volstaan met één vergunning,
de zogenaamde «collectieve vergunning». De regeling is bedoeld
voor organisaties met meerdere zelfstandige vestigingen, die zonder deze bepaling
voor elke zelfstandige vestiging een aparte vergunning nodig zouden hebben,
zoals de «Rabo-organisatie». Een collectieve vergunning kan niet
aan elk samenstel van rechtspersonen worden verleend. De «centrale»
rechtspersoon, die wordt aangemerkt als de houder van de collectieve vergunning,
moet over voldoende statutaire bevoegdheden jegens de aangesloten instellingen
beschikken om gedragingen van een aangesloten instelling tegen te kunnen gaan
die in strijd zijn met het bij of krachtens het wetsvoorstel bepaalde. Hierbij
kan aan de bevoegdheid worden gedacht om bindende regels en aanwijzingen vast
te stellen. Voorts moet de centrale rechtspersoon beschikken over voldoende
mogelijkheden tot deskundige ondersteuning van de aangesloten instellingen.
Met name kleinere aangesloten instellingen die niet met hoge frequentie financiële
producten aanbieden zullen niet steeds de benodigde deskundigheid in dienst
hebben. Ten slotte dient de centrale rechtspersoon te beschikken over een
machtiging om de aangesloten instellingen te vertegenwoordigen bij de vergunningaanvraag
en bij de overige toepassing van het hoofdstuk inzake vergunningen.In artikel 16, vierde lid, wordt aan de vergunning, bedoeld in het eerste
lid van dit artikel, het voorschrift verbonden dat wanneer een instelling
zich aansluit bij de houder van een collectieve vergunning van deze aansluiting
melding wordt gemaakt. Beëindiging van een aansluiting moet eveneens
worden gemeld.Artikel 17Op grond van dit artikel kan de AFM regels stellen voor de vergunningaanvraag
voor zowel de vergunning als bedoeld in artikel 11 als de vergunningen bedoeld
in artikel 15 en 16. Voor aanmeldingen en mededelingen, bedoeld in artikel
12, kunnen op grond van het tweede lid regels worden gesteld.Artikel 18De AFM kan aan individuele financiële dienstverleners ontheffing
verlenen van het verbod bedoeld in artikel 10 en van bij of krachtens het
wetsvoorstel vastgestelde voorschriften. Het kan hierbij gaan om een algehele
ontheffing, of een ontheffing van bepaalde voorschriften. Bij de afgifte van
een ontheffing zal met name moeten worden gekeken of de belangen die het wetsvoorstel
beoogt te beschermen op een andere manier voldoende worden gewaarborgd. De
bepaling is noodzakelijk om op een flexibele wijze om te kunnen gaan met situaties
die zich in de praktijk van het toezicht op financiële dienstverlening
zullen voordoen. Hierbij valt onder andere te denken aan de situatie dat de
curator in het faillissement van een voormalig vergunninghouder, in geval
van voortzetting van het bedrijf, ontheffing kan vragen van het verbod van
artikel 10. Artikel 19Artikel 19, eerste lid, bepaalt de twee omstandigheden waarin een vergunning
vervalt. De omstandigheden vloeien voort uit het gegeven dat een vergunning
niet voor overdracht vatbaar is. De vergunning wordt verleend aan een bepaalde
persoon of rechtspersoon. Indien deze persoon komt te overlijden vervalt de
vergunning van rechtswege. Indien de rechtspersoon ophoudt te bestaan, bijvoorbeeld
door fusie of splitsing, vervalt de vergunning eveneens.Bovenstaande geldt ook voor de aangesloten instelling als bedoeld in artikel
16 en de centrale rechtspersoon uit artikel 16 zelf. De werking van de vergunning
voor de aangesloten instelling vervalt bovendien indien de aansluiting met
de rechtspersoon is beëindigd.Ten behoeve van de continuïteit van een onderneming is het wenselijk
een voorziening te treffen indien één van de in het eerste of
tweede lid genoemde situaties zich voordoet. Het vierde lid bepaalt daarom
dat, indien dit het geval is en de onderneming aan een andere persoon is overgedragen
of overgegaan, de vergunning nog twee maanden blijft gelden voor degene aan
wie de onderneming is overgedragen of overgegaan. Dit heeft als doel deze
in de gelegenheid te stellen op eigen titel een vergunning te verkrijgen.Voor de financiële dienstverlener die van rechtswege over een vergunning
beschikt geldt een ander regime. Voor hem vervalt de vergunning slechts van
rechtswege indien de in artikel 14, eerste lid, onder a, b, c, d of e bedoelde
vergunning is ingetrokken, dan wel de inschrijving is vervallen.Artikel 20Artikel 20 bevat de gronden voor intrekking van een vergunning of ontheffing,
en voor het aanvullen, wijzigen of intrekken van voorschriften en beperkingen
die aan een vergunning of ontheffing verbonden, respectievelijk gesteld zijn.Met de onder b genoemde grond wordt gedoeld op de situatie waarin naast
de door de vergunning- of ontheffingaanvrager verstrekte gegevens andere feiten
en omstandigheden bekend worden op grond waarvan het noodzakelijk zou zijn
geweest, indien zij op het tijdstip van de verlening van de vergunning of
ontheffing bekend zouden zijn geweest, om voorschriften aan de vergunning
of ontheffing te verbinden.In de omstandigheden genoemd onder d wordt de mogelijkheid voor een doorstart
open gehouden.De AFM hoeft immers niet van de bevoegdheid gebruik te maken om de vergunning
of ontheffing direct in te trekken. Maakt de AFM van bedoelde bevoegdheid
geen gebruik, dan kan de houder, eventueel onder voorwaarden, zijn onderneming
voortzetten.Vanaf het moment dat een ondercuratelestelling is uitgesproken heeft de
AFM de mogelijkheid tot het intrekken of beperken van de vergunning. Dit geldt
indien beroep tegen de ondercuratelestelling nog open staat en eveneens indien
deze onherroepelijk is geworden.Bij het onder e, 3° genoemde geval wordt met name gedoeld op de situatie
dat het al geruime tijd onmogelijk blijkt contact te kunnen opnemen met een
vergunning- of ontheffinghouder.Indien een vergunning- of ontheffinghouder een aanwijzing heeft gekregen
als bedoeld in artikel 70 om een bepaalde gedragslijn te volgen en de houder
hieraan niet of niet genoegzaam gevolg heeft gegeven binnen de door de AFM
gestelde termijn, staat het de AFM open over te gaan tot verdergaande maatregelen.Het intrekken van een vergunning is het ultimum remedium. De beginselen
van behoorlijk bestuur brengen met zich mee dat bij een overtreding van het
wetsvoorstel in beginsel eerst de andere sanctiemogelijkheden worden beproefd,
zoals het geven van een aanwijzing, het opleggen van een last
onder dwangsom of een bestuurlijke boete of het openbaar maken van de overtreding.
Indien de gang van zaken bij de financiële dienstverlener in zo ernstige
mate te wensen overlaat dat er geen ruimte meer is voor een boete of andersoortige
sancties kan op grond van artikel 20, onder f, wel direct, dus zonder eerst
andere sancties op te leggen, de vergunning worden ingetrokken of kunnen daaraan
voorschriften worden verbonden. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan een
strafrechtelijke veroordeling wegens frauduleus handelen bij het verrichten
van de financiële dienst of aan het gebruik van fysiek geweld bij de
incasso van premies of vorderingen.Artikel 21Dit artikel voorziet in de behoefte een financiële dienstverlener
die op grond van artikel 13 bevoegd is om in Nederland financiële diensten
te verlenen, van de markt te kunnen weren indien een aanwijzing van de AFM
niet of niet genoegzaam is opgevolgd. Buiten deze specifieke groep bedoeld
in artikel 13, kunnen financiële dienstverleners van de markt worden
geweerd door het intrekken van de vergunning op grond van artikel 20. Omdat
de in artikel 13 bedoelde financiële dienstverleners niet over een vergunning
beschikken is voor hen een bijzonder regime vastgelegd in artikel 21 dat de
AFM de mogelijkheid biedt een verbod op te leggen nog langer financiële
diensten te verlenen.Artikel 22Wanneer een vergunning is vervallen of ingetrokken biedt artikel 22, eerste
lid, een aantal categorieën van natuurlijke personen en rechtspersonen
de mogelijkheid lopende overeenkomsten af te wikkelen zonder te beschikken
over de op grond van artikel 10 verplichte vergunning. Allereerst zijn dit
de voormalige vergunninghouder, of de voormalig aangesloten instelling, en
de curator in het faillissement van de voormalige vergunninghouder of de voormalig
aangesloten instelling. Daarnaast kunnen ook financiële dienstverleners
als bedoeld in artikel 13 waarop dat artikel niet langer van toepassing is
en financiële dienstverleners waaraan het verbod van 21 is opgelegd van
deze mogelijkheid gebruik maken. Van het afwikkelen van lopende overeenkomsten
is slechts sprake indien alle voorwaarden van de overeenkomst ongewijzigd
blijven. Het afwikkelen is gericht op het beëindigen van de relatie.De tijdelijke ontheffing bedoeld in het tweede lid geeft de onder a en
b genoemde personen de mogelijkheid het bedrijf van de overleden bemiddelaar
voort te zetten. Zij krijgen in beginsel een jaar de tijd om aan de vergunningvoorwaarden
te voldoen en zelf een vergunning aan te vragen.Diegene aan wie het is toegestaan zonder vergunning lopende overeenkomsten
af te wikkelen of met een tijdelijke ontheffing het bedrijf voort te zetten
dient uiteraard de regels uit het wetsvoorstel in acht te nemen. De AFM kan
jegens hen de naleving van het wetsvoorstel afdwingen.De uitzondering opgenomen in lid 4 dient te worden begrepen in samenhang
met artikel 61, tweede lid. De aanbieder (lees: verzekeraar en volmachtgever)
moet uiteindelijk zelf kunnen bepalen wie hij belast met het beheer en de
afwikkeling van een verzekeringsportefeuille opgebouwd door een gevolmachtigde
agent van wie de volmacht is beëindigd. Ook indien de AFM de vergunning
van de betreffende gevolmachtigde agent heeft ingetrokken. Zonder dit lid,
zou de gevolmachtigde agent de door hem opgebouwde portefeuille altijd zelf
kunnen afwikkelen. Indien een aanbieder besluit de gevolmachtigde agent waarvan
de vergunning is ingetrokken, te belasten met het beheer en de afwikkeling
van een verzekeringsportefeuille, dan kan de AFM aan deze afwikkeling op grond
van het vijfde lid voorschriften verbinden. Artikelen 23 en 24Doel van het register is dat het publiek de mogelijkheid heeft te controleren
of een instelling of persoon die zich voordoet als financiële dienstverlener
ook werkelijk bevoegd is bepaalde financiële diensten te verlenen. Tegen
kostprijs kan een ieder op verzoek inlichtingen over, kopieën of uittreksels
van in het register opgenomen gegevens verkrijgen. Teneinde de toegankelijkheid
te bevorderen zal het register ook via de website van de AFM te raadplegen
zijn.De AFM is verantwoordelijk voor het register. De eigen verantwoordelijkheid
van de AFM laat onverlet dat zij bepaalde werkzaamheden in het kader van haar
registertaak kan uitbesteden aan derden.De AFM heeft een eigen verantwoordelijkheid dat de gegevens van het register
actueel blijven (leden 3 tot en met 5 van artikel 23). Vergunninghouders en
andere in het register opgenomen instellingen zullen in lagere regelgeving,
dan wel in een voorschrift verbonden aan de vergunning, verplicht worden relevante
wijzigingen aan de AFM door te geven.Artikel 25Bemiddelaars in verzekeringen die beschikken over een vergunning ingevolge
het wetsvoorstel zijn op grond daarvan bevoegd om in andere lidstaten te bemiddelen,
indien de kennisgevingsprocedure als omschreven in artikel 25 is doorlopen.
Dit «Europees paspoort» voor verzekeringsbemiddelaars is in het
wetsvoorstel opgenomen ter implementatie van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.
Op verzekeringsbemiddelaars die in een andere lidstaat zijn gevestigd en in
Nederland wensen te bemiddelen in verzekeringen, is artikel 13 van toepassing.HOOFDSTUK 3Paragraaf 1 De financiële dienstverlenerArtikel 26De integriteit van de personen en instellingen die actief zijn op de financiële
markten is van groot belang voor het maatschappelijk vertrouwen in deze markten
en instellingen die hierop handelen.Over de betrouwbaarheid van (mede)beleidsbepalers van financiële
instellingen, zoals bestuurders en leden van raden van commissarissen, mag
geen twijfel bestaan. In dat kader hebben DNB, de PVK en de AFM alledrie op
grond van de financiële toezichtwetgeving taken en bevoegdheden in het
kader van de beoordeling van de betrouwbaarheid van (mede)beleidsbepalers.
De toezichthouders hebben het beleid inzake de betrouwbaarheidstoetsing onderling
afgestemd, hetgeen heeft geleid tot de Beleidsregel betrouwbaarheid1.De (kandidaat)(mede) beleidsbepalers van een financiële dienstverlener
zullen, voordat zij die functie mogen vervullen, worden getoetst door de AFM.
Daarbij dient de AFM ervan overtuigd te raken dat de betrouwbaarheid van genoemde
personen buiten twijfel staat. De AFM zal de genoemde personen onder andere
beoordelen aan de hand van strafrechtelijke- en toezichtantecedenten. Een
eenmaal getoetste persoon dient blijvend te voldoen aan de wettelijk vereiste
betrouwbaarheid. Onder betrouwbaarheid wordt verstaan dat de betrokkene zich
onthoudt van gedragingen die naar het oordeel van de AFM in de weg staan aan
het vervullen van zijn (toekomstige) functie. Onder gedragingen wordt zowel een doen als een nalaten begrepen (bijvoorbeeld ten opzichte
van ondergeschikten of anderszins). Procuratiehouders of aandeelhouders van
een financiële dienstverlener worden niet gerekend tot «de personen
die het beleid van de financiële dienstverlener bepalen of medebepalen».
Het tweede lid maakt het echter mogelijk om andere personen, bijvoorbeeld
bepaalde groepen van aandeelhouders, alsnog onder de reikwijdte van dit artikel
te brengen. Onder «bepalen van beleid» wordt ook verstaan het
bepalen van het dagelijks beleid van de financiële dienstverlener.Artikel 27In dit artikel wordt tot uitdrukking gebracht dat binnen de onderneming
van een financiële dienstverlener verschillende soorten van deskundigheid
aanwezig dienen te zijn. Het eerste lid heeft betrekking op beleidsbepalers.
Deze dienen deskundig te zijn op het gebied van de bedrijfsvoering.Gedacht kan worden aan bijvoorbeeld managementvaardigheden en de vaardigheid
om inhoudelijke vakbekwaamheid bij het personeel te organiseren. Het tweede
lid heeft betrekking op de inhoudelijke vakbekwaamheid van werknemers, maar
ook van bijvoorbeeld uitzendkrachten en gedetacheerden die werkzaam zijn bij
een financiële dienstverlener of van een verbonden bemiddelaar. Deskundigheid
kan op verschillende wijzen worden georganiseerd. Zo kunnen personen zelf
deskundig zijn op een bepaald werkterrein. Deskundige personen in een organisatie
kunnen hun kennis en vaardigheden echter ook toegankelijk maken voor anderen
in de organisatie door de kennis en vaardigheden bijvoorbeeld in een computersysteem
of handleiding te vatten. Wordt voor dit laatste gekozen, dan dienen de instructies
zo te zijn geformuleerd en gerangschikt, dat de gebruiker ze ook daadwerkelijk
kan opvolgen. Onder personen «die zich rechtstreeks bezighouden met
financiële dienstverlening» worden verstaan de personen die het
contact met de klant hebben. Met «feitelijk leidinggevenden» worden
bedoeld de personen die het verkoopproces (het klantencontact) inhoudelijk
effectief kunnen sturen of beïnvloeden. Wat dient te worden verstaan
onder «een zodanig aantal» feitelijk leidinggevenden is afhankelijk
van de omvang van de financiële dienstverlener. Voorop staat dat de kwaliteit
van de financiële dienstverlening moet kunnen worden gewaarborgd.Naar haar aard komt het kwaliteitskenmerk van deskundigheid (waaronder
permanente educatie) in beginsel in aanmerking voor nadere uitwerking in zelfregulering.
De mate waarin marktpartijen kunnen bijdragen aan de concretisering van de
deskundigheidseisen in concrete spelregels voor de markt zal afhankelijk zijn
van de kwaliteit en de effectiviteit van de zelfregulering.Artikel 28Om goed te kunnen functioneren, dient een financiële dienstverlener
te beschikken over een deugdelijke administratieve organisatie en een adequaat
systeem van interne controle (AOIC).Daarnaast dient de AOIC de AFM in staat te stellen een goed inzicht te
verkrijgen in de onderneming van de financiële dienstverlener, opdat
de AFM op een adequate wijze kan beoordelen of de financiële dienstverlener
de bij en krachtens het wetsvoorstel gestelde regels op een juiste wijze naleeft.
De verplichting heeft niet ten doel om alle dienstverleners eenzelfde AOIC
aan te laten houden. Naargelang de aard en de omvang van de onderneming van
de dienstverlener zal deze relatief weinig dan wel veel aandacht moeten besteden
aan het opzetten en in standhouden van een adequate AOIC. In het derde lid
is het begrip integere bedrijfsvoering nader vormgegeven, in lijn met de diverse
huidige financiële toezichtwetten. Een financiële dienstverlener
dient maatregelen te nemen om tot een integere bedrijfsvoering
te komen en deze te behouden. In het kader daarvan zullen niet alleen de bestuurders
moeten worden getoetst op hun integriteit, maar zal ook de integriteit van
de medewerkers in zekere mate moeten worden onderzocht.Artikel 29De verplichting voor de bemiddelaar in verzekeringen en de herverzekeringsbemiddelaar
om te beschikken over een beroepsaansprakelijkheidsverzekering, of een andere
vergelijkbare voorziening, volgt uit de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.
Een voorbeeld van «een andere vergelijkbare voorziening» is de
garantie die binnen een concern door een moeder kan worden afgegeven ter zekerstelling
van de nakoming van de verplichtingen van een dochter (financiële dienstverlener).
De richtlijn Verzekeringsbemiddeling verplicht bovendien tot het treffen van
maatregelen ter bescherming van de verzekeringsnemer tegen het onvermogen
van de bemiddelaar in verzekeringen om de premie aan de verzekeraar over te
dragen of het bedrag van de schadevordering of premierestitutie aan de verzekerde
over te dragen. Voor de implementatie van bedoelde bepaling wordt verwezen
naar het BW. In het voorstel van wet tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering)
van het BW zal worden vastgelegd dat indien een bemiddelaar zich bij de verzekeringsovereenkomst
tegenover de verzekeraar tot betaling van premie en kosten als eigen schuld
heeft verbonden, de verzekeringnemer (consument) jegens de verzekeraar is
gekweten voor zover de premie en kosten voor rekening van de bemiddelaar zijn
gekomen of aan deze zijn voldaan. Daarnaast zal in het wetsvoorstel worden
opgenomen dat de verzekeringnemer tot vergoeding van die premie en kosten
aan de bemiddelaar gehouden is. Hij zal bevrijdend hebben betaald zodra hij
deze vergoeding aan de bemiddelaar heeft afgedragen. Wanneer de bemiddelaar
zich niet tegenover de verzekeraar heeft verbonden tot betaling van premies
en kosten als eigen schuld geniet de consument de bescherming van Boek 3 en
Boek 6 van het BW. Hij zal ook onder deze omstandigheid bevrijdend betaald
hebben wanneer hij de door hem verschuldigde premie aan de bemiddelaar heeft
voldaan. In het voorstel van wet tot vaststelling van titel 7.17 (verzekering)
van het BW zal eveneens een bepaling worden opgenomen die ertoe strekt dat
indien een verzekeraar uitkering doet aan een bemiddelaar, hij jegens de tot
uitkering gerechtigde pas gekweten is zodra hetgeen aan hem verschuldigd is
aan hem wordt voldaan.Paragraaf 2 De financiële dienstverleningArtikel 30Dit artikel bevat de algemene regels voor informatievoorziening door de
financiële dienstverlener. Het eerste lid ziet op álle informatie
die de financiële dienstverlener verstrekt, dus zowel op onverplichte
als verplichte informatie. Het tweede lid ziet slechts op informatie die de
financiële dienstverlener op grond van dit wetsvoorstel moet verstrekken.Op grond van het eerste lid dient de financiële dienstverlener ervoor
te zorgen dat alle informatie die hij op welke manier dan ook verstrekt, strookt
met de informatie die hij krachtens dit wetsvoorstel dient te verstrekken.
In een reclame-uiting over krediet mag bijvoorbeeld geen informatie over de
rente worden opgenomen die in strijd is met de informatie over de rente die
op grond van artikel 31 voorafgaand aan het sluiten een overeenkomst moet
worden verstrekt.Het tweede lid stelt algemene inhoudelijke eisen aan de informatie die
op grond van dit wetsvoorstel moet worden verstrekt. De eis dat informatie feitelijk juist en niet misleidend mag zijn, spreekt voor zich. Wat
de begrijpelijkheid van informatie betreft, mag de financiële dienstverlener
de gemiddelde consument als uitgangspunt nemen. Daarbij zal ook de complexiteit
van het financiële product of de financiële dienst een rol spelen.
Naarmate het product of de dienst complexer en/of risicovoller wordt, kan
van de gemiddelde consument minder kennis en inzicht worden verwacht en zal
de informatie daarop toegesneden moeten zijn.Ten aanzien van de gemiddelde consument kan het volgende worden opgemerkt.
De consument heeft een eigen verantwoordelijkheid bij de aanschaf van financiële
producten. Het wetsvoorstel is er op gericht de consument in staat te stellen
zich een adequaat oordeel te vormen over een bepaald financieel product. Om
die reden bevat het wetsvoorstel een aantal informatieverplichtingen. In het
wetsvoorstel wordt voorgesteld dat de dienstverlener bij het verstrekken van
deze informatie moet de dienstverlener uit kunnen gaan van een gemiddelde consument.Wat zijn de kenmerken van deze gemiddelde consument? Neemt men een goedgelovige
consument die zich niet verdiept in wat hij koopt en (daardoor) eenvoudig
te misleiden is, als uitgangspunt dan betekent dit dat de eis aan een financiële
onderneming om zodanige informatie te verstrekken dat de consument zich een
adequaat oordeel kan vormen, onuitvoerbaar en zonder betekenis is. Immers,
welk type informatie deze consument ook krijgt aangeboden, hij zal het niet
bestuderen en de waarschuwingen daarin niet lezen. De «goedgelovige
consument» zou leiden tot een systeem waarbij van de financiële
onderneming wordt verlangd dat hij, en niet de consument, de afweging maakt
of een bepaald product zou moeten worden aangeschaft. Anders gezegd, er zou
voor alle financiële producten een adviesplicht ontstaan. Dit zou echter
tot een aanzienlijke kostenstijging van alle financiële producten leiden
en fundamenteel de verantwoordelijkheden van financiële dienstverlener
en consument verkeerd verdelen.In het wetsvoorstel is als uitgangspunt genomen dat de gemiddelde consument
bereid is zich in de aangeboden informatie te verdiepen om aldus na te gaan
wat de kenmerken en risico's van een financieel product zijn en om te achterhalen
of het product voor hem geschikt is. Bij het opstellen van de informatie mag
de financiële dienstverlener ervan uitgaan dat de consument in staat
is zijn eigen financiële positie in kaart te brengen. Is een consument
dat niet dan zal immers geen enkele vorm van informatieverstrekking toereikend
zijn hem in staat te stellen zich een adequaat oordeel te vormen over een
bepaald financieel product. Dit neemt niet weg dat in specifieke gevallen,
met name bij complexe producten, van de financiële dienstverlener mag
worden verlangd dat hij aangeeft voor welk type consument het product geschikt
is (het is dan echter aan de consument om zelfstandig te beoordelen welk type
consument hij is). Dit betekent dus dat de financiële dienstverlener
bij het opstellen van standaardinformatie een zeker kennisniveau als uitgangspunt
mag nemen. Indien overigens een financiële dienstverlener zijn informatieverstrekking
specifiek richt op een bepaalde doelgroep, dan kan van hem verwacht worden
dat hij zijn informatieverstrekking afstemt op het kennisniveau van deze doelgroep.Van de consument die niet in staat is zijn eigen financiële positie
in kaart te brengen mag in ieder geval worden verwacht dat hij beseft hiertoe
niet in staat te zijn. Het gaat te ver om de financiële dienstverlener
verantwoordelijk te houden voor het gedrag van consumenten die een product
aanschaffen waarvan zij, ondanks adequate informatievoorziening, de implicaties
niet doorzien.Dergelijke consumenten zullen competente hulp moeten zoeken. Dit kan worden
gevonden in het informele circuit (familie en kennissen) of in het professionele
circuit (aanbieders, tussenpersonen, adviseurs). Daar waar deze competente
hulp verbonden is aan de distributie van producten, beschermt
de wetgever de consument doordat deze vormen van hulpverleners onder de reikwijdte
van het toezicht worden gebracht.De eigen verantwoordelijkheid van de consument is beperkter indien de
dienstverlener de consument adviseert. In dat geval raadt de financiële
dienstverlener immers de consument een specifiek product aan. Bij het geven
van advies hoort de verantwoordelijkheid om na te gaan of het product ook
bij de consument past. De dienstverlener claimt immers het beste met de consument
voor te hebben en over voldoende deskundigheid te beschikken om deze verantwoordelijkheid
waar te maken. Hij zal dan actief bij de consument moeten nagaan wat zijn
behoefte en financiële positie is en erop moeten toezien dat het product
ook bij het profiel van de consument aansluit.Artikel 31In het eerste lid is voor de financiële dienstverlener de verplichting
neergelegd om (in ieder geval de op grond van artikel 100 bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur nader aangeduide) informatie te verstrekken
aan de consument voorafgaande aan de totstandkoming van een overeenkomst inzake
een financieel product. Bedoelde informatie zal niet op een later moment (bij
of na de totstandkoming van een overeenkomst) kunnen worden aangeboden aan
de consument, omdat deze informatie de consument juist in staat moet stellen
een gedegen afweging te maken bij de vraag of hij tot het sluiten van een
overeenkomst inzake een financieel product moet overgaan. Om te kunnen komen
tot een adequate beoordeling van het product zijn zowel gegevens over de door
de financiële dienstverlener te verlenen dienst alsook over de kenmerken
van het betreffende financiële product relevant (zoals de overeenkomst
inzake het product en de aanbieder van het product). Beide zullen van invloed
zijn op de uiteindelijke keuze van de consument om een financieel product
al dan niet aan te schaffen. De informatie die moet worden verstrekt om een
adequate beoordeling van het product te kunnen maken is onder meer afhankelijk
van de complexiteit van het product. De financiële dienstverlener zal
een gemiddelde consument in verhouding meer informatie moeten verstrekken
over een complex financieel product zoals een beleggingsverzekering dan over
een eenvoudig financieel product zoals een betalingsrekening. De zinsnede
houdt bovendien in dat wanneer een financiële dienstverlener relevante
informatie reeds op een eerder moment heeft verstrekt, bijvoorbeeld in de
vorm van een financiële bijsluiter, hij niet gehouden is deze informatie
nogmaals te verstrekken omdat deze informatie dan niets meer toevoegt aan
de beoordeling. Ook bij de naleving van de in dit artikel geregelde informatieverplichtingen
mag de financiële dienstverlener de gemiddelde consument als uitgangspunt
nemen. Op het uitgangspunt dat de financiële dienstverlener mag uitgaan
van de gemiddelde consument geldt één uitzondering: indien een
financiële dienstverlener een consument adviseert en daarbij in het belang
van de consument informatie heeft ingewonnen over onder meer diens kennis
van en ervaringen op de financiële markten conform artikel 32, eerste
lid, onder a, is de financiële dienstverlener gehouden zijn informatievoorziening
precies af te stemmen op de individuele kenmerken van die consument.In het eerste lid worden ook de artikelen 3 en 5 van de richtlijn Verkoop
op afstand van financiële diensten (ten dele) geïmplementeerd. Het
eerste lid verplicht immers ook de financiële dienstverlener die «op
afstand» consumenten benadert om bepaalde informatie te verstrekken
voorafgaande aan het sluiten van een overeenkomst.Op grond van de artikelen 31 en 33 zal een algemene maatregel van bestuur
worden vastgesteld waarin onder meer de informatievereisten van
de artikelen 3 en 5 van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële
diensten worden geïmplementeerd voor financiële dienstverlening
op afstand. In deze algemene maatregel van bestuur zullen overigens ook, vanwege
de grote overeenkomsten met de informatieverplichtingen die zijn neergelegd
in de eerdergenoemde richtlijn, de artikelen 12 en 13 van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling
worden geïmplementeerd. Dit voorzover deze bepalingen nog niet zijn geïmplementeerd
in de artikelen 30, 32 en 33 van het wetsvoorstel.Ter toelichting op het tweede lid wordt het volgende opgemerkt. Zoals
hiervoor werd aangegeven is het uitgangspunt dat informatie die de consument
nodig heeft om de hem aangeboden overeenkomst inzake een financieel product
te kunnen beoordelen, voorafgaande aan het aangaan van een overeenkomst inzake
dat product moet worden verstrekt.Voorafgaande verstrekking van deze informatie is echter niet onder alle
omstandigheden mogelijk.Gedacht kan worden aan een overeenkomst op afstand die op verzoek van
de consument is gesloten met gebruikmaking van een techniek voor communicatie
op afstand (bijvoorbeeld spraaktelefonie) waarmee de te verstrekken informatie
niet kan worden overgebracht. In dat geval voldoet de financiële dienstverlener
volgens de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten aan zijn
verplichting door onmiddellijk na het aangaan van de overeenkomst deze informatie
op papier of via een andere voor de consument beschikbare en toegankelijke
duurzame drager te verstrekken.Met toepassing van artikel 100 zullen bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur regels worden gesteld aan de omstandigheden en voorwaarden waaronder
een financiële dienstverlener de in het tweede lid bedoelde informatie
na het aangaan van de overeenkomst mag verstrekken.Over de uitleg die moet worden gegeven aan artikel 31, derde lid, kan
het volgende worden opgemerkt. De consument dient gedurende de looptijd van
een overeenkomst inzake een financieel product door de financiële dienstverlener
ten minste op de hoogte te worden gesteld van wezenlijke wijzigingen in de
informatie als bedoeld in het eerste lid, die voor de consument ook nadat
de overeenkomst is aangegaan van belang zijn. Daarnaast kan op grond van onderdeel
b van dit lid bijvoorbeeld worden bepaald dat de consument, wanneer dit relevant
is voor een product dat hij heeft gekocht, wordt geïnformeerd over de
actuele waarde van dit product. Gedacht kan worden aan een situatie waarin
de waarde van een financieel product afhankelijk is van schommelingen op de
financiële markt waar de financiële dienstverlener geen vat op heeft
of een situatie waarin is voorzien in een afkoop- of premievrije waarde van
het financiële product. Met toepassing van artikel 100 worden bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur regels gesteld over de situaties
waarin een financiële dienstverlener gedurende de looptijd van een overeenkomst
informatie moet verstrekken en tevens over de wijze waarop de financiële
dienstverlener uitvoering dient te geven aan deze informatieplicht. Met «tijdig»
wordt een zodanig moment bedoeld dat aan de consument een reële mogelijkheid
wordt geboden om naar aanleiding van de te ontvangen informatie een eventuele
actie te ondernemen. De in het derde lid bedoelde informatie is bijvoorbeeld
niet tijdig verstrekt indien de consument een bepaald nadeel heeft ondervonden,
dat voorkomen had kunnen worden indien hij bedoelde informatie op een eerder
tijdstip had ontvangen (en de informatie ook op dat eerdere tijdstip beschikbaar
was).In het vierde lid is geregeld dat in de eerdergenoemde algemene maatregel
van bestuur kan worden vastgelegd dat de informatie die volgens het vierde
lid gedurende de looptijd van de overeenkomst inzake een financieel product
moet worden verstrekt alleen verstrekt dient te worden indien
de consument daar (expliciet) om vraagt. In de algemene maatregel van bestuur
kan bijvoorbeeld de bepaling worden opgenomen dat de consument die een overeenkomst
op afstand is aangegaan gedurende de contractuele relatie te allen tijde het
recht toekomt de contractvoorwaarden op papier te verlangen (artikel 5, derde
lid, van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten). Daarnaast
kan bijvoorbeeld worden bepaald dat de afkoop- of premievrije waarde van een
financieel product, alleen op uitdrukkelijk verzoek van de consument dient
te worden verstrekt in plaats van bijvoorbeeld jaarlijks.Artikel 32Dit artikel is zo opgesteld dat alleen indien een financiële dienstverlener
werkzaamheden verricht waarbij hij een concreet financieel product aanbeveelt
(dit volgt uit de definitie van adviseren), hij aan de in dit artikel gestelde
eisen dient te voldoen. Er bestaat met andere woorden geen adviesplicht.Omdat dit artikel zich richt tot íedere financiële dienstverlener
die adviseert, zijn de bepalingen niet alleen van toepassing op de adviseur
maar ook de financiële dienstverlener die adviseert en tegelijkertijd
optreedt als aanbieder, bemiddelaar of als (onder)gevolmachtigde agent ten
aanzien van het door hem aanbevolen product.Wanneer de financiële dienstverlener de consument niet adviseert
dan moet hij dit voor de aanvang van zijn werkzaamheden aan de consument melden
(tweede lid). Dit opdat de consument zich een goed beeld kan vormen over de
precieze aard van de dienstverlening en wat hij van de financiële dienstverlener
mag verwachten.De formulering van dit artikel is ingegeven door artikel 12, derde lid,
van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling. In het eerste lid, onder a, is voor
de financiële dienstverlener de verplichting neergelegd tot het inwinnen
van informatie over de consument. Belangrijk element daarin is dat alleen
die informatie moet worden ingewonnen die redelijkerwijs relevant is voor
de verlening van de financiële dienst. Dit betekent dat de informatie
die moet worden verstrekt afhankelijk is van de complexiteit van het product.
Zo zal de verplichting van de dienstverlener om te informeren naar de financiële
positie van de consument van groot belang zijn als het gaat om een beleggingsproduct
of een lening. De verplichting is veel minder verstrekkend indien de consument
bijvoorbeeld een spaar- of betaalrekening wenst te openen. De informatie kan
zowel actief als passief worden ingewonnen.Denkbaar is dat een financiële dienstverlener via internet informatie
inwint, bijvoorbeeld door het openen van een website waar de consument gegevens
kan invoeren over zijn persoonlijke financiële situatie. Een andere vorm
van passieve informatie-inwinning is dat de financiële dienstverlener
een (stroomschema)formulier verstrekt aan de consument waarop deze de benodigde
persoonlijke gegevens invult en vervolgens aan de dienstverlener teruggeeft.Artikel 33In dit artikel is een aantal specifieke informatieverplichtingen opgenomen
voor de bemiddelaar. Voor de consument is het van belang te weten hoe een
bemiddelaar is gepositioneerd ten opzichte van de aanbieder(s) voor wie hij
bemiddelt. Daar hoort bij dat de bemiddelaar inzicht verschaft over zijn beloningsvorm
en zijn eventuele gebondenheid aan aanbieders. De bemiddelaar meldt de consument
in ieder geval op welke wijze hij door de aanbieder(s) wordt beloond. Daarnaast
verschaft de financiële dienstverlener de consument in alle gevallen
informatie over eventuele in een algemene maatregel van bestuur aan te wijzen
andere onderwerpen dan welke genoemd zijn in dit artikel. De financiële
dienstverlener moet verder inzicht geven in de inhoud van de
door hem te verlenen dienst en aangeven of hij al dan niet adviseert op grond
van een objectieve analyse. Wanneer dit het geval is zal de financiële
dienstverlener ook daadwerkelijk aan de in het tweede lid genoemde additionele
verplichtingen moeten voldoen. Een financiële dienstverlener kan echter
ook op basis van een contractuele verplichting uitsluitend voor een of meer
aanbieders bemiddelen. Als dit zo is moet de financiële dienstverlener
dit gegeven melden aan de consument en daarbij tevens desgevraagd de namen
van deze aanbieders mededelen. Het is echter ook mogelijk dat de financiële
dienstverlener geen contractuele verplichting heeft om voor een of meer aanbieders
te bemiddelen en dat hij niet adviseert op grond van een objectieve analyse
als bedoeld in het tweede lid. Ook in dit geval meldt de financiële dienstverlener
dit aan de consument. Als de consument de financiële dienstverlener vervolgens
vraagt de namen van de aanbieders waarvoor hij bemiddelt of kan bemiddelen
mee te delen is de financiële dienstverlener gehouden deze namen te verstrekken.De verplichtingen in dit artikel zijn opgenomen ter implementatie van
artikel 12, eerste lid (tweede alinea) en tweede lid van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling.
De transparantieverplichtingen uit artikel 12, eerste lid (eerste alinea)
van de richtlijn Verzekeringsbemiddeling zullen worden geïmplementeerd
in een algemene maatregel van bestuur. Marktpartijen zullen in de gelegenheid
worden gesteld zelf een antwoord te geven op de vraag hoeveel vergelijkbare
producten een bemiddelaar moet hebben geanalyseerd opdat hij met recht kan
zeggen dat hij adviseert op basis van een objectieve analyse als bedoeld in
het tweede lid.Artikel 34De specifieke informatieverplichtingen die in artikel 33 zijn opgenomen
voor de bemiddelaar zijn evenzeer relevant ingeval van financiële dienstverlening
door de adviseur. Voor de consument is het immers ook van belang om te weten
hoe een adviseur is gepositioneerd ten opzichte van de aanbieder(s) wier financiële
producten hij aanbeveelt.Artikel 35Dit artikel zal de grondslag vormen voor een algemene maatregel van bestuur
waarin de financiële bijsluiter zal worden geregeld. Onder «informatievoorziening
door een financiële dienstverlener» vallen onder meer de reclame-uitingen
van een financiële dienstverlening.Artikel 36Indien een financiële dienstverlener (aanbieder, (onder)bemiddelaar
of (onder)gevolmachtigde agent) door tussenkomst van een (andere) (onder)bemiddelaar
of (onder)gevolmachtigde agent financiële diensten verleent, rust op
hem geen verplichting om aan de consument informatie te verstrekken als bedoeld
in artikel 31, eerste en derde lid. In de hier bedoelde situaties zal de financiële
dienstverlener niet zelf direct in contact komen met de consument, omdat de
contacten via de (onder-) bemiddelaar of de (onder)gevolmachtigde agent lopen.
Het verstrekken van de informatie, bedoeld in artikel 31, eerste en derde
lid, door de financiële dienstverlener zal voor de consument dubbel op
zijn en weinig toegevoegde waarde hebben. Dit omdat de (onder)bemiddelaar
en de (onder)gevolmachtigde agent in een eerder stadium van het verkoopproces
in contact staan met de consument en ook zij op grond van bovengenoemde artikelen
gehouden zijn de consument van de bedoelde informatie te voorzien.Om die reden is er voor gekozen genoemde verplichtingen in beginsel uitsluitend
op de (onder)bemiddelaar of (onder)gevolmachtigde agent van toepassing
te laten zijn via wie de financiële dienstverlener zijn diensten aanbiedt.
Zoals gezegd geldt de regel van het eerste lid «in beginsel».Wanneer partijen (aanbieder, (onder)bemiddelaar of (onder-)gevolmachtigde
agent aan de ene kant en (onder)bemiddelaar of (onder-)gevolmachtigde agent
aan de andere kant) de in artikel 31, eerste en derde lid, bedoelde informatie
door de aanbieder, (onder)bemiddelaar of (onder)gevolmachtigde agent willen
laten verstrekken, kunnen zij van de regeling van het eerste lid afwijken
mits zij dit expliciet overeenkomen.Artikel 37De financiële dienstverlener moet er voor zorgdragen dat de aan zijn
adres gerichte klachten van consumenten over financiële producten of
door hem verleende financiële diensten adequaat worden behandeld. Onder
een adequate behandeling van klachten valt zowel de klachtenprocedure als
de afhandeling van geschillen bij een externe geschilleninstantie.Met de klachtenprocedure in het eerste lid, onderdeel a, van artikel 37
wordt de behandeling van klachten binnen de onderneming van de financiële
dienstverlener bedoeld. De financiële dienstverlener dient binnen zijn
eigen organisatie zodanige maatregelen te treffen dat klachten spoedig en
zorgvuldig afgehandeld kunnen worden. Onder een zorgvuldige behandeling valt
onder meer het voeren van een behoorlijke klachtenadministratie.Onderdeel b van het eerste lid betreft de afhandeling van geschillen bij
een externe geschilleninstantie. Met het begrip geschil wordt een klacht van
de consument bedoeld waarover de consument en de financiële dienstverlener
niet tot overeenstemming gekomen zijn met betrekking tot een oplossing voor
de klacht. Voor de afhandeling van geschillen moet de financiële dienstverlener
aangesloten zijn bij een door de Minister van Financiën erkende instantie.
Wanneer een financiële dienstverlener meerdere diensten verleent ten
aanzien van verschillende soorten financiële producten en er geen erkende
geschilleninstantie bestaat die geschillen in behandeling neemt ten aanzien
van al deze financiële diensten en producten, kan het voorkomen dat de
financiële dienstverlener zich bij meerdere erkende geschilleninstanties
moet aansluiten.Het tweede lid van artikel 37 regelt dat de verplichte aansluiting bij
een erkende geschilleninstantie voortvloeiend uit het eerste lid, onderdeel
b, van dit artikel niet geldt indien er geen toepasselijke erkende geschilleninstantie
bestaat voor bepaalde financiële producten of financiële diensten
van de financiële dienstverlener.Met toepassing van artikel 100 zullen bij algemene maatregel van bestuur
regels worden gesteld met betrekking tot de afhandeling van klachten en geschillen.Artikel 38De consument dient door een financiële dienstverlener zorgvuldig
te worden behandeld. In verband daarmee zijn in hoofdstuk 3 verschillende
voorschriften opgenomen die financiële dienstverleners in acht dienen
te nemen bij het verlenen van financiële diensten. Daarnaast bevat hoofdstuk
3 nog enkele specifieke voorschriften die gelden voor financiële dienstverlening
ten aanzien van krediet en verzekeringen. In aanvulling daarop bepaalt artikel
38 dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels kunnen
worden gesteld ten aanzien van de zorgvuldige behandeling van consumenten
door financiële dienstverleners. De bij of krachtens deze wet gestelde specifieke gedragsregels laten overigens
de (algemene) zorgvuldigheidsverplichtingen die voor financiële dienstverleners
uit het civiele recht voortvloeien onverlet. Het toezicht door de AFM zal
zich echter beperken tot de naleving van de voorschriften gesteld bij en krachtens
dit wetsvoorstel.Artikel 39Dit artikel bepaalt dat een financiële dienstverlener die een derde
inschakelt, bijvoorbeeld om een deel van de werving van klanten te verrichten,
er ook voor verantwoordelijk is dat deze derde daarbij de regels van het wetsvoorstel
naleeft. Dit betekent dat de overtreding van een wettelijke bepaling door
een derde kan resulteren in een overtreding van artikel 39 door de financiële
dienstverlener. Deze bepaling beoogt geenszins onmogelijk te maken dat marktpartijen
hun diensten uitbesteden aan derden. Dit kan immers economisch zeer goed te
rechtvaardigen zijn. Deze uitbesteding mag er echter niet toe leiden dat het
wetsvoorstel op eenvoudige wijze kan worden ontdoken. De zorgplicht omvat
voorts het element dat de financiële dienstverlener bij de selectie van
degene aan wie hij bepaalde werkzaamheden uitbesteedt, de nodige zorgvuldigheid
in acht moet nemen. Met een derde wordt uitdrukkelijk niet een bemiddelaar
bedoeld.Artikel 40Artikel 6 van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
wordt in artikel 40 geïmplementeerd. In het vierde lid worden, conform
de richtlijn, enkele financiële producten uitgesloten waarvoor het ontbindingsrecht
niet goed toepasbaar of onredelijk bezwarend is voor de financiële dienstverlener.Onder financiële producten waarvan de waarde gedurende de ontbindingstermijn
afhankelijk is van ontwikkelingen op de financiële markten of andere
markten worden ook gecombineerde financiële producten verstaan in de
zin van artikel 1, onderdeel m, wanneer de waarde van een van de elementen
van dit gecombineerde product gedurende de ontbindingstermijn afhankelijk
is van ontwikkelingen op de financiële markten of andere markten (vierde
lid, onder a). Als voorbeeld kan dienen de beleggingsverzekering, een combinatieproduct
van het financiële product «verzekering» en het product «effecten».Tot overeenkomsten die op uitdrukkelijk verzoek van de consument door
beide partijen volledig zijn uitgevoerd voordat de consument van zijn ontbindingstermijn
gebruik maakt, moeten bijvoorbeeld worden gerekend overeenkomsten inzake een
betaalrekening, wanneer de betaalrekening op uitdrukkelijk verzoek van de
consument zowel geopend als opgeheven is door de aanbieder binnen de termijn
van het ontbindingsrecht en de consument tevens binnen deze periode de overeengekomen
vergoeding voor de aanbieder voldoet. Wanneer een overeenkomst volledig is
uitgevoerd wil dit immers zeggen dat zowel de aanbieder als de afnemer volledig
aan hun contractuele verplichtingen hebben voldaan (vierde lid, onder c).Krediet waarbij hypothecaire zekerheid wordt verleend is uitgezonderd
van het ontbindingsrecht. Het niet uitzonderen van krediet waarbij hypothecaire
zekerheid wordt verleend zou tot praktische problemen kunnen leiden in die
zin, dat de consument gebruik zou kunnen maken van zijn ontbindingsrecht nadat
de hypotheekakte al is verleden en de notaris de gelden reeds heeft vrijgegeven. In de praktijk wordt de consument bij het aangaan van een hypothecaire
geldlening een recht van opzegging toegekend. Dit recht kan worden uitgeoefend
op een tijdstip gelegen tussen het moment van de acceptatie van de hypotheekofferte
en het moment waarop bij de notaris het hypotheekrecht wordt gevestigd (de
hypotheekakte wordt verleden en wordt ingeschreven in de openbare registers)
zodat de notaris de aan hem door de hypotheekhouder overgemaakte gelden kan
vrijgegeven. Dit opzeggingsrecht wordt in de praktijk, in tegenstelling tot
hetgeen ter zake van het herroepingsrecht wordt geregeld in de richtlijn Verkoop
op afstand van financiële diensten, niet beperkt tot een periode van
twee weken. Een aantal aanbieders van krediet waarbij hypothecaire zekerheid
wordt verleend vraagt in de praktijk om een vergoeding voor de gemaakte kosten
wanneer de consument zijn opzeggingsrecht uitoefent. Wanneer aanbieders een
dergelijke vergoeding bedingen komt dit in ieder geval tot uitdrukking in
de offertevoorwaarden. Er is geen noodzaak tot codificatie van deze praktijk.Het is daarnaast niet wenselijk om slechts een ontbindingsrecht in het
leven te roepen voor spaar- en annuïteitenhypotheken die op afstand worden
aangeboden en geen ontbindingsrecht te verbinden aan beleggingshypotheken
of hypothecaire kredieten die «face to face» zijn aangegaan.Beleggingshypotheken zijn immers zonder meer uitgezonderd van het ontbindingrecht
omdat dit product en beleggingselement kent (vierde lid, onder a) en de richtlijn
Verkoop op afstand van financiële diensten niet ziet op de reguliere
verkoop van hypotheken «face to face».Bij een verbonden overeenkomst als bedoeld in het vijfde lid is sprake
van een nauw verband tussen deze overeenkomst en de overeenkomst op afstand.
De consument is beide overeenkomsten in samenhang aangegaan, waarbij de verbonden
overeenkomst niet gesloten zou zijn zonder de overeenkomst op afstand en vice
versa.Artikel 41Dit artikel regelt de gevolgen van een ontbinding uit hoofde van artikel
40 en vloeit eveneens voort uit de richtlijn Verkoop op afstand van financiële
diensten (artikel 7). Het voorschrift dat met de uitvoering van een overeenkomst
op afstand pas mag worden begonnen na toestemming van de consument betekent
niet dat deze toestemming altijd separaat van de overeenkomst dient te worden
gegeven. De toestemming van de consument kan ook in de overeenkomst worden
vastgelegd (eerste lid).De volgende situatie kan als voorbeeld dienen bij het tweede en derde
lid. Een verzekeraar begint op verzoek van een consument met de uitvoering
van een inboedelverzekeringsovereenkomst voor het verstrijken van de in artikel
40 genoemde ontbindingstermijn omdat hij op verzoek van de consument (per
direct) een voorlopige dekking afgeeft. Een verzekering is volgens de definitie
van artikel 1, onder dd, een verbintenis tot het doen van een of meer uitkeringen
aan een consument, tegen het genot van een door de consument te betalen premie,
waarbij voor partijen geen zekerheid bestaat, dat, wanneer of tot welk bedrag
enige uitkering moet worden gedaan, of ook hoe lang de premiebetaling zal
duren.Vanaf het moment dat de voorlopige dekking door de financiële dienstverlener
is verleend, staat de verzekeraar garant voor vergoeding van schade in het
geval dat het voorlopig verzekerde risico zich voordoet in de periode tot
aan het moment waarop de verzekeraar beslist op het acceptatieverzoek van
de consument. De verzekeraar geeft dus door het verlenen van de voorlopige
dekking uitvoering aan hetgeen waartoe hij is verbonden vanwege de verzekeringsovereenkomst.
Tot aan het moment waarop de acceptatie plaatsvindt zal de hoogte van de te
betalen premie nog niet zijn bepaald en zal de verzekeringnemer daarom geen
uitvoering kunnen geven aan hetgeen waartoe hij verbonden is
vanwege de verzekeringsovereenkomst, het betalen van de premie. Er is dus
wel op verzoek van de consument begonnen met het geven van uitvoering aan
de verzekeringsovereenkomst, maar de overeenkomst is niet volledig uitgevoerd
als bedoeld in artikel 40, vierde lid, onder c.De consument komt in beginsel dus een ontbindingsrecht toe. De consument
zal de voorlopige verzekeringsovereenkomst uiteraard niet willen ontbinden
wanneer het verzekerde risico zich voordoet gedurende de acceptatietermijn.
De consument zal proberen de geleden schade op de verzekeraar te verhalen.
Wanneer het verzekerde risico zich echter niet voordoet, zal de consument
wellicht wel gebruik willen maken van zijn ontbindingsrecht gedurende de acceptatieperiode.
Na de ontbinding van de verzekeringsovereenkomst zal de verzekeraar van de
consument kunnen verlangen dat deze onverwijld een betaling verricht voor
de financiële dienst die de verzekeraar krachtens de overeenkomst op
afstand tot het moment van de ontbinding al effectief heeft verricht (tweede
lid). Hierbij wordt wel als voorwaarde gesteld dat de verzekeraar kan aantonen
dat hij is begonnen met het uitvoering geven aan de overeenkomst nadat hij
daartoe van de consument een verzoek heeft ontvangen en dat hij met de uitvoering
is begonnen vóór het verstrijken van de in artikel 40 genoemde
ontbindingstermijn. Daarnaast moet de verzekeraar kunnen aantonen dat hij
de consument, overeenkomstig hetgeen bij of artikel 31, eerste lid, is bepaald,
heeft geïnformeerd over het te betalen bedrag (derde lid). De hoogte
van het vanwege het inroepen van het ontbindingsrecht te betalen bedrag zal
de verzekerde dus voorafgaand aan het verlenen van de voorlopige dekking (het
aangaan van de «voorlopige» verzekeringsovereenkomst) moeten zijn
medegedeeld. De hoogte van de aan de verzekeraar te betalen vergoeding voor
het verlenen van de «voorlopige» dekking zal aan twee voorwaarden
moeten voldoen.Het bedrag mag niet hoger zijn dan een bedrag evenredig aan de verhouding
tussen het reeds geleverde product en de volledige uitvoering van de overeenkomst
op afstand. Vanwege het karakter van de (voorlopige) schadeverzekeringsovereenkomst,
namelijk een risicoverzekering, zal echter meteen met het verlenen van de
voorlopige dekking voor een bepaalde periode de overeenkomst volledig zijn
uitgevoerd voor die periode en mag de verzekeraar een redelijke premie rekenen
voor het door hem gedurende deze periode gedragen risico. In geen geval mag
deze premie zo hoog zijn (in vergelijking met de premie die verschuldigd zou
zijn als de overeenkomst niet ontbonden zou zijn) dat deze kan worden opgevat
als boete.Wanneer de verzekeraar de aanvraag accepteert gedurende de ontbindingstermijn
heeft dit overigens tot gevolg dat de voorwaarden van de overeenkomst komen
vast te staan en dat ook de premie wordt vastgesteld. De «voorlopige»
verzekeringsovereenkomst gaat aldus over in een «definitieve»
verzekeringsovereenkomst. Omdat het hierbij niet om een nieuwe aanvraag tot
verzekering gaat, maar de «definitieve» verzekeringsovereenkomst
een logisch gevolg is van de aanvraag die tot de «voorlopige»
verzekeringsovereenkomst heeft geleid, komt de consument niet nogmaals een
ontbindingsrecht toe.De in het vijfde lid door de consument terug te geven zaken zien op die
zaken die onderwerp van de ontbonden overeenkomst zijn. Paragraaf 3 De verhouding tussen aanbieder en bemiddelaarArtikel 42De in deze paragraaf gestelde regels gelden behalve voor de onderlinge
verhouding tussen de aanbieder en de bemiddelaar ook voor de relatie tussen
financiële dienstverleners die in het distributieproces een vergelijkbare
rol vervullen als de aanbieder en bemiddelaar, namelijk voor de gevolmachtigde
agent en de ondergevolmachtigde agent in relatie tot de bemiddelaar, en de
bemiddelaar in relatie tot de onderbemiddelaar. Op dezelfde wijze gelden de
in deze paragraaf gestelde regels behalve voor de aanbieder in relatie tot
de gevolmachtigde agent ook voor de gevolmachtigde agent in relatie tot de
ondergevolmachtigde agent en voor de ondergevolmachtigde in relatie tot de
ondergevolmachtigde aan wie hij een ondervolmacht heeft afgegeven.Artikel 43Volgens dit artikel is een aanbieder verplicht er voor zorg te dragen
dat de verbonden bemiddelaar met wie hij samenwerkt de regels van het wetsvoorstel
naleeft. In dit artikel wordt de norm vastgelegd die eveneens terug te vinden
is in artikel 12, eerste lid, onder a, als voorwaarde voor de vrijstelling
van het verbod van artikel 10. Indien de verbonden bemiddelaar voor meerdere
aanbieders werkt zal elk van de aanbieders verantwoordelijk zijn voor die
overeenkomsten die hij aangaat via de verbonden bemiddelaar. Deze verantwoordelijkheid
houdt in dat de aanbieder waarborgt dat de verbonden bemiddelaar, via welke
hij overeenkomsten met consumenten aangaat, zich houdt aan de regels die bij
of krachtens het wetsvoorstel zijn bepaald. De verantwoordelijkheid van een
aanbieder voor een verbonden bemiddelaar is daarbij vergelijkbaar met de verantwoordelijkheid
die een aanbieder draagt voor de gedragingen van zijn werknemers.Artikelen 44, 45 en 46Aanbieders, gevolmachtigde agenten en bemiddelaars kunnen een belangrijke
rol spelen bij het weren van malafide partijen van de markt. Om die reden
bepaalt artikel 44 dat het de aanbieder verboden is samen te werken met bemiddelaars
en gevolmachtigde agenten die niet zijn ingeschreven in het register van de
AFM. Een vergelijkbaar verbod is opgenomen voor de bemiddelaar en de gevolmachtigde.
Artikel 44 is uitgewerkt in de artikelen 45 en 46. In artikel 45 is voor de
aanbieder de verplichting opgenomen om te controleren of de bemiddelaar met
wie hij voornemens is voor de eerste maal te gaan samenwerken, is ingeschreven
in het register van de AFM, waarna hij deze controle eens in de twaalf maanden
dient te verrichten. De aanbieder moet de controle ook verrichten indien hem
signalen bereiken op grond waarvan hij twijfelt of de bemiddelaar nog wel
in het register is ingeschreven. De aanbieder kan bijvoorbeeld door een artikel
in de vakpers of door stevige geruchten in de branche gaan twijfelen of de
vergunning van de bemiddelaar nog wel in orde is.Een met artikel 45 vergelijkbare regeling is in artikel 46 opgenomen voor
de samenwerking tussen een aanbieder en een gevolmachtigde agent. Het eerste
lid bevat de verplichting voor de aanbieder om vóór het verlenen
van een volmacht de inschrijving van de gevolmachtigde agent in het register
te controleren. De aanbieder zal vervolgens deze gegevens eveneens eens in
de twaalf maanden moeten controleren en indien hem signalen bereiken op grond
waarvan hij twijfelt of de gevolmachtigde agent nog wel in het register is
ingeschreven. Indien een aanbieder, gevolmachtigde agent of een bemiddelaar op een andere
manier dan het controleren van de gegevens in het register voorafgaande aan
een nieuwe samenwerking, dan wel op een ander tijdstip dan het moment van
de twaalf maandelijkse controle of de controle naar aanleiding van signalen,
er achter komt (bijvoorbeeld door een mededeling van de AFM) dat zijn aanbieder,
gevolmachtigde agent of bemiddelaar niet meer over een vergunning beschikt,
zal de betreffende aanbieder, gevolmachtigde agent of bemiddelaar dit moeten
controleren in het register. Als de vergunning dan blijkt te ontbreken, zal
hij de samenwerking moeten opzeggen in verband met het verbod van artikel
44.Artikel 47Op grond van artikel 47, moet een aanbieder, die in het kader van zijn
normale bedrijfsvoering (bijvoorbeeld tijdens een periodiek gesprek dat een
aanbieder met zijn bemiddelaar voert) constateert dat een bemiddelaar of een
gevolmachtigde agent het bij of krachtens paragraaf 1 van hoofdstuk 3
bepaalde overtreedt, dit onverwijld melden bij de AFM. Dit zelfde geldt wanneer
het een stelselmatige overtreding betreft van hetgeen overigens is bepaald
bij of krachtens het wetsvoorstel, dus met uitzondering van paragraaf 1
van hoofdstuk 3. De aanbieder heeft géén onderzoeksplicht. De
aanbieder die er voor kiest zijn product via een bemiddelaar of een gevolmachtigde
agent in de markt te zetten, draagt daar in zekere zin ook enigszins verantwoordelijkheid
voor: daarin past deze meldplicht (en om die reden is er ook geen meldplicht
voor een bemiddelaar of een gevolmachtigde agent over eventuele misstanden
bij zijn aanbieder). Melden mag uiteraard altijd. De AFM moet op basis van
de melding van een aanbieder, bemiddelaar of gevolmachtigde agent afwegen
of een (nader) onderzoek wordt ingesteld.Artikel 49Financiële dienstverleners kunnen voor het voldoen aan de verplichtingen
die het wetsvoorstel stelt, in bepaalde gevallen van elkaar afhankelijk zijn.
Zo kan een bemiddelaar alleen een financiële bijsluiter verstrekken aan
een consument indien de aanbieder de financiële bijsluiter aan hem ter
beschikking heeft gesteld. Voor dit type afhankelijkheid bepaalt dit artikel
dat de plicht bestaat om ervoor te zorgen dat de afhankelijke partij aan zijn
verplichtingen kan voldoen. Dit houdt bijvoorbeeld in dat indien een aanbieder
zeer complexe producten via een bemiddelaar wil aanbieden, hij deze bemiddelaar
van zodanige informatie en instructies moet voorzien dat deze bemiddelaar,
uitgaande van het wettelijk voorgeschreven deskundigheidsniveau van deze bemiddelaar,
over voldoende kennis beschikt om het betreffende product op de markt te brengen.
Dit betekent onder andere dat de informatie begrijpelijk moet zijn voor de
bemiddelaar die beschikt over het door het wetsvoorstel voorgeschreven deskundigheidsniveau.HOOFDSTUK 4Paragraaf 1 KredietArtikel 51Naast de verplichting tot het verstrekken van goede informatie zoals vastgelegd
in artikel 31 heeft de aanbieder waar het krediet betreft ook een verplichting
tot het inwinnen van informatie en het aan de hand van die informatie beoordelen
of de kredietverlening verantwoord is voor de consument in verband met het
risico van overkreditering. Deze verplichting zal in lagere regelgeving
worden uitgewerkt en in bepaalde gevallen zal de verplichting er toe leiden
dat voorafgaande aan het sluiten van een overeenkomst inzake krediet de databank
van een stelsel van kredietregistratie moet worden geraadpleegd. Om tot een
goede beoordeling van de financiële positie van de consument te komen
moet de aanbieder van krediet inzicht hebben in zowel de inkomsten, bijvoorbeeld
de bron en hoogte van de inkomsten van de consument of relevante derden, als
bepaalde vaste uitgaven van de consument, bijvoorbeeld de huur dan wel hypotheek,
alimentatie en de ziektekostenverzekering. Een zwakke of onzekere financiële
positie, bijvoorbeeld bij jongeren met een laag inkomen, zal er eerder toe
leiden dat het aangaan van een overeenkomst inzake krediet onverantwoord is
in het kader van het voorkomen van overkreditering van de betrokken consument.In het tweede lid van artikel 51 is uitdrukkelijk vastgelegd dat er geen
krediet mag worden verleend indien dit met betrekking tot het voorkomen van
overkreditering van de consument onverantwoord is. De aanbieder van krediet
baseert zich daarbij op de verzamelde informatie op grond van het bij of krachtens
het eerste lid bepaalde.Artikel 52De verplichting uit het eerste lid is overgenomen uit artikel 14, tweede
lid, van de Wck. Op grond van dat artikel was deelname aan een stelsel van
kredietregistratie een voorschrift verbonden aan de vergunning. Tot de taken
van een stelsel van kredietregistratie behoren in ieder geval het verzamelen,
vastleggen, ordenen en het ter beschikking stellen aan deelnemers van gegevens,
van belang bij de beoordeling van de financiële draagkracht van de consument,
met inachtneming van een zo groot mogelijke bescherming van de persoonlijke
levenssfeer. De Stichting Bureau Krediet Registratie voldoet op dit moment
aan deze vereisten. Het is echter niet uitgesloten dat in de toekomst ook
andere kredietregistratiebureau's als een stelsel van kredietregistratie in
de zin van het wetsvoorstel kunnen worden aangemerkt.Artikel 53De beloningsregels zijn ten opzichte van de Wck onveranderd gebleven.
In de memorie van toelichting bij de Wck werd de zinsnede «ten einde
een zorgvuldige kredietbemiddeling te bevorderen» als volgt toegelicht1: «Het gaat er daarbij om dat de kredietbemiddelaars
niet door onevenredig hoge provisies tot productiejacht worden aangezet en
voorts dat zij mede geldelijk belang hebben bij de kredietwaardigheid van
de door hen aangebrachte kredietnemers, tot uiting komend in een regelmatige
betaling. Incidenten in deze sfeer dienen hun weerslag te hebben op de provisie
die de betrokken bemiddelaars ontvangen. Zo niet, dan wordt in de hand gewerkt
dat de kredietbemiddelaars kredietgevers bewegen tot het aanvaarden van niet
verantwoorde risico's. De regels kunnen dan ook niet alleen een maximumtarief
inhouden maar ook de wijze van uitbetaling van de provisie betreffen, waarmee
spreiding van de betalingen al naar gelang de looptijd van de aan te brengen
transacties kan worden bewerkstelligd. Van deze uit de Wck overgenomen provisiebepaling
blijft, net als in de Wck, hypothecaire kredietverstrekking uitgezonderd.Artikelen 54 en 55Een gemeentelijke kredietbank (gkb) wordt ingevolge artikel 54 opgericht
en opgeheven bij of ingevolge een daartoe strekkend besluit van het college
van burgemeester en wethouders (college van B & W)2. Het besluit hiertoe wordt onderworpen aan de goedkeuring van gedeputeerde
staten. De rechtsvorm van de gkb staat vrij. Een gemeente kan er derhalve voor
kiezen de gkb als privaatrechtelijke rechtspersoon op te richten.Het aanbieden van krediet door een gkb valt onder de werking van de materiële
regels van het wetsvoorstel, waaronder de zorgplichten in hoofdstuk 3 en de
bepalingen in paragraaf 1 van hoofdstuk 4. Verder dienen gkb's met betrekking
tot niet-hypothecair krediet te voldoen aan de privaatrechtelijke bepalingen
uit hoofdstuk IV van de Wck die naar het Burgerlijk Wetboek zullen worden
overgeheveld. Ook de bepalingen inzake schuldbemiddeling in de Wck zijn van
toepassing op gkb's.Op welke wijze zal worden voldaan aan de bovengenoemde bepalingen voor
het aanbieden van krediet in het kader van het uitoefenen van de publieke
taak van de gkb zal moeten blijken uit een door het college van B & W
op te stellen reglement. Het toezicht op de naleving van dit reglement blijft
de verantwoordelijkheid van het college van B&W dat de gkb heeft opgericht.In het kader van de inwerkingtreding van de Wet financiering decentrale
overheden (Wet Fido) is de afbakening van de publieke taak van de gkb's aan
de orde geweest. Artikel 2 van de Wet Fido bepaalt dat openbare lichamen alleen
middelen mogen aantrekken, uitzetten en leningen mogen garanderen uit hoofde
van de publieke taak. Gevolg hiervan is dat publiekrechtelijke gkb's uit hoofde
van de publieke taak slechts bevoegd zijn tot het verstrekken van sociaal
krediet. Deze bepaling brengt tevens met zich mee dat gemeenten privaatrechtelijke
gkb's slechts mogen financieren ten behoeve van de publieke taak. Dit betekent
dat het hen niet toegestaan is de commerciële kredietverlening door deze
gkb's te financieren.Indien privaatrechtelijke gkb's commercieel krediet aanbieden en op de
kredietmarkt actief zijn als commerciële aanbieder valt deze commerciële
kredietvertrekking, om een gelijk speelveld te creëren, volledig onder
de werking van het wetsvoorstel, inclusief het toezicht. Paragraaf 2 VerzekeringenArtikelen 57 en 58De verzekeringsovereenkomst die door bemiddeling van een onderbemiddelaar
tot stand is gekomen behoort in de verhouding tussen de onderbemiddelaar en
de bemiddelaar tot de portefeuille van de onderbemiddelaar. Aldus kan een
verzekeringsovereenkomst tot twee portefeuilles behoren, namelijk tot die
van de onderbemiddelaar in zijn relatie tot de bemiddelaar en tot die van
de bemiddelaar in diens relatie tot de verzekeraar. Wanneer de verzekeraar
zich laat vertegenwoordigen door een (onder)gevolmachtigde agent, behoort
een verzekeringsovereenkomst in ieder geval tot de portefeuille van de bemiddelaar
in zijn relatie tot de (onder)gevolmachtigde agent.Artikelen 58, 59 en 60De artikelen 58, 59 en 60 zijn inhoudelijk identiek aan respectievelijk
de artikelen 12, 17 en 14 van de Wabb.Artikelen 61 en 62In artikel 61 is het eerste lid van artikel 24 van de Wabb overgenomen.
Het tweede lid van artikel 24 van de Wabb wordt meegenomen in de lagere regelgeving
die op grond van artikel 23, tweede lid wordt vastgesteld. Het derde lid van
artikel 24 van de Wabb is opgenomen in het tweede lid van artikel 61. Het tweede en derde lid van artikel 19 van de Wabb zijn overgenomen in
artikel 62. Het eerste lid van artikel 19 van de Wabb is meegenomen in de
reikwijdte bepalingen van de artikelen 42 en 57.HOOFDSTUK 5 UITVOERING VAN DE WETParagraaf 1 Verhouding tussen de Minister van Financiën
en de AFMArtikel 64Met artikel 64 wordt de AFM expliciet betrokken bij de beoordeling van
door de Minister voorgenomen maatregelen. Deze bepaling is geformuleerd als
een verplichting om op verzoek de Minister de inlichtingen te verstrekken
die nodig zijn voor de beoordeling van de uitvoerbaarheid van wettelijke voorschriften
of beleid. Dit betreft niet de gegevens die onder de geheimhoudingsplicht
vallen.Het artikel laat onverlet de mogelijkheid voor de AFM om, binnen de grenzen
van haar wettelijke taak, uit eigen beweging de Minister van de voor het beleid
relevante informatie te voorzien.Artikel 65De AFM zal de Minister inlichtingen dienen te verstrekken zodat deze kan
beoordelen of de wet toereikend is. Daarnaast is de Minister bevoegd informatie
bij de AFM op te vragen zodat hij zich een oordeel kan vormen over het toezicht
op de naleving van het wetsvoorstel door de AFM. De AFM is gehouden de door
de Minister opgevraagde informatie te verstrekken, tenzij hij gegevens heeft
opgevraagd die onder de geheimhoudingsplicht van artikel 84 vallen en zich
een van de in het tweede lid, onder a, b en c genoemde omstandigheden voordoet.
In het derde lid is geregeld dat de Minister de verkregen informatie kan laten
onderzoeken door een derde en dat hij deze derde kan machtigen namens hem
informatie op te vragen bij de AFM. De Minister kan de op grond van dit artikel
verkregen informatie alleen aanwenden om zich een oordeel te vormen over de
toereikendheid van het wetsvoorstel of het toezicht door de AFM op de naleving
daarvan (vierde lid). Het vijfde lid legt vast dat de geheimhoudingsbepaling
van artikel 84 eveneens van toepassing is op de Minister en degenen die in
zijn opdracht handelen. In het zesde lid is vastgelegd welke informatie de
Minister kan mededelen aan de Staten-Generaal en het publiek. Het zevende
lid tenslotte verklaart de Wet openbaarheid van bestuur en de Wet Nationale
ombudsman niet van toepassing op de in dit artikel bedoelde gegevens of inlichtingen
die de Minister of een in zijn opdracht werkende derde onder zich heeft.Artikel 67Wanneer de Minister het opportuun acht om (delen van) Europese richtlijnen
op het gebied van de financiële dienstverlening te implementeren in een
regeling van de toezichthouder of wanneer hij meent dat een Europese richtlijn
zich niet met de regelgeving van de toezichthouder verdraagt, is hij bevoegd
de AFM voorschriften terzake te geven.Paragraaf 2 Het verkrijgen van informatie door de
AFMParagrafen 2 en 3 van hoofdstuk 5 zien op de uitvoering van het toezicht
op de naleving van de wet en de bevoegdheden die hiervoor benodigd zijn. Artikel
68 geeft hiertoe de AFM de bevoegdheid om bij verschillende personen en instellingen
de benodigde inlichtingen in te winnen die zij redelijkerwijs nodig heeft
om haar taak uit te oefenen. De AFM kan verzoeken informatie
over te leggen en indien noodzakelijk kan zij ook ter plaatse binnentreden.
De verplichting tot het verstrekken van informatie geldt behalve voor de vergunninghouder,
de aanvrager van een vergunning, degene op wie een vrijstelling of ontheffing
van toepassing is en degene die deel uitmaakt van een groep waartoe de vergunninghouder
behoort, ook voor de niet-vergunninghouder waarvan redelijkerwijs kan worden
vermoed dat deze handelt in strijd met de bij of krachtens het wetsvoorstel
gestelde regels. Hierdoor kan worden gecontroleerd of het verbod van artikel
10 niet wordt overtreden.Ingevolge artikel 69 zijn de daar genoemde bepalingen uit de Algemene
wet bestuursrecht van overeenkomstige toepassing op personen die door de AFM
zijn belast met de taak om inlichtingen in te winnen of zijn belast met de
uitoefening van andere taken en bevoegdheden die de Autoriteit op grond van
de wet zijn toegekend. Het betreft hier enkele voorwaarden en waarborgen voor
de wijze waarop van de bevoegdheid tot binnentreden gebruik kan worden gemaakt.
Zo dient identificatie plaats te vinden en mag alleen van de binnentredingsbevoegdheden
gebruik worden gemaakt voor zover dat redelijkerwijs nodig is voor de vervulling
van de taak. Bij het binnentreden kan de hulp worden ingeroepen van de sterke
arm. Daarnaast wordt onder meer bepaald in welk type gegevens inzage moeten
worden verleend.Paragraaf 3 Corrigerende en sanctionerende bevoegdheden
van de AFM Artikel 70Dit artikel regelt de bevoegdheid om een aanwijzing te geven aan een financiële
dienstverlener. Een dergelijke aanwijzing kan worden gegeven als een financiële
dienstverlener de wet, de daarop gebaseerde lagere regelgeving of de aan een
vergunning verbonden voorschriften of gestelde beperkingen overtreedt. Naast
het opleggen van een boete of een last onder dwangsom, het openbaar maken
van overtredingen en het intrekken van de vergunning is het geven van een
aanwijzing de minst ingrijpende toezichtmaatregel die door de toezichthouder
kan worden genomen.Artikel 71De AFM kan op grond van artikel 71 een stille curator aanstellen bij een
vergunninghoudende financiële dienstverlener die niet of onvoldoende
gehoor heeft gegeven aan een aanwijzing als bedoeld in artikel 70, indien
zij dat noodzakelijk acht met het oog op de doeleinden van het wetsvoorstel.
In het tweede lid wordt de AFM de mogelijkheid geboden om indien onverwijlde
maatregelen noodzakelijk zijn, direct over te gaan op het aanstellen van een
stille curator zonder eerst een aanwijzing te geven.De stille curatele richt zich tot alle of bepaalde organen van de financiële
dienstverlener. Het is echter onwaarschijnlijk dat de maatregel betrekking
zal hebben op de algemene vergadering van aandeelhouders. Indien de aandelen
ruim verspreid zijn zal dit zeker niet het geval zijn aangezien de maatregel
haar stille karakter zou verliezen bij een openbare vergadering van aandeelhouders.
De maatregel van stille curatele leidt niet tot aantasting van de beschikkingsbevoegdheid
van de financiële dienstverlener. Deze beschikkingsbevoegdheid blijft
gehandhaafd, zij het dat voor bepaalde handelingen instemming nodig is van
de door de AFM aangewezen stille curator. De stille curator handelt echter
nooit namens de financiële dienstverlener. De stille curatele is beperkt
in tijd en kan ten hoogste twee jaar duren, de AFM heeft echter de bevoegdheid
de stille curatele steeds met een jaar te verlengen. In het derde lid onder
e is vastgelegd dat aan handelingen verricht in strijd met de stille curatele
civielrechtelijke consequenties zijn verbonden. Artikelen 72 en 73Voor de regeling van het opleggen van lasten onder dwangsom en bestuurlijke
boetes is aangesloten bij de Wtb, de Wte, de Wtk, de Wtn en de Wtv en de aanpassingen
die daarop zijn aangebracht in het kader van de Wet actualisering en harmonisatie
financiële toezichtswetten. Op basis van deze financiële toezichtswetten
hebben de financiële toezichthouders en de Minister de bevoegdheid om
aan overtreders van regels uit de toezichtwetten en de daarop gebaseerde regelgeving
een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete op te leggen. Dit systeem
wordt nu ook doorgetrokken naar het toezicht op de naleving van het wetsvoorstel.
Aangezien het systeem van dwangsommen en bestuurlijke boetes vrijwel identiek
is aan het systeem in bovengenoemde financiële toezichtswetten wordt
hier alleen ingegaan op de algemene aspecten van dit systeem. Voor een toelichting
op de formulering van de artikelen wordt verwezen naar de parlementaire geschiedenis
van eerdergenoemde wetten.De artikelen 72 en 73 bepalen de overtredingen waarvoor
deze bestuurlijke sancties kunnen worden opgelegd. Dit betreft overtreding
van onder meer de volgende regels:1. Het verbod van artikel 10 voor een financiële dienstverlener om
zonder een daartoe verleende vergunning een financiële dienst te verrichten;2. Het merendeel van de regels die worden gesteld inzake de betrouwbaarheid
van bestuurders, deskundigheid, regels aangaande de bedrijfsvoering en financiële
waarborgen, informatieverstrekking en zorgvuldig handelen. Zie de paragrafen
1 en 2 van hoofdstuk 3;3. Een aantal regels met betrekking tot de verhouding tussen de aanbieder
en de bemiddelaar gesteld bij of krachtens paragraaf 3 van hoofdstuk
3;4. De in artikel 68, tweede lid, geregelde verplichtingen om gegevens
en inlichtingen aan de AFM te verschaffen.Van belang is nog op te merken dat de opbrengst van geïnde dwangsommen
en bestuurlijke boeten weliswaar toekomt aan de AFM, maar dat deze daarbij
geen budgettair belang heeft. De opbrengsten zullen in mindering worden gebracht
op de begrote kosten van het toezicht, die in rekening worden gebracht bij
de financiële dienstverleners. Op deze manier komt de opbrengst van dwangsommen
en boeten uiteindelijk ten goede aan de financiële dienstverleners.Artikel 74Artikel 74 regelt de hoogte van de bestuurlijke boete. In aansluiting
op de andere financiële toezichtwetten zoals genoemd in de toelichting
bij de artikelen 72 en 73, is gekozen voor een systeem van vaste tarieven.
Dit betekent dat de AFM geen beleidsvrijheid heeft ten aanzien van de hoogte
van de op te leggen boete. De voordelen van dit systeem zijn de eenvoud en
de rechtszekerheid. De hoogte van de boete is afhankelijk van verschillende
elementen. Ten eerste is dit de zwaarte van de overtreding. Ten tweede wordt
gekeken naar het voordeel dat doorgaans met een overtreding kan worden behaald.
Uitgangspunt is dat de hoogte van de boete in ieder geval het voordeel dat
in de regel met de overtreding kan worden behaald dient te overtreffen. Ten
derde is de hoogte van de boete afhankelijk van de draagkracht van de overtreder.
Een boete die de ene instelling aan de rand van het faillissement kan brengen,
kan immers voor een andere instelling te laag zijn om effect te sorteren.
Afhankelijk van de zwaarte van de overtreding en het te verwachten voordeel
is in de bijlage bij de wet voor elk delict een tarief vastgelegd. Indien
een boete wordt opgelegd wordt het tarief vermenigvuldigd met een bepaalde
wegingsfactor waardoor rekening wordt gehouden met de draagkracht van de betrokken
instelling. Het maximum bedraagt € 900 000 per overtreding. Deze bijlage, maar niet het maximum, kan bij algemene maatregel van
bestuur worden gewijzigd. Hierdoor kunnen de tarieven zonder wetswijziging
worden aangepast aan de praktijkervaringen met de bestuurlijke boete na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel.Artikel 74, vierde lid, voorziet in een matigingsbevoegdheid voor het
geval de boete onevenredig hoog zou uitvallen. Gedacht kan worden aan het
geval dat een regel op het gebied van de verplichte informatieverstrekking
wordt overtreden in een krant of tijdschrift met een beperkte oplage. Deze
overtreding dient wel te worden bestraft maar de aard van de overtreding kan
met zich mee brengen dat in zo'n geval matiging van het vaste tarief op zijn
plaats is.Artikel 76In artikel 76, eerste lid, wordt de AFM verplicht tot het kenbaar maken
aan de betrokken instelling van het voornemen om een boete op te leggen. Op
grond van artikel 76, tweede lid, kan in afwijking van afdeling 4.1.2 van
de Algemene wet bestuursrecht, de overtreder de mogelijkheid worden gegeven
om voordat de boete wordt opgelegd mondeling dan wel schriftelijk zijn zienswijze
naar voren te brengen.In overeenstemming met andere financiële toezichtwetgeving wordt
bij bepaalde overtredingen de betrokkene die mogelijkheid ontzegd. Wanneer
sprake is van een bepaalde categorie van overtredingen waarvoor in de op grond
van artikel 74, tweede lid, vastgestelde bijlage een lage boete wordt opgelegd,
wordt aan de betrokkene niet de gelegenheid gegeven om voordat de boete wordt
opgelegd mondeling of schriftelijk zijn mening kenbaar te maken. Het horen
van de overtreder kan tot lange procedures leiden hetgeen met name voor kleine
overtredingen niet wenselijk is. Bovendien is juist bij deze kleine overtredingen
het lik-op-stuk-effect belangrijk voor de preventieve werking van de boete.
Dit neemt uiteraard niet weg dat degene aan wie een boete is opgelegd, onafhankelijk
van de hoogte van die boete, de mogelijkheid heeft bezwaar en beroep aan te
tekenen.De opbrengsten van de bestuurlijke sancties kan de toezichthouder gebruiken
om de kosten voor de handhaving te dekken. Een eventueel positief saldo wordt
in mindering gebracht op de doorberekening van de kosten van het toezicht
door middel van jaarlijkse heffingen aan de vergunninghouders. Hierdoor ontstaat
lastenverlichting voor de vergunninghouders gefinancierd door de overtreders
van de toezichtwetten.Artikel 80Cumulatie van een bestuurlijke boete en een strafrechtelijke sanctie is
niet toegestaan. Artikel 80 bevat hiertoe een strikte anti-cumulatie regeling.
Aan de ene kant vervalt de bevoegdheid om een bestuurlijke boete op te leggen
indien ter zake van dezelfde overtreding strafvervolging is ingesteld en het
onderzoek ter terechtzitting reeds begonnen is (lid 1). Aan de andere kant
vervalt het recht tot strafvervolging indien de AFM ter zake van die overtreding
al een bestuurlijke boete heeft opgelegd (lid 2). Zoals te doen gebruikelijk,
zullen afspraken worden gemaakt tussen de AFM, de FIOD/ECD en het Openbaar
Ministerie over de keuze tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke afdoening
van overtredingen. Paragraaf 4 Geheimhouding en publicatieArtikel 84Het wetsvoorstel bevat, in aansluiting bij de overige financiële
toezichtwetgeving, eveneens bepalingen omtrent geheimhouding van toezichtinformatie
en publicatie. De AFM beschikt over gevoelige informatie van de financiële
dienstverlener, bijvoorbeeld over de betrouwbaarheid van bestuurders. Met
deze gegevens zal zorgvuldig moeten worden omgegaan.Het regime van geheimhouding dat wordt gehanteerd is gelijk aan dat van
de Wet actualisering en harmonisatie financiële toezichtswetten, waarin
de reeds bestaande financiële toezichtwetten zoveel mogelijk op elkaar
zijn afgestemd. Hiermee wordt voorkomen dat een toezichthouder in de situatie
komt dat hij informatie over een onder toezichtstaande instelling op basis
van deze wet openbaar moet maken of aan andere overheidsinstanties moet verstrekken,
terwijl dit op basis van andere financiële toezichtwetten niet is toegestaan.
Hiermee zouden bestaande regelingen van de Wtk of de Wtv kunnen worden omzeild.Uitgangspunt van de regeling is dat informatie die in het kader van het
toezicht wordt verkregen geheim is en alleen bekend mag worden gemaakt voor
zover het wetsvoorstel dit eist. Dit is vastgelegd in artikel 84, eerste lid.
Ingevolge het tweede lid geldt de geheimhouding echter niet indien de bepalingen
van het Wetboek van Strafvordering van toepassing zijn. In overeenstemming
met diverse EU-Richtlijnen1, die mede aan de
verschillende financiële toezichtwetten ten grondslag liggen, wordt het
hierdoor mogelijk voor de AFM om informatie te verstrekken indien er sprake
is van een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit. Het doen
van aangifte is een beslissing van de AFM die het belang van de handhaving
van de vertrouwelijkheid van toezichtinformatie daarbij dient af te wegen
tegen het belang van opsporing en vervolging. Ook tijdens een strafzaak wordt
een soortgelijke belangenafweging gemaakt, echter ditmaal door de rechter.
Aan financiële toezichthouders als de AFM is geen algemeen verschoningsrecht
toegekend. Zij dienen dus in een strafproces mee te werken aan de waarheidsvinding
door te getuigen of als deskundige op te treden. Het beperkte verschoningsrecht
dat hen is toebedeeld kan wel betekenen dat zij bepaalde vragen niet hoeven
te beantwoorden. De rechter maakt dan de afweging of «het belang van
de handhaving van de vertrouwelijkheid van bepaalde inlichtingen» belangrijker
is dan «het voor de rechtsbedeling fundamentele belang van de waarheidsvinding»2. Aangezien de AFM vergaande bevoegdheden heeft om gegevens
te vergaren, die soms van minder waarborgen zijn voorzien dan vergelijkbare
bevoegdheden in het strafrecht is het belangrijk dat de gegevens die met behulp
van deze bevoegdheden door de AFM zijn verkregen in beginsel niet worden gebruikt
voor opsporingsdoeleinden. Dit geldt zeker wanneer degene die deze gegevens
heeft verstrekt niet op de hoogte was van de tegen hem gerezen verdenking.
De rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens luidt dienovereenkomstig3.In artikel 84 wordt nadrukkelijk gesproken over «gegevens en inlichtingen omtrent financiële dienstverleners» zodat ook
gegevens en inlichtingen verkregen van anderen dan financiële dienstverleners
onder deze geheimhoudingsbepaling vallen.Artikelen 85 tot en met 93Artikel 85 geeft de AFM de bevoegdheid om in afwijking van de geheimhoudingsplicht
van artikel 84 bepaalde feiten, bijvoorbeeld het feit dat een financiële
dienstverlener werkzaam is zonder dat zij over de vereiste vergunning beschikt,
openbaar te maken. Deze bevoegdheid kan in bepaalde gevallen
een effectief additioneel handhavinginstrument zijn. De openbaarmaking van
de overtreding zal de goede naam van de betrokken financiële dienstverlener
schaden, terwijl een goede naam voor financiële dienstverleners juist
van het grootste belang is.In artikel 85, eerste lid onderdelen a en b, wordt onderscheid gemaakt
tussen de situatie waarin openbaar wordt gemaakt dat een financiële dienstverlener
een vergunning is geweigerd of een financiële dienstverlener niet over
een vergunning beschikt. Het in onderdeel a omschreven geval, waarin een vergunning
is geweigerd, zal altijd vallen onder de in onderdeel b omschreven situatie.
Omgekeerd geldt dit evenwel niet.De publicatie is vormgegeven overeenkomstig de Wet Actualisering en harmonisatie
financiële toezichtswetten. Om duidelijk tot uitdrukking te brengen dat
het gaat om een handhavinginstrument dat wordt gebruikt in geval van overtredingen
van het wetsvoorstel, is het sanctionerende karakter van de bevoegdheid uitdrukkelijk
in de bepaling verwoord. Met het oog op het sanctionerende karakter is het
passend om aan de bevoegdheid enkele bepalingen toe te voegen ter bescherming
van degene wiens handelen of nalaten openbaar wordt gemaakt. Het zal evenwel
niet mogelijk zijn om de overtreder altijd deze waarborgen te bieden, bijvoorbeeld
als de overtreder geen bekend adres heeft of zijn identiteit verhult. In dergelijke
gevallen kan redelijkerwijs niet worden gevergd dat de overtreder alle waarborgen
geniet voordat de AFM de noodzakelijke handhavingmaatregelen neemt.Overigens verdient het aandacht dat het hier gaat om gevallen waarin de
AFM gebruik maakt van gegevens die op grond van het wetsvoorstel of met gebruikmaking
van de in het wetsvoorstel omschreven toezichtbevoegdheden zijn verkregen.
Indien publicatie van deze vertrouwelijke gegevens wordt overwogen en dus
wordt afgeweken van de geheimhoudingsbepaling dienen de procedurele waarborgen
in acht te worden genomen. Wanneer de overtreding van het wetsvoorstel in
de markt bekend is of anderszins openbare informatie betreft (door publicatie
in dagbladen, via internet etc.), staat het een toezichthoudende instantie
natuurlijk vrij om op grond van deze openbare informatie te waarschuwen.Paragraaf 5 Samenwerking nationaal en internationaalDe artikelen 94 tot en met 97 regelen de gevallen waarin staten, overheidsinstanties
en financiële toezichthouders, in afwijking van de geheimhoudingsbepaling
in artikel 84, onderling informatie kunnen uitwisselen. De informatieverstrekking
is met name mogelijk tussen instanties die een soortgelijke rol hebben in
het kader van het toezicht op financiële markten of op personen en rechtspersonen
die op die markten actief zijn. De artikelen 94, 95 en 96 bepalen ook de voorwaarden
waaronder deze informatie-uitwisseling kan plaatsvinden. Deze voorwaarden
zijn gelijk aan die in de Wet actualisering en harmonisatie financiële
toezichtswetten. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de memorie van
toelichting van die wet.Paragraaf 6. Kosten toezichtArtikel 98De kosten van het toezicht zullen worden omgeslagen over de financiële
dienstverleners. De methode volgens welke dit gebeurt en de bedragen die in
rekening worden gebracht worden bij of krachtens algemene maatregel van bestuur
vastgesteld.De definitieve invulling van de kostenstructuur in verband met het wetsvoorstel zal plaatsvinden volgens de uitgangspunten van het rapport
herziening financiering toezicht op de financiële marktsector1.Paragraaf 7. Bezwaar en beroepArtikel 99Voor zaken in eerste aanleg is de rechtbank te Rotterdam aangewezen. Deze
rechtbank is ook in andere financiële toezichtwetgeving als bevoegde
rechter aangewezen.HOOFDSTUK 6 OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 102Het wetsvoorstel is niet slechts van toepassing op dat wat na haar inwerkingtreding
voorvalt, maar ook op dat wat bij haar inwerkingtreding bestaat, zoals bestaande
rechtsposities en – verhoudingen. Er mag geen onduidelijkheid bestaan
over de rechtspositie van financiële dienstverleners die reeds op de
financiële markten actief zijn op het moment dat het wetsvoorstel in
werking treedt. De wijze waarop de bestaande marktpartijen onder het regime
van het wetsvoorstel worden gebracht is geregeld in artikel 102.Omdat de bestaande marktpartijen niet in alle gevallen zonder meer kunnen
worden geacht te voldoen aan de (uitgebreidere) voorwaarden van de vergunning
(te weten de eisen die bij en krachtens paragraaf 1 van hoofdstuk 3 van
het wetsvoorstel zijn gesteld ten aanzien van de financiële dienstverlener) legt het artikel vast welke financiële dienstverleners
zich aan een preventieve toetsing op grond van het wetsvoorstel moeten onderwerpen.Voorkomen dient worden dat bonafide bedrijven ten gevolge van de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel hun activiteiten (tijdelijk) moeten staken omdat een
vergunning of ontheffing niet tijdig kan worden verkregen. Daarom wordt het
de in dit artikel genoemde categorieën van dienstverleners toegestaan,
voor een beperkte periode en onder de in het tweede lid genoemde voorwaarden,
hun werkzaamheden voort te zetten zonder dat zij over een vergunning of ontheffing
ingevolge het wetsvoorstel beschikken.Zoals gezegd geldt de in het eerste lid genoemde overgangsmaatregel slechts
voor een bepaalde termijn. Deze termijn eindigt op het moment dat op de vergunningaanvraag
is beslist. De financiële dienstverlener heeft dan immers een vergunning
verkregen of heeft vernomen dat hem een vergunning moet worden geweigerd.
In het vierde lid is vastgelegd dat de overgangsmaatregel ten hoogste twee
jaar na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel van kracht kan zijn, namelijk
12 maanden gevolgd door twee maal een verlening van 6 maanden door de Minister.Consumenten kunnen er tijdens de overgangstermijn in beginsel op blijven
vertrouwen dat zij adequaat worden beschermd tegen mogelijke gebreken aan
financiële producten en/of bijbehorende dienstverlening, omdat een financiële
dienstverlener vanaf het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel
uiteraard wel dient te voldoen aan de eisen die het wetsvoorstel stelt aan
de financiële dienstverlening. Artikelen 103 tot en met 116De artikelen 103 tot en met 116 bevatten de wijzigingsbepalingen van andere
wetten. De meeste wijzigingen vinden plaats in verband met het intrekken van
de Wabb en het grotendeels vervallen van de Wck, waardoor de verwijzingen
naar beide wetten in andere wetten dienen te worden aangepast. Een aantal
wijzigingen hebben een andere achtergrond:Artikel 106Dit artikel bevat wijzigingen van het Burgerlijk Wetboek. Zij strekken
tot implementatie van enige bepalingen van de richtlijn Verkoop op afstand
van financiële diensten, die gelet op hun zeer nauwe samenhang met onderdelen
van titel 7.1 BW inzake overeenkomsten op afstand niet goed buiten die titel
kunnen worden geplaatst. Afdeling 7.1.9A BW bevat regels ter implementatie
van de richtlijn verkoop op afstand. In de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel dat tot afdeling 7.1.9A heeft geleid (kamerstukken II 1999/2000,
26 861, nr. 3, p. 6–7), is erop gewezen dat het vinden van een
passende plaats in het Burgerlijk Wetboek voor de omzettingswetgeving minder
eenvoudig was als gevolg van het feit dat de richtlijn voor verscheidene typen
van bijzondere overeenkomsten voorschriften bevat die worden ingegeven door
de wijze waarop zij tot stand komen, namelijk met gebruikmaking van een bepaald
middel voor communicatie op afstand. Mede vanuit een oogpunt van wetgevingseconomie,
en gelet op de belangrijke plaats die de koopovereenkomst inneemt tussen de
overeenkomsten die door de richtlijn worden bestreken, is gekozen voor invoeging
in titel 7.1 (Koop en ruil) van een nieuwe afdeling «Overeenkomsten
op afstand», tussen de afdelingen 9 (Koop op proef) en 10 (Koop van
vermogensrechten), aldus genoemde toelichting. Ook de richtlijn Verkoop op
afstand van financiële diensten is niet eenvoudig in te passen. Enerzijds
bevat zij gedragsregels (zoals informatieverplichtingen) voor financiële
dienstverleners die vanuit het oogpunt van goede kenbaarheid en overzichtelijkheid
van de wet behoren te worden geplaatst in dit wetsvoorstel waarin alle gedragsregels
voor financiële dienstverleners worden bijeengebracht. Anderzijds bevat
zij, als gezegd, voorschriften (bijvoorbeeld over ongevraagd verrichten van
diensten en ongevraagd gebruik van bepaalde communicatietechnieken) die vanwege
hun zeer nauwe samenhang met bepalingen uit titel 7.1 BW bezwaarlijk buiten
die titel kunnen worden geplaatst. Nu de betrokken richtlijnen geheel anders
zijn opgezet dan het BW is niet goed te vermijden dat in het BW bepalingen
worden ingevoegd op een plaats waar zij minder goed passen. Ook nu is gekozen
voor een oplossing die weliswaar niet fraai kan worden genoemd maar die wel
het meest recht doet aan de belangen van wetgevingseconomie en een goede kenbaarheid
van de wet (door regels die zeer nauw verband met elkaar hebben bij elkaar
te plaatsen). Hierbij moet nog worden aangetekend dat de overeenkomsten waarop
de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten betrekking heeft
(dienstverlening van bancaire aard of op het gebied van kredietverstrekking,
verzekering, individuele pensioenen, beleggingen en betalingen) wel verwant
zijn aan de koop van vermogensrechten, die wordt geregeld in de op de afdeling
Overeenkomsten op afstand volgende afdeling 7.1.10. Ook dient te worden bedacht
dat de richtlijn de hier aan de orde zijnde overeenkomsten aanduidt als de
«verkoop op afstand van financiële diensten».Onderdelen A en C, onder 1 en 2, beogen de uitzondering van overeenkomsten
op afstand tot het verrichten van financiële diensten van het toepassingsgebied
van de artikelen 7:7 en 7:46g-46h BW ongedaan te maken. De richtlijn Verkoop
op afstand van financiële diensten bevat namelijk soortgelijke bepalingen
(respectievelijk de artikelen 9, 8 en 10) als richtlijn 97/7/EG
ten aanzien van het ongevraagd verrichten van diensten, de bescherming van
consumenten tegen frauduleus gebruik van zijn betaalkaart en het ongevraagde
gebruik van bepaalde communicatietechnieken. Door het verruimen van het toepassingsgebied
van de artikelen 7:7 en 7:46g-46h BW tot overeenkomsten op afstand tot het
verrichten van financiële diensten worden de genoemde richtlijnbepalingen
geïmplementeerd. Volledigheidshalve zij nog vermeld dat artikel 10, derde
lid, van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten, inhoudende
dat de in het eerste en tweede lid van dat artikel bedoelde maatregelen (inzake
«opt in»- en «opt out»-vereisten ter zake van het
gebruik van bepaalde communicatietechnieken) geen kosten voor de consument
met zich mogen brengen, wordt opgenomen in het wetsvoorstel houdende de implementatie
van richtlijn nr. 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens
en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische
communicatie (PbEG L 201). Dat wetsvoorstel zal daartoe een bepaling bevatten
waarbij artikel 7:46h BW wordt aangepast aan artikel 13 (inzake ongewenste
communicatie) van laatstgenoemde richtlijn. Nu ook de implementatie van genoemd
artikel 10 lid 3 van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
in artikel 7:46h BW behoort te worden ondergebracht, dient de daartoe noodzakelijke
wijziging van artikel 7:46h BW ter voorkoming van samenloopproblemen te worden
opgenomen in het wetsvoorstel houdende de implementatie van richtlijn 2002/58.In onderdeel C, onder 3, is voorzien in een nieuw zevende lid van artikel
7:46i BW ter implementatie van artikel 15, tweede alinea, van de richtlijn
Verkoop op afstand van financiële diensten, waarin wordt bepaald dat
als oneerlijk beding in de zin van richtlijn nr. 93/13/EEG van de Raad van
de Europese Gemeenschappen van 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen
in consumentenovereenkomsten (PbEG L 95) geldt een contractvoorwaarde die
de bewijslast voor de naleving van krachtens de richtlijn op de aanbieder
rustende verplichtingen bij de consument legt.Artikel 110Artikel 110 bevat een aanpassing van de formulering van artikel 199 Overgangswet
nieuw Burgerlijk Wetboek met het oogmerk deze bepaling ook van toepassing
te doen zijn ter gelegenheid van de inwerkingtreding van de onderhavige wijzigingen
van afdeling 7.1.9A BW.Artikelen 112 en 113Artikel 17 van de richtlijn Verkoop op afstand van financiële diensten
heeft tot gevolg dat de eerste zin van artikel 53 van de Wtv en de eerste
zin van artikel 26 van de Wtn dienen te worden gewijzigd. Deze wijzigingen
zijn opgenomen in de artikelen 112 en 113, onder A. De consequentie van deze
wijziging is dat de verzekeringnemer in alle gevallen, dat wil zeggen zowel
bij de verkoop op afstand als bij verkoop «face to face» van individuele
overeenkomsten van levensverzekering of overeenkomsten van natura-uitvaartverzekering,
het recht toekomt om gedurende 30 dagen, gerekend vanaf het tijdstip waarop
de verzekeringnemer ervan in kennis wordt gesteld dat de overeenkomst is gesloten,
gebruik te maken van het opzeggingsrecht dat hem op grond van artikel 53 van
de Wtv contractueel dient te worden toegekend.Artikel 116Het overgangsrecht behorende bij de artikelen 13, 14, vierde lid, 15,
17 en 18 van de Wabb blijft van kracht zoals bepaald in de artikelen II en
III van de wet van 22 december 1999 (Stb. 583). Artikel 117De Minister van Financiën zal binnen vier jaar na inwerkingtreding
van de wet de Staten-Generaal een rapport presenteren met zijn conclusies
ten aanzien van de mate van verwezenlijking van de doelstellingen van het
wetsvoorstel. Hierbij zullen ook de neveneffecten van deze regeling, de administratieve
lasten, de evenredigheid, uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid, eenvoud, duidelijkheid
en toegankelijkheid van de gestelde normen aan de orde komen. Daarbij ligt
het in de rede de gebruikelijke evaluatieperiode van 5 jaar aan te houden
wanneer een zekere ervaring met de uitwerking van dit wetsvoorstel en achterliggende
lagere regelgeving is opgedaan. De eerste evaluatie zal echter al na 3 jaar
na inwerkingtreding starten en voor het vierde jaar worden afgerond. Dit omdat
de normen die in dit wetsvoorstel worden gesteld betrekkelijk nieuw zijn,
in die zin dat een substantiële groep die onder de reikwijdte van het
wetsvoorstel valt voor het eerst te maken krijgt met deze normen. Ook zullen
de ervaringen met de ruimte die dit wetsvoorstel biedt voor zelfregulering
en zelftoezicht dan in kaart worden gebracht.De Minister van Financiën,G. Zalm BIJLAGE 1 Transponeringstabel Richtlijn 2002/92/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 9 december 2002 betreffende verzekeringsbemiddeling
(Richtlijn verzekeringsbemiddeling)Wet financiële dienstverlening Artikelen RichtlijnGeïmplementeerd
in de artikelen1, eerste lidBehoeft
geen implementatie 1, tweede lid2, lid 2,
onderdeel g,Wfd 1, derde lid, eerste alinea2, lid 2, onderdeel h,Wfd 1, derde lid, tweede alineaGelijke behandeling bemiddelaars derde landen 1, derde lid, derde alineaBehoeft geen implementatie 21, onderdelen a, e,
h, l, q, dd, Wfd 3, eerste lid, registerinschrijving23, lid 1, Wfd 3, eerste lid, laatste alineaImplementatie in een AMvB die op grond van artikel 23 van de Wfd zal worden
vastgesteld 3, tweede lidImplementatie
in een AMvB die op grond van artikel 23 van de Wfd zal worden vastgesteld3, derde lid11 en 23
Wfd 3, vierde lid24 Wfd 3, vijfde en zesde lid13, lid 1, 25, 44, lid 3, en 45 Wfd 4, eerste lid27 Wfd en
nadere uitwerking in AMvB die op grond van dit artikel zal worden vastgesteld 4, tweede lid26 Wfd en
nadere uitwerking in AMvB die op grond van dit artikel zal worden vastgesteld4, derde lid29 Wfd en
nadere uitwerking in AMvB die op grond van dit artikel zal worden vastgesteld 4, vierde lid29 Wfd en
nadere uitwerking in AMvB die op grond van dit artikel zal worden vastgesteld 4, vijfde lidParagraaf 3.1
Wfd 4, zesde lidBehoeft geen
implementatie 4, zevende lidImplementatie
in een AMvB die op grond van artikel 29 van de Wfd zal worden vastgesteld 5102 Wfd 6, eerste lid25 Wfd 6, tweede lidBehoeft
geen implementatie in de Wfd 6, derde lid13, lid 2,
Wfd 763 Wfd 8, eerste lid72, 73 en
108 Wfd 8, tweede lid72, 73 en
108 Wfd 8, derde lid20, 72, 73,
108 Wfd8, vierde lid21 Wfd 9Paragraaf 5.5 Wfd10Implementatie in een
AMvB die op grond van artikel 37 van de Wfd zal worden vastgesteld 11Behoeft geen implementatie 12, eerste lidImplementatie
in een AMvB die op grond van artikel 31 en artikel 33, lid 1, van de Wfd zal
worden vastgesteld 12, tweede lidArtikel
33, lid 2 Wfd 12, derde lidArtikel
32, lid 1 Wfd12, vierde lidBehoeft
geen implementatie 12, vijfde lidBehoeft
geen implementatie 13, eerste lidImplementatie
in een AMvB die op grond van artikel 31 en artikel 33, lid 1 van de Wfd zal
worden vastgesteld 13, tweede lidImplementatie
in een AMvB die op grond van artikel 31 en artikel 33, lid 1, van de Wfd zal
worden vastgesteld 13, derde lidImplementatie
in en AMvB die op grond van artikel 31 en artikel 33, lid 1, van de Wfd zal
worden vastgesteld14Behoeft geen implementatie 15Behoeft geen implementatie 16Behoeft geen implementatie 17Behoeft geen implementatieBIJLAGE 2 Transponeringstabel Richtlijn 2002/65/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 23 september 2002 betreffende de verkoop op
afstand van financiële producten aan consumenten en tot wijziging van
de Richtlijnen 90/619/EEG, 97/7/EG en 98/27/EG van de Raad (Richtlijn verkoop
op afstand financiële diensten)Wet financiële dienstverlening, Burgerlijk Wetboek (Afdeling 7.1.9A
BW), Telecommunicatiewet, Wet bescherming persoonsgegevens, Wetboek van Strafrecht,
Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en Wet natura-uitvaartverzekeringsbedrijf Artikelen RichtlijnGeïmplementeerd
in de artikelen1Behoeft geen implementatie 21, onderdelen a, g,
h, l, x, bb, Wfd3Implementatie in een
AMvB die op grond van artikel 31 Wfd zal worden vastgesteld 4Behoeft geen implementatie5Implementatie in een
AMvB die op grond van artikel 31 Wfd zal worden vastgesteld 640 Wfd 741 Wfd 87:46g BW97:7, leden 2–4,
BW 107:46h BW; 11.7, leden
1–2 en 11.8 Telecommunicatiewet; 41 Wet bescherming persoonsgegevens;
161 sexies, 161 septies Wetboek van Strafrecht 116:74 e.v. en 6:162
BW; 15.2, lid 2, en par.15.2 Telecommunicatiewet; 65 Wet bescherming persoonsgegevens 127:46j, leden 1 en 3,
BW 133:296, 3:302 en 3:305a –
3:305c BW; 15.1, leden 3 en 4 Telecommunicatiewet; 51, lid 1, en 60 –
61 Wet bescherming persoonsgegevens.14Behoeft geen implementatie 15, eerste alineaBehoeft
geen implementatie 15, tweede alinea7:46i,
lid 7, BW16Behoeft geen implementatie 1753 Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993;
26 Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf. 18 – 23Behoeven
geen implementatieXNoot1Zie brief aan Tweede Kamer inzake maatschappelijke aspecten betalingsverkeer,
Kamerstukken II 2002/03, 27 863, nr. 12.XNoot1Zie FIN01–399, alsmede de brief aan de Tweede Kamer met de reactie
op de uitkomsten van de consultatie, Kamerstukken II 2001/2002, 28 000
IXB, nr. 24.XNoot2Richtlijn nr. 2002/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 9 december 2002 betreffende verzekeringsbemiddeling
(PbEG L 9).XNoot3Richtlijn nr. 2002/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 23 september 2002 betreffende de verkoop op afstand
van financiële diensten aan consumenten (PbEG L 271).XNoot4Zie paragraaf 4.2.XNoot5Publicatienummer 13, 18 oktober 2002.XNoot6Zie het rapport «Tussenpersonen in de financiële sector»
van de Raad van Financiële Toezichthouders, december 2001.XNoot7Zie paragraaf 3.2.XNoot1De Wck kent de eis dat een kredietgever 100 kredieten per jaar moeten
afsluiten. Doet hij dit dan wordt hij geacht deskundig te zijn.XNoot1Kamerstukken 1998/99, 26 266, nr. 1.XNoot2Zie voetnoot 2.XNoot3Kamerstukken II 2001/02, 28 122, nr. 2.XNoot1Kamerstukken II, 2002/03, 28 122, nr. 9.XNoot2Waaronder de natura-uitvaartverzekeraars.XNoot1Kamerstukken II 2003–2004, 29 370, nr. 1 (Evaluatie van de
Wet tot invoering van de last onder dwangsom en de bestuurlijke boete in de
financiële wetgeving).XNoot2Artikel 82 van het wetsvoorstel.XNoot1Zie noot 2.XNoot2Zie de brief aan de Tweede Kamer met de reactie op consultatienota «Bemiddeling
in financiële diensten», Kamerstukken II 2001/02, 28 000 IXB,
nr. 24.XNoot3Kamerstukken II, 28 600 IXB, nr. 18.XNoot4De SER noemt daarnaast als aparte categorie nog «banken».
In de zin van het wetsvoorstel kunnen banken, afhankelijk van de activiteiten
die worden ontplooid, worden beschouwd als aanbieder (vb. van betaaldiensten),
als bemiddelaar (voor een gelieerde verzekeraar) of als adviseur (van beleggingsproducten).XNoot1SER-advies, p. 18.XNoot2SER-advies, par. 7.5.XNoot1SER-advies, par. 7.5.XNoot2Zie de kabinetsreactie op het SER-advies, Kamerstukken II 2002/03, 28 600
IXB, nr. 18.XNoot3Om deze scheiding helder te houden is het van belang dat er tussen de
stichting, de wetgever en de toezichthouder geen institutionele banden bestaan.XNoot4Onder wetgever wordt in dit verband mede verstaan de AFM voor zover deze
op grond van de wet of de daarop gebaseerde algemene maatregelen van bestuur
bevoegd is tot het vaststellen van nadere regels.XNoot1Het betreft de organisaties die zijn vertegenwoordigd in het Platform
Financiële Dienstverlening.XNoot1SER-advies , par. 75.XNoot1Kamerstukken II 2000/01, 27 231, nr. 1.XNoot2Kamerstukken II 2000/01, 27 231, nr. 1.XNoot3Reeds bij de totstandkoming van de Wck bestond de intentie om de privaatrechtelijke
bepalingen uit hoofdstuk IV van de Wck over te brengen naar Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek. De wenselijkheid hiervan vloeit voort uit het in artikel
107 van de Grondwet neergelegde codificatiebeginsel, dat meebrengt dat het
burgerlijk recht als regel in het BW dient te worden opgenomen. Dit voornemen
is reeds aangekondigd tijdens de parlementaire behandeling van de Wck in 1987
Kamerstukken II 1987/88, 19 785, nr. 7 blz. 49) en later herhaald bij
de wijzigingswet in 1990 (Kamerstukken II 1990/91, 22 109, nr. 3 blz.
1) waar werd gesteld dat «te zijner tijd in het kader van de werkzaamheden
van Boek 7 nieuw BW in verband met artikel 107 van de Grondwet de opneming
moet worden bezien van daarvoor in aanmerking komende bepalingen van de Wck
in enige titel van Boek 7». De herziening van de Wck is een goed moment
om dit voornemen te verwezenlijken.XNoot4Kamerstukken II 1987/88, 19 785, nr. 3 blz. 64.XNoot1Richtlijn nr. 2002/92/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 9 december 2002 betreffende verzekeringsbemiddeling
(PbEG L 9).XNoot2Richtlijn nr. 77/92/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van
13 december 1976 houdende maatregelen ter bevordering van de daadwerkelijke
uitoefening van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten
voor de werkzaamheden van verzekeringsagent en assurantiemakelaar (ex groep
630 CITI) en houdende met name overgangsmaatregelen voor deze werkzaamheden
(Pb EG L 26).XNoot3Richtlijn nr. 2002/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 23 september 2002 betreffende de verkoop op afstand
van financiële diensten aan consumenten (PbEG L 271).XNoot4Richtlijn nr. 1997/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 20 mei 1997 betreffende de bescherming van de consument
bij op afstand gesloten overeenkomsten (PbEG L 144).XNoot1Richtlijn nr. 87/102/EEG van de Raad der Europese Gemeenschappen van 22 december
1986 betreffende de harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen der Lid Staten inzake het consumentenkrediet (PbEG 1987, L 42),
gewijzigd bij richtlijn nr. 90/88/EEG (PbEG L 61) en richtlijn nr. 98/7/EG
(PbEG L 101).XNoot2Voorstel Richtlijn 02/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie betreffende de harmonisatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen van de lidstaten inzake consumentenkrediet.XNoot1Dit neemt vanzelfsprekend niet weg dat bepaalde activiteiten alleen door
bepaalde soorten instellingen worden verricht (een adviseur verkoopt geen
producten).XNoot1Voorstel Richtlijn 2002/0269/EG van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie betreffende beleggingsdiensten en gereglementeerde markten,
en tot wijziging van de richtlijnen 85/611/EEG en 93/6/EEG en van richtlijn
2000/12/EG.XNoot1Richtlijn nr. 2000//31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni
2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij,
met name de elektronische handel, in de interne markt (PbEG L 178).XNoot2De Wet assurantiebemiddelingsbedrijf wordt in herziene vorm ondergebracht
in het wetsvoorstel.XNoot3Kamerstukken II 2000/01, 26 971, nr. 5.XNoot1Aanbeveling C(2001)477 van de Europese Commissie van 1 maart 2001,
betreffende de voorlichting die kredietgevers die woningkredieten aanbieden
in de pre-contractuele fase aan de consumenten moeten geven (PbEG 2001, L
69). Hierin onderschrijft de Europese Commissie het «Europees gestandaardiseerd
informatieblad» uit de «Europese overeenkomst over een vrijwillige
gedragscode betreffende voorlichting in de precontractuele fase voor woningkredieten».XNoot1Zoals eerder gemeld geldt dit niet onverkort voor de financiële dienstverleners
met een EU-paspoort.XNoot1Zie bijvoorbeeld artikel 2 van de Algemene bankvoorwaarden.XNoot2Artikel 25 en 28 van de Nadere Regeling.XNoot1Een staat die lid is van de Europese Unie alsmede een staat, niet zijnde
een lidstaat van de Europese Unie, die partij is bij de Overeenkomst betreffende
de Europese Economische Ruimte, zie ook artikel 1, onder s.XNoot1Zie voor een uitleg van de 12 miljoen exemplaren de toelichting op de
administratieve lasten die gepaard gaan met precontractuele informatieverplichtingen
in paragraaf 10.7.1.XNoot1Kamerstukken II , 2002/03, 28 122, nummer 16.XNoot1Genormeerde uurtarieven naar functieniveau (conform CAO-schalen) conform
de uitgangspunten van het EIM-onderzoek «Administratieve lasten toezichtwetten
finan-ciële markten», Zoetermeer 30 juni 2003.XNoot1Behoudens wanneer financiële diensten worden aangeboden via het internet
vanuit een andere lidstaat, zie ook artikel 3.XNoot1Dit laat onverlet dat de evaluatie van het Besluit Financiële Bijsluiter
tot aanpassingen van de regelgeving kunnen noodzaken. Daarnaast zal het overbrengen
van genoemde lagere regelingen naar een algemene maatregel van bestuur ter
uitwerking van dit wetsvoorstel worden aangegrepen om o.m. de kwaliteit, inzichtelijkheid,
consistentie en de effecten van deze regelingen (waaronder de administratieve
lasten) opnieuw te bezien.XNoot1Aanbieders maken gebruik van verschillende distributiekanalen: direct-writing,
e-commerce en het eigen loondienstapparaat en voor het overige maken aanbieders
gebruik van onafhankelijke tussenpersonen. In de onderscheiden markten ligt
het marktaandeel van de gezamenlijke intermediairs tussen de 52% (hypotheekbemiddeling)
en de 75% (consumptief krediet).Bron: Risseeuw, P.A. , Kleijn, E.A.H., Zijdenbos, A., «De markt
voor financiële intermediairs in Nederland», ESI-VU, Amsterdam,
2001. Onderzoeksrapport aan Raad van Financiële Toezichthouders, pagina
7.XNoot1Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 4.3.3 en
de artikelsgewijze toelichting bij artikel 47.XNoot1Goor-Balk, H.J.M. van , Risseeuw, P.A. , «Verzekeraars en assurantietussenpersonen»,
ESI-VU, Amsterdam, 2001. Onderzoeksrapport aan Pensioen- & Verzekeringskamer,
pagina 14.XNoot1Aantal werknemers bij verzekeringsbemiddelaars is vermoedelijk 46 560
(4050 ondernemingen maal 3 werknemers, 630 ondernemingen maal 7werknemers,
500 ondernemingen maal 55 werknemers en ongeveer 2 500 éénpitters
(Bron: Verzekerd van Cijfers 2003) + 6800 autodealers + 60 consumentenkredietbemiddelaars
met gemiddeld ongeveer 5 werknemers = ongeveer 54 000 voor deze wet relevante
werknemers van bemiddelaars. Bron: «Verzekerd van Cijfers», Verbond
van Verzekeraars, 2003.XNoot2Aantal voor deze wet relevante werknemers bij consumentenkredietaanbieders
die niet beschikken over een Wtk-registratie is naar schatting gemiddeld 50.XNoot1Hoewel het wetsvoorstel een verhoging van het kwaliteitsniveau van de
financiële dienstverlening beoogt, zal de afname van het aantal klachten
die hiervan het gevolg is vermoedelijk gecompenseerd worden door de «aanzuigende
werking» van een goede, laagdrempelige, voorziening voor alternatieve
geschillenbeslechting.XNoot2Idem noot 26.XNoot1De kosten voor aansluiting als effectenbemiddelaar bij de klachtenregeling
van het Dutch Securities Institute bedragen tegen de 300. Verwacht wordt dat
de wettelijke verplichting tot aansluiting bij een externe klachtenorganisatie
een beperkte aanzuigende werking zal hebben op het aantal klachten en dat
het budget van de klachtenorganisaties daardoor in beperkte mate zal groeien.XNoot2Afdracht van verzekeraars aan de Stichting Klachteninstituut Verzekeringen
is ongeveer 2 mln. Afdracht van Nederlandse banken aan Geschillencommissies
Bankzaken en Hyothecaire Financieringen en de klachtenregeling van de Vereniging
voor Financieringsondernemingen in Nederland is ongeveer 600 000. Verwacht
wordt dat de wettelijke verplichting tot aansluiting bij een externe klachtenorganisatie
een beperkte aanzuigende werking zal hebben op het aantal klachten en dat
het budget van de klachtenorganisaties daardoor in beperkte mate zal groeien.XNoot1Informatie ten dele afkomstig van ESI-VU, De markt voor financiële
intermediairs in Nederland, pagina 13.XNoot1Tekst & commentaar, BW Boeken 6,7 en 8, blz. 1984.XNoot1Artikel 2, onderdeel e, Richtlijn nr. 2000/31/EG van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie van 8 juni 2000 betreffende bepaalde
juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name
de elektronische handel, in de interne markt (PbEG L 178).XNoot2Artikel 2, onderdeel a, Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie betreffende de harmonisatie van de wettelijke
en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake consumentenkrediet
(COM (2002) 443, 11 september 2002).XNoot3Artikel 5 Boek 7 BW.XNoot1Zoals artikel 1, onderdeel g, van de Wte en artikel 1, onderdeel o, van
de Wtk.XNoot1Kamerstukken II 1987/88, 19 785, nr. 7, p. 15.XNoot1Richtlijn nr. 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten
van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel,
in de interne markt (PbEG L 178).XNoot2Kamerstukken II 2001/02, 28 197.XNoot1Beleidsregel van DNB, PVK, AFM en het ministerie van Financiën inzake
de betrouwbaarheidstoetsing van (kandidaat)(mede) beleidsbepalers en houders
van gekwalificeerde deelnemingen in onder toezicht staande instellingen, Staatscourant
19 april 2000, nr. 78.XNoot1Kamerstukken II 1986/87, 19 785, nr. 3, p. 81/82.XNoot2Zie artikel XIX van het wetsvoorstel «Wet dualisering gemeentelijke
medebewindsbevoegdheden». Kamerstukken II 2002/03, 28 995.XNoot1Onder andere Richtlijn nr. 2000/12/EG van het Europees Parlement en de
Raad van de Europese Unie van 20 maart 2000 betreffende de toegang tot
en de uitoefening van de werkzaamheden van kredietinstellingen (PbEG L126);
Richtlijn nr. 92/49/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 18 juni
1992 tot coördinatie van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
betreffende het directe verzekeringsbedrijf, met uitzondering van de levensverzekeringsbranche,
en houdende wijziging van de Richtlijn 73/239/EEG en 88/357/EEG (derde richtlijn
schadeverzekeringen) (PbEG L228).XNoot2Hoge Raad 22 juli 1986, NJ 1986, 823 (Hillegom/Hillenius II), r.o.
3.2.XNoot3EHRM 25 februari 1993, NJ 1993, 485 (Funke), EHRM 17 december
1996, 699 (Saunders).XNoot1Kamerstukken II 2002/03, 28 122, nr. 16. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29507-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl