Waddenzeebeleid; Brief van de Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133652
 2008-2009
 
 29 684
 Waddenzeebeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 75
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 juli 2009
 
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
heeft mij bij brief van 16 februari 2009 gevraagd een integrale update
te maken van het Waddendossier. Mede namens de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit, de minister van Economische Zaken en de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat voldoe ik gaarne aan dit verzoek.
 Achtereenvolgens zal ik ingaan op:
 • stand van zaken met betrekking tot het Waddenfonds en het Uitvoeringsplan;
 • actualiteiten en procedure van de PKB derde nota Waddenzee;
 • Natura 2000;
 • stand van zaken transitie mosselsector;
 • stand van zaken natuurherstelprogramma;
 • de leidraad toepassing artikel 20 Natuurbeschermingswet ’98;
 • Waddenzee werelderfgoed.
 1. Waddenfonds
 Doelen
 Het kabinet geeft met het financieren van projecten uit het Waddenfonds
een extra impuls aan de verwezenlijking van de duurzame bescherming en ontwikkeling
van de Waddenzee als natuurgebied en het behoud van het unieke open landschap. De Wet op het Waddenfonds is in werking getreden op
9 juli 2007 en regelt onder meer de voeding van het fonds, de doelstellingen
van het fonds en de te onderscheiden bestemmingen. Er is het kabinet veel
aan gelegen om uit het Waddenfonds projecten te subsidiëren die aan het
einde van de fondsperiode op een zichtbare manier het waddengebied vooruit
hebben geholpen. Er kunnen bijdragen worden gegeven aan projecten die gericht
zijn op of zichtbaar bijdragen aan:
 • het vergroten en versterken van de natuur- en landschapswaarden
van het waddengebied; 
 • het verminderen of wegnemen van de externe bedreigingen van de
natuurlijke rijkdom van de Waddenzee;
 • een duurzame economische ontwikkeling in het waddengebied dan wel
gericht zijn op een substantiële transitie naar een duurzame energiehuishouding
in het waddengebied en de direct aangrenzende gebieden (Groningen, Friesland
en de Kop van Noord-Holland);
 • het ontwikkelen van een duurzame kennishuishouding ten aanzien
van het waddengebied.
 Bij de vorming van het Waddenfonds zijn het bundelen van samenhangende
activiteiten en het tegengaan van versnippering belangrijke leidende beginselen.
Het Waddenfonds moet er toe doen.
 Voeding en hoogte van het fonds
 De voor de gaswinning benodigde vergunningen zijn inmiddels definitief,
waardoor het fonds gedurende de resterende looptijd (tot en met 2026) verzekerd
is van voeding. Hierdoor wordt het ook mogelijk grotere verplichtingen aan
te gaan dan het bedrag waarmee het fonds jaarlijks wordt gevoed. Wel moeten
de jaarlijkse betalingen passen binnen het budget waarmee het fonds op dat
moment is gevoed. Indien de bodem sneller daalt dan verwacht en de gaswinning
wordt stopgezet (hand-aan-de-kraanprincipe) blijft de voeding van het fonds
gegarandeerd tot het einde van de looptijd.
 
 Het kabinet heeft besloten bij het Waddenfonds een kasschuif toe te passen,
om op korte termijn kasgeld te kunnen vrijspelen. In 2009 wordt het kasbudget
voor € 40 miljoen gekort, hetgeen in 2011 weer wordt gecompenseerd.
Dit heeft voor de voortgang van gehonoreerde en nog te honoreren projecten
geen direct effect, immers de benodigde kasgelden passen binnen het nieuwe
kasritme.
 De werking van het waddenfonds
 Projectaanvragen kunnen in een bepaalde periode van het jaar bij de uitvoeringsorganisatie
Waddenfonds (Dienst Landelijk Gebied) worden ingediend. Deze dienst toetst
de projectaanvragen op ontvankelijkheid aan de hand van in de Wet op het Waddenfonds
en de Subsidieregeling Wet op het Waddenfonds vastgelegde criteria. Ontvankelijke
aanvragen worden door de Adviescommissie Waddenfonds inhoudelijk beoordeeld
aan de hand van in de Wet op het Waddenfonds vastgelegde criteria. Het advies
van deze commissie wordt voorgelegd aan de regio om te beoordelen of er voldoende
draagvlak voor de voorgestelde te honoreren projecten bestaat. Na overleg
met mijn collega bewindslieden die het mede aangaat, neem ik vervolgens een
besluit.
 Deze procedure is zeer zorgvuldig, maar ook omslachtig en tijdrovend.
Daar komt bij dat de criteria op grond waarvan de beide commissies hun oordeel
bepalen, een zekere overlap kennen. Tegen deze achtergrond zal ik op korte
termijn verkennen of deze procedure kan worden vereenvoudigd. Logischerwijs
zal ik ook bezien of beide commissies kunnen worden samengevoegd tot één
krachtige commissie die zowel toetst op kwaliteit als op draagvlak.
 
 De projectaanvragen worden onder andere getoetst aan het Investeringsplan
en aan het Uitvoeringsplan. Het Investeringsplan beschrijft de beoogde situatie
aan het einde van de fondsperiode van 20 jaar en geeft een beschrijving van
het Waddenfonds. Het Investeringsplan is een uitwerking van het ontwikkelingsperspectief
voor het waddengebied zoals het kabinet eerder in de Nota Ruimte en de PKB Waddenzee heeft geschetst. 
 
 Het eerste Uitvoeringsplan voor het Waddenfonds, dat in 2006 is vastgesteld,
wordt momenteel herzien. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het advies van
de Raad voor de Wadden getiteld «Visie en focus Waddenfonds».
Gebleken is dat het Uitvoeringsplan onvoldoende inhoudelijke sturing en samenhang
geeft om te komen tot projecten die fundamenteel bijdragen aan de doelen van
het Waddenfonds. Het nieuwe Uitvoeringsplan zal meer inhoudelijk richting
geven, zodat eventuele versnippering van in te zetten middelen wordt voorkomen.
Daarnaast mist het Uitvoeringsplan uit 2006 een helder afwegingskader. Hiertoe
zullen in het nieuwe Uitvoeringsplan de doelen worden voorzien van gekwantificeerde
indicatoren. Dit nieuwe uitvoeringsplan zal medio 2009 beschikbaar zijn. De
gekwantificeerde indicatoren zullen ook worden opgenomen in de begroting van
het Waddenfonds.
 De tenders
 Door middel van het gekozen tendersysteem worden alleen de allerbeste
projecten gehonoreerd. Inmiddels zijn er twee tenders opengesteld.
 1e tender 2007–2008
 Vanwege de aanmelding en beoordeling van aspecten van verboden staatssteun,
konden bij de 1e tender alleen projectvoorstellen worden ingediend door lagere
overheden, niet-gouvernementele organisaties en particulieren. Er zijn in
totaal 106 projecten ingediend, waarvan er 67 ontvankelijk zijn verklaard
en door de adviescommissie zijn beoordeeld. Hiervan zijn uiteindelijk 19 projectvoorstellen
gehonoreerd voor een totaal bedrag van € 40,5 miljoen, terwijl er
oorspronkelijk € 33 miljoen beschikbaar was gesteld. Tot deze ophoging
is besloten om een forsere impuls te geven aan investeringen in het Waddengebied.
 Tien van de 19 gehonoreerde projectvoorstellen zijn natuur- en landschapsprojecten.
Bij de 1e tender is er € 23 miljoen uit het Waddenfonds geïnvesteerd
in ecologie en € 17 miljoen in economie. Het totale investeringsbedrag
van deze projecten bedraagt € 70 miljoen. De beoogde vliegwiel-functie
van het Waddenfonds werkt dus.
 2e tender 2008–2009
 In het najaar van 2008 is de tweede tender van het Waddenfonds opengesteld.
Deze tender kon niet alleen worden opengesteld voor lagere overheden, niet-gouvernementele
organisaties en particulieren, maar ook voor (kleine en middelgrote) landbouw
ondernemingen, visserij en voor projecten die vallen onder de de-minimussteun.
Dit laatste houdt in dat afhankelijk van de sector per bedrijf een beperkt
bedrag subsidie kan worden ontvangen. Bij de 2e tender zijn in totaal 77 projectvoorstellen
ingediend, waarvan er 62 ontvankelijk zijn verklaard. Van deze projecten heb
ik er op 30 mei jl. 16 gehonoreerd, voor een totaalbedrag van € 27,7
miljoen. Hiervan komt € 22,4 miljoen ten goede aan ecologie en € 5,3
miljoen aan economie. Het totale investeringsbedrag van deze 16 projecten
bedraagt € 37,8 miljoen. Na de derde tender zal worden bezien of
bijsturing noodzakelijk is om aan de afgesproken verhouding 50% ecologie
en 50% economie aan het einde van de fondsperiode (2026) te kunnen
voldoen.
 De projecten m.b.t. duurzame energie op de waddeneilanden zullen worden
gebundeld. Hiertoe zal onder aansturing van VROM een strategisch programma
worden opgesteld om de waddeneilanden in 2020 klimaatneutraal te laten zijn.
Op de Waddentoogdag 2010 zal dit plan worden gepresenteerd.
 3e tender 2009–2010
 De derde tender, die in het najaar van 2009 zal worden opengesteld, zal
een nog bredere toepassing dan de twee voorgaande tenders kennen. De Subsidieregeling Wet op het Waddenfonds zal worden uitgebreid, zodat
voor het Waddenfonds alle relevante bedrijven een projectaanvraag kunnen indienen.
Hiertoe zal de Subsidieregeling worden uitgebreid met het hoofdstuk Milieu
en met het hoofdstuk Onderzoek, ontwikkeling en innovatie. Hierbij wordt opgemerkt
dat niet alles uit het Waddenfonds mag worden gefinancierd: door Europese
regelgeving worden beperkingen opgelegd als het gaat om de aard van de kosten,
het maximaal door een lidstaat bij te dragen deel van de kosten en maximale
bedragen aan individuele ondernemingen.
 2. PKB derde nota Waddenzee
 AMvB Ruimte
 De inwerkingtreding van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro) heeft
gevolgen voor de doorwerking van het vigerende nationale ruimtelijke beleid.
Elke overheidslaag dient zijn belangen vooraf te benoemen en zorg te dragen
voor de instrumentatie daarvan. Besloten is dat de nationale belangen die
juridische doorwerking behoeven, geborgd gaan worden door een Algemene Maatregel
van Bestuur (AMvB).
 
 In de Realisatieparagraaf Nationaal Ruimtelijk Beleid heb ik aan de Tweede
Kamer een overzicht gegeven van alle nationale ruimtelijke belangen die zijn
benoemd in de vigerende planologische kernbeslissingen (PKB’s) en hoe
de voorgenomen verwezenlijking geschiedt. Daarbij geldt dat hiervoor een mix
van bevoegdheden en instrumenten (o.a. financiële, juridische en communicatieve
instrumenten) beschikbaar is. De inwerkingtreding van de Wro brengt daarin
geen wijzigingen.
 
 Het kabinet heeft voor een beperkt aantal gevallen besloten tot inzet
van de AMvB-bevoegdheid, waarmee de nationale belangen tot op bestemmingsplanniveau
worden geborgd. Het gaat om negen onderwerpen ontleend aan de Nota Ruimte, alsmede de kern van de PKB Derde Nota Waddenzee, de
PKB Structuurschema Militaire Terreinen (SMT2) en de PKB Project Mainportontwikkeling
Rotterdam (PMR). In al deze gevallen betreft het zaken die in bestaande PKB-teksten
duidelijk kaderstellend zijn geformuleerd.
 De AMvB Ruimte bevat een vertaling van die kaderstellende uitspraken.
De ontwerp-AMvB Ruimte is op juni jl. aan uw Kamer aangeboden (31 500,
nr. 15).
 Beheer- en Ontwikkelingsplan
 De PKB Derde Nota Waddenzee wordt nader uitgewerkt in het Beheer- en Ontwikkelingsplan.
Dit plan is een gezamenlijk plan voor het Waddengebied van rijk, provincies,
gemeenten en waterschappen, vertegenwoordigd in het Regionaal College Waddengebied
(RCW). Dit plan bestaat uit de gezamenlijke visie van alle overheden op de
bescherming en ontwikkeling van het Waddengebied, een overzicht van plannen
die gedetailleerd aangeven hoe het beheer er uit gaat zien en een uitvoeringsdeel.
Dit uitvoeringsdeel wordt regelmatig geactualiseerd. De gezamenlijke visie
is op 30 mei 2009 door de betrokken partijen vastgesteld.
 Kaderrichtlijn Water
 De doelen en maatregelen voor de Kaderrichtlijn Water zijn opgenomen in
het Beheer- en Ontwikkelplan voor de Rijkswateren (BPRW) alsmede de stroomgebiedbeheerplannen.
Op het BPRW was van 5 januari 2009 tot 16 februari 2009 inspraak
mogelijk en op het stroomgebiedbeheerplan voor de Rijn loopt de inspraak tot
22 juni 2009. Om insprekers tevens de mogelijkheid te geven
om mondeling in te spreken, is op 28 januari in Heerenveen een inspraakavond
georganiseerd. In de komende periode wordt duidelijk of de inspraakreacties
aanleiding geven tot bijstelling van de doelen en maatregelen.
 Door Verkeer en Waterstaat wordt op dit moment gewerkt aan de voorbereiding
van de uitvoering van de maatregelen voor de implementatie van de Kaderrichtlijn
Water.
 Zoet-zoutovergangen
 Als één van de uitwerkingen van de PKB derde nota Waddenzee
is de Raad voor de Wadden advies gevraagd over zoet-zoutovergangen in het
Waddengebied. In maart 2008 heeft de Raad het advies «Kansen voor herstel
van zoet-zoutovergangen in het Waddengebied» uitgebracht. In een brief
van de minister van LNV (29 684, nr. 74) is de Tweede Kamer daarover
geïnformeerd.
 
 De Raad constateert dat voor de compleetheid van het natuurgebied en de
versterking van natuurwaarden zoet-zoutovergangen onmisbaar zijn en dat deze
de biodiversiteit vergroten en een positieve bijdrage leveren aan de Natura
2000 doelstellingen en de Kaderrichtlijn Water.
 Het advies wordt in grote lijnen onderschreven en gestreefd wordt om naast
het realiseren van één zoet-zoutovergang in ieder KRW-stroomgebied,
vanuit de ecosysteemgedachte ook te streven naar het realiseren van diverse
typen, vaak kleine zoet-zoutovergangen.
 Kansen voor het herstel van estuariene dynamiek liggen in de Eems-Dollard
en bij het IJsselmeer. Knelpunt voor de Eems-Dollard zijn de veranderingen
in hydralogische kenmerken. In de coördinatiegroep Baggerspecie Eems-Dollard
wordt samen met Duitse overheden gewerkt aan een optimale balans tussen economische
en ecologische aspecten van baggerwerkzaamheden.
 Mogelijkheden voor het herstellen van een zoet-zoutovergang bij het IJsselmeer
worden onderzocht in de verlengde Verkenning Vernieuwing Afsluitdijk die in
2009–2010 door V&W uitgevoerd wordt.
 Planvorming voor het herstel van kleinere zoet-zoutovergangen vindt plaats
in het Herstel- en Inrichtingsplan van Rijkswaterstaat. Deze plannen maken
onderdeel uit van het maatregelenpakket van het eerste KRW-Stroomgebiedbeheerplan.
 In het kader van het «Convenant transitie mosselsector en natuurherstel
Waddenzee» is afgesproken om in nauwe samenwerking en afstemming met
Waddenvereniging, Natuurmonumenten, Vogelbescherming, Stichting Wad en terreinbeherende
instanties in de Waddenzee een natuurherstelprogramma te ontwikkelen. Herstel
van zoet-zoutovergangen maakt hier deel van uit.
 Convenant Vaarrecreatie Waddenzee
 De PKB derde nota Waddenzee heeft de ruimte geboden voor een kwalitatief
capaciteitsbeleid voor jachthavens, mits er op initiatief van de waddenprovincies
een convenant zou worden opgesteld. Op 3 december 2007 ondertekenden
de ministeries van LNV en V&W, de waddenprovincies, de waddengemeenten
en belangenorganisaties het convenant vaarrecreatie. In het convenant zijn
de afspraken vastgelegd die de ondertekenende partijen in acht zullen nemen
bij het beheersbaar maken en houden van de vaarrecreatie op de Waddenzee ten
einde de verstoring van de natuur te beperken. Bij het convenant hoort een
uitgebreid uitvoeringsprogramma met ruim 20 verschillende activiteiten/projecten.
Eén van deze projecten is een monitoringsplan. Vanaf mei 2009 worden
de effecten van de vaarrecreatie op de Waddenzee gemonitord.
 Begin 2010 zal het convenant worden herijkt aan de hand van voortschrijdende inzichten uit de beleidstrajecten Natura 2000 en Kader Richtlijn
Water. Het convenant zal ondergebracht worden in het Beheer- en Ontwikkelingsplan.
 Natuurgrenzen
 In de Derde Nota Waddenzee is opgenomen dat – nadat nadere verkenningen
zijn uitgevoerd – halverwege de planperiode een definitieve uitspraak
zal worden gedaan over de haalbaarheid van het gebruik van een systeem voor
het vooraf stellen van strikte natuuren landschapsgrenzen voor alle economische
ontwikkelingen.
 In de brief van 20 mei 2008 (29 684, nr. 69) heeft de minister
van LNV op basis van het advies van de Raad voor de Wadden «Natuurgrenzen
voor dagelijks gebruik» en een externe audit van het advies, de voorlopige
conclusie getrokken dat een allesomvattend systeem van natuur- en landschapsgrenzen
voor activiteiten in de hele Waddenzee in de praktijk moeilijk haalbaar lijkt.
De minister kondigde aan een definitieve uitspraak te doen over de haalbaarheid
op basis van het IMARES-onderzoek «Verkenning naar natuurgrenzen in
beleid en beheer van de Waddenzee». Het onderzoek (IMARES, rapport C067/08
d.d. 16 oktober 2008) is inmiddels afgerond. Voor het volledige rapport
verwijs ik u naar de website http://www.wageningenimares.wur.nl/NL/ onder «Publicaties».
 Uit het onderzoek blijkt dat de meningen van deskundigen over de haalbaarheid
nog steeds ver uiteen lopen en dat de kans op dit moment klein is dat een
workshop de meningen meer bij elkaar zal brengen. Daarom is besloten de in
de brief van 20 mei ’08 aangekondigde workshop te laten vervallen.
 
 De conclusie op basis van het advies van de Raad voor de Wadden, de audit
en het rapport van IMARES is dat op dit moment een nieuwe systematiek van
natuurgrenzen voor alle typen van activiteiten in de hele Waddenzee nog niet
binnen handbereik ligt. Dit betekent dat de huidige praktijk van beoordeling
van geval tot geval conform de Natuurbeschermingswet ’98 zal doorgaan.
Mogelijk dat de aanpak vanuit de huidige praktijk geleidelijk aan kan uitgroeien
tot een (gedeeltelijk) stelsel van natuurgrenzen op basis van nieuwe informatie,
ontwikkelingen en onderzoeksresultaten.
 Bestuurlijke organisatie
 Eerder is afgesproken dat de bestuurlijke organisatie in 2010 wordt geëvalueerd
en op grond daarvan in 2010 zonodig zal worden aangepast. De eventuele aanpassingen
zullen bekend worden gemaakt op de Waddentoogdag in 2010. Met de voorbereiding
daarvan is reeds begonnen. Twee, met elkaar samenhangende, elementen vallen
op voorhand op. Ten eerste houden zich wel erg veel bestuurslichamen, commissies
en colleges met het Waddenbeleid bezig, hoe positief al die de betrokkenheid
met het Waddengebied moet worden beoordeeld. Ook op Rijksniveau moeten we
erkennen dat liefst vijf departementen nauw bij het Waddenbeleid zijn betrokken.
In dat licht is het goed te melden dat de samenwerking tussen de betreffende
departementen inmiddels is geïntensiveerd. Ten tweede is de doorzettingsmacht
in het gebied gering. In het verleden hebben alle plannen om verantwoordelijkheden
en bevoegdheden samen te bundelen het niet gehaald. 
 3. Natura 2000
 De minister van LNV heeft op 25 februari 2009 de aanwijzingsbesluiten
van de zeven Natura 2000-gebieden in het waddengebied gepubliceerd in de Staatscourant.
De beroepstermijn is inmiddels gesloten. De behandeling van de beroepen verloopt
via de Raad van State.
 In deze besluiten zijn voor habitattypen, habitatsoorten en vogelsoorten
instandhoudingsdoelen geformuleerd. Deze doelen vormen het uitgangspunt voor
de op te stellen beheerplannen, binnen drie jaar na de aanwijzingsbesluiten.
De zeven gebieden worden gecombineerd in één plan, in samenwerking
tussen RWS, LNV (DLG) en provincie Fryslân. De voorbereiding en het
gebiedsproces dat moet leiden tot het beheerplan loopt inmiddels.
 4. Transitie mosselsector
 Op 21 oktober 2008 heeft de minister van LNV samen met de mosselsector,
de Waddenvereniging, Vogelbescherming Nederland, Vereniging Natuurmonumenten
en Stichting WAD een convenant gesloten over een toekomstperspectief voor
de mosselsector en het bevorderen van natuurherstel in de Waddenzee. Dit convenant
verlegt de aandacht van de betrokken partijen van juridische procedures over
de mosselzaadvergunningen naar een constructief toekomstbeeld voor de mosselsector
en breed natuurherstel in de Waddenzee. De juridische basis is en blijft de
Natuurbeschermingswet 1998, met het geldende profielendocument voor Habitattype
1110 A als belangrijke onderbouwing. Op 25 februari 2009 is voorts de
aanwijzing van de Waddenzee als Natura 2000-gebied definitief geworden. Het
convenant en het onderliggende rapport van de heer
 Heldoorn heeft uitwerking gekregen in een gezamenlijk plan van uitvoering
dat onder leiding van de heer Meijer is opgesteld. Dit plan is op 4 maart
2009 gepresenteerd. Op 4 maart 2009 is uw Kamer hierover nader geïnformeerd
(29 675, nr. 64).
 Het Plan van Uitvoering
 In het Plan van Uitvoering is een streefbeeld voor de Waddenzee geformuleerd
en is het transitiemechanisme van de mosselsector naar niet-bodemberoerende
technieken uitgewerkt. Het beeld waarnaar in het jaar 2020 wordt gestreefd
is: een (ecologisch) rijke Waddenzee én een duurzame, gezonde mosselsector.
 Het op traditionele wijze opvissen van mosselzaad in de Nederlandse Waddenzee
zal daartoe stap voor stap worden vervangen door nieuwe vangstmethoden. Het
streven is dat in 2020 de mosselzaadvangst in de Waddenzee helemaal los van
de bodem plaatsvindt. In 2009 wordt de eerste stap door de mosselsector zelf
gezet voor de afbouw van de bodemberoerende mosselzaadvisserij.
 Deze eerste stap bestaat uit het uitsluiten van 20% van de in het
voorjaar 2009 aanwezige mosselbanken in de Waddenzee van de voorjaarsmosselvisserij,
terwijl tegelijkertijd het plaatsen van mosselzaad-invanginstallaties (MZI’s)
boven de bestaande mosselpercelen mogelijk wordt gemaakt, zowel in de Oosterschelde
als in de Waddenzee.
 Voor de MZI-plaatsingen geldt dat de precieze locatie en begrenzing met
de andere gebruikers worden afgestemd om verstoring van andere activiteiten
zo veel mogelijk te vermijden. Voor de periode daarna hebben de convenantpartners
principe-afspraken gemaakt, waarvan de feitelijke invulling vanaf 2011
is voorzien. Bij de verdere uitwerking van de afspraken zullen de andere gebruikers
van de Waddenzee en andere overheden nadrukkelijk worden betrokken. Evaluaties
van de voortgang vinden ieder jaar plaats, met een tussentijdse evaluatie
in 2014. 
 5. Natuurherstelprogramma
 In het Beheer- en Ontwikkelplan Deel A «Leven in de Wadden»
(2008) van het Regionaal College Waddengebied (RCW) is het opstellen van een
Natuurherstelprogramma geagendeerd. Daarnaast heeft de minister van LNV als
onderdeel van het op 21 oktober 2008 gesloten «Convenant transitie
mosselsector en natuurherstel Waddenzee» de afspraak gemaakt om in nauwe
samenwerking en afstemming met de ondertekenende natuurbeschermingsorganisaties
een Natuurherstelprogramma te ontwikkelen.
 
 Hoofddoelstelling van het Natuurherstelprogramma Waddenzee is de realisatie
van natuurherstel op het ambitieniveau als beschreven in de PKB derde nota
Waddenzee. Met het Natuurherstelprogramma (NHP) wordt beoogd om vanuit de
gezamenlijkheid in het Waddengebied, zowel op rijksniveau als in de regio,
de verschillende initiatieven te stroomlijnen, op elkaar af te stemmen en
operationeel te maken, en waar nodig een impuls te geven. Samenwerking, bundeling
en stroomlijning van be-staande en nieuwe projecten zijn in samenhang met
monitoring en onderzoek het fundament voor het opstellen van het Natuurherstelprogramma.
 
 De vaststelling van het Natuurherstelprogramma is gepland begin oktober
2009 door de minister van LNV, in overeenstemming met de verantwoordelijke
bewindslieden van VROM en V&W, de RCW en de deelnemende natuurbeschermingsorganisaties.
 6. Leidraad toepassing artikel 20 Natuurbeschermingswet ’98
 Om de rust van vogels en zeehonden te beschermen zijn bepaalde gebieden
in de Waddenzee – ook wel de «artikel 20»-gebieden genoemd –,
een deel van het jaar en soms het gehele jaar gesloten. Deze sluiting (c.q.
bestendiging van eerdere sluitingen) door de minister van LNV vindt bijna
elk jaar plaats op basis van «artikel 20» van de Natuurbeschermingswet
1998 ter bescherming van vogels en zeehonden. Vanaf de aanwijzingsronde 2010
worden varende recreanten, vissers en andere betrokkenen in de Waddenzee nóg
directer betrokken bij het vaststellen van deze rustgebieden. De minister
van LNV heeft hiertoe op 17 april 2009 de «Leidraad artikel 20-Waddengebied-gebieden»
vastgesteld. De inbreng van belangengroepen bij de vaststelling van deze rustgebieden
is hiermee formeel verankerd. De Leidraad is opgesteld in samenspraak met
verschillende belangenorganisaties en overheden. Gebruikers van het Waddengebied
hadden behoefte aan meer inzicht in de manier van begrenzen en de redenen
voor afsluiting. Met deze leidraad komt de minister tegemoet aan deze wens.
 7. Waddenzee werelderfgoed
 Op 26 juni 2009, tijdens de 33-ste jaarvergadering in het Spaanse
Sevilla heeft het Werelderfgoed Comité van de UNESCO de Waddenzee op
de Werelderfgoed-lijst ingeschreven. UNESCO onderstreept met de toekenning
van dit prestigieuze predicaat dat de Waddenzee zo’n grote natuurwaarde
heeft voor de wereld dat deze bescherming verdient en voor toekomstige generaties
behouden moet blijven. De Waddenzee beschikt over bijzondere, universele waarden
als «onvervangbaar» en «uniek» waardoor de Waddenzee
als eigendom van de hele wereld mag worden beschouwd. De werelderfgoedstatus
biedt wereldwijde erkenning en het betekent waardering voor de manier waarop
bewoners en gebruikers tot op de dag van vandaag met het gebied zijn omgegaan.
 In de anderhalf jaar durende periode tussen indiening en beslissing, is
deze nominatie beoordeeld door de International Union for the Conservation
of Nature (IUCN) ter advisering van het Werelderfgoed Comité. Tijdens deze evaluatie van de IUCN zijn enkele vragen van technisch-inhoudelijke
aard beantwoord. Op suggestie van de IUCN zijn de olie- en gasactiviteiten
op locaties in de Waddenzee alsmede enkele militaire activiteiten, buiten
het nominatiegebied geplaatst, om daarmee de kans van slagen van deze nominatie
te vergroten.
 Met instemming van alle regionale overheden vertegenwoordigd in het Regionaal
Coördinatiecollege Waddengebied, en van de belangrijkste belanghebbende
partijen verenigd in de Klankbordgroep Waddenzee-Werelderfgoedgebied, zijn
derhalve enkele kleine grenswijzigingen doorgevoerd. Ook aan Duitse zijde
is dit gebeurd. Uiteindelijk heeft dit tot de inschrijving op de Werelderfgoedlijst
geleid.
 
 Bij dit inschrijvingsbesluit heeft UNESCO ook nog enkele verzoeken aan
de beide landen gericht. Het betreft hier het willen ondersteunen van Denemarken
bij de nominatie van haar gedeelte van de Waddenzee, het ontwikkelen van een
ontwikkelingsstrategie voor toerisme die recht doet aan de integriteit en
ecologische vereisten van het gebied, het versterken van de samenwerking op
beheer- en onderzoeksgebied met die landen die een relatie hebben met de Waddenzee
langs de Afrikaans-Euraziatische vogeltrekroute en het implementeren van een
monitoringprogramma op het gebied van invasieve soorten geassocieerd met ballastwater
en aquacultuur.
 
 De Nederlandse en Duitse overheden werken al decennia samen aan het behoud
en beheer van de Waddenzee, samen met diverse natuur- en belangen-organisaties.
Plaatsing op de Werelderfgoedlijst is een bekroning van deze samenwerking.
Naar verwachting zal plaatsing op de Werelderfgoedlijst kansen bieden voor
de regio.
 
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
 J. M. Cramer 
 
 
 
 
 Het kabinet formuleerde deze doelstellingen in de Nota Ruimte (Kamerstukken
II, 2004– 2005, 29 435, nr. 154) en in de kabinetsreactie
op «Ruimte voor de wadden», het advies van de Commissie Meijer
(Kamerstukken II, 2003– 2004, 29 684, nr. 1).
 
 
 Nota Ruimte, ruimte voor ontwikkeling; ministeries van VROM, LNV, VenW
en EZ; april 2004 (Kamerstukken II, 2004–2005, 29 435, nr. 154
paragrafen 4.4.6 e.v.)
 
 
 a) de bundeling van verstedelijking en economische activiteiten, b) de
rijksbufferzones, c) de ecologische hoofdstructuur, d) de nationale landschappen,
e) Beleidslijn m.b.t. het kustfundament f) Beleidslijn Grote Rivieren, g)
het regionaal watersysteem, h) het basisrecreatietoervaarnet en i) recreatie.