Financiële verantwoordingen over het jaar 1999; Rapport bij de financiële verantwoording 1999 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Spaarfonds AOW
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27127, nr. 39

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

31-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27127 nr. 39

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamRapport bij de financiële verantwoording 1999 van
het Ministerie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidInhoud SAMENVATTINGOntwikkelingenAandachtspuntMisbruik en oneigenlijk gebruikFinanciële verantwoordingFinancieel beheerReactie minister van SZW1 INLEIDING2 FINANCIEEL BEHEER2.1 Inleiding2.1.1 Accountantscontrole financiële verantwoording2.1.2 Accountantscontrole financieel beheer2.2 Administratieve organisatie2.2.1 Inleiding2.2.2 Bevindingen2.2.3 Conclusies en aanbevelingen2.3 Financiële functie2.3.1 Inleiding2.3.2 BevindingenMatrices2.3.3 Conclusie en aanbevelingen2.4 Automatisering2.4.1 Inleiding2.4.2 Bevindingen2.4.2.1 Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst
19942.4.2.2 Organisatie van de automatisering2.4.2.3 Geautomatiseerde systemenCAFASBIASP/VIEW2.4.3 Conclusies en aanbevelingen2.5 Misbruik en oneigenlijk gebruik2.5.1 Inleiding2.5.2 Bevindingen2.5.3 Conclusies en aanbevelingen2.6 Rijksbijdrage Arbeidsvoorziening2.6.1 Inleiding2.6.2 Bevindingen2.6.3 Conclusies en aanbevelingen2.7 Wet sociale werkvoorziening2.7.1 Inleiding2.7.2 Bevindingen2.7.3 Conclusies en aanbevelingen2.8 Sociale verzekeringen2.8.1 Inleiding2.8.2 BevindingenVerbeteracties2.8.3 Conclusies en aanbevelingen2.9 Bijstandszaken2.9.1 Inleiding2.9.2 Bevindingen2.9.3 Conclusies en aanbevelingen2.10 Europese gelden2.10.1 Inleiding2.10.2 BevindingenVerwerking van de einddeclaratiesReviews door de departementale accountantsdienstOnderzoeken ter plaatseMeldingen aan het Europees Bureau voor fraudebestrijdingNegatieve bestedingsruimte2.10.3 Conclusies en aanbevelingen2.11 Conclusies over het financieel beheer3 OVERIGE BEHEERSONDERZOEKEN3.1 Aanbestedingen3.1.1 Inleiding3.1.2 Aanbestedingen rijksbreed3.1.3 Europese aanbestedingsregels3.1.4 Contractbeheer3.2 Materieelbeheer3.2.1 Inleiding3.2.2 Organisatie materieelbeheer3.2.3 Registratie3.2.4 Toezicht en controle3.2.5 Informatievoorziening3.2.6 Conclusies en aanbevelingen4 FINANCIËLE VERANTWOORDING4.1 RekeningOverzicht 1 Bedragen van de rekening 1999, Ministerie
van SZW (x f 1 miljoen) 4.2 Toelichting bij de rekening4.2.1 Inleiding4.2.2 Bevindingen4.2.3 Conclusies en aanbevelingen4.3 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
1999, Ministerie van SZW (bedragen x f 1 miljoen) 4.4 Oordeel over de financiële verantwoordingBIJLAGE Overzicht geconstateerde tekortkomingen 1999 bij het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (bedragen x 1 miljoen*) Rapport bij de financiële verantwoording 1999 van
het Spaarfonds AOWInhoud SAMENVATTING1 INLEIDING2 FINANCIEEL BEHEER2.1 Inleiding2.2 Accountantscontrole financiële verantwoording2.3 Administratieve organisatie2.4 Conclusie over het financieel beheer3 FINANCIËLE VERANTWOORDING3.1 RekeningOverzicht 1 Bedragen van de rekening 1999, Spaarfonds
AOW (x f 1 miljoen) 3.2 Toelichting bij de rekening3.3 Saldibalans met toelichtingOverzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
1999, Spaarfonds AOW (x f 1 miljoen) 3.4 Oordeel over de financiële verantwoording
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27127Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 124 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 127Financiële verantwoordingen over het jaar 1999nr. 39RAPPORT BIJ DE FINANCIËLE VERANTWOORDING 1999 VAN HET MINISTERIE
VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID EN HET SPAARFONDS AOWRapport bij de financiële verantwoording 1999 van
het Ministerie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidInhoud Samenvatting2   1Inleiding7   2Financieel beheer82.1Inleiding82.2Administratieve organisatie9 2.3Financiële
functie10 2.4Automatisering11 2.5Misbruik en oneigenlijk gebruik15 2.6Rijksbijdrage Arbeidsvoorziening17 2.7Wet sociale werkvoorziening182.8Sociale verzekeringen19 2.9Bijstandszaken202.10Europese gelden21 2.11Conclusies over het financieel beheer24    3Overige beheersonderzoeken263.1Aanbestedingen263.2Materieelbeheer28    4Financiële verantwoording314.1Rekening314.2Toelichting bij de rekening31 4.3Saldibalans met
toelichting33 4.4Oordeel over de financiële verantwoording33    BijlageOverzicht geconstateerde tekortkomingen
1999 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid34   SAMENVATTINGOntwikkelingenHoewel het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) in 1999
diverse activiteiten voor verbetering van het financieel beheer in gang heeft
gezet, constateerde de Rekenkamer dat het financieel beheer ten opzichte van
vorig jaar op hoofdlijnen gelijk is gebleven en dat er weinig vooruitgang
is geboekt. Zo liepen de implementatie van de nieuwe visie op de administratieve
organisatie op directieniveau en de invoering van het Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksoverheid (VIR) achter op de planning. Verder werden nieuwe voorschriften
voor het contractbeheer ingevoerd, maar waren deze nog niet van toepassing
voor de gehele organisatie. Ook bestonden er ondanks de genomen maatregelen
nog achterstanden bij de vaststelling van Europese subsidies. Een vooruitgang
in het financieel beheer deed zich voor met betrekking tot de Wet sociale
werkvoorziening (Wsw), waar de achterstanden in de vaststelling van de rijksvergoedingen
werden weggewerkt.De Rekenkamer waardeert de activiteiten die het ministerie heeft opgezet
voor de verbetering van het financieel beheer, maar wijst erop dat deze alleen
met voldoende aandacht van de directies voor de implementatie hiervan succes
kunnen hebben. Zij gaat er vanuit dat de administratieve organisatie eind
2000 is beschreven en dat de achterstanden ten aanzien van het VIR en de vaststelling
van de Europese subsidies worden ingelopen.AandachtspuntMisbruik en oneigenlijk gebruikDe Rekenkamer constateerde dat de naleving van het beleid ter bestrijding
van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) door met name uitvoeringsorganisaties
tekortkomingen vertoont. De uitvoeringsinstellingen sociale zekerheid voeren
geen samenhangend M&O-beleid. Bij Arbeidsvoorziening heeft de totstandkoming
van een M&O-beleid slechts gedeeltelijk plaatsgevonden. Ten aanzien van
de regelingen voor de besteding van Europese gelden bleek dat het beleid van
het ministerie de risico's op M&O onvoldoende afdekte.De Rekenkamer is van mening dat de minister dient te zorgen voor een toereikend
beleid ter bestrijding van M&O bij de M&O-gevoelige uitgaven van het
ministerie; van de in totaal f 32 miljard aan uitgaven zijn f 20
miljard voor uitkeringen of subsidies M&O-gevoelig. Een ontoereikend M&O-beleid
kan leiden tot onrechtmatigheid of onzekerheid van uitgaven ten laste van
de begroting. Op het terrein van de sociale zekerheid wordt inmiddels in samenspraak
met de toezichthouder het College van toezicht sociale verzekeringen, nagedacht
over verbeteracties. De voortgang hiervan zal de Rekenkamer betrekken in het
jaarlijkse onderzoeksprogramma bij rechtspersonen met een wettelijke taak.
Naar aanleiding van het Rekenkameronderzoek «Controle en toezicht op
ESF-subsidies» (Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, nrs. 1–2)
zijn maatregelen genomen om het risico van M&O te verminderen.Financiële verantwoordingBij het Ministerie van SZW bestaan de uitgaven (ruim f 32 miljard)
voornamelijk uit overdrachtsuitgaven aan uitvoeringsorganisaties die wettelijke
regelingen uitvoeren. De rol van het ministerie bij deze uitgaven is
naast financier van de uitvoeringsorganisatie ook toezichthouder. De financiële
verantwoording van het ministerie was voor wat betreft de aangegane verplichtingen,
de uitgaven en de ontvangsten op orde. De Rekenkamer trof geen belangrijke
fouten of onzekerheden aan. De verantwoording is een deugdelijke weergave
van de uitkomsten van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften,
met uitzondering van de delen van de toelichting waarvan de Rekenkamer onzekerheid
heeft ten gevolge van gebreken in de accountantscontrole (door een onvoldoende
audit trail bij de accountantsdienst van het departement).Financieel beheerDe onderstaande tabel geeft een overzicht van de onderzoeksresultaten
van de onderwerpen van financieel beheer voor zowel 1999 als 1998. IJkpunt Geen noemenswaardige
tekortkomingen geconstateerdTekortkomingen geconstateerdErnstige tekortkomingen geconstateerd199919981999199819991998AccountantscontroleXX    Administratieve
organisatie  XX  Financiële
functieXX    Automatisering  XX  Misbruik en oneigenlijk gebruik XX   ArbeidsvoorzieningXX    Wet sociale werkvoorzieningX  X  Sociale verzekeringenXX    Algemene BijstandswetXX    Kinderopvang  XX  Europese gelden  XX  Aanbestedingen  X   Materieel beheer  XX  Informatievoorziening
en kengetallenXX    Uit de tabel blijkt dat het financieel beheer ten opzichte van vorig jaar
gelijk is gebleven. De Rekenkamer vraagt speciale aandacht voor het wegwerken
van de volgende situaties, deels reeds hierboven genoemd:• er zijn achterstanden bij de beschrijving van de administratieve
organisatie en de financieel beheersconcepten en er ontbreken richtlijnen
voor het onderhoud van de administratieve organisatie. Het ministerie heeft
toegezegd dat nog steeds geldt dat ultimo 2000 alle administratieve processen
zijn beschreven;• automatisering: het ministerie voldoet nog steeds niet aan het
VIR en er ontbreekt een uitwijkplan of uitwijkprocedure bij calamiteiten.
Het ministerie streeft er naar om eind 2000 de in het kader van het VIR te
verrichten afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses te hebben uitgevoerd.
De Rekenkamer dringt aan om een uitwijkplan of uitwijkprocedure op te stellen;• het Beheer, Informatie- en Afhandelingssysteem (BIAS) geeft niet
de actuele stand van de voorschotten weer. Het ministerie heeft aangegeven
dat BIAS op termijn zal worden vervangen. De Rekenkamer vraagt aandacht voor
de tijdige verwerking van de mutaties in BIAS en de continuïteit van
het systeem op de korte termijn;• het M&O-beleid is op onderdelen ontoereikend. De Rekenkamer
vraagt bijzondere aandacht voor een toereikend M&O-beleid bij uitvoeringsinstellingen sociale verzekeringen en Arbeidsvoorziening. De voortgang
zal zij betrekken in het jaarlijkse onderzoek bij rechtspersonen met een wettelijke
taak;• de vaststelling van de additionaliteit van de kinderopvangplaatsen
op grond van de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande
ouders is niet toereikend. Met ingang van 1999 is de additionaliteit komen
te vervallen;• in 1999 zijn nog geen onregelmatigheden met betrekking tot de besteding
van Europese gelden aan het Europees Bureau voor fraudebestrijding gemeld
en zijn er achterstanden in de vaststelling van declaraties Europese gelden.
De Rekenkamer dringt aan op een adequate procedure voor tijdige melding van
alle onregelmatigheden en het verrichten van de nodige inspanning om de achterstanden
weg te werken.Ten slotte heeft rijksbreed onderzoek naar aanbestedingen en naar het
materieelbeheer voor het ministerie van SZW de volgende conclusies opgeleverd:• de afdeling Commerciële Inkoop, Beleid en Advies en de Directie
Wetgeving, Bestuurlijke en Juridische Aangelegenheden leveren een positieve
bijdrage aan de kwaliteit van het departementale aanbestedingenbeleid. Het
ministerie heeft een uitgebreid handboek voor Europese aanbestedingsprocedures
en besteedt expliciet aandacht aan integriteitswaarborgen bij het aanbestedingsproces.
De voorschriften voor aanbestedingen worden echter niet altijd nageleefd.
Ook de procedures voor het contractbeheer worden niet altijd nageleefd. Inmiddels
zijn er nieuwe instructies opgesteld. De Rekenkamer vraagt aandacht voor de
verbetering van het inzicht in de kosten en opbrengsten van de aanbestedingsprocedures
en de naleving van de procedures voor contractbeheer.• het materieelbeheer bij het kerndepartement voldoet in opzet aan
de eisen van het Besluit Materieelbeheer, maar is toch niet ordelijk, controleerbaar
en doelmatig. Dit komt door het ontbreken van een formele vastlegging van
de structuur voor aanschaf en registratie, van een sluitend systeem van interne
controlemaatregelen en duidelijke inbedding van het materieelbeheer in de
planning en controlcyclus. De Rekenkamer beveelt het ministerie aan om voor
de nodige verbeteringen te zorgen.De Rekenkamer vraagt nadrukkelijk aandacht voor de tekortkomingen die
over het begrotingsjaar 1999 zijn geconstateerd. Voor zover het ministerie
nog geen maatregelen heeft genomen om deze tekortkomingen op korte termijn
op te heffen, acht de Rekenkamer het van belang dat de minister hiertoe spoedig
overgaat. Zij wijst er in dit verband op dat voortduren van de tekortkomingen
aanleiding voor de Rekenkamer kan zijn tot het maken van bezwaar als bedoeld
in artikel 55 van de Comptabiliteitswet.Reactie minister van SZWDe minister van SZW liet weten de aanbevelingen van de Rekenkamer over
te nemen. In zijn reactie gaf de minister het volgende aan:• ultimo 2000 zullen de risicovolle processen in ieder geval en de
financieel beheersconcepten grotendeels beschreven zijn, ook zal dan de onderhoudsorganisatie
op orde zijn;• de afhankelijkheids- en kwetsbaarheidsanalyses zullen in november
2000 gereed zijn, ook zal naar verwachting in 2000 een uitwijkplan of -procedure
zijn gerealiseerd; • de tijdige verwerking van mutaties in BIAS en de continuïteit
van BIAS heeft de nadrukkelijke aandacht;• de tekortkomingen in het M&O-beleid zullen onder de aandacht
worden gebracht bij de uitvoeringsorganisaties;• voor meldingen van onregelmatigheden met Europese gelden zijn afspraken
gemaakt, de eerste meldingen aan Brussel hebben begin april 2000 plaatsgevonden;• het inlopen van de achterstanden bij de vaststelling van Europese
gelden blijft op peil en instroom van nieuwe declaraties mag niet leiden tot
nieuwe achterstanden;• de nieuwe instructies voor contractbeheer worden ingevoerd voor
het hele ministerie en er komt een departementsbreed onderzoek naar contractbeheer;• voor het materieel beheer vinden in 2000 verbeteringen plaats ten
aanzien van de inventarisadministratie en duurzame gebruiksgoederen. 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). De Rekenkamer heeft over dit onderzoek
gecorrespondeerd met de minister van SZW en de reactie van de minister is
in dit rapport verwerkt. Ingevolge artikel 68, eerste lid van de Comptabiliteitswet
wordt dit rapport uitgebracht aan de Staten-Generaal alsmede aan de betrokken
minister.Het Ministerie van SZW heeft een totaal van f 32,1 miljard aan uitgaven
en f 1,2 miljard aan ontvangsten. De uitgaven betreffen voornamelijk
overdrachtsuitgaven aan uitvoeringsorganisaties voor arbeidsmarktbeleid (f 8,3
miljard), sociale verzekeringen (f 14,6 miljard) en bijstand (f 9,3
miljard). Een grote uitgave voor sociale verzekeringen is de rijksbijdrage
aan het Spaarfonds AOW (f 4,5 miljard).De ontvangsten bestaan voor het grootse deel uit inkomsten uit verrekening
van voorschotten van bijstandsuitgaven (f 0,3 miljard) en inkomsten uit
samenloop van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen met loon ingevolge de Wet
sociale werkvoorziening (f 0,8 miljard).Naast begrotingsuitgaven is de minister van SZW verantwoordelijk voor
de premiegefinancierde uitgaven sociale verzekeringen en voor de besteding
van de middelen uit het Europees Sociaal Fonds (ESF). De premiegefinancierde
uitgaven (f 76,4 miljard) vallen buiten het kader van dit onderzoek.
De beoordeling van deze uitgaven geschiedt op basis van specifieke onderzoeken,
waarover afzonderlijk wordt gepubliceerd. De ESF-gelden (f 115 miljoen)
zijn in het onderzoek betrokken voor zover deze op de saldibalans van het
ministerie staan.De Rekenkamer heeft tevens aandacht geschonken aan aanbestedingen, het
materieelbeheer en de voorbereiding van de invoering van de euro. Over de
uitkomsten wordt gerapporteerd in het Algemeen gedeelte van de Bundel Rechtmatigheidsonderzoek
1999. Samenvattingen van de onderzoeken naar aanbestedingen en materieelbeheer
zijn opgenomen in dit rapport. Er heeft in 1999 geen bezwaaronderzoek plaatsgevonden.Dit rapport bestaat uit 4 hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer van het ministerie. In hoofdstuk 3 doet de Rekenkamer verslag van de
rijksbrede beheersonderzoeken naar aanbestedingen en materieelbeheer. In hoofdstuk
4 rapporteert de Rekenkamer over het onderzoek naar de financiële verantwoording.
Het rapport sluit af met de bijlage inzake de over 1999 geconstateerde tekortkomingen. 2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingDe Rekenkamer onderscheidt twaalf «ijkpunten» aan de hand
waarvan zij het financieel beheer van een minister beoordeelt en haar bevindingen
rapporteert.Deze bevindingen komen voort uit verschillende bronnen:• rijksbreed onderzoek;• departementsspecifiek onderzoek;• rapportages van de departementale accountantsdiensten.In het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 is rijksbreed onderzoek verricht
naar dezelfde vijf ijkpunten welke in het rechtmatigheidsonderzoek over 1998
zijn onderzocht. Dit zijn:• de accountantscontrole;• de beschrijving en de onderhoudsorganisatie van de administratieve
organisatie;• financiële functie;• automatisering;• informatievoorziening en kengetallen.Het laatste ijkpunt is opgenomen in paragraaf 4.2 Toelichting bij de rekening.
De overige ijkpunten komen in dit hoofdstuk aan de orde.De Rekenkamer hanteert als uitgangspunt dat de ministers hun financieel
beheer op orde dienen te hebben. Voor het signaleren van tekortkomingen gebruikt
zij drie categorieën. Dit zijn:• Geen noemenswaardige tekortkomingen.
Dit betekent dat uit het onderzoek geen tekortkomingen zijn gebleken die de
tolerantiegrenzen van de Rekenkamer overschrijden.• Tekortkomingen. Dit betekent dat uit
het onderzoek tekortkomingen zijn gebleken die de tolerantiegrenzen van de
Rekenkamer overschrijden.• Ernstige tekortkomingen. Hiervan spreekt
de Rekenkamer in de volgende situaties: uit het onderzoek zijn tekortkomingen
gebleken, die– kunnen leiden of hebben geleid tot disfunctioneren van het financieel
beheer voor het ijkpunt;– betrekking hebben op kritische processen;– wijd verbreid zijn binnen het ministerie;– tot aanzienlijke risico's voor de rechtmatigheid van zeer grote
bedragen kunnen leiden of al hebben geleid;– of die voor de Rekenkamer aanleiding zijn geweest om bezwaaronderzoek
in te stellen of bezwaar te maken.De Rekenkamer geeft tevens aan welke risico's voor rechtmatigheid en/of
doelmatigheid zij aan de gesignaleerde tekortkomingen verbonden acht en welke
verbeteringsmogelijkheden zij ziet.2.1.1 Accountantscontrole financiële verantwoordingDe departementale accountantsdienst (AD) heeft een goedkeurende verklaring
bij de financiële verantwoording over het begrotingsjaar 1999 afgegeven.
De Rekenkamer stelde vast dat de AD-controle voldoende basis bood voor haar
oordeelsvorming over de financiële verantwoording 1999. Haar oordelen
zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis van de AD-rapportages. Overigens kon de Rekenkamer slechts ten dele vaststellen in hoeverre controle
op de toelichting bij de rekening door de AD heeft plaatsgevonden. Hierdoor
heeft de Rekenkamer op onderdelen onzekerheid over de juistheid van de toelichting
bij de rekening (door een onvoldoende audit trail bij de AD van het departement).2.1.2 Accountantscontrole financieel beheerDe Rekenkamer heeft gebruik gemaakt van de resultaten van de accountantscontrole
gericht op het financieel beheer.2.2 Administratieve organisatie2.2.1 InleidingEen actuele beschrijving van de administratieve organisatie (AO) is een
belangrijk instrument voor sturing, beheersing en controle van de beheersprocessen
rondom de financiële zaken en daarnaast ook voor processen op andere
terreinen, zoals het materieel- en personeelsbeheer. Als waarborg voor een
volledige en juiste beschrijving van de AO is een goede onderhoudsorganisatie
onontbeerlijk. De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar onderzoek gedaan naar
de beschrijving en de onderhoudsorganisatie van de AO. De werking van de AO
komt integraal aan de orde bij de andere ijkpunten.De Algemene Leiding van het ministerie heeft begin 1999 besloten een nieuwe
visie op de AO in te voeren. In het onderzoek heeft de Rekenkamer enerzijds
gekeken naar de inhaalslag met betrekking tot de actualisatie van de beschrijvingen
van de AO. Anderzijds is gekeken naar de vormgeving van het reguliere onderhoud
zoals dit na de inhaalslag plaats zal gaan vinden. De minister heeft toegezegd
dat alle administratieve processen ultimo 2000 beschreven zouden zijn. Dit
proces behelst diverse stappen; een eerste (omvangrijke) stap is een departementsbrede
inventarisatie van de AO-processen.Voor een belangrijk deel van de financiële processen binnen het ministerie
worden zogenaamde financieel beheersconcepten opgesteld. Daarin worden de
inrichting en beschrijving van de financiële werkprocessen vastgelegd.
De Rekenkamer heeft deze financieel beheersconcepten in haar onderzoek naar
de beschrijvingen van de AO betrokken.2.2.2 BevindingenIn de AO-visie is gekozen de verantwoordelijkheid voor het regulier onderhoud
van de AO bij de directies te leggen. De Rekenkamer constateerde dat niet
bij alle directies een vastlegging van de procedures met betrekking tot het
onderhoud voorhanden is. Een aansturende rol voor de vormgeving hiervan is
toebedeeld aan de directie Personeel Organisatie en Informatie (PO&I).
De Rekenkamer stelde vast dat (nog) geen aanvang is gemaakt met de ontwikkeling
van richtlijnen voor het onderhoud.De Rekenkamer stelde vast dat de voortgang van de inhaalslag achterblijft
bij de planning. De inventarisatie en risicoanalyse van de administratieve
processen, die eind 1999 gereed diende te zijn, was op 15 februari 2000 door
12 van de 20 directies uitgevoerd. Van de 23 financieel beheersconcepten die
in 1999 nog opgesteld moesten worden, zijn er 2 opgesteld. Volgens de oorspronkelijke
planning zouden dit er minimaal 8 moeten zijn geweest. Inmiddels heeft de
Algemene Leiding ingestemd met een gewijzigde planning waarbij
nog steeds geldt dat ultimo 2000 alle administratieve processen zijn beschreven.De AD stelde in 1999 vast dat de beschrijvingen van de AO bij een aantal
directies niet steeds actueel zijn. De daaruit voortvloeiende risico's voor
de betreffende departementale processen met financiële consequenties
zijn volgens de AD beperkt.2.2.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer stelde vast dat de actualiteit van de beschrijvingen van
de AO en de onderhoudsorganisatie van de AO tekortkomingen vertoont. De Rekenkamer
concludeerde dat in de overgangsfase waarin het Ministerie van SZW zich bevindt
een aanzet is gemaakt om tot een nieuwe opzet van het AO-onderhoud te komen.
De Rekenkamer beveelt aan vaart te zetten achter de implementatie van de nieuwe
visie AO alsmede het opstellen van de financieel beheersconcepten, zodat ultimo
2000 alle administratieve processen beschreven zullen zijn.De Rekenkamer concludeerde dat departementaal de taken en verantwoordelijkheden
duidelijk zijn omschreven. Op directieniveau kent de vastlegging van taken
en procedures met betrekking tot het onderhoud van de AO nog tekortkomingen.
De directies boeken (nog) weinig voortgang met betrekking tot vormgeving van
de reguliere onderhoudstaak. De Rekenkamer wijst er op dat het niet opzetten
van een goede onderhoudsorganisatie op termijn wederom zal leiden tot achterstanden
en/of niet actuele beschrijvingen van de AO. De Rekenkamer beveelt aan vereisten
met betrekking tot de beschrijvingen en de vormgeving van het onderhoud vast
te leggen in bindende voorschriften.In zijn reactie geeft de minister aan dat hij de aanbevelingen graag overneemt.
Daarbij zegt hij te verwachten dat ultimo 2000 het opstellen van de financieel
beheersconcepten grotendeels gerealiseerd zal zijn en de risicovolle processen
in ieder geval beschreven zullen zijn. De minister zegt toe dat de onderhoudsorganisatie
eveneens per ultimo 2000 op orde zal zijn.De Rekenkamer waardeert de inspanningen van het ministerie maar wijst
voor de realisatie met nadruk op het belang van een adequate planningsbewaking.2.3 Financiële functie2.3.1 InleidingDe Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de financiële functie onderzocht.
Hieronder verstaat zij het geheel van organisatorische voorzieningen, zoals
de organisatiestructuur, de beschrijving van de actoren en de daarmee samenhangende
verdeling van taken en bevoegdheden, dat zorg draagt voor een ordelijk en
controleerbaar financieel beheer.Het Ministerie van SZW is georganiseerd volgens het bestuursraadmodel
waarbij het concept van integraal management wordt gehanteerd. Dit betekent
dat bij het ministerie de verantwoordelijkheid voor het beleid en het daaraan
gekoppelde beheer zo laag mogelijk in de organisatie is geplaatst, te weten
bij de directeuren. Deze uitgangspunten zijn vastgelegd in het Organisatie-,
mandaat- en volmachtbesluit SZW 1999 (OMV 1999) dat het besluit uit 1996 vervangt.
Met dit nieuwe besluit werd tegemoetgekomen aan enkele organisatiewijzigingen
en interpretatievragen, de uitgangspunten van het organisatiemodel zijn niet
gewijzigd.2.3.2 BevindingenDe uitkomst van het Rekenkameronderzoek Financiële
functie Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat begin
1999 is uitgevoerd was dat de financiële functie voldoende waarborgen
bevat voor een ordelijk en controleerbaar financieel beheer. De controlecyclus
functioneerde in voldoende mate om grote fouten te ontdekken en te corrigeren.
Er waren enkele onderdelen waarin volgens de Rekenkamer verbeteringen kunnen
worden aangebracht, de belangrijkste punten betroffen de archiefvorming en
het toezicht op beleidsinformatiesystemen. In het rechtmatigheidsonderzoek
over 1999 is de stand van zaken van deze onderdelen nagegaan.Ten aanzien van de door de Rekenkamer gewenste verbeteringen is voor de
archiefvorming op de betreffende directie een richtlijn opgesteld. Voor het
toezicht op beleidsinformatiesystemen kan het voornemen van de minister om,
ten behoeve van de integrale informatievoorziening, een bestuurlijke voorziening
voor een knooppunt beleidsinformatie in te richten als een stap in de goede
richting worden gezien. De Rekenkamer zal, mede in verband met de geplande
oplevering van de eerste begroting nieuwe stijl in september 2001, de ontwikkelingen
op dit terrein en de specifieke rol van de directie Financieel Economische
Zaken (FEZ) hierin, nauwlettend volgen.MatricesDe directie FEZ verzendt periodiek matrices naar de budgethouders met
de saldi van de verplichtingen, voorschotten, vorderingen en rekeningen buiten
begrotingsverband. De budgethouders dienen de volledigheid en juistheid van
deze saldi te beoordelen. De AD constateerde bij zowel de proef- als de jaarafsluiting
dat de in de matrices opgenomen saldi door de directies Arbeidsmarkt en Bijstandszaken
niet goed werden beoordeeld. Bij deze afsluitingen werden fouten aangetroffen
die door hen hadden moeten worden gesignaleerd. De betreffende voorschriften
werden daarmee niet nageleefd. Het ministerie deelde mede dat het risico op
onjuiste informatievoorziening gering is. De AD verricht in het kader van
de haar opgedragen verbijzonderde interne controle, werkzaamheden bij de budgethouder
en rapporteert daarover aan de betreffende directies en de directie FEZ. Verder
heeft de beoordeling van matrices de aandacht van de directie FEZ in periodieke
overleggen met de directies en door het aanbieden van scholing.2.3.3 Conclusie en aanbevelingenDe Rekenkamer stelde vast dat de financiële functie evenals in 1998
in opzet geen noemenswaardige tekortkomingen bevat.Alhoewel budgethouders tekort schieten in de beoordeling van de saldi
heeft het de aandacht van de directie FEZ en is het risico op onjuiste informatievoorziening
gering door controlewerkzaamheden van de AD.2.4 Automatisering2.4.1 InleidingEen betrouwbare en continu functionerende automatisering is een essentieel
hulpmiddel voor de beheersing van de financiële processen, het personeelsbeheer
en materieel beheer. De Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de uitvoering
van het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst (VIR) onderzocht. Daarnaast
heeft de Rekenkamer de organisatie van de automatisering en het functioneren
van begrotingsadministratiesystemen, personeelsinformatiesystemen en voorraadadministratiesystemen
onderzocht. De voorraadadministratiesystemen komen aan de orde bij het onderwerp
materieel beheer in hoofdstuk 3.2.4.2 Bevindingen2.4.2.1 Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst
1994Per 1 januari 1997 diende aan het VIR te zijn voldaan. Het voorschrift
verplicht alle ministeries tot het onder meer maken van risicoanalyses, het
hebben van een beveiligingsplan en informatiebeveiligingsstatuut, en het bepalen
en implementeren van maatregelen ten behoeve van de informatiebeveiliging.Binnen het Ministerie van SZW is de beveiligingsfunctie op hoofdlijnen
uitgewerkt in de nota «Organisatie van de informatiebeveiliging»
van februari 1999. Deze nota en de hierop gebaseerde nadere uitwerkingen hebben
tot doel meer sturing te geven aan activiteiten op het gebied van informatiebeveiliging
op departementaal niveau.In het rechtmatigheidsonderzoek over 1998 beoordeelde de Rekenkamer de
invoering van het VIR als matig. Er was wel gestart met de Afhankelijksheids-
en Kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyses), maar de afronding had nog niet
plaatsgevonden. Stappen gericht op daadwerkelijke implementatie van beveiligingsmaatregelen
in het kader van het VIR waren nog niet aan de orde. Ultimo 1999 was 15% van
de geplande A&K-analyses voltooid. Het merendeel van de A&K-analyses
ten aanzien van de vitale systemen was in januari 2000 wel gestart.De Algemene Leiding heeft in 1999 een hoge prioriteit toegekend aan de
uitvoering van de A&K-analyses. Dit blijkt uit de versnelling die de Algemene
Leiding in de reeds bestaande planning heeft aangebracht. Deze versnelling
zal mede door de inhuur van externe deskundigen moeten worden gerealiseerd.
Het streven is om in november 2000 alle A&K-analyses uitgevoerd te hebben.
Tevens zullen de informatiebeveiligingsplannen worden opgesteld zodat kan
worden begonnen met de implementatie van de beveiligingsmaatregelen op basis
van de uitgevoerde A&K-analyses. De Rekenkamer stelde vast dat er een
planning is opgesteld voor de voltooiing van de vervolgstappen.In het verlengde van A&K-analyses wordt door het Ministerie van SZW
in het kader van informatiebeveiliging gewerkt aan de implementatie van basisnormen.
In januari 1996 zijn deze basisnormen voor de informatiebeveiliging vastgesteld
voor het gehele ministerie. Basisnormen zijn de eisen die worden gesteld aan
de gemeenschappelijk te nemen maatregelen die voor alle systemen moeten worden
getroffen, zoals fysieke en logische toegangsbeveiliging. Er is sprake van
een achterstand bij het implementeren van de basisnormen van informatiebeveiligingsbeleid,
daar het departement prioriteit heeft gegeven aan de voorbereidingen voor
het millennium en de euro. Desgevraagd deelde het departement mee dat versneld
wordt gewerkt aan de implementatie van de basisnormen. De AD zal hierop een
audit uitvoeren. 2.4.2.2 Organisatie van de automatiseringDe organisatie van de automatisering is centraal vormgegeven. De automatiseringsafdeling
is bij het Ministerie van SZW ondergebracht bij de directie Algemene Zaken
(AZ). Er is bewust een scheiding aangebracht tussen productie en realisatie
van de infrastructuur. Het bureau Realisatie Infrastructuur draagt zorg voor
veranderingen in de ICT-infrastructuur, die vervolgens ten uitvoer worden
gebracht door het bureau Productie.Er is een Service Level Agreement (SLA) voor de basisvoorzieningen afgesloten.
Daarnaast zijn er specifieke SLA's opgesteld voor belangrijke systemen.Het ministerie beschikt over een actueel Handboek Systeembeheer en over
een beveiligingsplan. Naast een calamiteitenplan wordt veel aandacht besteed
aan goede back-upprocedures. Een uitwijkplan of een uitwijkprocedure ontbreekt
echter. Daarnaast ondervindt op onderdelen de invoering van procedures inzake
de informatiebeveiliging vertraging. 2.4.2.3 Geautomatiseerde systemenCAFASBij het Ministerie van SZW vormt CAFAS (Centraal Administratief Financieel
Administratie Systeem) het financiële informatiesysteem voor de uitvoering
van de departementale begrotingsadministratie. In dit systeem zijn zowel begrotingscijfers
als realisatiecijfers hiertoe opgenomen. De centrale computer is opgesteld
bij Pink Roccade in Apeldoorn. Jaarlijks stelt de EDP Audit Pool (EAP) een
onderzoek in naar het stelsel van maatregelen en procedures van de verwerkingsorganisatie.
De EAP heeft op basis van dit onderzoek in februari 2000 een positief oordeel
gegeven.In 1999 zijn geen wijzigingen in het systeem aangebracht. Op basis van
de reguliere werkzaamheden is het oordeel van de AD over de kwaliteit en werking
van het systeem positief.BIASDe departementale financiële administratie CAFAS wordt gevoed met
gegevens van diverse andere informatiesystemen zoals het Beheer, Informatie-
en Afhandelingssysteem (BIAS). In BIAS wordt alle informatie vastgelegd die
nodig is om het gehele proces van bevoorschotting, afrekening, eventuele sancties
van bezwaar en beroep en de uiteindelijke vaststelling van de rijksvergoedingen
te ondersteunen.De Rekenkamer constateerde de afgelopen jaren tekortkomingen in BIAS waardoor
een inzicht in de actuele stand van de voorschotten niet mogelijk was. Daarnaast
bleken er steeds verschillen te bestaan tussen CAFAS en BIAS, zodat aan het
eind van het jaar correcties moesten worden uitgevoerd om de beide systemen
weer op elkaar aan te laten sluiten.In 1999 is periodiek inzicht gegeven in de financiële standen. Echter
vanwege de niet tijdige verwerking van de vaststellingen van rijksvergoedingen
Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en Algemene Bijstandswet (Abw) én
vanwege enkele (bekende) technische problemen bij enkele posten gaf BIAS gedurende
het jaar niet de actuele stand van de voorschotten weer. De achterstand bedroeg
gemiddeld twee maanden. Tevens bleek dat gedurende het jaar de standen van
CAFAS en BIAS niet overeen stemden. Ultimo 1999 zijn de standen gecorrigeerd
en afgestemd.Uit een in 1999 uitgevoerde audit blijkt dat BIAS op termijn vervangen
zal moeten worden om te kunnen voldoen aan de eisen van gebruiksvriendelijkheid
en onderhoudbaarheid. Voor de korte termijn (tot 2 jaar) betekent dit dat
een aantal maatregelen zal worden genomen om de continuïteit te garanderen.
Enkele daarvan zijn reeds genomen zoals de migratie naar nieuwe computers
en de uitbreiding van het aantal zodat ontwikkeling en testen op aparte computers
kan gebeuren. Voor de langere termijn (3 tot 5 jaar) zal een nieuw systeem
ontworpen moeten worden. De offerte-aanvraag voor een vooronderzoek hiertoe
is recentelijk uitgegaan.P/VIEWTer ondersteuning van de personele functie maakt het Ministerie van SZW
gebruik van het Interdepartementaal Personeelsinformatie- en Automatiseringssysteem
(IPA) voor de salarisbetaling en P/View voor de personeelsadministratie. Het
beheer van IPA en daarmee ook de verantwoordelijkheid en juistheid van de
met het systeem uitgevoerde salarisberekening en -betaling berust bij de Dienst
Informatievoorziening Overheidspersoneel, een agentschap van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden.Het Ministerie van SZW voert P/View in eigen beheer. Elke mutatie in P/View
wordt integraal (dat wil zeggen inhoudelijk en op inpasbaarheid in de twee
personeelsinformatiesystemen) gecontroleerd, evenals de verwerking van de
relevante informatie in IPA.Diverse malen per jaar vindt een integrale bestandsvergelijking plaats
tussen de twee systemen P/View en IPA. Het oordeel van de AD over de werking
van P/View is positief.Naar verwachting zal in het voorjaar van 2000 een onderzoek van de AD
en EAP naar de koppeling P/view-IPA worden afgerond.2.4.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer stelde vast dat nog niet wordt voldaan aan het VIR. De A&K-analyses
zijn voor het merendeel van de vitale systemen (nog) niet afgerond. Wel constateerde
de Rekenkamer dat het VIR binnen het ministerie in 1999 een hoge prioriteit
heeft gekregen. Het risico van de geconstateerde tekortkoming is dat de betrouwbaarheid
en continuïteit van informatievoorziening kunnen worden aangetast. De
Rekenkamer dringt aan op het voltooien van de A&K-analyses en een snelle
implementatie van alle als basisnormen aangemerkte beveiligingsmaatregelen.In zijn reactie zegt de minister toe deze aanbevelingen gaarne over te
nemen.De Rekenkamer constateerde met betrekking tot de organisatie van de automatisering
tekortkomingen door het ontbreken van een uitwijkplan of uitwijkprocedure.
De Rekenkamer beveelt dan ook aan een uitwijkplan of uitwijkprocedures bij
calamiteiten op te stellen.Inmiddels heeft de minister aangegeven dat een uitwijkplan of uitwijkprocedure
nog in 2000 kan worden gerealiseerd. Tevens zal dit jaar de mogelijkheid worden
bekeken om bij grote calamiteiten in de automatiseringsinfrastructuur een
beperkt aantal systemen operationeel te houden. Op dit ogenblik voorziet het
Bedrijfsnoodplan wel over maatregelen bij calamiteiten (onder andere ontruiming
van de apparatuur).De Rekenkamer constateerde geen noemenswaardige tekortkomingen in de geautomatiseerde
systemen CAFAS en P/VIEW. Zij constateerde echter dat er nog
steeds tekortkomingen zijn met het systeem BIAS. De Rekenkamer is van mening
dat tijdige administratieve verwerking een voorwaarde is voor een actueel
inzicht in de stand van de voorschotten. Dit geldt zowel voor BIAS als voor
het in de toekomst te bouwen systeem. De Rekenkamer beveelt daarom aan nadrukkelijk
aandacht te besteden aan een tijdige verwerking van de mutaties in BIAS.De Rekenkamer deelt daarnaast de mening van het ministerie dat de vervanging
op termijn van BIAS niet mag betekenen dat de continuïteit van het systeem
op de korte termijn gevaar loopt en beveelt derhalve aan om de continuïteit
borgende maatregelen te treffen. Gezien de onderlinge afhankelijkheid van
de diverse elementen van het systeem (hardware, databasemanagementsysteem,
programmeerhulpmiddel en BIAS) vraagt de Rekenkamer daarbij aandacht voor
de mogelijke gevolgen voor het functioneren van BIAS bij het implementeren
van de aanpassingen.De minister heeft toegezegd de aanbevelingen omtrent waarborging van de
continuïteit als de tijdige verwerking van mutaties in BIAS over te nemen.2.5 Misbruik en oneigenlijk gebruik2.5.1 InleidingUitgaven en ontvangsten zijn gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik
(M&O) als de aanspraak op een uitkering, de verplichting om een heffing
te betalen en/of de hoogte van de heffing of uitkering afhankelijk is van
gegevens die door de belanghebbenden zelf zijn verstrekt. Bij het Ministerie
van SZW is dit het geval bij uitgaven die via de begroting ter beschikking
worden gesteld aan uitvoeringsorganisaties in de sociale zekerheid, gemeenten
en Arbeidsvoorziening. Een categorie van M&O-gevoelige uitgaven die niet
op de begroting staat maar waarvoor de minister wel medeverantwoordelijkheid
draagt zijn de ESF-gelden. Van het totaal aan begrotingsuitgaven van f 32
miljard is een bedrag van f 20 miljard M&O-gevoelig.2.5.2 BevindingenDe Rekenkamer stelde vast dat het ministerie algemeen beleid heeft geformuleerd
ter bestrijding van M&O. De departementale coördinatiegroep M&O
(DCMO) coördineert en bewaakt de uitvoering van het geformuleerde beleid.
Verder is in de SZW-wetgevingstoets een toets op M&O opgenomen en heeft
het ministerie een overzicht van M&O-gevoelige regelingen. Naast dit algemene
M&O-beleid verleende het ministerie in het kader van de intensivering
van fraudebestrijding in 1999 financiële steun aan onder andere projecten
om grensoverschrijdende uitkeringsfraude terug te dringen en pilots ter verbetering
van geautomatiseerd gegevensverkeer.De feitelijke bestrijding van M&O vindt grotendeels plaats door de
uitvoeringsorganisaties en de gemeenten. Het toezicht op de bestrijding van
M&O maakt deel uit van het toezicht op de rechtmatige wetsuitvoering door
de uitvoeringsorganisaties en de gemeenten.Ook deed de AD verslag van de bevindingen van het College van toezicht
sociale verzekeringen (Ctsv) dat toezicht houdt op de Sociale Verzekeringsbank
(SVB) en de uitvoeringsinstellingen. Het M&O-beleid van de SVB was volgens
het Ctsv toereikend, de naleving van maatregelen om M&O tegen te gaan
verdient echter verbetering. Het M&O-beleid van deuitvoeringsinstellingen
werd door het Ctsv nog niet op alle onderdelen toereikend geacht. Het Ctsv
dringt er op aan dat de uitvoeringsinstellingen over 1999 een ontbrekende
integrale risicoanalyse en toereikende toelichting van de resterende onzekerheid
opstellen. Voor de samenloop van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen met Wsw-loon
werd het M&O-risico gering geschat.Naar mening van de AD vormen de bestaande M&O-risico's geen belemmering
voor een goedkeurende verklaring bij de financiële verantwoording omdat,
de mogelijkheden en omstandigheden in aanmerking genomen, een toereikend beleid
ter bestrijding van M&O is, dat beleid ook voldoende wordt uitgevoerd
en de (desondanks bestaande) onzekerheid toereikend wordt toegelicht.De Rekenkamer publiceerde drie rapporten waarin werd ingegaan op het M&O-beleid
van het ministerie en van de uitvoeringsorganisaties. Eind juni 1999 publiceerde
de Rekenkamer het rapport Voorkoming en bestrijding van
misbruik en oneigenlijk gebruik. De conclusies luidden dat het M&O-beleid
voor de onderzochte regelingen Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en Abw in opzet
aan de vereisten voldoet.In januari 2000 verscheen het rapport Verantwoording
en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak. Geconcludeerd
werd dat uitvoeringsinstellingen, die onder meer de Toeslagenwet (TW) uitvoeren,
geen samenhangend M&O-beleid voeren. Verder heeft bij Arbeidsvoorziening
de totstandkoming van een M&O-beleid slechts gedeeltelijk plaatsgevonden.Begin februari 2000 publiceerde de Rekenkamer het rapport Controle en toezicht op ESF-subsidies. Ten aanzien van de door het
ministerie uitgevoerde regelingen ESF-4, Employment en Adapt bleek dat het
beleid van het ministerie de risico's op M&O onvoldoende afdekt, ondanks
diverse genomen maatregelen. Inmiddels zijn activiteiten ondernomen om het
risico van M&O te verminderen.2.5.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer concludeerde dat op onderdelen (de naleving van) het M&O-beleid
tekortkomingen vertoont. Bij uitvoeringsinstellingen, Arbeidsvoorziening en
voor ESF-gelden is het M&O-beleid niet op alle onderdelen toereikend.
Het risico van een op onderdelen ontoereikend M&O-beleid is onrechtmatigheid
van uitgaven ten laste van de begroting. De Rekenkamer beveelt het ministerie
aan zorg te dragen voor een toereikend M&O-beleid bij alle uitvoeringsorganisaties.
De voortgang hiervan zal de Rekenkamer betrekken in het jaarlijkse onderzoeksprogramma
bij rechtspersonen met een wettelijke taak.De minister schreef in zijn reactie dat de tekortkomingen in het M&O-beleid
onder de aandacht worden gebracht bij de betreffende uitvoeringsorganisaties.
Hij wijst er op dat bij Arbeidsvoorziening en voor ESF-gelden activiteiten
worden ondernomen om het risico op M&O te verminderen.De Rekenkamer vraagt zich echter af welke concrete activiteiten worden
ondernomen om een toereikend M&O-beleid bij de uitvoeringsinstellingen
te bewerkstelligen. 2.6 Rijksbijdrage Arbeidsvoorziening2.6.1 InleidingDe minister van SZW is ingevolge de Arbeidsvoorzieningswet 1996 verantwoordelijk
voor het beschikbaar stellen van middelen aan Arbeidsvoorziening en het maken
van afspraken over daarvoor te leveren prestaties. Daarbij is de minister
verantwoordelijk voor het houden van toezicht op de rechtmatigheid en doelmatigheid
van de uitvoering van de Arbeidsvoorzieningswet 1996 door Arbeidsvoorziening.2.6.2 BevindingenIn het Rekenkameronderzoek Toezicht op Arbeidsvoorziening van maart 1999 werd geconcludeerd dat het toezicht in belangrijke
mate inzicht biedt in de rechtmatigheid van de besteding van publieke gelden
door Arbeidsvoorziening en in de ordelijkheid en controleerbaarheid van het
financieel beheer in enge zin. Het inzicht dat wordt geboden door het toezicht
in de bedrijfsvoering en de bedrijfsresultaten behoeft echter verbetering.Met ingang van 1 januari 1997 is de Arbeidsvoorzieningswet 1996 in werking
getreden. Het jaar 1998 is het eerste jaar waarin de gehele begrotings-, beleids-,
en verantwoordingscyclus op basis van deze wet is verricht. Nieuw in deze
wet is onder meer de splitsing van de rijksbijdrage in een basisbijdrage en
een prestatiebijdrage. Doelstelling van de splitsing van de rijksbijdrage
was mede om vanuit de financieringssystematiek een meer sturende werking uit
te laten gaan.Op basis van informatie van Arbeidsvoorziening wordt door het ministerie
periodiek de voortgang in de realisatie van de taakstellingen gemonitord,
daarbij worden ook eventuele oorzaken van een achterblijvende realisatie vermeld.
Een expliciet (jaarlijks) oordeel van het ministerie over de realisatie ontbreekt
hierbij. Uit het onderzoek Toezicht op Arbeidsvoorziening blijkt dat de Rekenkamer
betwijfelt of het monitoren het benodigde inzicht zal bieden in de realisatie
van de taakstellingen.2.6.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer concludeerde dat het toezicht op Arbeidsvoorziening van
een toereikend niveau is om inzicht te verkrijgen in de rechtmatigheid van
de besteding van publieke middelen door Arbeidsvoorziening.De Rekenkamer is van mening dat het formuleren van een expliciet oordeel
over de realisatie van de taakstellingen binnen het prestatiebudget bijdraagt
aan het kunnen bieden van een juist inzicht aan de Staten-Generaal. Daarbij
doet een dergelijk oordeel recht aan de beoogde sturingsfunctie van de financieringssystematiek.
De Rekenkamer beveelt aan om in een jaarlijks te vormen oordeel over de rechtmatige
en doelmatige uitvoering van de Arbeidsvoorzieningswet 1996 de analyse en
beoordeling van de gerealiseerde prestaties expliciet een onderdeel te laten
zijn.De minister geeft in zijn reactie aan dat met de toezichtsvisie rekening
zal worden gehouden in de uitwerking van de nieuwe uitvoeringsstructuur (SUWI).
Daarnaast zegt hij te zullen overwegen om in overleg met de besturen van de
huidige bestuursorganen op het terrein van werk en inkomen een bedrijfsvoeringsverklaring
vorm te geven. 2.7 Wet sociale werkvoorziening2.7.1 InleidingDe Wsw heeft als doel te voorzien in aangepaste werkgelegenheid voor personen
die door een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen uitsluitend
onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid in staat zijn. De gemeenten
dragen zorg voor de uitvoering. Het Rijk subsidieert de voorziening en houdt
toezicht op de juistheid en rechtmatigheid van de uitvoering.2.7.2 BevindingenDe vergoedingen aan de gemeenten worden achteraf vastgesteld. In het rechtmatigheidsonderzoek
over 1998 constateerde de Rekenkamer een achterstand in de vaststellingen
door het ministerie van de Rijksvergoeding. De stand in de openstaande van
de voorschotten bedroeg eind 1998 f 11,9 miljard.In 1999 zijn op een geval na, de resterende vaststellingen over 1995 afgewikkeld.
Vanaf het eerste kwartaal 1999 is de vaststellingsfunctie gedecentraliseerd.
De vaststellingen over 1996 en de jaren hierna vinden plaats op bij de Rijksconsulentschappen.
Er zijn in 1999 nauwelijks vaststellingen verricht. De stand van de voorschotten
was eind 1999 opgelopen tot f 14,7 miljard. Begin 2000 hebben op een
uitzondering na alle vaststellingen over 1996 en 1997 plaatsgevonden. De AD
zal de vaststellingen over 1996 en 1997 beoordelen in het controlejaar 2000.In de Wsw geldt een vaststellingstermijn van een jaar na toezending van
de verantwoordingdocumenten. Dit betekent dat de Rijksconsulentschappen vóór
1 juli 2000 het vergoedingsjaar 1998 moeten vaststellen. Het openstaande bedrag
aan voorschotten over 1998 bedraagt f 3,9 miljard.De AD doet onderzoek gericht op het vaststellen van de rechtmatigheid
van de uitvoering van de Wsw. De AD constateerde dat de kwaliteit van de accountantscontrole
en rapportage over 1998 in het algemeen aan de eisen voldoet. Op onderdelen
werd echter niet voldaan aan het Controle- en rapportageprotocol Wsw 1998.2.7.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer constateerde dat eind 1999 de geplande inhaalslag in de
vaststellingen over de jaren 1995 tot en met 1997 niet was gerealiseerd. De
Rekenkamer waardeert de inspanningen van het ministerie die er toe geleid
hebben dat op 1 maart 2000 de achterstanden alsnog zijn ingelopen.Om niet opnieuw achterstanden in de vaststelling te laten ontstaan vraagt
de Rekenkamer aandacht voor de vaststellingen over 1998. Overschrijding van
de wettelijke termijn van 1 juli 2000 kan leiden tot onrechtmatigheid omdat
mogelijke onrechtmatige betalingen dan niet meer kunnen worden gecorrigeerd.In verband met de decentralisatie van de vaststellingsfunctie naar de
Rijksconsulentschappen en de vaststellingstermijn van een jaar beveelt zij
aan de doelmatigheid van het vaststellingsproces nader te bekijken.De minister wees er op dat in 1999 de doelmatigheid van het vaststellingsproces
is bekeken. Procedures zijn opnieuw afgestemd en de organisatie van
de vaststelling is aangepast. Met de per 1 mei 2000 in te voeren nieuwe structuur
zijn volgens de minister voldoende waarborgen aanwezig om op een snellere
wijze dan in het verleden de vergoedingen vast te stellen en daardoor tot
afname van de openstaande voorschotten te komen.2.8 Sociale verzekeringen2.8.1 InleidingOpgenomen in de financiële verantwoording van het Ministerie van
SZW zijn de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten met betrekking tot onder
meer de AKW, de TW, de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
(Wajong), de Tijdelijke Wet beperking inkomensgevolgen arbeidsongeschiktheidscriteria
(BIA), de Regeling tegemoetkoming onderhoudskosten thuiswonende meervoudig
en ernstig lichamelijk gehandicapte kinderen (TOG) en de Samenloop WSW.In het kader van de rechtmatigheid van de begrotingsuitgaven is de norm
dat de geconstateerde onrechtmatigheid bij de uitvoeringsinstellingen niet
leidt tot onrechtmatigheid van de departementale financiële verantwoording,
zolang het ministerie deze bestedingen niet vergoedt zonder wettelijke verplichting
daartoe. Voor de sociale verzekeringswetten bestaat een dergelijke verplichting.
Daarnaast dient het ministerie conform de daarvoor geldende criteria actie
te ondernemen en eventueel aanwijzingen te geven om de onrechtmatigheid weg
te nemen.2.8.2 BevindingenHet Ctsv houdt toezicht op de recht- en doelmatigheid van de uitvoering
van deze wetten. De minister ziet vervolgens toe op de rechtmatige en doelmatige
uitvoering van het toezicht door het Ctsv. De directie Toezicht draagt zorg
voor de beoordeling van de toezichtsrapportages. De AD gaat door middel van
reviews na of opzet en uitvoering van de controle en rapportage van het Ctsv
ten aanzien van de rechtmatigheid toereikend is. De Rekenkamer richt zich
bij haar rapportage op de beoordeling van het departementale traject en het
toezichtstraject op de begrotingsgefinancierde uitgaven.In het volgende overzicht is de strekking van de rechtmatigheidsverklaring
per wet van het Ctsv over 1998 verkort weergegeven, waarbij ook de vergelijkende
cijfers van het voorgaande jaar zijn betrokken. VerzekeringFin. belang 1998* f 1 miljoenpercentage onrechtmatig 1998Ctsv-oordeel 1998percentage onrechtmatig 1997Ctsv-oordeel 1997 VolksverzekeringenAKW6 4910,8goedkeurend0,8goedkeurendTOG130,0goedkeurend0,0goedkeurendWerknemersverzekeringenTW6727,3afkeurend5,4afkeurendBIA104,7afkeurend5,5afkeurendWajong2 6170,8goedkeurendn.v.t. n.v.t.Samenloop WSW7661,6beperking1,9beperkingHet Ctsv geeft in haar (oordelende) rapportages inzake de TW de onrechtmatigheidspercentages
met ingang vanaf 1998 weer exclusief de doorwerking van fouten
vanuit de moederwetten (bijv. de Werkloosheidswet) naar de TW. Voor 1997 zijn
de onrechtmatigheidspercentages inclusief de doorwerking van fouten vanuit
de moederwetten.VerbeteractiesOm de rechtmatigheid te verbeteren hebben het Ministerie van SZW, het
Ctsv en het Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv) een rechtmatigheidsoffensief
ingezet.Het Lisv als opdrachtgever tracht de rechtmatigheid te bevorderen door
de uitvoeringsinstellingen contractueel te binden en via een groeipad te laten
voldoen aan de eisen van rechtmatigheid. Het Ctsv constateerde in de rapportage
van oktober 1999 dat de streefnormen voor 1998 in belangrijke mate niet zijn
gerealiseerd maar dat het Lisv in 1999 in voldoende mate sturing heeft gegeven
aan de verbetering van de rechtmatigheid.Het Ctsv zelf tracht door het benoemen van een viertal speerpunten verbeteringen
aan te brengen, zoals onder andere het formuleren van gerichte verbeteracties
en minimalisering van onzekerheden bij de uitvoeringsinstellingen door verbetering
van de administratieve organisatie.In november 1999 verscheen een rapport van de ambtelijke werkgroep rechtmatigheid
sociale verzekeringen, bestaande uit vertegenwoordigers van het ministerie,
het Ctsv en het Lisv. In dit rapport worden kwaliteitsbevorderende maatregelen
bij de uitvoeringsinstellingen aanbevolen, evenals het bevorderen van eenduidige
interpretaties omtrent het rechtmatigheidsbegrip.Hoewel op de lange termijn binnen het kader van de herziening van de uitvoeringsstructuur
(de zogenoemde SUWI-operatie) mogelijkheden aanwezig zijn ter verbetering
van de rechtmatigheid, betwijfelt de Rekenkamer of op korte termijn, juist
vanwege de herziening van de uitvoeringsstructuur, het rechtmatigheidsoffensief
zal leiden tot een daling van de onrechtmatigheid bij de sociale verzekeringen.2.8.3 Conclusies en aanbevelingenOver het algemeen voldoet het departementaal traject aan de te stellen
eisen. De afgelopen jaren laat de ontwikkeling van de onrechtmatigheidspercentages
bij de werknemersverzekeringen weinig vooruitgang zien. De Rekenkamer zal
de voortgang van de verbeteracties, evenals het M&O-beleid betrekken in
het jaarlijkse onderzoeksprogramma bij rechtspersonen met een wettelijke taak.2.9 Bijstandszaken2.9.1 InleidingHet beleidsterrein bijstandszaken wordt in belangrijke mate ingevuld door
uitkeringsregelingen als de Abw en daaraan gelieerde regelingen. Daarnaast
spelen regelingen ter specifieke ondersteuning van een bepaalde doelgroep.
De Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders is
hier een voorbeeld van.De uitvoering van de Abw is in handen van de gemeenten, die de uitkeringen
aan de rechthebbenden betalen. Het Rijk vergoedt 90% van de kosten van de
Abw. De minister en de gemeentebesturen zijn gezamenlijk verantwoordelijk
voor de uitvoering van de Abw. Bij zijn toezicht zal de minister zich richten
op een beoordeling van de rechtmatigheid en het doelbereik van het uitvoeringsproces. De uitvoering van de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande
ouders ligt ook bij de gemeenten. Voor de uitvoering van deze regeling stelt
het Rijk subsidies voor gemeenten vast op basis van door de gemeenten ingediende
jaaropgaven en accountantsverklaringen.2.9.2 BevindingenIn het rechtmatigheidsonderzoek over 1998 plaatste de Rekenkamer een kanttekening
bij het toezicht op de Abw. Zij drong er op aan mede op basis van het onderzoek
van de AD dat na afronding van een verbetertraject altijd nader onderzoek
dient te worden verricht. De directie Toezicht heeft in 1999 een toets ontwikkeld
om na te gaan of de afgeronde trajecten daadwerkelijk structureel zijn gerealiseerd.In het rechtmatigheidsonderzoek over 1998 werd tevens een kanttekening
geplaatst bij de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande
ouders. Geconstateerd werd dat onder meer de additionaliteit van de kinderopvangplaatsen,
van belang voor de vaststelling van de subsidie over het jaar 1996, niet altijd
bleek aangetoond. Naar aanleiding hiervan is in opdracht van de directie Toezicht
onderzoek gedaan naar de additionaliteit met betrekking tot 1997. In het rechtmatigheidsonderzoek
over 1999 worden nog steeds tekortkomingen geconstateerd in de vaststelling
van de additionaliteit van de kinderopvangplaatsen. Wel is er sprake van verbetering
in de vaststellingen over het jaar 1997 ten opzichte van het voorgaande jaar.
Overigens is de subsidievoorwaarde met betrekking tot de additionaliteit met
ingang van 1 januari 1999 komen te vervallen.2.9.3 Conclusies en aanbevelingenBij het financieel beheer voor de vaststelling van de uitgaven voor de
Abw zijn geen noemenswaardige tekortkomingen geconstateerd. De definitief
vastgestelde rijksvergoedingen zijn rechtmatig verstrekt.De Rekenkamer constateerde nog steeds tekortkomingen bij de Regeling kinderopvang
en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders. Dit brengt het risico met zich
mee dat uitgaven onrechtmatig tot stand komen. Ter voorkoming van de geïdentificeerde
risico's sluit de Rekenkamer zich aan bij de AD die de betreffende accountants
specifiek heeft gewezen op de controle van de additionaliteit.2.10 Europese gelden2.10.1 InleidingDe Europese Unie houdt de ministers van de lidstaten verantwoordelijk
voor de uitvoering en naleving van het beleid van de Europese Unie en van
het beheer van en de controle op de EU-geldstromen. Bij het Ministerie van
SZW betreft het Europese subsidieregelingen, die uit ESF gefinancierd worden.
De uitvoering van ESF-3 geschiedt door Arbeidsvoorziening. De uitvoering van
ESF-4 en de communautaire initiatieven Employment en Adapt geschiedt door
het per 1 mei 1995 opgerichte Bureau Uitvoering Europese Subsidie-instrumenten
(Buesi) van het Ministerie van SZW. In het rechtmatigheidsonderzoek over 1999
is met name aandacht besteed aan de door het ministerie uitgevoerde regelingen. 2.10.2 BevindingenDe Rekenkamer heeft in 1999 op verzoek van de minister van SZW een onderzoek
uitgevoerd naar de controle en het toezicht op de subsidiegelden uit het ESF.
De Rekenkamer kwam tot de conclusie dat het toezicht van het ministerie op
de besteding van ESF3-gelden globaal en afwachtend is geweest. In een brief
van 16 maart 2000 aan de Tweede Kamer meldt de minister dat de aanbevelingen
van de Rekenkamer zijn overgenomen en zijn vastgelegd in een nieuw toezichtsplan
op het ESF.Verwerking van de einddeclaratiesIn 1998 heeft de Rekenkamer geconstateerd dat er bij Buesi een aanzienlijke
werkvoorraad is van niet verwerkte einddeclaraties. Buesi heeft in 1999 de
werkvoorraad van circa 200 naar 121 einddeclaraties teruggebracht. De achterstand
zal bij een gelijke inspanning, in 2000 echter oplopen gezien het grote aantal
te verwachten einddeclaraties in dat jaar. Het ministerie heeft zichzelf ten
doel gesteld om binnengekomen einddeclaraties binnen 4 maanden af te rekenen.
Van de 121 nog te verwerken einddeclaraties zijn er 71 al langer dan een jaar
binnen.Naar verwachting zal het afwikkelen van de dossiers uit de planperiode
1994–1999 minimaal tot eind 2001 duren.Reviews door de departementale accountantsdienstDe Rekenkamer heeft de uitvoering van de reviews op de accountantsverklaringen
bij de einddeclaraties en de oordeelsvorming door de AD beoordeeld. De AD
heeft in 1999 dossierreviews uitgevoerd bij accountants die een verklaring
hadden afgegeven bij einddeclaraties bij ESF-projecten. Het merendeel van
deze reviews betroffen projecten waarbij de accountant een afwijkende accountantsverklaring
had afgegeven. De AD kwam op basis van 27 reviews tot de conclusie dat het
ministerie in 4 gevallen onjuiste informatie voor het vaststellen van het
definitieve subsidiebedrag had ontvangen. De AD vindt dit niet acceptabel.
Haar eindoordeel over de rechtmatigheid van de uitgaven en de ontvangsten
is positief. In 2000 zal de AD opnieuw de accountantscontrole van de projecten
reviewen. De AD zal in 2000 tevens zelfstandig enkele controles uitvoeren
bij projecten waarvoor einddeclaraties zijn ingediend.Onderzoeken ter plaatseNederland voldoet ruimschoots aan de eis dat minimaal 5% van de totale
subsidie tijdens de uitvoering wordt gecontroleerd. In 1998 was het gemiddelde
dekkingspercentage voor de controles bij de projecten van de drie regelingen
ruim 19%. In de jaarlijkse rapportage aan Brussel heeft het ministerie echter
abusievelijk gerapporteerd 34% gecontroleerd te hebben. Het Ministerie van
SZW heeft deze fout in de rapportage niet gecorrigeerd.Uit de onderzoeken ter plaatse bleek dat de meeste projecten een inzichtelijke
en controleerbare administratie hadden ingericht. Bijna elk project vertoonde
echter wel (meestal herstelbare) tekortkomingen in het naleven van de subsidievoorwaarden.
Naar aanleiding van de controles van de Europese Commissie bij ESF-3 projecten
zijn in de zomer van 1999 negen extra control-monitorbezoeken afgelegd onder
meer bij uitvoerders die zowel ESF-3 als ESF-4 subsidie hebben ontvangen.
Bij deze controles zijn vaak ernstige tekortkomingen gesignaleerd.In het rapport Controle en toezicht op ESF-subsidies stelde de Rekenkamer vast dat Buesi pas bij de einddeclaratie nagaat
wat het project met de uitkomsten van de controles heeft gedaan. Buesi heeft
naar aanleiding van deze constatering enkele verbeteringen doorgevoerd.
Buesi controleert nu bij de behandeling van een voorschotverzoek hoe een project
met de bevindingen uit de controle is omgegaan. Verder worden projecten in
de monitorverslagen gewezen op het feit dat ze moeten reageren op deze bevindingen.Buesi heeft sinds de controles van de Europese Commissie het aantal onderzoeken
ter plaatse geïntensiveerd.Meldingen aan het Europees Bureau voor fraudebestrijdingOp grond van verordeningen van de Europese Unie dienen de lidstaten alle
onregelmatigheden die na de eerste betaling, inclusief de voorschotbetalingen
aan een project worden ontdekt, te melden aan het Europees Bureau voor fraudebestrijding.
Buesi heeft inmiddels 14 meldingen over het vierde kwartaal 1999 aan de directie
Arbeidsmarkt gestuurd ter doorzending aan Europees Bureau voor fraudebestrijding.
Dit laatste heeft nog niet plaatsgevonden. De 14 meldingen hebben alle betrekking
op projecten waarbij Buesi bij de eindbeschikking een lager subsidiebedrag
heeft vastgesteld dan waarom de aanvrager verzocht bij de ingediende einddeclaratie.In september 1999 heeft overleg plaatsgevonden tussen het Ministerie van
SZW en het Europees bureau voor fraudebestrijding over de interpretatie van
de Europese regelgeving inzake het melden van onregelmatigheden. De Rekenkamer
is van mening dat ondanks dit overleg voor bepaalde situaties nog steeds niet
duidelijk is of onregelmatigheden ook aan het Europees bureau voor fraudebestrijding
zouden moeten worden gemeld.Negatieve bestedingsruimteDe minister heeft er in 1999 op aangedrongen het budget van de Europese
gelden zoveel mogelijk uit te putten. Buesi heeft op basis van de ontvangen
einddeclaraties in de loop van 1999 berekend in hoeverre de gerealiseerde
bedragen in de einddeclaraties in totaal lager waren dan de aangegane verplichtingen
van deze projecten. Vooruitlopend op de vrijkomende verplichtingen is Buesi
door nieuwe aanvragen goed te keuren in 1999 nieuwe verplichtingen aangegaan.
Hierdoor was ultimo 1999 de omvang van de aangegane verplichtingen groter
dan het totaal van de beschikbare middelen van de EU. Dit leidde in de saldibalans
per 31 december 1999 tot een negatieve bestedingsruimte van ruim f 26
miljoen.Dit bedrag zal in de loop van 2000 minder negatief worden als bij de vaststelling
van de einddeclaraties blijkt dat de omvang van de aangegane verplichtingen
hoger is dan het bedrag van de eindbeschikking.Hoewel het opnemen van een negatieve bestedingsruimte in de saldibalans
ongebruikelijk is, sluit de wet- en regelgeving dit niet uit.2.10.3 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer is positief over de verbeteringen die Buesi het afgelopen
jaar heeft doorgevoerd. Ondanks de doorgevoerde verbeteringen blijft het tijdig
verwerken van de einddeclaraties een punt van aandacht. Om de einddeclaraties
uit de huidige programmaperiode zorgvuldig en tijdig te verwerken verdient
het aanbeveling dat het ministerie tot eind 2001 er blijvend zorg voor draagt
dat de kwantitatieve en kwalitatieve bezetting van Buesi op peil blijft. De
Rekenkamer constateerde tekortkomingen bij het melden van onregelmatigheden
door de directie Arbeidsmarkt aan het Europees bureau voor fraudebestrijding.
Daadwerkelijke meldingen aan Brussel zijn nog niet gedaan. Het risico van
het niet (tijdig) melden van alle gevraagde onregelmatigheden
is dat Europese subsidies worden stopgezet. De Rekenkamer is van mening dat
er spoedig een adequate procedure moet worden vastgesteld, die waarborgt dat
alle onregelmatigheden tijdig worden gemeld aan het Europees Bureau voor fraudebestrijding.Het Ministerie van SZW kan niet zonder meer steunen op accountantsverklaringen
bij de einddeclaraties. Deze tekortkomingen hebben echter niet geleid tot
onrechtmatigheid van de uitgaven en ontvangsten in 1999.De Rekenkamer is positief over het feit dat de AD in 2000 zelfstandig
enkele controles gaat uitvoeren bij projecten, waarvoor einddeclaraties zijn
ingediend. De Rekenkamer beveelt de AD aan om naast de reviews op projecten
met een afwijkende accountantsverklaring ook een aanzienlijk aantal reviews
bij de overige projecten uit te voeren.De minister deelde mede dat Buesi voldoende bezetting en kwaliteit behoudt
om kwantitatieve en kwalitatieve inspanningen te kunnen verrichten ten einde
de regelingen goed af te ronden. Dit houdt onder andere in dat de inloop van
achterstanden in de verwerking van einddeclaraties op peil moet blijven en
dat nieuwe instroom van einddeclaraties niet tot nieuwe achterstanden in de
verwerking mag leiden. Over de meldingen van de onregelmatigheden aan Brussel
geeft de minister aan dat naar zijn mening thans geen onduidelijkheden meer
zijn en dat er afspraken zijn gemaakt over de periodieke meldingen van onregelmatigheden.
De eerste meldingen aan de Europese Commissie zijn op 7 april 2000 verzonden.De Rekenkamer zal (nadrukkelijk) de naleving van de Europese regelgeving
inzake het melden van onregelmatigheden volgen.2.11 Conclusies over het financieel beheerRecapitulerend kan het volgende overzicht van geconstateerde tekortkomingen
van de voor het departement relevante ijkpunten voor 1999 én 1998 worden
gegeven. IJkpunt Geen noemenswaardige
tekortkomingen geconstateerdTekortkomingen geconstateerdErnstige tekortkomingen geconstateerd199919981999199819991998AccountantscontroleXX    Administratieve
organisatie  XX  Financiële
functieXX    Automatisering  XX  Misbruik en oneigenlijk gebruik XX   ArbeidsvoorzieningXX    Wet sociale werkvoorzieningX  X  Sociale verzekeringenXX    Algemene BijstandswetXX    Kinderopvang  XX  Europese gelden  XX  De tekortkomingen hebben betrekking op de volgende situaties:• de implementatie van nieuwe AO-visie loopt achter op de planning,
in het bijzonder het ontbreken van beschrijvingen van directiespecifieke AO's
en financieel beheersconcepten;• automatisering: het ministerie voldoet nog steeds niet aan het
VIR, er ontbreekt een uitwijkplan of uitwijkprocedure en BIAS
geeft niet de actuele stand van de voorschotten weer;• het M&O-beleid is op onderdelen ontoereikend;• de vaststelling van de additionaliteit van de kinderopvangplaatsen
voor de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders
is verbeterd ten opzichte van vorig jaar maar nog niet toereikend;• bij Europese gelden zijn in 1999 nog geen onregelmatigheden aan
het Europees Bureau voor fraudebestrijding gemeld en zijn er nog steeds achterstanden
in de vaststelling van declaraties.Overigens kon de Rekenkamer slechts ten dele vaststellen in hoeverre controle
op de toelichting bij de rekening door de AD heeft plaatsgevonden.Een vooruitgang in het financieel beheer deed zich voor met betrekking
tot de Wsw waar de achterstanden in de vaststellingen van de rijksvergoedingen
werden weggewerkt.Samenvattend constateerde de Rekenkamer dat het financieel beheer ten
opzichte van vorig jaar op hoofdlijnen gelijk is gebleven. 3 OVERIGE BEHEERSONDERZOEKEN3.1 Aanbestedingen3.1.1 InleidingDe Rekenkamer heeft onderzocht of het aanbestedingsbeleid bij het Rijk
voldoet aan de daaraan te stellen eisen. In aanvulling daarop heeft de Rekenkamer
bij het Ministerie van SZW gekeken naar de naleving van de Europese aanbestedingsregels.
Behalve de aanbestedingsregels is de regeling contractbeheer 1996 van belang.
Ook hiernaar heeft de Rekenkamer gekeken.3.1.2 Aanbestedingen rijksbreedDe Rekenkamer heeft in de periode januari 1999 tot januari 2000 onderzocht
of het aanbestedingsbeleid bij het Rijk voldoet aan de wet- en regelgeving
en of er suggesties voor verbetering mogelijk zijn. In totaal zijn 110 aanbestedingsprocedures
onderzocht. Bij de 13 kernministeries zijn aselect 98 leveringen en diensten
getrokken uit de gedane betalingen in 1998 boven f 100 000,–.
Tevens zijn bij een drietal diensten van ministeries in totaal 12 werken in
de steekproef opgenomen.Uit het onderzoek blijkt dat de onderzochte aanbestedingsprocedures in
groten getale niet voldoen aan de weten regelgeving. Slechts 12 van de 110
onderzochte procedures voldoen aan alle gestelde eisen. De Rekenkamer wijst
erop dat in de regelgeving waarborgen zijn verwerkt voor zowel rechtmatigheid,
doelmatigheid als integriteit. Niet-naleven van de regels levert dus risico's
op deze gebieden op.Volgens de Rekenkamer is het noodzakelijk dat er verbeteringen worden
aangebracht in de opzet en uitvoering van het aanbestedingsbeleid van de Rijksoverheid.
Het kabinet heeft eind 1999 voor alle ministeries precies met dit doel een
actieplan opgesteld. Uitgangspunt van het actieplan is dat ieder ministerie
verantwoordelijk blijft voor het eigen aanbestedingsbeleid, maar dat er meer
aandacht moet komen voor samenwerking, standaardisatie en coördinatie
binnen en tussen de ministeries.De Rekenkamer vraagt bij alle ministeries met name aandacht voor de volgende
punten uit het actieplan:• het aanwijzen van degene die verantwoordelijk is voor de uitvoering
van het actieplan;• het meewerken aan de coördinatie tussen de ministeries;• het met andere ministeries samen vormen van netwerken van inkopers
en aanbesteders per productgroepen voor de uitwisseling van kennis, standaardisatie,
benchmarking en de bundeling van volumes;• het tot stand brengen van de jaarlijkse verantwoordingsrapportage
aan de Tweede Kamer over de voortgang van het actieplan.Daarnaast vraagt de Rekenkamer bij het Ministerie van SZW aandacht voor
het verkrijgen van meer inzicht in de kosten en opbrengsten van aanbestedingsprocedures
door het structureel bijhouden van de kosten van de procedures, en het achteraf
evalueren van de procedures.De Rekenkamer is van mening dat bij het ministerie van SZW de afdeling
Commerciële Inkoop, Beleid en Advies (CIBA) en de directie Wetgeving,
Bestuurlijke en Juridische Aangelegenheden (WBJA) een positieve bijdrage leveren
aan de kwaliteit van het departementale aanbestedingenbeleid.
Deze afdeling en directie vervullen beide een centrale taak bij de uitvoering
van (Europese) aanbestedingsprocedures. Verder heeft het ministerie expliciet
aandacht besteed aan integriteitswaarborgen bij het aanbestedingsproces.De minister van SZW gaf in zijn reactie aan dat er een werkgroep is ingesteld
die belast is met de uitvoering van het actieplan. Ook het punt van het verbeteren
van het inzicht zal in deze werkgroep aan de orde komen.3.1.3 Europese aanbestedingsregelsHet Ministerie van SZW beschikt over een uitgebreid handboek voor Europese
aanbestedingsprocedures.In 1999 heeft de AD de naleving van de Europese richtlijnen voor de aanbesteding
van leveringen en diensten nader onderzocht. Uit het onderzoek kwam naar voren
dat binnen het departement geen onrechtmatige bestedingen hebben plaatsgevonden.In diverse gevallen echter zijn overeenkomsten, die vallen onder de beperkte
toepassing van de Europese richtlijn, achteraf niet gemeld aan Brussel. Ook
bleek ten aanzien van de Europese aanbesteding dat de directie WBJA niet in
alle gevallen waarin dat is voorgeschreven is ingeschakeld.Op het terrein van de sociale verzekeringen betrekt, evenals het voorgaande
jaar, het Ctsv de naleving van de Europese aanbestedingsregels niet in de
controle 1998. Uit rapportage van de AD blijkt dat het Ctsv naar de uitvoeringsinstellingen
een coulante houding aanneemt.De Rekenkamer benadrukt het belang van naleving van deze regels.3.1.4 ContractbeheerIn het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 bij het Ministerie van SZW is
aandacht besteed aan de opzet en werking van de regels voor het contractbeheer.
In het rechtmatigheidsonderzoek over 1998 meldde de Rekenkamer tekortkomingen
bij de administratieve organisatie van het contractbeheer.De Rekenkamer constateerde dat de procedures waaraan het contractbeheer
moet voldoen in opzet is geregeld. In 1999 stelde de AD bij de naleving hiervan
door diverse directies tekortkomingen vast. Deze hadden met name betrekking
op de volledigheid en de inzichtelijkheid van de te voeren contractregisters
bij het aanschaffen van goederen en het inhuren van externen. Daarnaast werd
informatie zoals de onderbouwing van de keuze voor een leverancier alsmede
voorgeschreven documentatie en documenten veelal niet in het dossier aangetroffen.De Rekenkamer stelde tekortkomingen vast bij het naleven van de procedures
van het contractbeheer. Niet naleving van deze procedures vormt in de eerste
plaats een risico voor de ordelijkheid en de controleerbaarheid van het financieel
beheer. Inmiddels zijn nieuwe voorschriften voor contractbeheer van kracht
geworden binnen de directie AZ. De Rekenkamer beveelt aan deze voorschriften
in te voeren voor het departement en toe te zien op de naleving van deze voorschriften. De minister deelde mede de nieuwe instructies voor contractbeheer in te
zullen voeren voor het hele ministerie. Verder kondigde de minister een departementsbreed
onderzoek naar contractbeheer aan.3.2 Materieelbeheer3.2.1 InleidingDe Rekenkamer onderzocht in de tweede helft van 1999 het materieelbeheer
bij 13 ministeries en instellingen. Daaronder bevond zich het kerndepartement
van het Ministerie van SZW. Onderzocht werd of in opzet sprake was van een
rechtmatig en doelmatig beheer van materiële activa. De werking van het
materieelbeheer is onderzocht aan de hand van diverse waarnemingen ter plaatse
bij verschillende (hoofd)afdelingen van de directie AZ. Het onderzoek richtte
zich op goederen met een verhoogd risico op verlies (in welke vorm dan ook),
zoals draagbare personal computers (laptops), mobiele telefoontoestellen (gsm's),
videoapparaten en kunst. Ook kantoormeubilair werd in het onderzoek betrokken.Omdat het Besluit Materieelbeheer 1996 en de toelichting daarop veel vrijheid
laten, heeft de Rekenkamer het besluit vertaald in een aantal meetbare normen,
aangevuld met eisen voor een ordelijk en controleerbaar beheer en met enkele
doelmatigheidseisen. Zij richtte zich niet op het risicobeheer als bedoeld
in de artikelen 8 en 10 van het besluit. Voorts werd andere regelgeving in
het onderzoek betrokken, zoals het Besluit Taak FEZ en het Besluit Taak DAD.
De normen zijn gerangschikt onder de aspecten: organisatie, registratie, toezicht
en controle, en informatievoorziening. In de Geleidebrief worden algemene
conclusies weergegeven en wordt nader ingegaan op het Besluit Materieelbeheer.3.2.2 Organisatie materieelbeheerDe Rekenkamer is van mening dat de organisatie van het materieelbeheer
gebaseerd dient te zijn op een vastgelegde risicoanalyse, op daarvan afgeleide
doelstellingen en uitgangspunten en op beschreven regels en procedures.Bij het Ministerie van SZW is een risicoanalyse uitgevoerd die grotendeels
voldoet aan de gestelde normen. Ook zijn in belangrijke mate conform de eisen
uitgangspunten en doelstellingen voor het beheer van materiele activa geformuleerd
en vastgelegd. Regels en procedures voor het materieelbeheer en de daarbij
behorende taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn in nadere regelgeving
vastgelegd. Ook zijn AO-beschrijvingen, inclusief de functiescheidingen, voor
het beheer van materiële activa opgesteld. Deze regels en procedures
zijn vastgelegd conform het concept van het integraal management, zoals opgenomen
in het OMV 1999. Daarbij werd aan de directies/budgethouders mandaat verleend
tot het aangaan van verplichtingen tot levering van goederen en diensten tot
f 10 000 per overeenkomst. Voor leveringen binnen bestaande mantelcontracten
mag dat ook voor een hoger bedrag. De directie AZ heeft volgens het besluit
het mandaat tot levering van goederen en diensten boven de f 10 000.In de dagelijkse praktijk daarentegen schaft de directie AZ voor het gehele
departement, met uitzondering van de directie Voorlichting, Bibliotheek en
Documentatie (VBD), de directie Toezicht en de regio's van de Arbeidsinspectie,
goederen aan tot f 10 000,– per overeenkomst en de goederen conform de mantelcontracten. De directie AZ draagt hierbij tevens
zorg voor opname in haar inventarisadministraties. Deze
van het OMV 1999 afwijkende gecentraliseerde aanpak is tot nu toe bij het
ministerie niet formeel vastgelegd, zodat de verantwoordelijkheid voor het
beheer van materiële activa in gebruik niet altijd helder is.3.2.3 RegistratieDe Rekenkamer heeft onderzocht of inventarisadministraties en uitgifteregistraties
aanwezig waren, of bepaalde gegevens werden vastgelegd en of de volledigheid
en betrouwbaarheid van deze gegevens was gewaarborgd.De Rekenkamer stelde vast dat de aanvankelijk vastgelegde en geïmplementeerde
opzet voor registratie en beheer van materiële activa niet is nageleefd.
In drie gevallen, de directies VBD en Toezicht en de regio's van de Arbeidsinspectie,
ontbraken inventarisadministraties of waren die niet volledig en actueel.
Ook bestaan er door het ontbreken van voorschriften en procedures voor de
aanschaf en registratie van goederen door de directie AZ (centralisatie) risico's
ten aanzien van de volledigheid en betrouwbaarheid van de inventarisadministraties
van deze directie. Uit het onderzoek bleek niet – met uitzondering voor
automatiseringsgoederen – dat de directie AZ de inventarisadministraties
departementaalbreed voert. Ook bleek dat directies, buiten de directie AZ
om, goederen aanschaffen waarvoor registratie dient plaats te vinden. Dat
registreren gebeurt echter niet.De inventarisadministratie van de automatiseringsgoederen bleek niet volledig
en actueel te zijn. Door het ontbreken van procedures, werkinstructies en
volledigheidscontroles zijn er onvoldoende waarborgen voor de volledigheid
en betrouwbaarheid van de inventarisadministraties bij de directie AZ voor
kunstwerken en (overtollig en specifiek) meubilair. Ook de uitgifteregistratie
voor laptops voldeed niet aan de eisen. De uitgifteregistratie van de gsm's
en audiovisuele middelen voldeden juist wel aan de eisen. Procedures voor
de uitgifte waren hierbij echter niet aanwezig.3.2.4 Toezicht en controleDe Rekenkamer spreekt van adequaat toezicht en adequate controle op het
materieelbeheer als het ministerie conform het Besluit Taak FEZ toezicht uitoefent,
evaluaties worden verricht, interne controlemaatregelen worden uitgevoerd
en conform het Besluit Taak DAD accountantscontrole op het materieelbeheer
plaats heeft.Bij het Ministerie van SZW bleek dit op alle punten niet het geval. Zo
oefenen de directies FEZ en AZ geen onafhankelijk toezicht uit en is tot nu
toe ook geen evaluatie van het materieelbeheer verricht. Voorts heeft de directie
AZ in opzet en werking nog geen invulling gegeven aan de interne controle.
Hierdoor ontbreken waarborgen voor de volledigheid en betrouwbaarheid van
de registraties en blijven de aanwezigheidscontroles achterwege. De AD betrekt
in de controle van het materieelbeheer de opzet, bestaan en werking van de
interne controle en rapporteert en adviseert daarover. Zo constateerde de
AD medio 1999 in de controle 1998, dat veel tekortkomingen bestaan wat betreft
de volledigheid van registraties, het uitvoeren van interne controles –
waaronder de aanwezigheidscontroles – en het naleven van voorschriften.
In het samenvattend rapport over 1999 stelt de AD dat de dagelijkse praktijk
van het materieelbeheer niet steeds in overeenstemming is met
de interne richtlijnen voor de registratie van de goederen en dat inmiddels
maatregelen zijn getroffen om de regelgeving en de praktijk in 2000 met elkaar
in overeenstemming te brengen.3.2.5 InformatievoorzieningDe Rekenkamer is van mening dat over het materieelbeheer informatie beschikbaar
moet zijn voor het management, dat op basis hiervan sturing geeft.De Rekenkamer stelde vast dat het ministerie wel beschikt over voorschriften
en procedures voor de informatievoorziening over het beheer van materiële
activa. Ook is het materieelbeheer onderdeel van de planning- en controlcyclus.
Toch werd vastgesteld dat er nog nauwelijks verantwoordingsinformatie beschikbaar
is over aanwezigheid, gebruik en staat (van onderhoud) van de goederen, behalve
waar het automatiseringsapparatuur betreft. Van sturing op basis van managementinformatie
is nagenoeg geen sprake.3.2.6 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer concludeerde dat het materieelbeheer bij het kerndepartement
van het Ministerie van SZW in opzet voldoet aan de eisen van het Besluit Materieelbeheer,
maar dat het beheer vanuit de optiek van ordelijkheid en controleerbaarheid,
alsmede van doelmatigheid, niet toereikend is. Zij beveelt ter verbetering
aan:• de gegroeide structuur voor aanschaf en registratie formeel vast
te leggen, zodat verantwoordelijkheden voor het beheer van de materiële
activa voor de directie AZ en overige directies duidelijk zijn en thans bestaande
risico's voor de directie AZ wat betreft de registraties worden weggenomen;• een sluitend systeem van interne controlemaatregelen bij het materieelbeheer
op te zetten en te implementeren;• het toezicht door de directie FEZ op het materieelbeheer vorm te
geven;• het beheer van materiële activa een onderdeel te maken van
de planning en controlcyclus, zodanig dat het management op basis van verantwoordingsinformatie
kan sturen.De minister zegde toe de aanbevelingen over te nemen. De voorbereidingen
daarvoor zijn al in 1999 gestart. Dit jaar zal de ministeriële regeling
beheer en afvoer duurzame gebruiksgoederen zijn aangepast en een nieuw inventarisadministratiesysteem
in gebruik worden genomen. 4 FINANCIËLE VERANTWOORDING4.1 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 1999 van het
Ministerie van SZW is samengesteld. Daarvan is afgetrokken het gedeelte waarvan
de Rekenkamer met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen dat het geen
fouten of onzekerheden bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden. Wat overblijft
is het totaal aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen wel overschrijden.Overzicht 1 Bedragen van de rekening 1999, Ministerie
van SZW (x f 1 miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1OntvangstenTotaal32 666,732 061,71 201,8 Geen belangrijke
fouten/onzekerheden32 666,732 061,71,201,8Belangrijke fouten/onzekerheden000Onvolledigheden0001 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal
f 458,3 miljoen respectievelijk f 143,3 miljoen aan overschrijdingen.
Indien de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Rekenkamer haar positieve oordeel op dit punt moeten herzien.Bij het Ministerie van SZW zijn geen fouten of onzekerheden aangetroffen
die de tolerantiegrenzen overschrijden.4.2 Toelichting bij de rekening4.2.1 InleidingDe Rekenkamer heeft evenals vorig jaar de kengetallen in de financiële
verantwoording onderzocht. De Rekenkamer definieert een kengetal als iedere
combinatie van kwantitatieve informatie die bruikbaar is voor de besturing
en/of beheersing van overheidshandelen, met als doel inzicht te geven in activiteiten,
prestaties en effecten in relatie tot de ingezette middelen.4.2.2 BevindingenIn de artikelsgewijze toelichting zijn meer kengetallen opgenomen en toegelicht
dan vorig jaar. In de toelichting bij de rekening worden dezelfde kengetallen
gebruikt als in de begroting. Zowel de begrote als gerealiseerde waarden worden
in de verantwoording vermeld. Tevens wordt een toelichting gegeven op het
gerealiseerde beleid ten opzichte van het beoogde beleid. De Rekenkamer stelde
een lichte verbetering in de kwaliteit van de opgenomen kengetallen vast.
De Rekenkamer beveelt aan oog te houden voor de relevantie van de in de financiële
verantwoording op te nemen kengetallen. Zo geeft een aanzienlijk deel van
de huidige kengetallen informatie over aantallen en hoogten van uitkeringen.
De Rekenkamer wijst er op dat deze gegevens slechts in beperkte mate bijdragen
tot inzicht in de doelmatigheid van de uitvoering en de doeltreffendheid van
het beleid.Ook ten aanzien van de toelichting bij de rekening in het geheel constateerde
de Rekenkamer verbetering ten opzichte van voorgaand jaar, met name bij het
algemene deel van de toelichting. Op enkele punten ontbrak echter
nog een voldoende toelichting en ziet de Rekenkamer ruimte voor verbetering.
In het artikel Personeel en Materieel zijn de realisatiecijfers voor de verschillende
euro-uitgaven onvoldoende toegelicht. Ten aanzien van M&O mist in het
algemene deel van de toelichting een beschrijving van het beleid ter zake.
Ook wordt de M&O-gevoeligheid van de subsidies en de rijksbijdrage aan
de arbeidsvoorzieningsorganisatie in de artikelsgewijze toelichting niet toegelicht.
De artikelsgewijze toelichting zou aan leesbaarheid winnen, wanneer het doel
van de betreffende wet of de doelstelling van het artikel consequent wordt
opgenomen.De minister heeft naar aanleiding van het rechtmatigheidsonderzoek over
1998 de volgende toezeggingen gedaan:• (meer) ingaan op resultaten van beleid en doelbereiking;• het opnemen van een gedetailleerde inhoudsopgave;• het opnemen van een trefwoordenregister.De inhoudsopgave is niet verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Wel is
er een trefwoordenregister opgenomen.Overigens kon de Rekenkamer door een onvoldoende audit-trail slechts ten
dele vaststellen in hoeverre de controle op de toelichting bij de rekening
door de AD heeft plaatsgevonden (zie paragraaf 2.2.1).4.2.3 Conclusies en aanbevelingenDe toelichting bij de rekening 1999 van het Ministerie van SZW voldoet
aan de eisen, met uitzondering van:• de toelichting bij de realisatiecijfers voor de verschillende soorten
euro-uitgaven;• de toelichting ten aanzien van M&O bij de subsidies en de rijksbijdrage
aan de arbeidsvoorzieningsorganisatie.De Rekenkamer heeft voor het ijkpunt kengetallen geen noemenswaardige
tekortkomingen geconstateerd. Ze vindt dat de informatiewaarde van de financiële
verantwoording is vergroot ten opzichte van vorig jaar.De Rekenkamer ziet op een aantal punten nog ruimte voor verbetering. Zij
wijst er op dat relevante kengetallen het inzicht vergroten in prestaties
en effecten in relatie tot doelstellingen en de ingezette middelen. De Rekenkamer
beveelt aan bij de bepaling van de kengetallen hier aandacht voor te houden.
Evenals vorig jaar beveelt de Rekenkamer aan een gedetailleerde inhoudsopgave
op te nemen ten behoeve van de leesbaarheid. De Rekenkamer benadrukt verder
de waarde van een zelfstandig leesbare artikelsgewijze toelichting. Zij beveelt
hiertoe aan per artikel het doel van de betreffende wet of de doelstelling
van het artikel te vermelden. Tot slot beveelt de Rekenkamer aan om in het
algemeen deel van de toelichting het door het ministerie gevoerde M&O-beleid
toe te lichten.De minister gaf aan de aanbevelingen van de Rekenakmer mee te nemen bij
het opstellen van de Financiële Verantwoording over 2000. In elk geval
zullen dan de verschillende soorten euro-uitgaven nader worden toegelicht.
Tevens zal hij daarbij opnieuw bezien of een meer algemene beschrijving van
het M&O-beleid op zijn plaats is. De komende jaren zal in de aanloop naar
het departementaal jaarverslag 2002 gestreefd worden om de artikelsgewijze
toelichting verder aan te passen. 4.3 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer een deel van de bedragen op de saldibalans.
De bedragen die zij niet beoordeeld zijn samengesteld uit:• de uitgaven en ontvangsten die de Rekenkamer al beoordeeld heeft
bij het onderzoek van de rekeningen; deze zijn niet opnieuw beoordeeld bij
het onderzoek van de saldibalans waar zij als post opstaan;• de bedragen die op tegenrekeningen staan; deze worden niet beoordeeld
omdat ze geen inhoudelijke waarde hebben.Van de overige bedragen onderzoekt de Rekenkamer of deze fouten of onzekerheden
bevatten die haar tolerantiegrenzen overschrijden.Overzicht 2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december
1999. Daarvan worden afgetrokken:• het totaal niet beoordeelde bedragen;• het totaal van de bedragen waarvoor met redelijke zekerheid is
vastgesteld dat deze geen fouten of onzekerheden bevatten.Bij het Ministerie van SZW zijn geen fouten of onzekerheden aangetroffen
die de tolerantiegrenzen overschrijden.Overzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
1999, Ministerie van SZW (bedragen x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal102 370,4102 370,4 Niet beoordeeld37 796,365 771,0Beoordeeld64 574,136 599,4 Geen belangrijke fouten/onzekerheden64 574,136 599,4 Belangrijke fouten/onzekerheden00 Onvolledigheden00De toelichting bij de saldibalans voldoet aan de eisen. In de toelichting
bij de saldibalans geeft het ministerie inzicht in de afgerekende voorschotten
per rubriek en de stand van de voorschotten per artikel. In 1999 is voor f 37,9
miljard afgerekend. Per 31 december 1999 stond nog f 64,2 miljard aan
voorschotten uit. De Rekenkamer stelde vast dat deze afrekeningen aan de eisen
voldeden.4.4 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
het Ministerie van SZW voldoet aan de volgende eisen:• de verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten
van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften;• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten, die in de verantwoording
zijn opgenomen zijn rechtmatig, dat wil zeggen: tot stand gekomen in overeenstemming
met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording van het ministerie voldoet aan de eerste eis,
met uitzondering van enkele onderdelen van de toelichting bij de rekening
die onvoldoende zijn toegelicht. Aan de tweede eis wordt voldaan. BIJLAGE Overzicht geconstateerde tekortkomingen 1999 bij het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (bedragen x 1 miljoen*) Geconstateerde
tekortkomingJaar van constateringOntwikkelingen/toezeggingenFoutenOnzekerhedenArtikelOmschrijvingOmvangParagraaf Achterstanden bij de beschrijvingen van de administratieve organisatie en
financieel beheersconcepten. 1997Ultimo 2000 zullen de risicovolle processen in ieder geval en
de financieel beheersconcepten grotendeels zijn beschreven–––––2.2 Ontbreken van richtlijnen
voor onderhoud van de administratieve organisatie1998Ultimo 2000 zal de onderhoudsorganisatie op
orde zijn. –––––2.2 Het niet voldoen aan het VIR; ultimo 1999 was
15% van de A&K-analyses voltooid.1997De analyses zullen in november 2000 gereed zijn, daarna
volgt implementatie van de beveiligingsmaategelen.–––––2.4 Het ontbreken van
een uitwijkplan of uitwijkprocedure1999Een uitwijkplan of uitwijkprocedure zal nog in 2000 worden
gerealiseerd.–––––2.4 Het ontbreken van een actueel inzicht in de
stand van de voorschotten gedurende het jaar vanwege tekortkomingen in BIAS. 1997Op lange termijn
zal er een nieuw systeem komen, voor de korte termijn is continuïteit
gegarandeerd en is aandacht voor de actualiteit van BIAS.–––––2.4 Op onderdelen vertoont
het M&O-beleid tekortkomingen*. Zo worden risico's bij uitvoeringsinstellingen,
Arbeidsvoorziening en ESF-gelden onvoldoende afgedekt. 1999Inzake Arbeidsvoorziening en ESF-gelden worden
maatregelen genomen om het risico op M&O te verminderen. Bij uitvoeringsinstellingen
zullen de tekortkomingen in het M&O-beleid onder de aandacht worden gebracht.–––––2.5 Het niet altijd aangetoond zijn van de additionaliteit van de
kinderopvangplaatsen.1998Ten opzichte van het voorgaand jaar is er sprake van verbetering. De subsidievoorwaarde
inzake additionaliteit vervalt in 1999. –––––2.9 Bij de Europese gelden is er sprake
van het niet melden van alle onregelmatigheden aan het Europees Bureau voor
fraudebestrijding;1999Er zijn afspraken gemaakt over periodieke melding van onregelmatigheden. In
april 2000 zijn de eerste onregelmatigheden gemeld.–––––2.10 Het niet tijdig vaststellen
van de declaraties van met Europese gelden gesubsidieerde projecten.1997Het inlopen van de achterstanden
blijft op peil en nieuwe instroom van declaraties mag geen nieuwe achterstanden
opleveren.–––––2.10 Volledigheid en inzichtelijkheid contractregisters
is niet op orde.1998De nieuwe voorschriften voor contractbeheer worden van toepassing voor het
hele departement en er komt een departmentsbreed onderzoek naar het contractbeheer.–––––3.1Het niet ordelijk en controleerbaar zijn van het materieelbeheer1998In 2000 worden
verbeteringen doorgevoerd in het materieel beheer (inventarisadministratie
en duurzame gebruiksgoederen). –––––3.2* Deze bedragen vormen de uitkomst van een departementale steekproef.
Er was sprake van overschrijding van de tolerantiegrens uitgaande van de maximale
fout. De meest waarschijnlijke fout wordt gerapporteerd. Rapport bij de financiële verantwoording 1999 van
het Spaarfonds AOWInhoud Samenvatting37   1Inleiding38   2Financieel beheer392.1Inleiding392.2Accountantscontrole financiële verantwoording392.3Administratieve organisatie39 2.4Conclusie over het financieel
beheer39    3Financiële verantwoording403.1Rekening403.2Toelichting bij
de rekening40 3.3Saldibalans met toelichting40 3.4Oordeel over de
financiële verantwoording41SAMENVATTINGHet Spaarfonds AOW is een apart begrotingsfonds dat wordt beheerd door
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). In het fonds worden
gelden gereserveerd om de toekomstige financiering van de Algemene Ouderdomswet
(AOW) in het licht van de toenemende vergrijzing veilig te stellen.De ontvangsten van het Spaarfonds AOW bestaan uit de bijdragen ten laste
van de begroting van het Ministerie van SZW (f 4 550 miljoen) en
de rente-ontvangsten over het saldo van het fonds (f 473 miljoen). Uitgaven
worden tot 2020 niet verwacht.In 1999 zijn op voorstel van het Ministerie van Financiën afspraken
gemaakt over storting van de jaarlijkse bijdrage en de systematiek van rentevergoeding.In de financiële verantwoording 1999 van het Spaarfonds AOW trof
de Rekenkamer geen belangrijke fouten of onzekerheden aan. De verantwoording
is een deugdelijke weergave van de uitkomsten van het financieel beheer en
is opgesteld volgens de voorschriften.Het financieel beheer bevatte geen noemenswaardige tekortkomingen.Het rapport is voorgelegd aan de minister van SZW. De minister zag geen
aanleiding om te reageren op het rapport. 1 INLEIDINGDit rapport bij de financiële verantwoording bevat de belangrijkste
resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 dat de Rekenkamer op
grond van artikel 51 van de Comptabiliteitswet heeft uitgevoerd bij het Spaarfonds
AOW. De Rekenkamer heeft over dit onderzoek gecorrespondeerd met de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). De minister zag geen aanleiding
om te reageren op het onderzoek. Ingevolge artikel 68, eerste lid van de Comptabiliteitswet
wordt dit rapport uitgebracht aan de Staten-Generaal alsmede aan de betrokken
minister.Het Spaarfonds AOW is een apart begrotingsfonds conform artikel 2 van
de Comptabiliteitswet. De oprichting per 1 december 1997 van het fonds is
geregeld in een wijzigingswet op de Wet financiering volksverzekeringen. De
minister van SZW beheert de begroting van dit fonds.Het is de bedoeling van de wetgever in het fonds over een langere periode
gelden te reserveren teneinde de financiering van de algemene ouderdomsverzekering
in de toekomst, in het licht van de toenemende vergrijzing zeker te stellen.Ontvangsten van het Spaarfonds worden gevormd door bijdragen ten laste
van de begroting van het Ministerie van SZW en door renten over het saldo
van het fonds. De minister van SZW kan in overeenstemming met de minister
van Financiën besluiten vanaf het jaar 2020 uit het Spaarfonds AOW lasten
van de AOW te betalen. Voor die tijd zullen er geen uitgaven zijn.Dit rapport bestaat uit 3 hoofdstukken. Hoofdstuk 2 betreft het financieel
beheer. In hoofdstuk 3 rapporteert de Rekenkamer over het onderzoek naar de
financiële verantwoording. 2 FINANCIEEL BEHEER2.1 InleidingDe Rekenkamer onderscheidt twaalf «ijkpunten» aan de hand
waarvan zij het financieel beheer van een minister beoordeelt en haar bevindingen
rapporteert. Deze bevindingen komen voort uit verschillende bronnen: rijksbreed
onderzoek, departementsspecifiek onderzoek en rapportages van de departementale
accountantsdiensten. In het rechtmatigheidsonderzoek over 1999 is rijksbreed
onderzoek verricht naar dezelfde vijf ijkpunten welke in het rechtmatigheidsonderzoek
over 1998 zijn onderzocht.Gezien de geringe activiteiten binnen het fonds (vier boekingen) is het
Spaarfonds AOW niet betrokken in de rijksbrede onderzoeken naar de voor 1999
geselecteerde ijkpunten.2.2 Accountantscontrole financiële verantwoordingDe departementale accountantsdienst (AD) van het Ministerie van SZW heeft
een goedkeurende verklaring bij de financiële verantwoording over het
begrotingsjaar 1999 afgegeven. De Rekenkamer stelde vast dat de AD-controle
voldoende basis bood voor haar oordeelsvorming over de financiële verantwoording
1999. Haar oordelen zijn dan ook mede tot stand gekomen op basis van de AD-rapportages.2.3 Administratieve organisatieDe activiteiten binnen het fonds zijn van geringe omvang. De komende jaren
wordt er hoofdzakelijk in het fonds gestort, terwijl uitgaven pas na 2020
te verwachten zijn. Binnen het ministerie is de directie Sociale Verzekeringen
aangewezen als fondsbeheerder.In mei 1999 is het financieel beheersconcept voor het Spaarfonds AOW vastgesteld.
De geldende regels, voorschriften en procedures voor de begrotingsvoorbereiding,
uitvoering en verantwoording zijn van toepassing. De bij het Spaarfonds betrokken
partijen met hun taken en verantwoordelijkheden zijn benoemd.2.4 Conclusie over het financieel beheerIn vergelijking met het vorig jaar is het financieel beheer van het Spaarfonds
AOW verbeterd door het vaststellen van het financieel beheersconcept. In het
financieel beheer van het Spaarfonds AOW constateerde de Rekenkamer geen noemenswaardige
tekortkomingen. 3 FINANCIËLE VERANTWOORDING3.1 RekeningOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de rekening 1999 van het
Spaarfonds AOW is samengesteld. Daarvan is afgetrokken het gedeelte waarvan
de Rekenkamer met redelijke zekerheid heeft kunnen vaststellen dat het geen
fouten of onzekerheden bevat die de tolerantiegrenzen overschrijden. Wat overblijft
is het totaal aan fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen wel overschrijden.De minister van Financiën stelt jaarlijks de rentevergoeding over
het saldo van het fonds vast. In juli 1999 zijn op voorstel van het Ministerie
van Financiën nieuwe afspraken gemaakt over storting van de jaarlijkse
bijdrage en de systematiek van rentevergoeding.Op basis van artikel 31 van de Wet financiering volksverzekeringen, zoals
deze is gewijzigd bij de wet van 29 april 1998, is bij de instelling van het
fonds bepaald dat de begrotingen financiële verantwoording van het fonds
uitsluitend op kasbasis wordt gepresenteerd. Verplichtingen worden derhalve
niet opgenomen in de financiële verantwoording.Overzicht 1 Bedragen van de rekening 1999, Spaarfonds
AOW (x f 1 miljoen)  Uitgaven OntvangstenTotaal05 023,7 Geen belangrijke fouten/onzekerheden05 023,7 Belangrijke fouten/onzekerheden00 Onvolledigheden003.2 Toelichting bij de rekeningDe toelichting bij de rekening 1999 van het Spaarfonds AOW voldoet aan
de eisen.3.3 Saldibalans met toelichtingJaarlijks beoordeelt de Rekenkamer de bedragen op de saldibalans. Overzicht
2 geeft het totaalbedrag van de saldibalans per 31 december 1999.Overzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
1999, Spaarfonds AOW (x f 1 miljoen)  DebetCreditTotaal10 106,610 106,6 Geen belangrijke
fouten/onzekerheden10 106,610 106,6 Belangrijke
fouten/onzekerheden00 Onvolledigheden00Het creditbedrag wordt gevormd door (x f 1 miljoen):Eindsaldo per 31 december 1999 5 083,9Storting conform begroting 4 550,0Rentebijschrijving  473,7Totaal 10 106,6Het debetbedrag bestaat uit het eindsaldo 1999.De Rekenkamer heeft bij het Spaarfonds AOW geen fouten of onzekerheden
aangetroffen, die de tolerantiegrenzen overschrijden.De saldibalans en de toelichting daarbij voldoen aan de eisen.3.4 Oordeel over de financiële verantwoordingDe Rekenkamer heeft onderzocht of de financiële verantwoording van
het Spaarfonds AOW voldoet aan de volgende eisen:• de verantwoording is een deugdelijke weergave van de uitkomsten
van het financieel beheer en is opgesteld volgens de voorschriften;• de uitgaven en ontvangsten die in de verantwoording zijn opgenomen
zijn rechtmatig, dat wil zeggen: tot stand gekomen in overeenstemming met
de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen.Op grond van haar onderzoek komt de Rekenkamer tot het oordeel dat de
financiële verantwoording van het Spaarfonds AOW voldoet aan beide eisen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27127-39.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl