Wijziging onderwijswetten i.v.m.het gratis beschikbaarstellen van lesmateriaal door scholen; Voorlopig verslag van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschapsbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-31325, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-04-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31325 nr. B

25-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1. Algemene opmerkingen2. Artikel 23 Grondwet3. Positie ouders4. Positie MBO-leerlingen5. Positie leerkracht6. Aanbesteding7. Verwachte effecten van marktwerking op de schoolboekenmarkt8. Vergelijking situatie overgangsjaar en definitieve
regeling9. Pilots10. Uitstel11. Internationale vergelijking12. Commissie Dijsselbloem13. Evaluatiebepaling14. Uitvoeringslasten voor scholen15. Taskforce en helpdesk16. Fiscale aspectenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31325Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 325Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen
om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het
voortgezet onderwijsBVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAPSBELEID1Vastgesteld 25 april 2008Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel heeft de commissie aanleiding
gegeven tot het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende
vragen.InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij onderschrijven de doelstellingen van
het wetsvoorstel, te weten vermindering van de aanzienlijk gestegen schoolkosten
voor met name de middeninkomens en het bewerkstelligen van een betere marktwerking
op de educatieve boekenmarkt. Niettemin bestaan er bij de leden van de CDA-fractie
vragen omtrent de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie kunnen niet verhelen
grote moeite met het wetsvoorstel te hebben. Naast een aantal vragen hebben
deze leden voornamelijk een zeer kritisch commentaar. Mogelijk kan de regering
reeds in het voorlopig verslag op de bezwaren van de fractie reageren. De
leden van de VVD-fractie vinden het wel sympathiek dat nu ook eens de middengroepen
voordeel van een subsidieregeling hebben. Hoewel de TweedeKamer vóór het wetsvoorstel heeft gestemd, vernemen de leden
van de VVD-fractie van vele kanten ernstige bezwaren tegen de door de regering
beoogde (dure) regeling. Een aantal van deze bezwaren geldt onverkort, ook
na de beantwoording door de regering van de vele in de Tweede Kamer ter zake
gestelde vragen.De leden van de PvdA-fractie hebben met gemengde
gevoelens kennisgenomen van het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel beoogt het
lesmateriaal in het voortgezet onderwijs gratis te maken. Hiertoe schaffen
de scholen het door hen gewenste boekenpakket aan en stellen dit om niet aan
de leerlingen beschikbaar. Naar het oordeel van de regering zullen boeken
prijsbewuster aangeschaft worden als degene die het lespakket samenstelt ook
degene is die het pakket bekostigt.De leden van de PvdA-fractie onderschrijven de noodzaak om de boekenprijzen
kritisch te bezien. Deze liggen in Nederland vele malen hoger dan in de omringende
landen. Dit prijsverschil kan op geen enkele manier worden verklaard uit specifieke
factoren zoals het betrekkelijk kleine taalgebied. Waarschijnlijker is dat
de educatieve uitgeverijen de afgelopen jaren forse winstmarges hebben behaald.
De leden van de PvdA-fractie vinden het terecht dat gepoogd wordt deze marges
te verlagen en de marktpositie van de vraagzijde (scholen en docenten) te
versterken. Ook twee andere effecten van het wetsvoorstel hadden de instemming
van de aan het woord zijnde leden: er komt een einde aan het feit dat niet
alle WTOS-gerechtigden worden bereikt en aan het gegeven dat sommige leerlingen –
soms ook als wel van de WTOS gebruik wordt gemaakt – niet over lesboeken
beschikken. In de doelstelling van het wetsvoorstel kunnen de leden van de
PvdA-fractie zich vinden. Zij hebben echter grote zorgen over de wijze waarop
dit wetsvoorstel deze doelstelling beoogt te bereiken.De leden van de SP-fractie zijn voorstander
van laagdrempelig onderwijs dat voor iedereen toegankelijk is. Deze leden
beschouwen gratis schoolboeken voor alle scholieren van het voortgezet onderwijs
(VO) hiertoe een belangrijke en goede stap. De leden van de SP-fractie delen
dan ook niet de kritiek van de Raad van State op de keuze voor de generieke
maatregel van gratis schoolboeken in het VO. Wel delen deze leden de kritiek
van de Raad van State ten aanzien van de uitvoeringslasten voor scholen, waaronder
administratieve rompslomp en Europese aanbesteding. Ook hebben deze leden
grote vraagtekens bij de beoogde betere marktwerking in de schoolboekenmarkt.
Aan de Europese aanbesteding kleven naar de mening van de leden van de SP-fractie
vele en zeer ernstige bezwaren. Daarnaast achten de leden van de SP-fractie
het feit dat het MBO buiten dit wetsvoorstel is gelaten kwalijk. Tegen deze
achtergrond stellen deze leden de staatsecretaris een aantal vragen.De leden van de fracties van ChristenUnie enSGP hebben met grote belangstelling kennis genomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden achten het een goede zaak dat via
dit wetsvoorstel meer financiële middelen ter beschikking komen voor
het voortgezet onderwijs. Wel hebben deze leden nog een aantal vragen over
dit wetsvoorstel.De leden van de fractie van D66 hechten grote
waarde aan kwalitatief hoogwaardig onderwijs, op alle niveaus en voor iedereen.
Voorstellen ter verbetering van het Nederlandse onderwijsveld, bezien deze
leden dan ook altijd met veel interesse. Wat betreft het voorstel voor het
verstrekken van gratis schoolboeken zijn deze leden echter nog niet overtuigd
van de beleidseffectiviteit. De leden van de D66-fractie zijn zeer kritisch
en hebben daarom een aantal vragen.1. Algemene opmerkingenDe leden van de VVD-fractie vragen zich allereerst
af welk probleem met dit wetsvoorstel wordt opgelost. Er zijn toch regelingen
voor gezinnen waarvoor de kosten van leermiddelen te hoog zijn?De leden van de VVD-fractie vragen zich daarnaast af waarom eigenlijk
niet de situatie gehandhaafd wordt die nu slechts voor één jaar
is voorzien. Waarom niet de ouders zelf lesmateriaal laten aanschaffen, waarbij
de school dan behulpzaam kan zijn door het organiseren van een tweedehandsboekenmarkt?
Dit is toch veel simpeler en efficiënter?De leden van de fracties van ChristenUnie
en SGPconstateren dat nu voor het schooljaar 2008–2009
een tegemoetkoming voor de kosten van leermiddelen wordt gegeven
aan ouders, omdat de noodzakelijke Europese aanbesteding invoering veel tijd
vraagt. Deze leden blijven echter met de vraag zitten waarom de staatsecretaris
die – naar aanname van deze leden – tijdig wist welke problemen
met aanbesteding gemoeid zijn (tenslotte bestaat Europees aanbesteden immers
al een aantal jaren) hierover niet breder met de Kamer heeft gecommuniceerd
en niet gekozen heeft voor een andere route, bijvoorbeeld voor het toekennen
van jaarlijks een extra bedrag aan leerlingen in het voortgezet onderwijs,
bijvoorbeeld via de kinderbijslag. Deze leden leggen de regering de vraag
voor waarom niet alsnog een andere route kan worden gevolgd, indien blijkt
dat artikel 23 lid 6 van de Grondwet niet voldoende kan worden gewaarborgd.Een ander punt dat de leden van de fracties van ChristenUnie en SGP aan
de orde stellen is de vraag, of het om niet beschikbaar stellen van leermiddelen
in het voortgezet onderwijs wel zo nieuw is als soms wordt voorgesteld. Voor
zover deze leden zich herinneren, was het tot in de jaren zestig van de vorige
eeuw niet ongebruikelijk dat, in ieder geval in delen van wat thans het voortgezet
onderwijs is, gratis leermiddelen beschikbaar werden gesteld. Deze leden doelen
daarbij in ieder geval op het ULO en het MULO. De aan het woord zijnde leden
stellen het op prijs door de regering te worden geïnformeerd over welke
vormen van onderwijs na de lagere school destijds wel gratis schoolboeken
aanboden en wanneer en waarom dat vervolgens is beëindigd. Deze leden
nemen hierbij in aanmerking dat volgens vaste jurisprudentie het huidige voortgezet
onderwijs valt onder de bepalingen van artikel 23 van de Grondwet.2. Artikel 23 GrondwetVoor de leden van de fracties van ChristenUnie
enSGP is fundamenteel dat lid 6 van artikel 23
van de Grondwet, waar het gaat over de deugdelijkheid van het onderwijs, klip
en klaar aangeeft dat de vrijheid van het bijzonder onderwijs betreffende
de keuze der leermiddelen wordt geëerbiedigd. Gezien de discussie over
de vrijheidskeuze van leermiddelen bij het Europees aanbesteden verzoeken
deze leden de regering de Kamer een helder en onderbouwd antwoord te geven
op de vraag of de vrije keuze van leermiddelen voor de scholen – dus
voor het bevoegd gezag ervan en niet voor de individuele docenten –
met dit wetsvoorstel inderdaad voor 100% ook formeel wordt gewaarborgd.
Deze leden hechten eraan hierbij op te merken dat dit voor de fracties van
ChristenUnie en SGP een belangrijk toetsingspunt is. Deelt de regering de
mening van de aan het woord zijnde leden dat dit punt veel fundamenteler is
dan doelstellingen die zij zelf noemt, zoals marktwerking en de ontwikkeling
van de kosten van het materiaal? En is de regering niet met deze leden van
mening dat in principe kosteloos onderwijs aan alle leerlingen in de leerplichtige
leeftijd moet worden aangeboden, omdat dit een concrete uitwerking is van
de aanhoudende zorg die de overheid voor het onderwijs moet koesteren? Zo
nee, waarom niet?De leden van de D66-fractie vragen of de regering
de stelling onderschrijft dat de vrijheid van onderwijs voldoende is gewaarborgd
als scholen bij de aanbesteding lesmateriaal mogen uitvragen dat aansluit
bij hun levensbeschouwelijke opvatting, zonder dat scholen daarbij noodzakelijkerwijs
een specifieke lesmethode en/of boek (merk, auteur, ISBN) noemen? Zo nee,
waarom niet?3. Positie oudersIn de ogen van de leden van de VVD-fractie
is het nu aan ouders uitgekeerde bedrag veel te laag, wat bij ouders tot ongenoegen
en frustratie kan leiden. Een belangrijke postenkost vormen voorts de woordenboeken,
atlassen e.d., terwijl deze nu juist niet onder de regeling vallen. De leden
van de VVD-fractie verlangt van de regering antwoord op de vraag hoe de regering
dit naar de scholen en de ouders verkoopt?4. Positie MBO-leerlingenDe leden van de VVD-fractie verzoeken de regering
de Kamer antwoord te geven op de vraag ten aanzien van de positie van ouders
van kinderen die een MBO-opleiding volgen. Waarom is het MBO van deze regeling
uitgezonderd? Het gaat immers deels om leerlingen van dezelfde leeftijd als
in het overige VO.Een punt van zorg van de leden van de PvdA-fractie
betreft de positie van MBO-leerlingen. Zowel de leerlingen in het speciaal
onderwijs als de MBO-leerlingen vallen niet onder het wetsvoorstel. Deze leden
achten dit voor de leerlingen van het speciaal onderwijs begrijpelijk. Deze
scholen ontvangen al bekostiging voor het lesmateriaal. Voor de MBO-leerlingen
is dat niet het geval. De regering heeft het uitsluiten van MBO-leerlingen
in de Tweede Kamer beargumenteerd door te wijzen op het grote verschil in
kosten in de MBO-sector waardoor het niet mogelijk zou zijn een kostendekkende
prijs te bepalen. De leden van de PvdA-fractie vinden het terecht dat de regering
de MBO-sector niet wil confronteren met een eventuele extra kostenpost. Naar
het oordeel van de aan het woord zijnde leden zou dit echter niet mogen betekenen
dat deze leerlingen en hun ouders geen tegemoetkoming ontvangen. Zij kunnen
zich moeilijk voorstellen dat de uitspraak van de staatssecretaris dat het «pittig
is voor mensen met kinderen op het voortgezet onderwijs en dat zij ondersteuning
verdienen», niet voor deze groep zou gelden. Naar het oordeel van de
leden van de PvdA-fractie geldt dit des te meer omdat het VMBO, dat wel onder
het wetsvoorstel valt, niet leidt tot een startkwalificatie. Om een startkwalificatie
te behalen moeten VMBO-leerlingen doorstromen naar òfwel de HAVO, òfwel
het MBO. De aan het woord zijnde leden zouden het onbegrijpelijk vinden als
de HAVO wel onder het secundair onderwijs zou vallen zoals bedoeld in het
Internationaal Verdrag op het gebied van Economische, Sociale en Culturele
rechten (IVESC) en het MBO niet. De leden van de PvdA-fractie zouden graag
zien dat de regering hier nader op ingaat.De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering voorts de Kamer een
overzicht te geven van (het verschil in) de financiële tegemoetkomingen
van VMBO-, HAVO-, VWO-, en MBO-leerlingen enerzijds en tussen MBO- en HBO-leerlingen
anderzijds.De leden van de SP-fractie constateren dat
verschillende partijen in en buiten de Kamer hebben aangekaart dat met dit
wetsvoorstel sprake is van rechtsongelijkheid en van ongelijke behandeling
van 16- en 17-jarigen in het MBO en in het VO. In het debat met de Tweede
Kamer op 5 maart jl. beaamt de regering dat de situatie ongelijk is.
Complicatie zou zijn dat in tegenstelling tot in het VO, waar over het algemeen
uniform materiaal wordt gebruikt, er in het MBO met een variëteit van
opleidingen van sterk verschillende kosten sprake is. De regering geeft echter
ook toe dat de achterliggende gedachte achter het uitsluiten van het MBO is
dat zij niet over budget beschikt. Waar het VMBO nog geen startkwalificatie
geeft en genoemde MBO-leerlingen leerplichtig zijn, leggen de leden van de
SP-fractie de regering de vraag voor hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de Algemene Wet Gelijke behandeling. Zijn er intussen alternatieve
oplossingen uitgewerkt waardoor aan deze MBO-leerlingen wel gratis schoolboeken
kunnen worden verschaft? Of zijn er andere verstrekkingen overwogen? Wanneer
voor genoemde MBO-leerlingen zou worden gekozen voor ten minste een vergelijkbare
tegemoetkoming in de schoolboekenkosten als bijvoorbeeld de € 308
per leerling VO in het schooljaar 2008–2009, is dan becijferd hoeveel
geld hiermee gemoeid zal zijn? En heeft hierover binnen de regering overleg
plaatsgevonden? Is de regering bereid tot het indienen van een reparatiewet?5. Positie leerkrachtDe leden van de CDA-fractie verzoeken de regering
aan te geven in hoeverre de positie van de individuele leerkrachten ten opzichte
van schoolbesturen als gevolg van dit wetsvoorstel zal worden verzwakt bij
het voorschrijven van leermethoden en lesmateriaal. Hoe schat de regering
bijvoorbeeld het risico in dat schoolbesturen om budgettaire redenen de vrijheid
van leerkrachten zullen inperken om zelf leermethoden en lesmaterialen voor
te schrijven?Naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie
wordt de positie van de leraren door dit wetsvoorstel mogelijk ernstig uitgehold.
Welke rol blijft er nog voor de leraar om zelf het lesmateriaal voor zijn
of haar vak te kiezen? Zal niet de school zelf – en niet de leraren –
kiezen voor het goedkoopste lesmateriaal, in plaats van het door de vakleraar
gewenste materiaal?Een zorg van de leden van de PvdA-fractie
betreft de autonomie van de docenten bij de keuze van de lesmethode. De opvatting
dat de autonomie van de docent moet worden versterkt, wordt breed gedragen.
Dit blijkt zowel uit de reacties op het rapport van de Commissie Dijsselbloem
als uit de resultaten van de salarisonderhandelingen van de minister van OCW
met de bonden en besturen. De leden van de PvdA-fractie menen dat de keuze
van de te gebruiken lesmethode één van de belangrijkste aspecten
van deze autonomie vormt. Zij vrezen dat deze met dit wetsvoorstel onder druk
kan komen te staan. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) stelt volgens
deze leden terecht dat prijsprikkels het beste ontstaan in een situatie waarin
degene die betaalt ook bepaalt. Bij dit wetsvoorstel wordt het budget voor
de aanschaf van leermiddelen echter niet gelegd bij de individuele docent,
maar bij het schoolbestuur. Het schoolbestuur zal uiteraard binnen het ter
beschikking gestelde budget willen blijven. De grootste kortingen zijn te
bedingen bij een grote afname. Een andere optie is het zelf ontwikkelen van
lesmateriaal. In beide gevallen is het, naar het oordeel van de leden van
de PvdA-fractie, niet denkbeeldig dat schoolbesturen een beperkt aantal methodes
voorschrijven aan de aangesloten scholen. Hoe kijkt de regering tegen deze
ontwikkeling aan? Deelt zij de zorg van de aan het woord zijnde leden dat
dit de autonomie van de docent kan beperken? Ziet de regering mogelijkheden
om de autonomie van de docent te waarborgen?Een nieuwe ontwikkeling is de «open resource-benadering»,
waarbij docenten worden gestimuleerd zelf lesmethoden en -materiaal te ontwikkelen,
dat vervolgens gratis of zeer laagdrempelig via internet beschikbaar wordt
gesteld. Deze aanpak voegt niet alleen een interessante dimensie toe aan het
leraarberoep, maar doorbreekt ook het aanbodmonopolie van uitgevers en distributeurs.
De leden van de PvdA-fractie menen te weten dat op dit terrein bij Kennisnet
en het Ruud de Moor Centrum van de Open Universiteit kennis en inzicht aanwezig
zijn. Zou deze aanpak geen soelaas kunnen bieden voor de middellange termijn?,
zo leggen deze leden de regering voor. Welke mogelijkheden ziet de regering
om deze ontwikkeling te bevorderen?6. AanbestedingVolgens de leden van de CDA-fractie dient
zoveel mogelijk zekerheid te bestaan over de gevolgen en uitvoerbaarheid van
de aanbestedingsprocedure. Het recht van scholen en docenten om lesmethoden
en boeken voor te schrijven mag niet worden aangetast. Ook mag de tijdige
aanlevering van de boeken niet in gevaar komen. Verder moeten er garanties
worden ingebouwd om de uitvoeringslasten die zijn verbonden aan de aanbestedingsprocedure
zo gering mogelijk te laten zijn. In dit verband vragen de leden van de CDA-fractie
de regering om een uitgebreide reactie op de brief van Stibbe d.d. 11 april
2008 over de mogelijke gevolgen van het aanbesteden van lesmateriaal. Ook
verzoeken de aan het woord zijnde leden de regering om een reactie op de brief
van de Nederlandse Boekverkopersbond van 16 april 2008 en met name op
de bij die brief gevoegde notitie van mr. J. F. van Nouhuys over de aanbestedingsprocedure.Het belangrijkste knelpunt wordt naar het oordeel van de leden van de PvdA-fractie gevormd door het feit dat de scholen, gezien
de omvang van de scholen en de prijs van het gemiddelde boekenpakket, volgens
het wetsvoorstel Europees zullen moeten aanbesteden. Bij de behandeling van
het wetsvoorstel in de Tweede Kamer is uitvoerig ingegaan op de risico’s
van deze Europese aanbesteding. Deze betroffen vooral de uitvoerbaarheid van
het wetsvoorstel, de keuzevrijheid van de docent voor het lesmateriaal, het
risico op juridische procedures en de financiële risico’s. De leden
van de PvdA-fractie willen deze discussie niet overdoen, maar nog wel enkele
aanvullende vragen stellen.De grootste zorg van de PvdA-leden op het punt van de Europese aanbesteding
betreft de onzekerheden of beter de risico’s die aan deze weg kleven.
Hoewel dit onderdeel uitvoerig in de Tweede Kamer is behandeld, heeft de uitkomst
van de discussie niet tot helderheid geleid; de deskundigen zijn het niet
met elkaar eens. Daarmee is het ongewis of de Europese aanbesteding op de
wijze die de regering voor ogen staat zal leiden tot een Europeesrechtelijke
veroordeling en dus een boete.Kan de regering nog eens uitleggen waarom zij dit risico wil nemen? Acht
zij de kans dat dit zal intreden verwaarloosbaar klein, of ziet zij de eventuele
boete als een prijs die dan maar betaald moet worden? Als dit laatste het
geval is, aan wat voor boete moet in dit verband gedacht worden? Heeft de
regering overwogen om, nu de eigen deskundige en zekere externe deskundigen
met elkaar van mening verschillen en de bedragen waar het hier om gaat waarschijnlijk
niet kinderachtig zijn, de rechtsvraag over de toelaatbaarheid voor te leggen
aan een gezaghebbende autoriteit op het gebied van het Europese (aanbestedings)recht?
Zo ja, waarom is daar niet toe overgegaan? Zo nee, waarom niet?Voorts hebben deze leden nog wat vragen over andere dan financiële
consequenties van deze route. Stel dat de aanbesteding vanwege juridische
problemen wordt stilgelegd – zoals onlangs is gebeurd met het Elektronisch
Kinddossier –, betekent dit dan dat de mogelijkheid bestaat dat een
school niet tijdig over het benodigde lesmateriaal kan beschikken?De leden van de SP-fractie merken op dat in
de aanbesteding twee varianten worden gehanteerd. In de distributievariant,
zo begrijpen deze leden, zouden volgens de regering alle problemen met vrije
boekenkeuze, tot aan ISBN-niveau toe, oplosbaar zijn. Waarom is in dit wetsvoorstel
dan niet voor alleen deze mogelijke variant gekozen, temeer daar naar deze
leden begrijpen nu weinig scholen zelf de boekinkoop doen en in het debat
met de Tweede Kamer op 11 maart de staatsecretaris aangaf dat de distributievariant
het kader is waarmee de regering de komende tijd aan de slag gaat.
De scholen moeten met een task force en 45 miljoen
euro invoeringskosten worden ondersteund bij de complexe aangelegenheid van
aanbesteding. Hoeveel van deze inzet is alleen al met de afweging van de keuze
voor de leverings- dan wel distributievariant gemoeid? En hoe zeker mogen
de aan het woord zijnde leden volgens de regering ervan zijn dat de distributievariant,
ingevuld met technische specificaties zoals auteur, titel en ISBN van het
boek, niet wordt opgevat als ontduiking van het aanbestedingsrecht? En is
er een kosten-batenanalyse gemaakt van te verwachten juridische kosten versus
de te verwachten opbrengst, c.q. verlaging van de schoolmaterialenkosten via
deze weg met aanbesteding? Wat is de uitkomst?De leden van de D66-fractie vragen, of het
juist is dat, ingevolge de aanbestedingsregels, scholen bij het inkopen van
lesmethoden en/of boeken, in de aanbestedingsdocumenten niet de naam van de
lesmethode en/of het boek (door middel van titel, auteur en/of ISBN) van hun
voorkeur mogen vermelden? Indien dit onjuist is: waarom en uit welke bepalingen
van de regelgeving blijkt dit?Bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer sprak de staatssecretaris
met regelmaat over de «distributiefiguur» en het aanbesteden van
de «distributie». Wil de regering precies uiteenzetten hoe een
aanbesteding via deze figuur verloopt? Wil de regering daarbij in het bijzonder
uitleggen hoe en wanneer de school in deze constructie de gewenste lesmethoden
en/of schoolboeken specificeert?Wil de regering precies uiteenzetten hoe een aanbesteding via het «krachtig
inkoopmodel» van NIC/BMC uur verloopt? Wil de regering daarbij in het
bijzonder uitleggen hoe en wanneer de school in deze constructie de gewenste
lesmethoden en/of schoolboeken specificeert?In de Tweede Kamer betoogde de staatssecretaris dat scholen bij aanbesteding
volgens de «distributiefiguur» en/of het «krachtig inkoopmodel»
van NIC/BMC wél de lesmethode en/of boek van hun voorkeur (door middel
van titel, auteur en/of ISBN) zouden mogen noemen. Hoe luidt de juridische
onderbouwing van deze stelling? Meer in het bijzonder: waarom is het bepaalde
in art. 23 (met name de leden 11 en 12) van het Besluit Aanbesteding Overheidsopdrachten
(«BAO») niet van toepassing bij inkoop volgens de «distributiefiguur»
dan wel het «krachtig inkoopmodel»?Is het waar dat volgens de aanbestedingsregels het noemen van een specifieke
lesmethoden dan wel kenmerken van een boek (titel, auteur en/of ISBN) slechts
bij uitzondering is toegestaan en dat, wanneer die uitzondering toepassing
vindt, steeds de woorden «of gelijkwaardig» daarachter moeten
worden opgenomen? Zo niet, waarom en uit welke bepalingen van de regelgeving
blijkt dit?Is het waar dat indien de woorden «of gelijkwaardig» in de
aanbestedingsdocumentatie zijn opgenomen, de school moet motiveren waarom
zij een ander(e), in het kader van de aanbesteding aangeboden, lesmethode
of boek niet gelijkwaardig acht? Zo niet, waarom en uit welke bepalingen van
de regelgeving blijkt dit?Het betoog van de staatssecretaris in de Tweede Kamer lijkt te impliceren
dat in geval van aanbesteding volgens de «distributiefiguur» en/of
het «krachtig inkoopmodel», in de aanbestedingsstukken geen omschrijving
behoeft te worden opgenomen van het lesmateriaal en/of de boeken die de school
zou willen verwerven. Is dit waar? Zo ja, waarom mag volgens de regering in
deze gevallen worden afgeweken van art. 23 lid 1 BAO? Zo nee,
waarom mag in deze gevallen dan worden afgeweken van art. 23 lid 11 en 23
lid 12 BAO?In de Tweede Kamer is door de staatssecretaris betoogd dat inkoop volgens
de «distributiefiguur» de aanbesteding van een «dienst»
zou betreffen. Wil de regering de Kamer aangeven waarom bij de aanbesteding
van een dienst andere regels (als bedoeld in het BAO) gelden ten aanzien van
technische specificaties (art. 23 BAO) dan bij de aanbesteding van een levering?
Uit welke bepalingen van het BAO blijkt dat?Onderschrijft de regering dat, wanneer een aan te besteden opdracht zowel
een dienst als een levering omvat, slechts sprake is van een «dienst»
als de waarde van de desbetreffende dienst hoger is dan die van de in de overheidsopdracht
opgenomen producten? Zo niet, waarom en uit welke bepalingen van de regelgeving
blijkt dit?Moet het betoog van de staatssecretaris in de Tweede Kamer aldus worden
begrepen, dat ten tijde van de aanbesteding volgens de «distributiefiguur»
en/of het «krachtig inkoopmodel» de school nog niet specificeert
welke lesmethoden en/of boeken de school zou willen inkopen? Zo ja, hoe verdraagt
zich dit volgens de regering tot de eis in de jurisprudentie (bijvoorbeeld
HR 25 januari 2001, NJ 2002, 227) dat het object van aanbesteding voldoende
moet zijn gespecificeerd? Kan de regering tevens aangeven hoe een distributeur
een verantwoorde aanbieding aan een school kan doen als hij nog niet weet
welk lesmateriaal hij uiteindelijk moet leveren?Als scholen alleen de distributie aanbesteden, of het «krachtig
inkoopmodel» hanteren, dan zijn producenten van boeken (uitgeverijen)
niet in staat aan een aanbestedingsprocedure mee te doen. Zij kunnen immers
alleen door henzelf geproduceerde boeken aanbieden. Hoe kan de door de regering
gewenste marktwerking ontstaan als een groot deel van de markt niet aan de
aanbestedingsprocedures kan gaan deelnemen?Onderschrijft de regering dat ook de leasing, huur of huurkoop van lesmethoden
en/of schoolboeken moet worden beschouwd als een «overheidsopdracht
voor leveringen» als bedoeld in het BAO?In haar brief d.d. 3 maart 2008 stelt de staatssecretaris dat de
distributeur van boeken een «bestellijst» van de school ontvangt.
Kan de regering aangeven waarom deze bestellijst niet als een «technische
specificatie» in de zin van het BAO hoeft te worden beschouwd? Indien
zo’n «bestellijst» buiten de werkingssfeer van het BAO zou
vallen, is het dan – in de visie van de regering – ook mogelijk
om in andere bedrijfstakken (denk aan de bouw) slechts de distributie van
materialen aan te besteden en vervolgens, na aanbesteding, een «bestellijst»
met specificaties naar merk en productnaam aan de distributeur te doen toekomen?
Zo nee, wat is in dit verband het verschil tussen de (school)boekensector
en andere sectoren van het bedrijfsleven?In haar brief aan de Tweede Kamer d.d. 11 maart 2008 stelde de staatssecretaris
dat boeken «rechtstreeks naar de ouders gaan» en dat er daarom
geen sprake zou zijn van een «overheidsopdracht voor leveringen»
in de zin van het BAO. Wil de regering deze redenering toelichten en daarbij
de relevante bepalingen uit het BAO aanhalen? Wil de regering daarbij het
feit betrekken dat de school uiteindelijk wel de distributeur voor de aanschaf
van de boeken vergoedt?In haar brief d.d. 11 maart 2008 refereert de staatssecretaris aan
het Handvest voor de grondrechten van de Europese Unie. Is het waar dat dit handvest nog niet door Nederland
is geratificeerd? Wil de regering toelichten waarom de in het handvest bedoelde
vrijheid van onderwijs, niet-naleving van de bepalingen omtrent technische
specificaties uit het BAO zou rechtvaardigen? Wil de regering voorts toelichten
waarom, ook in geval van toepasselijkheid van het handvest, toch de term «of
gelijkwaardig» zou moeten worden toegevoegd, zoals de staatssecretaris
in haar brief van 11 maart 2008 betoogde?Naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris d.d. 11 maart
2008 vragen de leden van de D66-fractie of de regering kan aangeven waarom
een boek met een andere inhoud of volgordelijkheid dan een gevraagd boek,
geen gelijkwaardig boek zou kunnen zijn. Kan de regering aangeven hoe een
school in dat geval kan motiveren dat het boek niet gelijkwaardig is zonder
het verwijt te krijgen te discrimineren of de aanbesteding naar een bepaalde
producent toe te schrijven?Het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap en de nationale rechter
hebben bij herhaling geoordeeld dat constructies die er toe leiden dat het «nuttig
effect» van de aanbestedingsrichtlijnen wordt omzeild, ontdoken of belemmerd,
verboden zijn.1 Verwacht de regering dat bij de
aanbesteding van schoolboeken een andere uitleg van de regels zal worden gekozen?
Kan de regering aangeven hoe bij de door haar genoemde aanbestedingsmethoden
(het aanbesteden van de distributie, het«krachtig inkoopmodel»)
het nuttig effect van de aanbestedingsregels– met name ten aanzien van «technische
specificaties» – wordt gewaarborgd?Is de regering ermee bekend dat art. 32 lid 6 van het BAO het verbod bevat
op oneigenlijk gebruik van raamovereenkomsten? Deelt de regering de zorg dat
dit verbod toepassing zal vinden als, ná aanbesteding van een raamovereenkomst,
door scholen een «bestellijst» met specificaties naar merk en
productnaam aan de distributeur wordt verstrekt? Zo nee, waarom niet? Welke
bepalingen van het BAO acht de regering daarbij relevant?De staatssecretaris heeft in de Tweede Kamer aangegeven dat zij niet kan
voorkomen dat er na een aanbesteding rechtszaken tegen scholen worden gestart.
Een rechtszaak kan ertoe leiden dat een aanbesteding overgedaan moet worden.
Kan de regering verzekeren dat een school daardoor niet te laat over haar
lesmateriaal zal beschikken? Hoe zullen deze scholen onderwijs moeten geven
als de regering deze garantie niet kan geven en een school onverhoopt zonder
lesmateriaal komt te zitten?7. Verwachte effecten van marktwerking op de schoolboekenmarktDe leden van de VVD-fractie vragen zich af
waarom de regering denkt dat de hoge prijs van de schoolboeken in Nederland
met behulp van dit wetsvoorstel omlaag zal kunnen. De complexiteit van de
aanbestedingsregels zou dit naar het oordeel van deze leden wel eens kunnen
verhinderen.De leden van de SP-fractie constateren dat
Nederland het enige land in Europa is dat nu voor schoolboeken gaat aanbesteden.
Dit is een gevolg van de hoge boekenkosten. In Nederland zouden de boekenprijzen
relatief hoog zijn. Begrijpen deze leden het goed dat de regering van de marktwerking
met aanbesteding een kostenverlagend effect verwacht? Zo ja, op welke vergelijkbare
situatie, welk voorbeeld is deze verwachting gebaseerd? Kan de regering het
te verwachten effect ook kwantificeren, zowel in geld als in kwaliteit(swinst)?
Kan de regering concreet aangeven wat haar streefwaarden zijn voor de in artikel
VIA, lid 1, genoemde evaluatie in 2011? Acht de regering het
effect van deze wet bijvoorbeeld doeltreffend bij een prijsdaling van minimaal
5%, 10%, 15% of bij welk ander percentage?De leden van de SP-fractie merken op dat de staatssecretaris in de nota
naar aanleiding van het verslag d.d. 14 februari 2008 in antwoord op
vragen van de CDA-fractie nog geen voorbeelden kon geven van scholen die door
een scherpe inkoopstrategie invloed op de prijs van schoolboeken hebben kunnen
uitoefenen. Zijn er inmiddels al wel enkele voorbeelden waaraan het veld inspiratie
en moed kan ontlenen? Het draagvlak in het veld voor uitvoering van het wetsvoorstel
lijkt volgens de aan het woord zijnde leden namelijk steeds verder af te nemen.8. Vergelijking situatie overgangsjaar en definitieve
regelingDe leden van de CDA-fractie verzoeken de regering
om een reactie op de stelling dat de thans voor het schooljaar 2008–2009
gekozen overgangsregeling per saldo de voorkeur zou verdienen boven de thans
in het wetsvoorstel gekozen vorm van lumpsumfinanciering van de scholen. Graag
zien deze leden een overzicht van de voor- en nadelen van dit alternatief
op de diverse onderdelen van dit wetsvoorstel, zoals tegemoetkoming voor de
middeninkomens, marktwerking, uitvoeringslasten en financiële gevolgen,
tegemoet.9. PilotsDe grootste zorg van de leden van de PvdA-fractie
op het punt van de Europese aanbesteding betreft de daaraan verbonden onzekerheden.
Hoewel het wetsvoorstel uitvoerig in de Tweede Kamer is behandeld, heeft de
uitkomst van de discussie niet tot helderheid geleid: de deskundigen zijn
het niet met elkaar eens. Daarmee is het ongewis of de Europese aanbesteding
inderdaad zal leiden tot de ook in de Tweede Kamer genoemde risico’s:
verlies van keuzevrijheid voor de docent, juridische procedures en financiële
risico’s. Anders gezegd geven deze leden aan niet te kunnen overzien
waar zij aan beginnen. Voor de Eerste Kamer, die met name wetsvoorstellen
ook moet toetsen op uitvoerbaarheid, is dit een zwaarwegend punt. Zou het,
in het licht van de mogelijke risico’s, niet verstandig zijn eerst een
pilot te starten?De leden van de D66-fractie merken op dat
de Commissie Onderwijsvernieuwingen in haar rapport zowel regering als Staten-Generaal
oproept om geen ideologische en ondoordachte maatregelen in te voeren. Gezien
de maatschappelijke tegenstand en mogelijke juridische problemen die dit voorstel
met zich meebrengt, lijkt het verstandig eerst een proef met gratis schoolboeken
te houden. Is de regering bereid allereerst pilots uit te voeren, alvorens
tot invoering van voorliggend voorstel over te gaan?10. UitstelDe leden van de SP-fractie constateren dat
de regering de mogelijkheid heeft ingebouwd om de invoeringstermijn met een
jaar te verlengen, mochten zich toch nog onvoorziene omstandigheden voordoen.
Graag vernemen deze leden de datum waarvoor of waarop de beslissing omtrent
wel of niet gebruik van deze verlengingsmogelijkheid wordt genomen, of moet
zijn. Wie zal de regering en op basis van welke gegevens hieromtrent adviseren?
Wat zijn de criteria? Op basis waarvan kan/mag/zal besloten worden tot een
jaar extra uitstel? Welke procedure wordt in dezen gevolgd in relatie tot
het veld en de Staten-Generaal?11. Internationale vergelijkingDe leden van de SP-fractie constateren dat
volgens de schoolkostenmonitor schoolgaande kinderen in Nederland relatief
veel kosten hebben. Er worden in Europa weliswaar verschillende definities
voor schoolkosten gehanteerd die een vergelijking bemoeilijken. Is het de
regering echter bekend of in landen met geringere schoolboekenkosten relatief
grotere medewerking door docenten wordt gegeven aan het vervaardigen van schoolmaterialen?
En hebben deze landen mogelijk een ander (minder les)urenbeslag en honoreringsstructuur
in het VO dan voor de Nederlandse leraren geldt? Blijven zij mogelijk op die
manier – door docenten meer uren en/of salaris te geven voor de vervaardiging
van schoolmaterialen naast het lesgeven – onder de Europese aanbestedingsnorm?
Met andere woorden, wordt in dergelijke landen verhoudingsgewijs mogelijk
meer aan schoolpersoneelskosten (mede ten behoeve van schoolboeken) dan aan
materiële kosten ten behoeve van schoolmaterialen/schoolboeken uitgegeven?
Zo ja, heeft de regering een dergelijke aanpak van de relatief hoge boekenprijzen
in Nederland overwogen? En zo ja, wat waren de pro’s en contra’s,
wat de intrinsieke en extrinsieke motivatiefactoren en/of overwegingen, mede
ten opzichte van de keuze voor marktwerking (incl. aanbesteding)?12. Commissie DijsselbloemDe leden van de SP-fractie vragen of de regering
naar aanleiding van de discussies over het onderzoeksrapport van de Commissie
Dijsselbloem wellicht nog heeft overwogen om nader onderzoek te doen naar
de meest profijtelijke aanpak in dezen, van het «produceren» van
de (gratis) schoolboeken? Er wordt immers voor gewaarschuwd scholen niet met
extra taken te belasten en de uitvoerbaarheid grondig te toetsen. Mogelijk
dat niet alleen de schoolboekenprijs veel sneller daalt, maar dat ook het
draagvlak in de scholen veel groter is voor het produceren van schoolboeken
en schoolmaterialen, onder daartoe gunstige voorwaarden, dan voor uitvoering
van het karwei van Europese aanbesteding. Heeft de regering het laatste overwogen?13. EvaluatiebepalingIs artikel VIA, EVALUATIEBEPALING, van de wet niet weinig principieel,
zo vragen de leden van de fracties van SGP en ChristenUnie. In ieder geval is volgens deze leden artikel
VIA niet concreet genoeg. Naar het oordeel van de aan het woord zijnde leden
is met deze omschrijving nauwelijks te bepalen of de wet succesvol is geweest.14. Uitvoeringslasten voor scholenDe leden van de CDA-fractie hebben een aantal
vragen over de administratieve lasten en financiële gevolgen voor de
scholen die aan dit wetsvoorstel verbonden zijn. In dit verband betreuren
deze leden het dat Actal het niet nodig heeft gevonden over dit wetsvoorstel
advies uit te brengen. Kan de regering aangeven waarom geen advies door Actal
is uitgebracht?Volgens de leden van de VVD-fractie betekent
het wetsvoorstel – vanwege de aan de scholen toegewezen rol bij de uitvoering –
een enorme uitvoeringslast voor scholen. De vereiste Europese aanbesteding
compliceert dit nog eens extra. De kosten voor de scholen om het leermateriaal
aan te besteden worden alleen al op 50 miljoen euro geschat. De leden van
de VVD-fractie vragen zich af of de scholen in staat zullen zijn om deze taken
op zich te nemen.In hoeveel tijd meent de regering dat een school met circa 1000 leerlingen
een aanbestedingsprocedure voor de aankoop van lesmateriaal zou kunnen voorbereiden
en vervolgens ten uitvoer leggen, zo vraagt de D66-fractie.
Wil de regering daarbij aangeven welke stappen in het aanbestedingsproces
zouden moeten worden doorlopen en hoeveel tijd met iedere «stap»
naar verwachting gemoeid zal zijn?15. Taskforce en helpdeskDe leden van de CDA-fractie vragen de regering
aan te geven wat precies mag worden verwacht van de bijstand van het departement
in de vorm van de beloofde taskforce en helpdesk. Ook de leden van de SP-fractie
memoreren dat de staatsecretaris in het debat op 11 maart met de Tweede
Kamer aangaf besloten te hebben een taskforce
in te richten, alsook een helpdesk. De aan het
woord zijnde leden vragen de regering de Kamer te informeren hoe het hier
intussen mee staat.16. Fiscale aspectenDe leden van de VVD-fractie merken op dat
de in het wetsvoorstel besloten regeling in principe voor alle ouders gelijk
is. Dit betekent dat iedere ouder dit eerste jaar van de uitvoering van de
wet (omdat er geen tijd meer is voor aanbesteding) een gelijk bedrag krijgt
voor eigen aanschaf van leerboeken. De leden van de VVD-fractie vragen zich
af of hierover belasting moet worden betaald. Naar het oordeel van de aan
het woord zijnde leden lijkt niet redelijk, omdat bij invoering van het wetsvoorstel
de bedragen rechtstreeks naar de scholen zullen gaan.De leden van de PvdA-fractie merken op dat
de staatssecretaris tijdens de behandeling in de Tweede Kamer heeft toegezegd
dat bij onvoorziene omstandigheden invoering van het wetsvoorstel met een
jaar kan worden uitgesteld. Zou een dergelijk uitstel betekenen dat opnieuw
een éénmalige uitkering aan de ouders wordt verstrekt of leidt
dit, zoals de aan het woord zijnde leden hebben horen verluiden, tot fiscale
problemen?De leden van de SP-fractie hebben tot slot
nog een technische vraag: in de memorie van antwoord d.d. 14 februari
2008 wordt op pagina 18 toegelicht dat Nederland in de EU-discussie over de
toekomst van de BTW-tarievenstructuur aandacht heeft gevraagd voor de ongelijke
BTW-behandeling van schoolboeken en digitale leermiddelen. Er is volgens de
regering geen enkel argument te bedenken waarom deze producten met dezelfde
functie en inhoud verschillend worden behandeld. Is er al reactie op het verzoek
van de regering? En zo ja, hoe luidt deze?De voorzitter van de commissie,DölleDe griffier a.i. van de commissie,Peter van OortXNoot1SamenstellingSchuurman (CU), Holdijk (SGP), Dupuis (VVD), Dölle (CDA) (voorzitter),
Tan (PvdA) (vice-voorzitter), Meulenbelt (SP), Ten Hoeve (OSF), Linthorst
(PvdA), Biermans (VVD), Essers (CDA), Schouw (D66), Leijnse (PvdA), Thissen
(GL), Slager (SP), Goyert (CDA), De Boer (CU), Asscher (VVD), Hillen (CDA),
Laurier (GL), Hermans (VVD), Ten Horn (SP), Meurs (PvdA), Leunissen (CDA),
Koffeman (PvdD), Kuiper (CU), Lagerwerf-Vergunst (CU), Vliegenthart (SP) en
Yildirim (Fractie-Yildirim).XNoot1Zie o.a.: Hof ’s-Gravenhage 31 januari 2001, NJ 2001, 412 («Mortierepolder»), HvJ EG 12 juli
2001, NJ 2002, 11 («Scala»), HvJ EG
18 januari 2007, zaak C-220/05, («Auroux/ Roanne»). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-31325-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl