Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31957, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31957 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31957Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 92 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 957Invoering van de regelgeving met betrekking tot de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Invoeringswet openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN1. InleidingVolgens de Slotverklaring van de Miniconferentie van 10 en 11 oktober
2006 over de toekomstige staatkundige positie van Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (hierna: Slotverklaring) krijgen deze eilanden een positie binnen
het Nederlandse staatsbestel. De slotverklaring is verder uitgewerkt in het
Overgangsakkoord van 12 februari 2007. Afgesproken is onder meer dat
Bonaire, Sint Eustatius en Saba openbare lichamen worden in de zin van artikel
134 van de Grondwet.Dit vergt een omvangrijke wetgevingsoperatie. Er wordt een voorstel van
wet ingediend dat de instelling en inrichting van de openbare lichamen regelt
(de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, hierna: WolBES),
een wetsvoorstel met betrekking tot de financiële verhoudingen van de
drie eilanden tot het Rijk (Wet financiën openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba, hierna: Wet FinBES) en ook wordt de Kieswet gewijzigd
om het kiesrecht voor de inwoners van deze eilanden te regelen. Voorts is
wetgeving nodig met betrekking tot de invoering en aanpassing van regelgeving
die voor de openbare lichamen zal gelden en wordt op verschillende beleidsterreinen
specifieke regelgeving voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba voorbereid. Daarnaast
worden in verband met de beoogde nieuwe staatkundige verhoudingen binnen het
gehele Koninkrijk een aantal voorstellen van Rijkswet ingediend en moeten
bestaande Rijkswetten worden aangepast. Tevens zullen enerzijds verdragen
voor de drie eilanden moeten worden opgezegd en zullen anderzijds verdragen
juist van toepassing moeten worden.In het voorliggende voorstel voor een Invoeringswet openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba (hierna: «Invoeringswet BES»)
worden algemene regels voorgesteld over het recht dat van toepassing wordt
in de openbare lichamen en wordt voor zoveel mogelijk het algemene overgangsrecht
geregeld. Daarnaast bevat het wetsvoorstel een aantal delegatiegrondslagen.
Het wetsvoorstel dient in samenhang te worden gezien met het voorstel voor
een (rijksbrede) Aanpassingswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (hierna: «Aanpassingswet BES»), waarin de
aanpassingswetgeving van de verschillende departementen zoveel mogelijk wordt
samengebracht.De juridische keuzes en uitgangspunten die aan de Invoeringswet BES en
Aanpassingswet BES ten grondslag liggen zijn neergelegd in de nota «Juridische
keuzes regelgeving Bonaire, Sint Eustatius en Saba». Hierover is op
basis van artikel 18, tweede lid, van de Wet op de Raad van State voorlichting
gevraagd aan de Raad van State, waarna de nota op 23 september 2008 aan
het parlement is gestuurd.1De voorstellen Invoeringswet BES en Aanpassingswet BES hebben voor een
belangrijk deel een instrumenteel en wetstechnisch karakter en zijn daardoor
als zodanig voor de burger wellicht lastig te doorgronden. Bedacht moet echter
worden dat deze wetten juist nodig zijn om te bewerkstelligen dat bestaande
Nederlands-Antilliaanse regelgeving zo soepel mogelijk kan worden overgenomen
in de nieuwe staatkundige structuur. Hierdoor is het mogelijk de overgang
zowel voor de lokale autoriteiten als voor de burgers van de drie eilanden
te vereenvoudigen, in die zin, dat zij zo weinig mogelijk van de overgang
merken of daarvan hinder zullen ondervinden.2.  Algemeen uitgangspunt inzake regelgevingOp grond van de Slotverklaring is het uitgangspunt, dat bij aanvang van
de nieuwe staatsrechtelijke positie van de drie eilanden de Nederlands-Antilliaanse
regelgeving die daar tot de transitiedatum van kracht was, zal blijven gelden
en dat Nederlandse regelgeving na de overgang geleidelijk zal worden ingevoerd.
Dit betekent dat de «gewone» Nederlandse regelgeving (dat wil
zeggen: de in het Europese deel van Nederland geldende regelgeving) vanaf
de transitiedatum niet van rechtswege van toepassing wordt; dit geldt zowel
voor de Nederlandse regelgeving die vóór de transitiedatum geldend
is, als voor de regelgeving die op een later tijdstip in werking treedt.Vanzelfsprekend zal de Nederlands-Antilliaanse regelgeving die van toepassing
blijft, worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de desbetreffende
(Nederlandse) ministers.De Rijksregelgeving blijft uiteraard eveneens van toepassing in de openbare
lichamen.De Grondwet is van toepassing. Het voornemen is in het Statuut een bepaling
op te nemen die omschrijft om welke redenen regelingen die gelden op Bonaire,
Sint Eustatius en Saba kunnen afwijken van de regelingen die gelden in het
Europese deel van het Koninkrijk. De redenen zijn de economische en sociale
omstandigheden, de grote afstand tot het Europese deel van het Koninkrijk,
hun insulaire karakter, kleine oppervlakte en bevolkingsomvang, de geografische
omstandigheden, het klimaat en andere factoren waardoor deze eilanden zich
wezenlijk onderscheiden van het Europese deel van het Koninkrijk. Deze bepaling
is in het nog bij de Tweede Kamer in te dienen voorstel van Rijkswet tot wijziging
van het Statuut na overleg met de BES tot stand gekomen. De openbare lichamen
bevinden zich na de statuswijziging in een fase van overgang van Nederlands-Antilliaanse
naar Nederlandse regelgeving. De overgangsfase is een van de «andere
factoren waardoor deze eilanden zich wezenlijk onderscheiden van het Europese
deel van het Koninkrijk.»3.  Regelgeving van de Nederlandse AntillenDe Nederlands-Antilliaanse regelgeving kent de volgende indeling:• landsverordeningen, te vergelijken met formele wetten;• landsbesluiten, houdende algemene maatregelen («landsbesluiten
h.a.m.») te vergelijken met algemene maatregelen van bestuur;• ministeriële beschikkingen met algemene werking, te vergelijken
met ministeriële regelingen;• eilandsverordeningen, te vergelijken met gemeentelijke verordeningen;• eilandsbesluiten, houdende algemene maatregelen, te vergelijken
met doorgaans ook gemeentelijke verordeningen, maar dan vastgesteld door het
bestuurscollege.4.  Van toepassing blijven van Antilliaanse regelgevinga. Het toepasselijke recht: positieve lijstOp grond van de Slotverklaring zal in eerste instantie de Nederlands-Antilliaanse
regelgeving die voor de transitie op de eilanden van kracht is, blijven gelden.
Hiertoe wordt in artikel 2, eerste lid, bepaald welke op landsniveau bestaande
Nederlands-Antilliaanse regelgeving als (nationale) regelgeving voor de openbare
lichamen wordt overgenomen, dat wil zeggen wordt omgevormd tot voor de openbare
lichamen geldende Nederlandse regelgeving. Deze omvorming vindt plaats door
vermelding van de desbetreffende regelingen op de lijst (hierna: «IBES-lijst»),
die als bijlage bij het wetsvoorstel is opgenomen en aldus een onderdeel is
van het wetsvoorstel. Er is dus sprake van een positieve lijst: regelingen
die niet op de lijst zijn vermeld, zijn na de transitiedatum niet langer van
toepassing en worden dus niet omgevormd.Ondanks het uitgangspunt dat de bestaande regelgeving zal blijven gelden,
zijn niet alle Nederlands-Antilliaanse regelingen op de lijst vermeld.Ten eerste kunnen er grondwettelijke bezwaren zijn om in afwijking van
het uitgangspunt van de Slotverklaring een Antilliaanse regeling niet over
te nemen. Zo is de Verordening van den 22sten Juni 1933, houdende bepalingen
omtrent drukwerken niet op de lijst geplaatst, omdat deze in strijd is met
het recht van de vrijheid van meningsuiting door middel van drukpers, zoals
vastgelegd in artikel 7, eerste lid, van de Grondwet.Ten tweede kunnen er beleidsmatige overwegingen zijn om bestaande Nederlands-Antilliaanse
regelgeving niet op de lijst te plaatsen. Wanneer op een bepaald terrein weliswaar
Antilliaanse regelgeving bestaat, maar deze niet adequaat is en niet eenvoudig
kan worden aangepast, komt nieuwe of bestaande Nederlandse regelgeving daarvoor
in de plaats. Een voorbeeld hiervan is de Belastingwet BES, die de bestaande
belastinglandsverordeningen zal vervangen.Daarnaast zijn regelingen die uitgewerkt zijn niet in de lijst opgenomen.
Dit kunnen regelingen zijn waarin in andere regelingen wijzigingen zijn aangebracht:
de desbetreffende wijzigingen zijn in de geconsolideerde teksten verwerkt,
zodat de wijzigingsregelingen zelf niet langer relevant zijn. Ook komt het
voor, dat een regeling is vervangen door een nieuwe, zonder dat de oude uitdrukkelijk
is ingetrokken. De oude regeling is in een dergelijk geval niet op de lijst
geplaatst. Evenmin zijn die regelingen op de lijst vermeld, waarvan de inhoud
dusdanig achterhaald is, dat overneming ervan overbodig is. Hoewel dit strikt
genomen niet conform de Slotverklaring is, ligt het niet in de rede dergelijke
verouderde regelgeving over te nemen.Aangezien de BES-eilanden onderdeel zullen uitmaken van Nederland, zijn
de regelingen die uitsluitend de structuur en de organisatie van het land
de Nederlandse Antillen betreffen na de transitie overbodig. Ook deze regelingen
staan uiteraard niet op de lijst. Zo komt voor de huidige Eilandenregeling
Nederlandse Antillen de WolBES in de plaats; de (Antilliaanse) Enquêteregeling
is niet langer relevant, aangezien die betrekking heeft op de Staten van de
Nederlandse Antillen1; en in plaats van het Nederlands-Antilliaans
kiesreglement wordt de Kieswet ingevoerd.In de lijst wordt voor de daarin genoemde regelingen vermeld of zij de
status verkrijgen van formele wet, algemene maatregel van bestuur of ministeriële
regeling. Deze als wet, algemene maatregel van bestuur of ministeriële
regeling aangemerkte regelingen zullen uiteraard uitsluitend op of ten aanzien
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba gelden.Overwogen is om in de lijst alleen die regelingen te noemen, die als formele
wet van toepassing zullen zijn. In een op grond van het wetsvoorstel op te
stellen algemene maatregel van bestuur onderscheidenlijk ministeriële
regeling zou dan vervolgens bepaald moeten worden, welke Nederlands-Antilliaanse
regelingen als algemene maatregel van bestuur onderscheidenlijk als ministeriële
regeling van toepassing zijn. Het voordeel van een dergelijke systematiek
is, dat die beter aansluit bij de hiërarchie in het Nederlandse systeem
van regelgeving. Toch is in het voorstel gekozen voor een systeem waarbij
slechts sprake is van één lijst, omdat hiermee al in een vroeg
stadium van het regelgevingproces een totaalbeeld ontstaat, welke Nederlands-Antilliaanse
regelgeving van toepassing zal blijven en op welk niveau. Dit systeem heeft
daarom uit een oogpunt van kenbaarheid en toegankelijkheid de voorkeur.In de bijlage zijn ook enkele eilandsverordeningen en eilandsbesluiten,
houdende algemene maatregelen, opgenomen. Het betreft hier onderwerpen die
nu op eilandniveau zijn geregeld, maar in de nieuwe situatie op nationaal
niveau geregeld moeten worden en waarvoor de eilandsregelgeving van een van
de eilandgebieden als uitgangspunt kan dienen voor de regeling op nationaal
niveau.De opsomming in de lijst is limitatief. Als een bepaalde regeling niet
is genoemd in de lijst, zal deze vanaf de transitiedatum niet langer gelden
voor de openbare lichamen. Aan de beslissing om een regeling niet in de lijst
op te nemen, kunnen beleidsmatige overwegingen ten grondslag liggen, maar
het kan ook zijn, dat het regelgeving betreft, die niet op Bonaire, Sint Eustatius
en Saba als zodanig betrekking heeft (bijvoorbeeld de Enquêteregeling
1948 of de Regeling schadeloosstelling leden der Staten 1990) of die materieel
is uitgewerkt (bijvoorbeeld diverse Overdrachtslandsverordeningen).De opsomming van de Nederlands-Antilliaanse regelgeving in de lijst geschiedt
per minister. Hierdoor wordt direct duidelijk welke minister eerstverantwoordelijk
wordt voor de uitvoering. Op dezelfde wijze zal deze verdeling van verantwoordelijkheden
tot uitdrukking worden gebracht in de Aanpassingswet BES, die gelijktijdig
met het onderhavige wetsvoorstel in werking zal treden. De verdeling van de
verschillende beleidsterreinen over de ministeries en de aanduiding van de
verschillende ministers in de Nederlandse Antillen en in Nederland verschilt.
Door de indeling van de IBES-lijst wordt duidelijkheid gecreëerd over
de verdeling binnen de Nederlandse structuur.In de bijlage wordt voorts de nieuwe citeertitel vermeld. Nederlands-Antilliaanse
regelingen die nu nog geen citeertitel hebben, krijgen zo veel mogelijk alsnog
een citeertitel. Gekozen is voor een systeem in citeertitels, waaruit enerzijds
duidelijk is op welk niveau een regeling is omgevormd, met andere woorden,
of het gaat om een wet, een algemene maatregel van bestuur of een ministeriële
regeling. Anderzijds moet uit de citeertitel duidelijk worden dat het een
regeling betreft die uitsluitend voor de openbare lichamen geldt. Daarom wordt «BES»
aan de citeertitel toegevoegd. Zo zal de citeertitel van de tot wet omgevormde
Landsverordening Materieel ambtenarenrecht, worden: Wet materieel ambtenarenrecht
BES. Uit de citeertitel wordt niet aanstonds duidelijk dat het een van oorsprong
Nederlands-Antilliaanse regeling betreft. Dit blijkt wel uit de aanhef van
de regeling, die overeenkomstig aanwijzing 226 van de Aanwijzingen voor de
regelgeving niet gewijzigd wordt.b. Bepalen van het niveau: wet, algemene maatregel
van bestuur of ministeriële regelingIn de IBES-lijst wordt, zoals hierboven uiteengezet, vermeld of de desbetreffende regeling wordt aangemerkt als formele wet, als algemene maatregel
van bestuur of ministeriële regeling.Uitgangspunt is dat landsverordeningen in de nieuwe situatie formele wetten
worden, de landsbesluiten h.a.m. algemene maatregelen van bestuur, en de ministeriële
beschikkingen met algemene werking ministeriële regelingen.De wetgevingscultuur in het land Nederlandse Antillen is echter anders
dan die in Nederland. Weliswaar geldt in Nederland het primaat van de wetgever,
maar dit beginsel wordt niet aldus verstaan, dat het parlement bij alle onderdelen
van een regeling rechtstreeks moet worden betrokken. Bij de bepaling welke
elementen in de wet zelf regeling moeten vinden en ter zake van welke elementen
delegatie is toegestaan, wordt steeds onderzocht, welke elementen van een
regeling zo gewichtig zijn dat de volksvertegenwoordiging rechtstreeks bij
de vaststelling betrokken moet worden. De Aanwijzingen voor de regelgeving
bevatten criteria voor deze beoordeling (zie onder meer aanwijzing 24). In
de Nederlandse Antillen wordt het primaat van de wetgever strikter ingevuld
en worden veel vaker elementen in een landsverordening opgenomen, die in Nederland
op een lager niveau dan dat van formele wet zouden worden geregeld. Overigens
komt het omgekeerde ook voor, namelijk dat een onderwerp in Nederland bij
formele wet is geregeld, terwijl een vergelijkbare regeling in de Nederlandse
Antillen op lager niveau is vastgesteld (bijvoorbeeld het Landsbesluit op
de gratis rechtsbijstand tegenover de Wet op de rechtsbijstand).Als een landsverordening alleen onderwerpen bevat die in Nederland op
het niveau van algemene maatregel van bestuur geregeld worden, wordt er voor
gekozen om de gehele landsverordening als algemene maatregel van bestuur aan
te merken. Dit is het geval bij de regeling van de rechtspositie van politieke
ambtsdragers. De situatie kan zich echter ook voordoen dat een landsverordening
onderwerpen bevat die voor een deel op het niveau van formele wet, en voor
een ander deel bij algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling
worden geregeld. Overwogen is om als uitgangspunt te nemen dat in een voorkomend
geval de desbetreffende Nederlands-Antilliaanse regeling gesplitst wordt,
teneinde de regeling deels als wet en deels als algemene maatregel van bestuur
of ministeriële regeling te kunnen aanmerken. Voor dit uitgangspunt is
echter niet gekozen, vooral omdat dit tot onoverzichtelijke regelgeving en
daardoor tot verwarring zal leiden. Bovendien zou met het zondermeer splitsen
van regelingen worden voorbijgegaan aan de onderlinge consistentie van de
verschillende bepalingen in één regeling. Dit betekent dat:• als de landsverordening in Nederland zowel op het niveau van formele
wet als op lager niveau is geregeld, de gehele landsverordening in beginsel
als wet zal worden aangemerkt;• als het onderwerp van de regeling in Nederland in zijn geheel op
een lager niveau wordt geregeld, de gehele landsverordening in beginsel de
status van algemene maatregel onderscheidenlijk ministeriële regeling
zal verkrijgen.Omdat sprake is van (regelgeving die wordt omgevormd tot) Nederlandse
regelgeving, zal deze volgens de Nederlandse regels moeten en kunnen worden
gewijzigd. Dit betekent dat de betrokken regelgeving aangepast moet worden
door middel van een regeling van hetzelfde (of hoger) niveau als aangegeven
in het wetsvoorstel. Hetzelfde geldt voor de eventueel toekomstige intrekking
van de als Nederlands recht aangemerkte regelgeving. De consequentie hiervan
is evenwel, dat het parlement zich niet alleen in de aanloop naar de statuswijziging,
maar ook daarna zal moeten buigen over voorschriften die vooral in verband
met de mate van hun gedetailleerdheid binnen de Nederlandse staatsrechtelijke
verhoudingen normaliter worden overgelaten aan de Kroon of zelfs aan de minister.
Dit is in beginsel niet wenselijk. Het ligt daarom in de rede dat tot wet
omgevormde landsverordeningen op termijn (na de statuswijziging) in
die zin zullen worden aangepast, dat de elementen die eigenlijk thuishoren
in lagere regelgeving er alsnog uit worden gehaald.c. DelegatieOp een aantal beleidsterreinen zal de regelgeving voor Bonaire, Sint Eustatius
en Saba krachtens delegatie bij algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld,
waar in Nederland de materie op het niveau van de formele wet is geregeld.
Het kan bij delegatie enerzijds gaan om een landsverordening die via de IBES-lijst
als algemene maatregel van bestuur wordt aangemerkt. Anderzijds kan het gaan
om een «nieuwe» algemene maatregel van bestuur. In beide gevallen
zal een delegatiegrondslag opgenomen moeten worden Deze grondslag kan worden
opgenomen hetzij in een (andere) tot Nederlandse wet om te vormen landsverordening,
hetzij in een bestaande Nederlandse wet of een nieuwe Nederlandse wet die
specifiek betrekking heeft op de drie eilanden. Ook in het voorliggende wetsvoorstel
is op een aantal terreinen een delegatiegrondslag opgenomen (hoofdstuk 6 van
het voorstel). Het betreft hier onderwerpen, waarvoor vooralsnog geen voornemens
zijn om de «gewone» Nederlandse wetgeving op de BES in te voeren.1 Het opnemen van een delegatiegrondslag in een wet die
verder in het geheel niet van toepassing wordt, kan tot een juridisch merkwaardig
situatie leiden en zou ten onrechte als signaal kunnen worden opgevat dat
er al wél concrete plannen zijn om de desbetreffende wet op te BES
in te voeren.Voorop staat dat delegatie uitsluitend kan plaatsvinden indien de Grondwet
zich hier niet tegen verzet. Bovendien kan het enkele feit dat op de drie
eilanden sprake is van een geringe bevolkingsomvang, geen doorslaggevend argument
zijn om tot delegatie van regelgeving over te gaan en af te wijken van het
beginsel van primaat van de wetgever. De argumenten om in afwijking van het
primaat van de wetgever met betrekking tot de eilanden tot delegatie van regelgeving
over te gaan, zullen gelegen moeten zijn in de specifieke situatie die hier
aan de orde is.Voor zover het gaat om nieuwe Nederlandse regelgeving, moet er in relatief
korte tijd iets nieuws tot stand moet worden. Het feit dat de eilanden onderdeel
worden van het Nederlandse staatsbestel, kan voorts effecten hebben die vooraf
niet helemaal te overzien zullen zijn. In een aantal gevallen zal er behoefte
aan bestaan de regelgeving snel aan te kunnen passen aan de opgedane ervaringen
en de (mogelijk wisselende) lokale omstandigheden. Regeling bij algemene maatregel
van bestuur kan in dat geval vanwege de flexibiliteit gewenst zijn. Wanneer
na verloop van tijd ervaring is opgedaan met deze regelgeving en zaken zijn
uitgekristalliseerd, zal alsnog regeling bij wet plaats moeten vinden.De omvorming van Nederlands-Antilliaanse regelgeving tot Nederlandse regelgeving
is in beginsel een tijdelijke voorziening. Het uitgangspunt is immers dat
specifieke BES-wetgeving op termijn zo mogelijk zal worden vervangen door «gewone»
Nederlandse wetgeving of dat in elk geval de BES-regelgeving van lieverlee
zo veel mogelijk in overeenstemming wordt gebracht met de in het Europese
deel van Nederland geldende regelgeving. Zeker indien al bekend is dat de
regelgeving op korte termijn vervangen zal worden, kan het ongewenst zijn
de formele wetgever te belasten met regelgeving die slechts voor een overgangsfase
zal gelden. Dit geldt ook indien op een bepaald terrein nog onderzocht wordt
in hoeverre het mogelijk is binnen afzienbare termijn nieuwe Nederlandse (formele)
wetgeving in te voeren. Ook in dat geval zal voor een overgangsfase regeling
bij algemene maatregel van bestuur voor de hand liggen, waarbij de formele
wetgever in een later stadium een beslissing neemt. En ten slotte kan er ook
ten aanzien van de op de eilanden al geldende regelgeving behoefte
bestaan snel in te spelen op de omstandigheden, waardoor regeling bij algemene
maatregel van bestuur voor een overgangsfase gewenst is.Als sprake is van delegatie in afwijking van de reguliere uitgangspunten
voor delegatie, heeft deze dus per definitie een tijdelijk karakter. Ook in
geval van tijdelijke delegatie, zal deze in de delegerende regeling overigens
zo concreet en nauwkeurig mogelijk begrensd moeten worden.De delegatiegrondslagen die zijn opgenomen in hoofdstuk 6 van het wetsvoorstel
worden afzonderlijk toegelicht in deel III «Delegatiegrondslagen»
van deze memorie van toelichting.d. Wijzigen van als Nederlandse regelgeving aangemerkte
Nederlands-Antilliaanse regelgevingDe Nederlands-Antilliaanse regelgeving is niet zonder meer toepasbaar
in het Nederlandse rechtssysteem en binnen de nieuwe staatsrechtelijke verhoudingen,
alleen al doordat de landsorganen van het land Nederlandse Antillen niet meer
zullen bestaan en Bonaire, Sint Eustatius en Saba openbare lichamen zullen
zijn. Een aanzienlijk deel van de regelgeving moet reeds om die reden worden
aangepast. Daarnaast kunnen er beleidsmatige overwegingen zijn om aanpassingen
aan te brengen.Ten behoeve van een efficiënte en interdepartementaal geharmoniseerde
aanpak van de gehele wetgevingsoperatie zijn «handreikingen» opgesteld
voor het aanpassen van Nederlands-Antilliaanse regelgeving en het opstellen
of aanpassen van Nederlandse regelgeving1.De aanpassing van de Nederlands-Antilliaanse regelgeving betreft voor
een belangrijk deel meer technische punten, zoals de gebruikte terminologie,
de (her)verdeling van bevoegdheden over de verschillende organen en het bepalen
van een nieuwe citeertitel. Gelet op de omvang, de complexiteit en de verschillen
in wetgevingstechniek in de Nederlandse Antillen, zullen de betreffende regelingen
op onderdelen afwijken van de in Nederland gebruikelijke, in de Aanwijzingen
voor de regelgeving (Ar) neergelegde maatstaven.e. OntwerplandsverordeningenBijzondere aandacht verdient nog de ontwerpregelgeving die in de periode
tot de transitiedatum bij de Staten van de Nederlandse Antillen aanhangig
is en niet tijdig (dat wil zeggen vóór de statuswijziging) zal
zijn afgerond. Een aantal van deze ontwerplandsverordeningen is mogelijk van
belang voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba en ook kan een ontwerplandsverordening
wijzigingen bevatten van landsverordeningen die op de IBES-lijst staan.Wat betreft de lopende wijzigingsvoorstellen voor bestaande landsverordeningen geldt het volgende. Het uitgangspunt
dat bij aanvang van de nieuwe staatsrechtelijke positie de Nederlands-Antilliaanse
regelgeving van kracht blijft, betekent strikt genomen dat op de IBES-lijst
de Nederlands-Antilliaanse regelingen zouden moeten worden opgenomen, zoals
die de dag voor de transitiedatum gelden. In verband met mogelijke wijzigingen
in de Nederlands-Antilliaanse regelgeving die nog worden doorgevoerd in de
periode tot de transitiedatum, levert dit echter een aantal bezwaren op. Als
de lijst zou uitgaan van de regelingen zoals die op de dag voor de transitiedatum
gelden, is tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel niet
met zekerheid vast te stellen hoe die regelingen op de dag voor de transitie
precies zullen luiden. Het parlement zou in dat geval niet precies weten waarmee
het (al dan niet) instemt. Naast dit principiële bezwaar, is er ook een
praktisch bezwaar tegen het opnemen in de lijst van regelingen
zoals die op de dag voor de transitiedatum gelden. Wanneer niet duidelijk
is hoe de tekst van een regeling die op de lijst is opgenomen exact zal luiden,
kan dit problematisch zijn voor wat betreft de aanpassingen ervan in het wetsvoorstel
Aanpassingswet BES. Immers zou wijziging van de regelingen met zich brengen,
dat ook de aanpassingen in de Aanpassingswet BES opnieuw geformuleerd moeten
worden. Dit is een bewerkelijke wijze van ontwerpen en vaststellen van wetgeving,
die om redenen van«wetgevingseconomie» zo veel mogelijk voorkomen
moet worden, en die bovendien extra gecompliceerd is, wanneer de nieuwe aanpassingen
pas kunnen plaatsvinden nadat de behandeling van het voorstel voor de Aanpassingswet
BES in de Tweede Kamer is afgerond.Om beide bezwaren te ondervangen, wordt in het wetsvoorstel verwezen naar
de Nederlands-Antilliaanse regelingen, zoals deze op 15 december 2008
luidden. Door deze statische verwijzing is de tekst van de desbetreffende
regelingen gefixeerd, en kunnen de aanpassingen via de Aanpassingswet BES
op die tekst worden afgestemd. De keuze voor de datum van «fixatie»
op 15 december 2008 houdt verband met de aanvankelijk beoogde ingangsdatum
voor de nieuwe staatkundige situatie op die datum. Voor zover er ten aanzien
van bestaande landsverordeningen na 15 december 2008 nog verordeningen
van kracht zijn geworden of ontwerplandsverordeningen bij de Staten aanhangig
zijn die de bestaande verordeningen wijzigen, kunnen die nieuwe wijzigingen
of ontwerplandsverordeningen (op voorhand) worden verwerkt via de Aanpassingswet
BES. Door de plaatsing van een desbetreffende (te wijzigen bestaande) verordening
op de IBES-lijst wordt deze op grond van het onderhavige wetsvoorstel immers
tot Nederlandse regelgeving omgevormd, waarna hij in de Aanpassingswet BES
kan worden aangepast. De in de ontwerplandsverordening voorgestelde wijzigingen
kunnen daarbij worden meegenomen. Zie verder de toelichting op artikel 2.Overigens kan ten aanzien van een specifieke regeling eventueel voor een
andere peildatum worden gekozen. Een andere datum kan bijvoorbeeld de voorkeur
hebben ingeval het zeker is dat bepaalde (voor de drie eilanden relevante)
ontwerplandsverordeningen tijdig (dat wil zeggen vóór de transitiedatum)
zullen zijn doorgevoerd. Zie in dit verband ook paragraaf 8 van deze
toelichting.f. EilandsregelgevingDe Eilandenregeling van de Nederlandse Antillen kent aan de eilandgebieden
meer autonome taken toe dan de Nederlandse gemeenten hebben. Daarom bestaat
er thans regelgeving op eilandsniveau over onderwerpen die in Nederland op
nationaal niveau zijn geregeld, dan wel waarvan regeling op nationaal niveau
wenselijk wordt geacht. Van geval tot geval wordt bezien of het noodzakelijk
of gewenst is om bepaalde bestaande eilandregelgeving te vervangen door nationale
regelgeving. Veelal betreft dit een beleidsmatige keuze, maar het is ook mogelijk
dat juridische argumenten een rol spelen, bijvoorbeeld omdat de Grondwet een
regeling bij formele wet eist.Ingeval het wenselijk of zelfs verplicht is een onderwerp op nationaal
niveau te regelen kunnen de bestaande teksten van eilandsregelgeving in beginsel
als basis dienen bij het opstellen van regelgeving op het hogere (centrale)
niveau (bijvoorbeeld de regeling van de bevolkingsadministratie) of zal geheel
nieuwe regelgeving tot stand moeten worden gebracht (zoals de regeling van
de verkiezing van de eilandsraden). Op die manier wordt zo veel mogelijk recht
gedaan aan het uitgangspunt dat de bestaande regelgeving op Bonaire, Sint
Eustatius en Saba vooralsnog van kracht blijft.Het zal in beginsel aan de eilandsbesturen zelf zijn te bepalen welke eilandsverordeningen en eilandsbesluiten, houdende algemene maatregelen,
van toepassing blijven, voor zover deze regelgeving ook in de nieuwe situatie
tot hun competentie behoort. Voor zover eilandsregelgeving blijft gelden waarbij
sprake is van strijdigheid met nationale, in de openbare lichamen geldende
regelgeving of het onderwerpen betreft waarin ook voor de openbare lichamen
op nationaal niveau wordt voorzien, zullen de tot de transitie geldende voorschriften
toepassing missen. Dit volgt uit de algemene regeling die op dit punt in artikel
215 van de WolBES is opgenomen (vergelijkbaar met artikel 122 van de Gemeentewet).Speciale aandacht verdienen nog de huidige eilandsbesluiten h.a.m. Dit
zijn doorgaans algemeen verbindende voorschriften die door het bestuurscollege
zijn vastgesteld. In de WolBES komt de term «eilandsbesluiten h.a.m.»
echter niet terug, maar wordt deze categorie besluiten in aansluiting op de
Gemeentewet vervangen door «door het bestuurscollege vast te stellen
eilandsverordeningen» (indien sprake is van algemeen verbindende voorschriften)
of door «besluiten» (als geen sprake is van algemeen verbindende
voorschriften). Een bevoegdheid om eilandsbesluiten h.a.m. vast te stellen
ontbreekt dus in de WolBES. In veel Nederlands-Antilliaanse regelgeving die
van kracht blijft, worden echter zaken bij eilandsbesluit h.a.m. geregeld.
Daarom is in de Invoeringswet BES een bepaling opgenomen, op grond waarvan
het bestuurscollege bevoegd is om ook na de transitie ook eilandsbesluiten
h.a.m. vast te stellen voor zover de bevoegdheid daartoe is opgenomen in een
regeling die op de IBES-lijst staat vermeld.5.  Nederlandse regelgeving in beginsel niet van
toepassingOm uitvoering te geven aan het uitgangspunt dat in plaats van gewone Nederlandse
regelgeving vooralsnog de Nederlands-Antilliaanse regelgeving zal blijven
gelden, wordt tevens bepaald dat Nederlandse wettelijke voorschriften alleen
in de openbare lichamen van toepassing zijn, voor zover dat in de desbetreffende
wettelijke voorschriften uitdrukkelijk is bepaald of daarin bepalingen met
betrekking tot de openbare lichamen zijn opgenomen. Is er in een Nederlandse
wet niets geregeld over de toepassing ervan ten aanzien van de openbare lichamen,
dan is deze regelgeving niet van toepassing.In geval op een bepaald terrein thans geen (adequate) Nederlands-Antilliaanse
regelgeving bestaat en de minister in verband met zijn algemene verantwoordelijkheid
op dat terrein onvoldoende bevoegdheden heeft, zal wel Nederlandse regelgeving
worden ingevoerd. De toepasselijkheid van deze regelgeving moet dan dus uitdrukkelijk
worden geregeld.6. Invoering «gewone» Nederlandse regelgevingDe in de openbare lichamen geldende wetgeving zal dus enerzijds worden
gevormd door de van oorsprong Nederlands-Antilliaanse regelingen (die zijn
omgevormd tot Nederlandse regelgeving en zijn aangepast via de Aanpassingswet
BES) en anderzijds zal deze wetgeving nieuwe specifieke wetgeving omvatten,
zoals de basiswetten WolBES en Wet FinBES, maar ook nieuwe wetgeving op een
aantal beleidsterreinen waar op dit moment geen Nederlands-Antilliaanse regelgeving
bestaat of de bestaande regelgeving niet adequaat is. Voorts zal op een aantal
terreinen waar geen adequate Antilliaanse regelgeving bestaat, vanaf de transitie
wel al «gewone» Nederlandse regelgeving worden ingevoerd. Voorbeelden
hiervan zijn de Wet veiligheidsonderzoeken en de Wet inlichtingen veiligheidsdiensten
2002. De invoering van gewone Nederlandse wetgeving vindt plaats door een
wijziging van de desbetreffende wet, die inhoudt dat die wet (of een bepaald
gedeelte daarvan) van toepassing is in de openbare lichamen.
Deze wetswijzigingen zullen zo veel mogelijk worden opgenomen in de Aanpassingswet
BES.Het in het wetsvoorstel neergelegde uitgangspunt dat de gewone Nederlandse
wetten niet van toepassing zijn, tenzij de toepasselijkheid uitdrukkelijk
is geregeld, impliceert dat ook de algemene wetten, zoals de Algemene wet
bestuursrecht, de Algemene termijnenwet en de Archiefwet niet automatisch
van toepassing zullen zijn in de openbare lichamen. Artikel 2 van het wetsvoorstel
is «territoriaal» geformuleerd. In het Europese deel van Nederland
is in beginsel de gewone Nederlandse regelgeving van toepassing, terwijl op
de drie eilanden («in de openbare lichamen»)
de specifieke regelgeving geldt. Bestuursorganen op nationaal niveau die handelen
ten aanzien van Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn daarom onderworpen aan
de gewone Nederlandse algemene wetten, tenzij– zij gezeteld zijn op de eilanden (zoals de Rijksvertegenwoordiger);
of– ten aanzien van de toepassing van een (algemene) wet anders is
bepaald (zoals in artikel 3 van het wetsvoorstel met betrekking tot de Algemene
wet bestuursrecht (Awb)1.Rijksambtenaren (dat wil zeggen ambtenaren in dienst van de centrale overheid)
die in mandaat handelen of besluiten nemen op Bonaire, Sint Eustatius of Saba
vallen in beginsel ook onder de gewone Nederlandse wetten, dus ook onder de
algemene wetten, omdat de betreffende bestuursorganen doorgaans hun zetel
hebben in (het Europese deel van) Nederland.7. Algemene wet bestuursrechtUitgangspunt is dat de Algemene wet bestuursrecht niet van toepassing
zal zijn op de openbare lichamen. Voor wat betreft het materiële bestuursrecht
zal op de openbare lichamen het ongeschreven bestuursrecht van toepassing
blijven. Het gaat hier om het in de Nederlandse Antillen in de jurisprudentie
gevormde ongeschreven bestuursrecht. Qua procesrecht zal de Wet administratieve
rechtspraak BES, de huidige Landsverordening administratieve rechtspraak,
van kracht worden.Het genoemde uitgangspunt geldt zowel voor de bestuursorganen met een
zetel in het Europese deel van Nederland, zoals de ministers en de Kroon,
als voor de bestuursorganen met een zetel in de openbare lichamen, zoals de
bestuursorganen van de openbare lichamen en de Rijksvertegenwoordiger.Het uitgangspunt dat de Algemene wet bestuursrecht niet van toepassing
wordt op de openbare lichamen, is in lijn met het uitgangspunt zoals neergelegd
in de Slotverklaring dat de oorspronkelijk Nederlands-Antilliaanse regelgeving
van toepassing blijft. Bovendien is van belang dat er een afzonderlijke Caribische
rechtspleging zal blijven bestaan: de ingezetenen van de openbare lichamen
zullen, met het oog op de toegankelijkheid van de rechter, ter plaatse rechtsbescherming
moeten hebben, ook indien het beschikkingen van de Rijksoverheid betreft of
andere bestuursorganen in Nederland.Met het oog op de duidelijkheid is gekozen voor een helder en eenduidig
systeem van bestuursrecht. Op grond van het voorliggend wetsvoorstel is daarom
ook op besluiten en handelingen van bestuursorganen met een zetel in het Europese
deel van Nederland het ongeschreven, in de jurisprudentie gevormde materiële
bestuursrecht van toepassing evenals het procesrecht van de Wet administratieve
rechtspraak BES.Voor de op de openbare lichamen gezetelde bestuursorganen vloeit de niet-toepasselijkheid
van de Algemene wet bestuursrecht voort uit de algemene systematiek van de
Invoeringswet BES. Doordat de Algemene wet bestuursrecht niet in algemene
zin van toepassing wordt verklaard op de openbare lichamen, mist deze aldaar
in principe toepassing. De Landsverordening Administratieve Rechtspraak
is op de bijlage van dit wetsvoorstel geplaatst zodat deze als Wet administratieve
rechtspraak BES van toepassing wordt op besluiten van op de openbare lichamen
gezetelde bestuursorganen.Dat de Algemene wet bestuursrecht in beginsel evenmin van toepassing is
als bestuursorganen die in het Europese deel van Nederland zijn gezeteld besluiten
nemen of handelen ten aanzien van de (ingezetenen van de) openbare lichamen,
volgt uit artikel 3 van dit wetsvoorstel. In dit artikel is in de eerste plaats
geregeld dat de Algemene wet bestuursrecht evenmin van toepassing is als bestuursorganen
met een zetel in het Europese deel van Nederland besluiten nemen of handelen
op grond van specifieke wetgeving die uitsluitend van toepassing is op de
openbare lichamen. Het gaat hier zowel om oorspronkelijk Nederlands-Antilliaanse
regelgeving, als om nieuwe Nederlandse regelgeving die specifiek voor de BES
wordt ontwikkeld, zoals de in voorbereiding zijnde voorstellen van Wet bouwen
en wonen BES, Wet drinkwater BES en Wet milieubeheer Bes.Daarnaast is de Algemene wet bestuursrecht niet van toepassing als de
in het Europese deel van Nederland gezetelde bestuursorganen besluiten nemen
of handelen ten aanzien van (ingezetenen van de) openbare lichamen op grond
van zogenaamde gemengde regelgeving, dat wil zeggen de regelgeving die zowel
in de openbare lichamen als in het Europese deel van Nederland van toepassing
is. Het gaat hier in de eerste plaats om regelgeving die expliciet mede van
toepassing is verklaard op de BES (hetzij doordat deze regelgeving expliciet
van toepassing is verklaard, hetzij omdat de toepasselijkheid anderszins blijkt,
bijvoorbeeld uit de bevoegdheidsbepalingen, vgl. artikel 2, tweede lid, onder
a en b, van het wetsvoorstel). Daarnaast betreft het de regelgeving die van
toepassing is omdat deze reeds buiten Nederland werking heeft (zoals de Wet
openbaarheid van bestuur, de Wet Nationale ombudsman, sommige subsidiewetten,
vgl. artikel 2, tweede lid, onder c, van het wetsvoorstel). Rechtsbescherming
ter plaatse voor de ingezetenen en instanties van de openbare lichamen ligt
ook bij de zogenaamde gemengde regelgeving in de rede. Dit komt de toegankelijkheid
van de rechter ten goede.In die gevallen waarin de Algemene wet bestuursrecht niet van toepassing
is, is de Wet administratieve rechtspraak BES van toepassing voor zover sprake
is van een beschikking in de zin van deze wet. Door de toepasselijkheid van
de Wet administratieve rechtspraak BES zal tegen op grond van deze wet genomen
besluiten in beginsel beroep open staan bij het in de openbare lichamen gevestigde
Gerecht in eerste aanleg, gevolgd door hoger beroep bij het Gemeenschappelijk
Hof van Justitie van Aruba, Curaçao en Sint Maarten en van Bonaire,
Sint Eustatius en Saba. Dit Gerecht in eerste aanleg en het Gemeenschappelijk
Hof zullen worden ingesteld bij een consensusrijkswet.De Landsverordening Administratieve Rechtspraak bevat uitsluitend bestuursprocesrecht
en geen materieel bestuursprocesrecht. Dit zal in de nieuwe situatie onder
de Wet administratieve rechtspraak BES zo blijven.Een uitzondering op het algemene uitgangpunt dat de Algemene wet bestuursrecht
niet van toepassing is geldt voor hoofdstuk 9 inzake het klachtrecht. Dit
hangt samen met de bevoegdheid van de Nationale ombudsman indien bestuursorganen
met een zetel in Nederland handelen ten aanzien van de BES. Het interne klachtrecht
is ook van toepassing.Ter voorkoming dat de ingezetenen van de openbare lichamen onbevoegd worden
verklaard in hun beroep doordat zij bij de «verkeerde» rechter
in beroep zijn gegaan, bevat het wetsvoorstel een doorzendverplichting voor
het geval een beroepschrift bij een onbevoegde administratieve rechter wordt ingediend. Niet voorgeschreven is dat bestuursorganen bij de
bekendmaking van hun besluiten melding maken van de mogelijkheid van bezwaar
en beroep. Het ligt echter wel in de rede dat in ieder geval de bestuursorganen
met een zetel in het Europese deel van Nederland een zogenaamde bezwaar- of
beroepsclausule plaatsen onder hun besluiten die voor bezwaar cq. beroep vatbaar
zijn. Deze organen zijn op grond van de Algemene wet bestuursrecht al met
een dergelijke clausule vertrouwd.8. FlexibiliteitOmdat het hele pakket regelgeving op betrekkelijk korte termijn in werking
moet treden, is het niet uit te sluiten dat er op het laatste moment nog verbeteringen
of aanvullingen nodig zijn. Daarbij komt dat de hele wetgevingsoperatie een
uniek karakter heeft, waardoor mogelijk niet alle gevolgen van de verschillende
gemaakte keuzes tijdig goed blijken te zijn overzien. Dit vraagt om een zekere
mate van flexibiliteit in de invoeringssystematiek.Deze flexibiliteit is ook nodig, omdat te voorzien is, dat in de periode
vóór de transitie nog steeds nieuwe landsverordeningen van kracht
zullen worden, die daarna van kracht moeten blijven en die dan ook nog moeten
worden aangepast om in de nieuwe staatkundige constellatie te kunnen worden
toegepast (in dit verband zij ook verwezen naar paragraaf 4, onderdeel
e, van deze toelichting).a. IBES-lijstZoals hiervoor uiteengezet is, wordt in de lijst die als bijlage bij het
onderhavige wetsvoorstel is opgenomen, vermeld welke Nederlands-Antilliaanse
regelingen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba van toepassing zullen blijven
en of de regelingen de status verkrijgen van formele wet, onderscheidenlijk
algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling.In de periode tot de transitie zullen nog steeds nieuwe Nederlands-Antilliaanse
regelingen van kracht worden, die na de transitiedatum van kracht moeten blijven.
Als het wetsvoorstel dan al de Tweede Kamer is gepasseerd, kan de IBES-lijst
zonder nadere voorziening echter niet meer worden aangevuld. Bovendien is
niet helemaal uit te sluiten dat bepaalde regelingen, die aanvankelijk niet
in de lijst zijn opgenomen, bij nader inzien toch van toepassing moeten blijven.
Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen wanneer beoogde nieuwe regelgeving niet
op tijd gereed is en alsnog moet worden teruggevallen op de bestaande Nederlands-Antilliaanse
regelgeving. Ook het omgekeerde is denkbaar, namelijk dat een in de lijst
genoemde regeling toch niet van kracht moet blijven en bij nader inzien uit
de lijst verwijderd moet worden.In het wetsvoorstel is daarom in artikel 19 bepaald, dat de lijst bij
ministeriële regeling kan worden gewijzigd. Deze ministeriële regeling
zal op hetzelfde tijdstip als het wetsvoorstel zelf in werking treden. De
lijst zal kunnen worden gewijzigd in die zin data) Nederlands-Antilliaanse regelingen die de status van ministeriële
regeling verkrijgen zonder meer kunnen worden toegevoegd (of verwijderd),
enb) Nederlands-Antilliaanse regelingen die de status van wet of algemene
maatregel van bestuur verkrijgen, kunnen worden toegevoegd (of verwijderd)
indien het ontbreken (of het vóórkomen) van die regelingen op
de lijst tot onaanvaardbare gevolgen zal leiden.Hierdoor is het mogelijk op het laatste moment de lijst nog aan te vullen
of aan te passen. Behalve toevoeging of verwijdering van regelingen kan de
lijst ook in die zin worden gewijzigd dat ten aanzien van een regeling een
andere wettelijke status of een andere peildatum wordt vermeld. Wijzigen van
de peildatum (dat wil zeggen de datum waarop een Nederlands-Antilliaanse
regeling op de IBES-lijst is gefixeerd) kan aangewezen zijn, wanneer een regeling
in de periode tussen 15 december 2008 en de transitiedatum wordt gewijzigd.
(Zoals in paragraaf 4, onderdeel e, reeds is uiteengezet kunnen de desbetreffende
wijzigingen ook via de Aanpassingswet BES worden verwerkt; in dat geval is
wijziging van de peildatum dus niet nodig).De bijzondere omstandigheden van de statuswijziging van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba – vooral de complexiteit van de wetgevingsoperatie
en de krappe termijn waarbinnen deze moet worden uitgevoerd – rechtvaardigen
deze mogelijkheid tot wijziging van de wet in formele zin bij lagere regeling.
Daarbij wordt er uiteraard naar gestreefd de aanpassingen in de lijst tot
een minimum te beperken. Bovendien blijft wijziging bij ministeriële
regeling van de lijst beperkt tot benodigde aanpassingen of aanvullingen die
voor de inwerkingtreding van het wetsvoorstel bekend zijn.Wanneer de lijst bij ministeriële regeling is aangevuld, moet er
ook een mogelijkheid zijn om de desbetreffende (oorspronkelijk Nederlands-Antilliaanse)
regelgeving op dat niveau aan te passen. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt
van de voorgestelde voorziening in artikel 20 (zie hierna onder b).b. Vangnetregeling aanpassingsregelgevingIn het wetsvoorstel is in artikel 20, eerste en tweede lid, een algemene
voorziening opgenomen om van oorsprong Nederlands-Antilliaanse regelingen
die de status van wet of algemene maatregel van bestuur hebben verkregen bij
ministeriële regeling aan te passen.Een dergelijke voorziening is ten eerste nodig om regelingen te kunnen
aanpassen die met gebruikmaking van artikel 19 bij ministeriële regeling
op de IBES-lijst zijn geplaatst. Een op het laatste moment toegevoegde regeling
moet immers (ook op het laatste moment) nog «pasklaar» gemaakt
worden voor het Nederlandse rechtssysteem en de nieuwe staatkundige verhoudingen.
Het systeem werkt aldus: door de inwerkingtreding van de ministeriële
regeling op grond van artikel 19 verkrijgt een Nederlands-Antilliaanse regeling
op het tijdstip van transitie de status van wet, algemene maatregel van bestuur
of ministeriële regeling. Op een ondeelbaar moment daarna wordt die wet
of algemene maatregel van bestuur gewijzigd door de inwerkingtreding van de
ministeriële regeling op grond van artikel 20. Aanpassing van een regeling
die de status van ministeriële regeling verkrijgt, kan uiteraard eveneens
bij ministeriële regeling – daarvoor is geen afzonderlijke grondslag
in de Invoeringswet nodig.Ten tweede kan de voorziening worden gebruikt voor het geval toepassing
van de naar Nederlandse regelgeving omgezette Nederlands-Antilliaanse regelgeving
nadere aanpassing behoeft en de totstandkoming van een wet (onderscheidenlijk
algemene maatregel van bestuur) niet kan worden afgewacht. Het moet dan gaan
om wijzigingen die nodig zijn om onaanvaardbare gevolgen te voorkomen. Gelet
op de omvang en de complexiteit van de wetgevingsoperatie die met de statuswijziging
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba gemoeid is, kunnen zich met betrekking
tot de op de IBES-lijst genoemde regelingen problemen voordoen die niet tijdig
zijn voorzien. Het gaat om regelgeving die daar nu al geldt en wordt toegepast.
Dit neemt niet weg dat er sprake kan zijn van een botsing met (nieuwe) Nederlandse
regelgeving, of dat er praktische problemen ontstaan, bijvoorbeeld omdat bepaalde
diensten niet meer bestaan. Daarom is in artikel 20 van het wetsvoorstel bepaald
dat die (van oorsprong Antilliaanse) regelingen bij ministeriële regeling
kunnen worden gewijzigd. De voorgestelde vangnetregeling is overigens alleen
bedoeld voor overgangsproblemen en kan daarom slechts tot en met het eerste
jaar na de transitie worden toegepast.Ten slotte is het denkbaar dat toevoeging aan of verwijdering uit de IBES-lijst van een regeling wijzigingen noodzakelijk maakt van andere regelgeving.
Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer er in andere (al dan niet van
oorsprong Nederlands-Antilliaanse) regelgeving verwezen wordt naar bepalingen
uit de verwijderde regeling of wanneer er sprake is van gewijzigde begrippen.
Het ligt voor de hand dat ook de aanpassing van dergelijke regelgeving bij
ministeriële regeling kan plaatsvinden. Deze mogelijkheid is voorzien
in het vierde en vijfde lid van artikel 20.Indien gebruik gemaakt wordt van de bevoegdheid om bij ministeriële
regeling de IBES-lijst aan te passen en/of van oorsprong Antilliaanse regelingen
die de status van wet of algemene maatregel van bestuur zullen hebben verkregen
bij ministeriële regeling te wijzigen, moet de desbetreffende ministeriële
regeling achteraf nog wel worden goedgekeurd op het juiste niveau. Daarom
wordt in artikel 21 voorgesteld, dat na vaststelling van de ministeriële
regeling zo spoedig mogelijk een voorstel van wet tot goedkeuring van de ministeriële
regeling wordt ingediend bij de Tweede Kamer. Indien het een Antilliaanse
regeling betreft die de status van algemene maatregel van bestuur heeft verkregen,
moet zo spoedig mogelijk een algemene maatregel van bestuur tot goedkeuring
worden vastgesteld. Mocht het wetsvoorstel om wat voor reden ook niet worden
aangenomen of de algemene maatregel van bestuur niet worden vastgesteld, dan
dient de ministeriële regeling onverwijld te worden ongedaan gemaakt.Vanzelfsprekend kan wijziging van een van oorsprong Antilliaanse regeling
die de status van ministeriële regeling heeft verkregen zonder meer bij
ministeriële regeling plaatsvinden.De toepassingscriteria voor de vangnetregeling zijn zodanig geformuleerd,
dat behalve het pasklaar maken van op het laatste moment aan de IBES-lijst
toegevoegde regelingen alleen in urgente gevallen (namelijk indien er sprake
is van onaanvaardbare gevolgen) van deze bevoegdheid gebruik kan worden gemaakt.
In het normale geval zal immers de reguliere wetgevingsprocedure gevolgd moeten
worden en kan zonodig terugwerkende kracht aan de aanpassingsregelgeving worden
verleend.c. Voorzieningen bij ministeriële regelingHet is ook denkbaar dat zich problemen zullen voordoen rond de invoering
van de van oorsprong Nederlands-Antilliaanse wetgeving, die niet zijn voorzien
en die het treffen van een speciale voorziening vergen. Ook hiervoor is (in
artikel 20 een bepaling opgenomen. Hierbij is tevens bepaald dat zo nodig
kan worden afgeweken van de desbetreffende wet of algemene maatregel van bestuur.
Ook voor deze bepaling geldt dat hij alleen tot en met het eerste jaar na
de transitie kan worden toegepast en dat het moet gaan om meer technische
problemen bij de invoering dan wel om urgente situaties. Voorts is in het
tweede lid bepaald dat ingeval de getroffen voorziening een structurele afwijking
van de wet inhoudt, zo spoedig mogelijk een wetsvoorstel moet worden ingediend
dat ertoe strekt de wet zodanig te wijzigen dat de voorziening niet langer
noodzakelijk is. (Betreft het een voorziening waarbij is afgeweken van een
algemene maatregel van bestuur, dan geldt dat die algemene maatregel van bestuur
moet worden aangepast).9.  Algemeen overgangsrechtIn het wetsvoorstel is in hoofdstuk 4 algemeen overgangsrecht opgenomen
voor beslissingen die door Antilliaanse bestuursorganen voor de transitie
genomen zijn en voor de voortzetting van de behandeling van lopende aanvragen
en bezwaar- en beroepsprocedures. Geregeld wordt dat beslissingen na de transitie
in beginsel hun rechtskracht behouden. Het is daarom niet nodig hiervoor in
alle afzonderlijke wetgeving voorzieningen te treffen. Ook voor het opnieuw
vaststellen van eilandsverordeningen door de eilandsraden is
een regeling opgenomen. Daarnaast is geregeld dat de openbare lichamen ten
aanzien van rechten en plichten naar burgerlijk recht in de plaats treden
van de eilandgebieden. Zie verder de toelichting op de artikelen 6 tot en
met 13.10. StaatsnoodrechtVanaf het moment dat Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de BES) onderdeel
uitmaken van Nederland, zullen de Nederlandse bewindspersonen verantwoordelijk
zijn voor deze eilanden, ook als er een ramp plaatsvindt. Het is daarom van
belang dat de Nederlandse bewindspersonen in geval van nood over voldoende
bevoegdheden beschikken. Een tweede reden om staatsnoodrecht voor de BES in
te voeren is artikel 103 van de Grondwet, dat een wettelijke regeling eist
voor het afkondigen van een uitzonderingstoestand. Op dit moment bestaat er
in de Nederlandse Antillen geen staatsnoodrecht. Om te voldoen aan artikel
103 van de Grondwet, is in het wetsvoorstel in hoofdstuk 5 een regeling opgenomen
voor uitzonderingstoestanden en buitengewone omstandigheden op de BES, waarbij
wordt aangesloten bij het Nederlandse systeem van staatsnoodrecht. Daarnaast
wordt in de Aanpassingswet BES een wijziging van de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden
voorgesteld, op grond waarvan die wet mede van toepassing wordt verklaard
op de BES.Het Nederlandse systeem ziet er als volgt uit. In de Coördinatiewet
uitzonderingstoestanden is de procedure geregeld voor de afkondiging van een
noodtoestand en waardoor bepaalde noodbevoegdheden van ministers bij koninklijk
besluit in werking kunnen worden gesteld. De bevoegdheden zelf zijn opgenomen
in de artikelen in de bijlagen bij de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden.
Daarnaast is in specifieke wetgeving ook geregeld dat bepaalde noodbevoegdheden
in bijzondere omstandigheden, zonder dat eerst een noodtoestand is afgekondigd,
bij koninklijk besluit in werking kunnen worden gesteld. Dit wordt ook wel
de separate inwerkingstelling genoemd. De reden hiervoor is dat niet elke
bijzondere omstandigheid het uitroepen van een noodtoestand rechtvaardigt,
terwijl er wel noodbevoegdheden nodig kunnen zijn.Voor de BES kan bij dit systeem worden aangesloten, door de Coördinatiewet
uitzonderingstoestanden van toepassing te verklaren en de artikelen uit de
bijlagen van overeenkomstige toepassing te verklaren. Het van overeenkomstige
toepassing verklaren zorgt voor enige flexibiliteit, die nodig kan zijn omdat
de situatie in de BES verschilt van die in Nederland. Waar in de Nederlandse
wet bijvoorbeeld «burgemeester» staat, kan dan voor de BES «gezaghebber»
worden gelezen. Voorgesteld wordt dit gedeelte van het staatsnoodrecht voor
de BES in de Aanpassingswet BES op te nemen, omdat het geregeld wordt door
de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden aan te passen.De separate inwerkingstelling van noodbevoegdheden in de BES kan worden
geregeld door de artikelen waarin de noodbevoegdheden staan van overeenkomstige
toepassing te verklaren en de procedure te regelen waarin deze artikelen in
werking kunnen treden. Deze procedure is dezelfde als op dit moment al in
Nederland geldt (namelijk bij koninklijk besluit waarna zo snel mogelijk een
wetsvoorstel moet worden ingediend). Dit gedeelte van het staatsnoodrecht
voor de BES is in de Invoeringswet BES opgenomen.II ARTIKELSGEWIJSArtikel 1Het tijdstip van transitie is gekoppeld aan de inwerkingtreding van artikel
I, tweede lid, van de Rijkswet wijziging Statuut in verband met de opheffing
van de Nederlandse Antillen. Artikel I, tweede lid, bepaalt namelijk dat de
BES-eilanden onderdeel van het Nederlandse staatsbestel worden. De keuze om
in de Invoeringswet BES geen gebruik te maken van de term «transitiedatum»,
maar van het «tijdstip van transitie» houdt verband met het tijdsverschil
tussen het Europese en het Caribische deel van het Koninkrijk. De inwerkingtreding
van de genoemde bepaling van de Rijkswet tot wijziging van het Statuut zal
ingevolge artikel IV, tweede lid, van die Rijkswet geschieden op een bij koninklijk
besluit te bepalen tijdstip. Daarbij kan vanwege het tijdsverschil tussen
de verschillende delen van het Koninkrijk niet worden volstaan met het bepalen
van een datum, maar zal ook het exacte (plaatselijk) tijdstip moeten worden
bepaald. Het voorstel van Rijkswet tot wijziging van het Statuut zal nog bij
de Tweede Kamer worden ingediend.De eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden aangeduid met de term «eilandgebieden»,
wanneer gedoeld wordt op de staatkundige situatie vóór de transitie.
Deze term is nodig in verband met de bepalingen inzake het algemeen overgangsrecht.
Overigens worden de drie eilanden aangeduid als «openbare lichamen».Artikel 2In dit artikel wordt geregeld welk recht van toepassing zal zijn in openbare
lichamen. Het uitgangspunt is, dat vooralsnog de bestaande Nederlands-Antilliaanse
regelgeving van toepassing blijft. In dit verband regelt het eerste lid van
artikel 2 de toepasselijkheid van de Nederlands-Antilliaanse regelgeving die
voor de transitie van kracht was, dat wil zeggen welke Nederlands-Antilliaanse
regelingen worden omgevormd tot voor de openbare lichamen geldende Nederlandse
regelgeving. Deze omvorming vindt plaats door vermelding van de desbetreffende
regelingen op de lijst, die als bijlage bij het wetsvoorstel is opgenomen.
Er is dus sprake van een positieve lijst: regelingen die niet op de lijst
zijn vermeld, zijn na de transitiedatum niet langer van toepassing c.q. worden
niet omgevormd.Zoals in paragraaf 4, onderdeel e, van het algemeen deel van de memorie
van toelichting uiteengezet is, wordt bij de omvorming van de Nederlands-Antilliaanse
regelingen in beginsel uitgegaan van die regelingen zoals die op 15 december
2008 van kracht waren. De gehele Nederlands-Antilliaanse regelgeving is in
het kader van de onderhavige wetgevingsoperatie geïnventariseerd en geconsolideerd.
De geconsolideerde teksten van de verschillende regelingen zijn vanaf half
april 2009 gepubliceerd onder «decentrale wetgeving» op www.wetten.nl, de wettenbank van de officiële website
van de overheid, www.overheid.nl. Deze aldus gepubliceerde
geconsolideerde teksten betreffen dus geen officiële publicaties van
de Nederlandse Antillen. Mogelijk zijn er door onvolkomenheden bij de consolidatie
enkele verschillen tussen de officiële, thans in de Nederlandse Antillen
geldende teksten en de teksten die opwww.wetten.nl
zijn gepubliceerd. In ieder geval wordt voor de omvorming tot en gelding als
Nederlandse regelgeving uitgegaan van de teksten zoals die op 15 december
2008 luidden en zijn opgenomen op www.overheid.nl.
Dit schept immers de meeste duidelijkheid over de inhoud van de regelingen
zoals die na de transitie van toepassing zullen zijn. Bij de consolidatie
gemaakte fouten, zoals per abuis niet meegenomen wijzigingen, kunnen via de
Aanpassingswet BES worden hersteld.Verwijzing in het wetsvoorstel naar de publicatie op de wettenbank is
uit strikt juridisch oogpunt niet verantwoord. Immers brengt de voorgestelde omvormingssystematiek mee dat ook in de toekomst precies moet kunnen
worden vastgesteld, hoe de tekst van een regeling die op de IBES-lijst staat
vermeld precies luidde. Weliswaar biedt de digitale wettenbank de mogelijkheid
om regelingen op te vragen zoals die op een bepaalde datum luidden, maar er
bestaat een kleine kans dat de tekst in de tussentijd met terugwerkende kracht
is gewijzigd. Daardoor zou de in de wettenbank opgenomen tekst niet meer dezelfde
zijn als de tekst van de regeling waarvan bij de omvorming is uitgegaan. Een
oplossing zou zijn om de geconsolideerde teksten van alle regelingen officieel
te publiceren, bijvoorbeeld in de Staatscourant. Dit zou echter een onevenredige
hoeveelheid werk en kosten met zich brengen. Daarom is voor de volgende oplossing
gekozen. De geconsolideerde regelingen zoals die luidden op 15 december
2008, zijn in een separate gegevensdrager «bevroren»; vervolgens
wordt bij besluit van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
vastgesteld dat die regelingen op 15 december 2008 in de openbare lichamen
van toepassing waren en worden deze ter inzage gelegd bij het ministerie van
Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. In het wetsvoorstel kan daarom
verwezen worden naar de regelgeving die ter inzage is gelegd. Omdat hoogstwaarschijnlijk
geen wijzigingen met terugwerkende kracht zullen worden aangebracht in de
Antilliaanse regelgeving zoals die in de decentrale wettenbank opgenomen is,
kan daarvan in de praktijk goed gebruik worden gemaakt.Zie voor wat betreft officiële bekendmaking en integrale tekstpublicatie
de toelichting op artikel 24.Voor de omvorming tot en gelding als Nederlandse regelgeving wordt als
gezegd uitgegaan van de teksten zoals die op 15 december 2008 luidden
en zijn opgenomen op www.overheid.nl. Indien dat
gewenst is, kan echter voor een andere peildatum worden gekozen dan de datum
van 15 december 2008. Dit kan bijvoorbeeld aangewezen zijn als het de
voorkeur verdient een wijziging van een landsverordening die na deze datum
plaatsvond, mee te nemen. Ook indien een bepaalde landsverordening pas na
de datum van 15 december 2008 van kracht is geworden, kan een latere
peildatum worden gehanteerd. Bij de indiening van het wetsvoorstel in de Tweede
Kamer is overigens nog geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid van een andere
peildatum.Voor wat betreft de tot Nederlandse regelgeving omgevormde Nederlands-Antilliaanse
regelingen geldt dus dat de toepasselijkheid daarvan volgt uit het eerste
lid in samenhang met de bijlage.De systematiek van artikel 2, tweede lid, is zo, dat in de openbare lichamen
in principe alleen die regelgeving van toepassing is, waarvoor dat expliciet
is bepaald. Uit het tweede lid, onder a, volgt dat de («gewone»
Nederlandse) regelgeving in beginsel alleen van toepassing is voor zover dit
uitdrukkelijk is bepaald. Uitdrukkelijke van toepassingverklaring is het uitgangspunt.
In beginsel is Nederlandse regelgeving dus alleen van toepassing op de openbare
lichamen als in deze regelgeving is bepaald dat deze mede van toepassing is
in de openbare lichamen. Bij het aanpassen van de Nederlandse wetgeving die
van toepassing wordt verklaard op de openbare lichamen is daarbij als stelregel
gehanteerd, dat de toepasselijkheid ten aanzien van de openbare lichamen wordt
geregeld in een apart hoofdstuk van de desbetreffende wet.Toch valt niet uit te sluiten dat de uitdrukkelijke van toepassingverklaring
achterwege kan blijven, wanneer uit de formulering van de desbetreffende voorschriften
onmiskenbaar volgt dat zij in de openbare lichamen van toepassing zijn. Op
dergelijke situaties heeft het tweede lid, onder b, betrekking. Zo kan het
de voorkeur hebben in een wet een aparte regeling voor de openbare lichamen
op te nemen. Te denken valt hier aan de Wet gemeenschappelijke regelingen
(Wgr) waarin via de Aanpassingswet BES zal worden opgenomen dat de eilandsbesturen
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba onderling een gemeenschappelijke
regeling kunnen aangaan. Daarnaast kan bijvoorbeeld door een uitbreiding van
het toepassingsbereik van een bepaalde regeling geregeld worden dat deze ook
ziet op (bestuurorganen van) de openbare lichamen. Zo regelt artikel 1a van
de Wet Nationale ombudsman op de gedragingen van welke bestuursorganen deze
wet ziet. Met het voorstel voor de Aanpassingswet wordt voorgesteld aan deze
lijst van bestuursorganen tevens de bestuursorganen van de openbare lichamen
toe te voegen.1Nederlandse wetten, waarin uitsluitend de taken en bevoegdheden worden
geregeld van colleges of instanties, hoeven overigens niet altijd integraal
van toepassing te worden verklaard in de openbare lichamen, ook al zijn zij
ook daar relevant. Zo wordt de Wet op de parlementaire enquête 2008
niet van toepassing verklaard op de eilanden, nu de toepassing ervan uit de
aard van de regeling en van het enquêterecht van de Staten-Generaal
zelf voortvloeit. Wel zal (via de Aanpassingswet BES) worden bepaald dat de
in artikel 7 van die wet vastgelegde bevoegdheid van de enquêtecommissie
om iedere plaats in Nederland te betreden zich ook zal uitstrekken tot Bonaire,
Sint Eustatius en Saba. De verplichting tot medewerking aan de enquête
(artikel 14) wordt voorts uitgebreid tot iedere ingezetene van de openbare
lichamen en iedereen die daar verblijf houdt (ook als zij geen Nederlander
zijn).Veelal zal een wet niet in zijn geheel van toepassing worden verklaard,
maar slechts voor een beperkt deel. Dit komt tot uitdrukking in de woorden «voor
zover». Bovendien zullen ten aanzien van de drie eilanden vaak afwijkende
bepalingen nodig zijn. Gedeeltelijke gelding van een Nederlandse wet wordt
in principe eveneens geregeld door het opnemen van een aparte paragraaf, met
daarin specifieke bepalingen voor de openbare lichamen.Onderdeel c van het tweede lid is opgenomen om zeker te stellen dat «gewone»
Nederlandse regelgeving wel zijn eventuele extraterritoriale werking behoudt
op Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Hierover zou twijfel kunnen ontstaan,
nu de toepasselijkheid van de regelgeving in de openbare lichamen uitdrukkelijk
is beperkt. Deze beperking moet uiteraard niet zo ver gaan dat (Nederlandse)
voorschriften die ook buiten Nederland van toepassing zijn (zoals de Nederlandse
strafwet in gevallen als omschreven in de artikelen 3 tot en met 7 van het
Wetboek van Strafrecht) niet op Bonaire, Sint Eustatius en Saba gelden. Anders
zou de situatie ontstaan dat dergelijke Nederlandse wetgeving in bepaalde
opzichten wel van toepassing is in andere landen, maar niet op die eilanden.Soms werken wettelijk voorschriften ook buiten Nederland zonder dat dit
(zoals in het Wetboek van Strafrecht) uitdrukkelijk is bepaald. Dit is het
geval wanneer ook een persoon die in bijvoorbeeld België woont een beroep
hierop kan doen. Zo bepaalt de Wet openbaarheid van bestuur (artikel 3) dat «een
ieder» een verzoek om informatie kan richten tot een (Nederlands) bestuursorgaan.2 Wetten waarvan de reikwijdte niet aanstonds duidelijk
is, zullen zo nodig expliciet van toepassing moeten worden verklaard.De term «wettelijk voorschrift» is afkomstig uit onder meer
de Algemene wet bestuursrecht en ziet op elk algemeen verbindend voorschrift
van zowel de Rijksoverheid als van decentrale overheden. De formulering «voor
zover dit bij wettelijk voorschrift is bepaald» is overigens niet bedoeld
als een delegatiegrondslag: deze bepaling biedt als zodanig dus geen mogelijkheid
om een regeling bij een wettelijk voorschrift van een lager niveau van toepassing
te verklaren.Het derde lid bevat een bepaling op grond waarvan ook alle overgangsrecht
bij de regelingen die in de bijlage zijn opgenomen, blijft gelden. Deze bepaling
is nodig, omdat met betrekking tot veel regelingen niet of niet volledig te
achterhalen is, welke overgangsrechtelijke voorzieningen waren getroffen.
Voor zover deze voorzieningen nog niet zijn uitgewerkt, moeten zij uiteraard
wel worden gehandhaafd.Mocht er in een voorkomend geval behoefte zijn aan een andere (overgangsrechtelijke)
voorziening, dient dit in de materiewet zelf geregeld te worden.Artikel 3Zie paragraaf 7 van het Algemeen deel van deze toelichting.Artikel 4Na de transitie worden de BES-eilanden onderdeel van Nederland. In veel «gewone»
Nederlandse regelgeving wordt verwezen naar «Nederland». Wanneer «Nederland»
gebruikt wordt ter aanduiding van de staatkundige entiteit, levert dit geen
probleem op. Wanneer «Nederland» een territoriale aanduiding is,
moet van geval tot geval bezien worden of de verwijzing voortaan een verwijzing
moet inhouden naar Nederland, inclusief de openbare lichamen, of alleen naar
het Europese deel van Nederland. Het is niet mogelijk om dit in algemene zin
te bepalen. In regelgeving die na de transitie niet op de BES zal gaan gelden,
zal veelal onder «Nederland» verstaan moeten worden «het
Europese deel van Nederland». Op de BES zal bijvoorbeeld de Wet op de
lijkbezorging niet gaan gelden, maar blijft de oorspronkelijk Nederlands-Antilliaanse
regelgeving van toepassing. «Nederland» moet daarom in (onder
meer) artikel 15 van die wet na de transitie worden begrepen als het Europese
deel van Nederland.Het zou de voorkeur hebben om in alle bepalingen in bestaande Nederlandse
regelgeving waarin sprake is van «Nederland» uitdrukkelijk te
bepalen of hiermee bedoeld wordt Nederland inclusief of de BES dan wel alleen
het Europese deel van Nederland. Dit zou echter een aanzienlijke hoeveelheid
wetgevingswerk met zich brengen in de toch al omvangrijke wetgevingsoperatie.
Uit pragmatische overwegingen is daarom gekozen voor een algemene regeling
in de Invoeringswet BES, zodat bestaande Nederlandse regelgeving niet hoeft
te worden aangepast indien geen afwijking van de algemene regel is beoogd.
Deze algemene regel is opgenomen in artikel 4 en houdt in dat in gewone Nederlandse
wetgeving die niet van toepassing wordt, onder «Nederland» uitsluitend
wordt verstaan: het Europese deel van Nederland.Overigens spreekt voor zich dat deze bepaling ook doorwerkt naar de bijvoeglijke
naamwoorden «Nederlands» en «Nederlandse». In regelgeving
wordt voorts ook gebruik gemaakt van termen als «buitenland» of «derde
landen». Uit de voorgestelde bepaling volgt dat, als het desbetreffende
voorschrift niet van toepassing is op de BES, onder een dergelijke term ook
de openbare lichamen worden begrepen.Artikel 5Artikel 40 van het Statuut bevat een voorziening op grond waarvan de vonnissen
en bevelen van de rechter, waar ook in het koninkrijk uitgesproken, alsmede
grossen van authentieke akten, waar ook in het Koninkrijk verleden, in het
gehele Koninkrijk kunnen worden ten uitvoer gelegd. Dit is een bepaling van
interregionaal privaatrecht en strafrecht die rechtstreeks in de verschillende
landen van toepassing is. In de nieuwe staatkundige verhoudingen valt de relatie
tussen de openbare lichamen en Nederland er tussen uit, terwijl het wel de
bedoeling is dat vonnissen zowel in de openbare lichamen als in Nederland
ten uitvoer kunnen worden gelegd. Om de ontstane lacune op te
vullen is in artikel 5 een met artikel 40 Statuut parallelle bepaling opgenomen.Artikel 6Het eerste lid bevat een overgangsvoorziening op grond waarvan de transitie
geen gevolgen heeft voor beslissingen van bestuursorganen die vóór
de transitie zijn genomen. Voor «duurbesluiten» (zoals besluiten
tot vergunningverlening) geldt dat daaraan zonder overgangsregeling geen betekenis
meer toekomt, omdat de bevoegdheid tot het nemen van die beslissing bij de
transitie is overgegaan op een ander orgaan. Ook al wordt veel Nederlands-Antilliaanse
regelgeving (zowel op landsniveau als op eilandsniveau) na de transitie feitelijk
gehandhaafd, de bevoegdheden voor het nemen van beslissingen komt na de transitie
per definitie bij andere bestuursorganen te liggen. Zo is de gezaghebber van
een eilandgebied een ander bestuursorgaan dan de gezaghebber van een openbaar
lichaam. Het voorgestelde artikel beoogt zo veel mogelijk beslissingen van
bestuursorganen van vóór de transitie te sauveren, zonder dat
daarvoor in elke tot wet omgevormde regeling afzonderlijk overgangsrecht hoeft
te worden opgenomen. Het voorgestelde artikel 6, eerste lid, bewerkstelligt
de «omhanging» van duurbesluiten.Het begrip «beslissingen» wordt gebruikt in plaats van besluiten,
zodat ook niet schriftelijke beslissingen die gericht zijn op enig rechtsgevolg
van rechtswege worden omgezet.Voor het gebruik van de woorden «overgang van de eilandgebieden
naar de status van openbaarlichaam binnen het Nederlandse staatsbestel»
is gekozen, omdat de overgangsregeling niet alleen gekoppeld kan worden aan
de inwerkingtreding van het wetsvoorstel zelf. Het gaat immers om het geheel
van regelgeving dat met de nieuwe staatkundige verhoudingen gemoeid is, dus
ook bijvoorbeeld de WolBES, de vele sectorale regelgeving die onder meer door
middel van de Invoeringswet- en Aanpassingswet BES wordt ingevoerd of aangepast
alsmede de lagere regelgeving. Om dezelfde reden wordt overigens niet de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel als uitgangspunt genomen, maar het «tijdstip van
transitie», welk begrip in artikel 1 omschreven door een verwijzing
naar de Rijkswet wijziging Statuut in verband met de opheffing van de Nederlandse
Antillen.De overgangsregeling betreft beslissingen van zowel lokale als landelijke
bestuursorganen. Voorwaarde is uiteraard wel dat de bevoegdheid om de betreffende
beslissingen te nemen na de transitie blijft bestaan, dat wil zeggen overgaat
naar een orgaan van de openbare lichamen of een orgaan van de (Nederlandse)
centrale overheid. Het maakt hierbij niet uit of de (de)centrale bevoegdheidsverdeling
wordt gewijzigd. Voor alle duidelijkheid: onder «Nederlands-Antilliaans
bestuursorganen» zijn ook begrepen de bestuursorganen van de eilandgebieden
en zelfstandige bestuursorganen, en een «Nederlands bestuursorgaan»
kan een orgaan zijn zowel van een openbaar lichaam als van de centrale overheid
of (ook hier) een zelfstandig bestuursorgaan.De gekozen formulering («gelijkstelling» van beslissingen
die genomen zijn door de «oude» bestuursorganen met beslissingen
van Nederlandse organen) houdt in dat het nieuwe bestuursorgaan ook bevoegd
is tot wijziging, intrekking of handhaving van de desbetreffende beslissingen.Ingevolge het tweede lid zijn besluiten tot vaststelling van eilandsverordeningen
en eilandsbesluiten h.a.m. uitgezonderd voor de toepassing van de omhangingsregeling.
Voor deze besluiten is een afzonderlijke regeling opgenomen in artikel 7.Het derde lid betreft meldingen en andere kennisgevingen aan bestuursorganen,
die weliswaar verplicht zijn, maar op grond waarvan het desbetreffende bestuursorgaan
in beginsel geen beslissingen hoeft te nemen. Dergelijke meldingen
hoeven ingevolge het vierde lid niet opnieuw te worden gedaan na de transitie.In het vierde lid is een voorziening getroffen voor lopende aanvragen
en bezwaar- en beroepsprocedures. Volledigheidshalve wordt er nog op gewezen
dat deze regeling alleen ziet op de vraag welk bestuursorgaan de behandeling
van aanvragen of procedures overneemt, maar niet op de vraag welke rechter
de behandeling zal voortzetten.De in het eerste lid neergelegde overgangsbepaling is ontoereikend voor
zover deze betrekking heeft op de overgang van het personeel in dienst van
de eilandgebieden. Dat personeel is immers aangesteld bij een in de aanstellingsbeslissing
concreet genoemde rechtspersoon. De overgang van die aanstellingsbesluiten
vergt meer dan alleen een «reparatie» van de bevoegdheid tot het
nemen van die beslissingen; ook de rechtspersoon waarbij wordt aangesteld
en de rechtspositie moeten worden geregeld. De bepaling in het vijfde lid
strekt daartoe.Overwogen is voorts of er een algemene overgangsbepaling in het wetsvoorstel
kan worden opgenomen om er in te voorzien dat lopende termijnen na de transitie
doorlopen. Gebleken is echter dat de verschillende gevallen te specifiek zijn
om in een algemene regeling te vatten. Dergelijk overgangsrecht moet daarom
in de Aanpassingswet BES specifiek voor de betreffende voorschriften worden
geregeld.Ten slotte zal Nederland aan Curaçao, Sint Maarten en de Nederlandse
Antillen voorstellen een overgangsbepaling op te nemen in het voorstel Rijkswet
Gemeenschappelijk Hof van Justitie met betrekking tot het van kracht blijven
van rechterlijke beslissingen. Het zal daarbij gaan om het sauveren van rechterlijke
beslissingen (waaronder behalve vonnissen en uitspraken ook machtigingen,
toestemmingen, voorzieningen enzovoort) die vóór de transitie
zijn genomen door het Gemeenschappelijk Hof van de Nederlandse Antillen en
Aruba of het Gerecht in eerste aanleg van de Nederlandse Antillen. Overigens
bevat het genoemde voorstel consensusrijkswet ook een overgangsbepaling met
betrekking tot lopende rechtsgedingen.Artikel 7De bestaande eilandelijke regelgeving vervalt bij de transitie. Dit geldt
zowel voor door de eilandsraad vastgestelde eilandsverordeningen als door
het bestuurscollege vastgestelde eilandsbesluiten houdende algemene maatregelen.
Deze regelgeving is immers vastgesteld door de bevoegde organen van de eilandgebieden,
en niet door de bevoegde organen van de openbare lichamen. Om te voorkomen
dat er een vacuüm ontstaat in de eilandelijke regelgeving, is in artikel
7 een overgangsvoorziening opgenomen. Deze houdt in dat de eilandsverordeningen
die voor de dag van de transitie door de eilandsraad van een eilandgebied
zijn vastgesteld voor een openbaar lichaam, met ingang van de dag van transitie
worden aangemerkt als door de eilandsraad van het desbetreffende openbaar
lichaam vastgestelde eilandsverordeningen. Een dienovereenkomstige regeling
geldt voor door het bestuurscollege van het eilandgebied voor de openbare
lichamen vastgestelde eilandsbesluiten, houdende algemene maatregelen. Concreet
komt dit er op neer dat de huidige eilandsraden en bestuurscolleges al voor
de transitiedatum de regelgeving voor de openbare lichamen kunnen vaststellen.
Er is niet voor gekozen wettelijk te bepalen dat de bestaande eilandelijke
regelgeving van rechtswege hun kracht behoudt. Het komt de rechtszekerheid
ten goede als de eilandelijke regelgeving opnieuw moet worden vastgesteld.
Daarbij kan gekozen worden voor de systematiek van de Invoeringswet. Dit zou
betekenen dat de eilandsraden cq. de bestuurscolleges een positieve lijst
vaststellen van eilandelijke regelgeving die blijft gelden. Daarnaast zal
er ook behoefte of noodzaak bestaan om reeds nieuwe regelgeving
vast te stellen die nu nog niet geldt. Te denken valt bijvoorbeeld aan een
nieuwe belastingverordening.Artikelen 8 en 9Krachtens artikel 2, eerste lid, in samenhang met de IBES-lijst, worden
de belangrijkste delen van de strafwetgeving voor de openbare lichamen ingevoerd.
Er kan onduidelijkheid ontstaan over de vraag of deze nieuwe strafwetgeving
zelf een regeling kan geven voor situaties die zich voor haar inwerkingtreding
in een andere staatkundige constellatie hebben voorgedaan. Om ter zake elk
misverstand te voorkomen, bevatten de artikelen 8 en 9 enkele overgangsrechtelijke
voorzieningen.Artikel 8, eerste lid, regelt dat het nieuwe strafrecht in beginsel ook
wordt toegepast op de te berechten strafbare feiten die vóór
de transitie zijn begaan. Van die regel kan worden afgeweken als het oude
strafrecht gunstiger voor de verdachte is dan het nieuwe strafrecht. Het voorschrift
stelt toepassing van de nieuwe wetgeving voorop. Daarmee wordt beoogd de voorziene
rechtsvernieuwing zoveel mogelijk te ondersteunen. De rechtszekerheid vereist
echter dat verwachtingen, gebaseerd op onder de oude strafwet ontstane rechtsposities,
worden geëerbiedigd. Daarom bepaalt het voorschrift tevens dat oude strafbepalingen
moeten worden toegepast, indien deze voor de verdachte gunstiger zijn dan
de nieuwe strafbepalingen.Onder het begrip strafbepalingen valt het gehele door de strafwet geregelde
recht. Het artikellid ziet niet alleen op bepalingen met betrekking tot de
strafbaarheid van het feit, maar ook op voorschriften betreffende de vervolgbaarheid
(te denken valt aan de verjaring). Verduidelijkt zij dat de overgangbepaling
zich richt tot de rechter. De rechter staat voor de vraag welke strafwet in
het, hem ter berechting voorgelegde geval, gunstiger is. Daarbij mag hij ook
deels oud, deels nieuw recht toepassen. Zo mag hij op het punt van de verjaring
de oude, en op het punt van de strafbedreiging de nieuwe wet toepassen.Oude recidivebepalingen kunnen volgens artikel 8, eerste lid, alleen toepassing
vinden als gerecidiveerd werd voor de transitie. Zowel de voorafgaande onherroepelijke
veroordeling als de herhaling moet voor de transitie hebben plaats gegrepen.
Recidiveert de verdachte na de transitie, dan is vanzelfsprekend de nieuwe
wetgeving van toepassing. De vraag die zich daarbij voordoet is, of rekening
mag worden gehouden met veroordelingen, tot stand gekomen voor de transitie.
Het tweede lid stelt dat de rechter daarmee rekening kan houden buiten twijfel.Voor het strafprocesrecht staat eveneens de onmiddellijke toepassing van
het nieuwe recht voorop. Daarvan wordt, uit praktisch oogpunt, alleen afgeweken
in strafzaken die reeds voor de transitiedatum zijn aanhangig gemaakt (artikel
9, eerste lid). Ten aanzien van strafrechtelijk onderzoek dat is aangevangen
vóór de transitiedatum, maar vóór die datum nog
niét heeft geresulteerd in het uitbrengen van een dagvaarding, wordt
bepaald dat dergelijk onderzoek wordt geacht te hebben plaatsgevonden op grond
van de nieuwe wetgeving. Ook dit voorschrift vloeit voort uit het streven
om het nieuwe recht zo spoedig mogelijk volledige toepassing te laten vinden.Artikel 10Hoewel de Nederlands-Antilliaanse wetgeving van privaatrechtelijke aard
zonder grote wijzigingen wordt omgezet in Nederlandse wetgeving voor de BES-eilanden,
valt niet geheel uit te sluiten dat er hierdoor vragen van overgangsrecht
kunnen rijzen. De Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek bevat algemene regels
van overgangsrecht, die goed dienst kunnen doen voor de beantwoording van
deze vragen. Daarnaast bevat de zojuist genoemde wet specifieke overgangsbepalingen
voor de indertijd plaatsgevonden hebbende invoering van de verschillende
Boeken van het (Nederlands-Antilliaanse) nieuwe Burgerlijk Wetboek. Ook deze
bepalingen kunnen houvast bieden, indien zich bij de omzetting in BES-wetgeving
vragen van overgangsrecht voordoen. Hetzelfde geldt ten slotte voor de specifieke
overgangsbepalingen in de Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek BES, tweede
gedeelte, welke zijn ontworpen voor specifieke overgangsrechtelijke kwesties
naar aanleiding van wijzigingen van andere regelingen dan het Burgerlijk Wetboek.
Om deze redenen worden beide voornoemde wetten van overeenkomstige toepassing
verklaard voor het geval vragen van overgangsrecht rijzen als gevolg van wijzigingen
in de privaatrechtelijke regelgeving voor de BES-eilanden.Met het voorgaande is een algemeen kader geschapen voor de beantwoording
van de aan de orde zijnde overgangsrechtelijke vragen. Totnogtoe is niet gebleken
van de noodzaak om daarnaast specifieke regels van overgangsrecht te formuleren
voor de BES-wetgeving. Een uitzondering betreft waarschijnlijk de beperking
van de mogelijkheid van teboekstelling van schepen in de openbare registers
tot pleziervaartuigen in de niet-bedrijfsmatige vaart (artikel 8:194 BW BES).
Op welke wijze daarin dient te worden voorzien, is thans nog niet duidelijk.
Een daarop betrekking hebbende bepaling van overgangsrecht zal zo nodig in
een later stadium aan het wetsvoorstel worden toegevoegd.Artikel 11In artikel 11, eerste lid, wordt bepaald dat de openbare lichamen ten
aanzien van de rechten en plichten naar burgerlijk recht in plaats treden
van de eilandgebieden. Hiermee wordt bereikt dat de openbare lichamen de facto
de rechtsopvolgers worden van de voormalige eilandgebieden. Er is overigens
geen sprake van een «overgang van rechten en plichten».Het tweede lid bevat een regeling voor de overgang van wettelijke procedures
(bijvoorbeeld klachtprocedures) en rechtsgedingen waarbij eilandgebieden zijn
betrokken. Dit betreft een vergelijkbare regeling als in artikel 44 van de
Wet algemene regels herindeling.Artikel 12Omdat niet goed overzien kan worden welke gevolgen de transitie exact
op alle terreinen zal betekenen, voorziet artikel 12 bij wijze van een soort «hardheidsclausule»
in een regeling op grond waarvan vóór de transitie bestaande
rechten daarna alsnog geldend kunnen worden gemaakt, als de redelijkheid en
billijkheid dat vorderen.Artikel 13Zie het algemeen deel van deze toelichting, hoofdstuk 4, onderdeel f,
laatste alinea.Artikel 14Ten behoeve van de separate inwerkingstelling van noodbevoegdheden wordt
in het voorgestelde artikel 14 geregeld dat de artikelen die zijn opgenomen
op de bij de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden (Cwu) behorende lijst
A van overeenkomstige toepassing zijn in de openbare lichamen, uiteraard voor
zover ze niet reeds van toepassing zijn. De wetten die voorkomen op lijst
A van de Cwu zullen bij aanvang van de invoering van de staatkundige vernieuwingen
grotendeels niet van toepassing worden in de openbare lichamen.Het van overeenkomstige toepassing verklaren van de artikelen heeft tot
gevolg dat het mogelijk is snel noodmaatregelen te kunnen nemen met gebruikmaking
van de bevoegdheden in wetten die overigens wellicht niet in
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba van toepassing zijn.
Om daadwerkelijk van de bevoegdheden gebruik te kunnen maken, is de van overeenkomstige
toepassing verklaring op zich onvoldoende; de artikelen waarin de bevoegdheden
zijn opgenomen zullen eerst op grond van het voorgestelde artikel 15 (separate
inwerkingstelling) of op grond van de Cwu (inwerkingstelling tijdens een noodtoestand)
bij koninklijk besluit in werking moeten worden gesteld. .Het zonder meer van toepassing verklaren van een bepaling, terwijl de
wet waarin deze bepaling is opgenomen niet van toepassing is, is niet mogelijk
zonder afbreuk te doen aan de context en de samenhang van deze bepaling met
andere bepalingen in de desbetreffende wet. Om deze reden is gekozen voor
het «van overeenkomstige toepassing» verklaren. Bij het overeenkomstig
toepassen van een bepaling is van belang dat de strekking van de desbetreffende
bepaling in acht wordt genomen.De openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba zullen geen burgemeester
of Commissaris van de Koning krijgen. Om deze reden is bepaald dat in plaats
van «burgemeester» of «Commissaris van de Koning» «gezaghebber»
respectievelijk «Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba» wordt gelezen.Artikel 15Dit artikel maakt het mogelijk dat de in de bijlage A van de Cwu opgenomen
bevoegdheden in de openbare lichamen in geval van buitengewone omstandigheden
separaat in werking kunnen worden gesteld, dus zonder dat er eerst een noodtoestand
is afgekondigd. In het Europese deel van Nederland wordt de separate inwerkingstelling
in de wetten geregeld waarin de noodbevoegdheden zijn opgenomen. Deze wetten
zijn voor het grootste deel niet van toepassing in de openbare lichamen, terwijl
het ook in de openbare lichamen nodig kan zijn om een bepaalde noodbevoegdheid
te gebruiken, zonder dat het nodig is om een noodtoestand uit te roepen.De inwerkingstelling van artikelen op de lijsten in de bijlagen bij de
Cwu in de openbare lichamen in een noodtoestand wordt geregeld in de, door
middel van de ABES, in de Cwu in te voegen nieuwe paragraaf 2a.Bij de redactie van het onderhavige artikel is aangesloten bij de redactie
van vergelijkbare artikelen (zie bijvoorbeeld artikel 2 van de Wet verplaatsing
bevolking).Ten overvloede wordt opgemerkt dat de zogenaamde vormvrije noodbevoegdheden
niet onder het voorgestelde artikel vallen. Een vormvrije noodbevoegdheid
is een wettelijke bevoegdheid die kan worden toegepast onder buitengewone
omstandigheden, zonder dat het artikel waarin deze bevoegdheid is opgenomen
vooraf door middel van een koninklijk besluit in werking moet worden gesteld.
Bepalingen waarin dergelijke vormvrije noodbevoegdheden zijn opgenomen, komen
dan ook niet voor op de bij de Cwu behorende lijsten A en B. Artikel 17.6
Wet milieubeheer is een voorbeeld van een dergelijke bevoegdheid. Vormvrije
noodbevoegdheden zijn van toepassing in de openbare lichamen, voor zover de
bepalingen waarin ze zijn opgenomen bij wet van toepassing zijn verklaard
in de openbare lichamen (bijvoorbeeld door middel van het wetsvoorstel Aanpassingswet
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba).Artikel 16Met «samenhangende bepalingen» wordt gedoeld op bepalingen
die niet bij koninklijk besluit in werking hoeven te worden gesteld, en die
wel relevant kunnen zijn in geval van buitengewone omstandigheden. Hierbij
kan gedacht worden aan artikelen waarin een schadevergoedingsregeling is opgenomen. De artikelen die van overeenkomstige toepassing worden
verklaard, worden opgesomd in het Koninklijke besluit.Artikel 17Mede vanwege de grote afstand van de openbare lichamen ten opzichte van
het Europese deel van Nederland, kan het nodig zijn dat een minister zijn
bevoegdheden mandateert aan een gezaghebber of aan de Rijksvertegenwoordiger
voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Aangezien de Rijksvertegenwoordiger
niet op alle drie de eilanden tegelijk kan zijn en het vaak van belang is
dat een functionaris ter plaatse de bevoegdheden uitoefent, ligt mandaat aan
de gezaghebber het meest voor de rede. Dit past ook bij de taken van de gezaghebber
met betrekking tot de handhaving van de openbare orde, waaronder zijn bevoegdheid
om noodbevelen te geven en noodverordeningen vast te stellen. In sommige gevallen
kan echter de Rijksvertegenwoordiger meer geschikt zijn, bijvoorbeeld wanneer
een ramp meerdere eilanden tegelijk raakt.In de voorgestelde bepaling is uitdrukkelijk voorzien in de mogelijkheid
van mandaatverlening. Hierdoor hoeft een minister die op grond van het onderhavige
artikel mandaat verleent aan een niet-ondergeschikte geen instemming te vragen
aan de gemandateerde of aan het bestuursorgaan waaraan de gemandateerde ondergeschikt
is. Dit betekent dat een minister die op grond van artikel 17 mandaat verleent
geen instemming hoeft te vragen aan een gezaghebber om een bevoegdheid aan
een gezaghebber te mandateren en geen instemming hoeft te vragen aan de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om een bevoegdheid te mandateren
aan de Rijksvertegenwoordiger.Artikel 19Artikel 19 voorziet in de mogelijkheid om de lijst bij de Invoeringswet
BES eenmalig (dat wil zeggen gelijktijdig met de inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel) te wijzigen. De achtergrond van deze bepaling is uiteengezet
in hoofdstuk 8, onderdeel a, van het algemeen deel van de toelichting. Voor
het toevoegen of schrappen aan de lijst van regelingen die de status van wet
of algemene maatregel van bestuur zullen krijgen geldt als voorwaarde dat
het tot onaanvaardbare gevolgen zal leiden, indien de betreffende regeling(en)
niet (of juist wel) van toepassing blijven. Dit criterium geldt niet voor
regelingen die als ministeriële regeling zullen worden aangemerkt.Behalve om toevoeging aan of verwijdering uit de lijst van bepaalde regelingen,
kan de wijziging de eventuele vermelding van een andere peildatum betreffen
(dus de datum waarop de betreffende regeling voor de omvorming gefixeerd is),
de status (wet, algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling)
die een regeling na de transitie verkrijgt of de citeertitel.Artikel 20Zie hoofdstuk 8, onderdeel b, van het algemeen deel van de toelichting.
Als op grond van artikel 20 de lijst bij ministeriële regeling op het
laatste moment wordt aangevuld, kunnen op grond van artikel 20 de desbetreffende
tot wet of algemene maatregel van bestuur omgevormde Nederlands-Antilliaanse
regelingen eveneens bij ministeriële regeling worden aangepast. Ook biedt
deze bepaling de mogelijkheid om tot wet of algemene maatregel van bestuur
omgevormde regelingen nog gedurende een jaar na de transitie in dringende
gevallen nader bij ministeriële regeling te wijzigen. (Het gaat hierbij
alleen om regelingen die de status van wet of van algemene maatregel van bestuur
verkrijgen: regelingen die de status van ministeriële regeling verkrijgen,
kunnen uiteraard altijd bij ministeriële regeling worden
aangepast). Bij deze ministeriële regeling kunnen alleen wijzigingen
worden aangebracht, die noodzakelijk zijn voor de aanpassing van de betreffende
regeling aan het nieuwe staatsbestel of die nodig zijn ter voorkoming van
onaanvaardbare gevolgen. Het is dus niet de bedoeling dat op grond van deze
bepaling allerlei minder urgente beleidsmatige wijzigingen worden doorgevoerd.
Daarvoor dienen de normale procedures te worden gevolgd.Het derde lid bewerkstelligt dat de in de ABES opgenomen wijzigingen van
regelingen die ingevolge een ministeriele regeling op grond van de IBES-lijst
worden verwijderd van rechtswege vervallen. Deze wijzigingen hebben dan immers
geen functie meer.De term «wetten» in het vierde lid betreft zowel van oorsprong
Nederlands-Antilliaanse regelingen die de status van wet hebben verkregen
als «gewone» Nederlandse wetten en specifieke BES-wetten. Hetzelfde
geldt voor de term «algemene maatregelen van bestuur» in het vijfde
lid.De wijzigingsvoorzieningen ten aanzien van wetten (hieronder begrepen
de van oorsprong Nederlands-Antilliaanse regelingen die met de transitie de
status van wet verkrijgen) enerzijds en ten aanzien van algemene maatregelen
van bestuur anderzijds zijn steeds in afzonderlijke artikelleden opgenomen.
Dit houdt verband met de procedure die met betrekking tot wijzigingen door
middel van een ministeriële regeling wordt voorgesteld in artikel 21.De toevoeging in het vierde en vijfde lid «of in verband met wijziging
van regelingen op grond van het tweede lid» is nodig, omdat het op grond
van het eerste onderscheidenlijk tweede lid mogelijk is dat een van oorsprong
Nederlands-Antilliaanse regeling ook om andere reden dan toepassing van artikel
19 bij ministeriële regeling gewijzigd kan worden. Gedacht kan bijvoorbeeld
worden aan de situatie dat een landsverordening kort voor de transitie nog
wordt gewijzigd en deze wijziging ook voor de openbare lichamen moet gelden.
Mogelijk moet een dergelijke wijziging ook doorwerken in andere regelgeving.Artikel 21Op grond van het eerste lid van artikel 21 moeten wijzigingen die op grond
van artikel 19 aan de lijst onderscheidenlijk op grond van artikel 20 aan
tot wet omgevormde Nederlands-Antilliaanse regelingen bij ministeriële
regeling zijn doorgevoerd, zo spoedig mogelijk bij wet worden goedgekeurd.
Voor deze constructie is gekozen, om niet onnodig afbreuk te doen aan het
algemene wetgevingsuitgangspunt dat een wet niet bij een regeling van lager
niveau gewijzigd wordt. Een constructie waarbij de ministeriële regeling
zou worden ingetrokken en vervangen door een formele wet is niet mogelijk:
de ministeriële regeling heeft de (bijlage bij) de Invoeringswet BES
onderscheidenlijk de desbetreffende tot wet omgevormde Nederlands-Antilliaanse
regeling dan immers al gewijzigd en het intrekken van een regeling waarbij
wijzigingen in een andere regeling zijn aangebracht, maakt die wijzigingen
niet ongedaan.Wanneer de goedkeuring van de ministeriële regeling om wat voor reden
ook niet tot stand komt, dient de wijziging van de bijlage of de betreffende
regeling onverwijld ongedaan te worden gemaakt. Dit kan door de tekst zoals
die zou luiden indien de ministeriële wijzigingsregeling niet inwerking
getreden zou zijn, opnieuw vast te stellen. Deze vaststelling van de oorspronkelijke
tekst kan vanzelfsprekend ook bij ministeriële regeling.In beginsel zal in de goedkeuringswet slechts een of enkele bepaling(en)
bevatten, waarbij de ministeriële regeling(en) in zijn (hun) geheel worden
goedgekeurd. Dat laat echter de mogelijkheid onverlet om de ministeriële
regeling wijzigingen slechts gedeeltelijk goed te keuren (in welk geval de
niet goedgekeurde wijzigingen onverwijld ongedaan moeten worden gemaakt),
in de goedkeuringswet zo nodig de eventuele rechtsgevolgen van
de wijzigingsregeling te bepalen of bij de goedkeuringswet nog andere wijzigingen
door te voeren.Het tweede lid bevat een soortgelijke constructie voor de goedkeuring
van wijzigingen bij ministeriële regeling van oorspronkelijk Nederlands-Antilliaanse
regelingen die de status van algemene maatregel van bestuur hebben verkregen.Artikel 22Gezien de complexiteit en de hoeveelheid regelgeving die rijksbreed met
de statuswijziging gepaard gaat, kan het op enig moment noodzakelijk blijken
op zeer korte termijn een oplossing te realiseren voor een gerezen probleem
dat samenhangt met de goede invoering van de in de IBES-lijst genoemde regelingen,
of voor een ander, nog onvoorzien probleem. Het is denkbaar dat in zeer bijzondere
gevallen de totstandkoming van een wetswijziging of een algemene maatregel
van bestuur niet kan worden afgewacht. Om die reden is voorzien in een basis
om voorzieningen te treffen bij ministeriële regeling. In principe gaat
het hier om voorzieningen met een overgangsrechtelijk karakter. Voor het geval
daarbij structurele zaken worden geregeld, zal zo spoedig mogelijk een wetswijziging
in gang worden gezet of een algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld.Artikel 24Op het moment van inwerkingtreding van de Invoeringswet BES verkrijgen
de in de bijlage bij die wet genoemde regelingen de status van (Nederlandse)
wet, algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling. Zij moeten
dan gelet op de artikelen 88 en 89 van de Grondwet bekend zijn gemaakt. Op
grond van artikel 2, eerste lid, van het wetsvoorstel worden de geconsolideerde
teksten van die regelingen zoals zij luidden op 15 december 2008 ter
inzage gelegd. Op een ondeelbaar moment na de inwerkingtreding van de Invoeringswet
BES worden vervolgens de tot wet, algemene maatregel van bestuur of ministeriële
regeling omgevormde regelingen gewijzigd op grond van de Aanpassingwet BES,
verschillende tranches van het Aanpassingsbesluit BES onderscheidenlijk door
middel van wijzigingen op het niveau van ministeriële regeling. Bekendmaking
door middel van plaatsing in het Staatsblad of de Staatscourant van de regelingen
zoals zij op 15 december 2008 golden heeft daarom geen toegevoegde waarde.
In plaats daarvan is in artikel 16.2 van het wetsvoorstel voorzien in de integrale
tekstpublicatie van de (van oorsprong Antilliaanse en in het wetsvoorstel
aangepaste) wetten in het Staatsblad. Hiermee is dan sprake van officiële
bekendmaking in de zin van de artikelen 88 en 89 van de Grondwet. Daarnaast
zullen de geconsolideerde teksten van deze wetten zoals zij na de transitie
luiden digitaal te raadplegen zijn via de (reguliere) wettenbank van de centrale
overheid.III DELEGATIEGRONDSLAGEN§ 1 Minister voor Jeugd en GezinArtikel 18.1 (Jeugdzorg)Het onderhavige artikel bevat een delegatiebepaling die het mogelijk maakt
regels met betrekking tot het aanbod van jeugdzorg op de openbare lichamen
bij algemene maatregel van bestuur te stellen.De Nederlandse Antillen kennen geen regelgeving met betrekking tot de
jeugdzorg. In Nederland stelt de Wet op de jeugdzorg (Wjz) regels omtrent
de voorzieningen met betrekking tot de jeugdzorg. Het is evenwel niet opportuun
de Wjz van toepassing te verklaren op de BES.De Wjz bepaalt dat jeugdigen na indicatie aanspraak hebben op bepaalde
voorzieningen in de jeugdzorg. Op de BES zijn voorzieningen op het gebied
van jeugdzorg nog niet op hetzelfde peil als in Nederland. Aanspraken op dergelijke
zorg zullen dus niet gehonoreerd kunnen worden. Daarmee zou het van toepassing
verklaren van de Wjz op de BES slechts een lege huls zijn. Jeugdigen zouden
aanspraken krijgen die zij niet zouden kunnen verzilveren. Bovendien verlangt
het systeem van indiceren een sterk ontwikkeld bureaucratie apparaat. Dit
is, vanwege de omvang, voor de kleine gemeenschappen op de BES niet denkbaar.
Hetzelfde geldt voor de handhaving van de Wjz. Het insulaire karakter en de
omvang van de populatie maken de Wjz niet uitvoerbaar en niet handhaafbaar.Derhalve wordt voorgesteld nieuwe regelgeving te ontwikkelen met betrekking
tot de jeugdzorg op de BES. Deze regelgeving zal moeten aansluiten bij het
niveau van de voorzieningen die reeds bestaan op de BES en de voorzieningen
die in de nabije gerealiseerd kunnen worden. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
zijn hierbij sleutelbegrippen. Omwille van de tijd wordt voorgesteld een delegatiebepaling
op te nemen die het mogelijk maakt de gewenste regelgeving in eerste instantie
bij algemene maatregel van bestuur van kracht te laten worden. Zo snel als
mogelijk nadien zal in regelgeving op de BES op hetzelfde niveau als in het
Europese deel van Nederland worden voorzien.§ 2 Minister van Landbouw, Natuur en VoedselkwaliteitArtikelen 18.2.1 tot en met 18.2.11 (veterinaire bepalingen)De reeds bestaande Antilliaanse landsverordeningen op veterinair gebied
worden in de Invoeringswet BES aangemerkt als algemene maatregel van bestuur.
Het is noodzakelijk dat er een wettelijke grondslag wordt gecreëerd waarop
deze algemene maatregelen van bestuur kunnen worden gebaseerd. Er is voor
gekozen deze grondslagen op te nemen in de Invoeringswet BES. De artikelen
18.2.1 tot en met 18.2.4 voorzien in de grondslagen voor de veterinaire regelgeving
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Tevens is voorzien in een mogelijkheid
voor de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit om in bijzondere
situaties een vrijstelling of ontheffing van de regelgeving te verlenen.De artikelen 18.2.7 en 18.2.8 voorzien in de strafbaarstelling van gedragingen
in strijd met de voorschriften die bij of krachtens de artikelen 18.2.1 tot
en met 18.2.4 zijn gesteld. In de artikelen 18.2.9 en 18.2.10 wordt voorzien
in de aanwijzing van toezichthouders en hun bevoegdheden. Door middel van
artikel 18.2.11 worden de artikelen 12 tot en met 35 van de Wet voorschriften
bestrijdingsmiddelen BES van overeenkomstige toepassing verklaard. Hiermee
wordt voorzien in bepalingen betreffende de bestuursrechtelijke handhaving.§ 3 Minister van Sociale Zaken en WerkgelegenheidArtikel 18.3§ 3 Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(onderstandsartikel)Artikel 18.3AanleidingIn de bestaande situatie kennen de BES-eilanden in de vorm van de onderstand
een voorziening van overheidswege die in die zin met de bijstand in Nederland
vergelijkbaar is, dat deze bedoeld is voor burgers die niet in hun levensonderhoud
kunnen voorzien. De onderstand is niet vastgelegd in regelgeving.Artikel 20, derde lid, van de Grondwet bepaalt dat Nederlanders hier te
lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, een bij de wet te regelen
recht hebben op bijstand van overheidswege. Met de komst van de BES-eilanden
in het Nederlands staatsbestel is deze bepaling aldaar van toepassing. Dit
wetsvoorstel geeft hier invulling aan en legt de basis voor de desbetreffende
regeling die nader uitgewerkt zal worden in een algemene maatregel van bestuur.Bestaande situatie als vertrekpuntIn zijn voorlichting d.d. 18 september 2006 inzake de hervorming
van de staatkundige verhoudingen van de Antilliaanse eilanden binnen het Koninkrijk,
adviseert de Raad van State om als hoofdregel de Nederlandse wetgeving van
toepassing te verklaren, waarbij er – hierna te bespreken – redenen
kunnen zijn om deze niet onverkort toe te passen1.In het kader van het transitieproces wordt hiermee op de eilanden invulling
gegeven aan bovengenoemd artikel 20, derde lid, van de Grondwet. In de huidige
situatie ontbreekt het aan een formele regeling voor verlening van onderstand
op de eilanden.De regering acht van groot belang dat, zoals door de Raad van State in
vorenbedoelde voorlichting is aangegeven, een positie van de BES-eilanden
binnen het Nederlandse staatsbestel niet betekent dat het Nederlandse voorzieningenniveau
en met name de sociale zekerheid zonder meer voor de eilanden zal gelden.
Dit zou niet passen binnen de sociaaleconomische omstandigheden van de Caribische
regio. Voorkomen moet worden dat de eilanden economisch worden geïsoleerd
in de regio of worden geconfronteerd met ongewenste migratie2.Voorts neemt de regering in aanmerking dat er tussen de bijstand in Nederland
en de bestaande onderstand op de BES-eilanden bepalende verschillen zijn die
voortvloeien uit de verschillen tussen de beide delen van het koninkrijk waar
het betreft sociaal-economische omstandigheden, het sociaalzekerheidsstelsel,
het voorzieningenniveau en de wijze van uitvoering.Een en ander betekent dat de regering op dit moment voor de onderhavige
regeling aansluiting heeft gezocht bij de huidige praktijk van de onderstandsverlening.
Vanuit dat vertrekpunt is deze regeling opgesteld. Na de invoering kan vervolgens,
op basis van de ontwikkeling van het beroep op de onderstand, de sociaaleconomische
effecten en de uitvoerbaarheid van de regeling, in goed overleg met alle betrokkenen,
worden bezien in hoeverre nadere toesnijding van de regeling
op de situatie op de BES-eilanden wenselijk en haalbaar is.De regering constateert dat onderstand een vangnet is, welke functie in
Nederland door de bijstand wordt vervuld; tegelijkertijd constateert de regering
dat onderstand en bijstand verschillen in reikwijdte en bestuurlijk juridische
context hebben. Bovendien beseft de regering dat de onderstand niet die belangrijke
mechanismen bevat die de bijstand wel heeft, zoals verantwoordelijkheid afleggen
aan de raad, financiële prikkels, en dergelijke. In alle gevallen het
erover eens zijnde dat sociaal economische en aanverwante redenen tot een
andere invulling nopen, heeft de regering ervoor gekozen voor de onderstand
een zelfstandige regeling te treffen, buiten de Wet werk en bijstand (WWB),
waarbij de mogelijkheid wordt open gehouden dat er zich in de praktijk een
ontwikkeling voordoet die onderbrenging van de onderstandsregeling in de WWB
in de toekomst rechtvaardigt.Het recht op onderstandHet recht op onderstand komt op grond van deze regeling, onder bij algemene
maatregel van bestuur te stellen voorwaarden, toe aan personen die rechtmatig
woonachtig zijn in het openbaar lichaam Bonaire, Sint Eustatius of Saba. Het
begrip «woonachtig» is hier gebruikt om te onderscheiden van personen
die zich slechts voor een tijdelijk doel op een van de eilanden ophouden.
Indien een vreemdeling woonachtig is in een van de openbare lichamen maar
niet (meer) rechtmatig komt hij niet in aanmerking voor onderstand.In overeenstemming met artikel 20, derde lid, van de Grondwet geldt voor
het recht op onderstand de voorwaarde van het niet kunnen voorzien in de noodzakelijke
kosten van het bestaan. Dit sluit aan bij de bestaande praktijk, waarin het
in staat zijn om te voorzien in de kosten van het bestaan bepalend is voor
het recht op onderstand; als de betrokkene in staat wordt geacht om in de
kosten van het bestaan te voorzien, bestaat geen recht op onderstand. Het
biedt de mogelijkheid voor de door de eilandbesturen gewenste work first-aanpak
(werk boven inkomen), waarbij geen recht op onderstand bestaat als de betrokkene
geen gebruik maakt van het aanbod.Afstemming van de onderstandOm de onderstand de beoogde vangnetfunctie te geven is het van belang
dat de verlening van onderstand maatwerk is. Daartoe voorziet het voorliggende
wetsvoorstel erin dat de onderstand en de daaraan te verbinden verplichtingen
worden afgestemd op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de belanghebbende,
alsmede op het betoonde besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening
in het bestaan. Aan de afstemming op het betoonde besef van verantwoordelijkheid
voor de voorziening in het bestaan ligt de benadering ten grondslag, dat de
overheid niet of niet onverkort gehouden is aan haar plicht tot onderstandsverlening,
indien betrokkene door zijn handelen of nalaten debet is aan het ontstaan,
dan wel voortbestaan van zijn onderstandsbehoeftige omstandigheden. Als voorbeelden
van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid kunnen worden genoemd niet-onvrijwillige
werkloosheid en onvoldoende inspanningen om eigen inkomsten te verkrijgen.
Dit element van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid is nog ontleend
aan de oude Algemene Bijstandswet (1965) en biedt de mogelijkheid tot aansluiting
bij de bestaande uitvoeringspraktijk van de onderstand. In geval van gebleken
tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het
bestaan kan de onderstand op basis hiervan geheel of gedeeltelijk
worden geweigerd. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere
regels worden gesteld met betrekking tot het geheel of gedeeltelijk weigeren
van onderstand op grond van tekortschietend besef van verantwoordelijkheid.Voor de aansluiting op de situatie op de BES-eilanden is hieraan toegevoegd
dat rekening wordt gehouden met het niveau van de noodzakelijke kosten van
het bestaan ter plaatse. Dit biedt de mogelijkheid om bij de vaststelling
van de hoogte van de kosten van het bestaan mede rekening te houden met de
feitelijke situatie op elk van de eilanden afzonderlijk.De desbetreffende bepaling vormt de basis voor de uitwerking van de regeling
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.Taakverdeling Minister en eilandbestuurHet recht op onderstand bestaat jegens de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) die op de afzonderlijke eilanden is vertegenwoordigd
via een mede op deze taak toegerust uitvoeringskantoor. Deze keuze volgt op
een unanieme wens van de eilandbesturen in het overleg over het transitieproces.
Zij hebben aangegeven de uitvoering van de onderstandsverlening na de transitie
niet te willen voortzetten. De eilandbesturen hebben daarom verzocht de uitvoering
van deze taak onder rechtstreekse verantwoordelijkheid van de Minister van
SZW te plaatsen. Voorts zijn de eilandbesturen onbekend met de uitvoering
van een formele onderstandsregeling en de eisen die deze stelt aan administratie
en verantwoording, wat eveneens meeweegt in de keuze de uitvoering te laten
verrichten door ambtenaren die door de Minister van SZW zijn aangewezen. Ook
leidt dit tot efficiencyvoordelen doordat de eilanden niet ieder afzonderlijk
een uitvoeringsproces hoeven in te richten. Tot slot leidt dit tot harmonisatie
en vergelijkbaarheid van uitkomsten.Met bovenstaande keuze is de vraag gerezen in hoeverre de kennis van de
eilandbestuurders over de lokale situatie en de bestaande praktijk van de
onderstandsverlening kan worden gekanaliseerd in het uitvoeringsproces van
onderstandsverlening door de Minister. Gelet op de verantwoordelijkheidsverdeling
ligt het niet in de rede dat de eilandbesturen treden in individuele gevallen.
In dit voorstel is daarom bepaald dat de eilandbesturen een adviserende rol
krijgen over het beleid dat de Minister voert op het terrein van de onderstandsverlening.§ 4 Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en SportArtikel 18.4.1 (Zorgverzekering)Artikel 18.4.1 (Zorgverzekering)De ziektekostenverzekeringen op de Nederlandse Antillen zijn op dit moment
in verschillende, op specifieke groepen personen gerichte regelingen ondergebracht.
Daardoor bestaat er een lappendeken aan verzekeringen voor curatieve zorg:
landsdienaren (ambtenaren) vallen onder een publiekrechtelijke ziektekostenregeling,
sommige mensen hebben een particuliere verzekering, er is een pro pauper regeling voor de minst draagkrachtigen en er zijn mensen
die in het geheel niet verzekerd zijn. Wel is de gehele bevolking voor de
kosten van langdurige zorg gedekt op grond van de Algemene Verzekering Bijzondere
Ziektekosten (AVBZ).De verzekeringssituatie voor de zorg op de BES-eilanden kent, vergeleken
met de Nederlandse situatie, een aantal knelpunten. Door de geringe populatie
op de eilanden is het zorgaanbod ter plekke gering. Dit betekent dat
voor veel, meer specialistische, zorg uitgeweken moet worden naar Curaçao,
Sint Maarten, Venezuela, de Verenigde Staten of zelfs Nederland. Daarnaast
kan het voorkomen dat medisch specialisten worden ingevlogen. Hierdoor, maar
ook door een gebrekkige financiering, hapert het huidige systeem.Gezien de hierboven genoemde veelheid van regelingen, gecombineerd met
de genoemde knelpunten, is besloten om de huidige situatie niet te handhaven.
In plaats daarvan zal worden voorzien in een nieuwe ziektekostenverzekering
voor alle inwoners van de BES-eilanden die op de specifieke situatie van de
eilanden is toegespitst: de Zorgverzekering BES. Deze verzekering omvat zowel
curatieve zorg als langdurige zorg en zal bij inwerkingtreding alle bestaande
regelingen vervangen. De aanspraken die de bestaande Landsverordening Ongevallenverzekering
(P.B. 1966, no. 14) biedt – die zowel zorg in natura als uitkeringen
in geld in geval van een arbeidsongeval omvat – zal voor het gedeelte
dat betrekking heeft op zorg in natura worden overgenomen door de Zorgverzekering
BES.Het is ook om deze redenen dat de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Algemene
Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) vooralsnog niet van toepassing zullen zijn
op de BES-eilanden. De wetgeving voor de zorgverzekering voor de BES-eilanden
dient als eerste stap op weg naar een toekomstige aansluiting op de Zvw en
AWBZ.De Zorgverzekering BES zal worden geregeld in een algemene maatregel van
bestuur (amvb).Dit wijkt af van het primaat van de wetgever in formele zin. De Raad van
State heeft in zijn Voorlichting van 23 juli 2008 overeenkomstig artikel
18, tweede lid, van de Wet op de Raad van State over de nota «Juridische
keuze regelgeving BES» erop gewezen dat een dergelijke afwijking acceptabel
is indien het een tijdelijke situatie betreft. Naar de mening van de regering
past de gekozen vorm binnen de ruimte die de Voorlichting biedt. Wel hecht
de regering er aan het parlement inzicht te geven in de vormgeving van de
Zorgverzekering BES. Daarom is er in voorzien de integrale amvb eenmalig voor
te hangen.In de jaren na de inwerkingtreding van de Zorgverzekering BES zal doorgewerkt
worden aan de verbetering van de medische infrastructuur en de inkomenssituatie
op de BES-eilanden ter realisering van een toekomstige aansluiting op de Zvw
en de AWBZ. Voor deze wijzigingen is niet voorzien in een voorhangprocedure.De rechtsgrondslag voor deze amvb is artikel 16.5.1 van het wetsvoorstel.In de amvb wordt een op de lokale situatie afgestemd aansprakenpakket
geregeld, gebaseerd op de Nederlandse premiestructuur. In de amvb zullen verder,
naast de aanspraken en de financiering, onder meer de kring van verzekerde
personen, de uitvoering en het toezicht worden geregeld.De constructie, waarbij de inrichting van de Zorgverzekering BES bij amvb
wordt geregeld, heeft een aantal voordelen. De afzonderlijke regeling voor
de BES-eilanden komt de leesbaarheid en begrijpelijkheid voor de belanghebbende
personen ten goede. Daarnaast biedt de amvb het voordeel van flexibiliteit
op een terrein waar, met name in de eerste jaren nadat de BES-eilanden openbaar
lichaam van Nederland zijn geworden, binnen relatief korte termijn moet kunnen
worden ingesprongen op plaatselijke ontwikkelingen. Op de langere termijn
kan deze amvb groeien naar de met Nederland vergelijkbare situatie zoals in
de Zvw en de AWBZ geregeld en zal uiteindelijk niet meer nodig zijn.Artikel 18.4.2 en 18.4.3 (Medische hulpmiddelen en marktordening
gezondheidszorg)Evenals bij de zorgverzekeringswetgeving is ook hier gekozen voor een
constructie, waarbij de inrichting van de onderscheiden taakvelden wordt geregeld
bij of krachten algemene maatregel van bestuur en die algemene maatregel van
bestuur zijn grondslag vindt in de Invoeringswet BES. De overwegingen die
daaraan ten grondslag liggen zijn in hoge mate vergelijkbaar met die bij de
zorgverzekeringen: de diversiteit van de materie vraagt om één
publiekrechtelijke regeling of juist het ontbreken van voorzieningen vraagt
om een snelle en adequate reactie, waarbij zo nodig via een groeimodel aansluiting
kan worden gezocht naar het Nederlandse model, de specifieke situatie op de
eilanden vraagt om specifieke regels en die regels zullen zeker de eerste
jaren het voordeel van flexibiliteit moeten bieden.Artikel 18.4.4 (Beroepen individuele gezondheidszorg)Voor de beroepen in de individuele gezondheidszorg op de BES-eilanden
zijn thans – met uitzondering van de regels op het gebied van tuchtrecht –
nog geen wettelijke voorschriften van kracht. Het is wenselijk dat op de BES-eilanden
uiteindelijk een met de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
(Wet BIG) vergelijkbaar wettelijk systeem van kracht wordt. Gelet op het feit
dat er nu nog geen wettelijke regels gelden voor de uitoefening van specifieke
beroepen, zal dit een geleidelijk proces moeten zijn. Daarbij zal per beroep
het beschikbare opleidingsniveau en de beschikbare opleidingscapaciteit in
kaart moeten worden gebracht en deze zullen zo nodig moeten worden verhoogd.
De opgenomen delegatiebepaling biedt de mogelijkheid om gefaseerd regels te
stellen aan de uitoefening van beroepen in de individuele gezondheidszorg
op de BES-eilanden op het moment dat dit opportuun is.Artikel 18.4.5 (Maatschappelijke ondersteuning)Op het terrein van de maatschappelijke ondersteuning bestaat op de eilanden
geen wetgeving of andere structurele voorzieningen. Op het gebied van (verzekering
voor) curatieve zorg is dat anders, zie hiervoor hetgeen in bij artikel 16.5.1
is opgemerkt.Het feit dat geen regelgeving bestaat, wil niet zeggen dat dat ook na
de staatkundige eenwording zo moet blijven. Het wil evenmin zeggen dat de
problematiek waarin de Wet maatschappelijke ondersteuning in Nederland voorziet,
zich niet voordoet.Grote discrepanties in het voorzieningenniveau binnen het Koninkrijk en –
na de overgang van de BES-eilanden – tussen deze eilanden en Nederland
zouden kunnen leiden tot spanningen en migratiebewegingen. Er is dan ook een
gezamenlijk belang van de Koninkrijkspartners om te grote verschillen in dat
opzicht tegen te gaan. Dit speelt met name op het gebied van de sociale zekerheid,
het onderwijs, de volksgezondheid, de volkshuisvesting, de ruimtelijke ordening
en de economische ontwikkeling (uit: advies Raad van State inzake mogelijkheden
voor gefaseerde herstructurering van de BES-eilanden d.d 23 juli 2008).Na de staatkundige herstructurering in het Koninkrijk zal de vraag naar
het wenselijke minimumvoorzieningenniveau actueel zijn. De wens al te grote
verschillen te voorkomen, is echter geen oproep tot uniformering en harmonisatie.
Lokale verschillen maken een zekere diversiteit in het voorzieningenniveau
logisch en ook juridisch aanvaardbaar. Dat geldt overigens ook tussen de Caribische
landen en tussen de BES-eilanden onderling. Gelijke behandeling veronderstelt
het bestaan van gelijke gevallen; tussen Nederland en de BES-eilanden is dat
niet altijd het geval.De Wmo wordt in Nederland uitgevoerd door gemeenten; de BES-eilanden worden
geen gemeenten, maar openbare lichamen. De vraag of, en zo ja welke, partij
verantwoordelijk zal worden voor taken op het terrein van de maatschappelijke
ondersteuning moet nog beantwoord worden.Hetzelfde geldt voor de vraag wat het gewenste voorzieningenniveau moet
zijn. Wat moet in ieder geval aan maatschappelijk ondersteuning beschikbaar
zijn? In de praktijk: waar kan een vrouw die slachtoffer is van huiselijk
geweld straks een veilige plek voor haarzelf en eventueel haar kinderen, vinden?
Hoe wordt gewerkt aan de normalisatie van de verhoudingen binnen het gezin?
Maar ook: op welke wijze wordt een voorziening getroffen voor iemand die ten
gevolge van een beperking, tijdelijk of langdurig, niet in staat is om zelfstandig
te functioneren.Ook al is het gewenste voorzieningenniveau nog niet geformuleerd, wel
dient te zijn voorzien in de mogelijkheid om regels te stellen op het terrein
van de maatschappelijke ondersteuning. Dit artikel strekt daartoe.Artikelen 18.4.6 tot en met 18.4.13 (publieke gezondheidszorg)Voor de BES-eilanden is er momenteel geen met de Wet publieke gezondheid
vergelijkbaar systeem van publieke gezondheidszorg. De publieke gezondheidszorg
in Nederland bestaat uit diverse elementen: algemene publieke gezondheidszorg,
jeugdgezondheidszorg, ouderengezondheidszorg en infectieziektebestrijding.Voor de BES-eilanden zijn thans alleen regels gesteld voor de infectieziektebestrijding.
Deze bestaan uit de Landsverordening van de 9e juni 1921, houdende bepalingen
ter bestrijding van besmettelijke ziekten en de Quarantaineverordening (uit
1931). Voor het overige deel van de publieke gezondheidszorg is er geen regelgeving.Het is wenselijk voor de BES-eilanden een met Nederland vergelijkbaar
systeem te scheppen. Dat is het meest urgent op het terrein van de infectieziektebestrijding.
De op 23 mei 2005 door de Wereldgezondheidsvergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie
aangenomen Internationale Gezondheidsregeling met eisen voor de infectieziektebestrijding
(Trb. 2007, 34) dient immers ook voor de BES-eilanden te worden uitgewerkt.
De hierboven voor de eilanden aangehaalde geldende regelgeving is veruit onvoldoende
om te voorzien in een adequaat wettelijk systeem van infectieziektebestrijding
dat aan de internationale eisen voldoet. Nieuwe regels zullen moeten worden
gesteld. Dat geldt zowel voor de organisatie van de infectieziektebestrijding
als van de verplichtingen en bevoegdheden die met de uitvoering hiervan gepaard
gaan. De ligging van de eilanden zal daarbij overigens op diverse punten tot
een afwijking van het Nederlandse wettelijke systeem van infectieziektebestrijding
leiden.Zoals gesteld, zullen ook ten aanzien van de overige elementen van de
publieke gezondheidszorg eisen worden gesteld. Het is op dit moment evenwel
nog niet duidelijk hoe deze zorg op de BES-eilanden het best kan worden aangeboden.Gelet op de internationale verplichtingen zullen de krachtens de opgenomen
delegatiebepaling te stellen regels eerst worden gesteld voor de infectieziektebestrijding
en in latere fase(n) voor de andere domeinen van de publieke gezondheidszorg.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-SchoutenXNoot1Kamerstukken II, 2008/09, 31 568, nr. 3.XNoot1De (Nederlandse) Wet op de parlementaire enquête 2008 zal in die
zin worden gewijzigd dat de bevoegdheden van de enquêtecommissie zich
uitstrekken tot de BES.XNoot1Zo zal de Wet werk en bijstand niet op de BES worden ingevoerd, maar is
wel een grondslag nodig voor een regeling bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur van een voorziening van overheidswege voor burgers die niet in
hun levensonderhoud kunnen voorzien.XNoot1Deze handreikingen zijn als apart onderdeel opgenomen in een handleiding
die in het kader van de BES-wetgevingsoperatie binnen het ministerie van BZK
is vervaardigd ten behoeve van de verschillende ministeries.XNoot1Zie paragraaf 7 van deze toelichting.XNoot1NB. De bestuursorganen van de openbare lichamen kunnen echter –
net als gemeenten – op grond van het voorstel van wet openbare lichamen
BES kiezen voor een gemeenschappelijke ombudsvoorziening in plaats van aansluiting
bij de Nationale ombudsman.XNoot2NB. De Wet openbaarheid van bestuur BES regelt alleen de openbaarheid
van documenten onder de bestuursorganen van de openbare lichamen en onder
de Rijksvertegenwoordiger.XNoot1Kamerstukken II 2006/07, 30 800 IV, nr. 4, p. 1.XNoot2Kamerstukken II 2006/07, 30 800 IV, nr. 4, p. 1. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31957-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl