Voortgangsrapportage uitvoering wetten oorlogsgetroffenen; Brief staatssecretaris
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20454, nr. 66

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-01-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

20454 nr. 66

21-01-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Materiële en immateriële voorzieningen voor
oorlogsgetroffenen1a. Algemeen1b. Trends en actuele ontwikkelingen1c. Territorialiteitseis in de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers
1940–1945/Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie na-oorlogse
generatieTerritorialiteitseisTijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie na-oorlogse
generatie2. Tegoeden Tweede Wereldoorlog2a. Algemeen2b. Indische gemeenschapStichting Het GebaarHistorisch onderzoekHaalbaarheidsonderzoek Indische Tegoeden2c. Sinti en Roma2d. Woonwagenbewoners2e. Homoseksuelen2f. DwangarbeidersDuits fonds «Herinnering, Verantwoording en Toekomst»Oostenrijkse «Verzoeningsfonds»2g. International Task Force for International Cooperation
on Holocaust Education, Remembrance and Research2h. Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies3. Jeugdvoorlichting en Herinnering3a. Algemeen3b. Projectenbeleid Jeugdvoorlichting WOII-heden3c. Herinneringscentra4. Beleid voor de komende jarenOndertekeningBIJLAGEWetten voor oorlogsgetroffenen: aanvragen en bestandProgramma-uitgaven 1995–2008 (€ 1 mln.)wetten
en regelingen voor oorlogssgetroffenen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 20454Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 25839Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 167 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
20 454Voortgangsrapportage uitvoering wetten oorlogsgetroffenen25 839Tegoeden Tweede Wereldoorlognr. 66BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 januari 2004Bij brief van 3 december 2003 heeft u mij, met het oog op het op 4 februari
2004 te houden algemeen overleg over oorlogsgetroffenen en verzetsdeelnemers,
verzocht om toezending van een voortgangsrapportage op basis van de technische
briefing van 12 november 2003. Met deze brief voldoe ik gaarne aan dit
verzoek.Allereerst schets ik de stand van zaken en ontwikkelingen op het terrein
van de materiële en immateriële voorzieningen voor oorlogsgetroffenen,
de Tegoeden Tweede Wereldoorlog kwesties en de herinnering aan en educatie
over de Tweede Wereldoorlog. Vervolgens ga ik in op de speerpunten van mijn
beleid voor de komende jaren.1. Materiële en immateriële voorzieningen voor
oorlogsgetroffenen1a. AlgemeenBij de materiële zorg voor oorlogsgetroffenen staan de onderstaande
vijf pensioen- en uitkeringswetten en de Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie
na-oorlogse generatie centraal (tussen haakjes het jaar van invoering):– Wet buitengewoon pensioen 1940–1945 (Wbp; 1947);– Wet buitengewoon pensioen zeelieden-oorlogsslachtoffers (Wbp-zo;
1947);– Wet buitengewoon pensioen Indisch verzet (WIV; 1986);– Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945 (Wuv;
1972);– Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945 (Wubo;
1984), en– Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie na-oorlogse generatie
(Tvp; 1994). Met de toepassing en uitvoering van deze wetten en regeling is het in
juli 1990 opgerichte zelfstandig bestuursorgaan de Pensioen- en Uitkeringsraad
(PUR) belast.Daarbij is typerend voor de wetten voor oorlogsgetroffenen, dat bij de
beslissing over toelating tot de wetten de raadskamers van de PUR, vanzelfsprekend
binnen de wettelijke kaders, een grote mate van autonomie bezitten.De pensioen- en uitkeringswetten vormen de uitdrukking van de «ere-schuld»
en de «bijzondere solidariteit» van de Nederlandse samenleving
tegenover hen, die als verzetsdeelnemer, zeeman, vervolgde of burger in bijzondere mate getroffen zijn door de Tweede Wereldoorlog
of de Bersiap-periode. Het wettelijk stelsel is bedoeld om voor de oorlogsgetroffenen
en hun nabestaanden de financiële gevolgen van de door de oorlogsomstandigheden
veroorzaakte invaliditeit, ziekte of gebreken, te compenseren. De Tvp biedt
onder bepaalde voorwaarden een vergoeding voor psychotherapeutische behandelingen
in geval van klachten die verband houden met de opvoeding door ouders/opvoeders
die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn getraumatiseerd.Ik wil de volgende kerncijfers onder uw aandacht brengen. De omvang van
het door de PUR beheerde cliëntenbestand bedraagt momenteel circa 42 000
met een gemiddelde leeftijd van 74 jaar. Ongeveer 15% van de cliënten
woont in het buitenland. In 2003 zijn een kleine 3000 (2791) eerste aanvragen
voor een pensioen of uitkering ingediend. Van die eerste aanvragen is 25 à
30% door de PUR toegewezen. De programma-uitgaven bedroegen in 2003 € 383
miljoen (zie voor de ontwikkelingen in de loop van de tijd, figuur 2 in de
bijlage). Behalve de uitbetaalde pensioenen en uitkeringen omvat dat bedrag
ook de uitgaven voor de bijzondere voorzieningen in verband met de extra kosten
die door de invaliditeit worden veroorzaakt. Daarbij kan het gaan om (inkomensonafhankelijke)
vergoedingen voor medisch-noodzakelijke voorzieningen of om (inkomensafhankelijke)
tegemoetkomingen voor sociaal-wenselijke voorzieningen. De uitvoeringskosten
van de PUR beliepen in 2003 bijna € 31 miljoen, bij een personele
capaciteit van ongeveer 340 medewerkers. De bekostiging van de PUR vanuit
mijn ministerie geschiedt grotendeels op basis van prijzen-per-product.De immateriële zorg voor oorlogsgetroffenen bestaat hoofdzakelijk
uit het maatschappelijk werk en sociale dienstverlening voor (wettelijk erkende)
oorlogsgetroffenen. Dit is het domein van de begeleidende instellingen: Stichting
Pelita, Stichting 1940–1945 en de Stichting Joods Maatschappelijk Werk
(JMW). Op het terrein van psychotherapeutische hulpverlening aan oorlogsgetroffenen
zijn verder actief de Stichting Sinaï Centrum en de Stichting Centrum
'45. Het Informatie- en Coördinatie-Orgaan Dienstverlening Oorlogsgetroffenen
(ICODO) vervult een coördinerende en informerende rol ten behoeve van
de sector oorlogsgetroffenen.1b. Trends en actuele ontwikkelingenHet hierboven beschreven wettelijk stelsel van voorzieningen lijkt ongeveer
60 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog zijn doel grotendeels te hebben
bereikt; het overgrote deel van de doelgroep is bekend met de wetten voor
oorlogsgetroffenen en heeft in de loop der jaren de afweging kunnen maken
om wel of niet een aanvraag in te dienen voor toelating tot een van de pensioen-
en uitkeringswetten. Het cliëntenbestand van de PUR laat al geruime tijd
een gestage daling zien. Het aantal eerste aanvragen heeft na een hausse in
de jaren 1999–2001 – onder invloed van onder meer de publiciteit
rond het naoorlogs rechtsherstel – in recente jaren de neerwaartse
trend hernomen. Ik verwijs in dit verband ook naar figuur 1 en 2 en de tabel
in de bijlage.Onder invloed van de demografische ontwikkelingen wordt de doelgroep van
de wetten voor oorlogsgetroffenen steeds kleiner. Dit geeft risico's voor
een goede uitvoering in de toekomst vanwege uitholling van het organisatorisch
draagvlak bij de uitvoeringsorganisaties. Al geruime tijd is daarom de zorg
voor continuïteit, kwaliteit en doelmatigheid in de uitvoering de kern
van het beleid van mijn ministerie op dit terrein. Vanzelfsprekend kan dit
beleid alleen effectief zijn in samenwerking met alle betrokken organisaties.
Deze benadering heeft in de afgelopen periode onder meer geleid tot een duidelijke
strategische koers bij de PUR-organisatie en tot verschillende initiatieven
tot herpositionering van de uitvoeringsorganisaties. Goede voorbeelden van
dat laatste zijn de fusie tussen de Stichting 1940–1945 en de Stichting
Burger-oorlogsgetroffenen (SBO) per 1 januari 2002 en de in de loop van
2003 door de PUR gestarte besprekingen met de Sociale Verzekeringsbank (SVB)
om te bezien of en onder welke voorwaarden te zijner tijd taken van de PUR
aan de SVB kunnen worden uitbesteed. Ook bij andere organisaties die zich
inzetten en hebben ingezet voor de oorlogsgetroffenen is een tendens tot samenwerking
waarneembaar. In dit verband is het verheugend dat er reeds vergevorderde
plannen bestaan bij de Stichting Centrum '45, de Stichting Sinaï Centrum
en ICODO om een kenniscentrum op te richten, waarin de functies deskundigheidsbevordering,
onderzoek en voorlichting op het terrein van hulpverlening aan slachtoffers
van oorlog en geweld gecombineerd worden. Dit kenniscentrum kan ook internationaal
betekenis krijgen. Voorts verdient het initiatief van de zes algemeen maatschappelijkwerkinstellingen,
die het maatschappelijk werk hebben overgenomen van de Stichting 1940–1945
en de SBO, om hun gespecialiseerde afdelingen voor hulp aan oorlogsgetroffenen,
in stand te houden ten behoeve van geweldsgetroffenen, ondersteuning. Deze
afdelingen zullen een samenwerkingsrelatie met genoemd kenniscentrum aangaan.
Daarnaast zal mijn aandacht uit blijven gaan naar de positie van de vrijwilligerorganisaties,
die nog een belangrijke functie vervullen op het gebied van lotgenotencontacten
en herdenkingen.Politiek-beleidsmatig uitgangspunt op het terrein van de oorlogsgetroffenen
is al enige jaren dat principiële wijzigingen in het wettelijk stelsel
niet meer aan de orde zijn. Eind jaren negentig van de vorige eeuw werd –
bij een stijgende gemiddelde leeftijd van de cliënten – wel duidelijk
dat voor een houdbaar wettelijk stelsel, de procedures in het kader van de
uitvoering van de wetten voor oorlogsgetroffenen nog eens grondig zouden moeten
worden getoetst op hun cliëntgerichtheid. De formele en organisatorische
aanpassingen die uit dit traject voortkwamen waren vooral gebaseerd op de
rapportage «Eenvoudig beter» uit 1999 van het door mijn ambtsvoorganger
ingestelde Adviescollege uitvoering wetten voor oorlogsgetroffenen (College
Van Galen). Ook de door de PUR geïnitieerde operatie Kwaliteitsslag 2000
draagt wezenlijk bij aan een wijze van uitvoering van de wetten, die recht
doet aan het steeds ouder en kwetsbaarder worden van de doelgroep.De belangrijkste onderwerpen die per 1 januari 2001 door middel van de
«Wet van Galen» worden geregeld zijn:1. het vervallen van de causaliteitseis (causaliteit tussen calamiteit
en invaliditeit) als voorwaarde voor het toekennen van een aantal voorzieningen
voor gerechtigden van 70 jaar en ouder in de Wbp, de Wbpzo, de WIV, de Wuv
en de Wubo;2. het introduceren van het recht op tijdelijke voortzetting van een aantal
bijzondere voorzieningen na het overlijden van de voorzieningsgerechtigden
ten gunste van hun partner in de Wbp, de Wbpzo, de WIV, de Wuv en de Wubo;3. de wettelijke regeling van de erkenning dat men getroffen is door oorlogsgeweld
(Wubo);4. de wettelijke regeling van de erkenning dat men verzetsdeelnemer is
in de Wbp en de WIV;5. de afschaffing van het zogenoemde drempelbedrag in de Wubo. De meeste
Wubo-gerechtigden kwamen als gevolg van dit drempelbedrag niet of nauwelijks
voor een tegemoetkoming in de kosten van voorzieningen in aanmerking;6. de voortzetting van de ziektekostentoeslag in de Wuv en de Wubo voor
personen van 65 jaar en ouder;7. de wijziging van de AOW-kortingssystematiek in de Wuv en de Wubo;8. het vervallen van de aftrek van de vereveningsbijdrage voor pensioen-
en uitkeringsgerechtigden van 65 jaar en ouder in de Wbp, de Wbpzo, de WIV,
de Wuv en de Wubo, en9. het vervallen van de korting van arbeidsinkomsten voor pensioen- en
uitkeringsgerechtigden van 65 jaar en ouder in de Wbp, de Wbpzo, de WIV, de
Wuv en de Wubo.Behalve een vereenvoudiging van procedures in de uitvoering, betekent
het traject «Van Galen» voor veel pensioen- en uitkeringsgerechtigden
ook een aanzienlijke materiële vooruitgang.In het kader van het streven naar een houdbaar wettelijk stelsel voor
oorlogsgetroffenen is relevant dat de PUR al een aantal jaren melding maakt
van problemen bij de wetsuitvoering, die samenhangen met het feit dat de beoordeling
van de eerste aanvragen bijna 60 jaar na de beëindiging van de Tweede
Wereldoorlog moet plaatsvinden. Deze tijdsspanne levert met name voor de «getuigenwet»
Wubo problemen op voor de verificatie van de door een aanvrager geclaimde
oorlogsomstandigheden. Dit geldt ook voor de beoordeling van de causale relatie
tussen de vastgestelde oorlogsomstandigheden en de invaliditeit. Een ander
probleem betreft de toename van het aantal aanvragen van personen die hun
aanvraag baseren op ervaringen gedurende de Tweede Wereldoorlog, die onvoldoende
zijn voor een wettelijke erkenning. Deze «kwaliteitsvermindering»
bij de aanvragen is een logisch gevolg van de lange tijd die verstreken is
sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Een dalende tendens in het aantal
toewijzingen op eerste aanvragen is het gevolg. Het gemiddelde toewijzingspercentage
laat in de afgelopen jaren de volgende ontwikkeling zien: 1997: 45%, 1998:
50%, 1999: 40%, 2000: 35%, 2001: 33% en 2002: 30%. De steeds verder dalende
succeskans leidt tot frustraties bij de aanvragers.De PUR is op mijn verzoek nagegaan bij welke wetten de geschetste problemen
in het bijzonder spelen. Zij komt op basis van gegevens over omvang van de
doelgroep en aanvraaggedrag per wet tot de conclusie dat bij de wetten buitengewoon
pensioen en de Wuv de doelgroep inmiddels min of meer is bereikt; er doen
zich daar geen grote uitvoeringsproblemen voor, omdat de nieuwe instroom van
aanvragen beperkt en dalend is. Zoals hiervoor reeds is aangegeven, concentreren
de door de PUR gemelde problemen zich naar de aard van deze wet bij de Wubo.
Tegelijkertijd heeft de PUR een tweetal categorieën gelokaliseerd waar
in het kader van deze wet mogelijk nog een substantieel aantal potentiële
aanvragers/cliënten uit zou kunnen voortkomen: de ex-dwangarbeiders en
slachtoffers uit de Bersiap-periode. Ter voorkoming van misverstanden wijs
ik erop, dat het hier gaat om de mogelijkheden voor toelating tot de wetten
voor oorlogsgetroffenen (in casu de Wubo) en niet om eventuele uitkeringen
in het kader van het rechtsherstel of de schadeloosstellingen uit
de Duitse en Oostenrijkse fondsen voor ex-dwangarbeiders. Paragraaf 2f.
van deze brief gaat nader in op deze aspecten.Over de mogelijkheden van toelating van de genoemde groepen tot de Wubo
wil ik het navolgende opmerken. Ten aanzien van de ex-dwangarbeiders verwijs
ik naar het in juli 2001 uitgebrachte eindrapport van een pilotonderzoek,
waarin steekproefsgewijs is nagegaan of er een bereidheid onder deze groep
bestond een beroep op de Wubo te doen. Uiteindelijk bleek dat slechts 7,5%
van de totaal aangeschreven personen mogelijkerwijs bereid is een aanvraag
in te dienen en uiteindelijk ook rechten aan de Wubo kan ontlenen. Door alle
betrokkenen is op basis van deze pilot de conclusie getrokken dat extra voorlichting
gericht op deze groep niet opportuun was (zie ook mijn brief van 25 februari
2002; Kamerstukken II 2001–2002, 20 454, nr. 61). Ten aanzien van
de categorie slachtoffers van de Bersiap-periode wil ik wijzen op enkele gegevens
uit het onlangs in opdracht van de Stichting Pelita door het TNS-NIPO uitgevoerde
onderzoek «Wensen en behoeften van Indische Nederlanders en Molukkers».
Volgens een representatieve steekproef onder de leden van de Indische gemeenschap
(geboren voor 1950) zou een ruime meerderheid van 82% op de hoogte zijn van
het bestaan van de wetten voor oorlogsgetroffenen. Een andere relevante conclusie
uit het rapport is dat bijna de helft van degenen die wel bekend zijn met
de wetten besloten heeft geen aanvraag in te dienen.Een actieve voorlichtingscampagne gericht op de twee eerdergenoemde doelgroepen
zou er onder deze omstandigheden niettemin toe kunnen leiden dat een groot
aantal mensen alsnog – danwel eerder dan verwacht – een eerste
aanvraag ingevolge de Wubo indient. Deze personen zullen dan een, in het algemeen
als zeer belastend ervaren, aanvraagprocedure moeten doorlopen, terwijl de
kans dat de aanvraag uiteindelijk wordt afgewezen zeer groot zal zijn. Om
deze redenen wil ik in deze fase van de uitvoering van de wetten voor oorlogsgetroffenen –
en onder erkenning van het belang van een «vroege» aanvraag, ook
voor de uitvoeringspraktijk – terughoudendheid betrachten bij een ongerichte
benadering van de eerdergenoemde delen van de doelgroep.Uit het voorgaande moge blijken dat goede informatie over de toelatingsmogelijkheden
tot de Wubo voor potentiële aanvragers uitermate belangrijk is. Juist
om te voorkomen dat mensen onnodig leed ondergaan als gevolg van het doorlopen
van een kansloze procedure acht ik het noodzakelijk om, nog meer dan nu al
het geval is, aandacht te besteden aan een goede informatievoorziening bij
de intake. Ik ben inmiddels met de PUR en de Stichting Pelita in overleg getreden
om tot afspraken te komen over een wijze van informatievoorziening die hieraan
recht doet.Gelet op de grote aandacht van de PUR en andere uitvoeringsorganisaties
voor het handhaven van de continuïteit en kwaliteit van de uitvoering,
heb ik er het volste vertrouwen in, dat die organisaties ook de komende jaren
in staat zullen zijn de expertise te behouden die noodzakelijk is om het,
bij ongewijzigd beleid naar verwachting gestaag dalende aantal eerste aanvragen,
goed af te handelen. Het risico van een tekortschietende expertise door een
onverwachte toename van het aantal eerste aanvragen,
acht ik beheersbaar. Ik hecht er aan dat de PUR ook in deze laatste fase vasthoudt
aan de zorgvuldige wijze waarop zij ook op dit moment uitvoering geeft aan
de wetten voor oorlogsgetroffenen. Ik ben van mening dat zo het beste invulling
kan worden blijven gegeven aan de «ereschuld» en «bijzonder
solidariteit», die aan de wetten voor oorlogsgetroffenen ten grondslag
liggen.1c. Territorialiteitseis in de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers
1940–1945/Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie na-oorlogse
generatieTerritorialiteitseisDe PUR heeft er een aantal malen op gewezen dat het in artikel 3 van de
Wubo opgenomen territorialiteitsvereiste (op het moment van de aanvraag van
een uitkering woonachtig zijn in Nederland) tot onbegrip leidt bij aanvragers
die met behoud van de Nederlandse nationaliteit in een ander land binnen of
buiten de EU zijn gevestigd en om die reden niet in aanmerking komen voor
een Wubo-uitkering. Er is gevraagd de Wubo zodanig aan te passen dat het mogelijk
wordt deze personen toch voor een uitkering in aanmerking te laten komen.Naar aanleiding van een verzoek daartoe van de PUR is door het ministerie
onderzocht of de territorialiteitsbeperking in artikel 3 van de Wubo zich
verdraagt met de communautaire regelgeving. Deze regelgeving verbiedt weliswaar
ongerechtvaardigde discriminatie, doch dit heeft betrekking op discriminatie
tussen eigen onderdanen en onderdanen van andere EU-landen. In het geval van
de Wubo is hiervan geen sprake. Uit de communautaire regelgeving volgt daarom
geen verplichting tot wijziging van de territorialiteitseis.De wetgever heeft de PUR overigens de bevoegdheid gegeven de Wubo, ondanks
het niet voldoen aan de in deze wet gestelde eis van territorialiteit, toch
op het burger-oorlogsslachtoffer van toepassing te verklaren indien het niet
toepassen van de wet een klaarblijkelijke hardheid zou zijn. De PUR bepaalt
welke criteria worden gehanteerd om «klaarblijkelijke hardheid»
vast te stellen. Gezien de in de wet gekozen constructie van een anti-hardheidsbepaling
is de enige beperking, die de wetgever aan dit beleid stelt, dat het moet
gaan om onbillijkheden van overwegende aard in niet voorzienbare, individuele
uitzonderingsgevallen.Gelet op het feit dat de territorialiteitseis in de Wubo niet strijdig
is met de communautaire regelgeving en de PUR via de anti-hardheidsbepaling
de mogelijkheid heeft de wet van toepassing te verklaren indien niet aan deze
eis wordt voldaan, ben ik van mening dat het niet opportuun is de Wubo op
dit punt aan te passen.Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie na-oorlogse
generatiePersonen uit de naoorlogse generatie die kampen met ernstige problemen
in verband met de opvoeding door oorlogsgetraumatiseerde ouders of opvoeders
kunnen op grond van de Tvp aanspraak maken op een vergoeding van ongedekte
kosten verbonden aan psychotherapie. De Tvp voorziet in een vergoeding van
maximaal 90 behandelingen per aanvraag in aanvulling op de voorzieningen die
worden geboden door de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. De Tvp is alleen
van toepassing op de in Nederland wonende tweede generatie van oorlogsslachtoffers.
In 2001 is de doelgroep van deze regeling uitgebreid met personen die in,
of kort voor de Tweede Wereldoorlog zijn geboren en bovengenoemde psychische
klachten hebben.Het Actiecomité Tweede Generatie van de Cliëntenraad Wuv (Actiecomité)
in Israël streeft ernaar de Tvp toegankelijk te maken voor de kinderen
van vervolgingsslachtoffers, die in Israël wonen.Ook bij in het buitenland woonachtige leden van de tweede generatie kan
sprake zijn van transgenerationele problematiek van psychische aard, die specialistische
behandeling wenselijk maakt. Ten aanzien van de financiële facilitering
van deze hulp stel ik mij op het standpunt dat, waar het de tweede
generatie van oorlogsslachtoffers betreft, dit de verantwoordelijkheid is
van het land van verblijf. Naast dit principiële standpunt wijs ik op
de majeure uitvoeringsproblemen die de uitbreiding van de Tvp naar het buitenland
met zich mee zou brengen. Indien besloten wordt tot uitbreiding naar Israël
zou dat ook moeten gaan gelden voor alle circa 50 landen waar de pensioenen
en uitkeringen ingevolge de wetten voor oorlogsgetroffenen worden uitbetaald.Alles afwegende zie ik dan ook geen aanleiding om terug te komen op de
eerder door mij en mijn ambtsvoorganger ingenomen standpunt, dat uitbreiding
van de Tvp naar Israël – en daarmee het buitenland in het algemeen –
niet aan de orde kan zijn.2. Tegoeden Tweede Wereldoorlog2a. AlgemeenRuim vijftig jaar na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog zijn
roof en rechtsherstel van financiële tegoeden en goederen wereldwijd
centraal komen te staan in verschillende onderzoeken en internationale regeringsconferenties.
In Nederland heeft de regering op 21 maart 2000 haar standpunt uitgebracht
over de eindrapporten van verschillende door haar ingestelde commissies. Om
finaal recht te doen aan de kritiek op de bejegening van de vervolgingsslachtoffers
in het naoorlogs rechtsherstel en de gevolgen die dit heeft gehad voor hun
verdere bestaan, heeft de regering aan de onderscheiden gemeenschappen bedragen
beschikbaar gesteld voor eenmalige individuele uitkeringen en projectuitkeringen
ter versterking van de infrastructuur van die gemeenschappen. Voor de goede
orde merk ik op, dat de verdeling van de gelden van de joodse gemeenschap
primair een taak is van het Ministerie van Financiën. Voorts zijn verschillende
onderzoeken in gang gezet om bestaande leemtes in de geschiedschrijving op
te vullen. Belangrijk zijn ook de internationale activiteiten in het kader
van herdenken, vieren en leren als uitvloeisel van de wereldwijde aandacht
voor de materiële aspecten van roof en recuperatie. Nederland draagt
daarbij haar eigen diepgewortelde historie rond de aspecten herdenken, vieren
en leren uit.2b. Indische gemeenschapOp 12 december 2000 heeft het kabinet besloten tot het maken van een «gebaar»
naar de Indische gemeenschap voor de vermoedelijke tekortkomingen in het Indisch
rechtsherstel. Met dit besluit heeft het kabinet een bedrag van € 158 823 076
(f 350 miljoen) voor individuele uitkeringen en € 15 882 308
(f 35 miljoen) voor collectieve doelen beschikbaar gesteld. Tevens is
besloten tot het uitvoeren van een breed historisch onderzoek naar in het
bijzonder de sociale en economische gevolgen van de Japanse bezetting en de
daarop volgende Bersiap- en revolutietijd alsmede het dekolonisatieproces
voor de verschillende bevolkingsgroepen in de verschillende regio's in Nederlands-Indië/Indonesië.
Daarnaast heeft het kabinet ingestemd met aanvullend onderzoek naar de haalbaarheid
van het in behandeling nemen van individuele claims met betrekking tot goederen
die tijdens de oorlog met Japan (8 december 1941–15 augustus 1945) verloren
of beschadigd zijn geraakt.Stichting Het GebaarVoor de uitvoering van de verdeling van de € 158 823 076
voor individuele uitkeringen en € 15 882 308 voor collectieve
doelen is op 19 november 2001 het zelfstandig bestuursorgaan Stichting
Het Gebaar opgericht. De uitvoering is in lijn met de procedure die is gevolgd
voor de joodse gemeenschap en de Sinti en Roma. Het Ministerie van VWS geeft
uitvoering aan de toezichthoudende rol.Gezien de hoge leeftijd van de meeste rechthebbenden, is prioriteit gegeven
aan de verdeling van individuele uitkeringen. Het streven, om nog in 2001
de eerste individuele uitkeringen te verstrekken, is gehaald. Gedurende 2002
hebben circa 97 000 belanghebbenden een individuele uitkering van € 1 361,34
ontvangen. Na de sluiting van de aanvraagtermijn op 31 december 2002
bleek het mogelijk te zijn een slotuitkering van € 460,66 per rechthebbende
te verstrekken, waardoor de hoogte van «Het Gebaar» definitief
is vastgesteld op € 1 822,00.In juni 2002 is begonnen met de voorbereidingen van de verdeling van het
voor collectieve doelen beschikbare bedrag van € 15 882 308
(f 35 miljoen). De Stichting heeft gehandeld in de geest van de wens
van het kabinet om binnen de Indische gemeenschap zoveel mogelijk draagvlak
te creëren voor bestemmingsmogelijkheden van de projectgelden. Er is
een klankbordgroep ingesteld die tot taak kreeg het bestuur te adviseren over
richtlijnen voor de besteding van de projectgelden. Het door mij goedgekeurde
Uitkeringsreglement Collectieve Doelen is in de Staatscourant van 21 november
2003 geplaatst (Stcrt. 2003, 266). De Raadkamer Projecten die het bestuur
zal adviseren heb ik op 11 december 2003 geïnstalleerd. De regeling
voor het aanvragen van projectsubsidies werd per 1 januari 2004 opengesteld
en sluit per 1 mei 2004. Zowel rechtspersonen, als natuurlijke personen
worden in staat gesteld een projectaanvraag in te dienen. Naast de financiële
en organisatorische kwaliteit van de aanvraag, wordt het project getoetst
op de volgende inhoudelijke thema's:– Het stimuleren en het (verder) ontwikkelen van de Indische cultuur
in en buiten Nederland.– Het instandhouden en versterken van een gevarieerd stelsel van
(nationale en internationale) sociale netwerken (de immateriële infrastructuur).– Onderwijs, educatie en media.– Welzijn.Historisch onderzoekOnderdeel van het gebaar naar de Indische gemeenschap vormt het breed
historisch onderzoek «Van Indië tot Indonesië; de herschikking van de Indonesische samenleving» naar de sociale
en economische gevolgen van de Japanse bezetting en de daarop volgende Bersiap-
en revolutietijd, alsmede het dekolonisatieproces voor de verschillende bevolkingsgroepen
en verschillende regio's. Dit onderzoeksprogramma, dat wordt uitgevoerd door
het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), beoogt nieuwe historische
inzichten te verschaffen in de lotgevallen van de verschillende bevolkingsgroepen
in Nederlands-Indië/Indonesië tussen de jaren dertig en zestig van
de twintigste eeuw.Het onderzoek richt zich op een aantal maatschappelijke terreinen waarin
de afwikkeling van de Nederlandse koloniale heerschappij en de opkomende Indonesische
samenleving hun sporen hebben achtergelaten: de economie en het bedrijfsleven,
de materiële verliezen als gevolg van de oorlog, de discussies rond achterstallige
salarissen, de balans tussen veiligheid en misdaad, en de stedelijke veranderingen
in de Indonesische archipel. Over de voortgang van dit onderzoek zal u zo
spoedig mogelijk worden geïnformeerd.Haalbaarheidsonderzoek Indische TegoedenOver het regeringsstandpunt naar aanleiding van de resultaten van het
Haalbaarheidsonderzoek Indische Tegoeden heb ik u per brief van 27 juni
2003 (Kamerstukken II 2002–2003, 25 839 nr. 31) geïnformeerd.2c. Sinti en RomaHet kabinet heeft op 21 maart 2000 aan de Sinti en de Roma gemeenschap € 13 613 406 (f 30 miljoen), ter beschikking
gesteld, omdat zij grotendeels buiten het naoorlogse rechtsherstel zijn gebleven
en bovendien in de maatschappij met grote kilte zijn bejegend. Van het bedrag
is 87,5% bestemd voor individuele uitkeringen en 12,5% voor collectieve doelen.
Op 3 november 2000 is het zelfstandig bestuursorgaan Stichting Rechtsherstel
Sinti en Roma opgericht om uitvoering te geven aan het kabinetsbesluit. U
bent hierover geïnformeerd bij brief van 30 maart 2001 (Kamerstukken
II 2000–2001, 25 839, nr. 24).Van 1 november 2000 tot en met 31 december 2001 bestond de mogelijkheid
een aanvraag voor een individuele uitkering in te dienen. Bij het vaststellen
van het te verdelen bedrag is het kabinet uitgegaan van een onderbouwde verwachting
van 1785 eerste generatie rechthebbenden. Het aantal aanvragen bleef echter
sterk achter bij deze verwachting, ondanks een herhaalde oproep voor het indienen
van aanvragen en het met drie maanden verlengen van de indieningstermijn tot
en met 31 maart 2002. Na verloop van deze datum bleek dat slechts circa
550 volledige uitkeringen konden worden verstrekt. De individuele uitkering
zou daardoor, gelet op het doel van de uitkering, buitenproportioneel hoog
zijn geworden. Het kabinet heeft daarom op 26 april 2002 besloten de
uitkering te maximeren op € 11 344,51. Het resterende bedrag
dient te worden bestemd voor collectieve doelen ten behoeve van de Sinti en
de Roma. Een aantal Sinti en Roma heeft bij Stichting Rechtsherstel Sinti
en Roma bezwaar gemaakt tegen de maximering en de uitvoering van het kabinetsbesluit.
De rechtbank heeft onlangs bepaald dat het kabinet gerechtigd was om de uitkering
te maximeren. Tegen deze uitspraak is hoger beroep ingesteld bij de Centrale
Raad van Beroep.Er zijn twee ronden geweest om de 12,5% die al was bestemd voor collectieve
doelen te verdelen. Hiertoe konden projectvoorstellen worden ingediend die
ten goede moesten komen aan de Sinti en Romagemeenschap in Nederland. Veel
van de gesubsidieerde projecten hebben betrekking op het behouden van de eigen
cultuur. Minstens even belangrijk is dat veel van de projecten zijn gericht
op versterking van de eigen organisaties, onder andere door het organiseren
van kadertrainingen. De twee ronden bleken niet te volstaan om voldoende projectvoorstellen
van kwaliteit te ontvangen, waardoor nog een te verdelen bedrag resteert van
circa € 1 miljoen. Voorjaar 2004 zal Stichting Rechtsherstel Sinti
en Roma in overleg met het Ministerie van VWS vaststellen op welke wijze dat
bedrag en het bedrag dat als gevolg van de maximering van de individuele uitkering
is bestemd voor collectieve doelen, verdeeld zal worden.Gezien de omvang van dat bedrag, het betreft ruim € 7,5 miljoen,
zal de verdeling van deze gelden op een andere dan de tot nu toe gehanteerde
wijze moeten plaatsvinden.2d. WoonwagenbewonersIn de regeringsreactie van 21 maart 2000 heeft het kabinet aangegeven
te zullen nagaan in hoeverre nadere geschiedschrijving voor bepaalde groepen
vervolgingsslachtoffers noodzakelijk en mogelijk is. Zowel vanuit de groep
woonwagenbewoners als door leden van de Tweede Kamer is aandacht gevraagd
voor de positie van woonwagenbewoners tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Minister
van VWS heeft de voormalige SBO verzocht te onderzoeken of nadere geschiedschrijving
over de positie van de woonwagenbewoners tijdens de Tweede Wereldoorlog noodzakelijk
is. De SBO heeft in samenwerking met Stichting 1940–1945 het Project
Meldpunt Reizigers/woonwagen-bewoners opgezet. Het meldpunt heeft in 2001
oorlogservaringen van woonwagenbewoners geïnventariseerd en vergeleken
met de resultaten van een literatuurstudie. De conclusies van het onderzoek
leerden dat de door het meldpunt opgetekende oorlogservaringen in grote lijnen
gelijk bleken aan hetgeen reeds eerder in de literatuur is beschreven. In
gesprekken met respondenten en vertegenwoordigers van de groep woonwagenbewoners
kwam naar voren dat er behoefte bestaat aan officiële erkenning door
de overheid van de oorlogs-ervaringen van de woonwagenbewoners. Er zijn financiële
middelen gereserveerd om op een collectieve wijze invulling te geven aan de
erkenning van het oorlogsleed van de woonwagenbewoners. Bij de realisatie
zal zoveel mogelijk rekening worden gehouden met de behoeften van de woonwagenbewoners.2e. HomoseksuelenHet kabinet heeft op 8 februari 2001 besloten ongeveer € 1 588 231
(f 3,5 miljoen) beschikbaar te stellen voor nadere geschiedschrijving
over homoseksualiteit in Nederland tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, de
reconstructie van de Schorerbibliotheek en het treffen van een voorziening
om de onderzoeksresultaten, de bibliotheek en ander cultureel erfgoed toegankelijk
te maken. Op 4 februari 2003 heeft de Commissie Rechtsherstel Homoseksuelen
Tweede Wereldoorlog mij advies uitgebracht over de besteding van dit bedrag.
Ik heb u bij brief van 27 maart 2003 geïnformeerd over mijn standpunt
ten aanzien van het advies (Kamerstukken II 2002–2003, 25 839,
nr. 30). Met mijn brieven van 30 juni 2003 en 24 november 2003 heb ik
uw vragen hierover beantwoord (Kamerstukken II 2002–2003, 25 839,
nrs. 32 en 33). In aanvulling daarop kan ik u meedelen dat inmiddels gekwalificeerde
onderzoekers zijn gevonden voor de grotere, meerjarige onderzoeken over de
beeldvorming tijdens en na de Tweede Wereldoorlog en over de maatregelen die
onder de bezettende macht tegen homoseksualiteit werden ingezet. De projecten
voor biografieën en andere publicaties zijn in uitvoering en het boek
over het homomonument in Amsterdam is reeds voltooid.2f. DwangarbeidersVoor de schadeloosstelling van ex-dwangarbeiders is door Duitsland het
fonds «Herinnering, Verantwoording en Toekomst» en door Oostenrijk
het «Verzoeningsfonds» opgezet. In aanvulling op mijn brief van
21 oktober 2003 (Handelingen II 2003–2004, aanhangsel nr. 176)
kan ik u de volgende actuele informatie over beide fondsen verstrekken.Duits fonds «Herinnering, Verantwoording en Toekomst»Er zijn 20 175 aanvragen voor schadeloosstelling van ex-dwangarbeiders
uit Nederland bij het Duitse fonds «Herinnering, Verantwoording en Toekomst»
ingediend. Op dit moment zijn 2 804 in Nederland woonachtige ex-dwangarbeiders
deels uitbetaald (de betaling gaat in twee tranches). Verder zijn er 13 504
negatieve beslissingen genomen. De meest kansrijke aanvragen zijn als eerste
behandeld.Ik onderken dat de termijn waarop de aanvragen worden afgehandeld zeer
lang is. Ik heb daarover mijn zorgen bij de International Organisation for
Migration (IOM) geuit en verzocht of de organisatie mij kan verzekeren dat
de behandeling van de nog resterende aanvragen binnen een redelijke termijn
kan worden afgerond. Inmiddels heeft de IOM mij laten weten dat zij ernaar
streeft eind 2004 aan alle rechthebbenden de eerste tranche van 75% van de
uitkering te hebben verstrekt. Het resterende bedrag wordt in het voorjaar
van 2005 uitgekeerd. Vanwege bezwaarprocedures zal de regeling naar verwachting
pas een jaar later definitief afgerond kunnen worden.De IOM heeft inmiddels 80% van alle aanvragen behandeld. Toch duurt de
afhandeling langer dan verwacht. Er zijn twee algemene factoren die daaraan
bijdragen. Ten eerste is dat de grootschaligheid van de regeling. De IOM behandelt
400 000 claims afkomstig uit 50 landen wereldwijd. Ten tweede is dat
de werkdruk bij de IOM. De Duitse regeling houdt in dat de uitvoeringskosten,
dus ook de kosten van de IOM, ten laste van het uit te keren bedrag worden
gebracht. De IOM staat daardoor voor een afweging tussen efficiency en kosten.Een belangrijker oorzaak voor de lange procedure ligt echter bij de Duitse
stichting die de aanvragen beoordeelt. Naar aanleiding van de aanvragen heeft
de IOM een aantal malen gevraagd om enkele specifieke locaties waar dwangarbeid
is verricht ook onder de regeling te brengen. De stichting heeft veel tijd
nodig om over dergelijke verzoeken een beslissing te nemen. De dwangarbeiders
die op een dergelijke locatie hebben gezeten moeten dus lang wachten voordat
ze een positieve dan wel negatieve beslissing krijgen. Verder is wettelijk
geregeld dat betrokkenen drie maanden de tijd hebben om bezwaar aan te tekenen
tegen een beslissing. Nabestaanden van ex-dwangarbeiders hebben zes maanden
de tijd om zich te melden en vervolgens eveneens drie maanden de tijd om bezwaar
aan te tekenen. Deze factoren, in combinatie met de complexiteit van het uitkeren
van de tweede tranche, maken dat de planning is gericht op afronding van de
regeling in 2006. De lange procedure is een zorg die door alle landen en partnerorganisaties
wordt gedeeld.Oostenrijkse «Verzoeningsfonds»Bij het Oostenrijkse «Verzoeningsfonds» zijn ongeveer 750
aanvragen van Nederlandse ex-dwangarbeiders in behandeling genomen. Hiervan
zijn ongeveer 620 aanvragen toegewezen en 14 aanvragen afgewezen. In tegenstelling
tot het Duitse fonds worden de uitkeringen in één keer volledig
uitbetaald.De einddatum om een aanvraag in te dienen is verlengd naar 31 december
2003. In de wet is geregeld dat aanvragen van dwangarbeiders die in zowel
Oostenrijk als Duitsland tewerk zijn gesteld, behandeld worden door het fonds
van het land waar de dwangarbeiders de langste periode verbleven.Vanwege de strenge criteria van het Duitse fonds, heeft het Oostenrijkse
fonds, buiten de wettekst om, besloten de aanvragen van dwangarbeiders die
in principe onder het Duitse fonds vallen, ook te behandelen. Het gaat om
aanvragen van vele tientallen Nederlanders en het grootste gedeelte hiervan
is toegewezen. Naar verwachting is de schadeloosstelling in februari 2004
afgerond.2g. International Task Force for International Cooperation
on Holocaust Education, Remembrance and ResearchOp initiatief van de Zweedse regering is een aantal landen in 1998 begonnen
met internationale samenwerking op het gebied van onderwijzen, herdenken en
onderzoeken van de Holocaust. De Nederlandse regering participeert vanaf het
begin in deze Task Force for International Cooperation on Holocaust Education,
Remembrance and Research (ITF). Inmiddels zijn 16 landen lid van de ITF.Een van de kernactiviteiten van de ITF is het aangaan van liaison-projecten,
gericht op het beschikbaar stellen van expertise op het gebied van Holocaust-educatie,
herdenking van en onderzoek naar de Holocaust. De liaison-projecten worden
voornamelijk aangegaan met geïnteresseerde landen in Midden- en Oost-Europa.
Het Ministerie van VWS is in 2000 een liaison-project aangegaan
met Tsjechië. Dit project, dat als voorbeeld-project binnen de ITF wordt
gezien, is in mei 2003 geëindigd, toen Tsjechië volwaardig lid werd
van de ITF.Op dit moment wordt nagedacht of Nederland eventueel een nieuw liaison-project
moet aangaan.Een ander speerpunt van de ITF is het versterken van het (academisch)
onderzoek naar de Holocaust. Om hieraan invulling te geven heeft de Nederlandse
regering geld beschikbaar gesteld voor het oprichten van een leerstoel voor
Holocaust en Genocide studies.Onderwerpen die op dit moment ter discussie staan binnen de ITF zijn:
het soort projecten dat gefinancierd kan worden door de ITF, het al dan niet
onderbrengen van de ITF bij een bestaande internationale organisatie en de
criteria waar landen aan moeten voldoen om lid van de ITF te mogen worden.
Om een antwoord op deze vragen voor te bereiden is een denktank opgericht
waarin 6 landen (waaronder Nederland) zitting hebben. Extra aandacht wordt
besteed aan het onderwerp antisemitisme en discriminatie. Daarnaast wordt
er in toenemende mate aandacht besteed aan de internationale samenwerking
en uitwisseling op de terreinen herdenking en onderzoek.Het is belangrijk om meer dan voorheen een verbinding te leggen tussen
het beleid rond jeugdvoorlichting op nationaal niveau en de ITF-activiteiten.
De projecten, die nationaal ontwikkeld worden, kunnen internationaal als voorbeeld
dienen.2h. Centrum voor Holocaust- en GenocidestudiesIn 2001 werd vanuit de ITF aan de diverse nationale regeringen de aanbeveling
gedaan om zorg te dragen voor een goede basis voor Holocaust educatie en herinnering
in de vorm van een centrum voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. In
ieder land zou een structurele voorziening op dit terrein aanwezig moeten
zijn. Er kan dan samenwerking ontstaan tussen de centra, zodat bijvoorbeeld
meer aandacht gegeven kan worden aan Holocaust-onderzoek in Oost-Europa, dat
tot nu toe relatief onderbelicht is gebleven. De Nederlandse regering heeft
deze aanbeveling opgevolgd. In oktober 2002 is in een samenwerkingsverband
tussen het NIOD en de Universiteit van Amsterdam een Centrum voor Holocausten
Genocidestudies opgericht, met daaraan verbonden een bijzondere leerstoel.
Het centrum levert, naast onderzoek en onderwijs, een bijdrage aan de educatie
en het publieke nationale en internationale debat over herdenking en herinnering.
In 2007 zal een evaluatie plaatsvinden over de wenselijkheid van voortzetting.3. Jeugdvoorlichting en Herinnering3a. AlgemeenHet jeugdvoorlichtingsbeleid over de Tweede Wereldoorlog in relatie tot
het heden (Jeugdvoorlichting WOII-heden) heeft als doel bij jongeren kennis
en inzicht te verwerven over oorzaken, achtergronden en gevolgen van de Tweede
Wereldoorlog en de Bersiap-periode in voormalig Nederlands-Indië. Met
dit inzicht wordt vervolgens een brug geslagen naar de hedendaagse thema's
van geweld, discriminatie en racisme. Ook wordt langs deze weg de betrokkenheid
van jongeren bij het «herdenken en vieren» gestimuleerd. Met ingang
van het jaar 1998 is het beleid Jeugdvoorlichting WOII-heden drastisch gewijzigd
(Kamerstukken II, 1995–1996, 19 958, nr. 11). Toen is een subsidiestelsel
ingevoerd voor educatieve projecten op het terrein van de Jeugdvoorlichting
WOII-heden, waarvoor alle oorlogs- en verzetsmusea en herinneringscentra
in Nederland in aanmerking zouden kunnen komen. Naast verbreding van het aanbod
was het oogmerk ook een grotere doelmatigheid en effectiviteit van het jeugdvoorlichtingsbeleid,
mede door een scheiding tussen de museale en educatieve functie van de oorlogs-
en verzetsmusea. Daarmee kwam een einde aan de structurele subsidiëring
door mijn ministerie van de oorlogs- en verzetsmusea, te weten de Anne Frank
Stichting, het Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum Overloon en het Verzetsmuseum
Amsterdam. Daarbij werd door mijn ambtsvoorganger van VWS toegezegd, dat de
gevolgen van een ander subsidiebeleid voor de economische zelfstandigheid
van de betrokken instellingen door haar zouden worden bewaakt.Vastgesteld werd ook dat het beheren en verzorgen van herdenkingsplaatsen
en herinneringscentra in beginsel een taak is van de lokale overheid. Uitzondering
werd gemaakt voor een aantal instellingen met een nationale betekenis: Herinneringscentrum
Kamp Westerbork en het Nationaal Kamp Vught, later aangevuld met het Nationaal
Monument Kamp Amersfoort en Het Indisch Huis.3b. Projectenbeleid Jeugdvoorlichting WOII-hedenHet projectenbeleid Jeugdvoorlichting WOII-heden bestaat nu 5 jaar. Ongeveer
15 educatieve projecten per jaar ontvangen tezamen ongeveer € 1,2
miljoen. Bij de toekenning van de projectsubsidies word ik geadviseerd door
de externe Adviescommissie Jeugdvoorlichting WOII-heden (Adviescommissie)
In 2001 is de effectiviteit van het projectenbeleid onderwerp geweest van
een verkennend onderzoek. Vastgesteld werd een grote en toenemende variatie
in thema's en aanvragers. Projecten gericht op allochtone jongeren, drop-outs
en het speciaal onderwijs waren nog schaars.Het ontbreken van instrumenten om de effectiviteit van het jeugdvoorlichtingsbeleid
te meten werd als gemis ervaren; op dit moment wordt nader onderzoek verricht
op dit terrein.Eind 2002 is onder meer over dit onderwerp een werkconferentie gehouden
met alle veldpartijen op het beleidsterrein van de Tweede Wereldoorlog. Naast
veel waardering voor het beleid waren er ook indringende vragen. De doelstellingen
van het beleid worden niet altijd als helder ervaren, evenals – in samenhang
daarmee – de besluitvorming over ingediende voorstellen, waarbij de
advisering door de Adviescommissie een belangrijke rol speelt.Deze conclusies geven mij voor de toekomst aanleiding voor een zekere
herijking van het beleid, waarbij zal worden voortgebouwd op de positieve
ervaringen van de afgelopen jaren.Het projectenbeleid Jeugdvoorlichting WOII-heden wordt gezien als facetbeleid.
Primair zal de jeugdvoorlichting over de Tweede Wereldoorlog gestalte krijgen
via het reguliere onderwijs. Langs deze weg wordt immers het grootste deel
van de jeugd bereikt. Nauwe afstemming met het onderwijsveld en het Ministerie
van OC&W is daarom noodzakelijk. Het projectenbeleid kan voortbouwen op
hetgeen binnen het onderwijs wordt behandeld. Ook kunnen nieuwe thema's worden
aangesneden en groepen worden bereikt die niet door het reguliere onderwijs
worden bestreken. Doel van het projectenbeleid is niet in de eerste plaats
kennisoverdracht over de Tweede Wereldoorlog, maar vooral het op gang brengen
van bewustwordingsprocessen over de betekenis van grondrechten en fundamentele
normen en waarden in het verkeer tussen staten, tussen overheid en burgers
en tussen burgers onderling. Hierbij staat het verhaal van de Tweede
Wereldoorlog centraal en wordt hieruit een verbinding met de actualiteit gelegd.
Hieruit wordt de actualiteit binnengehaald. Het zal niet zo kunnen zijn dat
de Tweede Wereldoorlog louter als«achtergronddecor» voor andere
thema's wordt gebruikt.Het accent bij het projectenbeleid zal wat mij betreft minder komen te
liggen op innovatie (nieuw aanbod), maar meer op implementatie en daarmee
meer aansluiten bij de vraag en aangetoonde effectiviteit. Projecten die op
basis van ervaring een goed resultaat opleveren behoren dan ook niet eenmalig
te zijn. Dit soort projecten zullen jaarlijks worden geëvalueerd en kunnen
leiden tot meerjarige programma's. De door mij voorgestane herijking van het
jeugdvoorlichtingsbeleid kan ook de wijze van beoordeling van de ingediende
projectenvoorstellen betreffen. Doel is een grotere transparantie in de besluitvorming.
In dit kader zal ook gekeken worden naar de rol van de Adviescommissie. Speciale
aandacht blijft nodig voor moeilijk te bereiken delen van de jeugd.Alvorens te besluiten over de herinrichting van het projectenbeleid zal
er een werkgroep met betrokkenen uit het veld en het Ministerie van OC&W
worden ingericht. De herinneringscentra worden hierbij nadrukkelijk betrokken
met het oog op mogelijke dwarsverbanden. Ook zal een duidelijke relatie worden
gelegd met internationale ontwikkelingen op dit terrein.3c. HerinneringscentraDe huidige vier door mij gesubsidieerde herinneringscentra (Herinneringscentrum
Kamp Westerbork, Nationaal Kamp Vught, Monument Kamp Amersfoort en Het Indisch
Huis) hebben alle als kernfunctie het instandhouden van de herinnering aan
de schendingen van de mensenrechten op locatie. De afgelopen jaren is veel
geïnvesteerd in de uitbreiding en modernisering van de infrastructuur
en van de voorlichtingsfunctie.– Het Nationaal Monument Kamp Vught heeft eind 2002 de vervangende
nieuwbouw in gebruik kunnen nemen. Dit kamp beschikt nu over een goede accommodatie
en faciliteiten, waardoor de voorlichting aan groepen jongeren nu uitstekend
geëquipeerd is.– Het Nationaal Monument Kamp Amersfoort bevindt zich aan het einde
van het renovatieproces. De eerste fase – herinrichting van het terrein –
is afgesloten. Aansluitend is een ontwerp tot stand gekomen voor nieuwbouw
ten behoeve van tentoonstellingen en groepsontvangsten. Dit bezoekerscentrum
wordt op 19 april 2004 geopend. Dit herinneringscentrum heeft besloten
zich vooral te richten op personen in opleiding voor geüniformeerde beroepen,
zoals leger en politie, die immers een bijzondere positie hebben in situaties
van oorlog en bezetting.– Herinneringscentrum Westerbork, dat de plek markeert van het voormalig
kamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, heeft enkele jaren geleden de vervangende
nieuwbouw afgesloten.– Het Indisch Huis, dat eind 2001 is geopend als Indisch herinneringscentrum,
heeft in de afgelopen periode een breed scala van activiteiten gerealiseerd,
waaronder tentoonstellingen en lezingen. Daarmee heeft het een eigen plaats
verworven in het geheel van organisaties voor en door de Nederlands-Indische
gemeenschap. Er wordt inmiddels gezocht naar een nieuwe locatie.4. Beleid voor de komende jarenHet geheel van aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde vraagstukken is
nog steeds van zodanig grote maatschappelijke betekenis, dat nog lange tijd
actieve overheidsbemoeienis geboden is. De missie van het beleid op de onderdelen
hulp aan oorlogsgetroffenen, rechtsherstel, herinnering, educatie en herdenken
en vieren blijft vooralsnog onverminderd van kracht. De periode 2004–2008
vormt niettemin in veel opzichten een nieuwe fase.De leeftijd van de mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt wordt
steeds hoger. Tegelijkertijd wordt de groep ook steeds kleiner. Deze twee
tendensen, onlosmakelijk met elkaar verbonden, hebben consequenties. Daarnaast
leven we nu in een samenleving, waarin het merendeel van de mensen behoort
tot een generatie die de Tweede Wereldoorlog niet heeft meegemaakt. Daarbij
heeft een groot deel van onze bevolking een achtergrond die niet automatisch
met alleen Nederland verbonden is. Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor
de verschillende hoofdthema's van het beleidsterrein.Op het terrein van de materiële en immateriële voorzieningen
voor de (erkende) oorlogsgetroffenen en rechtsherstel blijven de criteria
continuïteit en kwaliteit leidend. Belangrijke uitdaging is hierbij om
samen met veldpartijen tijdig maatregelen te treffen om het organisatorisch
draagvlak van de uitvoeringsinstellingen via herpositionering en samenwerking
te kunnen blijven waarborgen.Nieuwe inhoudelijke uitdagingen liggen vooral bij het instandhouden van
de herinnering aan en de educatie over de Tweede Wereldoorlog. De ervaringen
in de afgelopen periode met het projectenbeleid Jeugdvoorlichting WOII-heden,
de groeiende internationale dimensies van het onderwerp en de veranderende
maatschappelijke omgeving, zijn even zovele factoren, die uitnodigen tot herbezinning
op ambities en werkwijze.Uitgangspunt daarbij is het tot stand brengen en behouden van een vitale
nationale infrastructuur op dit terrein waarmee de herinnering aan de Tweede
Wereldoorlog levend kan blijven.Door de al eerder geschetste demografische ontwikkeling vraagt ook een
nieuw onderwerp aandacht, namelijk conservering. Hierbij is de vraag aan de
orde, hoe kan worden voorkomen dat aan de Tweede Wereldoorlog gerelateerde
voorwerpen met een grote educatieve, cultuurhistorische of wetenschappelijke
betekenis verloren gaan. Daarbij gaat het om uiteenlopende objecten, die getoetst
moeten worden op hun toekomstwaarde en op de mogelijkheden van conservering.
In de eerste plaats worden tal van voorwerpen, die afkomstig zijn uit de Tweede
Wereldoorlog, door musea, maar ook door particulieren bewaard. Verder beschikken
veel musea en herinneringscentra over een eigen documentatiecollectie, inclusief
foto's, tekeningen en filmmateriaal. Wat op dit moment ontbreekt is een inventarisatie
van de bestaande (museale) collecties en samenwerking door veldpartijen bij
verwerving, beheer en (digitale) ontsluiting. Ik ben inmiddels in contact
getreden met veldpartijen, waaronder het NIOD, om te komen tot criteria voor
het ordenen, toegankelijk maken en conserveren van het aanwezige materiaal.
Mijn doel is daarbij gericht op optimale benutting van de collecties, met
name voor onderwijsdoelen. Voor mij is daarbij een belangrijke invalshoek,
hoe de ontsluiting van het beschikbare documentatiemateriaal kan worden benut
voor het jeugdvoorlichtingsbeleid.Een verwant thema heeft betrekking op het feit dat nogal wat (vrijwilligers)organisaties
doende zijn met hun opheffing, omdat het ledenaantal en de taken
snel afnemen. De geschiedenis van deze organisaties is in eigen documenten
geboekstaafd, die tezamen veel historisch interessant materiaal bevatten over
de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan. Ook hier is een spoedige inventarisatie
wenselijk. Voorts is in het kader van het naoorlogs rechtsherstel in korte
tijd uniek aanvullend archiefmateriaal verzameld over de lotgevallen van de
gemeenschappen vervolgingsslachtoffers tijdens en na de Tweede Wereldoorlog,
waarvoor nu reeds belangstelling bestaat vanuit wetenschappelijke kring. Inmiddels
heb ik hierover overleg gestart met de diverse stichtingen die het rechtsherstel
uitvoeren. Een nadere verkenning zal moeten aantonen, hoe vanuit het oogpunt
van privacywaarborgen om te gaan met de archieven van instanties die persoongegevens
bevatten, bijvoorbeeld bij de PUR, het Nederlandse Rode Kruis en de rechtsherstelstichtingen.Samengevat is het doel in de komende periode:– Het ervoor zorgen dat de afgesproken ondersteuning aan individuen
en gemeenschappen die geschaad zijn als direct gevolg van de Tweede Wereldoorlog
op een correcte manier plaatsvindt.– Het ervoor zorgen dat er een brede nationale infrastructuur is
waardoor de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend wordt gehouden.De rol van het Ministerie van VWS ligt op het punt van faciliteren, verbinden
en agenderen. Dit betekent veel samenwerking met het veld, met respect voor
de eigen identiteit van de diverse veldpartijen.Het betekent ook een pro-actieve houding ten aanzien van de actuele discussies
binnen de maatschappij waar de Tweede Wereldoorlog vanuit haar eigenstandige
positie een betekenis kan hebben.Om dit te realiseren heb ik binnen mijn ministerie een nieuwe eenheid
ingericht die zich in samenhang richt op de volledige breedte van het terrein.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. I. J. M. Ross-van DorpBIJLAGEWetten voor oorlogsgetroffenen: aanvragen en bestandProgramma-uitgaven 1995–2008 (€ 1 mln.)wetten
en regelingen voor oorlogssgetroffenen 2002200320042005200620072008 RealisatieRamingRamingRamingRamingRamingRamingWbp       Eerste aanvragen82929087848178Toewijzingspercentage22%20%20%20%20%20%20%Aantal pensioengerechtigden6 0445 6635 2684 8764 4874 1013 716Totaal uitgaven Wbp102,191,584,978,371,765,258,6        Wbpzo       Eerste aanvragen4333333Toewijzingspercentage40%33%33%33%33%33%33%Aantal pensioengerechtigden501452397340281221161Totaal uitgaven Wbpzo9,48,17,16,15,04,02,9        Wuv       Eerste aanvragen1 4161 6231 6071 5891 5701 5501 531Toewijzingspercentage25%19%18%18%17%17%16%Gemiddeld aantal betaalbare uitkerings-       gerechtigden (incl. uitkeringen art. 21b)21 42120 48719 44318 34917 25016 18615 180Totaal uitgaven Wuv211,1195,8185,3174,1162,6151,5141,7        Wubo       Eerste aanvragen2 1422 1532 0591 9671 8741 7821 692Toewijzingspercentage29%26%27%27%27%27%27%Gemiddeld aantal betaalbare uitkerings-       gerechtigden (incl. toeslag art. 19)13 10613 58913 81113 91213 91913 85513 733Totaal uitgaven Wubo60,660,161,361,461,060,459,6        WIV       Eerste aanvragen3111111Toewijzingspercentage33%20%20%20%20%20%20%Aantal pensioengerechtigden282270255240225210195Totaal uitgaven WIV3,02,72,52,42,22,11,9        AOR       Eerste aanvragen307300270240190150120Toewijzingspercentage34%39%40%40%40%40%40%Omvang bestand per ultimo698766829877912924915 Totaal uitgaven AOR3,33,43,63,63,63,53,4        Tvp       Aantal declaraties1 7492 0042 0272 0502 0502 0502 050Totaal uitgaven0,91,11,11,11,11,11,1* Toelichting:Wbp: Wet buitengewoon pensioen 1940–1945.Wbpzo: Wet buitengewoon pensioen zeelieden-oorlogsslachtoffers.Wuv: Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945.WIV: Wet buitengewoon pensioen Indisch Verzet.Wubo: Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945.AOR: Algemene Oorlogsongevallenregeling Indonesië.Tvp: Tijdelijke vergoedingsregeling psychotherapie naoorlogse generatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20454-66.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl