Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (planschadevergoedingsafspraken en -overeenkomsten); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29490, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29490 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingNoodzaak wijziging WRORegeling planschadevergoedingsovereenkomstRechtsbeschermingBestuurlijke en administratieve lastenUitvoerings- en handhavingsaspectenLasten voor de rechterlijke machtArtikelsgewijze toelichtingArtikel IArtikel IIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29490Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 27 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 490Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (planschadevergoedingsovereenkomsten)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInleidingHet onderhavige wetsvoorstel is aangekondigd in mijn brief aan de Tweede
Kamer van 29 september 2003 met betrekking tot Acties verhoging woningproductie1. Het wetsvoorstel strekt ertoe de Wet op de Ruimtelijke
Ordening (WRO) zo spoedig mogelijk te wijzigen om te voorzien in de mogelijkheid
voor een gemeente om met een verzoeker van een wijziging van het planologische
regiem ten behoeve van de verwezenlijking van een project (in het vervolg
verzoeker genoemd) een planschadevergoedingsovereenkomst te sluiten.Dit wetsvoorstel houdt rechtstreeks verband met de uitspraak van 2 mei
2003 van de Hoge Raad in de zaak Nunspeet2. In
dat arrest, verder aan te duiden als Nunspeet-arrest, oordeelde de Hoge Raad
dat een beding in een overeenkomst tussen een gemeente en een belanghebbende –
inhoudende dat de belanghebbende, in ruil voor de medewerking van de gemeente
aan wijziging van het planologische regiem, de eventuele aansprakelijkheid
voor planschadevergoedingen van de gemeente overneemt– niet rechtsgeldig
is. Die uitspraak kan ingrijpende gevolgen hebben voor de bouwpraktijk, want
zij kan ertoe leiden dat gemeenten planologische medewerking aan bouwactiviteiten
weigeren, omdat zij geen verhaalsmogelijkheid voor de kosten van planschade
kunnen overeenkomen met de verzoeker van wijziging van het planologische regiem.
Een dergelijke opstelling van gemeenten veroorzaakt vertraging van de (woning)bouwproductie
en van allerlei andere economische activiteiten. De Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG), de Vereniging van Nederlandse Projectontwikkelingsmaatschappijen
(NEPROM) en het NVB Vereniging voor Ontwikkelaars & Bouwondernemers hebben
bij hun brief van 22 juli 2003 indringend op deze mogelijke consequenties
gewezen en om spoedwetgeving op dit punt gevraagd.In het hoofdlijnenakkoord3 wordt – in
relatie tot het over de gehele linie teruglopende bouwvolume – gesproken
over bijdragen door het kabinet aan het verhogen daarvan door mogelijke belemmeringen
weg te nemen. Ter uitvoering van die passage van het hoofdlijnenakkoord heeft
de regering besloten tegemoet te komen aan het dringende verzoek van de VNG,
de NEPROM en het NVB en het onderhavige wetsvoorstel voorbereid. Het streven
is, dit wetsvoorstel na de zomer van 2004 in werking te laten treden.Noodzaak wijziging WROBezien is of indiening van een zelfstandig wetsvoorstel werkelijk onontkoombaar
is.Overwogen is of het wetsvoorstel grondexploitatie versneld in procedure
kan worden gebracht. In dat wetsvoorstel gaat het om het verschaffen van wettelijke
instrumenten aan de gemeente die het mogelijk maken op een zorgvuldige, rechtvaardige
en efficiënte wijze locaties en gebieden te ontwikkelen. Het in rekening
brengen van schadevergoedingen door de gemeente bij de verzoeker van wijziging
van het planologische regiem, is onderdeel van de voor te stellen wettelijke
maatregelen. Die optie biedt evenwel geen uitkomst. Dat wetsvoorstel kan –
vanwege de complexiteit ervan – niet eerder in werking treden treden
dan gelijktijdig met en als onderdeel van de nieuwe Wro, rond de jaarwisseling
van 2005/2006. Nu de voorgenomen regelgeving onvoldoende mogelijkheid biedt
voor wetgeving als hier geboden, resteert slechts het met spoed wijzigen van
de huidige WRO.Met het onderhavige wetsvoorstel wordt daarom voorzien in opneming in
de planschaderegeling van de huidige WRO van de hiervoor aangeduide mogelijkheid
voor een gemeente om een planschadevergoedingsovereenkomst te sluiten.Regeling planschadevergoedingsovereenkomstHet Nunspeet-arrest van de Hoge Raad vereist een wettelijke regeling die
het de gemeente mogelijk maakt te contracteren over afwenteling van haar planschadevergoedingsverplichting,
voor gevallen waarin een planherziening in overwegende mate een particulier
belang dient en gehele of gedeeltelijke afwenteling op zichzelf redelijk zou
kunnen zijn.Bij de keuze om bij de wijziging van de huidige WRO de gewenste wettelijke
voorziening te zoeken in de sfeer en binnen het kader van het schadevergoedingsartikel
49 – en wel via het opnemen van het nieuwe artikel 49a – hebben
de volgende overwegingen een rol gespeeld.In de afgelopen jaren zijn regelmatig overeenkomsten gesloten tussen gemeenten
en private (rechts-)personen, waarbij de laatstgenoemden zich verbonden tot
het financieel compenseren van de gemeente indien de gemeente aan derden planschade
zou moeten vergoeden die het gevolg is van de planologische medewerking. Dergelijke
overeenkomsten werden met name aangegaan indien:a) het initiatief voor een bestemmingsplanwijziging ofvrijstelling bij
een ander dan de gemeente lag;b) indien de private belangen groter werden geoordeeld dan de algemene
belangen die met de medewerking aan de planologische wijziging waren gediend;c) de schadeplichtige op een evenwichtige wijze werd betrokken bij de
beoordeling van de potentiële schadeclaims in de bestuurlijke fase van
de totstandkoming van het desbetreffende bestemmingsplan of van de wijziging
daarvan.De gemeente heeft de publieke taak om vanuit het algemene belang van een
goede ruimtelijke ordening een afweging te maken van alle betrokken ruimtelijk
relevante belangen; de financiële en economische uitvoerbaarheid is een
onderdeel van die afweging. De mogelijkheid van het treffen van een planschadevergoedingsovereenkomst
zal dus niet tot gevolg kunnen hebben dat gemeenten principieel anders dan
in het verleden met verzoeken om wijziging van het planologische regiem om
zullen gaan.Artikel 49 gaat uit van de zelfstandige ruimtelijke afwegingsverantwoordelijkheid
van de gemeente, waarin de publieke taak en de maatschappelijke lasten voor
de gelaedeerden zijn verdisconteerd. Er kan sprake zijn van (netto)schade
die uitkomt boven de financiële nadelen die behoren tot het maatschappelijke
risico dat elke burger behoort te dragen. Deze netto-schade –
die de gelaedeerde redelijkerwijs dus niet meer hoeft te dragen – vormt
het kader waarbinnen het deel van de planschadevergoeding zou dienen te blijven
dat de gemeente door middel van de overeenkomst in rekening zou kunnen brengen
bij de verzoeker. Deze begrenzing wordt thans door de bestuursrechter in zijn
jurisprudentie aangaande de toepassing van artikel 49 nader zichtbaar gemaakt.In artikel 49a is de mogelijkheid voor de gemeente gecreëerd tot
het sluiten van een plan-schadevergoedingsovereenkomst met de verzoeker.Wanneer de planologische wijziging mede aspecten van het algemene belang
dient, zullen partijen bij hun overeenkomst een afspraak tot verdeling van
de planschadekosten maken, en zullen deze derhalve niet uitsluitend voor rekening
van de verzoeker komen.Bij het vormgeven van de wettelijke basis heeft de positie van de verzoeker,
in het bijzonder zijn behoefte aan rechtszekerheid en rechtsbescherming, geleid
tot een versterking van zijn rol in het proces van de schadevaststelling,
door hem als belanghebbende in dat proces aan te merken.Ook in de overeenkomst kunnen ter versterking van de rechtspositie van
de verzoeker nadere regelingen worden getroffen over aspecten van de te volgen
kostenverhaalsprocedure tussen de gemeente en de verzoeker. Zo kunnen afspraken
worden gemaakt over de finale uitleg van bepaalde aspecten van de overeenkomst,
bijvoorbeeld over het vragen van een bindend advies of de inschakeling van
een arbiter, of de aanwijzing van een specifieke rechtbank – in afwijking
van de relatieve bevoegdheidsregels – voor de beslissing van geschillen
over die uitleg. Verder kan worden gedacht aan het maken van afspraken over
het inschakelen van een onafhankelijke schadebeoordelingscommissie en over
het opnemen van de mogelijkheid van contra-expertise wanneer de gemeente wil
afwijken van het advies van de schadecommissie.Het is aan de gemeenteraad om uit hoofde van zijn zelfstandige verantwoordelijkheid
te beoordelen of het wenselijk is – eventueel in aanvulling op reeds
bestaande bepalingen – in zijn planschade-procedureverordeningen verdere
regels over een en ander te stellen.RechtsbeschermingIn het verlengde van het voorafgaande is belangrijk onderdeel van het
wetsvoorstel de in het tweede lid van artikel 49a opgenomen voorziening voor
de verzoeker. Hij is van rechtswege belanghebbende bij de beslissing op verzoeken
om planschade ex artikel 49 met betrekking tot het op zijn verzoek genomen
besluit tot planherziening of ontheffing ten behoeve van de verwezenlijking
van een project. Dat betekent dat wordt voldaan aan de belangrijkste eis,
zoals die door de Hoge Raad is geformuleerd in zijn Nunspeet-arrest. De verzoeker
is nu immers rechtstreeks betrokken in de procedure tot vaststelling van de
planschadevergoeding door het college van burgemeester en wethouders en bij
een eventueel daarop volgende bestuursrechtelijke procedure.Het belang van het bestaan van de laatstgenoemde beroepsmogelijkheid is
vooral, dat in het voortraject met de belangen van de verzoeker rekening wordt
gehouden. Daarna is het vooral het werk van de onafhankelijke deskundige schadebeoordelingscommissie
dat de inhoud van het uiteindelijke besluit pleegt te bepalen.Bestuurlijke en administratieve lastenHet scheppen van een wettelijke mogelijkheid voor de colleges van burgemeester
en wethouders om met een verzoeker een planschadevergoedingsovereenkomst te
sluiten vergroot formeel weliswaar de bestuurlijke lasten, maar bestendigt
materiëel de bestaande praktijk en is geschied op dringend
verzoek van de gemeenten, bedrijven en instellingen zelf. Het wordt aan partijen
overgelaten van die mogelijkheid gebruik te maken.Dit wetsvoorstel gaat niet gepaard met een verhoging van de administratieve
lasten voor de indienende burgers, bedrijven en instellingen.Uitvoerings- en handhavingsaspectenAan het wetsvoorstel zijn geen handhavingsaspecten verbonden. Van uitvoering
in de strikte zin des woords is geen sprake.Lasten voor de rechterlijke machtNaar verwachting zal het aantal artikel 49-zaken niet belangrijk toenemen
als gevolg van het aanmerken van de verzoeker als belanghebbende in die procedure.
De deskundigheid van de bij planschadevergoedingsprocedures ingeschakelde
onafhankelijke schadebeoordelingscommissie staat er borg voor dat de huidige
praktijk wordt voortgezet. Dat betekent dat de rol van burgemeester en wethouders
betrekkelijk afstandelijk kan zijn. In de voorprocedure kan de verzoeker alles
naar voren brengen dat naar zijn mening van belang is.Ook valt geen belangrijke toename van inschakeling van de burgerlijke
rechter te verwachten. Veelal zijn de betrokken partijen professioneel bij
bouwprojecten betrokken, en zullen de overeenkomsten veel standaardbepalingen
bevatten.Doordat de inhoud van de overeenkomsten naar verwachting zal zijn gerelateerd
aan hetgeen in de artikel 49-procedure zal worden beslist, zal de burgerlijke
rechter zich niet behoeven te buigen over de hoogte van de toegekende schadevergoedingen.
In dat opzicht heeft de burgerlijke rechter rekening te houden met de formele
rechtskracht van de uitspraken van de bestuursrechter.Artikelsgewijze toelichtingArtikel IIn het eerste lid is tot uitdrukking gebracht dat het sluiten van overeenkomsten
over het voor rekening van de verzoeker (initiatiefnemer) brengen van planschadevergoedingen
bedoeld is voor de gevallen waarin een dergelijk verzoek betrekking heeft
op de verwezenlijking van een project. Daarmee is aansluiting gezocht bij
de terminologie die ook te vinden is in andere onderdelen van de WRO, in het
bijzonder artikel 19 (zelfstandige projectprocedure) en hoofdstuk Va (Projectcoördinatie).
Het begrip project is derhalve niet scherp omlijnd. Met deze aanduiding is
beoogd tot uitdrukking te brengen dat contracten als hier aan de orde met
name betrekking kunnen hebben op concrete plannen van de verzoeker voor een
ander gebruik van de grond dan waarvoor het geldende bestemmingsplan, zonder
nadere besluit-vorming, ruimte biedt. Anders gezegd, bijvoorbeeld een verzoek
aan de gemeenteraad om in alle bestemmingsplannen die op het buitengebied
betrekking hebben een verbodsbepaling met betrekking een bepaalde concrete
vorm van gebruik op te nemen, wordt daar niet mee bedoeld. Het is evenmin
de bedoeling dat een verzoeker wordt aangeslagen voor vergoeding van schade
die met het project zelf geen enkele relatie heeft.Alhoewel dat in het eerste lid van het nieuwe artikel 49a niet tot uitdrukking
is gebracht, ligt het voor de hand dat de planschadevergoedingsovereenkomst
in de meeste gevallen wordt gesloten voordat op het verzoek wordt beslist.
Dat betekent dat burgemeester en wethouders bij hun afweging van alle bij
het nemen van het besluit betrokken belangen, waaronder ook het algemeen belang
steeds is begrepen, met het bestaan van de overeenkomst rekening kunnen houden.
Met de bepaling wordt echter niet onmogelijk gemaakt dat ook na
het nemen van het besluit nog een overeenkomst wordt gesloten.In de overeenkomst kunnen burgemeester en wethouders en de verzoeker alle
zaken aan de orde stellen en regelen die zij wenselijk achten, voorzover die
niet in strijd komen met de wet. Daarbij moet dan aan het Burgerlijk Wetboek
worden gedacht, maar in het bijzonder ook aan de WRO. In de overeenkomst kunnen
partijen bijvoorbeeld aangeven op welke wijze burgemeester en wethouders de
verzoeker vooraf zullen kennen in de afdoening van planschadeaanvragen, welk
gedeelte van door burgemeester en wethouders gehonoreerde planschadeclaims
voor rekening van verzoeker komt, en andere procedurele en inhoudelijke afspraken.
Een en ander – het wordt hier nog eens herhaald – voorzover daarmee
geen afbreuk wordt gedaan aan de toepassing van artikel 49 zelf. Tenslotte
kunnen partijen in de overeenkomst aangeven of zij geschillen omtrent de uitvoering
daarvan opdragen aan een instantie die bindend advies zal afgeven, dan wel
een voorziening opnemen over de relatieve bevoegdheid van de rechter die over
ontstane geschillen zal oordelen.In het eerste lid is nog een uitzondering geformuleerd voor verzoeken
tot het wegnemen van planologische belemmeringen afkomstig van andere openbare
lichamen, zoals deze zijn neergelegd in de artikelen 31a en 31b van de WRO.
De voorgestelde regeling vormt in feite een aanvulling op de genoemde artikelen,
voor de gevallen dat een verzoek niet van een openbaar lichaam afkomstig is.In het tweede lid is bepaald dat de verzoeker die partij is bij een overeenkomst
als in het eerste lid bedoeld, belanghebbende is bij beschikkingen die worden
genomen op aanvragen om planschadevergoeding die het gevolg zijn van het (positieve)
besluit op diens verzoek om de planologische belemmering weg te nemen. Hiermee
is bedoeld de verzoeker als belanghebbende in de zin van artikel 8:1 van de
Algemene wet bestuursrecht aan te merken en daarmee als beroepsgerechtigde
op grond van dat artikel. Dat betekent dat de verzoeker rechtsbescherming
bij de bestuursrechter geniet met betrekking tot hetgeen burgemeester en wethouders
verrichten ter uitvoering van artikel 49, hetgeen in de praktijk in de meeste
gevallen medebepalend zal zijn voor de gevolgen van de gesloten overeenkomst.Artikel IIGebruik is gemaakt van de mogelijkheid die artikel 16 van de Tijdelijke
referendumwet biedt, om af te wijken van de inwerkingtredingsregeling, neergelegd
in de artikelen 12 en 13 van die wet. De reden daarvoor is gevonden in de
dringende behoefte die in de praktijk blijkt te bestaan aan de voorgestelde
regeling, die een dreigende belemmering van de woningproductie tengevolge
van de afwachtende houding van betrokkenen zal voorkomen. Het wetsvoorstel
wordt door velen in de bouwwereld beschouwd als een reparatie van vermeend
geldend recht.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. DekkerXNoot1Kamerstukken II 2003/04, 29 200 XI, nr. 3.XNoot2HR 2 mei 2003, BR 2003, p. 583; NJ 2003, 485; JB 2003, 120.XNoot3Kamerstukken II 2002/03, 28 637, nr. 19. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29490-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl