Wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie en enige andere wetten; Verslag algemeen overleg van 2 februari 2005 inzake het PBO-stelsel
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25695, nr. 31

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

14-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

25695 nr. 31

09-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25695Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29800-XVToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 695Wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie en enige andere wetten29 800 XVVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2005nr. 31VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 maart 2005De vaste commissies voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1, de vaste commissie voor Economische Zaken2
en de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit3 hebben op 2 februari 2005 overleg gevoerd met minister De Geus
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over:– het kabinetsstandpunt over het PBO-stelsel
(25 695, nr. 25);– de jaarverslagen van product- en bedrijfsschappen
(SZW0400849);– de reductie administratieve lasten PBO (29 800
XV, nr. 64).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van Dijk (CDA) vindt de PBO een goede
manier om de zelfregulering binnen de sectoren handen en voeten te geven,
en een goed ordeningsprincipe voor de samenleving en de markt. Brancheorganisaties
moeten voldoen aan bepaalde representativiteitseisen en moeten de goedkeuring
krijgen van het ministerie van Sociale Zaken als zij een schap willen organiseren. In het functioneren van PBO's kan men het draagvlak onder ondernemers
en het draagvlak binnen besturen kritisch bekijken. De secretariaten lijken
autonome organisaties te zijn geworden en de besturen lijken bijna geen grip
te hebben op wat er gebeurt binnen een productschap. Het functioneren van
de PBO's lijkt soms niet erg transparant te zijn, ook niet als er herhaaldelijk
om is gevraagd. Op het principe van good governance valt het een en ander
aan te merken. Daarom zijn kritische geluiden over het functioneren van de
PBO's niet vreemd, ondernemers moeten ieder jaar een fors bedrag betalen en
vragen zich af wat zij daarvoor terugkrijgen. Hier moet goed naar worden gekeken.
De heer Van Dijk stelt het Productschap voor de Fruitteelt als voorbeeld,
dat jaarlijks een bijeenkomst houdt met de leden van zijn dragende organisaties,
en eens per twee jaar een representatieve enquête onder ondernemers
die niet worden vertegenwoordigd door de dragende organisaties. PBO's moeten
heldere plannen maken en de organisaties die in de besturen zitten moeten
al het nodige doen om het draagvlak te vergroten onder de ondernemers, de
lidorganisaties en de leden. De dragende organisaties moeten ervoor zorgen
dat de PBO's met hun leden praten. Iedere ondernemer kan zeggenschap krijgen
binnen zijn PBO, mits hij zich aansluit bij een organisatie die is vertegenwoordigd
in het bestuur. Deze organisaties zijn in belangrijke mate representatief,
en vertegenwoordigen in die zin de meerderheid van de mensen in de sector.Het is geen verstandige weg om afhankelijk van de resultaten van de toekomstverkenning
in 2005 een besluit te nemen over de toekomst van de PBO's. Er moet namelijk
hard worden gewerkt aan plannen voor meer transparantie en draagvlak. De PBO's
moeten zichzelf moderniseren om de toekomst weer aan te kunnen en moeten de
garantie krijgen dat zij hun plannen in concrete daden om kunnen zetten en
daarvoor de tijd krijgen. De heer Van Dijk stelt voor in 2005 de toekomstverkenning
op poten te zetten en daarover te rapporteren, zodat hierover in 2006 in de
Kamer kan worden gediscussieerd. Wel moet nu een nieuwe periode worden ingegaan
van 2005 tot 2008. Op basis daarvan kunnen heldere criteria worden ontwikkeld
waarover de Kamer in 2009 verder kan praten nadat er aan de plannen is gewerkt.
Hij wil vooral kijken naar de uitvoering en wat minder naar alleen maar de
plannen.De aanleiding voor het moratorium was de door de heer Aptroot vermoede
hoge administratieve lastendruk. Uit een onderzoek blijkt dat de PBO's 23
mln euro lastendruk hebben. Aangekondigd is dat in 2005 de helft hier vanaf
gaat. Daarmee is de grond onder de motie-Aptroot verdwenen en kan het moratorium
op het instellen van de PBO's worden opgeheven. Het is namelijk heel goed
mogelijk dat nieuwe PBO's een vliegende start maken. Bovendien moet een nieuw
product- en bedrijfschap niet worden belast met de eventuele fouten van zijn
voorgangers. De minister is akkoord gegaan met een moratorium om met een definitief
oordeel te komen na de evaluatie. Nu deze evaluatie is geweest, kan men niet
volhouden dat er geen nieuwe product- en bedrijfschappen mogen komen.De heer Bakker (D66) merkt op dat het kabinet
van de hervormingen is, zowel economisch als maatschappelijk. Bij de PBO's
kiest het kabinet echter voor pappen en nathouden. Dat stelt zijn fractie
ernstig teleur.De PBO's doen goede dingen, zoals het voeren van het medebewind, maar
hebben ook autonome taken. Daarover is het kabinet weinig kritisch. De vraag
is of deze taken niet particulier uitgevoerd moeten kunnen worden en als dat
niet lukt, wat dan de reden is voor een publiekrechtelijke aanpak.De heer Bakker ziet twee mogelijkheden. De eerste is dat de PBO-structuur
wordt opgeheven onder een drastische scheiding van publieke en private taken.
Voor de publieke taken moet een vorm worden gevonden waaraan het bedrijfsleven
meebetaalt en de private taken gebeuren privaat. De tweede mogelijkheid is minimaal een drastische modernisering, in de
eerste plaats op het gebied van de representativiteit. Belastingen worden
niet geheven om private organisaties waaraan men part noch deel heeft te spekken,
of georganiseerde ondernemingen korting te verlenen op die belastingen. Als
wordt vastgehouden aan een PBO-structuur met verplichte heffingen, horen daarbij
democratische verhoudingen: een rechtstreekse invloed van degenen die belastingen
betalen op de besluiten van een productschap op bedrijfschap. Er is immers
geen verschil tussen belasting en heffing, omdat een heffing krachtens publiekrechtelijke
bevoegdheid aan iedereen wordt opgelegd. Daarmee hebben de schappen een belastingbevoegdheid
gekregen die heel ver kan gaan, terwijl een deel van het bedrijfsleven hierover
niet meebeslist. Het is in een democratie heel vreemd dat men zich moet organiseren
om iets te zeggen te hebben over een heffing. Er zijn mensen die zich bewust
niet organiseren. Bovendien leert de geschiedenis dat er organisaties ontstaan
die zich tegen het schap keren, zoals momenteel het NVAF doet. De heer Bakker
is er niet van overtuigd dat de huidige schappen openstaan voor nieuwe organisaties,
omdat zij daar zelf over gaan via hun koepels en de SER. De praktijk is vaak
dat zittende organisaties nieuwe organisaties tegenhouden. De keurslager is
hiervan uit het verleden een prachtig voorbeeld binnen de slagerijsector.In de drastische modernisering die hij bepleit moet het corporatisme verdwijnen
en moeten de organisaties niet meer afhankelijk worden gemaakt van de penningen
die zij krijgen via de schappen. Organisaties zoals de SER krijgen voor hun
inzet per dagdeel immers een flinke vergoeding. Bovendien krijgen aangesloten
leden van organisaties die in het bestuur zijn vertegenwoordigd korting, te
betalen door de andere leden die zich niet hebben georganiseerd. Zowel uit
een oogpunt van belastingheffing als uit democratisch oogpunt is dit een vreemde
zaak. Bovendien moet een drastisch gemoderniseerde PBO zich beperken tot de
kerntaken, in het bijzonder de medebewindstaken, en moet de salarisstructuur
worden doorgelicht. Het is niet nodig dat mensen die uit publieke middelen
worden betaald meer verdienen dan een minister of de minister-president.Als de drastische modernisering niet wordt ingezet, zullen de PBO's één
voor één allemaal omvallen omdat de huidige PBO's niet meer
van deze tijd zijn. Uiteindelijk zijn het de ondernemers voor wie het werk
wordt gedaan en zij moeten besluiten of zij dat werk nuttig vinden of niet.De heer Aptroot (VVD) merkt op dat het nieuw
is dat er een vorm van externe beoordeling moet komen over de democratische
legitimiteit van de PBO's. Is deze voorwaarde gesteld omdat het eerder gepresenteerde
onderzoek van KPMG onaanvaardbaar is? Dat is immers gebaseerd op interviews
met de bestuurders, directeuren en secretarissen van de schappen en heeft
de stijl van een kalkoen die zelf bepaalt of hij op het kerstmenu wordt gezet.
Zo moet dat niet.Alle signalen staan op rood en vooral tegen het Productschap Tuinbouw
wordt veel geprotesteerd, uit andere agrarische sectoren regent het klachten
en uit alle sectoren melden zich ondernemers die zelf willen bepalen hoe en
door wie zij hun belangen willen laten behartigen. In steeds meer sectoren
is er massaal verzet, zoals vanuit de brancheorganisaties Koninklijke Metaalunie,
Koninklijk Horeca Nederland, Raad Nederlandse Detailhandel en BOVAG, die van
de schappen af willen. Maar de schappen kunnen niet zonder meer worden opgeheven.
Overheidstaken moeten namelijk worden uitgevoerd. De bedrijfschappen voeren
deze taken niet uit en kunnen zonder meer worden geschrapt.Opgelegde verplichtingen op basis van verordeningen en uitgaven, gefinancierd
uit opgelegde heffingen moeten volstrekt democratisch zijn gelegitimeerd.
Deze taken kunnen niet worden overgelaten aan organisaties waarop betrokkenen
geen invloed kunnen uitoefenen. Ondernemers moeten bovendien zoveel
mogelijk vrijheid krijgen en dienen zo min mogelijk verplichtingen te hebben.
Daarom vraagt de heer Aptroot het kabinet te komen tot een heldere en in een
democratie passende taakverdeling: overheidstaken bij de overheid en andere
taken bij de sector en de ondernemers. Medebewindstaken en Europese taken
behoren naar het ministerie te worden overgeheveld naar een kleine en doelmatige
organisatie, bijvoorbeeld een klein agentschap LNV, dat goed contact met de
brancheorganisaties kan onderhouden. Voor andere suggesties van het kabinet
staat zijn fractie open. De belangenbehartiging zal door de brancheorganisaties
worden gedaan. Volgens opgave van de schappen kan het werk door 420 fte van
de huidige 1020 worden gedaan. Dit betekent een forse kostenbesparing en lastenvermindering,
die groter kunnen worden door het afstoten van gebouwen en besturen.Van bovenaf opgelegde verplichtingen passen niet bij taken die niet strikt
van de overheid zijn. De PBO's zijn wat dat betreft overbodig en ongewenst.
Zij kennen immers geen democratie en geen transparantie. De jaarverslagen
zijn slecht en geven geen inzicht in de geldstromen. Daarom stelt de heer
Aptroot de volgende vragen. Het Hoofdbedrijfschap Detailhandel maakt jaarlijks
1 mln euro over aan CNV en FNV. Weet de minister dit en wat vindt hij hiervan?Waarom mogen winkeliers niet weten dat zij verplicht betalen aan de vakbonden?
Hebben de schappen nog meer te verbergen?Is de minister bereid jaarverslagen te eisen, die aan de Kamer voor te
leggen en aan ondernemers, en die aan de voor bedrijven wettelijk verankerde
corporate governance code voldoen?Waarom staat de beloning van de bestuurders niet in de jaarverslagen,
zoals bij ieder bedrijf verplicht is? Kan de Kamer, en kunnen de ondernemers
die betalen de informatie krijgen?Hij waardeert de openheid van de voorzitters van de schappen die 1 februari
2005 hebben gezegd dat zij meer moeten doen aan communicatie, dat zij de ondernemers
die moeten betalen meer moeten betrekken bij de schappen, en dat zij moeten
afslanken en heffingen moeten terugbrengen. Dat is echter niet meer aan de
orde; het is te laat, en een gepasseerd station. Zijn fractie wil dat de noodzakelijke
publieke taken publiek worden uitgeoefend, zodat een minister ieder moment
aanspreekbaar is en volksvertegenwoordigers door betrokkenen kunnen worden
aangesproken. Begroting, taken en eventuele heffingen en jaarrekeningen worden
dan in het openbaar vastgesteld en belanghebbenden kunnen iedere vier jaar
bepalen wie hun belangen behartigen.De heer Aptroot heeft geluisterd naar de ondernemers en kiest voor een
nieuwe aanpak: transparant, doelmatig, democratisch en sober. Zijn fractie
is zeer ongelukkig met de passieve houding van het kabinet in dezen.De heer Douma (PvdA) wijst erop dat het Innovatieplatform
en het kabinet recentelijk de sector Flowers and Food hebben aangewezen tot
een van de speerpunten van de Nederlandse economie, een van de sterkste sectoren
waarmee Nederland internationaal sier kan maken. Het bestaan van de productschappen
in de agrarische sector de afgelopen 40 tot 50 jaar heeft een bijdrage geleverd
aan de kracht van die sector in de economie. Hiermee is echter geen vrijbrief
voor de toekomst gegeven.Het KPMG-rapport stelt dat de vier jaar geleden door de wet voorgeschreven
veranderingen in hoge mate hebben plaatsgevonden. Het gaat de goede kant op.
Op basis van dit rapport geeft het kabinet aan wat er in de komende vier jaar
moet gebeuren, maar natuurlijk moet men niet alleen uitgaan van een onderzoek
door KPMG onder bestuurders. Blijkbaar zijn er in de boezem van het kabinet
grote verschillen tussen CDA enerzijds en VVD en D66 anderzijds, zoals ook
in dit overleg blijkt, en heeft het kabinet daardoor lang over het formuleren
van een reactie gedaan. Onder de liberale toon schuilt de maakbaarheidsillusie
dat de overheid zaken zelf kan regelen en dat private partijen
in de sector zaken zelf kunnen regelen, maar er is een volstrekt blinde vlek
voor samenwerking van partijen in een bepaalde sector.De Wet PBO staat organisatie toe daar waar georganiseerde werkgevers en
georganiseerde werknemers in meerderheid van mening zijn dat er behoefte is
aan regulering en ordening in hun sector. Daarom bestaan bedoelde schappen.
Dit sluit aan bij de opvatting dat het van groot belang is om organisaties
in het middenveld te betrekken bij het realiseren van maatschappelijke doelen.
De Wet PBO stelt duidelijk eisen aan de representativiteit. Ten minste 55%
van de werkgevers in een bepaalde sector moet zijn aangesloten bij organisaties
die de funderende organisaties van een PBO vormen. Uit werkgeverskring komen
er echter klachten en soms stappen organisaties uit de PBO's waardoor deze
onder de 55%-grens dreigen te zakken. Overigens is het in beginsel geen probleem
als deelnemende organisaties aan een PBO enigszins worden gecompenseerd voor
het werk dat zij daarin steken en dus kortingen ontvangen op heffingen.De heer Douma is een groot voorstander van de strategische plannen die
het kabinet binnen een jaar wil hebben gerealiseerd, onder andere vanwege
de transparantie en de representativiteit van de PBO's. Strategische plannen
zijn ook nodig voor innovatie, scholing van werkenden en beloning van bestuurders.
Er is echter geen reden om de PBO's slechts een fiat voor één
jaar te geven, maar de strategische plannen moeten wel op korte termijn worden
geleverd. Op basis van deze plannen kan worden bezien welke criteria kunnen
worden gebruikt voor de evaluatie van de PBO's over een periode van vier jaar
waarin de PBO's ongemoeid worden gelaten. Het moratorium kan worden opgeheven,
omdat er geen reden is om oprichting van een PBO onmogelijk te maken als er
voldoende draagvlak is en 55% van de ondernemers en vakorganisaties daaraan
wil meewerken.De heer Douma is niet doof voor kritiek uit de samenleving op de productschappen.
Deelnemende organisaties die kritiek hebben kunnen deze het beste leveren
binnen de PBO. Hij vraagt wel aandacht voor het functioneren van het Productschap
Tuinbouw, waarmee een grote groep werkgevers problemen heeft. Er zou een «commissie
stiekem» bestaan, dat wil zeggen dat een deel van de werkgevers voorafgaand
aan de bestuursvergaderingen een deel van de besluiten voorkookt, en dat de
bestuursvergaderingen in veel gevallen niet openbaar zijn. Ook klagen bedrijven
aan de ene kant over de kosten en aan de andere kant over datgene wat het
aan meerwaarden voor de sector oplevert.Ten slotte kan men vragen stellen over de relatie tussen de publiekrechtelijke
taken en datgene wat privaatrechtelijk plaatsvindt. Er zijn grote vraagtekens
of dit productschap de komende vier jaar wel door kan gaan. De heer Douma
vraagt de minister dit nader uit te laten zoeken en sluit niet uit dat het
nodig blijkt te bezien welke acties de Kamer verder moet ondernemen.De heer Van den Brink (LPF) meent dat mensen
het verschil uitmaken tussen het ene productschap, dat weet wat er onder de
mensen leeft, en het andere, dat zeer bureaucratisch is en veel kritiek krijgt.
Het productschap dat geen prioriteit legt bij democratie krijgt de meeste
kritiek te verduren, zoals het Productschap Tuinbouw. De heer Van den Brink
heeft de mensen die zich tegen dit productschap keren geadviseerd een organisatie
op te richten en daarmee het productschap van binnenuit te veranderen. Als
dragende organisaties menen het binnen het productschap alleen voor het zeggen
te hebben, gaat het bij voorbaat fout. Als deze organisaties voelen dat zij
concurrentie krijgen, zal het productschap goed functioneren, zoals bij het
Productschap voor vee en vlees is gebeurd.Het grote voordeel van productschappen is dat zij minder reageren op de
waan van de dag. De politiek doet dat wel. De heer van den Brink waarschuwt
ervoor dat dragende organisaties taken naar het productschapverplaatsen
om hun eigen contributie laag te houden, waardoor de contributie van de schappen
omhoog moet. Dragende organisaties kunnen dit doen om op die manier de niet-georganiseerden
te laten meebetalen aan het werk dat zij voor hen hebben gedaan. Als er geen
productschappen meer zouden zijn en boeren en tuinders het samen eens moeten
worden, zijn zij overgeleverd aan de waan van de dag van de politiek. Daarom
moeten ondernemers en werknemers in de sectoren land- en tuinbouw organisatorisch
hun krachten bundelen. De productschappen moeten dus niet worden opgeheven,
maar moeten doen waarvoor zij zijn ingehuurd en er moet worden nagedacht over
hoe de niet-georganiseerden kunnen worden georganiseerd, daar gaat het om.
Als dit lukt, krijgt de politiek de rust op om zich niet met individuele bedrijven
te hoeven bemoeien. De politiek kan daarnaast altijd voorkomen dat het productschap
iets doet wat zij niet wil.De heer Van der Vlies (SGP) vindt de kritiek
op de productschappen niet mals. Deze richt zich onder meer op de bureaucratische
manier van werken, een ondemocratische wijze van opereren en hoge verplichte
heffingen.In de huidige discussie gaat het om nut en de noodzaak van de PBO's. In
1950 was het sleutelwoord in de discussie «corporatisme». Het
bezwaar betrof de vermenging van publieke taken met andere taken, uitgevoerd
door niet-overheidsinstellingen. Zijn fractie was en is nog steeds voor een
duidelijke scheiding. Een door de samenleving controleerbare overheid heeft
de taak regels te maken, uit te voeren of te doen uitvoeren en te controleren.
Ook bij de discussie in de jaren '60 over het medebewind met de daaraan gekoppelde
verplichte heffingen van het Landbouwschap telde voor zijn fractie het medebewind
zwaar mee.In de afgelopen 55 jaar hebben de productschappen in belangrijke mate
bijgedragen aan de ontwikkeling van de agrarische sector en andere branches
in Nederland. Het is nog niet aan de orde om de PBO's zonder meer af te schaffen.
Eerst moet duidelijk zijn wat er met de taken zal gebeuren. Het leitmotiv
is daarbij de scheiding tussen publieke en private taken. Het kabinet geeft
een jaar de tijd voor de toekomstverkenningen. Daarin kan helder worden gemaakt
welke meerwaarde de PBO's hebben, hoe de verantwoordingsplicht en de representativiteit
zijn geregeld en hoe de democratische legitimatie tot stand komt. Dit moet
allemaal in kaart worden gebracht en daarna kan een besluit worden genomen.De PBO's moeten niet van bovenaf worden gedicteerd, vanuit de gevestigde
organisaties, maar moeten van onderaf worden gedragen. Zij moeten draagvlak
verdienen door een goede wijze van inspraak van onderaf.Het antwoord van de ministerDe minister antwoordt dat de regering rekening
moet houden met de gegroeide praktijk. PBO's zijn ooit bedacht met veel steun
uit de hele samenleving. Zij hebben gewerkt aan de opbouw van het land en
hebben een aantal discussies doorstaan. Achter het instituut PBO staat het
doel: een goed functionerend bedrijfsleven en een goede ordening van de bedrijfstak,
zodat het bedrijfsleven kan groeien en bloeien, en de nodige regels in acht
worden genomen. Door de jaren heen is er veel tot stand gebracht. Vanuit de
waan van de dag kan er soms kritiek zijn op instituten, maar er kan meer achter
de kritiek schuilgaan. Een diepgeworteld wantrouwen is iets anders dan de
waan van de dag.Het KPMG-rapport brengt de activiteiten en de veranderslagen goed in kaart.
Het onderzoek laat er geen twijfel over bestaan dat men tussen 1999 en 2003
de goede weg is ingeslagen. Het kabinet stelt nu een verkenning voor, omdat
het rapport incompleet is. Dit is een politieke oordeel van het kabinet. In
de opdracht stond immers niet dat er mede moest worden gekeken
naar de democratische legitimiteit. Echter, de discussie gaat niet over de
vraag of de schappen de verbeterplannen van 1999 hebben ingezet, noch wat
men precies heeft gedaan aan medebewind en andere taken, maar of wat men doet
kan berusten op democratische legitimiteit in de sectoren. In de Kamer leeft
over de democratische legitimiteit een breed spectrum aan meningen, ook in
het kabinet is dat het geval. Het kabinet heeft zich echter tot taak gesteld
los te komen van enkele vooroordelen.Het eerste vooroordeel is, dat het met de democratische legitimiteit vanzelf
en altijd goed zit als er een representatieve organisatie in het bestuur zit.
Dit is niet juist. Waar op een bepaald moment macht is, moet deze macht en
moeten maatregelen worden verantwoord. Het zit niet vanzelf goed als aan de
dragende organisaties wordt gevraagd of het goed zit met de schappen. Daarom
is nu een centraal punt verder te kijken naar de bedrijfsgenoten, om de structuren
van de dragende organisaties heen en desgewenst naar de interne structuren
van de dragende organisaties, teneinde te bekijken of de interne democratie
zodanig is dat regelmatig het oor te luisteren wordt gelegd bij de leden,
en dat dit in het bestuurlijk gedrag van de vertegenwoordigers zichtbaar is.
De schappen tonen hierin een enorme diversiteit. Als de dragende organisaties
geen aandacht besteden aan de interne democratie, gaan de leden zich afvragen
waarom zij lid zijn.Het tweede vooroordeel is dat de PBO's zichzelf zullen moeten opheffen
als er een splitsing wordt aangebracht tussen de publieke en de private taken,
omdat dan vanzelf zal blijken dat de overheid alles in relatie tot de heffing
beter zelf kan doen. Dit vooroordeel gaat ervan uit dat de schappen als instituut
overbodig zijn en geen meerwaarde kunnen hebben in het huidige bestel. Deze
twee vooroordelen zijn niet karikaturaal, maar vormen fundamentele ideologische
vertrekpunten in het debat. De minister waarschuwt ervoor dat deze vertrekpunten
geen vooroordelen worden in de discussie. Daarom heeft het kabinet wat langer
gedaan over de discussie en is het uiteindelijk uitgekomen bij het hart daarvan:
democratische legitimering van de schappen. De aandachtspunten zijn hierbij
deelname, representativiteit en de vraag hoe niet-georganiseerde ondernemers
worden betrokken bij activiteiten. Het gaat echt om de vraag of de schappen
kunnen blijven voortbestaan, ieder voor zich of algemeen. Mensen die kritiek
hebben op de PBO's omdat zij problemen hebben met de regels, moeten zich echter
niet rijk rekenen, want als de schappen verdwijnen, worden de regels door
een ander opgelegd.De heer Van Dijk wil de garantie dat de plannen die de PBO's maken kunnen
worden uitgevoerd. De minister is het hiermee eens. Het oordeel of de toekomstverkenning
tot goede plannen leidt, kan nu niet worden gegeven. De regering wil echter
het moment van toetsing over een jaar niet voorbij laten gaan. Dan liggen
de toekomstverkenningen en de plannen immers voor die in de jaren daarna moeten
worden uitgewerkt. De minister constateert bij de heer Van Dijk een verschil
in weging van de vraag waar het zwaartepunt ligt om het ideologische en het
praktische debat bij elkaar te brengen. De heer Van Dijk doet dat liever over
een aantal jaren, andere Kamerleden liever nu. Omdat het belangrijkste probleem
de democratische legitimiteit binnen de eigen bedrijfstak is, ligt volgens
het kabinet het zwaartepunt bij de toekomstverkenningen. Ook de schappen zien
die als een belangrijke factor waarvan hun voortbestaan afhangt. Ook de SER
ziet in dat nu het moment is aangebroken om de democratische legitimiteit
in ogenschouw te nemen. De Kamer moet een oordeel kunnen geven over de democratische
legitimiteit en aan dat oordeel moeten niet nu al beperkingen worden opgelegd
door van tevoren aan te geven hoeveel tijd er nodig is om de plannen ten uitvoer
te brengen.Bovendien is de termijn die de heer Van Dijk noemt willekeurig. De minister is het wel met hem eens dat niet de indruk moet worden gewekt
dat over een jaar wordt besloten of het zwaard valt en er daarna niet meer
over wordt gesproken. Als de schappen met een goedgekeurd plan aan de slag
mogen gaan, hoort daar een tijdpad bij. Ook mag niet worden uitgesloten dat
het met de democratie legitimiteit volkomen mis zit en dat alternatieve opties
moeten worden gewogen, zoals het opheffen vanéén of meer schappen.
Ook als ontevreden bedrijven uit de dragende organisaties stappen verdwijnt
het productschap, dat is vaker voorgekomen. Het kabinet zal de dan ontstane
situatie beoordelen op het dan ontstane vacuüm in de regelgeving, met
name de tenuitvoerlegging van Europese regelgeving en andere zaken, zoals
de financiële afhechting. De minister heeft geen aanwijzingen dat een
productschap implodeert omdat men er zelf een puinhoop van maakt, maar hij
heeft goede nota genomen van de vragen die zijn gesteld over het Productschap
Tuinbouw. Als er gerede aanwijzingen zijn, zoals bij dit productschap het
geval lijkt, kan het kabinet beslissen om naast de toekomstverkenningen voor
een lijn te kiezen waarin de minister zelf iets moet doen, maar het is niet
verstandig om de doelstellingen die in het onderzoek staan dubbel na te streven.Samengevat stelt de minister voor de fundamentele richtingenstrijd uit
te stellen totdat er meer zicht is op de democratische legitimiteit. Schappen
oefenen toegerust met bepaalde instrumenten een zekere macht uit. Macht verplicht
tot het uitoefenen van een dienende functie. Schappen moeten dit doen op aangeven
van informatie die van buitenaf wordt aangereikt door een onafhankelijk instituut.
Dit onafhankelijke instituut moet daarom deel uitmaken van de toekomstverkenningen.
Een rechtstreekse verkiezing vormt niet altijd het toppunt van democratie.
Voor de instrumentele invulling van de democratische legitimiteit is het van
belang nadrukkelijk te bekijken wat er leeft onder de bedrijfsgenoten. Het
kan zijn dat men een voorzitter wil kiezen, maar ook dat men meer belang hecht
aan het inzicht in het totstandkomen van een bepaalde heffing en een goede
beroepsgang. De minister neemt er goede nota van dat de VVD-fractie hoge eisen
stelt aan de juridisch geborgde democratische legitimiteit, omdat zij weinig
vertrouwen heeft in de systematiek van organisaties.De toekomstverkenningen worden ieder afzonderlijk beoordeeld, daarom is
aan de schappen gevraagd een toekomstverkenning te maken voor hun eigen sector.
Er zijn sectoren waarvoor men een schap kan bedenken dat er niet is, maar
het omgekeerde kan ook het geval zijn. Daarom moet in de toekomstverkenningen
de vraag worden beantwoord of de economische ontwikkelingen het voortbestaan
van een schap twijfelachtig maken. Ook wordt gevraagd een visie te geven op
de mogelijkheden tot verdergaande samenwerking. Het kabinet verwacht niet
dat uit de toekomstverkenningen een eenheidsworst komt, en de vraag naar het
voortbestaan van een schap wordt per schap gesteld. De minister sluit niet
uit dat het totaalbeeld enkele algemene opmerkingen toelaat.De jaarverslagen voldoen aan de eisen van de wet en aan de richtlijnen
van de SER, die een jaarlijkse scan geeft van de jaarverslagen. De minister
stuurt de Kamer jaarlijks een brief met een uitgebreide reactie op die scan.
Bovendien staan de jaarverslagen onder accountantscontrole en worden zij door
het bestuur goedgekeurd. Hierin zitten werkgeversorganisaties en andere organisaties.
Als er een bedrag aan een dragende organisatie wordt betaald, is het de vraag
waarvoor dat gebeurt. Om niet betalen is onrechtmatig. FNV Bondgenoten en
de CNV Dienstenbond voeren werk uit voor het Hoofdbedrijfschap Detailhandel
in het kader van het programma Professionalisering Detailhandel, gericht op
het functioneren van werknemers in de detailhandel, en ontvangen daarvoor
1 mln euro. Deze bonden moeten voor dit werk verantwoording afleggen. Dit
wordt gecontroleerd door de accountant van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel.
Het is zeer belangrijk dat er een goede verantwoording wordt afgelegd en de
minister heeft zich daarvan vergewist. Het is niet juist dat grote werkgevers niet in schappen zitten, ook zij
zijn georganiseerd, zoals de Raad van de Nederlandse Detailhandel, die zetels
heeft in het Hoofdbedrijfschap Detailhandel.Nadere gedachtewisselingDe heer Van Dijk (CDA) merkt op dat de kern
van de discussie de vraag is of de discussie omtrent de toekomst van de PBO's
moet afhangen van de plannen die naar voren worden gebracht, of ook van de
manier waarop met die plannen wordt omgegaan. Hij heeft een andere visie dan
het kabinet en zal die wellicht nader in zijn fractie bespreken.De taken van de PBO moeten niet worden teruggebracht tot de medebewindstaken,
omdat de PBO meer uitvoert dan deze taken, en ook de taken uitvoert die noch
door de overheid, noch door individuele ondernemers kunnen worden uitgevoerd.
Dat is voor een belangrijk deel de meerwaarde van een PBO. Opvallend is dat
de liberale coalitiegenoten volledig voorbijgaan aan het profijtbeginsel,
omdat wat door de PBO wordt gedaan, voor iedereen in de sector van belang
is. De dragende organisaties hebben de taak duidelijk te maken waarin het
profijt zit voor de individuele ondernemer.De heer Bakker (D66) vindt dat bij een profijtbeginsel
iedereen moet kunnen meebeslissen. Daarvoor moet men zich organiseren. De
democratische legitimatie van PBO's is Oost-Europees omdat zij voordeel geven
aan de eigen leden. Daarom vraagt hij het kabinet minimaal zich duidelijk
en helder over de democratische legitimatie uit te spreken. Hij trekt niet
in twijfel dat PBO's waardevolle zaken doen, maar stelt de vraag of zij een
gedwongen publiekrechtelijk karakter moeten hebben, dan wel of daar andere
democratische en particuliere methoden voor zijn. Hij pleit ervoor komend
jaar een stap verder te komen in deze discussie.De heer Aptroot (VVD) wil zo min mogelijk
verplichtingen opleggen aan ondernemers. Als dit toch wordt gedaan, moet dat
democratisch gebeuren en in een stelsel passen, en niet in een schimmige PBO-structuur.
De PBO's moeten wat hem betreft worden opgeheven. Ook hecht hij eraan dat
er lopende de discussie geen nieuwe PBO's worden opgericht. Over de democratische
legitimatie moet een vorm van externe beoordeling komen, ook het kabinet zegt
dat. Hij is ontevreden met de beantwoording van de vraag over de transparantie.
Het interesseert hem niet dat de SER het mooi vindt en dat de accountant het
controleert. De corporate governance-code moet ten minste gelden voor de PBO's.
Hij eist van het kabinet dat het zorgt voor volstrekte transparantie over
de beloning van de bestuurders en de geldstromen. Aan de beantwoording van
de minister over de FNV en CNV kleven ook nog haken en ogen.De heer Douma (PvdA) meent dat D66 tamelijk
stalinistische opvattingen heeft over het realiseren van maatschappelijke
doelstellingen, met maar twee varianten: ofwel de overheid zorgt ervoor, ofwel
individuele ondernemingen. Tussen die twee niveaus bestaan echter ook maatschappelijke
organisaties, waarin een deel van de kracht van de democratie zit.Het voorstel van de regering is een motie van wantrouwen tegen de PBO's.
Volgens de wet moet eens in de vier jaar worden geëvalueerd, dit wil
de heer Douma volhouden. Omdat er problemen zijn op het terrein van transparantie
en democratische legitimering, stelt hij voor halverwege de periode van vier
jaar de stand van zaken op te nemen om te bezien of er voldoende voortgang
is. Omdat democratie meer is dan het feit dat 55% van de bedrijven zijn aangesloten,
moet bij de tussentijdse stand van zaken heel gedegen in beeld worden gebracht
hoe het staat met democratische legitimiteit, representativiteit, openbaarheid
en transparantie. Het moratorium kan verdwijnen, maar omdat de berichten over
het Productschap Tuinbouw ernstig zijn, vraagt de heer Douma
de minister op korte termijn actie te ondernemen.De heer Van den Brink (LPF) vindt dat naar
het democratisch gehalte van de PBO's moet worden gekeken en stelt voor dat
een nieuwe organisatie veel sneller in het bestuur van een productschap kan
plaatsnemen dan nu het geval is. Tevens merkt hij op dat de minister nog iets
over de salarissen moet zeggen.De heer Van derVlies (SGP) wil zorgvuldig
omgaan met de 55-jarige geschiedenis van de PBO's en steunt daarom de route
van het kabinet. De bespreking van de toekomstverkenning is een volwaardig
politiek debat. Wanneer een productschap een goede toekomstverkenning toont,
zijn meerwaarde kan aantonen, democratisch is gelegitimeerd en transparant
met de verantwoordingsplicht omgaat, hoeft het niet het zwaard van Damocles
te vrezen, maar de productschappen die dat niet kunnen moeten dat wel. Hij
zal de toekomstverkenningen heel kritisch volgen.De minister bekijkt de toekomstverkenningen
niet vanuit een vooropgezet wantrouwen of vanuit een blind vertrouwen. De
toekomstverkenningen zijn geen motie van wantrouwen, maar krijgen een eerlijke
behandeling. Er is wel aanleiding om scherper te kijken dan het kabinet in
aanleg had bedoeld, omdat het KPMG-rapport geen helderheid heeft gebracht
op het gebied van de democratische legitimatie. Natuurlijk zal de regering
met een afgewogen oordeel komen over de democratische legitimiteit.Hoe degenen die momenteel niet zijn vertegenwoordigd in de schappen toch
vertegenwoordigd kunnen worden is per schap verschillend. Sommige schappen
omvatten een veelheid aan kleine organisaties in de sector, andere grotere
organisaties, of grote ondernemers die het domein beheersen. Uit de geschiedenis
blijkt dat schappen met ondernemingen van ongeveer dezelfde grootte het best
gedijen, omdat er dan een gezamenlijk belang is en het risico van dominantie
kleiner is. Dit zal allemaal nog aan de orde komen als aan ondernemers wordt
gevraagd of zij zich vertegenwoordigd voelen. In de aandachtspunten zit een
sondering onder bedrijfsgenoten, namelijk naar de opvattingen van de georganiseerde
en niet-georganiseerde ondernemers, alsmede van eventuele andere betrokken
externen over de activiteiten van het schap.Als de heer Douma feiten kent die hij nog niet kent over het Productschap
Tuinbouw, hoort de minister die graag. Signalen uit de sector en foto's in
de krant zijn niet genoeg.Het kabinet streeft voor het publieke domein naar een grotere transparantie
van de bestuurdersbeloningen en voert een discussie over de normering daarvan.
Dit heeft ook betrekking op de PBO's. Aan de jaarverslagen van bedrijven en
publieke instellingen worden niet dezelfde eisen gesteld. De minister begrijpt
goed dat de heer Aptroot stelt dat voorzover schappen organen zijn die het
bedrijfsleven dienen, zij moeten voldoen aan de eisen die voor het bedrijfsleven
gelden. Een PBO is een wettelijk orgaan waaraan eisen worden gesteld, maar
is geen concurrerend orgaan. Eisen die worden gesteld uit het oogpunt van
marktwerking gelden niet voor PBO's. De minister neemt de suggestie mee om
de eisen die voor jaarverslagen van het bedrijfsleven gelden te enten op de
jaarverslagen van de mogelijk in de toekomst nog bestaande PBO's.Het moratorium voor nieuwe PBO's wordt in stand gehouden tot aan de beoordeling
van de toekomstvisies van de schappen.Het door de heer Van Dijk gemaakt scherpe onderscheid tussen autonomie
en medebewind neemt de minister graag mee. Het gaat bij deze discussie natuurlijk
niet om de vraag wat de legitimering is voor medebewind, maar wat de legitimering
is voor de autonome taken, en de toegevoegde waarde daarvan in de bedrijfstak.
Het is prima om deze taken te combineren als dat efficiënt
is, maar de taken van medebewind vinden niet hun oorzaak in de beslissingen
van het schap. De grondslagen daarvan liggen elders.Het is een noodzakelijke tussenstap om te oordelen of de plannen goed
genoeg zijn om uit te voeren, omdat zij blijkbaar niet goed genoeg kunnen
zijn om uit te voeren. De minister respecteert het dat de heer Van Dijk het
oordeel over de plannen wil vellen op het moment dat zij worden geëvalueerd,
maar de regering heeft er geen behoefte aan hierop procedureel vooruit te
lopen.De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,SmitsDe griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,NavaDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,HofstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,Schreijer-Pierik XNoot1Samenstelling:Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Bibi de Vries (VVD), De Wit
(SP), Van Gent (GroenLinks), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), voorzitter, Bussemaker
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Smits (PvdA), Örgü
(VVD), Weekers (VVD), Rambocus (CDA), De Ruiter (SP), Ferrier (CDA), ondervoorzitter,
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Bruls (CDA), Varela (LPF), Eski (CDA), Koomen
(CDA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), Stuurman (PvdA), Kraneveldt
(LPF), Hirsi Ali (VVD).Plv. leden: Depla (PvdA), Ko°er-Kaya (D66), Blok (VVD), Kant (SP),
Halsema (GroenLinks), Smilde (CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA), Tonkens
(GroenLinks), Omtzigt (CDA), Adelmund (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Visser
(VVD), Algra (CDA), Vietsch (CDA), Van der Vlies (SGP), Hessels (CDA), Hermans
(LPF), Van Oerle-van der Horst (CDA), Van Dijk (CDA), Van Egerschot (VVD),
Van Dijken (PvdA), Blom (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Van As (LPF), Schippers (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD), voorzitter, Schreijer-Pierik
(CDA), ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Ten Hoopen (CDA), Slob (ChristenUnie), Van den Brink (LPF), Duyvendak (GroenLinks),
Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Varela (LPF),
Algra (CDA), Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), De Krom
(VVD), Heemskerk (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Van
Egerschot (VVD), Jonker (CDA).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Dittrich (D66), Örgü (VVD), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Hijum (CDA), Koenders (PvdA), Vos (GroenLinks),
Joldersma (CDA), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van Gent (GroenLinks),
Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Ruiter (SP), Van As (LPF), De
Haan (CDA), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Van Heteren (PvdA),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Waalkens (PvdA), Szabó
(VVD), Weekers (VVD), Van Dijk (CDA).XNoot3Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Vos (GroenLinks), Cornielje
(VVD), Buijs (CDA), Van Beek (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), voorzitter, Atsma
(CDA), Oplaat (VVD), Geluk (VVD), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Verbeet (PvdA), Van den Brink (LPF), Vergeer (SP), Herben (LPF), Tichelaar
(PvdA), Ormel (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66),
Van Velzen (SP), Koomen (CDA), Boelhouwer (PvdA), Douma (PvdA), Dubbelboer
(PvdA), Kruijsen (PvdA).Plv. leden: Slob (ChristenUnie), Vendrik (GroenLinks), Örgü
(VVD), Spies (CDA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen
(CDA), Hofstra (VVD), Veenendaal (VVD), Samsom (PvdA), De Krom (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Eerdmans (LPF), Van As (LPF) Van Heteren (PvdA), Van Lith (CDA), Van
Gent (GroenLinks), Van Bochove (CDA), Van der Laan (D66), Gerkens (SP), Jager
(CDA), Timmer (PvdA), Depla (PvdA), Fierens (PvdA), Verdaas (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25695-31.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl