Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerking; Brief van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31250, nr. 30

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31250 nr. 30

10-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBeleidsnotitie milieu en hernieuwbare energie in ontwikkelingssamenwerking1. Inleiding2. Het belang van hernieuwbare energieWat verstaan wij onder hernieuwbare energie?De snelle groei van hernieuwbare energie.Energie is belangrijk voor economische ontwikkeling en
het behalen van de MDG’sDe strijd om energieFossiele energie als aanjager van klimaatveranderingDe rol van biobrandstoffenSnelle technologische ontwikkelingen geven perspectiefInstitutionele knelpunten in de energiesector in ontwikkelingslandenHoeveel geld is er nodig?Investeringen nemen snel toe, maar blijven onvoldoende.3. Kader voor inzet op hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden 3.1 Doelstelling en interventieterreinen3.2 Uitgangspunten4. Uitvoering van het beleid4.1 Directe investeringen in hernieuwbare energieContextUitvoering4.2 Verduurzamen van de productie van biomassa voor energiedoeleindenContextUitvoering4.3 Beïnvloeden van het beleid van belangrijke partnersContextUitvoering4.4 Ontwikkelen van capaciteit en kennisContextUitvoering5. Impact evaluatie en beleidsdoorlichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 31250, nr. 30 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31250Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 250Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerking30 495Toekomstig internationaal klimaatbeleidnr. 30BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 september 2008Bij het aantreden van het kabinet hebben wij een intensivering op het
gebied van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden aangekondigd. Daarvoor
heeft het kabinet voor de periode 2008–2011 een bedrag van 500 miljoen
euro gereserveerd.Via deze beleidsnotitie «Milieu en hernieuwbare energie in ontwikkelings-samenwerking»
breng ik u, mede namens mijn collega van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, graag op de hoogte van de Nederlandse inzet voor de ontwikkeling
van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden. Deze inzet beoogt om ontwikkelingslanden
toegang te geven tot een energievoorziening die duurzaam is. Daarmee hopen
wij bij te dragen aan armoedebestrijding, klimaatbeleid en stabiliteit.Een mondiaal akkoord over het tegengaan van klimaatverandering zal, in
het licht van het in Bali overeengekomen actieprogramma, vragen om een bredere
en meer omvattende Nederlandse bijdrage aan inspanningen van ontwikkelingslanden
op het vlak van mitigatie, adaptatie en vermeden ontbossing/herbebossing.
Recent bent u daarover door ons geïnformeerd. Over de verdere ontwikkeling
van die inzet richting Kopenhagen zult u op de gebruikelijke wijze worden
geïnformeerd.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. G. Koenders Beleidsnotitie milieu en hernieuwbare energie in ontwikkelingssamenwerking1. InleidingDe wereld staat voor grote uitdagingen op het gebied van armoede, duurzaamheid
klimaat en energie. Een snel groeiende wereldbevolking en veranderingen in
consumptiepatronen door toenemende welvaart leiden tot een sterk stijgende
vraag naar voedsel, grondstoffen, water en energie. Dat terwijl volgens internationale
studies zoals de Millennium Ecosystem Assessment (2005) de druk op de ecosystemen al te groot was. Vraag en aanbod van essentiële
levensbehoeften raken nog meer uit balans en leiden tot schaarste met als
gevolg forse stijgingen van prijzen van voedsel, grondstoffen en energie en
toenemende spanningen tussen landen en bevolkings-groepen. In het bijzonder
de armen hebben hier last van omdat zij een groot deel van hun inkomen aan
voedsel en energie besteden en het minst in staat zijn om voor hun belangen
op te komen. Ondervoeding, conflicten over toegang tot natuurlijke hulpbronnen
en degradatie van ecosystemen nemen sterk toe.Duurzaamheid van economische groei is een voorwaarde voor ons voortbestaan.
Het is niet langer aanvaardbaar dat de welvaartsgroei ongelijk verdeeld is
en vaak ten koste gaat van de belangen van kwetsbare groepen mensen en/of
van toekomstige generaties en ten koste gaat van milieu en natuurlijke hulpbronnen.
Dit kabinet zet daarom sterk in op het bevorderen van duurzame ontwikkeling,
zowel nationaal als internationaal. Graag verwijzen wij naar de kamerbrief
van 16 mei 2008 met de kabinetsbrede aanpak duurzame ontwikkeling (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 196, nr. 32)De effecten van klimaatverandering worden steeds duidelijker zichtbaar
en bedreigen in toenemende mate, direct en indirect, de mondiale stabiliteit.
Door klimaat-verandering is de bestaanszekerheid van grote groepen mensen
in gevaar, mede door problemen bij de voedselvoorziening, de watervoorziening,
uitbreiding van de verspreiding van ziekten en een toenemend aantal natuurrampen.
Voor de armste landen, die het minst hebben bijgedragen aan de opwarming van
de atmosfeer, zijn de gevolgen het grootst. De effecten van klimaatverandering,
die zich manifesteren in de vorm van droogtes, overstromingen, gedegradeerde
ecosystemen en mislukte oogsten, kunnen leiden tot een flink aantal stappen
terug op de weg naar groei en ontwikkeling of tot het wegtrekken van mensen
uit gebieden waar ze zich niet meer veilig voelen.De uitdaging waar we voor staan is dan ook veel groter dan louter het
terugdringen van de broeikasgassen. De onvermijdelijke effecten van de historische
emissies leiden tot uitdagingen die gaan over ontwikkeling, internationale
veiligheid, duurzaamheid en een nieuwe energietoekomst. Nederland heeft in
Europees kader in belangrijke mate bijgedragen aan het tot stand komen van
een progressief Europees klimaatbeleid.Ook andere belangrijke spelers zijn er inmiddels van overtuigd dat urgente
en gezamenlijke actie noodzakelijk is. De Nederlandse regering is dan ook
verheugd dat er met de vaststelling van het Bali Actieplan een essentiële
stap is gezet om tijdig te kunnen komen tot een nieuwe, mondiale klimaatafspraak
voor de periode na 2012. Voor de details van de Nederlandse inzet op klimaatgebied
verwijzen wij graag naar de brief Toekomstig internationaal klimaatbeleid
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 495, nr. 4) die
op 29 april 2008 naar de Kamer werd gestuurd. Toegang tot moderne, betrouwbare en betaalbare energiediensten is een
belangrijke voorwaarde voor economische ontwikkeling en is noodzakelijk voor
het behalen van de millennium ontwikkelingsdoelen (MDG’s) en effectieve
armoedebestrijding. Er is een groeiende vraag naar energie maar slechts een
beperkt aanbod. Meer dan 2 miljard armen, veelal vrouwen, zijn afhankelijk
van traditionele vormen van energie zoals brandhout, houtskool en mest. In
dichtbevolkte gebieden is de vraag naar deze brandstoffen vaak veel groter
dan het aanbod. Dit leidt tot grootschalige ontbossing en landdegradatie met
als gevolg onder meer teruglopende agrarische productie. De toegang tot energie
uit hernieuwbare bronnen wordt een steeds belangrijker thema voor internationale
fora, zoals de Verenigde Naties, de G-8, de Wereldbank en de klimaatonderhandelingen.Deze mondiale problemen op het gebied van armoede, duurzaamheid, klimaat
en energie vragen ook van Nederland een passende inzet. Om een bijdrage te
leveren aan het oplossen van het klimaatprobleem en het bestrijden van armoede
door gebrek aan toegang tot moderne vormen van energie in ontwikkelingslanden,
heeft dit kabinet er voor gekozen om extra aandacht te schenken aan het bevorderen
van het gebruik van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden. Hiermee willen
wij een substantiële bijdrage leveren aan de ondersteuning van de ontwikkelingslanden
bij hun strijd tegen armoede en klimaatverandering.In deze beleidsnotitie geven wij een nadere uitwerking van onze intenties
op het gebied van hernieuwbare energie in het kader van ontwikkelingssamenwerking
voor de periode 2008–2011. Daarbij bouwen wij voort op de hoofdlijnen
van de OS-beleidsbrief aan de Tweede Kamer «Een Zaak van Iedereen»
die u in oktober 2007 ontving. De inzet van dit kabinet heeft als doel om,
in het belang van armoedebestrijding het gebruik van hernieuwbare energie
in ontwikkelingslanden te stimuleren. Wij willen daarbij werken op vier terreinen:
1) directe investeringen in hernieuwbare energie, 2) verduurzamen van de productie
van biomassa voor energiedoeleinden, 3) beïnvloeden van het beleid van
belangrijke partners op het gebied van energie en 4) ontwikkelen van capaciteit
en kennis op het terrein van hernieuwbare energie. Het uiteindelijke doel
van onze inzet is dat ontwikkelingslanden in staat zijn om op eigen kracht
een goed beleid op het gebied van hernieuwbare energie te ontwikkelen en uit
te voeren. De focus van het programma ligt op Afrika en Indonesië.Bij de uitvoering willen wij aansluiten bij het eigen energiebeleid van
ontwikkelingslanden, zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande kanalen en
programma’s en inzetten op de beste organisaties.Voor hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden is voor de jaren 2008–2011
een budget van totaal 500 miljoen euro beschikbaar. Deze beleidsnotitie schetst
het kader waarbinnen wij de komende vier jaar activiteiten op het gebied van
hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden willen gaan uitvoeren.2. Het belang van hernieuwbare energieWat verstaan wij onder hernieuwbare energie?In deze beleidsnotitie wordt hernieuwbare energie gedefinieerd als energie
van hernieuwbare bronnen, zoals waterkracht, zonne-energie, windenergie, biogas,
aardwarmte en duurzaam geproduceerde biomassa. Daaronder vallen zowel productie
als distributie en efficiënt gebruik van deze energie. Gebruik van schone
en efficiënte fossiele energie (bijvoorbeeld gas in schone elektriciteitscentrales)
en energie-besparende maatregelen dragen weliswaar bij aan de vermindering
van broeikasgassen, maar kunnen niet worden beschouwd als hernieuwbare
energie en vallen daarom niet onder dit programma. Deze keuze is gemaakt om
te voorkomen dat de Nederlandse fondsen door een te brede inzet te zeer versnipperd
raken.De snelle groei van hernieuwbare energie.Van het totale primaire energiegebruik op eindniveau (dat wil zeggen alle
energie gebruikt in de vorm van elektriciteit, warmte en biobrandstoffen)
is 18 procent afkomstig uit hernieuwbare bronnen. Het overgrote deel daarvan
is het gebruik van traditionele (maar vaak niet duurzaam geproduceerde) biomassa
voor verwarming en koken (13%), met daarnaast grootschalige waterkracht
(3%) en andere vormen van hernieuwbare energie (2%). Van het
mondiale gebruik van elektriciteit is 18 procent afkomstig van hernieuwbare
bronnen, waarvan 15% grootschalige waterkracht en 3% andere
vormen van hernieuwbare energie. De opwekkingscapaciteit voor elektriciteit
uit hernieuwbare bronnen anders dan grootschalige waterkracht stijgt de laatste
jaren sterk.In de periode 2004–2007 nam deze toe met 50 procent tot naar schatting
240 gigawatt. In het bijzonder zonne-energie, biobrandstoffen, windenergie
en aardwarmte kennen jaarlijks groeipercentages van meer dan 20 procent per
jaar.Energie is belangrijk voor economische ontwikkeling en
het behalen van de MDG’sVolgens schattingen in de World Energy Outlook 2007 van het International Energy Agency (IEA)
zal de mondiale vraag naar primaire energie tot 2030 met 55 procent toenemen
ten opzichte van 2005. Daarvan komt 74 procent voor rekening van ontwikkelingslanden.
Voor economische groei is een betrouwbare energievoorziening nodig, maar in
veel ontwikkelingslanden blijft zowel het aanbod als de betrouwbaarheid achter
bij de vraag. Voor de economie belangrijke sectoren als landbouw, industrie,
mijnbouw, transport en communicatie worden als gevolg daarvan in hun ontwikkeling
beperkt. Met name in grote delen van Afrika komt economische groei moeilijk
van de grond door gebrek aan toegang tot moderne en betaalbare vormen van
energie.Toegang tot energie is een belangrijke voorwaarde voor het behalen van
de MDGs. Energie is nodig voor het bereiden van voedsel en drinkwater, voor
de verwarming van huizen, voor diensten op het gebied van gezondheid en onderwijs
en economische ontwikkeling. De achterstand van veel ontwikkelingslanden op
het gebied van de toegang tot moderne energiediensten is enorm. Ruim 2 miljard
mensen, hoofdzakelijk vrouwen, zijn nog steeds aangewezen op traditionele,
inefficiënte en tijdens het gebruik ongezonde energiebronnen zoals biomassa
(vooral hout), houtskool en mest. In het bijzonder Afrika is sterk afhankelijk
van traditionele energiebronnen en naar schatting 80% van de bewoners
van Sub Sahara Afrika heeft geen toegang tot moderne energiediensten. In dichtbevolkte
gebieden is de vraag naar traditionele brandstoffen vaak veel groter dan het
aanbod. Dit leidt tot grootschalige ontbossing en landdegradatie en als gevolg
daarvan onder andere teruglopende agrarische productie, onnodige uitstoot
van broeikasgassen en grote kwetsbaarheid voor extreme weersomstandigheden.Er bestaat een onlosmakelijk verband tussen de beschikbaarheid van energie
en het welzijn van vrouwen en meisjes. Zij besteden vaak veel tijd aan het
verzamelen van brandhout. Vaak moeten zij daarvoor afgelegen gebieden intrekken
met meer risico op geweld in met name, maar niet alleen, fragiele staten.
Door het gebruik van moderne energie besparen vrouwen tijd, die
kan worden besteed aan productieve of recreatieve activiteiten. Ook leidt
het gebruik van moderne energie tot vermindering van gezondheidsklachten aan
de ademhalingswegen en ogen. Toegang tot elektriciteit, en in het bijzonder
verlichting in de avonduren geeft extra productieve tijd en mogelijkheden
tot studeren.De strijd om energieDe sterk toenemende vraag naar energie in combinatie met schaarser wordende
fossiele energiebronnen leidt tot prijsstijgingen en toenemende spanningen
op nationaal en internationaal niveau.Veel ontwikkelingslanden hebben geen eigen fossiele energiebronnen en
zijn voor hun energievoorziening volledig afhankelijk van de import van dure
fossiele energie uit het buitenland. De snel oplopende kosten voor geïmporteerde
energie noodzaakt deze landen tot bezuinigen op de uitgaven op andere beleidsterreinen,
zoals infrastructuur, onderwijs en gezondheid met directe consequenties voor
vrouwen en meisjes. Het heeft ook geleid tot oplopende prijzen van energie-intensieve
producten zoals kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Dit draagt bij aan
de problemen in de landbouwsector met risico’s wat betreft de beschikbaarheid
en betaalbaarheid van voedsel. Naar verhouding betalen armen een onevenredig
groot deel van hun inkomen aan energie, zoals brandhout en kerosine. Dit maakt
hen extra kwetsbaar voor de gevolgen van stijgende brandstofprijzen en de
afname van het aanbod aan brandhout door ontbossing en landdegradatie.De energieproducerende ontwikkelingslanden kennen een heel andere problematiek.
Binnen deze landen wordt de exploitatie van olie- en gasvoorraden gecontroleerd
door een elite, die de opbrengsten van de export of de exploitatie gebruikt
voor consumptieve doeleinden en vaak niet investeert in de eigen economie
of verbetering van de dienstverlening van de overheid. Dit leidt tot de perverse
situatie dat een land als Nigeria 3% van de wereldolie levert, maar
80% van haar eigen bevolking geen moderne energiediensten kan krijgen.
Het leidt ook tot maatschappelijke spanningen, zoals in Bolivia, waar de ongelijke
verdeling van de inkomsten uit gas een politiek strijdpunt is. In Soedan is
de controle over olie- en gasvoorraden inzet van gewapende conflicten. Internationale
politiek om de levering van olie en gas veilig te stellen versterkt dit proces
en kan in de weg staan bij het vinden van duurzame oplossingen voor armoede,
conflicten en milieudegradatie.Veel ontwikkelingslanden hebben vanwege hun geografische ligging in de
tropen een aanzienlijk potentieel aan zonne-energie, waterkracht, windenergie,
aardwarmte en biomassa. Met name Afrika heeft een groot ongebruikt potentieel
aan waterkracht.Het is voor veel ontwikkelingslanden van groot belang om minder afhankelijk
te worden van de import van dure fossiele energie. Overschakelen op hernieuwbare
energiebronnen kan hierbij een belangrijke rol spelen.Fossiele energie als aanjager van klimaatveranderingHet gebruik van fossiele energie is de belangrijkste oorzaak van de toename
van broeikasgassen die leiden tot klimaatverandering. Volgens schattingen
van het Intergovernmental Panel on Climate Change
(IPCC) is 80% van de mondiale emissies van broeikasgassen toe te schrijven
aan het gebruik van fossiele energie. Ontwikkelingslanden nemen hiervan op
dit moment ongeveer een derde voor hun rekening. Dit aandeel groeit hard,
vrijwel uitsluitend door de sterke ontwikkeling van opkomende economieën
als Brazilië, China, India, Mexico en Zuid Afrika. De gemiddelde emissies
per capita lopen echter nog steeds achter bij die in de geïndustrialiseerde
landen, waarbij met name het verschil erg groot is met de armste landen. Hoewel
de armste landen nog slechts een bescheiden bijdrage leveren aan de oorzaken
van klimaatverandering, worden zij naar verhouding wel hard getroffen door
de effecten daarvan. Dit komt door een combinatie van enerzijds een grotere
kwetsbaarheid en anderzijds een verminderde capaciteit om adequate maatregelen
te kunnen nemen of betalen. Om klimaatverandering te beperken is het noodzakelijk
om het gebruik van fossiele energie te beperken en over te schakelen naar
een koolstofarme economie op basis van hernieuwbare energie.De rol van biobrandstoffenBiobrandstoffen hebben potentieel voor zowel de lokale energievoorziening
als de export. Of biobrandstoffen bijdragen aan verlaging van de netto emissie
van broeikasgassen hangt echter sterk af van welk gewas als basis wordt gebruikt
en hoe dat wordt geproduceerd.Ontwikkelingslanden willen het potentieel van biobrandstoffen graag benutten.
Tegelijkertijd bestaat het risico dat de productie van biobrandstoffen ten
koste gaat van de belangen van de armste delen van de bevolking zoals toegang
tot land en water, voedselzekerheid en van de biodiversiteit.Daarom is het belangrijk dat ontwikkelingslanden ondersteund worden bij
de verduurzaming van de productie van biobrandstoffen. De productie zelf is
uiteraard allereerst een zaak van boeren en investeerders op basis van duurzaamheid.Noodzakelijk is daarbij dat ontwikkelingslanden worden geholpen bij het
opbouwen van capaciteit om zélf goed afgewogen beslissingen te kunnen
nemen en te kunnen voldoen aan de duurzaamheidscriteria die momenteel in EU-kader
worden opgesteld.Nederland was een van de eerste landen, zowel binnen de EU als daarbuiten,
die duurzame productie als integraal onderdeel van het gebruik van biobrandstoffen
zag en het essentieel vindt dat duurzaamheid van de productie van biobrandstoffen
wordt gegarandeerd. Hierover zullen in internationale kaders als de EU en
WTO en bilateraal, afspraken gemaakt moeten worden, mede op basis van de inbreng
van ontwikkelingslanden.Snelle technologische ontwikkelingen geven perspectiefDe hoge prijzen voor fossiele brandstoffen en de vaak ambitieuze beleidsdoelen
van overheden in geïndustrialiseerde landen leiden tot snelle technologische
ontwikkelingen op het gebied van hernieuwbare energie. Ontwikkeling en stimulering
van nieuwe en efficiëntere technologieën voor de opwekking van energie,
zoals windmolens en zonnepanelen, zorgen voor een daling van de kosten van
opwekking van hernieuwbare energie. De kostprijs van elektriciteit afkomstig
van hernieuwbare bronnen kan 0,03 tot 0,12 US$ per kilowattuur bedragen, alhoewel
zonne-elektriciteit vaak duurder is. Dit kan onder sommige omstandigheden
concurreren met elektriciteit uit fossiele bronnen die 0,04 tot 0,08 US$ per
kilowattuur kost. Zonne-elektriciteit kan vooral in decentrale toepassingen
in afgelegen gebieden goedkoper worden dan elektriciteit uit fossiele bronnen,
aangezien dure elektriciteitsnetten niet nodig zijn.Ook worden er grote stappen gezet bij het ontwikkelen van energiezuinige
technologieën voor onder andere transport, verlichting, koeling en productieprocessen. Ontwikkelingslanden willen graag toegang tot deze
technologieën en hebben dit tot een belangrijk punt van de internationale
klimaatonderhandelingen gemaakt. Nederland is van mening dat de verspreiding
van deze technologieën in ontwikkelingslanden een belangrijke bijdrage
kan leveren aan het vergroten van hun toegang tot hernieuwbare energie.Institutionele knelpunten in de energiesector in ontwikkelingslandenIn veel ontwikkelingslanden kent de energiesector belangrijke institutionele
problemen zoals gebrek aan adequaat beleid, gebrek aan capaciteit, verouderde
wet- en regelgeving en hoge kosten van investeringen op het platteland.Slechts weinig ontwikkelingslanden kennen specifiek beleid voor het vergroten
van de toegang van armen tot moderne energiediensten. Nationale plannen zoals
de Poverty Reduction Strategy Papers noemen toegang
tot energie vaak als een belangrijke factor voor economische ontwikkeling,
maar bevatten meestal geen concrete doelstellingen en maatregelen. Ook bevatten
nationale begrotingen zelden specifieke budgetten voor energievoorziening
van de armen. Veel ontwikkelingslanden zijn overgegaan tot het geven van kostbare
subsidies op energie. Deze zijn niet duurzaam en gaan ten koste van andere
noodzakelijke ontwikkelingsinvesteringen. Volgens het Renewables 2007 Global Status Report hebben 23 ontwikkelingslanden
beleid voor het bevorderen van het gebruik van hernieuwbare energie. Voorbeelden
hiervan zijn Brazilië, China, India, Indonesië, Oeganda en Zuid
Afrika.Een tweede knelpunt is het gebrek aan voldoende deskundige menskracht,
zowel bij de voorbereiding als de uitvoering van beleid. Met name lokale overheden
hebben structurele capaciteitsproblemen om de energievoorziening van de armen
voortvarend aan te kunnen pakken.Wet- en regelgeving voor de energiesector is in veel gevallen verouderd
en niet toegesneden op de betrokkenheid van de private sector, decentralisatie
van bevoegdheden en stimuleren van het gebruik van hernieuwbare energie.De elektriciteitsvoorziening van het platteland is vaak erg kostbaar.
Dat komt door de vaak grote afstanden, de kleinschaligheid van de installaties
en het relatief lage energiegebruik van de potentiële klanten. Veel consumenten
op het platteland hebben vaak een zeer beperkte koopkracht waardoor velen
zich geen elektriciteitsaansluiting kunnen veroorloven. Van private zijde
is er meestal weinig belangstelling om het platteland te elektrificeren wegens
de grote zakelijke risico’s en de uiterst geringe winstgevendheid. In
de regel is voor de elektrificatie van het platteland subsidie op de investeringen
nodig. Vaak biedt lokaal aanwezige hernieuwbare energie in combinatie met
dieseleenheden als back-up goede mogelijkheden om de plaatselijke bevolking
van elektriciteit te voorzien.Hoeveel geld is er nodig?Om aan de snel toenemende vraag naar energie te kunnen voldoen zijn grote
investeringen nodig. Volgens de World Energy Outlook 2006 hebben de ontwikkelingslanden jaarlijks een bedrag van 420 miljard
dollar voor energie-infrastructuur nodig. Daarvan neemt de elektriciteitssector
het grootste deel (61%) voor haar rekening. Veruit het grootse deel
van de investeringsbehoefte (250 miljard dollar per jaar) ligt in Azië,
waaronder China (150 miljard), India (48 miljard) en Indonesië (13 miljard).
Voor Afrika, Latijns Amerika en het Midden Oosten is voor elk ongeveer 50
miljard dollar per jaar nodig. De Wereldbank heeft berekend dat de ontwikkelingslanden
jaarlijks 80 miljard dollar te kort hebben voor investeringen in energie infrastructuur.
De omvang van deze bedragen kan in perspectief geplaatst worden ten opzichte
van de 100 miljard dollar die in 2007 aan ontwikkelingshulp werd
gegeven voor alle sectoren (dus niet alleen energie). Het is duidelijk dat
veel geld nodig is en dat het absolute noodzaak is om ook private partijen
hierbij te betrekken. Investeringen van nationale overheden en donoren kunnen
en moeten vooral worden ingezet om deze private geldstromen aan te trekken.Investeringen nemen snel toe, maar blijven onvoldoende.Investeringen in hernieuwbare energie nemen snel toe, vooral in China
en India. Volgens het Renewables 2007 Global Status Rapportbedroegen in 2007 de investeringen in hernieuwbare energie (exclusief
grootschalige waterkracht) 71 miljard dollar. Daarnaast werd 15 tot 20 miljard
dollar geïnvesteerd in grootschalige waterkracht. Volgens de Global Trends in Sustainable Energy Investment 2008werd
er in de ontwikkelingslanden in 2007 een bedrag van 26 miljard dollar geïnvesteerd
in hernieuwbare energie, exclusief grootschalige waterkracht. Het grootste
deel hiervan in China (10,8 miljard), Brazilie (6,1 miljard) en India (2,5
miljard). In Afrika werd in 2007 een bedrag van 1,3 miljard in hernieuwbare
energie geïnvesteerd. Mondiaal gezien vonden de investeringen voor hernieuwbare
energie (exclusief grootschalige waterkracht) in 2007 plaats in met name windenergie
(46%), zonne-energie (21%), biobrandstoffen (20%) en
biomassa (10%). Van de in 2007 toegevoegde mondiale opwekkingscapaciteit
was 23% gebaseerd op hernieuwbare energiebronnen. De uitgaven van donoren
voor hernieuwbare energie namen in de periode 2005–2007 aanzienlijk
toe en bedragen nu jaarlijks 700 miljoen dollar per jaar. De belangrijkste
donoren zijn de Wereldbank, de Global Environment Facility
(GEF) en Duitsland.Samenvattend komen uit het voorgaande een aantal belangrijke zaken naar
voren:– Economische groei van de ontwikkelingslanden is afhankelijk van
de beschikbaarheid van betaalbare energie.– Toegang tot moderne energie is een belangrijke voorwaarde voor
het behalen van de MDG’s: 2 miljard mensen, met name vrouwen, hebben
geen toegang tot moderne energiediensten en daarmee verminderde kansen op
ontwikkeling.– De beschikbaarheid van energie is onlosmakelijk verbonden met
het welzijn van vrouwen en meisjes en is daarmee belangrijk voor de voortgang
van MDG 3: gelijke rechten en kansen voor vrouwen en meisjes.– Gebrek aan toegang tot energie is en kan in toenemende mate een
belangrijke oorzaak zijn voor het ontstaan van interne en externe conflicten.– Afrika heeft een groot potentieel aan hernieuwbare energie, in
het bijzonder waterkracht, zonne-energie, windenergie, aardwarmte en biomassa.– Het gebruik van fossiele energie draagt voor 80% bij aan
de toename van broeikasgassen in de atmosfeer. Een transitie naar een koolstofarme
economie is absolute noodzaak.– Biobrandstoffen bieden kansen voor ontwikkelingslanden, zowel
voor eigen gebruik als voor export, maar leveren ook risico’s op. De
duurzaamheid van de productie is daarom essentieel waarbij ook de mogelijke
invloed op voedselzekerheid grote aandacht vereist.– Technologische ontwikkelingen gaan snel. De prijs voor elektriciteit
uit hernieuwbare bronnen daalt en is onder sommige omstandigheden concurrerend
met de prijs van elektriciteit uit fossiele brandstoffen; toegang tot moderne
technologie is een belangrijk onderwerp in de klimaatonderhandelingen.– Veel ontwikkelingslanden kennen aanzienlijke institutionele problemen
in de energiesector zoals gebrek aan adequaat beleid, gebrek aan capaciteit,
verouderde wet- en regelgeving en hoge kosten voor de energievoorziening van
het platteland.– De benodigde fondsen voor de energie-infrastructuur in ontwikkelingslanden
worden geschat op 420 miljard dollar (basis 2005) per jaar. Voor Afrika is
ongeveer 50 miljard dollar per jaar nodig.– De investeringen in ontwikkelingslanden in hernieuwbare energie
(exclusief grootschalige waterkracht) bedroegen in 2007 ongeveer 26 miljard
dollar, vooral in China en India. Investeringen in Afrika zijn en blijven
erg laag (1,3 miljard dollar).3. Kader voor inzet op hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden 3.1 Doelstelling en interventieterreinenDe doelstelling van deze beleidsinzet is het stimuleren van het gebruik
van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden. Daarmee wordt op een katalyserende
wijze bijgedragen aan armoedebestrijding, de bevordering van gendergelijkheid én
wordt bijgedragen aan de vermindering van negatieve effecten van het gebruik
van energie voor het klimaat. Het uiteindelijke doel daarbij is dat overheden
in ontwikkelingslanden in samenwerking met private en publieke organisaties
op eigen kracht een goed en samenhangend beleid op het gebied van armoedebestrijding
en hernieuwbare energie kunnen ontwikkelen en uitvoeren. Daarbij willen we
hen ondersteunen door interventies op vier terreinen:1. Directe investeringen voor productie van en toegang tot hernieuwbare
energie in een aantal prioritaire landen en regio’s;2. Verduurzamen van de productie van biomassa voor energiedoeleinden;3. Beïnvloeden van het beleid van partners verantwoordelijk voor
investeringen op het gebied van hernieuwbare energie;4. Ontwikkelen van capaciteit en kennis in ontwikkelingslanden op het
gebied van hernieuwbare energie.3.2 UitgangspuntenGeografische focus. De samenwerking op het
terrein van hernieuwbare energie zal zich concentreren op de partnerlanden
waarmee Nederland een bijzondere relatie onderhoudt. Daarbij zal een sterke
focus op de lage inkomenslanden in Afrika worden gelegd. Redenen hiervoor
zijn de grote mate van armoede en de achtergestelde positie in ontwikkeling,
in het bijzonder op het terrein van energie. Speciale aandacht zal uitgaan
naar de landen in de Grote Meren regio waaronder Burundi, DRC, Rwanda en Tanzania.
Buiten Afrika zal een focus liggen op Indonesië. Reden hiervoor is het
belang van Indonesië voor de noodzaak biomassa duurzaam te produceren.
Via het multilaterale kanaal zal ook in andere ontwikkelingslanden worden
gewerkt.Partners. Wij kiezen ervoor om zoveel mogelijk
gebruik te maken van bestaande kanalen en uitvoerende partners met bewezen
kennis en ervaring.Harmonisatie en alignment. In lijn met de
afspraken in de Verklaring van Parijs en de wens van veel ontwikkelingslanden
wordt ons beleid afgestemd met het nationale beleid van de ontwikkelingslanden
en andere donoren. Dit betekent vertrouwen hebben in de partnerlanden en vergaand
delegeren van bevoegdheden naar nationale overheden en andere donoren. De
zichtbaarheid van de Nederlandse inspanningen wordt daarmee minder. Financieel kader. Voor de periode tot 31 december
2011 heeft het kabinet een bedrag van 500 miljoen euro voor hernieuwbare energie
beschikbaar gesteld. Deze middelen zijn bedoeld voor nieuwe activiteiten die
op de peildatum 1 april 2007 nog niet in de rijksbegroting waren opgenomen.4. Uitvoering van het beleidZoals eerder aangegeven zullen we op vier terreinen interventies plegen.4.1 Directe investeringen in hernieuwbare energieContextToegang tot moderne energiediensten is een belangrijke voorwaarde voor
het realiseren van de MDG’s. Nederland stelde zich in 2004 tot doel
om uiterlijk in 2015 tien miljoen mensen duurzaam toegang tot moderne vormen
van energie te verlenen.Voor deze doelstelling hebben we tot nu toe contracten afgesloten waarmee
wij naar verwachting 5,2 miljoen mensen van energie kunnen voorzien. Eind
2007 was hiervan 58 procent (3,0 miljoen mensen) gerealiseerd. Naar schatting
75 procent hiervan is hernieuwbare energie. De resterende 4,8 miljoen mensen
zal worden voorzien van hernieuwbare energie. Dit willen wij bereiken door
het financieren van investeringsprogramma’s voor de productie van, toegang
tot en efficiënt gebruik van hernieuwbare energie. Naast productie zal
ook aandacht worden gegeven aan de uitbreiding van elektriciteitsnetwerken
die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen. Daarbij richten we ons
in het bijzonder op het platteland in Afrika, waar met name vrouwen en kinderen
profiteren van de toegang tot hernieuwbare energie.De investeringsprogramma’s zullen worden uitgevoerd door ons vertrouwde
partners zoals de Wereldbank, Afrikaanse Ontwikkelingsbank, Duitsland (BMZ/GTZ),
de Global Environmental Facility (GEF),NGO’s
en private partners uit het bedrijfsleven.Uitvoering– Grote Meren regio. In de Grote Meren
regio zal worden bijgedragen aan grensoverschrijdende programma’s voor
het gebruik van waterkracht, het verbinden van nationale elektriciteitsnetten
om door waterkracht en methaangas (uit het Kivu meer) opgewekte energie te
distribueren en herbebossing voor de productie van brandhout. Op nationaal
niveau zal in verschillende landen in de Grote Meren regio worden bijgedragen
aan het ontwikkelen van opties zoals aardwarmte, kleinschalige waterkracht
en biogas. Partners hierbij zijn de Wereldbank, de Afrikaanse Ontwikkelingsbank,
de Europese en Nederlandse ontwikkelingsbanken, de Europese Commissie, België
en GTZ. Hier hebben wij een bedrag van 140 miljoen euro voor gereserveerd.– Indonesië. In Indonesië
zal worden bijgedragen aan investeringsprogramma’s op het gebied van
aardwarmte, kleinschalige waterkracht en biogas. Partners hierbij zijn Wereldbank
en BMZ/GTZ. Voor Indonesië hebben wij een bedrag van 40 miljoen euro
voor hernieuwbare energie gereserveerd. Daarnaast zal uit andere financiële
middelen ondersteuning worden geboden aan duurzaam bosbeheer van onder andere
veenbossen.– Diverse bilaterale programma’s.
In verschillende partnerlanden, waaronder Mongolië, Vietnam en Zambia,
zijn er kansen om bestaande bilaterale programma’s voor samenwerking
op het gebied van milieu en private sectorontwikkeling te verbreden met een
component voor duurzame energie. Via deze programma’s verwachten
wij 25 miljoen euro te kunnen uitgeven.– Samenwerking met Duitsland. Nederland
zal een partnerschap voor hernieuwbare energie aangaan met Duitsland. Onder
dit partnerschap zal ook een tweede fase van de succesvolle samenwerking met
GTZ voor Energising Development worden uitgevoerd
in ten minste 20 Afrikaanse landen en Indonesië. Hiervoor hebben wij
een bedrag van ruim 60 miljoen euro gereserveerd.– Multilaterale programma’s. De
Nederlandse steun aan de Wereldbankgroep en de Afrikaanse ontwikkelingsbank
voor hernieuwbare energie zal geïntensiveerd worden. Daarbij zal worden
voortgebouwd op de met Nederlandse steun ontwikkelde programma’s Energy Sector Management Assistance Program (ESMAP, alle ontwikkelingslanden),
Asia Sustainable and Alternative Energy Program (ASTAE, met name Zuid en Zuid-oost
Azië) en Financing Energy Services for Small-Scale
End-Users (FINESSE, Afrika). Ook zal Nederland directe investeringsprogramma’s
op het gebied van hernieuwbare energie van o.a de Wereldbank, de International Finance Corporation (IFC) en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank
ondersteunen. Deze programma’s zullen sterk gericht worden op Sub Sahara
Afrika.Voor deze programma’s hebben wij een bedrag van 110 miljoen euro
begroot.– Samenwerking met bedrijfsleven: Nederland
heeft het voornemen deel te nemen aan partnerschappen voor het gebruik van
energiezuinige lampen op basis van zonne-energie voor het platteland in Afrika
(Philips), energie voor kleine bedrijven op basis van hernieuwbare energie
(Nuon) en het opzetten van kredietfaciliteiten voor hernieuwbare energie in
met name Afrika en Indonesië (Triodos Bank). Voor directe samenwerking
met het bedrijfsleven hebben wij een bedrag van 45 miljoen euro begroot.– Biogas. Analoog aan de succesvolle
programma’s op het gebied van biogas in Zuidoost Azië, wil Nederland
initiatieven voor het ontwikkelen van biogas in Afrika ondersteunen. Dit heeft
een positieve invloed op vrouwen omdat de huishoudelijke activiteiten worden
vergemakkelijkt. Voor dit programma hebben wij een bedrag van 30 miljoen euro
gereserveerd.– Kleinschalige projecten: Nederland
zal het Daey Ouwens Fonds instellen bij SenterNovem
ter waarde van 20 miljoen euro voor 3 jaar voor het bevorderen van kleinschalige
projecten voor hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden. Hiermee wordt
het amendement Ferrier Samsom (Kamerstuk 2006–2007, 30 800 V, nr. 34)
uitgevoerd. Dit fonds geeft mogelijkheden voor samenwerking op het terrein
van hernieuwbare energie met het Nederlandse maatschappelijk middenveld.Financieel kader. Het totaal beschikbare bedrag
voor directe investeringen in hernieuwbare energie is 470 miljoen euro.4.2 Verduurzamen van de productie van biomassa voor energiedoeleindenContextHet tweede terrein van samenwerking is het stimuleren, ondersteunen en
faciliteren van de verduurzaming van biomassaproductie voor energiedoeleinden.
Hiertoe heeft BZ/OS samen met de betrokken departementen VROM, EZ en LNV een
interdepartementaal Plan van Aanpak Biomassa Mondiaal opgesteld.
Dit plan van Aanpak schetst het beleidskader van de Nederlandse overheid bij
internationale samenwerking op het gebied van duurzaam geproduceerde biomassa
voor energie (zie bijlage).1De sterk gestegen vraag naar biomassa voor energiedoeleinden is een mondiaal
feit, onder meer door een toenemende vraag uit de VS, EU en landen als China
en India. Binnen de EU wordt in het kader van het nieuwe energie- en klimaatbeleid
ingezet op het gebruik van biobrandstoffen, door verplichte bijmenging, maar
wel onder voorwaarde van duurzaamheid. Dit laatste aspect is voor het kabinet
cruciaal. Het kan niet zo zijn dat productie die voor de Nederlandse markt
bedoeld is ten koste gaat van bossen, leefgebieden en land- en sociale rechten.
Onze verantwoordelijkheid t.a.v. de klimaatproblematiek en onze eigen energiezekerheid
mogen niet leiden tot afwenteling van kosten op andere landen en het milieu.Naast de kansen voor ontwikkelingslanden zijn er dus ook risico’s,
zoals negatieve effecten voor voedselzekerheid en milieu, of het risico van
monopolisering van productie door lokale elites of buitenlandse investeerders
en uitsluiting van lokale bevolkingsgroepen. Daarom wil Nederland met nationale/lokale
overheden en andere belanghebbenden samenwerken bij het opbouwen van capaciteit
zodat zij zelf goed afgewogen beslissingen kunnen nemen én om de productie
te verduurzamen. Uitgangspunt is het belang van de ontwikkelingslanden zelf:
de kansen die er zijn om op een (inter)nationale markt voor biomassa een rol
te spelen die bijdraagt aan de eigen sociaal-economische ontwikkeling.UitvoeringIn het kader van het Nederlandse duurzaamheids- en energiebeleid zal de
uitvoering drie sporen volgen:– Verduurzamen van de productie. Voor
ontwikkelingslanden biedt de ontwikkelende biomassamarkt kansen voor economische
ontwikkeling en dus armoedebestrijding. Inkomens van de producenten van biomassa
zullen stijgen en nationale energiezekerheid kan toenemen. Ontwikkelingslanden
kunnen zo hun afhankelijkheid van (dure) olie-importen verminderen er er kunnen
nieuwe kansen voor economische ontwikkeling ontstaan, mede voor armen die
op het platteland wonen. Zoals eerder aangegeven zijn er echter ook risico’s
verbonden aan de (grootschalige) productie van biomassa voor energie. Daarom
zijn pilots nodig om ervaringen op te doen en
de discussie en onderhandelingen te kunnen voeden vanuit de werkelijkheid
in het veld. De pilots op bilateraal niveau voeden
de nationale beleidsontwikkeling en de afspraken op internationaal niveau.
Tevens dragen zij bij aan het verbeteren van nationale, regionale en internationale
duurzaamheidkaders en stimuleert het certificeringsystemen in de praktijk.Nederland zet actief in op verduurzaming van de productie van biobrandstoffen
in samenwerking met ontwikkelingslanden zelf, waaronder Mozambique, Indonesië
en Brazilië. Daarbij zijn de adviezen van de projectgroep «Duurzame
productie van biomassa» («Commissie Cramer») leidend. Er
wordt samengewerkt met de overheden van deze landen, producenten (waaronder smallholder organisaties), NGO’s en afnemers. Met
hen wordt gekeken hoe duurzaamheidscriteria kunnen worden geïmplementeerd,
certificering opgezet en systemen voor macro-monitoring ontwikkeld. De eerste
proefprojecten (pilots) zullen nog dit jaar van start gaan. Daarbij wordt
in Nederland samengewerkt met het consortium BIOPEC, bestaande uit meer dan
veertig bedrijven, NGO’s en onderzoeksinstellingen, om uitvoering te
geven aan het Schoklandakkoord «Verduurzaming biomassa voor energiedoeleinden».
Momenteel is een financieringsregeling in ontwikkeling die initiatieven zal
ondersteunen ter uitvoering van dit akkoord. Op het gebied van certificering zullen ontwikkelingslanden worden ondersteund
bij het uitwerken en testen van duurzaamheidcriteria voor verschillende gewassen
(zoals suikerriet, oliepalm, Jatropha en suikerpalm) en ter ondersteuning
van kleinschalige producenten bij het certificeren van hun biomassa voor energiedoeleinden.
Daarnaast is het ook van belang de keten tussen producent en consument te
verduurzamen. Tot slot probeert Nederland vrijwillig gebruik van duurzaamheidscertificering
door bedrijven te stimuleren en wordt ingezet op het vastleggen van een internationale
norm voor duurzame biomassa productie. Hiervoor is een Europees normalisatie
traject gestart bij de CEN (Europees Instituut voor Standaardisatie).– Macro-monitoring. De (macro) effecten
van de productie van biomassa krijgen – vooral in het licht van de stijgende
voedselprijzen – veel aandacht. Daarom maakt Nederland zich, tegelijkertijd
met het verduurzamen van de productie, hard voor het ontwikkelen en testen
van systemen voor de monitoring van ecologische, economische en maatschappelijke
effecten op macroniveau. Dit heeft tot doel de effecten van (de uitbreiding
van) biomassaproductie inzichtelijk te maken. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om de gevolgen voor de voedselprijzen en verandering in land- en watergebruik.
De sociaal-economische en milieueffecten zijn zeer complex en het is daardoor
moeilijk een eenduidig en evenwichtig beeld te krijgen. Dit pleit voor een
zorgvuldige planning en sterke inzet op monitoring van deze effecten.Uiteindelijk is het zaak te komen tot een mondiaal systeem waarin de verschillende
macro-effecten op een geïntegreerde wijze kunnen worden geanalyseerd.
Nederland zet zich in EU-kader in voor een initiatief, dat aanspoort tot de
ontwikkeling en uitvoering van een mondiaal monitoringssysteem. Daarbij is
samenwerking tussen de Europese Commissie, lidstaten, relevante VN-organisaties,
NGO’s, wetenschap en bedrijfsleven noodzakelijk. Ook wordt aansluiting
gezocht bij initiatieven door gelijkgezinden, zoals het VK en Duitsland. Een
eerste verkennende studie over de stand van zaken met betrekking tot macro-monitoring
wordt momenteel uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL,
voorheen MNP). Daarnaast zet Nederland samen met partnerlanden (o.a. Indonesië
en Mozambique) in op projecten gericht op het opzetten van lokale monitoring
van de macro-effecten.– Internationale verankering. Het internationale
karakter van de markten voor energie en biomassa leiden ertoe dat uiteindelijk
op dit niveau afspraken gemaakt moeten worden. De afspraken moeten zo goed
mogelijk aansluiten bij bestaande kaders over energie, duurzaamheid en/of
handel. Het feit dat in het nieuwe richtlijnvoorstel voor hernieuwbare energie
van de EU ook eisen gesteld worden aan de duurzaamheid van biobrandstoffen
en de daarvoor benodigde biomassa, is mede het gevolg van de Nederlandse inzet
op dit punt. Maar daarmee zijn we er nog niet. Nederland wil deze voortrekkersrol
blijven vervullen en bijdragen aan het scheppen van een zo breed mogelijk
draagvlak voor het verduurzamen van de productie van biomassa voor energiedoeleinden.
Dat kan alleen als het gevoerde beleid t.a.v. verduurzaming van de energievoorziening,
broeikasgasemissie-reductieverplichtingen, afspraken in milieuverdragen en
het bereiken van duurzame ontwikkeling onderling coherent is, en als het coherent
is met beleid ten aanzien van bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking, handel
en landbouw.Financieel kader. Voor het verduurzamen van
de productie en certificering van biomassa voor energiedoeleinden in ontwikkelingslanden
is een bedrag van 30 miljoen euro gereserveerd. 4.3 Beïnvloeden van het beleid van belangrijke partnersContextDe transitie naar een energievoorziening op basis van hernieuwbare energie
vereist grote inspanningen van alle ontwikkelingspartners. Internationale
partners zoals de G-8, de Europese Unie, Wereldbank en Verenigde Naties zijn
actief om hiervoor aanvullend beleid te ontwikkelen. Nederland hecht er groot
belang aan dat deze partners zich ook sterk gaan richten op het gebruik van
hernieuwbare energie. Doel van de Nederlandse inzet is dat financieringsstromen
voor hernieuwbare energie goed op gang komen en toegankelijk worden voor de
ontwikkelingslanden.De ontwikkelingsbanken zijn belangrijke spelers op het gebied van energie
vanwege hun rol bij nationale beleidsvorming en financiering van investeringen.
Nederland vindt het belangrijk dat deze beleidsvorming voor de energiesector
plaatsvindt door een dialoog tussen overheid, private sector en maatschappelijk
middenveld. Ook wil Nederland dat daarbij specifiek aandacht wordt besteed
aan de toegang van armen tot energie en de rol van hernieuwbare energie.UitvoeringConcreet wil de Nederlandse overheid hierbij inzetten op:– G-8: Nederland probeert indirect de
G-8 te beïnvloeden om hen te bewegen aandacht te schenken aan het belang
van hernieuwbare energie voor de minst ontwikkelde landen. Daarbij wordt voortgebouwd
op de succesvolle interventies van Nederland tijdens de bijeenkomst in Heiligendam
in juni 2007.– Ontwikkelingsbanken: Nederland wil
met de ontwikkelingsbanken samenwerken om de investeringen op het terrein
van hernieuwbare energie te bevorderen. Belangrijkste partners daarbij zijn
de Wereldbankgroep en de Afrikaanse ontwikkelingsbank. Nederland streeft er
naar dat de Wereldbankgroep onder de Climate Investment
Funds en in het bijzonder het Strategic Investment
Fund een programma voor hernieuwbare energie in lage-inkomens landen
opneemt.– Europese Unie: De bestaande samenwerking
met de Europese Commissie zal worden geïntensiveerd en worden geconcentreerd
op hernieuwbare energie in Afrika. Samen met Duitsland wil Nederland een voortrekkersrol
spelen bij het ontwikkelen van de organisatie voor het uitvoeren van het Africa-EU Partnership on Energy.– Samenwerking met Duitsland: Nederland
wil met Duitsland op politiek niveau samenwerken om gezamenlijke strategische
doelstellingen bij belangrijke organisaties en internationale fora onder de
aandacht te brengen. Hierbij gaat het concreet om samenwerking met onder andere
de Wereldbank, de Europese Unie, de G-8, VN, Afrikaanse Ontwikkelingsbank
en de Afrikaanse Unie.– Verenigde Naties: Nederland zal de
mogelijkheden onderzoeken voor verdere samenwerking met UNDP, UNEP en UNIDO
op het gebied van hernieuwbare energie in Afrika. In het kader van de UNFCCC
onderhandelingen onder de vlag van het Bali Action Plan wil Nederland bevorderen
dat er een effectieve en transparante internationale financiële architectuur
komt voor het treffen van maatregelen voor tegengaan en het opvangen van de
effecten van klimaatverandering. Financieel kader. Er zijn geen specifieke
middelen voor het beïnvloeden van het beleid van belangrijke partners
op het onderwerp hernieuwbare energie begroot.4.4 Ontwikkelen van capaciteit en kennisContextIn veel ontwikkelingslanden is de capaciteit en de kennis op het terrein
van hernieuwbare energie beperkt, zowel binnen overheden, de private sector
als niet gouvernementele organisaties. Tegelijkertijd zijn zij onontbeerlijk
voor een kwalitatief goede en bestendige ontwikkeling van hernieuwbare energiediensten
en de ontwikkeling van beleid, wet- en regelgeving.UitvoeringHet gewenste resultaat van de Nederlandse inzet op dit onderdeel is meer
kennis en capaciteit over de mogelijkheden en toepassing van hernieuwbare
energievoorziening (productie, distributie en gebruik) in ontwikkelingslanden.
Hiervoor zullen de volgende activiteiten worden ontplooid:– Capaciteitsontwikkeling. De door Nederland
gefinancierde programma’s bevatten in bijna alle gevallen een component
voor capaciteitsopbouw. Voorbeelden hiervan zijn het bilaterale programma
in Indonesië waarbij cursussen over hernieuwbare energie zullen worden
opgezet en waar de vorming van provinciale energiefora wordt ondersteund.
Ook het programma met BMZ/GTZ bevat veel activiteiten gericht op het ontwikkelen
van capaciteit. Voor capaciteitsontwikkeling zullen wij ook samenwerken met
Nederlandse en internationale NGO’s.– Kennisontwikkeling. Voor het versterken
van de rol van kennis bij de beleidsontwikkeling, zal er door het ministerie
van Buitenlandse Zaken een kennistraject (IS-academie) worden opgestart over het onderwerp hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden
met aandacht voor gender aspecten. Verder is kennisontwikkeling een belangrijk
onderdeel in het bilaterale programma in Indonesië waarbij o.a. TU Eindhoven
en Energie Centrum Nederland (ECN) intensief samenwerken met Indonesische
overheden en universiteiten in 5 provincies.Financieel kader. Voor het ontwikkelen van
capaciteit en kennis is geen apart budget gereserveerd. Deze activiteiten
maken onderdeel uit van de andere programma’s of wordt in het geval
van de IS-academie uit het budget voor onderzoek
gefinancierd.5. Impact evaluatie en beleidsdoorlichtingHet beleid zal in 2011 onderwerp zijn van een beleidsdoorlichting. De
komende jaren zal IOB een impact evaluatie van een selectie van programma’s
uitvoeren. De impact studies zullen een belangrijke informatiebron zijn voor
de voorgenomen beleidsdoorlichting. Een belangrijke afweging bij de selectie
van programma’s voor impact studie zal zijn dat deze selectie bijdraagt
aan een breed inzicht in de effecten van beleid. Met de betreffende partners
en uitvoerders van door Nederland gefinancierde activiteiten zullen vroegtijdig
afspraken worden gemaakt over nulmeting en impact evaluatie. XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31250-30.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl