Onderwijs, Integratie en Burgerschap; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29536, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29536 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29536Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 113 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 536Onderwijs, Integratie en Burgerschapnr. 2LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 16 juni 2004De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de volgende
vragen ter beantwoording voorgelegd over haar brief van 23 april 2004
(Kamerstuk 29 536, nr. 1) inzake onderwijs, integratie en burgerschap.De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 16 juni 2004.
De vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,CornieljeDe adjunct-griffier van de commissie,Boeve1Wat was de inhoud en strekking van de juridische adviezen
die u heeft ontvangen in verband met uw voornemens, beschreven in de voorliggende
notitie?Bij de voorbereiding van de notitie zijn twee notities ontvangen van prof.
mr. Zoontjens, hoogleraar onderwijsrecht aan de Universiteit van Tilburg.
De inhoud van zijn eerste notitie betrof de betekenis van artikel 23 in de
huidige tijd. Dat advies heeft zijn weerslag gevonden in hoofdstuk 6 van de
brief Onderwijs, Integratie en Burgerschap. Zijn tweede notitie bevatte enkele
overwegingen met betrekking tot het invoeren van een algemene acceptatieplicht
in het bijzonder onderwijs. Hetgeen in de brief Onderwijs, Integratie en Burgerschap
daarover in paragraaf 6.5 wordt opgemerkt, sluit aan bij de opmerkingen
van prof. Zoontjens.2In de notitie wordt het begrip «allochtoon»
gehanteerd voor zowel niet-westerse als westerse allochtonen, voor zowel moslim,
als niet-moslim kinderen. Kunt u specificeren welke «allochtonen»
er worden bedoeld ingedeeld naar etniciteit, aangezien alleen niet-westerse
allochtonen in aanmerking komen voor het integratiebeleid?Met het begrip «allochtonen» worden zowel niet-westerse als
westerse allochtonen bedoeld. Van alle allochtonen wordt verwacht dat er integratie
in de Nederlandse samenleving plaatsvindt, niet alleen van niet-westerse allochtonen.
Westerse allochtonen komen ook in aanmerking voor integratiebeleid, waar dat
van toepassing is.3Kunt u aangeven in hoeverre leerkrachten Onderwijs
in Allochtone Levende Talen (OALT), na afschaffing van de OALT-regeling, voor
het onderwijs behouden zijn gebleven?Er zijn nog geen gegevens bekend over de resultaten van het flankerend
beleid; de OALT leraren zijn tot 1 augustus 2004 nog gewoon in dienst
van de scholen en instellingen die OALT verzorgen. Deze gegevens zullen pas
beschikbaar zijn nadat de bekostiging van OALT daadwerkelijk is beëindigd.4In hoeverre bestaat samenwerking (of is samenwerking
mogelijk) tussen de ministeries van Volkhuisvestiging Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer (VROM), OCW, gemeenten en schoolbesturen over het huisvestingsbeleid
ten behoeve van het tegengaan van segregatie? Als een dergelijke samenwerking
bestaat, wat zijn daar de (verwachte) resultaten van?In de kabinetsreactie bij het rapport van de Commissie Blok (Kamerstuk
2003–2004, 28 689, nr. 17) wordt ingegaan op het huisvestingsbeleid
in relatie tot segregatie. Concentratie van minderheden in grote stadswijken
is de grootste oorzaak van het ontstaan van zwarte scholen. Het kabinet plaatst
de problematiek van achterstandswijken hoog op de agenda, en het wil bewerkstelligen
dat ook gemeenten dit doen. Vermindering van de concentratie van huishoudens
met lage inkomens is gewenst en kan op verschillende manieren worden gerealiseerd.
Ingezet wordt op aanpassing (diversificatie) van de woningvoorraad en het
bieden van ruimte aan de lagere inkomens in de randgemeenten. Deze vermindering
van concentratie wat wonen betreft, zal ook effect hebben op de concentratie
op scholen. Immers, meestal kiezen ouders voor de school in de buurt.5Op welke andere wijze wordt in het primair- en voortgezet
onderwijs geprobeerd de culturele afstand te verkleinen, behalve via taalachterstand,
gezien het feit dat het aspect «culturele afstand» weinig terugkomt
in de voorliggende notitie?Naast het inlopen van de taalachterstand, wordt vooral via de invalshoek
van actief burgerschap en sociale integratie in het onderwijs gewerkt aan
het verkleinen van de «culturele afstand». In de brief wordt aangegeven
langs welke lijnen ik deze aspecten in het onderwijs wil versterken.6Kunnen de aspecten «het aanleren van waarden»
en «verschillende bevolkingsgroepen met elkaar in contact brengen»
verder worden uitgewerkt?Bedoeld is dat het onderwijs ervan uitgaat dat leerlingen opgroeien in
een multiculturele samenleving en dat ze op school leren te handelen naar
algemeen geaccepteerde normen en waarden. Achtergrond van de «het aanleren
van waarden» is dat het overdragen van kennis niet los staat van de
overdracht van waarden. Zo betekent pedagogisch handelen onder meer dat leerlingen
worden gemotiveerd om de leerstof aan te leren. Dit motiveren betekent vooral
«waarde» geven aan dat wat op school wordt aangeboden.7Waarom concentreert de kabinetsreactie zich alleen
op het primair- en voortgezet onderwijs? Gelden sommige onderdelen ook voor
de sector beroepsonderwijs- en volwasseneducatie?De directe aanleiding voor de kabinetsreactie was de verkenning van de
Onderwijsraad naar de interpretatie van artikel 23 van de Grondwet in relatie
tot de huidige maatschappelijke ontwikkelingen. Dit heeft betrekking op het
primair en voortgezet onderwijs. Ik ben het er mee eens dat onderdelen van
de brief zoals het bevorderen van sociale cohesie eveneens betrekking hebben
op de sector beroepsonderwijs- en volwasseneducatie. Een uitwerking daarvan
is opgenomen in notitie Koers BVE die binnenkort aan de Tweede Kamer wordt
verzonden.8Wat verstaat u onder actieve ouderbetrokkenheid?Ouders kunnen op verschillende manieren actief betrokken zijn bij de school.
Ouders kunnen in schoolbestuur, medezeggenschapsraad of ouderraad zitten of
de school helpen bij tal van activiteiten variërend van voorlezen in
de klas tot het organiseren van sportdagen. Een minimale variant van ouderbetrokkenheid
is dat ouders – als primair verantwoordelijken voor de opvoeding van
hun kind – actief belangstelling tonen voor de school en de schoolloopbaan
van hun kind. Dat wil zeggen dat zij hun gezicht op school laten zien, open
staan voor communicatie met de school en bereid zijn met de school afspraken
te maken.9Ziet u voor ouders nog voldoende mogelijkheden om hun
keuzerecht, verantwoordelijkheid en betrokkenheid bij de school vorm te geven?
Hoe bevordert u die actieve betrokkenheid?Ja, ouders kunnen hun keuzerecht, verantwoordelijkheid en betrokkenheid
bij school op tal van manieren vormgeven. Zie ook het antwoord op de vorige
vraag.Ouders zullen zich meer betrokken tonen als de school het contact tussen
school en ouders aantrekkelijk en laagdrempelig maakt. Het is dus vooral een
zaak van scholen om actieve ouderbetrokkenheid te bevorderen. Van een school
mag verwacht worden dat zij haar best doet om alle ouders te bereiken, dus
ook bijzondere groepen ouders zoals allochtone ouders of moeilijk aanspreekbare
ouders. Hoe scholen dat doen, bepalen zij zelf. Ik zal erop toezien dát
zij dat doen. Zo verwacht ik van scholen dat zij een visie op oudercontacten
hebben of ontwikkelen.Ter ondersteuning van scholen zal ik goede voorbeelden van ouderbetrokkenheid
laten ontwikkelen en verspreiden. Daarnaast zorg ik ervoor dat de formele
betrokkenheid en positie van ouders gewaarborgd is. Voorstellen voor de verdere
verbetering van de ouderbetrokkenheid zijn opgenomen in de notitie Koers PO
die u binnenkort krijgt toegezonden.10Maakt u een onderscheid tussen achterstandsscholen
en zwarte scholen? Zo ja, welk? Waarom gebruikt u deze begrippen door elkaar?Achterstandsscholen zijn scholen met een grote populatie leerlingen die
een onderwijsachterstand hebben. Dit kunnen zowel autochtone als allochtone
leerlingen zijn. Op zogenaamde zwarte scholen zitten voornamelijk allochtone
leerlingen. De leerlingen die op een zwarte scholen zitten zijn niet per definitie
leerlingen die in een achterstand verkeren.11Welke middelen heeft het kabinet om niet vrijblijvende
afspraken tussen gemeenten en schoolbesturen over de verdeling van achterstandsleerlingen
over scholen binnen de gemeente te stimuleren?In het kader van het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid stelt het kabinet
voor dat de gemeenten met de schoolbesturen afspraken gaan maken over een
evenwichtiger verdeling van leerlingen over de scholen. Doel daarbij is het
voorkomen van segregatie in het onderwijs. Scholen worden verplicht deel te
nemen aan het overleg met de gemeenten het bevorderen van integratie en het
tegengaan van segregatie. De inspectie zal erop toezien dat scholen zich aan
die verplichting houden.12Wat verstaat u onder actief burgerschap? Waarom wordt
van een ieder die onderwijs volgt actief burgerschap verwacht? Hoe wilt u
«actief burgerschap» bevorderen?Actief burgerschap is het zelfstandig verantwoordelijkheid nemen door
leerlingen voor gemeenschapsbelangen binnen en buiten school. Onder paragraaf 5.5
van de brief staan maatregelen die worden genomen om actief burgerschap in
het onderwijs te bevorderen.De doelstelling aan de scholen tot actief burgerschap vergt van de scholen
een actieve opstelling om dit doel te realiseren.13Wat wordt bedoeld met de zinsnede «deze aanpassingen
kunnen plaatsvinden binnen de in artikel 23 van de Grondwet vastgelegde vrijheid
van onderwijs, zoals ook in het Regeerakkoord is vastgelegd»?In het regeerakkoord is aangegeven, dat aan de vrijheid van onderwijs,
zoals neergelegd in artikel 23 van de Grondwet, niet mag worden getornd. Dat
artikel is voldoende flexibel om mee te gaan met de tijd. Met deze zinsnede
is bedoeld aan te geven dat de wetswijzigingen en andere maatregelen die in
de notitie zijn genoemd, naar het oordeel van het kabinet tot
stand kunnen komen zonder dat aanpassing van artikel 23 van de Grondwet daarvoor
noodzakelijk is.14Heeft het wegwerken van de taalachterstanden, zoals
op bijvoorbeeld op zwarte scholen, die volgens de Sociaal Cultureel Planbureau
daar goed in slaagden, niet te maken met een adequaat achterstandenbeleid?
In hoeverre hebben de bezuinigingen op het achterstandenbeleid een negatief
effect op wegwerken van de taalachterstand?Het streven is erop gericht om het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid
dusdanig vorm te geven, dat er sprake zal zijn van een effectieve aanpak.
Hiertoe zullen de verantwoordelijkheden beter worden belegd. De middelen worden
daar ingezet waar ze het meest nodig zijn en de instrumenten waarvan gebleken
is dat ze effectief, zullen zo veel mogelijk worden benut. Het SCP en ook
de commissie Blok geven een positief oordeel over de resultaten die de scholen
hebben bereikt op het punt van bestrijden van achterstanden.15Hoe verhoudt het feit dat in de notitie staat dat gemeenten
verplichtende afspraken moeten maken met scholen over het spreiden van leerlingen
met een onderwijsachterstand, zich tot het gegeven dat gemeenten van het Rijk
géén regierol krijgen met betrekking tot de gelden voor het
onderwijs achterstandenbeleid?Gemeenten en schoolbesturen zullen als gelijkwaardige partners overleg
voeren over de aanname en spreiding van leerlingen. Gemeenten en schoolbesturen
hebben ieder eigen taken en verantwoordelijkheden en zeggenschap over de daarbij
behorende middelen. De gemeente voert de regie op het realiseren van de samenhang
tussen de schakels binnen de jeugdketen, waarvan het onderwijsachterstandenbeleid
een onderdeel is. Daarnaast hebben gemeenten specifieke taken en verantwoordelijkheden
op het gebied van VVE en schakelklassen. Hiervoor ontvangen gemeenten financiële
middelen. In uitwerking van de Hoofdlijnennotitie onderwijsachterstandenbeleid
wordt op deze punten nader ingegaan. Deze uitwerking zal begin juli 2004 aan
de Kamer worden gezonden.16Ziet u een onderscheid tussen taal en overige achterstanden
en de gevolgen daarvan voor de integratie van de leerlingen?Onderwijsachterstanden zijn niet bevorderend voor de integratie. Achterstanden
op het terrein van taal maken een belangrijk onderdeel uit van onderwijsachterstanden,
en zullen daarmee een negatief effect hebben op de integratie van de leerlingen.17Welke conclusies trekt u uit het feit dat een concentratie
van achterstandsleerlingen de kwaliteit van het wegwerken van de onderwijsachterstanden
ten goede kan komen?Het SCP constateert dat er aanwijzingen zijn dat zwarte scholen er beter
dan andere in slagen de taalachterstand van hun leerlingen te verminderen.
De bestrijding van achterstanden is echter niet voldoende. Om integratie te
bevorderen is het ook belangrijk om segregatie tegen te gaan. Op zwarte scholen
ontbreekt vaak het contact met autochtone leerlingen. Scholen met een gemengde
samenstelling zijn dan ook wenselijk.18U erkent dat wat betreft de stand van integratie in
het onderwijs «we ons vooral moeten buigen over de onderwijsachterstanden
(..)» en dat «het kabinet daarin blijft investeren». In
hoeverre steunt u de voorgenomen bezuiniging van 100 miljoen euro op het onderwijsachterstandenbeleid,
nu blijkt dat het bestrijden van de onderwijsachterstanden hard nodig is?De bezuiniging op het onderwijsachterstandenbeleid is een voornemen uit
het Hoofdlijnenakkoord. Daar heeft het kabinet zich gecommitteerd. Daarnaast
zal het onderwijsachterstandenbeleid worden herijkt. De taken en verantwoordelijkheden
zullen scherper worden toegedeeld aan betrokken partijen. De middelen worden
beter toegedeeld en er zal worden ingezet op instrumenten waarvan is gebleken
dat deze effectief zijn. Op basis hiervan zullen meetbare prestaties worden
gevraagd.19Welke invloed heeft de voorgenomen bezuiniging op onderwijsachterstanden
op het risico dat leerlingen met een taalachterstand op individuele scholen
verstoken blijven van extra taalondersteuning?Het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid bevat een aantal instrumenten
die er voor moeten zorgen dat de kinderen die dat echt nodig hebben, extra
taalondersteuning ontvangen. Allereerst is er het instrument van de vooren
vroegschoolse educatie. De huidige ambitie van deelname van 50% van de doelgroepkinderen
blijft ook in het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid gehandhaafd.Daarnaast wordt de mogelijk tot het inrichten van schakelklassen ingebouwd.
Dit is met name bedoeld voor leerlingen met grote taalachterstanden. Op beide
terreinen spelen gemeenten een belangrijke rol.Daarnaast is het mijn streven om de middelen voor de gewichtenregeling
gerichter in te zetten, dat wil zeggen meer te laten aansluiten bij de feitelijke
achterstand van leerlingen.Dit neemt niet weg dat de bezuiniging van € 100 mln. voor het
grootste deel neerslaat op het niveau van de scholen. Het gaat hier om een
ingrijpende bezuinigingstaakstelling die merkbaar en voelbaar zal zijn bij
de scholen. Rijk, gemeenten en scholen zullen binnen het nieuwe achterstandenbeleid
er naar moeten streven om de effecten van deze bezuiniging zo beperkt mogelijk
te houden.20Waarom kiest u er voor om in het voortgezet onderwijs
de onderwijsachterstandgelden wel op basis van etniciteit te verstrekken,
terwijl in het primair onderwijs achterstandsgelden toegekend worden op grond
van feitelijke achterstanden en niet op basis van etniciteit?De vraag verwijst naar pagina 3 van de brief waarin wordt geduid op de
huidige CUMI-VO-regeling. Scholen komen in aanmerking voor een extra vergoeding
voor leerlingen uit de daarin aangeduide landen van herkomst. Dit is vergelijkbaar
met het huidige 1.9 gewicht in het basisonderwijs. Dit wijkt dus niet af.
In het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid voor het VO zal deze regeling
worden vervangen door een andere regeling. Daarbij zal niet langer alleen
het aantal allochtone leerlingen het achterstandsniveau van de school bepalen.21Onderwijsachterstanden worden door de minister als
een van de belangrijkste oorzaken voor trage (sociale) integratie van allochtone
jongeren gezien. Investeren in het bestrijden van deze onderwijsachterstanden
is dan ook belangrijk. Hoe rijmt u dit gegeven met de geplande bezuiniging
op onderwijsachterstandenbeleid? Zal deze bezuiniging niet leiden tot een vermindering van kwaliteit van het geboden onderwijs?Zie hiervoor het antwoord op vraag 14 en 18.22Wat wordt bedoeld met 0.9 leerlingen? Wat is de drempel
voor uitbetaling van achterstandsgelden aan scholen bij 1.9 leerlingen? Hoe
hoog is de drempel voor uitbetaling van achterstandsgelden aan scholen bij
1.25 leerlingen?Met ingang van 1 augustus 2000 is de berekening van de formatie onderwijsachterstandenbestrijding
vereenvoudigd en niet meer afhankelijk van een schaal voor de reguliere formatie.
Hierbij zijn de gewichten veranderd: 1,25 is 0,25 geworden en 1,9 is 0,9 geworden.De drempel in de gewichtenregeling is 9% van het totale aantal leerlingen
van een school. Voor een school met alleen 0,9 leerlingen en leerlingen zonder
gewicht betekent dit dat tenminste 10% van de leerlingen het gewicht 0,9 moet
hebben om de drempel te halen. Een school met alleen 0,25 leerlingen en leerlingen
zonder gewicht heeft tenminste 36% 0,25 leerlingen nodig om de drempel te
halen.23Hoe verloopt de implementatie van VVE? Zijn er voldoende
VVE-capaciteiten in gemeenten? Hoe worden de doelgroepen bereikt? Zijn er
voldoende VVE-capaciteiten in wijken waar veel achterstandskinderen wonen?
Zijn alle VVE-capaciteiten makkelijk bereikbaar voor kinderen en ouders?De implementatie van goede VVE-programma's is op gang gebracht in de twee
jaar voorafgaand aan het momenteel van kracht zijnde landelijk beleidskader
GOA. Bij analyse van de GOA-plannen voor de periode 2002–2006 bleek
dat in vrijwel alle GOA-gemeenten aandacht aan VVE wordt besteed. In veel
gevallen wordt ook de ambitie om tenminste 50% van de doelgroep deel te laten
nemen aan deze programma's opgenomen. Op basis van de verantwoording over
de GOA-periode 2002–2006 kan worden vastgesteld of deze ambities daadwerkelijk
zijn gerealiseerd.Het budget dat jaarlijks landelijk voor VVE beschikbaar is maakt per 1 augustus
2002 deel uit van de doeluitkering GOA. Dit budget is toereikend om 50% van
de risicogroep in de leeftijd van 2 t/m 5 jaar een kwalitatief goed VVE-programma
aan te bieden.De toeleiding tot de VVE-programma's wordt bevorderd door vroegsignalering
en verwijzing door consultatiebureaus en door de oudercampagne zoals die door
Forum wordt uitgevoerd. De campagne wordt in 2004 afgesloten.24Wanneer ontvangen gemeenten middelen om achterstandskinderen
te laten deelnemen aan VVE-programma's? Wat gaat u doen als gemeenten onvoldoende
VVE-capaciteit hebben?Het budget dat jaarlijks landelijk voor VVE beschikbaar is maakt per 1 augustus
2002 deel uit van de doeluitkering GOA. Dit budget is toereikend om 50% van
de risicogroep in de leeftijd van 2 t/m 5 jaar een kwalitatief goed VVE-programma
aan te bieden.Het aanbieden van VVE veronderstelt de aanwezigheid van een basisvoorziening,
ook voor de voorschoolse periode. In de meeste gevallen kiest men lokaal voor
de peuterspeelzaal als voorschoolse voorziening. De gemeente regisseert het
lokale VVE-beleid, en kan er voor kiezen zelf te voorzien in voldoende peuterspeelzaalcapaciteit
(bij Welzijnswet aan gemeente gedelegeerde verantwoordelijkheid) of met lokale
partners tot een andere constructie te komen (bijvoorbeeld met
de kinderopvang). Veelal kiest men voor de eerste optie. Gemeenten wordt gevraagd
verantwoording af te leggen over het bereiken van het resultaat dat zij in
hun lokaal GOA-plan hebben vastgelegd.25Hoe beoordeelt u de bestaande voorzieningen VVE?VVE is gedecentraliseerd naar gemeenten. VVE-voorzieningen zijn vormgegeven
in de twee jaar voorafgaand aan het momenteel van kracht zijnde landelijk
beleidskader GOA. Bij een eerste analyse van de GOA-plannen voor de periode
2002–2006 bleek dat in vrijwel alle GOA-gemeenten aandacht aan VVE wordt
besteed. In veel gevallen wordt ook de ambitie om ten minste 50% van de doelgroep
deel te laten nemen aan deze programma's opgenomen. Verschillen bestaan er
voor wat betreft de eigen gemeentelijke investeringen in voorschoolse voorzieningen.
Nagenoeg in alle VVE-gemeenten wordt werk gemaakt van de professionalisering
van het personeel van peuterspeelzalen, de samenwerking tussen consultatiebureau's,
voorschoolse instelling en de basisschool. De in gang gezette implementatie
van de Taallijn VVE betekent voor de bestaande voorzieningen bovendien een
kwaliteitsslag.26Een van de taken van de gemeenten bij het bestrijden
van onderwijsachterstanden is het bieden en faciliteren van goede VVE-programma's.
Kunt u aangeven in welke mate gemeenten hier reeds in slagen, en wie hier
gebruik van maken? Slagen de gemeenten erin om iedereen die hiervoor in aanmerking
komt te bereiken?Bij de eerder genoemde analyse van de GOA-plannen voor de periode 2002–2006
bleek dat in vrijwel alle GOA-gemeenten aandacht aan VVE wordt besteed. In
veel gevallen wordt ook de ambitie om ten minste 50% van de doelgroep deel
te laten nemen aan deze programma's opgenomen. Op basis van de verantwoording
in 2006 over de GOA-periode 2002–2006 kan worden vastgesteld of deze
ambities daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Over de opbouw van de doelgroep
van VVE zijn geen gegevens voorhanden. Streefcijfers voor deelname aan VVE
worden uitgedrukt in het percentage kinderen met een gewicht groter dan 0.0.Het budget dat jaarlijks landelijk voor VVE beschikbaar is, is toereikend
om 50% van de risicogroep in de leeftijd van 2 t/m 5 jaar een kwalitatief
goed VVE-programma aan te bieden.27Hoe beoordeelt u de stelling van schoolbesturen dat
verantwoordelijkheid of sturing vanuit de school de kwaliteit van de voorschoolse
educatie kan bevorderen? Bent u bekend met verzoeken daartoe vanuit de gemeente
Amsterdam? Bent u bereid experimenten op dit gebied te bevorderen?Lokale arrangementen, waarin gemeenten afspraken maken met instellingen
waar verantwoordelijkheid of sturing wordt belegd, kunnen de kwaliteit van
de voorschoolse educatie bevorderen. Mijn voorkeur heeft het dat gemeenten
daarbij kiezen voor instellingen met een sterk beleidsvoerend vermogen die
inzetten op samenwerking en doorgaande pedagogische lijn. Een dergelijke instelling
kan zeker ook een school zijn.Ik ben bekend met wensen die in Amsterdam leven. Deze gaan echter verder
dan verantwoordelijkheid en aansturing vanuit de school. Amsterdam wil de
basisschool graag openstellen voor kinderen vanaf  2,5 jaar. Ik ben niet
bereid om experimenten op dit gebied te bevorderen. Uiteraard kunnen er wel
VVE-programma's door en in de basisschool worden gerealiseerd.28Toetst u alleen plannen in het kader van het grote
stedenbeleid? Hoe wordt in de andere gemeenten bevorderd dat de kwaliteit
van het VVE-beleid wordt verbeterd?Toetsen van de plannen is een van de mogelijkheden, belangrijk is evenwel
dat plannen efficiënt en effectief worden uitgewerkt. De minister voor
Vreemdelingen- en Integratiebeleid heeft een subsidie toegekend voor de «Inzet
van een Vliegende Brigade ter versterking van het gemeentelijk voor- en vroegschools
beleid.» De Vliegende Brigade heeft tot taak om in de periode november
2003 t/m eind 2005 de voortgang en de verdere ontwikkeling van het VVE-beleid
in gemeenten zo krachtig en effectief mogelijk in te zetten. De activiteiten
van de Vliegende Brigade zijn afgestemd op de implementatieactiviteiten van
de Taallijn VVE. De Vliegende brigade biedt ondersteuning op maat, ook in
kleinere VVE-gemeenten.29Gaat u uw ambities voor het bereiken van de doelgroep
in het VVE-beleid naar boven bijstellen?Nee. De huidig geformuleerde ambitie van het bereik van 50% van de doelgroep
in een tijdsbestek van enkele jaren is heel ambitieus. Prioriteit heeft het
om eerst deze ambitie in te lossen. Het gaat daarbij niet alleen om kwantiteit,
maar vooral ook om kwaliteit. Dat vereist lokaal investeren in met name het
opleidingsniveau van leidsters in de voorschoolse voorziening. Daar wordt
overigens onder druk van VVE en van de CAO peuterspeelzalen grote progressie
geboekt.30Hoe moet de samenhang van basisscholen in achterstandswijken
met VVE gestalte krijgen?De uitvoering van het VVE-beleid is gedecentraliseerd naar gemeenten.
De wijze waarop de samenhang van basisscholen in achterstandswijken vorm krijgt
is een lokale aangelegenheid.31Het Inspectietoezicht van scholen die te weinig presteren
op het gebied van achterstandsbestrijding wordt versterkt. Waaraan gaat de
Inspectie de prestatie van de school afmeten? Hoe meet en beoordeelt de Onderwijsinspectie
of een school bijdraagt aan de integratie?De wijze waarop in het toezicht van de inspectie aandacht wordt besteed
aan de prestaties van scholen op het terrein van de bestrijding van onderwijsachterstanden
en de bijdrage aan integratie zal de komende maanden verder worden uitgewerkt.
In de uitwerkingsbrief toekomstig onderwijsachterstandenbeleid die binnenkort
aan de Tweede kamer wordt gezonden, zal daar kort op worden ingegaan.32Welke interne en externe factoren die de prestatie
van het kind en de school beïnvloeden gaat de Inspectie hanteren?Zie het antwoord op vraag 31.33Op welke wijze wordt de Inspectie voor de extra taak
op het gebied van achterstandsbestrijding gefaciliteerd?Zie het antwoord op de vragen 31 en 32.34In hoeverre vormen de voorgenomen bezuinigingen geen
belemmering voor de verdere oprichting van brede scholen? Kunt u toezeggen
dat u de stagnatie in de verdere oprichting van brede scholen niet zal tolereren?Wat betreft de bezuiniging op onderwijsachterstandenbeleid:• Gemeenten zetten niet alleen middelen voor onderwijsachterstanden
in bij de ontwikkeling van brede scholen;• Uit het Jaarbericht brede scholen 2003 blijkt dat gemeenten met
name andere middelen inzetten, zoals de middelen voor onderwijshuisvesting.
Daarnaast putten gemeenten voor de ontwikkeling van brede scholen uit de eigen
gemeentelijke reserves. Ook wordt gebruik gemaakt van eigen bijdragen van
de instellingen.• Een deel van de gemeenten zet ook de budgetten in voor VVE (41%).• In gemeenten die met name de onderwijsachterstandenmiddelen inzetten,
kan de bezuiniging consequenties hebben voor de ontwikkeling van brede scholen.Het realiseren van brede scholen is lokaal beleid, dat het kabinet overigens
voluit steunt. SGBO (onderzoeks- en adviesbureau van de VNG) is in opdracht
van OCW bezig om actief te zorgen dat de brede school ontwikkeling in kleine
gemeenten niet verder stagneert. Zij zullen in 2004 ten minste 20 kleine gemeenten
ondersteunen bij de ontwikkeling van brede school.35Schoolinternaten vormen een adequaat instrument om
uitval van met name allochtone leerlingen te voorkomen. Welke rol ziet u voor
dit soort instellingen in Operatie Jong? Worden overlegorganen als het Landelijk
Overleg Schoolinternaten bij Operatie Jong betrokken?In verschillende steden zijn, op particulier dan wel gemeentelijk initiatief,
internaatachtige voorzieningen voor met name allochtone jongeren opgericht.
Ik sluit niet uit dat dergelijke voorzieningen een middel kunnen zijn om de
schoolprestaties van deze jongeren te bevorderen en voortijdig schoolverlaten
tegen te gaan. Ik ben echter van mening dat over de geschiktheid van de verschillende
initiatieven het best op lokaal niveau kan worden geoordeeld.In de Operatie Jong is een van de twaalf thema's die uitgewerkt worden
het maximaliseren van onderwijsrendement. Accent ligt op het versterken van
de RMC-functie en van netwerken rond scholen, om zo gemeenten en scholen optimaal
in staat te stellen voortijdig schooluitval te bestrijden. Onderkend wordt
het belang van inzicht op lokaal niveau in de specifieke oorzaken bij oververtegenwoordiging
van allochtone jongeren, om op basis daarvan te bezien of maatwerk in de aanpak
of een groepsspecifieke benadering noodzakelijk is.In dit verband wijs ik op de middelen in het kader van het Grote Stedenbeleid,
die gemeenten naar eigen inzicht kunnen aanwenden voor activiteiten. Daarbij
kunnen ook activiteiten zitten met elementen van een strengere aanpak.36Hoe verklaart u de conclusie van het Sociaal Cultureel
Planbureau dat zwarte scholen er beter in slagen dan andere de taalachterstand
van hun leerlingen te verminderen? Betekent dit dat het bestaande onderwijsachterstandenbeleid
effectief is in het bestrijden van genoemde achterstanden? Kunt u toezeggen
dat u bij de herziening van de gewichtenregeling zal kunnen staven dat de
toekomstige herziene regeling even effectief zal zijn?Het SCP geeft aan dat er aanwijzingen zijn dat het onderwijsachterstandenbeleid
heeft bijgedragen aan de positieve resultaten die er de afgelopen 10 jaar
op het terrein van onderwijsachterstanden zijn geboekt. Dat betekent echter
nog niet dat het bestaande onderwijsachterstandenbeleid voldoende effectief
is. De herijking van het onderwijsachterstandenbeleid, waaronder de gewichtenregeling,
is erop gericht de effectiviteit van het onderwijsachterstandenbeleid te vergroten.37Wat gaat het bestuurlijk arrangement met scholen inhouden?Scholen zijn de eerst verantwoordelijke waar het gaat om de bestrijding
van onderwijsachterstanden. Scholen krijgen een grote mate van bestedingsvrijheid
en zullen achteraf aan het Rijk verantwoording afleggen over de resultaten
die bereikt zijn. Gemeenten hebben een verantwoordelijkheid voor het functioneren
van de lokale infrastructuur. Binnen het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid
hebben gemeenten specifieke taken en verantwoordelijkheden op het terrein
van VVE en schakelklassen. Beide taken worden in nauw overleg met schoolbesturen
uitgevoerd.Gemeenten en schoolbesturen voeren lokaal overleg over het onderwijsachterstandenbeleid.
In dit verband worden ook niet-vrijblijvende afspraken gemaakt over de aanname
en spreiding van leerlingen.38Zijn schakelklassen een vorm van onderwijs? Zo ja,
waarom ligt de verantwoordelijkheid daarvoor dan niet bij de (gezamenlijke)
scholen, vergelijkbaar met de reboundvoorziening?Het onderwijs in schakelklassen is er op gericht om aan leerlingen met
een grote taalachterstand gedurende 1 jaar zeer intensief onderwijs te bieden
waardoor de leerling daarna weer kan deelnemen aan de reguliere groep. In
het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid krijgen gemeenten de verantwoordelijkheid
voor het organiseren van schakelklassen. Gemeenten bepalen, in overleg met
schoolbesturen, waar schakelklassen worden ingericht en welke leerlingen daarvoor
worden geselecteerd. Juist vanwege de regiefunctie van gemeenten op het terrein
van de jeugd en de mogelijkheid om schakelklassen als bovenschoolse voorziening
in te richten, zijn gemeenten aangewezen om deze verantwoordelijkheid op zich
te nemen. Bij een reboundvoorziening is een samenwerkingsverband op schoolniveau
gevonden waarin alle onderwijssoorten voor voortgezet onderwijs zijn gebundeld.
Deze constructie kan niet worden toegepast bij de organisatie van schakelklassen
omdat er geen samenwerkingsverband voorhanden is waarin het primair onderwijs
en het voortgezet onderwijs zijn vertegenwoordigd. Tevens kunnen gemeenten
bezien of een schakelklas bij de overgang van het primair onderwijs naar het
voortgezet onderwijs ingesteld moet worden.39Welke vormen van schakelklassen zijn er mogelijk? Zien
schakelklassen op een bredere doelgroep dan de zogenaamde zij-instromers?
Gaat het om zij-instromers of om onderinstromers?Schakelklassen zijn bedoeld voor leerlingen met een grote taalachterstand
die als gevolg daarvan niet kunnen deelnemen aan de reguliere groep of de
aanleg hebben op een hoger niveau te kunnen presteren. Hierbij wordt vooral
ingezet op het primair onderwijs omdat een zo vroegtijdige aanpak het meest
effectief is. Hierbij kan het gaan om zij-instromers, maar ook om kinderen
die starten met de schoolloopbaan.40Hoeveel schakelklassen zijn er inmiddels opgezet? Zijn
er voldoende middelen voor voldoende schakelklassen om de overgang van primair
naar voortgezet onderwijs te vergemakkelijken?In de praktijk zijn door gemeenten zogenaamde kop- en voetklassen ingericht.
Uit een inventarisatie van het onderzoeksbureau Sardes in oktober 2002 is
gebleken dat in 6 gemeenten in totaal 7 schakelklassen zijn ingericht. Er
zijn geen recentere gegevens beschikbaar. Deze kop- en voetklassen hebben
als doel taalachterstand weg te werken van leerlingen die vanuit het primair
onderwijs doorstromen naar het voortgezet onderwijs. Bezien wordt hoe deze
kop- en voetklassen worden verankerd in het kabinetsbeleid ten aanzien van
schakelklassen.41Waaruit is de effectiviteit van schakelklassen gebleken?
Hoe zullen deze schakelklassen worden georganiseerd?De inzet van schakelklassen als instrument voor het bestrijden van leerachterstanden
is nieuw. De ervaringen uit de praktijk met kop- en voetklassen zijn positief.
Hieraan ligt geen wetenschappelijk onderzoek ten grondslag. Gemeenten organiseren
de schakelklassen op basis van de lokale situatie en in overleg met schoolbesturen.
De inrichting van schakelklassen wordt gekoppeld aan een systeem van monitoring
waarbij gegevens worden verzameld over de wijze waarop gemeenten schakelklassen
inrichten en de resultaten die worden bereikt.42Wanneer kan de Kamer een voorstel verwachten waarin
de nieuwe gewichtenregeling gekoppeld is aan feitelijk achterstand?Binnenkort ontvangt de kamer een uitwerkingsbrief over het toekomstige
onderwijsachterstandenbeleid. Hierin zal ook aandacht worden besteed aan de
herijking van de gewichtenregeling.43De middelen voor achterstandsbestrijding dienen terecht
te komen bij leerlingen met de feitelijk geconstateerde grootste achterstanden.
Op welke leeftijd en op welke wijze moet de achterstand geconstateerd worden?
Hoe wordt dat door gemeenten onderzocht? Hoe zal de onderwijsachterstand van
leerlingen worden getest?Zie het antwoord op vraag 42.44Wordt tijdens de basisschooljaren van het kind de feitelijke
achterstand vaker gemeten? Zo ja, wordt de bekostiging dan opnieuw vastgesteld?Zie het antwoord op vraag 42.45Indien er meerdere persoonlijke meetmomenten zijn (begin-,
tussentijds-, eind-), worden de uitkomsten daarvan dan gebruikt om de toegevoegde
waarde van de school te meten?Zie antwoord op vraag 42.46Hoe wordt stigmatisering van het kind door de begintoets
voorkomen?Zie antwoord op vraag 42.47Is er (empirisch) onderzoek gedaan naar de voor- en
nadelen van de huidige gewichtenregeling en met name naar de effecten van
de SES-factor (sociaal-economische status) en de thuistaal?In het rapport «Onderwijsachterstanden in het basisonderwijs. De
gewichtenregeling en mono-etnische scholen nader bekeken» (ITS, 1998)
is onder meer nagegaan of de gewichten nog in overeenstemming zijn met de
feitelijke onderwijsachterstand van de betreffende groepen en of deze gewichten
bijstelling behoeven. In het rapport wordt ondermeer voorgesteld om de onderlinge
verhouding tussen de gewichten te wijzigen. Verder zijn er de laatste jaren
verschillende analyses van de gewichtenregeling uitgevoerd door prof. Bosker
(ten behoeve van adviezen van de Onderwijsraad). In het rapport «Over
leerlinggewichten en schoolgewichten» van de Onderwijsraad (2002) stelt
hij onder meer voor de hoogte van de extra gewichten zodanig te kiezen dat
scholen effectief aan achterstanden kunnen werken.48Waarom maakt u geen onderscheid tussen leerlingen die
echt achterstand hebben opgelopen in het primair onderwijs door taalproblemen
en leerlingen die gewoon aan de top van hun leerniveau zitten en waarbij de
vervolgopleiding het behaalde onderwijsniveau als uitgangspunt moet nemen?Er wordt wel degelijk een onderscheid gemaakt tussen leerlingen die door
taalproblemen of door andere problemen achterstanden hebben opgelopen, maar
potentieel mogelijkheden hebben meer te leren en leerlingen die «gewoon
aan hun leerniveau zitten». Het achterstandenbeleid is gericht op de
groepen leerlingen waar nog veel leerwinst te boeken is. Voor de groepen leerlingen
waarbij dat minder of niet het geval is zijn er zorgtrajecten zoals WSNS.49Zijn er cijfers over het absolute aantal cumi-leerlingen
in het voortgezet onderwijs bij de vier grote steden (G4), de 25 grote steden
(G25) en Almere? Wat zijn de laatst bekende percentages allochtone uitvallers
en allochtone afstromers uit vwo/havo/mavo en mbo? Wat kan daar aan gedaan
worden?De verdeling van de cumi-leerlingen in de genoemde gemeenten is hieronder
aangegeven. Over de percentages allochtone afstromers en uitvallers zijn geen
gegevens bekend.GemeenteAantal
Cumi leerlingen Amsterdam10 900  Rotterdam9 625  Den Haag4 896  Utrecht3 254  Totaal28 675    Almelo907  Almere859  Arnhem1 484 Breda716  Deventer788  Eindhoven1 717 Enschede1 274  Groningen775  Helmond522 Hengelo600  Den Bosch821  Leeuwarden390 Maastricht651  Nijmegen1 126  Tilburg909 Zwolle804  Dordrecht1 044  Haarlem967 Heerlen521  Leiden871  Schiedam511 Venlo631 Totaal47 563 50Welke middelen van de Brede Doeluitkering Sociaal,
Integratie en Veiligheid worden geoormerkt?In de Brede Doeluitkering Sociaal, Integratie en Veiligheid worden geen
middelen geoormerkt. Het totale bedrag van de BDU is beschikbaar voor het
realiseren van de doelen die zijn gesteld in het beleidskader GSB III (2005–2009).
De steden formuleren op de tussen Rijk en steden overeengekomen doelenstellingen
de eigen ambitie en besteden daar de middelen aan.51Welke repressieve maatregelen heeft het kabinet in
gedachte?In het plan van aanpak veiligheid in het onderwijs en de opvang van risicoleerlingen
(Kamerstuk 29 240, nr. 5) dat op 19 mei naar uw Kamer is gestuurd,
heb ik een driesporenbeleid aangekondigd, bestaande uit preventieve, curatieve
en repressieve maatregelen. Het creëren van reboundvoorzieningen en het
uitbreiden van plaatsen in het ZMOK-onderwijs behoren tot de laatste categorie.
Voor meer informatie verwijs ik u naar het plan van aanpak.52Welke rol is er voor de ouders in het onderwijsachterstandenbeleid
en waar worden de ouders op aangesproken?Voor alle ouders geldt dat van hen betrokkenheid wordt verwacht bij de
school en het onderwijs dat hun kind op school volgt. Ouders zullen zich meer
betrokken tonen als de school het contact tussen school en ouders aantrekkelijk
en laagdrempelig maakt. Het is dus vooral een zaak van scholen om ouderbetrokkenheid
te bevorderen. Van een school mag verwacht worden dat zij haar best doet om
alle ouders te bereiken, dus ook bijzondere groepen ouders zoals allochtone
ouders of moeilijk aanspreekbare ouders.Om de scholen hierbij behulpzaam te zijn, is in 2001 op initiatief van
OCW, BZK/VenI en VWS een oudercampagne opgestart, die de afgelopen drie jaar,
in samenwerking met gemeenten, actief voorlichting heeft gegeven aan ouders
over het belang van deelname van hun kinderen aan voor- en vroegschoolse
educatie (VVE). In deze campagne is het achterhalen van moeilijk bereikbare
ouders, een extra aandachtspunt. Op deze wijze wordt de betrokkenheid van
ouders vergroot en worden zij aangesproken op de mogelijkheden die het onderwijsachterstandenbeleid
door middel van VVE biedt voor de ontwikkeling van hun kinderen.53Het kabinet stelt dat voor versterking van de leerlingbegeleiding
een extra bedrag van ongeveer €26 miljoen structureel uitgetrokken is
vanaf 2007. In hoeverre zijn scholen verzekerd dat ze dit geld daadwerkelijk
zullen ontvangen? Hoeveel geld trekt het kabinet uit in de periode 2003–2007
voor scholen om hen de mogelijkheid te geven de begeleidingscapaciteit voor
risicoleerlingen uit te breiden?Zoals uit het plan van aanpak veiligheid in het onderwijs en de opvang
van risicoleerlingen (29 240, nr. 5) blijkt, zijn inmiddels meer middelen
beschikbaar voor leerlingbegeleiding, oplopend tot ruim € 44,5 miljoen
structureel vanaf 2007. In 2004, 2005 en 2006 is respectievelijk € 3
miljoen, € 20 miljoen en € 29,2 miljoen beschikbaar. Deze
middelen gaan rechtstreeks naar de scholen.54Is het extra bedrag van €26 miljoen voor de versterking
van de leerlingbegeleiding geoormerkt?De middelen gaan rechtstreeks naar de scholen. Op welke manier en onder
welke voorwaarden dat exact gebeurt, wordt in de tweede helft van 2004 nader
uitgewerkt. Uitgangspunt daarbij is dat de middelen expliciet bestemd worden
voor leerlingbegeleiding.55Op welke wijze zijn de huidige maatregelen in het extra
bedrag van €26 miljoen voor de versterking van de leerlingbegeleiding
verdisconteerd? Heeft u voldoende zicht op de toekomstige situatie? Hoe verhoudt
dit bedrag zich tot de bezuinigingen van €100 euro per 1 augustus
2005 op het onderwijsachterstandenbeleid?Alle middelen voor leerlingbegeleiding (€ 44,5 miljoen in plaats
van € 26 miljoen, zie vraag 53) zijn nieuwe middelen. Anders dan
de middelen voor achterstandenbeleid zijn de middelen voor leerlingbegeleiding
in principe bestemd voor alle scholen en voor alle leerlingen die daar behoefte
aan hebben. De maatregelen in het plan van aanpak veiligheid in het onderwijs
en de opvang van risicoleerlingen moeten immers ten goede komen aan alle docenten,
leerlingen, ouders en andere actoren in het onderwijs.56Is voor het nieuwe onderwijsachterstandsbeleid voor
het voortgezet onderwijs dat de huidige mogelijkheid tot aanvullende vergoeding
via de cumi-regeling vervangt, hetzelfde (geïndexeerde) bedrag uitgetrokken?Ja.57Welke middelen worden ter beschikking gesteld om een
sluitend netwerk rond de school te bereiken?Een sluitend netwerk rond de school komt tot stand door de inzet van vele
verschillende voorzieningen en actoren; het bereiken van een sluitend netwerk
is daarmee zaak van gemeenten, provincie en rijk gezamenlijk.De school-interne zorg wil ik versterken met extra middelen, oplopend
tot 44,5 mln vanaf 2007, zie mijn antwoorden op eerdere vragen. De samenwerking
tussen de school en externe zorgvoorzieningen staat als een van de twaalf
thema's centraal bij de Operatie Jong. Verbetering van de aansluiting tussen
de in- en externe zorgstructuren vereist met name het wegnemen van belemmeringen
die op decentraal niveau worden ervaren en die voortkomen uit sturing vanuit
het Rijk evenals het creëren van goede randvoorwaarden. In dit verband
is er ruimte voor enkele experimenten en pilots.58In hoeverre zullen er gelden vanuit het project Innovatieplatform
besteed worden aan versterking van de onderwijskwaliteit in het vmbo? In welke
mate zal dat zijn?Het Innovatieplatform heeft zelf geen gelden voor dit onderwerp. Vmbo-scholen
kunnen hun onderwijskwaliteit verbeteren door middelen uit de Impuls Beroepsonderwijs.59Is het waar dat voor deelname van allochtone leerlingen
in havo en vwo niet alleen sprake is van het achterblijven bij hun autochtone
leeftijdsgenoten, maar van een toenemende ondervertegenwoordiging van allochtone
leerlingen?Dat is niet geval. Weliswaar is het zo dat de deelname van allochtone
leerlingen aan havo en vwo achterblijft bij hun autochtone leeftijdgenoten,
maar die achterstand wordt geleidelijk kleiner. Bedroeg bijvoorbeeld het deelnamepercentage
cumi-leerlingen in havo/vwo 3 in 1999 3,9%, in 2003 was die 4,6% (bron: kerncijfersOCW
1999–2003).60Wat verstaat u onder brede scholen?Onder brede scholen versta ik een intensieve samenwerking tussen scholen
en instellingen in de wijk, met als oogmerk de ontwikkelingskansen van kinderen
te verbeteren. De essentie van de brede school is samenwerking. Het gaat er
om dat professionals uit verschillende sectoren gezamenlijk vorm geven aan
een sluitend netwerk van voorzieningen voor kinderen en hun ouders in de wijk.61Betekent het wegnemen van belemmeringen in de regelgeving
voor stichting van brede scholen dat een brede school ook een samenwerkingsschool
kan zijn of dat er binnen het gebouw vergaande samenwerking tussen scholen
met verschillende denominaties kan plaatsvinden? Welke regelgeving werkt belemmerend?Elke brede school gaat het om samenwerking tussen de school en andere
op kinderen gerichte voorzieningen in de wijk, of te wel cross-sectorale samenwerking.
Deze omschrijving volgend, zou ik samenwerkingsscholen geen brede scholen
willen noemen. Het is natuurlijk wel mogelijk dat een samenwerkingsschool
zodanige allianties aangaat met instellingen rondom de school dat zij een
brede school is.Met het wegnemen van belemmeringen in de regelgeving wordt in het kader
van brede scholen gedoeld op belemmeringen op het intersectorale vlak. In
het kader van operatie JONG worden deze belemmeringen geïnventariseerd,
geanalyseerd en waar mogelijk weggenomen. De inventarisatieronde is nog gaande.62Onderkent u het belang dat leerlingen in de eigen wijk
naar school gaan, voorzover in die wijk ook een school van de gewenste richting
aanwezig is?Ik onderken het belang dat ouders er aan hechten dat hun kinderen in de
buurt naar school gaan.63Bestaat er in het primair onderwijs ook een «witte
vlucht»? Zo ja in welke mate?Ja, ook in het primair onderwijs bestaat een «witte vlucht».
De mate waarin dat plaats vindt is niet goed vast te stellen. De samenstelling
van de schoolbevolking komt in het overgrote deel van de scholen overeen met
de bevolkingssamenstelling van de wijk waarin de school staat. Waar dat afwijkt
blijkt er vaak een verklaring voor te zijn, zo is een islamitische school
vaak «zwart». Zie ook het antwoord op vraag 64.64Zijn er onderzoeksgegevens bij welk percentage allochtone
leerlingen er een «witte vlucht» optreedt?In strikte zin is het antwoord: nee. Wel zijn er gegevens over schoolkeuzemotieven
van ouders. Zo blijkt uit «Schoolkeuzemotieven in een multi-etnische
samenleving» (SCO-K, 2002) zwarte scholen door autochtone ouders soms
als minder geschikt worden gezien. Allochtone ouders zien het liefst maximaal
30% allochtone leerlingen, terwijl autochtone ouders hierover geen uitspraak
doen. In het rapport «Schoolkeuzen van ouders in het basisonderwijs.
Evaluatie van voorlichting aan de ouders in Zaanstad over witte en zwarte
scholen» (SCO-K, 1999) staat dat 18% van de ouders meldt hun kind niet
meer aan als de school 20 tot 40% allochtone leerlingen heeft, 35% doet dat
bij 50% en 25% doet dat bij meer dan 60%. Exacte getallen over het werkelijke
gedrag van ouders in deze zijn niet te geven.65Ontstaat een deel van de segregatie door de «witte
vlucht» van hoogopgeleide ouders, waarbij selectie aan de poort op basis
van een hoge ouderbijdrage plaatsvindt? Welke maatregelen denkt u te nemen
tegen deze vorm van uitsluiting?Dit zou niet mogelijk moeten zijn, daar de ouderbijdrage altijd vrijwillig
is. In praktijk kan het gebeuren dat ouders de indruk wordt gegeven dat de
hoge ouderbijdrage wel verplichtend kan worden opgelegd. Het wapen hiertegen
is goede voorlichting over de vrijwilligheid van de ouderbijdragen.66Wat bedoelt u met menging van scholen? Heeft u daarbij
een actieve spreiding van leerlingen voor ogen?Met menging van scholen bedoel ik dat er een evenwichtiger verdeling over
de scholen zou moeten plaatsvinden van allochtone en autochtone achterstandsleerlingen.
Ik heb daarbij geen actieve vorm van spreiding – zoals het vervoer met
bussen – voor ogen. Ik verwacht meer van een actieve voorlichting aan
ouders en afspraken die scholen met de gemeenten maken over verbetering van
de integratie en het voorkomen van verdere segregatie in het onderwijs.67In 2000 hielden Turkse moeders van kinderen op basisschool
De Kameleon te Deventer een actie tegen het mono-etnische karakter van hun
school. Wat zijn de vervolgmaatregelen geweest na sluiting van de betreffende
dependance? Is er sprake van een betere menging van kinderen in de betreffende
wijken? Kan de minister aangeven of zo ja, in hoeverre kinderen op andere
scholen terecht zijn gekomen? Hoe is de verhouding witte en zwarte scholen
in Deventer momenteel?De Kameleon had twee locaties. De «zwarte» locatie is opgeheven.
De 44 leerlingen zijn verdeeld over andere scholen van verschillende denominaties
in dezelfde wijk en aanliggende wijken. De gemeente Deventer heeft geld vrijgemaakt
voor onderzoek naar de schoolvorderingen van deze leerlingen. Bij de verdeling
van de 44 leerlingen over andere scholen is overwegend de schoolkeuze van
de ouders gevolgd. Er is, zij het in beperkte mate, sprake van een betere
menging van kinderen in de betreffende wijken. De leerlingen zijn overwegend
naar scholen gegaan die reeds een relatief hoog aantal achterstandsleerlingen
hadden. De school waar de meeste van de leerlingen zijn heengegaan, vormt
hierop een uitzondering. Deze school heeft tijdelijk aanvullende middelen
voor extra leerlingenzorg ontvangen.Het percentage 0.9-leerlingen is in Deventer de laatste jaren iets gedaald
(van 18,2% in 2000 naar 16% in 2003), maar is hoger dan het landelijke percentage
(12,7%). Het percentage scholen dat meer dan 50% 0.9-leerlingen heeft (de
«zwarte» scholen) komt in Deventer overeen met het landelijk gemiddelde.
Het gaat hier om twee scholen met ca. 70% achterstandsleerlingen. Op veel
scholen ligt het percentage rond de 30%. Sommige scholen hebben meerdere locaties,
waarbij de ene locatie relatief wit en de andere relatief zwart is. Dit kan
het beeld enigszins vertekenen. Van de scholen in Deventer heeft 17% geen
0.9-leerlingen. Landelijk ligt dit percentage op 26%.De huidige verdeling van het aantal leerlingen over de basisscholen is
als volgt:percentage 0.9-leerlingenaantal scholen 80–1001  50–801  30–503 10–309  0–1016 68Geldt een mogelijk etnisch isolement alleen voor islamitische
scholen?Neen, deze mogelijkheid doet zich voor bij scholen waarvan de leerlingpopulatie
voor een groot deel bestaat uit kinderen met dezelfde (niet-autochtone) etnische
achtergrond. Er zijn momenteel 18 mono-etnische scholen (meer dan 70% leerlingen
van één etnische achtergrond). Hiervan hebben 7 scholen een
islamitische grondslag.69Concentreert het kabinetsbeleid zich op het tegengaan
van concentraties in etniciteit of in onderwijsachterstand?Het kabinetsbeleid inzake onderwijs concentreert zich op het tegengaan
van achterstanden. Daarvoor zijn extra middelen beschikbaar in het kader van
het onderwijsachterstandenbeleid. Daarnaast wordt de gewichtenregeling
gewijzigd en zullen de middelen ingezet worden op grond van de geconstateerde
(taal)achterstand. Ook de voorgenomen maatregel dat bij het stichten van scholen
niet meer dan 80% van de kinderen een achterstandskenmerk (leeringgewicht)
heeft tot doel concentratie van achterstanden tegen te gaan.70Wijken de cijfers ten aanzien van de opname van allochtone
leerlingen in geheel Nederland af van die in de vier grote steden (G4)?Uit tabel 5 van de bijlage blijkt dat in geheel Nederland in het openbaar
onderwijs 18,3 % van de leerlingen een gewicht 0,9 heeft. Voor de RK scholen
is dat percentage 10,1 en voor de PC scholen is het 8,9.Deze verhoudingen wijken dus af van de percentages binnen de G4.71Kunt u aangeven op welke gegevens u de stelling baseert
dat de toename van het aantal zwarte scholen een bedreiging kunnen zijn voor
de kwaliteit van het onderwijs? Waarom noemt u zwarte scholen een bedreiging
voor de kwaliteit als tegelijkertijd het Sociaal Cultureel Planbureau constateert
dat een concentratie van achterstandsleerlingen de kwaliteit ten goede komt?Ik baseer me op het gegeven dat op scholen met een hoog percentage allochtone
leerlingen vaak een cumulatie van problemen plaatsvindt. Dit wil niet zeggen
dat – zoals het SCP constateert – er geen zwarte scholen zijn
die goede resultaten behalen.72Hoe kunnen gemeenten hun gelden inzetten om scholen
te verplichten een meer gemengde leerlingenpopulatie toe te laten? Hoe kunnen
scholen «de witte vlucht» tegengaan? Wat gaat u ondernemen als
witte scholen in randgemeenten niet mee willen werken, zoals Utrecht en omgeving?Gemeenten kunnen met scholen overleggen op welke wijze men tot een evenwichtiger
verdeling van de leerlingen komt. De gemeente kan middelen aanwenden om bijvoorbeeld
de voorlichtingsactiviteiten aan ouders te ondersteunen. Wellicht het belangrijkste
wat scholen kunnen doen om witte vlucht tegen te gaan is het niet –
afromen – van de witte leerlingen van collega-scholen. De witte leerling
mag geen inzet zijn in de concurrentieslag tussen scholen. Er is geen sprake
van dat scholen een verplichting tot het meer mengen van scholen krijgen opgelegd.
Het tegen gaan van – de witte vlucht – valt ook onder de afspraken
die gemeenten met scholen gaan maken. In eerste instantie zijn de gemeenten
en scholen aanzet om uitwerking te geven aan het lokale beleid op dit punt.
Ik zal de ontwikkelingen daarbij nauwgezet volgen. Tenslotte voeg ik me naar
het advies van de Onderwijsraad om op dit soort aangelegenheden die immers
lokaal en regionaal bepaald zijn, geen landelijk beleid te voeren.73Bedoelt u concreet dat scholen een convenant afsluiten
met de gemeente waarin ze aangeven hoeveel procent achterstandsleerlingen
ze willen opnemen op hun school? Is het de bedoeling dat de gemeente daar
sancties aan verbindt?Het is de bedoeling dat scholen met de gemeente overleggen over de vraag
welke bijdrage de school levert om integratie te bevorderen en segregatie
tegen te gaan. Scholen kunnen daarbij met gemeenten bijvoorbeeld afspraken
maken over een bepaalde getalsverhouding tussen scholen. Het
is aan de gemeente en de scholen om te bepalen of en op welke wijze de afspraken
zullen worden gesanctioneerd.74Wat vindt u van het feit dat er in de vier grote steden
bijna geen openbaar voortgezet onderwijs is?In de eerste plaats merk ik op, dat de veronderstelling dat er weinig
tot geen openbaar onderwijs voor voortgezet onderwijs in de vier grote steden
zou zijn, feitelijk onjuist is (zie ook mijn antwoord op vraag 147). Zoals
bekend ligt de verantwoordelijkheid voor een voldoende aanbod aan openbaar
onderwijs, conform de grondwet (artikel 23 lid 4), bij de gemeente. De provincie
ziet er op toe, dat de gemeente haar taak op dit punt goed vervult en kan
de gemeente opdragen een verzoek tot stichting van een openbare school, indien
de ouders van een voldoend aantal leerlingen daarom hebben verzocht. De provincie
beoordeelt of er sprake is van een voldoende aantal leerlingen.75Welke extra moeite en extra kosten brengt een nieuwe
achterstandstoets met zich mee? Wat voor toets heeft u in gedachte? Leidt
een spreidingsbeleid gebaseerd op achterstandskenmerken niet tot indirecte
discriminatie, aangezien door zo'n beleid voornamelijk leerlingen met een
niet-Nederlandse achtergrond worden getroffen?Binnenkort ontvangt de kamer een brief met voorstellen voor de uitwerking
van het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid. Hierin worden ook de voornemens
op het terrein van de herijking van de gewichtenregeling opgenomen. Een spreidingsbeleid
gebaseerd op achterstandskenmerken is erop gericht om te voorkomen dat er
op bepaalde scholen te veel verschillende problemen samenkomen waardoor de
kwaliteit van het onderwijs onder druk komt te staan en daarmee de integratie
belemmert. Wanneer dit voorkomen kan worden, heeft dit juist positieve effecten
op achterstandsleerlingen.76Draagt de toelating van leerlingen bij aan het ontstaan
van segregatie in het onderwijs? Zo ja, waar en in welke mate?Het toelaten van leerlingen in zijn algemeenheid draagt niet toe bij het
ontstaan van segregatie in het onderwijs. Wel is het zo dat in sommige wijken
meer allochtonen wonen dan in andere wijken. Instroom in de school in de wijk
leidt dan tot afspiegeling van de wijk, wat dan wordt beschouwd als een gesegregeerde
school. In de kabinetsreactie bij het rapport van de Commissie Blok (Kamerstuk
2003/2004, 28 689 nr.17) wordt hier nader op ingegaan.77U spreekt over de mogelijkheid dat de gewichtenregeling
de segregatie bevordert. Suggereert u daarmee dat de gewichtenregeling leidt
tot een selectief toelatingsbeleid?Bij de aanpassing van de gewichtenregeling wordt bekeken of de huidige
regeling de segregatie (onbedoeld) in de hand werkt. Binnenkort ontvangt de
kamer een uitwerkingsbrief over het toekomstige onderwijsachterstandenbeleid,
waaronder de herijking van de gewichtenregeling.78Waarom spreekt u niet over het belang van voorlichting
van allochtone ouders bij hun schoolkeuze?Om segregatie in het onderwijs tegen te gaan, wil het kabinet gemeenten
een rol geven bij het maken van niet-vrijblijvende afspraken met schoolbesturen
over een meer gemengde schoolbevolking. Dit soort afspraken kan zeer goed
ondersteund worden door een goede schoolkeuzevoorlichting voor ouders. In
mijn brief heb ik aangegeven dat gemeenten – als hoedster van het algemeen
belang – de mogelijkheid hebben om scholen op hun lokale verantwoordelijkheden
te wijzen en daarover binnen de gemeente, bijvoorbeeld met ouders, te communiceren.
Over schoolkeuzevoorlichting aan allochtone (en wat mij betreft ook autochtone)
ouders kunnen op lokaal niveau afspraken gemaakt worden.79Acht u het opleggen van quota's gewenst en hoe verhoudt
zich dit met de keuzevrijheid van ouders?Aan de keuzevrijheid van ouders wordt niet getornd. Dat is ook het uitgangspunt
bij de afspraken die op gemeentelijk niveau worden gemaakt om tot een meer
gemengde schoolbevolking te komen. Het van bovenaf opleggen van quota's acht
ik niet gewenst. Gemeenten en scholen kunnen wel afspraken maken over een
gewenste verdeling van achterstandsleerlingen over de scholen.80Welke belemmeringen in de regelgeving hebben gemeenten
en scholen tot nu toe bij het rijk gemeld?Het aanpakken van belemmeringen in de regelgeving voor het realiseren
van brede scholen is onderdeel van het plan van aanpak van de operatie Jong.De fase van inventarisatie van belemmeringen in de regelgeving is nog
niet afgesloten. Het blijkt dat wanneer knelpunten door betrokkenen worden
genoemd, deze in algemene bewoordingen te zijn geformuleerd. Via verdiepingsgesprekken
worden deze nader geanalyseerd. Overigens blijken veel knelpunten terug te
voeren op lokale verordeningen.Een plan van aanpak gebaseerd op een analyse van ervaren knelpunten zal
in het kader van de operatie Jong in het najaar aan de Kamer worden toegestuurd.81Wat bedoelt u met verplicht overleg en verplichte afspraken
tussen gemeenten en scholen? Hoe wordt die verplichting concreet vormgegeven?
Is dit in alle gemeenten en scholen verplicht, ongeacht de aard van de problematiek?Voorgesteld wordt dat de scholen worden verplicht met gemeenten overleg
te voeren over het terugdringen van segregatie en het bevorderen van integratie.
De verplichting zal worden opgenomen in de sectorwetten. In principe geldt
de verplichting voor elke school in elke gemeente. Echter hoe geringer het
probleem is, des te minder is er de noodzaak tot het maken van afspraken.82Wat verstaat u onder «niet-vrijblijvende afspraken»?
Is dit vergelijkbaar met het instrument van een convenant? Wat betekent dit
voor de naleving en handhaving van de afspraken? Welke sancties stelt u zich
voor bij het niet nakomen van de afspraken? Op welke manier zal deze sanctie
uitvoering krijgen?Zie het antwoord op de vragen 72, 73, 81 en 82.83Wat verwacht u van het verplicht stellen van overleg
tussen scholen en gemeenten over terugdringing van segregatie en bevordering
van integratie? Wat gebeurt er als gemeenten en scholen wel met elkaar om
de tafel gaan zitten, maar niet tot afspraken kunnen komen? Betekent het feit
dat de gemeenten over andere (vooral financiële) instrumenten beschikt
om met scholen afspraken te maken, dat er sprake kan zijn van dwang? Hoe verhoudt
zich dit tot het feit dat ook de Inspectie toeziet op afspraken van scholen
met betrekking tot terugdringen van segregatie?Ik verwacht dat op den duur een betere verdeling van leerlingen over de
scholen plaatsvindt en meer activiteiten van scholen zijn gericht op integratie.
Indien scholen niet tot afspraken komen met de gemeenten kunnen de gemeenten
de scholen – ook publiekelijk – wijzen op de maatschappelijke
(lokale) verantwoordelijkheid die scholen hebben. Gemeenten kunnen de beschikbare
middelen zo aanwenden dat deze meehelpen aan het terugdringen van segregatie
en bevorderen van integratie. Het gaat daarbij om een stimulering om tot afspraken
te komen. De inspectie heeft de verantwoordelijkheid er op toe te zien dat
de school de wettelijke taken uitvoert en voldoende kwaliteit levert. De Inspectie
rapport haar bevindingen aan het Rijk. Ik kan op deze manier beoordelen of
scholen voldoende meewerken aan deze opdracht.84Welke concrete maatregelen zullen er door gemeenten
genomen moeten worden om de sturing die noodzakelijk is voor de aanpak van
segregatie mogelijk te maken? Welke directe facilitering en ondersteuning
zal hiervoor noodzakelijk zijn? In hoeverre biedt het kabinet gemeenten voldoende
mogelijkheden om deze sturing ook te realiseren gezien de bezuinigingen op
onderwijsachterstandenbeleid? Welke middelen, financieel en anderszins, stelt
u zelf beschikbaar om hier in alle betreffende gemeenten actie op te kunnen
nemen? Stelt u duidelijke termijnen aan de gemeenten ten aanzien van het realiseren
van de vereiste niet-vrijblijvende afspraken en navenante resultaten?De gemeenten voeren al overleg met scholen, bijvoorbeeld over onderwijshuisvesting.
Nu zal daar aan worden toe gevoegd het onderwerp om de integratie te bevorderen
en de segregatie tegen te gaan. In het kader van het onderwijsachterstandenbeleid
ontvangen gemeenten middelen die voor deze taak aangewend kunnen worden.Gelet op de hardnekkigheid en complexiteit van de problematiek wil ik
gemeenten en scholen voldoende gelegenheid geven om tot concrete resultaten
te komen. Ik denk daarbij aan een periode van enkele jaren.85Hoe wordt voorkomen dat de inzet van geld door gemeenten,
in strijd met de doelstellingen van de onderliggende regeling, wordt gebruikt
om scholen te dwingen tot een bepaald beleid? Hoe beoordeelt u in dat kader
het voornemen van de onderwijswethouder van Den Haag om de huisvesting van
scholen met een eenzijdige samenstelling niet meer te bekostigen?Bij het nieuwe achterstandenbeleid worden de verantwoordelijkheden van
scholen en van gemeenten beter onderscheiden en helder belegd. Ik heb er vertrouwen
in dat de gemeenten de aan hen toegedeelde taken die het onderwijs betreffen
goed, en in lijn met het beleid van het departement uitvoeren. Waar het de
onderwijshuisvesting betreft hebben gemeenten de taak om ervoor te zorgen
dat scholen over adequate huisvesting beschikken. Gemeenten mogen daarbij
wel zelf prioriteiten stellen. Als scholen al dan niet meewerken aan het voorkomen
van segregatie in het onderwijs kan voor gemeenten een rol spelen
in het bepalen van die prioriteiten.86Is de route van differentiatie van het woningaanbod
in het volkshuisvestingsbeleid niet meer voor de hand liggend dan het zoeken
van de grenzen van artikel 23?In de kabinetsreactie bij het rapport van de Commissie Blok (Kamerstuk
2003/2004 28 689 nr. 17) wordt ingegaan op het huisvestingsbeleid in
relatie tot segregatie. In het antwoord bij vraag 4 is hier ook op ingegaan.
Het kabinet wil breed inzetten om de integratie te bevorderen en beperkt zicht
niet tot de route van differentiatie van het woningaanbod.87Op welke middelen doelt u, gezien het feit dat er geen
geld meer is voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid?Met ingang van 1 augustus 2006 ontvangen gemeenten € 150
miljoen voor taken binnen het onderwijsachterstandenbeleid. Het gaat hierbij
met name om de voor- en vroegschoolse educatie en het organiseren van bovenschoolse
schakelklassen.88Wat verstaat u onder «verdeling van achterstandsleerlingen»?
Is dit een vorm van spreiding? Hoe verhoudt zich dit tot de keuzevrijheid
van ouders?Er is geen sprake van een vorm van verplichte spreiding. De wettelijk
beschermde keuzevrijheid van ouders blijft in stand.89Waarom spreekt u niet over maatregelen die de keuzes
van ouders positief beïnvloeden, zoals een goede voorlichting en aantrekkelijke
gebouwen in achterstandswijken?De passage naar aanleiding waarvan de vraag is gesteld, gaat over het
grondrecht van vrije schoolkeuze voor ouders. De overheid stelt zich terughoudend
op bij de keuzes die ouders daarbij maken. De overheid onthoudt zich van een
oordeel over de keuze van ouders voor een openbare school dan wel een bijzondere
school van een bepaalde richting. Wel bevordert de overheid dat de scholen,
bijvoorbeeld via de schoolgids en het schoolplan, aan ouders informatie geven
die zij kunnen betrekken bij hun schoolkeuze. Daarnaast zijn de kwaliteitsoordelen
van de inspectie over de afzonderlijke scholen (onder andere vastgelegd in
de kwaliteitskaarten) als hulpmiddel voor ouders beschikbaar.Het voorgaande neemt niet weg dat de in de vraag genoemde maatregelen
een rol kunnen spelen bij de aanpak op lokaal niveau om segregatie in het
onderwijs te voorkomen. Afhankelijk van de lokale problematiek van zwarte
en witte scholen kunnen dergelijke maatregelen worden meegewogen in de «niet-vrijblijvende
afspraken» tussen gemeenten en scholen.90Geldt bij de oprichting van nieuwe scholen dat deze,
bij toekenning, in beginsel een licentie voor onbepaalde tijd wordt verleend?
Acht u het wenselijk dat een apart in te stellen accreditatie-orgaan de licentie
van scholen beoordeelt?Bij de oprichting van scholen wordt een licentie voor onbepaalde tijd
verleend. Ik ben niet voornemens een accreditatie-orgaan de licentie van scholen
te laten beoordelen.Zie ook de antwoorden bij de vragen 98 en 99 over het stichten van nieuwe
scholen.91Waarom kiest u voor een stichtingsnorm van maximaal
80% kinderen met een achterstand en niet een ander percentage? Waarop is de
verhouding ten aanzien van de stichting van nieuwe scholen van 80% –
20% achterstandskenmerk gebaseerd?Ik heb gekozen voor een percentage van 80 omdat bij dit getal het naar
mijn mening mogelijk zal blijven scholen te schichten. Indien dit percentage
lager zou zijn bestaat er een reële kans dat scholen van bepaalde denominaties
feitelijk niet meer kunnen worden gesticht, wat ik in strijd acht met de grondwet.
Bij een hoger percentage is er feitelijk geen sprake meer van een menging
van leerlingen.92Welke overwegingen liggen eraan ten grondslag dat de
voorwaarde dat niet meer dan 80 % van de kinderen een achterstandkenmerk heeft,
wel geldt voor de stichting van nieuwe scholen, maar niet voor bestaande scholen?Bij het stichten van scholen kan van meet af aan gewerkt worden aan een
meer gemengde schoolbevolking. Voor bestaande scholen heb ik een andere weg
gekozen, namelijk om via een lokale aanpak te komen tot een evenwichtiger
verdeling van leerlingen.93Leidt de stichtingsnorm van maximaal 80% kinderen met
een achterstand niet tot een indirect onderscheid tussen scholen van verschillende
denominatie?Door het stellen van het percentage van 80% wil ik dit juist voorkomen.94Op welke scholen komen de achterstandsleerlingen die
het percentage boven de 80% zouden brengen terecht, indien de nieuw gestichte
scholen hen moeten weigeren?Het is aan de ouders een keuze te maken voor een (andere) school. Ik ga
er vanuit dat in de praktijk elke leerling op een school in de buurt kan worden
geplaatst.95Geldt de stichtingseis van 80% ook voor openbare scholen?
Zo ja, waar worden deze leerlingen met een achterstandskenmerk dan geplaatst?
Zo neen, is hier sprake van discriminatie van het bijzonder onderwijs?De stichtingsnorm geldt voor iedere school dus ook voor de openbare scholen.
Ik ga er vanuit dat in de praktijk elke leerling op een school in de buurt
kan worden geplaatst.96Hoeveel scholen voor primair en voortgezet onderwijs
zouden achteraf niet zijn gesticht als de nieuwe regeling van maximaal van
80% achterstandsleerlingen de afgelopen jaren reeds zou hebben gegolden?Welke effecten verwacht u op de ontwikkeling van het
scholenbestand?De eis van maximaal 80% achterstandsleerlingen geldt alleen voor het primair
onderwijs. Er is niet te zeggen hoe de maatregel zou hebben uitgepakt als
deze een aantal jaren geleden was genomen. De nieuw te stichten school had
met de voorwaarde rekening kunnen houden en de populatie daarop kunnen af
te stemmen.Er zijn de afgelopen 5 jaar 116 basisscholen gesticht die ook nu nog bekostigd
worden. Hiervan hebben 16 scholen 80% of meer achterstandsleerlingen.Gemiddeld zijn er ca. 23 scholen per jaar gesticht, waarvan gemiddeld
3 scholen 80% of meer achterstandsleerlingen hebben.97Kan de minister aangeven welke praktische problemen
de voorwaarde met zich mee kan brengen dat niet meer dan 80% van de kinderen
een achterstandskenmerk heeft, bij de stichting van nieuwe scholen? Hoe denkt
zij deze problemen op te lossen? Kan de Islamitische Scholen Besturen Organisatie
(ISBO) op Kanaleneiland in Utrecht geen nieuwe school meer oprichten?Er zal bij het stichten van scholen duidelijker gekeken moeten worden
naar de te verwachtte populatie. In de praktijk zal moeten blijken of de nieuwe
school de stichtingsnorm haalt. Indien (na wetswijziging) de Islamitische
Scholen Besturen Organisatie (ISBO) op Kanaleneiland in Utrecht voldoet aan
de gestelde norm kan zij een nieuwe school oprichten.98Hoe kan bij een nog te stichten school bepaald worden
hoe groot het aantal leerlingen met een achterstand zal zijn?In mijn nadere voorstellen hierover zal dat duidelijk worden gemaakt.99Hoe kan bij de stichting van nieuwe scholen worden
vastgesteld dat niet meer dan 80% van de te verwachten kinderen achterstandskenmerken
heeft, als bij de stichting van een school slechts uit kan worden gegaan van
prognoses en verwachtingen?Zie het antwoord op vraag 98.100Hoe kan een school vooraf weten of het kinderen met
een achterstandskenmerk zal aantrekken? Denkt u dat deze voorwaarde uitvoerbaar
is voor nieuwe scholen? Zo ja, hoe moeten scholen dat voorzien?Zie het antwoord op vraag 98.101Wordt de Inspectie extra gefaciliteerd voor het toezien
op het maken van afspraken door scholen over terugdringing van segregatie?
Welke criteria gaat de Inspectie hanteren?De wijze waarop de inspectie toeziet op het maken van afspraken door scholen
over terugdringing van segregatie, zal de komende maanden worden uitgewerkt.102Hoe verhoudt het schoolwijkenbeleid, dat door gemeenten
kan worden gevoerd, zich tot de keuzevrijheid van ouders en leerlingen? In
welke mate is er bij een schoolwijkenbeleid sprake van dwang? Hoeveel gemeenten
hebben een schoolwijkenbeleid of postcodebeleid?Zie het antwoord op vraag 151.103Waarom kunnen gemeenten zo'n schoolwijkenbeleid alleen
maar voor het openbaar onderwijs voeren? Wordt hier niet met twee maten gemeten?Zie het antwoord op vraag 151.104Waaruit bestaat de onnodige bureaucratie in Vlaanderen
bij de uitvoering van de acceptatieplicht? Is er een acceptatieplicht denkbaar
zonder bureaucratie (het zogenaamde Udens model)?De Onderwijsraad heeft in zijn advies «Vaste grond onder de voeten»
twijfels geuit bij de effectiviteit van het Decreet betreffende gelijke onderwijskansen
(waarbij het principe van het ouderlijk keuzerecht en daarmee de toelatingsplicht
van scholen wordt vastgelegd). Niet alleen zal volgens de Onderwijsraad de
precieze formulering en uitvoering ervan nogal wat voeten in aarde hebben,
ook kan een aldus opgezet beleid leiden tot een grote bureaucratische rompslomp.
Een indicatie van de omvang daarvan biedt volgens de Onderwijsraad de vormgeving
van het voorgenomen spreidingsbeleid in Vlaanderen (zo is er sprake van de
oprichting van lokale overlegplatforms voor de toepassing van het decreet
en van een onafhankelijke commissie inzake leerlingrechten). Een plicht zonder
regels te stellen (bureaucratie) lijkt niet denkbaar. Overigens is het Udens
model is niet bekend.105Hoeveel bureaucratie veroorzaakt het schoolwijkenbeleid?
Hoe strak wordt door de verschillende gemeentes vastgehouden aan het schoolwijkenbeleid?Het schoolwijkenbeleid wordt niet veel toegepast en zal ook niet veel
bureaucratie veroorzaken. Of scholen vasthouden aan een schoolwijkenbeleid
valt niet te zeggen. Overigens geldt dit beleid alleen voor het openbaar onderwijs.106Welke gemeentes hebben een akkoord met omliggende gemeentes
en scholen gesloten tegen de «witte vlucht». Hoe oordeelt u over
deze akkoorden? Hoe verhouden deze akkoorden zich met een vrije schoolkeuze?Voor zover ik weet is Utrecht het enige voorbeeld waar een dergelijk akkoord
is gesloten. Ik ben daar positief over. De intentieverklaring impliceert niet
in een inperking van de vrije schoolkeuze.107De minister spreekt van niet-vrijblijvende afspraken
en van convenanten tussen schoolbesturen en gemeenten. In hoeverre verschilt
deze aanpak van de motie Vendrik (Kamerstuk 29 200 VIII, nr. 70) over
het aanpakken van segregatie via gemeentelijke niet-vrijblijvende convenanten
tussen alle relevante partners?Deze aanpak verschilt in die zin dat in mijn voorstel de scholen de verplichting
krijgen om met scholen te overleggen en de gemeenten niet jaarlijks een plan
behoeven op te stellen. Bovendien wordt ook niet gesteld dat de scholen een
afspiegeling van de wijk dienen te vormen.108Op welk punt zijn er bij de uitwerking van de convenanten
tussen schoolbesturen en gemeenten wetswijzigingen noodzakelijk?De scholen c.q. schoolbesturen zullen de wettelijke verplichting krijgen
om met gemeente te overleggen. Voor het sluiten van convenanten is geen regelgeving
nodig.109Hoe rijmt u het feit dat een gemeente via verplicht
overleg moet gaan regelen dat er afspraken komen over een evenwichtige verdeling
van achterstandsleerlingen met de opgenomen woorden met betrekking tot het
ouderlijk keuzerecht?Ouders behouden het recht om een school te kiezen maar dit keuzerecht
is niet ongelimiteerd. De school kan een leerling bijvoorbeeld weigeren als
de school vol is. Daarnaast mag een school bij de toelating (binnen wettelijke
grenzen) eisen stellen ter verwezenlijking van de grondslag. Ook bij de uitwerking
van de lokale afspraken kan sprake zijn van een beperking van het ouderlijk
keuzerecht.110Betekent een spreiding op grond van achterstandskenmerken
niet voornamelijk een spreiding op grond van etniciteit? Komt deze vorm van
spreiding daarmee niet in strijd met de internationale verdragen die onderscheid
naar etniciteit verbieden?Het gaat bij een evenwichtiger verdeling om alle achterstandsleerlingen,
dus ook de autochtone achterstandsleerlingen.111Voor hoeveel jaar nadat een school gesticht is geldt
de eis dat meer dan 20% van de leerlingen geen achterstandskenmerken mag hebben?Ik stel u voor de nadere voorstellen op dit punt af te wachten.112Kent u buitenlandse voorbeelden waar onbekostigde of
niet-erkende islamitische scholen leiden tot een isolement?Nee.113Welke relatie legt u tussen kledingvoorschriften in
het onderwijs en grondrechten? Welke opvatting van de grondrechten van leerplichtige
leerlingen, keuzevrijheid voor ouders en verantwoordelijkheid van de samenleving
voor goed onderwijs ligt daaraan ten grondslag?Het dragen van bepaalde kleding kan een uiting zijn van een bepaalde godsdienstige
overtuigingen en kan dus vallen onder de bescherming van artikel 6 van de
Grondwet. Verder kan artikel 1 van de Grondwet aan de orde zijn omdat de Algemene
Wet Gelijke Behandeling elk onderscheid verbiedt op grond van (ondermeer)
godsdienst en levensbeschouwing tenzij er sprake is van een van de in de wet
gemaakte uitzonderingen.Grondrechten gelden in elke situatie binnen de samenleving dus, met in
achtneming van de in de wetgeving gemaakte uitzonderingen en beperkingen,
ook in het onderwijs114Kunt u de specifieke relatie van de kwaliteit van het
islamitisch onderwijs tot de Wet beroepen in het onderwijs (BIO) nader toelichten?De positie van het Islamitisch onderwijs ten opzichte van de Wet BIO is
niet anders dan die van het overige onderwijs. Ook voor het Islamitisch onderwijs
is de Wet BIO een instrument in het kwaliteitstoezicht. Ik heb in mijn brief
slechts willen aangeven dat dit toezicht door het bepaalde ten aanzien van
leraren godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijke vormingsonderwijs een
breed bereik heeft.115Wat verstaat u onder kernwaarden?Met de kernwaarden worden de basale waarden bedoeld waarop onze democratische
rechtsstaat steunt. Bronnen voor deze waarden vormen de grondrechten uit hoofdstuk
1 van de Grondwet en de Universele verklaring van de rechten van de mens.
Hieruit zijn de volgende zes basiswaarden afgeleid:• Vrijheid van meningsuiting• Gelijkwaardigheid• Begrip• Verdraagzaamheid• Afwijzen van onverdraagzaamheid• Afwijzen van discriminatie.Deze basiswaarden zijn voor de inspectie van het onderwijs mede uitgangspunt
geweest bij het vervolgonderzoek naar islamitische scholen en sociale cohesie
(rapport: Islamitische scholen nader onderzocht, oktober 2003).116Waarom is gekozen voor de eis van Nederlanderschap
en niet voor de eis ingezetenschap zoals met betrekking tot het kiesrecht
van de gemeenteraadsverkiezingen?Het gaat er om tot uitdrukking te brengen dat aan de bestuursleden van
scholen een randvoorwaarde wordt gesteld om de school die midden in onze Nederlands
samenleving staat goed te kunnen besturen. Dit heeft veel te maken met de
waarden en normen van onze samenleving. Van een bestuurslid mag worden verwacht
dat hij/zij daarvan voldoende kennis heeft. Dit wordt tot uitdrukking gebracht
in de eis van het Nederlanderschap.117Waarom wordt van bestuursleden geëist dat zij
ook de Nederlandse taal beheersen en de normen en waarden van de Nederlandse
samenleving onderschrijven?Zie het antwoord op vraag 116.118Is het waar dat islamitische scholen in het algemeen
onvoldoende actief bijdragen aan de overdracht van de kernwaarden en de integratie
van hun kinderen? Onderscheiden zij zich daarin van andere scholen?In het vervolgonderzoek Islamitische scholen nader onderzocht, u toegestuurd
met mijn brief van 7 oktober 2003, heeft de inspectie geconstateerd dat
geen enkele van de bezochte en onderzochte islamitische scholen in strijd
handelt met de basiswaarden van de democratische rechtsstaat. Ten aanzien
van de mate waarin de school bijdraagt aan de integratie van leerlingen in
de Nederlandse samenleving heeft de inspectie ook gekeken naar hoe actief
de school zich daarbij opstelt. De conclusie daarbij was dat er geen scholen
zijn die onvoldoende bijdragen aan de sociale cohesie. Zestien (van de twintig)
scholen kiezen voor een pro-actieve opstelling in het bevorderen van condities
die bijdragen aan integratie. Vier scholen tonen zich daarbij weinig initiatiefrijk.
Op basis van deze bevindingen kan daarom niet worden gesteld dat islamitische
scholen in het algemeen onvoldoende actief bijdragen aan de integratie van
kinderen. Een vergelijking met scholen van andere richtingen is niet te trekken
omdat – voor zover mij bekend – daarover geen (systematisch) onderzoeksgegevens
zijn.Overigens impliceert het voornemen van het kabinet om scholen een duidelijke
wettelijke opdracht te geven bij te dragen aan burgerschap en integratie,
dat scholen daaraan actief invulling gaan geven. De inspectie zal daar op
toezien.119Kunt u een nadere toelichting geven op de zin: «overigens
past het de overheid – en dus ook de inspectie – niet een oordeel
te vellen over de veelal meer traditioneel didactische aanpak van een (islamitische)
school». Hoe verhoudt dit zich tot de taak van de Inspectie om ook de
kwaliteit te beoordelen?In het rapport Islamitische scholen nader onderzocht typeert de inspectie
een islamitische school als «een wat traditionele, strenge school met
veel aandacht voor de basisvaardigheden die worden bijgebracht in een gestructureerde
omgeving waarbij effectief wordt omgegaan met de leertijd». In het kader
van de vrijheid van inrichting opteren deze scholen in de regel voor een meer
traditionele didactische aanpak. Deze keuze dient gerespecteerd te worden
en er is ook geen aanleiding om uit oogpunt van de kwaliteit dit ter discussie
te stellen. De kwaliteit van het onderwijs op de onderzochte islamitische
scholen is namelijk voldoende en blijft niet achter bij andere scholen met
een vergelijkbare leerlingenpopulatie. Op verschillende punten (rekenen/wiskunde)
scoren de islamitische scholen zelfs beter.120Wat is de stand van zaken met betrekking tot de maatregelen
die u in samenwerking met het ISBO heeft genomen ten behoeve van de bestuurlijke
instabiliteit van sommige islamitische scholen? In hoeverre zijn er reeds
cursussen mogelijk ter verbetering van de deskundigheid van het bestuurlijke
kader? Indien dit nog niet aan de orde is, kunt u toelichten waarom dit nog
niet mogelijk is? Kunt u aangeven wat de verwachte opleverdatum voor deze
cursussen is? Wie zal deze cursussen aanbieden en uitvoeren? Waar ligt de
eindverantwoordelijkheid voor deze noodzakelijke ontwikkeling? Welke rol speelt
de Onderwijsinspectie in deze ontwikkeling?Mede op mijn verzoek is de Islamitische Scholen Besturen Organisaties
(ISBO) op verschillende fronten bezig de bestuurlijke stabiliteit te waarborgen
en te verbeteren. Dit betreft:• De bevordering van samenwerking tussen islamitische scholen. Naast
een samenwerkingsverband in het zuiden van het land, is de ISBO met name in
Amsterdam bezig om samen met de scholen en besturen aldaar tot nieuwe organisatie-
en bestuursstructuren te komen waarbinnen de (bestuurlijke) verantwoordelijkheden
beter (zuiverder) worden geregeld.• Ondersteuning op maat aan schoolbesturen die een (bestuurlijk)
verbeteringstraject uitzetten; dit vindt momenteel bij 2 besturen plaats.• Deelname aan het overleg van de gezamenlijke besturenorganisaties
om te komen tot een gedragscode voor goed bestuur in het PO. Deze code zal
als uitgangspunt worden genomen voor de verdere bewustwording en het bestuurlijk
handelen.De ISBO heeft met ondersteuning van de Verenigde Bijzondere Scholen voor
onderwijs op algemene grondslag en de stichting IHSAN (Islamitisch Instituut
voor Maatschappelijke Activering) een cursusaanbod ontwikkeld ter verbetering
van de deskundigheid van het bestuurlijk kader. De organisatorische eindverantwoordelijkheid
berust bij de ISBO. De cursussen worden inhoudelijk verzorgd door de VBS.
De cursus start aan het begin van het komende schooljaar; de cursusduur is
één jaar, waarbij iedere maand een bijeenkomst zal plaatsvinden.
Cursisten zijn verplicht deel te nemen aan de gehele cursus. Gerelateerd aan
de omvang van het bestuurlijk kader is sprake van een grote belangstelling
van zowel beginnende als ervaren bestuurders. Circa 80 bestuurders en schoolleiders
hebben zich aangemeld. Er zijn drie cursusgroepen gevormd die in Amsterdam,
Utrecht en Tilburg de cursus gaan volgen.De eindverantwoordelijkheid van de ontwikkeling van de bestuurlijke kwaliteit
ligt in ons stelsel bij de schoolbesturen zelf. Het bevoegd gezag dient er
op toe te zien dat de bestuursleden voldoende deskundigheid bezitten en de
interne verhoudingen (bijvoorbeeld tussen bestuur en management) helder zijn
belegd. De landelijke organisaties, zoals de ISBO, zorgen voor gunstige voorwaarden
waaronder dit tot stand komt. Het initiatief vanuit de sector om te komen
tot een code voor goed bestuur is daarvan een voorbeeld.De inspectie heeft wat betreft de ontwikkeling en inhoud van de bestuurscursus
geen toezichthoudende taak. Dit neemt niet weg dat de ISBO heeft aangegeven
de inspectie hierover volledig te zullen informeren en waar nodig ook een
beroep zal doen op de ervaring en expertise van de inspectie.121Kunt u het begrip «burgerschapsvorming»
nader concretiseren? Welke criteria worden gehanteerd om te bepalen of er
voldoende wordt gedaan aan burgerschapsvorming?Zie het antwoord op vraag 12.122Gaat het kabinet normen stellen voor de kwaliteit van
bestuur?Het denken over de kwaliteit van bestuur is in de sector primair onderwijs,
want in deze context moet de passage in de brief Onderwijs, integratie en
burgerschap worden gezien, sterk in ontwikkeling. In de brief wordt daarbij
verwezen naar een door de sector zelf ter hand genomen ontwikkeling van een
gedragscode voor goed bestuur en management. Het streven is gericht op de
totstandbrenging van één code, waarbinnen wel voldoende rekening
wordt gehouden met de variëteit binnen de sector. Deze vorm van zelfregulering
past binnen het kabinetsbeleid waarbij de sector zelf meer verantwoordelijkheid
neemt. Daarbinnen past het niet indien vanuit de overheid in detail normen
worden gesteld voor de kwaliteit van bestuur.123Hoe geeft de Onderwijsinspectie vorm aan integraal
toezicht op de kwaliteit van bestuur?De gedragscode goed bestuur in combinatie met algemene uitgangspunten
voor goed bestuur en management zal van invloed zijn op de werkzaamheden van
de inspectie. Als onderdeel van de uitwerking van Koers PO, die eind juni
aan de Kamer wordt aangeboden, zal ook met de inspectie worden bezien welke
gevolgen dit heeft voor haar taak. Hierover wordt de Kamer geïnformeerd.De basisgedachte van proportioneel toezicht zal daarbij van toepassing
zijn. Dat wil zeggen dat het functioneren van het bestuur en management door
de inspectie nader onder de loep wordt genomen indien daartoe aanleiding is
bijvoorbeeld vanwege de kwaliteit van het onderwijs op één of
meer scholen van het bestuur. Als de code adequaat is kan deze daarbij voor
de inspectie als handvat dienen. Indien dit niet het geval is dan zal de inspectie
een aanvullend toetsingskader op dit punt moeten opstellen.124Is toezicht op de kwaliteit van bestuur niet een eerste
opdracht voor de betrokkenen bij de school, passend bij zelfregulering op
het gebied van goed bestuur?Zie het antwoord op vraag 122.125Op grond van welke overwegingen bent u tot maatregel
gekomen om het Nederlanderschap te verplichten voor bestuursleden van scholen?
Gaat het bij deze bestuurders niet veeleer om beheersing van de Nederlandse
taal en voldoende kennis van het Nederlands onderwijsbestel?Zie het antwoord op vraag 116.126Hebt u inzicht in de effectiviteit van de eis van Nederlanderschap
voor alle bestuursleden van scholen? Zijn de aanvullende eisen aan het bestuur
van de scholen beperkt tot de eis van Nederlanderschap en het opstellen van
een schoolplan bij een aanvraag tot schoolstichting?Op dit moment kan ik nog niets zeggen over de effectiviteit van bedoelde
maatregelen. Dit zal een aantal jaren moeten blijken. De aanvullende eisen
aan schoolbesturen zijn beperkt tot de eis van Nederlanderschap en het opstellen
van een schoolplan bij een aanvraag tot schoolstichting.127U stelt dat het de bedoeling is dat alle bestuursleden
de Nederlandse nationaliteit bezitten. Waarom spreekt u niet over een plicht
daartoe? Welke Europese belemmeringen zouden daarbij aan de orde kunnen zijn?Ik heb het voornemen op deze wijze gesteld omdat ik nog uitvoerig wil
nagaan of het juridisch mogelijk is om een dergelijke eis te stellen aan bestuursleden
van onderwijsinstellingen.Voor de vraag welke Europese belemmeringen daarbij een rol kunnen spelen,
is artikel 39 van het EG-verdrag en artikel 1 van het Twaalfde Protocol bij
het EVRM van belang. Artikel 39 van het EG-verdrag beschermt het vrij verkeer
van werknemers van de EU-lidstaten en verbiedt derhalve elke discriminatie
op grond van nationaliteit tussen deze werknemers, wat betreft (o.a.) de werkgelegenheid.
Beperkingen op deze vrijheid van werknemers zijn toegestaan als deze gerechtvaardigd
zijn in het kader van de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid.Artikel 39 EG-verdrag is niet van toepassing op betrekkingen in overheidsdienst.
Ingevolge het EG-Hof van Justitie is er sprake van een betrekking in
een overheidsdienst als aan de volgende cumulatieve criteria (zie de arresten
C-405/01 en C-47/02) is voldaan:a. de functie moet een uitoefening van het openbaar gezag inhouden;b. de functie moet werkzaamheden omvatten ter bescherming van het algemeen
belang van de staat;c. de werkzaamheden moeten daadwerkelijk regelmatig worden uitgeoefend
en niet slechts een zeer gering deel van de werkzaamheden vormen.Met betrekking tot het artikel 1 van het Twaalfde Protocol bij het EVRM
is het begrip discriminatie van belang. Het Europese Hof voor de Rechten van
de Mens (EHRM) heeft hierover in haar jurisprudentie bepaald dat verschil
in behandeling geen discriminatie is als aan het gemaakte onderscheid een
objectieve en redelijke rechtvaardigingsgrond ten grondslag ligt. De eis van
Nederlanderschap zal hieraan getoetst moeten worden.Bij de voorbereiding van een eventueel wetsvoorstel omtrent de eis van
Nederlanderschap zullen de vragen rond mogelijke strijdigheid met Europese
regelgeving uiteraard worden bezien.128Kunt u expliciteren wat het bezit van het Nederlanderschap
bijdraagt aan de kwaliteit van een school? Betekent dit ook dat personen afkomstig
uit bijvoorbeeld een andere Europese lidstaat, de Verenigde Staten, Canada
of Zwitserland niet meer in aanmerking komen om zitting te nemen in een schoolbestuur?
Geldt dit ook voor het voortgezet en het hoger onderwijs? Geldt dit alleen
voor het bekostigd onderwijs?De eis van Nederlanderschap houdt in dat personen met een niet-Nederlandse
nationaliteit niet in aanmerking komen om zitting te nemen in het schoolbestuur.
Als deze eis gesteld wordt, zal deze eis alleen gelden voor het bekostigd
onderwijs in de sectoren van het primair en voortgezet onderwijs. (zie ook
het antwoord op vraag 127 en 116).129Wijkt de vereiste inhoud van een schoolplan bij stichting
af van een schoolplan zoals bedoeld in de Wet op het primair onderwijs en
de Wet op het voortgezet onderwijs? Wie toetst of het schoolplan voldoet aan
de wettelijke vereisten?De precieze inhoud van het schoolplan dat een stichtingsverzoek van een
nieuwe school dient te vergezellen, wordt in het kader van de daarvoor benodigde
wetswijziging nog uitgewerkt. De inhoud van dit plan zal niet identiek zijn
aan de vereisten die gesteld worden aan een schoolplan van bestaande scholen
waarin het onderwijskundige beleid is vastgelegd. Dit laatste schoolplan is
namelijk een document dat tot stand komt in samenwerking tussen schoolleiding
en het onderwijsteam en waarbij ouders en personeel via de medezeggenschap
invloed op hebben.De gedachte achter het schoolplan dat een stichtingsverzoek vergezeld
is vooral om te kunnen vaststellen dat in voldoende mate is gewaarborgd dat
in de ambities, opzet en organisatie van de nieuwe school van meet af aan
sprake van een actieve opstelling om condities te realiseren die bijdragen
aan burgerschap en sociale integratie van de leerlingen die zich bij de school
aanmelden.De toetsing zal plaatsvinden binnen het kader van de huidige planprocedures
voor nieuwe scholen in respectievelijk PO en VO. Zo betekent dit voor het
PO dat de gemeente in eerste instantie het verzoek toetst. In tweede aanleg
vindt dit plaats door mij via vereiste ministeriële goedkeuring van het
gemeentelijk plan van nieuwe scholen, dan wel via een administratief beroep
dat door de verzoeker bij mij kan worden ingediend indien de gemeente ene
stichtingsverzoek afwijst.130Op welke wijze en in welke mate heeft het ISBO invloed
op de nieuwe lesmethode voor islamitisch godsdienstonderwijs, die daadwerkelijk
de basis gaat vormen van godsdienstlessen op de islamitische scholen?Zie het antwoord op vraag 131.131Betekent een «op alle groepen in het islamitisch
basisonderwijs afgestemde lesmethode voor het godsdienstonderwijs» dat
er feitelijk sprake is van een inhoudelijke bemoeienis met het godsdienstonderwijs?
Hoe past dit binnen de huidige wetgeving?Er is geen bemoeienis vanuit de overheid met de inhoud van de te ontwikkelen
lesmethode. Dit past ook de context van de huidige wetgeving waarbij de overheid
terughoudendheid betracht ten aanzien van de inhoud van het godsdienst- of
levensbeschouwelijk onderwijs. De inhoudelijke aansturing berust bij de ISBO.
De opdracht die ik aan de SLO heb gegeven om in samenwerking met de ISBO een
op de Nederlandse context toegesneden lesmethode te ontwikkelen, is ingegeven
door de constatering dat de beschikbaarheid van een dergelijke methode een
basisvoorwaarde is voor de verbetering van de kwaliteit van dit onderwijs.132Hoe beoordeelt u of een school bijdraagt aan burgerschapsvorming
en sociale integratie?Een wettelijke bepaling over de taak van scholen voor burgerschapsvorming
en sociale integratie is bedoeld als duidelijke opdracht aan de school en
aan de onderwijsinspectie, als een expliciet handvat bij de beoordeling van
onderwijs dat het tegendeel beoogt omdat het leerlingen oproept zich tegen
de basisbeginselen van de Nederlandse maatschappij te keren. Onderwijs dat
haaks staat op de principes van de democratische rechtsstaat, voldoet eenvoudig
niet aan deze doelbepaling.133Is er voor scholen nu reeds voldoende materiaal beschikbaar
om naar eigen keuze invulling te geven aan burgerschapsvorming en sociale
integratie? Zo neen, wanneer wel?Het laten verschijnen van onderwijsmateriaal is op de eerste plaats verantwoordelijkheid
van de educatieve uitgevers. Scholen besluiten zelf welk materiaal zij aanschaffen
voor hún onderwijs. Op het gebied van «waarden en normen»
en burgerschapsvorming verschijnt veel materiaal. KPCgroep heeft een handreiking
«Aan de slag met Actief Burgerschap» uitgebracht voor scholen
in het primair en voortgezet onderwijs. Deze handreiking kan worden gedownload
op de website van de KPCgroep. Op de website van Kennisnet is voor de scholen
materiaal te vinden over waarden en normen.134Op welke niveau's begeeft het kerndoel burgerschapsvorming
zich: micro, meso of macro?In het voorstel herziene kerndoelen basisonderwijs dat onlangs aan de
Tweede Kamer is aangeboden (d.d. 19 maart 2004) neemt burgerschap een
belangrijke plaats in. De kerndoelen met betrekking tot burgerschap begeven
zich op verschillende niveau's. In het leergebied Oriëntatie op jezelf
en de wereld zijn kerndoelen opgenomen die gericht zijn op de vorming tot
maatschappelijk burgerschap (mesoniveau) en staatsburgerschap
(macroniveau). Zo luidt een kerndoel op mesoniveau: leerlingen leren zich
te gedragen vanuit respect voor algemeen aanvaarde waarden en normen. Een
voorbeeld van een kerndoel op macroniveau is: de leerlingen leren hoofdzaken
van de Nederlandse en Europese staatsinrichting en de rol van de burger.Het voorstel bevat geen kerndoelen die direct zijn gericht op de vorming
van leerlingen tot goede schoolburgers (microniveau). Dit is een zaak van
de individuele school. Wel zijn in het voorstel kerndoelen opgenomen die betrekking
hebben op kennis en vaardigheden die leerlingen kunnen benutten om zich te
vormen tot een goede schoolburger, zoals respectvol en verantwoordelijk omgaan
met elkaar.135Hoe ziet u de relatie van burgerschapsvorming tot het
onderwijs in godsdienst en levensbeschouwing? Is er een verbinding wenselijk
en mogelijk, met respectering van de eigen identiteit en overtuiging?Burgerschapsvorming en onderwijs in godsdienst en levensbeschouwing hebben
gemeenschappelijk dat het mede gaat om verantwoord(elijk) maatschappelijk
handelen en ethisch besef (waarden en normen). Een verbinding is vanwege deze
overeenkomst mogelijk. De school moet echter besluiten of een dergelijke verbinding
in hun situatie wenselijk is, mede gezien de wettelijk opdracht om waar mogelijk
samenhang in het onderwijs te brengen.136Betekent de opname van burgerschapsvorming in de nieuwe
kerndoelen voor het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs,
dat leerlingen kennisnemen niet alleen van staatsburgerschap maar ook van
normen, waarden en gebruiken in de Nederlandse samenleving?Ja. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 134.137Hoe zal het onderdeel burgerschap getoetst worden,
aangezien burgerschap meer een attitude omvat, dan kennis van een aantal feiten.
Hoe wordt de mate van sociale integratie vastgesteld? (16)Zie mijn antwoord op vraag 132.138Waarom is de actieve facilitering van een maatschappelijke
stage tijdelijk?De middelen voor maatschappelijke stage zijn structureel beschikbaar.
De ondersteuning bij de invoering van de maatschappelijke stage loopt in ieder
geval door tot en met 2005. Daarna wordt bezien of verdere ondersteuning nodig
is of dat de sector zelf de implementatie verder vorm kan geven.139Is een maatschappelijke stage een ideale vorm van ervaringsleren?Ja, de maatschappelijke stage is een goed instrument om leerlingen in
de praktijk ervaring te laten op doen. Op deze manier kan een bijdrage worden
geleverd aan de vergroting van hun maatschappelijke betrokkenheid, hun sociale
competenties en hun besef van waarden en normen. Tevens is het een goede manier
om in de praktijk invulling te geven aan actief burgerschap.140Kan de Onderwijsinspectie de realisatie van het idee
dat van alle scholen, niet in het minst van de witte scholen mag worden verwacht
dat zij bijdragen aan de ontmoeting van kinderen van verschillende afkomst,
binnen het reguliere toezicht in de gaten houden? Zo neen, waar vandaan komt
dan het benodigde budget?De wijze waarop de inspectie erop toeziet dat scholen bijdragen aan de
ontmoeting van kinderen van verschillende afkomst, zal de komende maanden
verder worden uitgewerkt.141Betekent uw oordeel dat van alle scholen, niet in het
minst van «witte» scholen, mag worden verwacht dat zij bijdragen
aan de ontmoeting van kinderen van verschillende culturen, dat scholen, uws
inziens, onderwijskundig falen indien leerlingen de scholen verlaten zonder
dat zij in aanraking zijn gekomen met leeftijdgenoten uit andere culturen
die binnen de Nederlandse samenleving voorkomen?In de kerndoelen van het basisonderwijs is opgenomen dat aandacht wordt
besteed aan de multiculturele samenleving waaraan de leerlingen deelnemen
en gaan deelnemen. Het in aanraking laten komen met leerlingen van verschillende
culturen op zich is niet wettelijk verankerd, maar het feit dat er aandacht
is voor de multiculturele samenleving dus wel. De uitwisseling van leerlingen
is een goede vorm daarvoor.142Van alle scholen mag verwacht worden dat zij bijdragen
aan de ontmoeting van verschillende afkomst, onder andere door leerlingen
uit te wisselen. Komt hier dan een acceptatieplicht voor scholen of kunnen
zij bepaalde leerlingen bij de uitwisseling weigeren?Bij het organiseren van ontmoetingen tussen leerlingen van verschillende
afkomst, gaat het om een inzet van de betrokken scholen om een bijdrage te
leveren aan het begrip dat de leerlingen hebben voor elkaar en voor de samenleving
als geheel. Hierbij is het van belang dat verschillen juist overbrugd worden.
Er is geen acceptatieplicht voor scholen van toepassing bij dergelijke uitwisselingen,
maar gezien de intentie van de uitwisseling mag verwacht worden dat juist
bij een dergelijke uitwisseling alle leerlingen welkom zijn en betrokken worden.143Wat is de inhoud van het Utrechtse convenant? Wie zijn
de convenantspartners?Deze intentieverklaring behelst afspraken over een maximale schoolgrootte
van de scholen voor voortgezet onderwijs in Utrecht en omgeving. Convenantspartners
zijn de provincie, de betrokken gemeenten en de meeste van de scholen voor
voortgezet onderwijs in Utrecht en omgeving.144Kan een versterking van de positie van de onderwijsvragers
leiden tot een consumentengedrag, waarbij vooral ouders niet meer verantwoordelijkheid
dragen maar zich slechts opstellen als klant? Acht u dat wenselijk?Versterking van de positie van ouders zal niet leiden tot consumentengedrag,
aangezien ouders te allen tijde een eigen verantwoordelijkheid hebben en daarop
door de school aangesproken mogen worden. Burgerschap bestaat uit rechten
en plichten en dat kenmerkt ook de relatie tussen school en ouders.
Van belang is dat daarover tussen school en ouders duidelijkheid bestaat en
dat zij daarover communiceren.Zoals eerder aangegeven verwacht ik van scholen dat zij, in overleg met
ouders, een visie hebben of ontwikkelen op ouderbetrokkenheid. Deze visie
beantwoordt onder andere de vragen welke rollen het onderwijspersoneel en
de ouders hebben binnen de schoolgemeenschap, wat school en ouders van elkaar
verwachten, waar zij elkaar op mogen en zullen aanspreken en wat men met de
contacten tussen school en ouders wil bereiken.145Als het kabinet het van belang vindt dat ouders de
verantwoordelijkheid nemen voor de instandhouding van scholen, zou dit dan
ook moeten gelden voor het openbaar onderwijs? Hoe bevordert u dit?Het kabinet hecht aan een vitaal stelsel van onderwijsvoorzieningen. De
vitaliteit van het huidige onderwijsstelsel is mede te danken aan artikel
23, dat ruimte biedt aan burgers om verantwoordelijkheid te nemen voor de
instandhouding en inrichting van onderwijsvoorzieningen en zodoende actief
betrokken te zijn bij een onderwerp van groot maatschappelijk belang, namelijk
het onderwijs aan onze kinderen. Daarmee zegt het kabinet niet dat zij uitsluitend
privaat onderwijs wenst. In mijn brief is te lezen dat het kabinet hecht aan
het huidige, duale onderwijsbestel. Daartoe behoort ook het openbaar onderwijs.
Ook binnen het openbaar onderwijs wordt de inspraak en betrokkenheid van ouders
voluit gestimuleerd en gewaardeerd.146Draagt een actieve participatie van ouders positief
bij aan de kwaliteit van het onderwijs en het vervullen van de maatschappelijke
opdracht van de school?Ja. Ouders dragen op verschillende manieren bij aan de kwaliteit van het
onderwijs en het vervullen van de maatschappelijke opdracht van de school.
Als behoeders van de belangen van hun kind zullen ouders via medezeggenschapsraad,
ouderraad of individueel meebeslissen, meedenken en verantwoording vragen
over de kwaliteit van het onderwijs en de school daarop aanspreken.Daarnaast is een goed contact tussen school / leraar en ouder bevorderlijk
voor de ontwikkeling van de individuele leerling, zowel wat betreft de schoolse
prestaties als de brede – maatschappelijke – opvoeding en ontwikkeling
van het kind. Zeker bij de maatschappelijke opdracht is de afstemming tussen
school- en thuismilieu over normen, waarden en gedragsregels essentieel. Als
de school het kind bijvoorbeeld uitlegt dat stemmen bij verkiezingen een belangrijk
recht is en de ouder zegt dat stemmen zonde van de tijd is, dan is dat een
gemiste kans.147Kunt u aangeven hoeveel scholen voor openbaar voortgezet
onderwijs er zijn in de vier grote steden (G4), te weten Utrecht, Rotterdam,
Amsterdam en Den Haag? Wat vindt u ervan dat in de G4 nauwelijks openbaar
voortgezet onderwijs is? Welke maatregelen bent u voornemens te nemen om op
korte termijn de witte vlucht naar de witte scholen in de randgemeenten tegen
te houden?Het totale aantal scholen voor voorgezet onderwijs in de vier grote steden
is 96, daarvan zijn er 25 (24%) openbaar (bron: leerlingtelling 1-10-2003).
Daarnaast heeft de richting algemeen bijzonder een belangrijk aandeel in het
aanbod (in Amsterdam circa 30%). Uit de mij bekende onderzoeken, blijkt
dat het aanbod weinig verschil vertoont met de feitelijke voorkeur van ouders.Ik kan de witte vlucht naar de scholen in randgemeenten niet tegenhouden.
Wel kunnen er niet vrijblijvende afspraken worden gemaakt op lokaal niveau
(zie ook de beantwoording van de vraag 143 over het Utrechtse convenant).148Leidt het opnemen van een verplichting tot burgerschapsvorming
in de onderwijswetten niet tot de gevolgtrekking dat bij de zorg om segregatie
in het onderwijs eveneens een wettelijke bepaling hoort die scholen selectie
slechts op basis van etnische afkomst en/of inkomen verbiedt? Wat is uw reactie
op de mogelijkheid om, net als in andere Europese landen, een expliciet verbod
op selectie op deze twee gronden in artikel 23 op te nemen, aangezien deze
selectie rechtstreeks indruist tegen artikel 1 van de Grondwet?De verplichting tot burgerschapsvorming in de onderwijswetten is van een
andere orde dan een eventuele wettelijke bepaling die scholen zou verbieden
om uitsluitend op basis van etnische afkomst en/of inkomen te selecteren.
Het ligt niet in de rede om bij wettelijk voorschrift een nieuwe verbodsbepaling
op dit punt tot stand te brengen. De bestaande internationale verdragen, wetten
(zoals de Algemene wet gelijke behandeling) bieden hiervoor voldoende waarborgen.149In welke zin bestaat er geen acceptatieplicht indien
scholen leerlingen moeten toelaten, zodra de ouders en de leerlingen de grondslag
van de school respecteren?De grondwettelijk gewaarborgde vrijheid van richting omvat de vrijheid
om leerlingen niet toe te laten indien de leerling volgens de eigen toelatingsnormen
met betrekking tot godsdienstige of levensbeschouwelijke aspecten niet voor
toelating in aanmerking komt. Er is in beginsel dan ook geen acceptatieplicht
indien de ouders de richting respecteren. Wel heeft de wetgever in een aantal
situaties voorzien in algemene toegankelijkheid van bijzondere scholen. Hiervan
is met name sprake in situaties waar deze een monopoliepositie innemen. Zo
wijst de Onderwijsraad in zijn advies Vaste grond onder de voeten (p. 72)
op de verplichting van bijzondere scholen om leerlingen ongeacht hun grondslag
onverkort toe te laten wanneer binnen een bepaalde straal geen openbare school
aanwezig is (artikel 58 WPO, artikel 48 WVO). Instellingen in de bve-sector
en het hoger onderwijs dienen alle studenten toe te laten – behoudens
voorzover deze niet bereid zijn de grondslag te respecteren (artikel 8.1.1
lid 5 Web, artikel 7.37 lid 4 WHW). Hetzelfde geldt ten slotte voor het speciaal
onderwijs: ook daar geldt – onder het voorbehoud dat de ouders bereid
zijn te verklaren dat zij de grondslag zullen respecteren – verplichte
toelating (artikel 40 lid 4 WPO, art. 40 lid 4 WEC).150Hoe heeft het kabinet bepaald of de samenleving behoefte
heeft aan onderwijs dat consistent is met bepaalde opvattingen over mens en
samenleving?Met deze constatering heeft het kabinet willen aangeven dat een belangrijke
pijler waarop het onderwijsbestel rust, de ruimte is die de overheid biedt
aan burgers om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen voor stichting en instandhouding
van scholen die aansluiten bij een bepaalde religie, levensovertuiging of
pedagogisch-didactische visie. De veronderstelling van de Grondwetgever is
dat door de vrijheid om onderwijs te (doen) geven ook de vrijheid
om het onderwijs naar keuze te krijgen, gewaarborgd is . Artikel 23 van de
Grondwet biedt daarom tevens de ruimte om het onderwijs te kiezen dat het
meest overeenkomt met de religie of levensbeschouwing van de onderwijsvragers
(leerlingen, ouders, studerenden).151Hoe verhoudt het schoolwijkenbeleid zich tot het ouderlijke
keuzerecht zoals dat beschermd wordt door het Internationaal Verdrag inzake
Economische, Sociale en Culturele Rechten (IVESC) en Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens (EVRM)?De wetgeving bevat de mogelijkheid om een zeker spreidingsbeleid te voeren
doordat een gemeente op grond van artikel 65 van de Wet op het primair onderwijs
in het belang van een doelmatige spreiding van leerlingen over openbare scholen,
het grondgebied van de gemeente in schoolwijken kan verdelen. Omdat uiteindelijk
ouders altijd toelating tot een openbare school in een andere schoolwijk kunnen
wensen, is er geen sprake van strijd met internationale verdragen.Overigens kan ook het bestuur van een aantal bijzondere scholen een schoolgrenzenbeleid
over de bijzondere scholen voeren (bijv. een postcodebeleid waarbij kinderen
zoveel mogelijk binnen hun eigen postcode naar school moeten). Dit is mogelijk
zolang bijzondere scholen daarbij niet in strijd met nationale en internationale
voorschriften handelen (zo is een toelatingsbeleid op grond van etniciteit
niet mogelijk, maar kan een beleid dat gebaseerd is op onderwijsachterstand
wel mogelijk zijn.152In hoeverre zijn de afspraken die gemeenten met scholen
maken over de opneming van allochtone leerlingen niet-vrijblijvend? Kan de
gemeente, om dergelijke afspraken te stimuleren, een zekere mate van dwang
toepassen door het al dan niet toewijzen van geldelijke middelen als instrument
gebruiken?Scholen worden verplicht met gemeenten te overleggen over het toelatingsbeleid
van de scholen en het tegengaan van segregatie in het onderwijs. De gemeenten
kunnen daarbij het toekennen van middelen aan scholen koppelen aan de bereidheid
van scholen om tot afspraken te komen over deze zaken.153U stelt «het respect voor de vrijheid van richting
houdt in dat de beperking van stichting en/of inrichting niet zo ver mag gaan
dat het wezen van deze vrijheid wordt aangetast.» Kunt u expliciet aangeven
wat u als het «wezen van deze vrijheid» beschouwt?Het wezen van de vrijheid van onderwijs is de vrijheid van richting. De
vrijheid van richting is de vrijheid om in het onderwijs uit te gaan van een
eigen godsdienstige of levensbeschouwelijke visie op mens en samenleving.
De vrijheid van onderwijs is ruimer. Zij omvat ook de vrijheid van inrichting,
dat wil zeggen de vrijheid om het onderwijs in te richten zonder dat dit rechtstreeks
aan de godsdienstige of levensbeschouwelijke richting te relateren is. Met
de Onderwijsraad is het kabinet van oordeel dat deze vrijheid van inrichting,
zonder dat wijziging van de Grondwet noodzakelijk is, in substantiële
mate door de wetgever kan worden beperkt (Vast grond onder de voeten, p. 61).
Ook aan de vrijheid van stichting mag de wetgever beperkingen opleggen (bijvoorbeeld
in de vorm van stichtingsnormen). Deze beperkingen mogen niet zover gaan dat
deze de grondslag/richting van de school betreffen (bijvoorbeeld om financiering
van een school met een bepaalde orthodoxe grondslag bekostiging
te onthouden). Dat zou bovendien in strijd met het gelijkheidsbeginsel zijn.154Hoe wordt toegezien op de vraag of het toelatingsbeleid
van een school consequent is? Moet het toelatingsbeleid ook consistent zijn?
Hebben ouders een klachtrecht wanneer zij van oordeel zijn dat hun kind op
oneigenlijke gronden niet wordt toegelaten? Zo neen, waarom niet?In het algemeen zal uiteindelijk de rechter toezien op de vraag of het
toelatingsbeleid consequent is. Onderdeel van de beoordeling of een leerling
gerechtvaardigd is geweigerd, zal ook de vraag zijn of het toelatingsbeleid
consistent is. Uit de jurisprudentie van de Commissie gelijke behandeling,
die klachten betreffende de non-discriminatiegronden uit de Algemene wet gelijke
behandeling (godsdienst, levensovertuiging, politiek gezindheid, ras, geslacht,
nationaliteit, hetero- of homoseksualiteit of burgerlijke staat) beoordeelt,
blijkt dat zij het toelatingsbeleid van een school altijd toetst op consequentie
en consistentie. Een ouder die meent dat een leerling bijvoorbeeld vanwege
de zijn godsdienst is geweigerd, kan bij deze commissie een klacht indienen.
Voor de toelating tot het openbaar onderwijs geldt bovendien de klachtprocedure
van de Algemene wet bestuursrecht. Op grond van deze klachtprocedure kan de
ouder iedere gedraging van het betreffende bestuursorgaan aan de orde stellen.
Voor de toelating tot het bijzonder onderwijs geldt deze Awb-klachtprocedure
niet, omdat een school voor bijzonder onderwijs in deze hoedanigheid geen
bestuursorgaan is.155Waarom bent u niet voornemens het richtingsbegrip bij
de schoolstichting te laten vervallen? Bepleit de Onderwijsraad het richtingvrij
plannen?Eind 1996 is in de beleidsnotitie «De identiteit van de school in
een pluriforme samenleving» door het toenmalige kabinet een voorstel
gedaan om over te gaan op een systeem van richtingvrije planning. Dat voorstel
was gebaseerd op het advies «Richtingvrij en richtingbepalend»
dat de Onderwijsraad eerder dat jaar had uitgebracht. Uit de reacties op dit
voorstel bleken er veel haken en ogen te zitten aan een systeemomslag. Dit
heeft geleid tot een nieuwe beleidsnotitie, te weten «Naar een flexibeler
scholenbestand». Inmiddels (oktober 2000) was de conclusie dat er geen
dringende noodzaak was om het systeem op geheel andere leest te schoeien,
wel om een afzonderlijke mogelijkheid te scheppen om tot schoolstichting te
komen te komen zonder dat daarvoor een toets van de overheid aan het richtingbegrip
noodzakelijk is. Ik heb tijdens het algemeen overleg van 17 december
2003 aangegeven dat ik nog niet weet of ik het door Paars II voorbereide wetsvoorstel
flexibilisering scholenbestand – gebaseerd op laatstgenoemde beleidsnotitie –
wil overnemen (Kamerstukken II 2003/04, 28 504, nr. 13, blz. 4).156De Onderwijsraad geeft aan dat slechts 5% van de bijzondere
scholen in Nederland zich kan permitteren een selectief toelatingsbeleid op
basis van richting te voeren. Wie toetst of deze scholen een consistent en
consequent toelatingsbeleid voeren en of er een coherent voedingsgebied is
in de directe omgeving van de school?Voor het antwoord op deze vraag zie het antwoord op vraag 154.157Heeft u informatie waaruit blijkt dat de acceptatieplicht
van openbare scholen het indammen van de «witte vlucht» bemoeilijkt?Dergelijke informatie is niet bij mij beschikbaar.158Kunt u toelichten waarom ervan wordt uitgegaan dat
leerlingen die niet over de gezindheid beschikken waar bepaalde bijzondere
scholen om vragen toch geen interesse zullen hebben voor dit type onderwijs?
Betekent dit niet dat leerlingen en ouders die desondanks wel interesse tonen
voor aanmelding bij dit specifieke bijzondere onderwijs, wel degelijk respect
zullen opbrengen voor de beschouwelijke grondslag van de betreffende school?
Neemt dit de argumentatie voor het afwijzen van de acceptatieplicht weg?Het ligt voor de hand te veronderstellen dat scholen van een bepaalde
richting vooral worden bezocht door leerlingen die die grondslag onderschrijven,
respectievelijk waarvan de ouders die grondslag onderschrijven. Dat sluit
natuurlijk niet uit dat ook leerlingen die de grondslag niet onderschrijven,
kunnen worden toegelaten. Ouders blijken de richting van de school nog steeds
een belangrijke, maar niet altijd doorslaggevende factor te vinden bij de
schoolkeuze. De kwaliteit van het geboden onderwijs en de afstand zijn belangrijke
schoolkeuzemotieven die vaak de doorslag geven (Vaste grond onder de voeten
p. 67). Inderdaad mag worden aangenomen dat leerlingen/ouders in die gevallen
bereid zijn de grondslag te respecteren (al zijn onverschilligheid en desinteresse
daarvoor al voldoende). Dit neemt echter niet het de argumentatie voor het
afwijzen van de acceptatieplicht weg. Ten principale omvat de vrijheid van
richting de vrijheid om in het onderwijs uit te gaan van een eigen godsdienstige
of levensbeschouwelijke visie op mens en samenleving. Het is aan de school
om daar (binnen de wettelijke grenzen) invulling aan te geven. Zoals ook in
de brief is opgemerkt, staat het vermeende goed van opheffing van het algemene
principe van toelatingsvrijheid niet in verhouding tot de inbreuk op het recht
op onderwijs van een beperkt aantal bijzondere scholen en daaraan verbonden
leerlingen en ouders.159Hoe vaak komt het voor dat mensen die niet beschikken
over de gezindheid waar een school om vraagt, wel interesse tonen voor een
school, gezien de ontwikkeling dat scholen lang niet altijd veel werk maken
van hun levensbeschouwelijke grondslag, maar deze wel kunnen hanteren als
gelegenheidsargument om bepaalde leerlingen te weigeren? Houdt u op enigerlei
wijze specifiek zicht op de mate waarin formeel of informeel bijzondere scholen
leerlingen weigeren? Kunt u een overzicht leveren in meerjarenperspectief?Naast de richting blijken inderdaad ook andere motieven van belang te
zijn bij de schoolkeuze, zoals de kwaliteit van het geboden onderwijs en de
afstand. Dit neemt niet weg dat het aan de school is om te bepalen wat de
wijze is waarop en de mate waarin invulling wordt gegeven aan de godsdienstige
of levensbeschouwelijke richting. Zoals de Onderwijsraad heeft aangegeven,
voert slechts vijf procent van de bijzondere scholen in Nederland een selectief
toelatingsbeleid op basis van richting. Zo'n beleid is bovendien alleen mogelijk
wanneer bijzondere scholen een consequent beleid op dit punt voeren, en bovendien
alleen wanneer er in de directe omgeving van de school een coherent voedingsgebied
van tot de richting te rekenen kinderen aanwezig is. Ons stelsel van rechtsbescherming
biedt voldoende waarborgen voor ouders wanneer zij van mening zijn dat scholen
die op onjuiste gronden leerlingen weigeren. Overigens bestaat er op het ministerie
van OCW geen zicht op de mate waarin bijzondere scholen leerlingen weigeren.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Nieuwenhoven (PvdA), Van de Camp (CDA), Kalsbeek (PvdA), Cornielje
(VVD), voorzitter, Lambrechts (D66), Hamer (PvdA), Van Bommel (SP), Vendrik
(GL), Mosterd (CDA), Blok (VVD), Balemans (VVD), Slob (CU), Vergeer (SP),
Tichelaar (PvdA), Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA),
Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Eski (CDA), Eijsink (PvdA), Leerdam, MFA
(PvdA), ondervoorzitter, Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt (LPF), Hermans (LPF),
Van Dam (PvdA), Visser (VVD) en Azough (GL).Plv. leden: Kruijsen (PvdA), Ferrier (CDA), Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD),
Van der Laan (D66), Boelhouwer (PvdA), vacature (algemeen), Tonkens (GL),
Van Oerle-van der Horst (CDA), Hirsi Ali (VVD), Örgü (VVD), Van
der Vlies (SGP), Kant (SP), Dijksma (PvdA), Hessels (CDA), Sterk (CDA), Atsma
(CDA), Van Bochove (CDA), Van Hijum (CDA), Arib (PvdA), Stuurman (PvdA), De
Krom (VVD), Varela (LPF), Nawijn (LPF), Adelmund (PvdA), Aptroot (VVD) en
Halsema (GL). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29536-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl