Wijziging Wet inburgering nieuwkomers met regels aanwijzing bijzondere categorieën vreemdelingen t.b.v. inburgering; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27000, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

12-07-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27000 nr. 5

10-07-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27000Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 000Wijziging van de Wet inburgering nieuwkomers houdende regels tot aanwijzing
van bijzondere categorieën vreemdelingen ten behoeve van inburgeringnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 10 juli 2000Met belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met genoegen stel
ik vast dat de meeste aan het woord zijnde fracties met belangstelling en
andere fracties met instemming hebben kennis genomen van het voorstel tot
wijziging van de Wet inburgering nieuwkomers (WIN).De leden van de fractie van de PvdA hadden met belangstelling kennis genomen
van het voorliggende voorstel. Wel hadden deze leden enige vragen. Is de minister
van plan om tegelijk met de algemene maatregel van bestuur waarin een verplicht
inburgeringsprogramma wordt voorgeschreven voor geestelijke bedienaren, andere
categorieën aan te wijzen? Zo ja, welke en per wanneer? Gaat de in de
Wet inburgering nieuwkomers (WIN) opgenomen boeteregeling bij het niet nakomen
van de voorschriften ook gelden voor deze categorieën? Wat zal in dat
jaar de minimale aanwezigheid van deze functionarissen in het cursusprogramma
zijn? Schept deze aanwezigheid dan ook impliciet verplichtingen aan de werkgever
tot het beschikbaar zijn van de werknemer voor het cursusprogramma? Hoe denkt
de minister een mogelijke belemmering tot participatie vanuit de werkgever
te voorkomen? Gaan er bij de aanvraag voor een tijdelijke tewerkstelling door
een werkgever aanvullende eisen gelden als het gaat om een verpleegkundige,
anesthesist, of een docent? Geldt dat ook voor hen die alleen de Engelse taal
machtig zijn? In dit kader vroegen de leden van de fractie van het CDA of
de geestelijke bedienaar in Nederland pas aan de slag kan, nadat hij het inburgeringstraject
heeft voltooid, of ook al tijdens dat traject.Ik heb het voornemen om in de ministeriële regeling vooralsnog alleen
de categorie geestelijke bedienaren aan te wijzen. Op grond van het onderhavige
wetsvoorstel en op grond van die ministeriële regeling zal de WIN van
toepassing zijn op geestelijke bedienaren, inclusief de boeteregeling van
de WIN. Voor de relatie tussen een inburgeringsprogramma en arbeid geldt,
zoals voor alle nieuwkomers, het volgende. De WIN biedt ruimte voor individueel
maatwerk op lokaal niveau. Tijdens het inburgeringsonderzoek wordt afgesproken
wat voor inburgeringsprogramma iemand gaat volgen, afgestemd op diens persoonlijke
situatie. Dit betekent dat in het geval van geestelijke bedienaren bij de
vaststelling van het inburgeringsprogramma rekening dient te worden gehouden
met de functie die wordt uitgeoefend. Er zijn mogelijkheden om
een inburgeringscursus in de avond te volgen. Sommige educatie instellingen
zijn ook open in (een gedeelte van) het weekend. Indien door zeer onregelmatige
werktijden een combinatie van inburgering en de uitoefening van de functie
van geestelijke bedienaar tijdelijk onmogelijk is, kan een meer extensief
inburgeringsprogramma worden overeengekomen. Aanvullende eisen worden er aan
de aan te wijzen categorie niet gesteld. De aanwijzing van geestelijke bedienaren
voor het volgen van een verplicht inburgeringsprogramma zal ook gelden voor
hen die de Engelse taal machtig zijn.De leden van de CDA-fractie hadden eveneens met belangstelling kennis
genomen van het wetsvoorstel. Zij onderschrijven het doel van het wetsvoorstel.
Over verschillende aspecten van het wetsvoorstel hadden de leden van deze
fractie echter een aantal vragen en opmerkingen. Deze leden vroegen wat de
stand van zaken is betreffende het ontwerpen van de ministeriële regeling
en wanneer deze naar verwachting van kracht zal worden, tevens vroegen zij
waarom de ministeriële regeling zich vooralsnog beperkt tot geestelijke
bedienaren.De ministeriële regeling is ambtelijk in voorbereiding. Ik heb het
voornemen deze regeling tegelijk met de onderhavige wijziging van de WIN inwerking
te laten treden. Een van de uitgangspunten van de WIN is dat de wet niet van
toepassing is op nieuwkomers die in Nederland verblijven voor een tijdelijk
doel. Dit wetsvoorstel maakt uitzonderingen op dat uitgangspunt mogelijk.
Ik acht het van belang dat die uitzonderingen beperkt blijven, zodat bedoeld
uitgangspunt van de WIN zoveel mogelijk in stand blijft. Gelet op het maatschappelijk
belang van de functie van geestelijke bedienaar in het algemeen en vanwege
de doelstellingen van het integratiebeleid etnische minderheden in het bijzonder
acht ik het wenselijk dat juist deze categorie vreemdelingen, ondanks hun
in principe tijdelijk verblijf, toch tot inburgering worden verplicht.Voorts vroegen de aan het woord zijnde leden en de leden van de fractie
van D66 om hoeveel geestelijke bedienaren het naar verwachting gaat. De leden
van de CDA-fractie vroegen of het imams betreffen die zich tijdelijk in ons
land willen vestigen. En of de imams die naar Nederland komen voorzien in
de bestaande behoeften aan geestelijke bedienaren binnen de Nederlandse moslimgemeenschap.Met betrekking tot uit Turkije afkomstige geestelijke bedienaren is de
raming van veertig reëel. Het gaat daarbij voornamelijk om detacheringen
van een periode van enkele jaren door het Turkse presidium voor godsdienstzaken,
en voorts om enkele geestelijke bedienaren van andere dan door onder het presidium
ressorterende richtingen (met name Süleymanli beweging: Islamitisch Centrum
Nederland; Milli Görüs beweging: Nederlandse islamitische federatie;
Alevieten: Federatie HAK.DER). Nadere informatie met betrekking tot de overkomst
van imams uit Marokko heeft geen helderheid geboden omtrent het aantal jaarlijkse
toelatingen. De geraamde tien nieuwe plaatsingen zal waarschijnlijk gewoonlijk
niet overstegen worden. In deze ramingen zijn niet de aantallen geestelijken
inbegrepen die voor een slechts zeer beperkte tijd, b.v. voor alleen de ramadanmaand,
assistentie komen verlenen aan Nederlandse moskeeverenigingen. Het is aan
de desbetreffende moskeeverenigingen naar hun mogelijkheden te bepalen in
welke mate de aantallen beschikbare geestelijke bedienaren tegemoet komen
aan de bestaande behoeften. Daarnaast is rekening te houden met enkele personen
van vooral christelijke gemeenschappen die op grond van deze wetswijziging
onder de doelgroepen van de WIN zullen worden gebracht.De leden van de fractie van het CDA vroegen verder of het in het onderhavige
wetsvoorstel gaat om een verplichting tot inburgering van geestelijke bedienaren
die voor tijdelijk verblijf in ons land zijn. Deze leden vroegen of
dit afwijkt van wat hierover in de nota «Het integratiebeleid betreffende
etnische minderheden in relatie tot hun geestelijke bedienaren» (kamerstukken
1997/98, 25 919, nr. 2), alsook in de brief van 10 december 1999 van
de minister voor Grote Steden en lntegratiebeleid (kamerstukken 1999/2000,
26 333, nr. 13) is gesteld. Zo ja, zijn er specifieke redenen die ertoe
hebben geleid, zo vroegen deze leden, dat thans wordt overgegaan tot het verplicht
stellen van inburgering voor geestelijke bedienaren die tijdelijk in ons land
zullen verblijven.Tot de bijzondere kenmerken van de WIN behoort de verplichting tot het
volgen van een inburgeringsprogramma gedurende het eerste jaar van verblijf.
Dat is ook de quintessence van het eerste voornemen, vermeld in par. 27 van
in de vraagstelling genoemde nota, waarin in par. 21 in fine ook is aangeduid
dat «langs deze weg (van wetswijziging) van elke imam gevergd kan worden
dat hij gedurende het eerste jaar van diens verblijf in Nederland met succes
een aangepast inburgeringsprogramma als voorzien in de Win doorloopt.»
Voor de overwegingen die geleid hebben tot deze wetswijziging, wordt verwezen
naar genoemde nota, in het bijzonder par. 16.Ook vroegen de leden van de fractie van het CDA of het onderhavige wetsvoorstel
wellicht op gespannen voet zou kunnen staan met artikel 1, onderdeel a, onder
12 van de WIN. Zijn er wat betreft de verplichte inburgering van geestelijke
bedienaren die tijdelijk in ons land zullen verblijven wellicht belemmeringen
op grond van internationale verdragen en is het uit dien hoofde denkbaar dat
gerechtelijke procedures kunnen worden ondernomen, zo vroegen deze leden.Het onderhavige wetsvoorstel staat niet op gespannen voet met bovengenoemd
onderdeel van artikel 1 van de WIN. Voor de categorie geestelijke bedienaren
geldt eveneens, zoals voor alle nieuwkomers, datgene wat in bedoeld onderdeel
van artikel 1 is gesteld, namelijk dat de WIN niet van toepassing is op geestelijke
bedienaren die op grond van bepalingen van verdragen of van besluiten van
volkenrechtelijke organisaties niet verplicht kunnen worden aan een inburgeringsprogramma
deel te nemen. Dit betekent dat geestelijke bedienaren afkomstig uit bijvoorbeeld
de EU- of EER-landen niet onder het verplichtende karakter van de WIN kunnen
vallen.Met betrekking tot het begrip tijdelijk verblijf, vroegen deze leden,
aan welke termijn dan minimaal moet worden gedacht. Ook vroegen zij of de
geestelijke bedienaar in Nederland pas aan de slag kan, nadat hij het inburgeringstraject
heeft voltooid, of ook al tijdens dat traject.De termijn van het tijdelijk verblijf is afhankelijk van het doel waarvoor
vreemdelingen naar Nederland komen. Komt de vreemdeling naar Nederland op
grond van medische redenen dan zal de termijn een andere zijn, dan wanneer
de vreemdeling naar Nederland kom voor studie. In het kader van dit wetsvoorstel
is de reden op grond waarvan vreemdelingen naar Nederland komen het tijdelijke
doel arbeid. Werknemers die naar Nederland komen voor arbeid komen in principe
voor drie jaar, omdat de werkgever ten behoeve van deze werknemer in het bezit
dient te zijn van een tewerkstellingsvergunning die op grond van de Wet arbeid
vreemdelingen wordt verleend voor ten hoogste drie jaar. Echter de vergunning
tot verblijf die aan de vreemdeling wordt verstrekt wordt voor maximaal een
jaar afgegeven. Deze vergunning kan telkens met een jaar worden verlengd.
Ook voor geestelijke bedienaren is een tewerkstellingsvergunning en een vergunning
tot verblijf vereist. Gelet op het voorgaande moet gedacht worden aan een
minimumtermijn van een jaar.Voor het antwoord op de tweede vraag wordt verwezen naar het antwoord
op eenzelfde vraag van de leden van de fractie van de PvdA. De leden van de CDA-fractie en ook de leden van de fractie van de SGP
vroegen op welke manier, aan de hand van welke criteria, het maatschappelijk
belang van verplichte inburgering voor vreemdelingen die voor tijdelijk verblijf
in Nederland zullen verblijven, zal worden vastgesteld. Kan het kabinet aangeven
welke redenen van groot maatschappelijke belang er ten aanzien van geestelijke
bedienaren die tijdelijk in ons land verblijven zijn, om inburgering verplicht
te stellen, zo vroegen deze leden.Bij de besluitvorming met betrekking tot leden van bepaalde beroepsgroepen
die, ondanks het feit dat zij voor een tijdelijk doel in Nederland verblijven,
onder de werking van de WIN gebracht worden, geldt als primaire overweging
dat kennis van het Nederlands en van de Nederlandse samenleving onontbeerlijk
wordt geacht voor een voldoende functie-uitoefening. Met betrekking tot het
tweede deel van de vraagstelling zij verwezen naar de nota «Integratiebeleid
betreffende etnische minderheden in relatie tot hun geestelijke bedienaren»
(kamerstukken 1997/1998, 25 919, nr. 2, in het bijzonder par. 16, blz.
16–17): het kabinet acht kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse
samenleving noodzakelijk bij elke geestelijke leider die voor langere tijd
zijn ambt in ons land uitoefent. Deze overwegingen gelden derhalve niet alleen
voor islamitische geestelijke bedienaren, maar ook voor bedienaren van andere
godsdiensten en levensovertuigingen. De memorie van toelichting bij het onderhavige
wetsvoorstel noemt optioneel een aanwijzing bij ministeriële regeling
betreffende «alle geestelijke bedienaren, ongeacht de godsdienstige
of levensbeschouwelijke richting waartoe zij behoren,» derhalve ook
de geestelijke leiders van nieuwe christelijke groeperingen.In de memorie van toelichting worden ook verpleegkundigen en onderwijsgevenden
genoemd als categorieën vreemdelingen die om redenen van groot maatschappelijk
belang onder de werking van de WIN kunnen worden gebracht. De leden van de
CDA-fractie vroegen of kan worden aangegeven hoeveel verpleegkundigen en onderwijsgevenden
momenteel op tijdelijke, dan wel op permanente basis in ons land werkzaam
zijn en wat de ervaringen zijn met deze categorieën, bezien naar de voor
het uitoefenen van hun functie/beroep noodzakelijke kennis van de Nederlandse
taal en de Nederlandse samenleving.In 1999 werden 333 verpleegkundigen met een in het buitenland behaald
diploma verpleegkunde ingeschreven in het BIG-register. Van deze verpleegkundigen
hadden 103 verpleegkundigen de Nederlandse nationaliteit en 77 verpleegkundigen
een nationaliteit van buiten de EER. Of de 333 verpleegkundigen ook inderdaad
werkzaam zijn en hier permanent of tijdelijk zullen verblijven, is niet bekend.
Dit geldt ook voor degenen die in voorgaande jaren zijn toegelaten. Daarnaast
kunnen verpleegkundigen met een buitenlands diploma in Nederland werkzaam
zijn zonder zich te hebben laten registreren. Zij mogen dan echter de Nederlandse
titel van verpleegkundige niet voeren.Of er systematisch onderzoek is gedaan naar de ervaringen met deze verpleegkundigen
is mij niet bekend. Een aantal van hen zal de Nederlandse taal al beheersen
door het er mee vertrouwd zijn van jongs af aan of door het volgen van een
Nederlandse taalcursus in het land van herkomst.Hoeveel vreemdelingen op tijdelijke of op permanente basis als onderwijsgevende
in ons land werkzaam zijn is niet bekend. Van leerkrachten wordt geen registratie
naar land van herkomst bijgehouden. Van de leerkrachten die het onderwijs
in allochtone levende talen (OALT) verzorgen, beheerst een aantal van de personen
die in de periode tot 1995 is benoemd onvoldoende de Nederlandse taal. Voor
deze groep wordt gewerkt aan het verwerven van de Nederlandse taal via een
specifieke cursus die wordt verzorgd door een aantal hogescholen. Na 1995
is het voor alle leerkrachten in allochtone levende talen verplicht om het
Nederlands te beheersen. Ook voor leerkrachten met een buitenlandse bevoegdheid die in het basisonderwijs willen werken, geldt dat het verplicht
is de Nederlandse taal te beheersen omdat de Wet op het Primaire Onderwijs
voorschrijft dat het onderwijs in het Nederlands wordt gegeven.In de nota «Geestelijke bedienaren» wordt gesteld dat het
aanbeveling verdient de inburgerings-programma's voor imams c.q. geestelijke
bedienaren in één instelling te concentreren. De aan het woord
zijnde leden vroegen wat daarvan de reden is en door welke instelling dit
programma zal worden verzorgd. Zal er sprake zijn van een specifiek op de
doelgroep toegesneden inburgeringstraject, zo vroegen deze leden, of is het
slechts de bedoeling dat de doelgroep onder de werking van het «algemene»
WIN-traject wordt gebracht.De vormgeving van specifiek voor geestelijke bedienaren toepasbare onderdelen
van een inburgeringsprogramma, inclusief de vaststelling van daarbij behorende
leerdoelen, de ontwikkeling van lesmateriaal en de bepaling van organisatorische
inrichting is thans in voorbereiding. Daartoe is ook overleg met (belangen-)organisaties
terzake voorzien.De leden van de fractie van het CDA vroegen voorts met welke organisaties
uit islamitische (en hindoeïstische) kring overleg is gepleegd over het
wetsvoorstel en of deze organisaties ook worden of zijn betrokken bij het
opstellen van het inburgeringsprogramma voor geestelijke bedienaren.Over het onderhavige onderwerp zijn tijdens de voorbereiding van de al
eerder genoemde nota «Integratiebeleid betreffende etnische minderheden
in relatie tot hun geestelijke bedienaren» in oktober en november 1997,
zoals reeds gemeld bij beantwoording van vragen van het lid Oedayraj Singh
Varma (kamerstukken II 1997/98, Aanhangsel 499 d.d. 18 december 1997) hoorzittingen
belegd, waartoe zijn uitgenodigd de raden van moslims in Nederland, de Vereniging
Imams Nederland, landelijke organisaties van hindoes en de samenwerkingsverbanden
van minderhedenorganisaties. Na het verschijnen van de nota heeft zowel met
deze, als met andere, ook christelijke organisaties en zegslieden overleg
plaats gevonden. Anders dan in eerdere contacten hebben het Inspraakorgaan
Turken en de Raad van Moskeeën recent verklaard, er niet zoveel belang
aan te hechten dat imams uit Turkije die voor een beperkte tijd in Nederland
te werk worden gesteld, daartoe tot het volgen van een inburgeringscursus
verplicht zouden moeten worden.Bij de thans ter hand genomen vervaardiging door het Centrum voor innovatie
van opleidingen (CINOP) te 's Hertogenbosch van leerdoelen en lesmateriaal
hebben enkele deskundigen uit islamitische kring zitting in de begeleidingscommissie.
Het ligt in de bedoeling, met de verschillende hindoe- en islamitische organisaties
de uitkomsten van het door CINOP ondernomen project, alsmede de organisatorische
aspecten van een deel van het inburgeringsprogramma, te bespreken.In dit kader vroegen de aan het woord zijnde leden of de inhoud van het
inburgeringsprogramma voor geestelijke bedienaren voor een belangrijk deel
moet zijn gericht op het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Kan een
indicatie worden gegeven, vroegen deze leden, van de inhoud van het inburgeringsprogramma
voor geestelijke bedienaren.Thans worden leerdoelen en bijbehorend lesmateriaal ontwikkeld, voorzover
specifiek gericht op geestelijke bedienaren. Er wordt daarbij vanuit gegaan
dat geestelijke bedienaren het voor allen geldende cursusprogramma volgen,
met name waar het taalverwerving en introductie in de Nederlandse samenleving
aangaat. Het gedeelte «oriëntatie op de arbeidsmarkt» wordt
voor deze doelgroep ingevuld met een aantal modules, gericht op de maatschappelijke
aspecten van de functie-uitoefening van geestelijke bedienaren. Deze modules
betreffen de maatschappelijke taken, de multiculturele samenleving, politieke
en juridische, sociaal-economische, culturele en religieuze aspecten,
alsmede elementen van vaktaal.Tenslotte vroegen de leden van de CDA-fractie of kan worden aangeven hoe
de verdeling van verantwoordelijkheden (ook in financieel opzicht) zal zijn
wat betreft de inburgering van niet alleen geestelijke bedienaren, maar ook
die van de in de memorie van toelichting genoemde eventueel aan te wijzen
andere categorieën vreemdelingen (zoals verpleegkundigen en onderwijsgevenden)
die om redenen van groot maatschappelijk belang onder de werking van de WIN
kunnen worden gebracht. Deze leden vroegen wat in dit verband de rol zal zijn
voor instanties als de Nederlandse overheid, de belangenorganisaties van de
aangewezen categorieën inburgeraars, de opleidingsinstellingen en de
landen van herkomst.De verdeling van verantwoordelijkheden, ook in financieel opzicht, zal
ten aanzien van categorieën die op grond van de onderhavige wetswijziging
onder de doelgroepen van de WIN kunnen worden gebracht, niet verschillen van
de thans vigerende verdeling van verantwoordelijkheden van de WIN.De leden van de fractie van D66 hadden met instemming kennis genomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij vroegen of een betrouwbare schatting gegeven
kan worden van het aantal personen op wie de voorgestelde verplichte inburgering
betrekking zal hebben.Een betrouwbare schatting van het aantal personen die op grond van deze
wetswijziging onder de doelgroepen van de WIN kunnen worden gebracht, is niet
te geven, aangezien meerdere categorieën vreemdelingen in de ministeriële
regeling zouden kunnen worden aangewezen. Ik heb echter het voornemen vooralsnog
één categorie vreemdelingen aan te wijzen. Deze categorie is
de geestelijke bedienaren. Voor een raming van het aantal geestelijke bedienaren,
wordt verwezen naar het antwoord op een soortgelijke vraag van de leden van
de fractie van het CDA.De leden van de fractie van D66 wilden vervolgens weten of er ook mogelijkheden
zijn om geestelijke bedienaren die al langer in Nederland zijn («oudkomers»,
al dan niet tijdelijk in Nederland verblijvend), versneld of bij voorrang,
inburgeringscurssussen te laten volgen.In het Regeerakkoord is ervoor gekozen ten aanzien van het oudkomersbeleid
twee prioritaire doelgroepen te benoemen: opvoeders en werklozen. Geestelijke
bedienaren die al langer, al dan niet tijdelijk, in Nederland verblijven kunnen
wel deelnemen aan inburgeringsprogramma's op basis van vrijwilligheid, dus
zonder het verplichtende karakter van de WIN. De gemeente heeft de mogelijkheid
in het geval er minder nieuwkomers zijn dan waarvoor middelen op grond van
de bekostiging beschikbaar zijn, een deel van het budget over te hevelen naar
de reguliere educatiemiddelen. Het staat de gemeente vrij te bepalen voor
welke doelgroepen deze middelen worden ingezet. Zij kunnen worden ingezet
voor geestelijke bedienaren die al langer in Nederland verblijven.De aan het woord zijnde leden vroegen ook of er een indicatie kan worden
gegeven van de maatschappelijke ontwikkelingen die zouden kunnen leiden tot
het aanwijzen van andere categorieën dan geestelijke bedienaren. Op grond
van welke overwegingen worden juist verpleegkundigen genoemd: de sociaal-economische,
de sociaal-culturele of de kennis van de Nederlandse taal? Zijn er veel tijdelijk
in Nederland verblijvende verpleegkundigen, zo vroegen deze leden.Met de maatschappelijke ontwikkelingen, die zouden kunnen leiden tot het
aanwijzen van andere categorieën dan geestelijke bedienaren, wordt vooral
bedoeld de situatie op de arbeidsmarkt. Het voorbeeld van verpleegkundigen
is genoemd in verband met de te verwachten tekorten in de komende jaren en
de activiteiten die worden ontplooid om verpleegkundigen van buiten
de EER te werven. Het aantal tijdelijk in Nederland verblijvende verpleegkundigen
van de buiten de EER is momenteel afgaande op de in 1999 in het BIG-register
ingeschreven verpleegkundigen met een buitenlands diploma absoluut en relatief
zeer beperkt.Tot slot vroegen de leden van deze fractie aan welke functies binnen het
onderwijs wordt gedacht als het gaat om categorieën vreemdelingen die
onder de werking van de WIN worden gebracht. Gaat het hierbij vooral om OALT-leraren?
Deze leden vroegen waarom niet nu al personen uit het basisonderwijs worden
aangewezen als groep die onder de werking van de WIN valt.Op dit moment is er nog geen maatschappelijke ontwikkeling aanwezig die
het nodig maakt vreemdelingen op een tijdelijke basis tot Nederland toe te
laten om onderwijs te geven. De vraag om welke functies het zou gaan is derhalve
nog niet aan de orde. Verder wordt hier kortheidshalve verwezen naar hetgeen
als antwoord is gegeven op de boven genoemde vraag van de leden van de CDA-fractie
over het aantal buitenlandse leerkrachten in Nederland en hun kennis van de
Nederlandse taal.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen op welke termijn, en afhankelijk
van welke maatschappelijke ontwikkelingen het nodig kan blijken nog andere
categorieën aan te wijzen. Als het gaat om de mate waarin en de snelheid
waarmee nieuwkomers inburgeren, is er thans dan niet al voldoende aanleiding
het aantal inburgeringstrajecten uit te breiden, zo vroegen deze leden. Gelet
op de huidige en de te verwachten situatie op de arbeidsmarkt, met name als
het gaat om genoemde beroepsgroepen onderwijs en gezondheidszorg, is het dan
niet logisch nu al maatregelen te nemen die nieuwkomers de kans bieden sneller
te integreren en (daarmee) sneller aan het arbeidsproces deel te kunnen nemen?Zoals zojuist reeds gesteld is er geen reden groepen onderwijsgevenden
in het buitenland te werven. De mogelijkheden om in Nederland langs verschillende,
gelijkwaardige wegen de intrede of herintrede in het leraarsberoep mogelijk
en aantrekkelijk te maken, worden verruimd. Gedacht kan daarbij worden aan
flexibilisering en dualisering van initiële lerarenopleidingen, aan maatwerk
en verkorting van de initiële opleiding als dat gezien ervaring en opleiding
mogelijk is. In de onlangs naar de Tweede Kamer gestuurde Voortgangsrapportage
«Maatwerk voor morgen» wordt een scala aan maatregelen genoemd.De recent ontstane discussie over het al dan niet werven van verpleegkundigen
van buiten de EER om aan de te verwachten tekorten op de arbeidsmarkt tegemoet
te komen heeft geleid tot het maken van afspraken met de werknemers- en werkgeversorganisaties
in de zorg, Arbeidsvoorziening Nederland en het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Afgesproken is dat gedurende een periode van vier jaar te
rekenen vanaf 1 juli 2000 maximaal drie procent van de voltijdse arbeidsplaatsen
verpleging en verzorging per instelling mag worden ingevuld met gediplomeerden
van buiten de EER. Voor de grote vier steden geldt tot 1 juli 2002 een percentage
van vier. De vergunning voor het werkverblijf bedraagt maximaal twee jaar.
Een vergunning zal alleen worden verleend indien er in het land van herkomst
een goede voorbereiding, onder meer op het terrein van Nederlandse taalvaardigheid,
gezondheidszorg, culturele aspecten en kwalificaties plaatsvindt. Er wordt
geen vergunning verleend indien er in Nederland geen goede begeleiding, inclusief
scholing opleiding en begeleiding (binnen de instelling) kan worden gegarandeerd.
Op grond van deze voorwaarden is een aanwijzing in de ministeriële regeling
vooralsnog niet nodig.De leden van de fractie van GroenLinks verzochten de minister te komen
met een overzicht van alle categorieën nieuwkomers, die volgens hem op termijn onder het nieuwe WIN-regime zouden kunnen vallen. Uit de stukken
begrijpen zij dat zo een overzicht thans nog ontbreekt, en dat de minister
hooguit de mogelijkheid wil openhouden om in de toekomst tot een uitbreiding
van de categorieën te komen. Waar ligt voor de minister de grens, en
meent hij niet dat deze een arbitraire is, zo vroegen deze leden. Voorts vroegen
zij wat er gebeurt met de inburgering van nieuwkomers die in eerste instantie
alleen een jaar willen blijven, maar bij nader inzien toch besluiten langer
in Nederland te blijven.Van de categorieën vreemdelingen die naar Nederland komen voor een
tijdelijke doel zullen alleen vreemdelingen worden aangewezen die voor het
tijdelijke doel arbeid naar Nederland komen. Van de categorie vreemdelingen
die naar Nederland komen voor dit tijdelijke doel heb ik het voornemen de
geestelijke bedienaren bij ministeriële regeling aan te wijzen. Zij zullen
worden aangewezen vanwege het grote maatschappelijke belang van de functie
van geestelijke bedienaar in het algemeen en vanwege de doelstellingen van
het integratiebeleid etnische minderheden in het bijzonder. De grens die er
is bij het aanwijzen van bijzondere categorieën vreemdelingen is gelegen
in de functies of beroepen die die vreemdelingen gaan oefenen. Ik acht deze
grens niet zo arbitrair, omdat deze functies van zodanig maatschappelijk belang
moeten zijn dat inzicht in de sociaal-economische en sociaal-culturele integratie
in de Nederlandse samenleving en kennis van de Nederlandse taal nodig worden
geacht, ook indien vreemdelingen zelf slechts enkele jaren hier werkzaam zullen
zijn. Een besluit om langer te blijven is niet alleen afhankelijk van de wens
van de nieuwkomer. Indien een nieuwkomer in Nederland verblijft op grond van
een vergunning tot verblijf die samenhangt met de beperking studie kan hij
alleen in aanmerking komen voor een vergunning tot verblijf zonder beperkingen
en dus langer blijven, indien hij voldoet aan de daarvoor gestelde voorwaarden.
In het geval een vreemdeling, die in eerste instantie voor een tijdelijk doel
naar Nederland is gekomen, in Nederland mag blijven op grond van een vergunning
tot verblijf zonder beperkingen wordt hij niet meer beschouwd als nieuwkomer
en kan hem geen verplichting (meer) worden opgelegd om aan een inburgeringsprogramma
deel te nemen.De aan het woord zijnde leden vroeger verder hoe geestelijke bedienaren
worden behandeld, die aanvankelijk geen geestelijke functie in Nederland uitoefenen,
maar na bijvoorbeeld een half jaar daartoe alsnog besluiten.Personen die op een andere titel dan als geestelijke bedienaar tot Nederland
zijn toegelaten, mits niet voor een tijdelijk doel, zullen uit dien hoofde
reeds tot het volgen van een inburgeringsprogramma verplicht zijn. Op grond
van artikel 6, vierde lid, van de WIN kan het inburgeringsprogramma door het
college van burgemeester en wethouders worden gewijzigd, indien de evaluatiegesprekken,
bedoeld in artikel 15 van de WIN of andere, bijzondere redenen daartoe aanleiding
geven. Ik acht het alsnog uitoefenen van de functie van geestelijke bedienaar
een bijzondere reden op grond waarvan het inburgeringsprogramma zou moeten
worden aangepast met specifiek op die functie gerichte modules. Voor een toelichting
op deze specifiek op de functie van geestelijke bedienaar gerichte modules
wordt verwezen naar het antwoord op een vraag van de leden van de fractie
van het CDA.De leden van de fractie van GroenLinks verzochten de minister aan te geven
waarom hij andere categorieën nieuwkomers, te weten zij die misschien
maar enkele jaren in Nederland zullen wonen, van de inburgering wil (blijven)
uitsluiten. Zij noemen met name de voor enkele jaren in Nederland tewerkgestelden,
EU-onderdanen die in zijn algemeenheid zijn uitgesloten van de WIN, en asielzoekers
die reeds in de procedure zitten maar waarover nog geen besluit is genomen.
Indien de minister voortvarender te werk wil gaan met de inburgering van nieuwkomers
dan voorheen, zou het dan niet goed zijn, zo vroegen zij, de inburgeringstrajecten
in beginsel ook voor alle nieuwkomers open te stellen.De inburgeringstrajecten staan in beginsel niet alleen open voor alle
nieuwkomers die met het oog op een permanent verblijf in Nederland aanwezig
zijn, maar deze trajecten zijn ook verplicht op basis van de WIN. Vreemdelingen
echter die hier komen met een tijdelijk doel, bijvoorbeeld tewerkgestelden,
zijn niet in Nederland aanwezig met het oog op een permanent verblijf. Deze
personen zijn er op gericht om na enige tijd weer naar het land van herkomst
terug te keren. Gelet daarop is de WIN niet op hen van toepassing verklaard.
Dat EU-onderdanen niet onder de verplichting van de WIN vallen is het gevolg
van het EU-verdrag. Nederland is daaraan gebonden. Nederland is in het licht
van het vrije verkeer van werknemers binnen de EU en de EER niet bevoegd een
dergelijke verplichting op te leggen aan EU- en EER-onderdanen. Met betrekking
tot de categorie asielzoekers die reeds in procedure zitten, maar waarover
nog geen besluit is genomen merk ik het volgende op. Voor deze categorie is
het nog niet duidelijk of zij tot Nederland worden toegelaten. Het ligt in
de rede dat daarover eerst zekerheid moet bestaan, voordat er sprake kan zijn
van een verplicht inburgeringstraject. Overigens heeft bij de behandeling
van de WIN in de Tweede Kamer een meerderheid van de Tweede Kamer ingestemd
met de categorieën nieuwkomers die wel en die niet onder de WIN zijn
gebracht.Vervolgens vroegen de leden van de fractie van GroenLinks wat de minister
vindt van het plan een stelsel van vrijwillige inburgering voor nieuwkomers
te realiseren, waarbij aan bepaalde groepen voorrang kan worden verleend en/of
voorwaarden kunnen worden gesteld. Voorts vroegen zij wanneer de versnelde
evaluatie van de WIN plaatsvindt en waarom hij niet met deze wetswijziging
wacht tot na die evaluatie. Kan de evaluatie wat hem betreft tot uitkomst
hebben de WIN in haar geheel te vervangen door een nieuwe wettelijke regeling,
zo vroegen deze leden.De WIN legt een verplichting op aan, in principe, alle nieuwkomers die
zich in Nederland vestigen voor een niet-tijdelijk doel. Van deze verplichting
worden personen uitgesloten die zich op tijdelijke basis in Nederland vestigen
of die, vanwege verdragen of besluiten van internationale organisaties, geen
verplichting tot inburgering kan worden opgelegd. Op basis van de WIN kunnen
nieuwkomers, die zich hier tijdelijk vestigen, dus niet worden ingeburgerd.
Het onderhavige wetsvoorstel maakt het mogelijk op dit uitgangspunt een uitzondering
te maken.Overigens heeft geen versnelde evaluatie van de WIN plaatsgevonden. Wel
is er, op basis van een aantal quick scans op onderdelen van de WIN, een voortgangsrapportage
inburgering opgesteld die ik bij brief van 14-4-2000 (kamerstukken II 1999/2000,
27 083, nr. 2) aan de Kamer heb aangeboden. Deze voortgangsrapportage
is bij het integratiedebat dat de Kamer op 18 en 20 april voerde, betrokken.
De evaluatie van de WIN zal eind 2001 worden afgerond. De Kamer wordt hierover
in het voorjaar van 2002 geïnformeerd. Op dit moment is er geen zicht
op uitkomsten van de evaluatie die aanleiding zouden kunnen zijn tot wetswijziging(en).
De nu voorliggende wijziging van de WIN houdt geen verband met de evaluatie
van de WIN als zodanig.Tenslotte vroegen de leden van de GroenLinks-fractie de minister hoe hij
denkt over aanpassing van de regeling rond de afronding van het individuele
inburgeringstraject. Momenteel bestaat er, zo begrijpen deze leden, de mogelijkheid
van een tweetal staatsexamens Nederlandse taal waaraan scholen vrijwillig
mee kunnen doen. Er zijn scholen die daaraan meedoen, er zijn er die daaraan
niet meedoen. Kan de minister helderheid verschaffen in de feitelijke situatie
en inzicht geven in het beleid? Wat is zijn oordeel over het vermoeden van
deze leden dat door de niet-uniforme afsluiting een ongelijkheid ontstaat
tussen verschillende groepen ingeburgerden, die verschillende
kansen (op de arbeidsmarkt) voor nieuwkomers met gelijke capaciteiten creëert?
De leden van de GroenLinks-fractie menen dat het wenselijk is een uniforme
afronding van de inburgering te regelen, zo mogelijk middels een uniform verplicht
staatsexamen Nederlands. Wat vindt de minister van dit idee, zo vroegen deze
leden. Ook stelden deze leden nog een aantal vragen over nieuwkomers die analfabeet
zijn.Op dit moment is het mogelijk dat nieuwkomers die nog onder de Regeling
Inburgering Nieuwkomers aan een inburgeringscursus zijn begonnen, dat wil
zeggen vóór september 1998, in plaats van de toets het staatsexamen
NT2 kunnen afleggen. In de Wet inburgering nieuwkomers is gekozen voor het
afnemen van een toets omdat ook tijdens de parlementaire behandeling bleek
dat de voorkeur van een meerderheid in het parlement uitging naar het afnemen
van een toets en niet van een examen. De toets is een voortgangsmeting met
een landelijke standaardkwaliteit. Na afloop van de inburgering kan men desgewenst
het staatsexamen afleggen.Het voorbeeld dat genoemd wordt over de analfabete nieuwkomer is niet
mogelijk onder de Wet inburgering nieuwkomers. Er is bij toetsing geen sprake
van voldoende en onvoldoende, er wordt alleen gesproken van streefniveaus.
Nieuwkomers die nog niet voldoende taalvaardig zijn, kunnen bij de doorgeleiding
aan het einde van het inburgeringstraject het advies krijgen om nog meer taalonderwijs
te volgen.De leden van de SGP-fractie hadden met belangstelling kennis genomen van
het voorstel tot wijziging van de Wet inburgering nieuwkomers. Zij beschouwden
het voorstel als een aanzienlijke verruiming van de reikwijdte van de WIN
en stelden in dat licht daarover de volgende vragen. Door het stellen van
een inburgeringsverplichting voor nieuwkomers die in principe tijdelijk naar
Nederland komen lijkt eigenlijk geanticipeerd te worden op eventuele permanente
vestiging in Nederland. Conflicteert een dergelijke verplichting in een dergelijke
situatie niet met het doel van inburgering? Deze leden zien vooralsnog geen
reden om af te wijken van het gestelde in artikel 3, eerste lid, onder a,
van de WIN.Door het stellen van een inburgeringsverplichting voor geestelijke bedienaren
wordt niet geanticipeerd op eventuele permanente vestiging in Nederland. Het
doel van het onderhavige wetsvoorstel is om bijzondere categorieën vreemdelingen
te kunnen aanwijzen waarvan het om redenen van groot maatschappelijk belang
wenselijk is dat deze vreemdelingen, ondanks hun in principe tijdelijk verblijf,
toch tot inburgering kunnen worden verplicht. Voor het goed kunnen uitoefenen
in Nederland van de functie van geestelijke bedienaar gedurende een periode
van bijvoorbeeld drie jaar, acht ik inzicht in de sociaal-economische en sociaal-culturele
integratie in de Nederlandse samenleving en kennis van de Nederlandse taal
nodig, ongeacht of de geestelijke bedienaar na die drie jaar weer vertrekt
naar het land van herkomst.In welk opzicht, zo vroegen de aan het woord zijnde leden, zou overigens
het ontbreken van een verplichting voor categorieën als bedoeld in het
voorliggende wetsvoorstel een probleem zijn. Voorts vroegen deze leden of
het kabinet heeft overwogen om inburgering van dergelijke categorieën,
bijvoorbeeld imams, over te laten aan vrijwillige initiatieven van en bekostiging
door de etnische minderheden die van dergelijke groepen vreemdelingen gebruik
wensen te maken in verband met hun integratie.De huidige situatie is dat veel in Nederland werkzame imams niet naar
behoren kunnen communiceren in het Nederlands en onvoldoende op de hoogte
zijn van de Nederlandse omstandigheden en ontwikkelingen. Reeds op 9 oktober
1995 signaleerde de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken tijdens een
toespraak te Ankara (Staatscourant 1995 nr. 196, 10 oktober 1995) over de
leiders van de islam: «Die leiders zijn er nog nauwelijks:
de meesten van hen komen uit Turkije of uit andere landen, zij kennen onze
taal en de Nederlandse omstandigheden niet en zijn derhalve niet in staat
de islam in de Nederlandse samenleving dynamisch te integreren!» De
ervaring heeft geleerd dat imams in de periode tot 30 september 1998, toen
de WIN met het verplichtende karakter van inburgering in werking trad, op
vrijwillige basis nauwelijks aan inburgeringscursussen hebben deelgenomen.
Nu de faciliteiten voor inburgering gekoppeld zijn aan deze wet, ligt het
voornemen voor de hand, gezien het grote maatschappelijke belang dat het kabinet
aan de functie van geestelijke bedienaar hecht, om deze beroepsgroep onder
de werking van die wet te brengen.De leden van de SGP-fractie merkten daarnaast op dat in het wetsvoorstel
een andere principiële keus gemaakt wordt op het gebied van inburgering:
de WIN-verplichting van de aan te wijzen bijzondere categorieën vreemdelingen
wordt niet gemotiveerd met verwijzing naar hun eigen inburgering, maar met
verwijzing naar de integratie van de etnische minderheid of godsdienstige
groep waarvoor zij werkzaam zullen zijn. Is het kabinet, zo vroegen zij, het
eens met de stelling dat deze motivering een meer instrumenteel karakter heeft.De motivering is inderdaad in zo verre instrumenteel van aard, dat bij
de doelgroepen, waarop het onderhavige wijzigingsvoorstel ziet, naast het
belang van de inburgering voor de personen zelf, de aard van hun functie van
doorslaggevende betekenis wordt geacht.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de fractie van de
SGP over indicaties op basis waarvan het maatschappelijk belang van een bepaalde
categorie wordt bepaald, wordt verwezen naar het antwoord op eenzelfde vraag
van de leden van de fractie van het CDA.De aan het woord zijnde leden waren dan ook niet overtuigd van de noodzaak
van een dergelijk ruime aanwijzingsbevoegdheid en verzochten om een betere
motivering. Is een dergelijke uitbreiding van de WIN echt noodzakelijk om
de doelstellingen van het integratiebeleid te kunnen realiseren, zo vroegen
zij. Deze leden vroegen vervolgens of de WIN-verplichting dient voor een aan
te wijzen categorie het wegnemen van belemmeringen voor integratie (m.a.w.
worden er functie-eisen gesteld voor de leden van zo'n categorie?), of wil
het kabinet gewoon een schepje bovenop de integratie doen die anders ook wel
naar wens zou kunnen verlopen.Ik kan mij voorstellen dat op termijn, afhankelijk van maatschappelijke
ontwikkelingen, het nodig zou kunnen blijken te zijn ook andere categorieën
aan te wijzen als categorieën vreemdelingen die om redenen van groot
maatschappelijk belang onder de werking van de WIN worden gebracht. Gelet
op het criterium groot maatschappelijk belang zal het alleen gaan om vreemdelingen
die tijdelijk naar Nederland komen voor het verrichten van arbeid. Zoals reeds
gesteld zal bij het op termijn kunnen aanwijzen van andere categorieën
vreemdelingen, naast het belang van de inburgering voor de personen zelf ,
de aard van de functie van doorslaggevende betekenis zijn. Vooralsnog heb
ik het voornemen alleen de geestelijke bedienaren aan te wijzen. De delegatiebevoegdheid
zoals in het onderhavige wetsvoorstel is opgenomen past bovendien in het systeem
van de WIN. In artikel 1, tweede lid, onderdeel c, van de WIN is eenzelfde
delegatiebepaling opgenomen, nl. «de vreemdeling die behoort tot een
bij regeling van Onze Minister aan te wijzen categorie van vreemdelingen».
Aan de categorie vreemdelingen die wordt aangewezen, i.c. de geestelijke bedienaren,
zullen geen functie-eisen worden gesteld. Het gaat er uitsluitend om bedoelde
categorie vreemdelingen onder de werking van de WIN te brengen, waardoor het
goed kunnen uitoefenen in Nederland van de functie van geestelijke bedienaar
wordt bevorderd. De leden van de SGP-fractie vroegen tenslotte toelichting op het gestelde
in de laatste alinea op blz. 2 van de memorie van toelichting: «De aanwijzing
in de ministeriële regeling betreft alle geestelijke bedienaren, ongeacht
de godsdienstige of levensbeschouwelijke richting waartoe zij behoren».
De aan het woord zijnde leden nemen aan dat deze zinsnede alleen betrekking
heeft op geestelijke bedienaren van godsdienstige groeperingen die onderdeel
uitmaken van etnische minderheden. Zij vroegen het kabinet deze interpretatie
te bevestigen.De bedoelde zinsnede heeft niet alleen betrekking op geestelijke bedienaren
van godsdienstige groeperingen die onderdeel uitmaken van etnische minderheden.
Om die reden is in de memorie van toelichting ook een (christelijke) priester
genoemd als voorbeeld van een geestelijke bedienaar.De Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van Boxtel 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27000-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl