Grondrechten in een pluriforme samenleving; Brief minister over Deense spotprenten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29614, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29614 nr. 10

08-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Botsing van grondrechten in een pluriforme samenlevinga. Kern van de nota Grondrechten in een pluriforme
samenlevingb. Vrijheid van meningsuiting in de Nederlandse samenlevingc. Nationale en internationale criteria bij de toelaatbaarheid
uitingend. Recente ontwikkelingen in de jurisprudentie: vrijheid
van meningsuitinge. Geen censuur2. De opvattingen in de Europese Unie en in andere
landen over de reikwijdte van de vrijheid van meningsuiting3. De opvattingen van de minister-president en de
minister van Buitenlandse Zaken over de vrijheid van meningsuiting als «al
dan niet absoluut recht»Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29614Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 28 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 614Grondrechten in een pluriforme samenlevingnr. 10BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BESTUURLIJKE VERNIEUWING EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 8 maart 2006De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzocht
in haar brief van 27 februari 2006 (06-BZK-B-021), mede namens de vaste
commissies voor Justitie en voor Buitenlandse Zaken, om nadere informatie
ter voorbereiding van een plenair debat in de week van 14 maart a.s..
Voor dit debat zal onder meer de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
van 21 februari 2006 (kamerstuk 30 300 V, nr. 110) over de onrust
rond de publicaties van spotprenten in Denemarken worden geagendeerd. De schriftelijke
informatie waarom verzocht wordt zou het volgende moeten behelzen:1. Het kabinet wordt verzocht dieper in te gaan op de botsing van de grondrechten,
zoals het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op vrije godsdienst
en levensovertuiging.2. Voorts willen de commissies weten welke de opvattingen over de reikwijdte
van de vrijheid van meningsuiting zijn in zowel de Europese Unie als in de
landen daarbuiten.3. Tenslotte willen de commissies verduidelijking van de passages in voornoemde
brief over een verschil van mening tussen de minister-president en de minister
van Buitenlandse Zaken over de vrijheid van meningsuiting als «al dan
niet absoluut recht».In verband hiermee bericht ik u, mede namens de Minister-President, Minister
van Algemene Zaken en mijn ambtsgenoot van Buitenlandse Zaken, het volgende.1. Botsing van grondrechten in een pluriforme samenlevinga. Kern van de nota Grondrechten in een pluriforme
samenlevingDe kabinetsnota «Grondrechten in de pluriforme samenleving»
(nota GPS van 17 mei 2004) verwoordt de visie van het kabinet op de onderlinge
verhouding van een aantal klassieke grondrechten, in het bijzonder die tussen
de vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en het discriminatieverbod.
Deze nota is ook bij de standpuntbepaling met betrekking tot de spotprentenkwestie,
leidend.1 Het kabinet heeft in de nota tot uitdrukking
gebracht dat waardenpluriformiteit een wezenskenmerk is van onze democratische
rechtsstaat. Zij vloeit noodzakelijkerwijze voort uit de ruimte van vrijheid
die door de democratische rechtsstaat en in het bijzonder de klassieke grondrechten
wordt nagestreefd en gerealiseerd. Dit impliceert zowel tolerantie, alsook
wederzijdse verdraagzaamheid en permanente dialoog. Zij vormen voorwaarden
om aan het vreedzaam samenleven nadere inhoud te geven. Het belang van de
rechtsstaat neemt zelfs toe in een pluriforme samenleving; zij vormt dan de
gemeenschappelijke binding van verschillende groepen aan elkaar. b. Vrijheid van meningsuiting in de Nederlandse samenlevingDe vrijheid van meningsuiting is een essentiële hoeksteen van een
pluriforme samenleving en levendige democratie. Het recht biedt niet alleen
bescherming aan denkbeelden die positief of onverschillig worden ontvangen,
maar ook aan meningsuitingen die mogelijk worden ervaren als kwetsend, schokkend
en/of verontrustend. Dit geldt eveneens voor het publiceren van culturele
en artistieke uitingen.Onbeperkt is deze vrijheid niet; grenzen zijn gesteld in het Wetboek van
Strafrecht. Het uitoefenen van de vrijheid van meningsuiting brengt plichten
en verantwoordelijkheden met zich mee. Zo mag de vrijheid van meningsuiting
worden beperkt indien men aanzet tot haat, discriminatie en/of belediging
of indien de meningsuiting het gebruik van geweld propageert. In de context
van religie behelst dit onder andere de plicht om zich te onthouden van uitingen
die voor anderen nodeloos beledigend zijn.2 Nodeloos
houdt onder meer in, dat de uiting geen bijdrage beoogt te leveren aan het
publieke debat. Bestraffing van beledigende uitingen, gericht tegen onderwerpen
van religieuze verering, kan in sommige gevallen noodzakelijk zijn. Wanneer
met het uiten van een bepaalde mening wordt bijgedragen aan het publieke debat,
kunnen uitlatingen slechts onder de strafwet vallen wanneer zij onnodig grievend
zijn of in geval met de uiting wordt opgeroepen tot haat. In beide gevallen
wordt dan een grens overschreden waarbij eerder een inperking van de vrijheid
van meningsuiting zal kunnen worden gemaakt. De rechter stelt zich doorgaans
terughoudend op bij het aannemen van overschrijding van de grenzen van meningsuiting.
De jurisprudentie van de nationale rechter en, waar het gaat om de internationaalrechtelijke
verplichtingen, van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) bieden
bruikbare criteria voor de situatie waarin zich een collisie tussen de vrijheid
van meningsuiting en andere grondrechten voordoet.c. Nationale en internationale criteria bij de toelaatbaarheid
uitingenOm te beoordelen of een meningsuiting toelaatbaar is, wordt gewezen op
onder meer de artikelen 137 c en d van het Wetboek van Strafrecht. Cruciaal
bij de beantwoording van de vraag of een veroordeling voor discriminatie of
aanzetten tot haat in het concrete geval een schending van artikel 10 Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en/of artikel 19 Internationaal
Verdrag voor Burgerlijke en Politieke Rechten (IVBPR) oplevert, is vooral
of de veroordeling «in een democratische samenleving noodzakelijk»
kan worden geacht. Daarbij heeft de nationale rechter een zekere beoordelingsruimte.
De beoordelingsruimte voor de nationale overheid, zo kan uit de Straatsburgse
jurisprudentie worden afgeleid, wordt smaller naarmate een meningsuiting meer
een bijdrage beoogt te leveren aan het publieke debat.3 In dat geval bestaat betrekkelijk weinig ruimte voor een strafrechtelijke
veroordeling. Wel kan een nationale strafrechtelijke veroordeling door het
EHRM worden getoetst aan de beperkingsgronden van de desbetreffende
vrijheden zoals vastgelegd in artikel 10 lid 2 EVRM1
en artikel 19 lid 3 IVBPR. Een nationale veroordeling zal met één
of meer van deze beperkingsgronden in overeenstemming moeten zijn. Voor de
beoordeling, of iemand zich daadwerkelijk aan discriminatie heeft schuldig
gemaakt, wordt onder andere van groot belang geacht:– de aard van de uitlatingen,– de onderlinge samenhang en– de context waarbinnen de uitlatingen zijn gedaan.d. Recente ontwikkelingen in de jurisprudentie: vrijheid
van meningsuitingRecentelijk heeft het EHRM bestraffing van een beledigende aanval op de
profeet Mohammed als een legitieme maatregel beoordeeld. Het Straatsburgse
Hof hechtte in die zaak veel belang aan de proportionaliteit van de opgelegde
straf.2 Voorts valt te wijzen op een zaak tegen
Roemenië, waarin klagers werden vervolgd voor hun teksten met begeleidende
spotprenten waarin ambtenaren werden beschuldigd van het aannemen van steekpenningen.3 Het EHRM besliste in die zaak dat vergaande aantijgingen
(corruptie) aan het adres van specifieke personen gebaseerd moeten zijn op
accurate en betrouwbare feitelijke informatie. Daarvan was in dit geval geen
sprake, zodat de nationale autoriteiten de journalisten terecht hadden veroordeeld.4Verder is artikel 17 EVRM van belang. Daarin is bepaald dat aan het EVRM
geen rechten kunnen worden ontleend om de in het EVRM verankerde rechten teniet
te doen of verder te beperken dan daarin is voorzien: kort gezegd een verbod
van misbruik van recht.5. Het EHRM maakte in Lehideux en Isorniz – Frankrijk duidelijk dat de
ontkenning van duidelijk vastgestelde historische feiten – zoals de
Holocaust – ingevolge artikel 17 niet vallen onder de bescherming van
artikel 10. Dergelijke uitingen kunnen dus in de landen die het EVRM hebben
ondertekend worden verboden zonder dat sprake is van een schending van de
vrijheid van meningsuiting.e. Geen censuurBij de beoordeling van meningsuitingen door de overheid is censuur ontoelaatbaar.6 Achteraf kan de vrijheid van meningsuiting worden bestraft
indien de uiting oproept tot haat of geweld of indien de uiting nodeloos kwetsend
is. Deze toetsing vindt plaats door de civiele rechter of strafrechter. In
het civiele recht kan worden gedacht aan een actie uit onrechtmatige daad.
De Nederlandse strafwetgever heeft bij de strafbaarstelling van uitingen een
keuze gemaakt tussen uitlatingen die onfatsoenlijk doch niet strafbaar zijn
en uitlatingen die ontoelaatbaar en daarmee strafwaardig zijn. Een onfatsoenlijke
uitlating kan dus soms, hoe kwetsend deze ook wordt ervaren, niet vallen onder
de strafwet. De grenzen tussen onfatsoenlijke en ontoelaatbare uitingen zijn
niet altijd even scherp aan te geven. Vaak zijn nuances – waartoe ook
de tijdgeest kan behoren – doorslaggevend bij de strafrechtelijke beoordeling
van een uiting.2. De opvattingen in de Europese Unie en in andere
landen over de reikwijdte van de vrijheid van meningsuitingDe vraag naar de opvattingen in de Europese Unie en daarbuiten –
in feite dus de hele wereld – laat zich in dit bestek niet alleen bezwaarlijk
per land beantwoorden, maar impliceert tevens dat deze opvattingen van invloed
kunnen zijn op datgene waartoe landen internationaal-rechtelijk verplicht
zijn. Niet uit het oog dient te worden verloren dat de vrijheid van meningsuiting
een fundamenteel en universeel mensenrecht is waarmee niet op basis van nationaal
uiteenlopende opvattingen gemarchandeerd kan worden.De vraag laat zich dan ook het beste beantwoorden door middel van verwijzing
naar die internationaal-rechtelijke verplichtingen.Voor wat betreft de lidstaten van de Europese Unie geldt dat deze gebonden
zijn aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, evenals de overige
in totaal 46 lidstaten van de Raad van Europa. Zoals hierboven reeds uiteengezet
garandeert artikel 10 van dat verdrag het recht op vrijheid van meningsuiting
en heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens de betekenis van dit
artikel in zijn jurisprudentie nader ingevuld. Het vereiste in lid 2 van dat
artikel dat beperkingen op de vrijheid van meningsuiting bij wet moeten zijn
voorzien en noodzakelijk moeten zijn in een democratische samenleving geldt
voor alle lidstaten. Verschillen kunnen tot uitdrukking komen in de waardering
per geval van de in datzelfde artikellid opgesomde elementen die die noodzakelijkheid
moeten aantonen, zoals het belang van nationale veiligheid en het voorkomen
van wanordelijkheden. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat primair
de omstandigheden van het individuele geval beziet, houdt met de specifieke
context waarin een uitlating is gedaan dan ook nauwgezet rekening.Voor wat betreft de internationaal-rechtelijke verplichting van vrijwel
alle landen ter wereld dient voorts te worden verwezen naar artikel 19 van
het Internationaal Verdrag inzake de Burgerrechten en Politieke Rechten. Dat
artikel bevat normen die weliswaar niet woordelijk overeen komen met artikel
10 van het Europees Verdrag, maar daar de facto
wel mee samenvallen, zo moge blijken uit commentaren en jurisprudentie van
het VN-Mensenrechtencomité, het toezichthoudend orgaan bij het verdrag1.Het potentiële spanningsveld tussen de vrijheid van meningsuiting
en religieuze onverdraagzaamheid maakt onderdeel uit van de discussie binnen
de VN-Mensenrechtencommissie en de Derde Commissie van de Algemene Vergadering
van de VN. Nederland en de EU-partners baseren zich bij de inzet in deze fora
op de door het Mensenrechtencomité gegeven richtlijn die aan de vrijheid
van meningsuiting slechts beperkingen stelt wanneer er sprake is van het aanzetten
tot haat.23. De opvattingen van de minister-president en de
minister van Buitenlandse Zaken over de vrijheid van meningsuiting als «al
dan niet absoluut recht»Er bestaat geen verschil van opvatting over dit onderwerp binnen het kabinet
(zie in dit verband de brief van de minister van Buitenlandse Zaken aan de
Tweede Kamer van 21 februari 2006, kenmerk DPZ-065/06).De Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,A. PechtoldXNoot1Nota grondrechten in een pluriforme samenleving, Kamerstukken II, 2003–2004,
29 614, nrs. 1 en 2. De nota bood dat kader bijvoorbeeld ook bij
de beantwoording van recente Kamervragen over de film «Submission»
van Theo van Gogh en Hirshi Ali.XNoot2EHRM, 20 september 1994, Otto-Preminger-Institut-Oostenrijk (appl.
no. 13 470/87, NJ 1995, 366, m.nt. EJD) 49.XNoot3EHRM 31 januari 2006 Giniewski – Frankrijk (appl. no. 64 016/00).XNoot1Artikel 10 lid 2 EVRM: Daar de uitoefening van deze vrijheden plichten
en verantwoordelijkheden met zich brengt, kan zij worden onderworpen aan bepaalde
formaliteiten, voorwaarden, beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien
en die in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van
de nationale veiligheid, territoriale integriteit of openbare veiligheid,
het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van
de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de rechten
van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen
of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht te waarborgen».XNoot2EHRM, 13 september 2005, I.A. – Turkije (appl. no. 42 571/98;
NJB 2005, nr. 55). Het Hof stelde dat religieuze gemeenschappen niet
in absolute zin kunnen worden beschermd tegen elke vorm van kritiek of afwijkende
opinie, maar wanneer uitingen choquerend en provocatief zijn en bovendien
belediging als doel hebben, kan de situatie ontstaan dat gelovigen zich terecht
gekwetst voelen, aldus het Hof in die zaak.XNoot3EHRM 17 december 2004, Cumpana en Mazare – Roemenië (appl.
no. 33 348/96; EHRC 2005/17 m. nt. J. Gerards, NJB 2005, nr. 15).XNoot4De sancties (vervolging wegens laster en belediging, zeven maanden gevangenisstraf,
een beroepsverbod gedurende een jaar, veroordeling tot schadevergoeding en
uitoefening van bepaalde grondrechten) werden uiteindelijk niet ten uitvoer
gelegd; de Roemeense rechter zag af van rechtsvervolging. Omdat de sancties
echter bijzonder zwaar waren, stelde het Hof uiteindelijk tóch een
schending van de vrijheid van meningsuiting vast: alleen al de dreiging van
dit soort straffen kan een ontmoedigend effect hebben voor de pers.XNoot5EHRM 23 september 1998, Lehideux en Isorniz-Frankrijk, nr. 24 662/94.XNoot6Wel kan in sommige gevallen langs de weg van een kort geding worden getracht,
te voor- komen dat uitlatingen worden gedaan.XNoot1Zie onder meer CCPR General Comment No. 10: Freedom of expression (Art. 19)
van het Mensenrechtencomité: «... the restrictions must be «provided
by law»; they may only be imposed for one of the purposes set out in
subparagraphs (a) and (b) of paragraph 3; and they must be justified as being «necessary
for that State party for one of those purposes».XNoot2CCPR General Comment No. 11. (General Comments). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29614-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl