AIVD; Lijst van vragen en antwoorden over de brief van 25 april 2007 met Jaarverslag 2006 van de AIVD (kamerstuk 30977, nr. 2)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30977, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

31-08-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30977 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788899091
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30977Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 977AIVDnr. 3LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 27 augustus 2007De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft de navolgende vragen, over de brief van de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 25 april 2007 met het
Jaarverslag 2006 van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD)
(TK 30 977 nr. 2 met bijlage) ter beantwoording aan de regering
voorgelegd.De regering heeft deze vragen beantwoord bij brief van 13 augustus
2007.De vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,LeerdamAdjunct-griffier van de commissie,Hendrickx1Hoe solide is de melding van de AIVD dat de terroristische
dreiging in Nederland «minder acuut» geworden lijkt in het licht
van de waarschuwingen in hetzelfde jaarverslag dat (1) «trigger events»
als explosie kunnen werken op sluimerende radicale gevoelens, (2) de onzichtbare
en ongrijpbare radicalisering via internet steeds grotere vormen aanneemt,
(3) «buitenlandse jihadisten» zich een steeds grotere invloed
verwerven op lokale, autonome netwerken en (4) het «onverdraagzame»
en «anti-integratieve» salafisme achter façades om zich
heen grijpt?De bewuste melding in het Jaarverslag, die – zoals ook uit de tekst
van het jaarverslag blijkt – uitsluitend betrekking heeft op de concrete
en gekende dreiging vanuit terroristische netwerken van eigen bodem, is zeer
solide.Bij de inschatting van de algehele dreiging die uitgaat van jihadistisch
terrorisme betrekt de AIVD zowel concrete als potentiële dreigingen,
beide zowel vanuit gekende als uit ongekende hoek. Deze worden onderling afgewogen.
In dat kader maakt de AIVD voortdurend inschattingen van ontwikkelingen die
kunnen leiden tot potentiële dreigingen, waaronder diverse radicaliseringsprocessen.
Opgemerkt moet worden dat radicalisering niet altijd lineair leidt tot een
verhoogde terroristische dreiging. Logischerwijs weegt de concrete en gekende
dreiging het zwaarst; een te grote nadruk op voorstelbare dreiging zou kunnen
leiden tot een overschatting van de dreiging.2Wat wordt er concreet bedoeld met de formulering dat
een aanslag «voorstelbaar» is? Wanneer is een aanslag niet voorstelbaar?Zie ook het antwoord op vraag 1. De voorstelbaarheid van een terroristische
dreiging wordt onder ander afgeleid uit de context (vergelijkbaarheid van
ontwikkelingen in Nederland met die in het buitenland), het profiel van Nederland
(de mate waarin Nederland door potentiële terroristen als doelwit kan
worden gezien) en specifieke omstandigheden (bijvoorbeeld: speciale data of
gebeurtenissen). Het inschatten van de voorstelbaarheid is geen exacte wetenschap
maar een kwestie van professionele inschatting.3Kan de minister de gesignaleerde «uitbreiding
van de salafistische invloedssfeer» ook kwantitatief onderbouwen? Wat
is naar schatting de omvang van de «actieve» organisatie? Hoeveel
jongerenpredikers zijn in beeld? Hoe kan het zijn dat moskeebesturen veelal
niet weten van dit opruiende fundamentalisme? Of is deze onwetendheid ook
onderdeel van de aangeduide «façadepolitiek»?Ter bescherming van het actuele kennisniveau van de AIVD kan ik in het
openbaar geen aantallen of cijfers noemen. Het betreft hier een beperkt aantal
bedreven en ervaren salafitische predikers, aangevuld met enkele beginnende
(jongeren)predikers, dat vanuit een beperkt aantal salafitische centra opereert.
Zij bezoeken andere, niet-salafitische moskeeën en culturele centra door
het hele land, waardoor deze in aanraking komen met het salafisme. Het aantal
moslims dat vervolgens ook daadwerkelijk onder de invloed raakt van het salafisme
is moeilijk te kwantificeren.De moskeebesturen worden in de regel gevormd door mannen uit de zogenaamde
eerste generatie die de Nederlandse taal amper machtig zijn en in de regel
nagenoeg geen zicht hebben op de door de jongeren in hun moskee georganiseerde
activiteiten. De jongeren in een moskee (tweede en derde generatie) nodigen
rechtstreeks en op eigen initiatief jongerenpredikers uit. Deze jongerenpredikers
bedienen zich van de Nederlandse taal tijdens de lezingen. De bedoelde façadepolitiek
heeft betrekking op de besturen van de gekende salafitische centra
in Nederland, niet op de besturen van door salafitische predikers bezochte
moskeeën of instellingen.4Kan de minister meer inzicht geven in de verschillende
wijze van aanpak van de twee in het artikel van 27 april 2007 genoemde
groepen; enerzijds de serieuze radicale jongeren en anderzijds de groep die
zich zo gedragen om «erbij te horen»?Ervan uitgaande dat gedoeld wordt op het artikel in de Staatscourant naar
aanleiding van de presentatie van het Jaarverslag van de AIVD, kan hierover
het volgende worden opgemerkt.De AIVD probeert allereerst te duiden of er sprake is van ernstig geradicaliseerde
jongeren of van jongeren die zich op een bepaalde manier gedragen om «erbij
te horen». Als het eerste het geval is, kan de AIVD onderzoek verrichten.
De AIVD informeert vervolgens anderen – bijvoorbeeld het lokale bestuur –
om hen zo in staat te stellen maatregelen te nemen.In veel gevallen blijkt er sprake te zijn van moslimjongeren die door
middel van uiterlijkheden en extreme uitspraken hun sociale identiteit trachten
vorm te geven in de Nederlandse samenleving. Ook in dit geval informeert de
AIVD andere partijen, bijvoorbeeld beleidsmakers die deze informatie kunnen
meewegen in hun beleid gericht op het voorkomen of tegengaan van polarisatie
en radicalisering.5Kan de minister aangeven of en zo ja, op welke wijze,
de AIVD informatie verzamelt en onderzoek doet naar de activiteiten van de
verschillende afdelingen van de Hells Angels?De AIVD doet geen gericht onderzoek naar de Hell’s Angels. De Wet
op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 bepaalt dat de AIVD onderzoek
kan doen naar personen en organisaties als er aanleiding is tot het ernstige
vermoeden van gevaar voor de nationale veiligheid. Daarvan is thans geen sprake
in verband met de Hell’s Angels.6Maakt versnippering extreem-rechts niet gevaarlijker,
want radicaler, ongrijpbaarder en onvoorspelbaarder? Is het wel goed mogelijk
die versplintering scherp in kaart te houden? Kan die verschuiving van «real
politics» naar «street politics» worden gekwantificeerd?De AIVD ziet geen relatie tussen versnippering en radicaliteit. Versnippering
maakt het voor de AIVD wel lastiger om de ontwikkelingen te volgen, maar niet
onmogelijk.Kwantificering van de verschuiving van real politics naar street politics in exacte cijfers
is niet mogelijk, maar er is wel een waarneembare ontwikkeling.7Maakt de AIVD zich zorgen over de kennelijk groeiende
neiging bij «antifascisten» om rechtse extremisten met geweld
te lijf te gaan? Kan die trend worden onderbouwd?Ja. De AIVD doet onderzoek, ondermeer ter bescherming van de democratische
rechtsorde. Uit onderzoek van de AIVD naar antifascistische kringen blijkt
een groeiende neiging tot het hanteren van ondemocratische middelen die tot
uiting komt in een licht groeiend aantal gewelddadige en intimiderende
incidenten. Deze ontwikkeling vormt een gevaar voor de democratische rechtsorde.8Kan concreter worden aangegeven hoe de AIVD «de
weerstand ten aanzien van de dreiging die uitgaat van spionage» heeft
verhoogd of nog verder wil verhogen?Zoals op pagina 61 van het jaarverslag staat vermeld, investeert de AIVD
volop in het verhogen van de weerstand ten aanzien van deze dreiging. Een
groot aantal bedrijven en overheidsorganisaties dat mogelijk een spionagerisico
loopt, is voorgelicht in 2006. Tijdens dergelijke voorlichtingssesies wijst
de AIVD op belangen die buitenlandse overheden kunnen hebben en gehanteerde
methoden om deze belangen te behartigen. Daarnaast is een brochure opgesteld
samen met de MIVD over dit onderwerp. Deze brochure is te vinden op de website
van de AIVD.9Wie treedt er op indien de AIVD constateert dat «diverse
buitenlandse inlichtingendiensten en overheden in Nederland heimelijk actief
zijn»?Het is buitenlandse inlichtingen- en /of veiligheidsdiensten niet toegestaan
om op Nederlands grondgebeid heimelijke (inlichtingen)activiteiten te ontplooien.
De AIVD doet daar gericht onderzoek naar. Wanneer de AIVD dergelijke heimelijke
activiteiten onderkent, informeert hij de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, die hier vervolgens, zonodig door tussenkomst van
een collega-bewindspersoon, hard tegen optreedt. In de praktijk gebeurt dat
ook. Ook in 2006 zijn in dit verband maatregelen genomen.10Zijn er in 2006 concrete maatregelen genomen tegen
spionage door buitenlandse inlichtingendiensten in Nederland? Zo ja, hoe wordt
er in het algemeen opgetreden tegen dergelijke inlichtingendiensten?Zie het antwoord op vraag 9.11Kan de minister aangeven hoe zij zich voorstelt de
samenwerking tussen de AIVD en de lokale overheden te intensiveren? Hoe wil
zij vertrouwelijke informatie onder de aandacht brengen van grotere groepen
van bestuurders? Hoe denkt ze de grotere risico’s op lekken tegen te
gaan?De AIVD hanteert bij het verder gestalte geven van de samenwerking met
het lokaal bestuur de uitkomsten van de Werkgroep gegevensverstrekking –
lokaal bestuur, waarover de Tweede Kamer eerder is geïnformeerd.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen algemene en specifieke informatie.
Deze laatste categorie informatie wordt slechts in beperkte, vertrouwelijke
setting gedeeld. In beginsel betekent dit dat de specifieke informatie één
op één wordt gedeeld met de burgemeester. Indien er sprake is
van een groep bestuurders wordt er altijd gewezen op het vertrouwelijke karakter
van de verstrekte informatie danwel wordt het aggregatieniveau van de informatie
aangepast. Het informeren van grote groepen van bestuurders vindt plaats in
samenwerking met het directoraat-generaal Veiligheid van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of met de NCTb. De rol van de AIVD
beperkt zich in deze tot het verstrekken van algemene informatie over fenomenen,
trends en dergelijke. De informatieverstrekking vanuit de AIVD aan het lokale
bestuur is de afgelopen jaren sterk geïntensiveerd en wordt door het
lokale bestuur gewaardeerd.12Hoe verloopt de samenwerking met andere instanties
die op een of andere manier betrokken zijn bij de nationale veiligheid; met
name met de NCTb? Verloopt de samenwerking naar het oordeel van de minister
efficiënt? Is er overlap? Zijn er coördinatieproblemen? Worden de
samenwerkingsprojecten geëvalueerd?De AIVD heeft zijn relaties met zijn strategische partners, waaronder
de NCTb, gestructureerd met behulp van een vorm van strategisch relatiebeheer:
de key account managementsystematiek.Binnen deze
systematiek worden afspraken gemaakt over de gewenste vorm van informatie-uitwisseling,
afstemming en samenwerking, soms in de vorm van convenanten, soms –
zoals bij de NCTb – in de vorm van samenwerkingsprotocollen. Deze systematiek
voorziet in (periodieke) evaluatie van deze afspraken. Efficiëntie is één
van de elementen die daarin wordt meegenomen. Er wordt steeds gezocht naar
een zo groot mogelijke complementariteit.13Is de analyse van de nationale en internationale ontwikkelingen
niet te algemeen om zinnige voorspellingen te doen? Zijn de beschreven trends
onvermijdelijk niet zo generaliserend dat het uitspreken van verwachtingen
noodgedwongen veel lijkt op «het kan-vriezen, het-kan-dooien»?
Erkent de minister het risico dat het speculaties in de hand kan werken? Verdient
het daarom aanbeveling het jaarverslag van de AIVD bondiger en vooral ook
feitelijker te maken?Contraterrorisme is geen exacte wetenschap. De analyse van de nationale
en internationale ontwikkelingen is niet te algemeen om zinnige voorspellingen
te doen. Deze analyses zijn gebaseerd op de best beschikbare, maar per definitie
incomplete informatie, alsmede op ervaringen uit het verleden en contextuele
kennis. Een onzekerheidsmarge is altijd aanwezig, maar deze is niet zo groot
dat de voorspellingen speculatief zijn. Ook de analyses in dit jaarverslag
vertonen een optimaal evenwicht tussen gekende en ongekende dreigingen en
tussen concrete en potentiële dreigingen. De AIVD kan in zijn openbare
jaarverslag geen operationele informatie opnemen, omdat de AIVD verplicht
is zijn bronnen, zijn werkwijzen en zijn actuele kennisniveau te beschermen.14Kan concreter (met rangordening, getallen, schattingen)
worden aangegeven welke omvang het kennelijk om zich heen grijpende geweldsverheerlijkende «jihadisme»
in Nederland heeft aangenomen? Doet het zich met name voor onder Turkse jongeren?
Hoe verhoudt het zich tot de eveneens gesignaleerde oprichting van «Al
Qa’ida in de Magreb»? Oefent dat een – tot in ons land –
voelbare aantrekkingskracht uit? Kan de dreiging die uitgaat van de zich doorzettende
opmars van radicale moslima’s, die de AIVD meldt, worden gekwantificeerd?
Welke conclusies worden verbonden aan het onderzoek van Jolande Withuis (NIOD)
in «Radicaliserende vrouwen. Nederlandse communistische vrouwen (1946–1970)
en Nederlandse islamitische vrouwen (1989-heden)», waarvan de resultaten
u recent zijn aangeboden?Zoals ik eerder aan de Tweede Kamer heb gemeld, is er in Nederland een
fluctuerend aantal van tussen de 10 en 20 onderlinge zeer verschillende jihadistisch-terroristische
netwerkachtige verbanden actief. Deze zijn ruwweg onder te verdelen in lokaal-autonome
netwerken, internationaal georiënteerde lokale netwerken en transnationale
netwerken. De dreiging vanuit de lokaal-autonome netwerken is het afgelopen
jaar afgenomen door het overheidsingrijpen en gebrek aan slagkracht. De dreiging
vanuit internationaal georiënteerde en transnationale netwerken
heeft zich in Nederland niet gematerialiseerd, maar in ons omringende landen
wel. In dat kader heeft de AIVD aandacht voor Al Qai’ida-gerelateerde
of Al Qa’ida-geïnspireerde netwerken, bijvoorbeeld in Noord-Afrika,
juist ook vanwege mogelijke invloeden op Nederlandse jongeren van Marokkaanse
komaf. Het is nog te vroeg om over die mogelijke invloed uitspraken te doen.Radicalisering en jihadisering vindt met name onder Marokkaanse jongeren
weerklank, maar het fenomeen wordt door de AIVD sinds enige tijd in beperkte
mate ook onder Turkse jongeren waargenomen. In dit stadium van het onderzoek
is echter niet aan te geven welke omvang de intolerante (ultra) orthodoxe
islam in de Turkse gemeenschap heeft.De in de vraag genoemde boeken over moslima’s zijn bij de AIVD bekend
en ondersteunen of bevestigen de kennis en inzichten van de AIVD op dit terrein.15Kan de minister meer zicht verschaffen op de activiteiten
en resultaten van de bemoeienissen van de AIVD met betrekking tot aanslagmiddelen,
de financiering van het terrorisme, de reispatronen en het internetgebruik
door terroristen?De AIVD heeft speciale teams die gericht onderzoek doen naar elk van de
in de vraag genoemde onderwerpen. Het belang van gericht onderzoek op deze
gebieden is de afgelopen paar jaar toegenomen. Over de resultaten van het
onderzoek op deze gebieden kan ik in het openbaar niet meer zeggen dan dat
gemeld is en wordt in de openbare publicaties van de AIVD, waaronder het Jaarverslag,
en in de halfjaarlijkse voortgangsrapportages terrorismebestrijding en in
de Dreigingsbeelden Terrorisme Nederland, die de minister van Justitie en
ik periodiek naar de Tweede Kamer sturen. De AIVD kan in het openbaar geen
mededeling doen over de door hem gehanteerde onderzoeksmethoden en -technieken.
De commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer
is en wordt nader geïnformeerd over operationele aangelegenheden en resultaten
daarvan.16Hoe ziet het onderzoek naar het gebruik van het radicaal-islamitische
deel van het internet door terroristen, waartoe de AIVD volgens haar jaarverslag
heeft besloten, er concreet uit, en in hoeverre zal dit kunnen worden gebruikt
in de bestrijding van terrorisme en de opsporing daarvan?Zie het antwoord op vraag 15. Opgemerkt moet worden dat radicalisering
niet onvermijdelijk leidt tot een verhoogde terroristische dreiging. Uiteraard
is de AIVD wel alert op mogelijke «doorradicalisering» in de richting
van bereidheid of voornemens tot terrorisme (zie het antwoord op vraag 1).
Over zijn bevindingen informeert de AIVD de competente (opsporings-)instanties.17Met welke wetenschappelijke instituten wordt samengewerkt?
Tot welke (zichtbare) resultaten heeft die samenwerking geleid? Hoeveel geld
is er mee gemoeid?De AIVD onderhoudt contacten met diverse wetenschappers op uiteenlopende
terreinen en met uiteenlopende intensiteit. Het gaat hierbij in de regel om
vertrouwelijke contacten die tot doel hebben de inzichten van de dienst aan
te scherpen en te delen, bijvoorbeeld in de vorm van een gesprek of een seminar.
Hier hoeft nauwelijks materieel budget voor aangewend te worden. Soms is er
sprake van contractonderzoek dat tot doel heeft meer strategische
inzichten te genereren en waarvoor een beperkt budget beschikbaar is. In een
enkel geval participeert de dienst op andere wijze, door bijvoorbeeld het
leveren van een gastspreker of een inhoudelijke bijdrage voor een wetenschappelijke
bundel.18Staan de activiteiten van Mujahedin-e Khalq in Nederland
nog steeds op een laag pitje? Heeft zich na het juridisch touwtrekken over
de plaatsing op het Europese terrorismelijstje geen herleving voorgedaan?Zoals in het jaarverslag op pagina 45 is aangegeven, ontplooit de Mujahedin-e
Khalq Organization (MKO) nog altijd diverse activiteiten in Nederland, waaronder
de genoemde agressieve wijze van fondsenwerving. De AIVD beschikt op dit moment
niet over aanwijzingen dat de intensiteit van deze activiteiten recent is
toe- of afgenomen.19Hoeveel moskeeën en islamitische instellingen
staan onder invloed van het salafisme?Van de circa 500 moskeeën en in Nederland aanwezige islamitische
instellingen (verenigingen, stichtingen en dergelijke) is in slechts een beperkt
aantal gevallen sprake van een salafitische signatuur of invloed. Exacte getallen
kan ik in het openbaar niet noemen, omdat dat zicht geeft op het actuele kennisniveau
van de AIVD. Zie ook het antwoord op vraag 3.20Hoe ernstig neemt de AIVD de verspreiding van het salafisme
in Nederland, nu in de inleiding op het jaarverslag grote zorgen worden uitgesproken
en vervolgens de paragraaf over salafistische centra (p. 47) veel gelijkmoediger
van toon is? Hoeveel van dergelijke centra zijn er naar schatting?Ik herken niet dat er discrepantie is tussen de tekst van de inleiding
en die van de paragraaf over salafitische centra op pagina 47. Op beide plaatsen
spreekt de AIVD zijn zorgen uit over de uitbreiding van het salafisme. Zie
verder de antwoorden op de vragen 3 en 19.21Kan een schatting worden gemaakt van de omvang van
de «beperkte» groep jonge Turkse Nederlanders die in de ban raakt
van een vorm van ultraorthodoxe, intolerante islam. Is die groep groeiende?Zie het antwoord op vraag 14.22Is de minister voornemens de toenemende weerstand van
de moslimgemeenschappen in Nederland tegen radicalisering en geweld uit naam
van de islam, waarop in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 7 en 8 van
30 mei jl. wordt gewezen, actief te ondersteunen of te stimuleren? Zo
ja, op welke wijze?Ja. Over de vormgeving en uitvoering van dit beleid wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd onder andere door middel van de halfjaarlijkse voortgangsrapportages
terrorismebestrijding die de minister van Justitie en ik elk half jaar naar
de Tweede Kamer sturen). Het onderwerp is recentelijk ook aan de orde geweest
in brieven aan de Tweede Kamer over de programma’s Weerbaarheid en Integratiebeleid
van 26 juni 2007 (Tweede Kamer, 2006–2007, 29 754, nr. 101)
en over het WRR-rapport «Dynamiek in islamitisch activisme» (Tweede
Kamer, 2006–2007, 30 800 VI, nr. 115) en komt
aan de orde in het Nationaal actieplan polarisatie en radicalisering 2007–2011.23Hoeveel imams hebben zich in 2006 anti-integratief
uitgelaten?Dit is de AIVD niet bekend. Nederland telt ca. 500 moskeeën en diverse
islamitische instellingen, alwaar een groot aantal imams optreedt. De AIVD
richt zich op die imams en centra waarvan hij het vermoeden heeft dat daar
een radicaliserende werking vanuit gaat. Daarbij gaat het om beperkte aantallen.24Waarschuwt de AIVD voor een negatieve(re) of zelfs
vijandige stemming binnen de Turkse gemeenschap tegen Nederland? Kan die «dreiging»
worden gekwantificeerd? Welke (ernstige) vormen neemt het aan?In de Turkse gemeenschap wordt de Nederlandse houding ten opzichte van
de islam thans als meer vijandig dan voorheen ervaren. Een aantal incidenten
op specifiek Turkse kwesties, zoals het schrappen van een aantal kandidaat-Kamerleden
van Turkse origine van de kandidatenlijsten in september 2006, heeft onder
Turken bijgedragen aan een negatieve(re) beeldvorming ten aanzien van de Nederlandse
samenleving. Er is echter geen reden om deze negatieve(re) beeldvorming te
verwoorden als dreiging.25Kan de minister de opkomst van een (onverdraagzame,
orthodoxe) islamitische jeugdsubcultuur met nadere gegevens onderbouwen? Hoe
groot schat de AIVD deze beweging?In zijn onderzoeken ziet de AIVD moslimjongeren die bezig zijn met het
onderzoeken en vormgeven van de eigen sociale identiteit in de Nederlandse
samenleving. Daarbij tonen zij een toenemende belangstelling voor de orthodox-islamitische
levenstijl. Deze jeugdsubcultuur laat zich moeilijk concreet kwantificeren.
Overigens geldt dat u in uw vraag onverdraagzaamheid als een vermeend kenmerk
van de islamitische jeugdsubcultuur noemt. Binnen het onderzoek van de AIVD
is naar voren gekomen dat er er bij veel jongeren die deel uitmaken van deze
jeugdsubcultuur geen sprake lijkt te zijn van onverdraagzaamheid en evenmin
van een diepgeworteld radicaal-islamitisch gedachtegoed. Dit neemt niet weg
dat het fenomeen, zoals ook in het jaarverslag is aangegeven, de radicale
islam toegankelijk kan maken voor jongeren.26Zijn er concrete aanwijzingen voor radicalisering onder
Molukse jongeren?De onderkende voedingsbodem voor radicalisering onder Molukse jongeren,
zoals in het jaarverslag wordt opgemerkt, uit zich tot op heden voornamelijk
in openbare orde problemen. De Molukse RMS-ideologie is echter nog steeds
een inspiratiebron voor deze jongeren, waardoor radicalisering in de toekomst
niet kan worden uitgesloten.27Gingen de acties van «burgerlijk ongehoorzame
aard» tegen de minister van Vreemdelingenzaken gepaard met geweld of
vormden zij een bedreiging van de nationale veiligheid? Zo ja, in welke zin?De acties van «burgerlijk ongehoorzame aard» gingen niet gepaard
met geweld en vormden geen bedreiging voor de nationale veiligheid. De reden
waarom de AIVD hierover toch rapporteert, is de volgende. Links- en rechtsextremisme
zijn erkende aandachtsgebieden van de AIVD, omdat van extremistische politieke
personen en groeperingen een gevaar voor de democratische rechtsorde kan uitgaan.
Om die reden monitort de AIVD de ontwikkelingen op deze aandachtsgebieden
en rapporteert hij daarover. In dat kader wordt ook gerapporteerd over zaken
die (nog of zeker) niet als gevaar voor de nationale veiligheid aan te merken
zijn. 28Hoe groot wordt de (groeiende) beweging van het dierenrechtenactivisme,
waarover de AIVD zich veel zorgen maakt, geschat? Gaat het alleen om «Respect
voor Dieren»? Zijn er andere (internationale) contacten dan alleen met
Britse actievoerders? Is de AIVD voldoende toegerust om dit euvel te bestrijden?
Hoe verloopt de internationale samenwerking?De radicale kern van het dierenrechtenactivisme bestaat uit enkele tientallen
personen. Naast «Respect voor Dieren» bestaat er een andere radicale
groep, de «Anti Dierproeven Coalitie» (ADC).Nederlandse activisten werken behalve met Britse dierenrechtenactivisten
ook met andere buitenlandse activisten samen. Het is niet de taak van de AIVD
om «dit euvel te bestrijden». De AIVD verricht onderzoek en mobiliseert
zonodig andere instanties (zoals de politie en het Openbaar Ministerie) om
op basis hiervan in actie te komen. De onderzoekscapaciteit van de AIVD op
dit aandachtsgebied is op een adequaat niveau. De internationale samenwerking
op dit gebied stemt tot tevredenheid.29Is de capaciteit binnen de AIVD voor de aanpak van
links- en rechtsextremisme in 2006 t.o.v. voorgaande jaren vergroot? Zo ja,
in welke mate?De AIVD heeft de onderzoekscapaciteit gericht op rechtsextremisme in 2006
in enige mate vergroot vanwege de ontwikkelingen op dat aandachtsgebied. Eind
2006 en begin 2007 is de Tweede Kamer hierover geïnformeerd (Tweede Kamer,
2006–2007, 28 684, nr. 106 en Tweede Kamer, 2006–2007,
30 977, nr. 1). Om operationele redenen kan ik in het openbaar geen
nadere mededeling doen over hoeveel capaciteit de AIVD voor bepaalde onderwerpen
inzet.30Hoe verhouden het links-, rechts- en dierenextremisme
zich qua omvang van de problematiek tot elkaar? Kan de minister inzicht geven
in de overweging alleen voor de aanpak van rechtsextremisme extra investeringen
te doen terwijl wordt aangegeven dat het qua aard en omvang een beperkt fenomeen
genoemd kan worden? Wat houden deze extra investeringen precies in?Bij alle drie genoemde vormen van extremistisch activisme gaat het om
relatief kleine kernen van zeer radicale tot gewelddadige activisten. De AIVD
plaatst deze groepen in de hoek van gewelddadig activisme. In geen van de
drie gevallen is thans sprake van een terroristische dreiging. De capaciteitsinzet
die de AIVD pleegt op een onderwerp wordt bepaald door de aanwezige concrete
aanwijzingen voor het bestaan van risico’s voor de democratische rechtsorde.
De bedreiging van de Nederlandse democratische rechtsorde door rechts extremisten
is nog steeds relatief laag te noemen. Toch waren er in 2006 ontwikkelingen
die voor de AIVD aanleiding vormden voor verscherpte aandacht (zie mijn brief
d.d. 8 december 2006, Tweede Kamer, 2006–2007, 28 684,
nr. 106) en daarmee tot een al dan niet tijdelijke uitbreiding van de
onderzoekscapaciteit. Met betrekking tot extremistisch linksen dierenrechtenactivisme
waren er voor de AIVD in 2006 geen aanleidingen tot uitbreiding van de bestaande
onderzoekscapaciteit (Tweede Kamer, 2006–2007, 30 977, nr. 1).
Ik acht de capaciteitsinzet voor de drie afzonderlijke aandachtgebieden op
dit moment adequaat.31Waarom worden de activiteiten onder het kopje «4.1.2.
Verzet tegen het asielbeleid» in het jaarverslag van de AIVD genoemd?De AIVD is alert op verzet tegen democratisch genomen besluiten met middelen
die niet passen binnen de kaders van de democratische rechtsorde. De uitvoering
van het asielbeleid is één van de onderwerpen waarvan het allesbehalve
uitgesloten is dat extreme personen en organisaties, met gebruikmaking van
ondemocratische middelen, deze willen belemmeren. Om die reden worden de ontwikkelingen
op dit gebied door de AIVD gevolgd en zijn de bevindingen over 2006 in het
jaarverslag gemeld.32Wat heeft een groeiende weerstand tegen het integratiebeleid
van de minister te maken met de rol en activiteiten van de AIVD?Zie het antwoord op vraag 31.33Waarom wordt de protestdemonstratie tegen het asielbeleid
en voor een generaal pardon in het jaarverslag van de AIVD genoemd?Zie het antwoord op vraag 31.34Kan de minister aangeven in hoeveel gevallen onderzoek
van de AIVD (en constateringen van acties als vernielingen en bedreigingen)
heeft geresulteerd in aanhoudingen, strafrechtelijk onderzoek en eventueel
vervolging?De AIVD heeft hier vanuit zijn eigen taken en rollen geen zicht op. Voor
het antwoord op deze vraag verwijs ik echter naar de brief die mijn collega
van Justitie en ik op 15 juni 2007 aan de Tweede Kamer zonden (Tweede
Kamer, 2006–2007, 30 800 VI en 29 754, nr. 98).35Op welke wijze wordt er samengewerkt met de Britse
inlichtingen- en veiligheidsdiensten? Zijn er in Nederland Britse leden van
de actiegroep Stop Huntingdon Animal Cruelty?Met de Britse inlichtingen- en veiligheidsdiensten wordt ook op dit gebied
op de gebruikelijke wijze samengewerkt. Niet uitgesloten kan worden dat Britse
leden van de actiegroep SHAC wel eens (bij hun Nederlandse geestverwanten)
in Nederland verblijven. Nederlandse dierenrechtenactivisten voeren op het
Europese continent acties uit met Britse geestverwanten.36Hoe groot is, naar schatting, de rechts-extremistische
beweging in Nederland, met name onder jongeren? Is die beweging groeiende?
Hoe groot is, opnieuw: naar schatting, de aanhang voor racistische denkbeelden?Een exact antwoord op deze vraag is niet mogelijk, omdat kwantificering
afhankelijk is van de gekozen definitie van rechtsextremisme. In algemene
termen gaat het om een relatief geringe aanhang die wel enige groei vertoont.
De aanhang voor denkbeelden is onmogelijk in te schatten.37Op welke wijze is de Racial Volunteer Force politiek
actief?Het Racial Volunteer Force (RVF) manifesteert zich door demonstraties.
Het RVF is niet actief in de politieke arena. Met de stelling in het jaarverslag
dat het RVF «vooral politiek actief is», wordt bedoeld dat deze
tak van Blood&Honour zich nadrukkelijk bezig houdt met de ontwikkeling,
import, verspreiding en verwezenlijking van politiek-ideologisch gedachtegoed.
Dit in tegenstelling tot de andere tak van deze beweging, die zich vooral
bezig houdt met muziek en survivaltrainingen.38Waaruit blijkt dat de strijd tegen pedofilie «in
de maatschappij vaak als «links» wordt gezien»?Deze zinsnede is in het jaarverslag van de AIVD opgenomen om te benadrukken
dat het voor velen als een verrassing kwam dat de rechtse Nationale Alliantie
zich ook sterk maakt voor de bestrijding van pedofilie, een onderwerp dat
niet direct geassocieerd wordt met rechts-extremisme.39Is de minister van mening dat vormen van respectievelijk
dierenrechtenactivisme, rechts en links extremisme onder de terrorisme wetgeving
dienen te vallen, nu in het jaarverslag van de AIVD wordt gewezen op de speculaties
in de pers dat rechts extremisme slechts een fractie is verwijderd van terrorisme?Nee. Door de minister van Justitie en mijzelf is steeds – in weerwil
van speculaties in de pers – betoogd dat er vooralsnog vanuit links-,
rechts- en dierenrechtenactivisme geen sprake is van een terroristische dreiging
en dat het daarom niet logisch en niet passend is om vormen daarvan onder
de terrorismewetgeving te laten vallen. Op 3 juli 2007 heeft de Tweede
Kamer een motie aangenomen (Tweede Kamer, 2006–2007, 30 800 VI,
nr. 104) waarin de regering wordt verzocht voorstellen te doen teneinde
de mogelijkheden van de Wet bestuurlijke maatregelen nationale veiligheid
in te zetten tegen radicale dierenrechtenactivisten. De regering heeft daar
op dit moment nog geen standpunt over bepaald.40Nemen «ongewenste bemoeienissen van vreemde mogendheden»
ook in Nederland toe? Kan een indicatie van de omvang worden gegeven, ook
over een wat langere termijn bezien?Ja, het aantal vreemde mogendheden dat in Nederland inlichtingenactiviteiten
ontplooit is de afgelopen jaren toegenomen. Tijdens de Koude Oorlog was de
dreiging met name afkomstig van inlichtingendiensten uit het voormalige Oostblok
en China. De dreiging heeft zich de afgelopen jaren verbreed, zowel naar aantal
buitenlandse inlichtingenactiviteiten alsook naar variëteit van terreinen
waarop die activiteiten betrekking hebben. Er is momenteel geen reden om te
veronderstellen dat de ongewenste bemoeienis van vreemde mogendheden in de
nabije toekomst zal afnemen. Om operationele en diplomatieke redenen kan ik
in het openbaar niet nader op de omvang van dit fenomeen ingaan.41Wat is de minister voornemens te doen aan de groeiende
activiteiten, en daarmee de toenemende schendingen van de Nederlandse soevereiniteit,
van buitenlandse inlichtingendiensten in Nederland voor hun eigen nationale
belangen?Zie de antwoorden op de vragen 8 en 9.42In hoeverre ziet de minister, mede gelet op de mogelijke
frustratie van bijvoorbeeld het Nederlandse integratiebeleid, de noodzaak
van een «landenonderzoek» naar Marokko naar aanleiding van de
discussie over de invloed die Marokko uitoefent op de migranten die naar o.a.
Nederland zijn gemigreerd?Over de vraag of bepaalde landen al dan niet zijn opgenomen in het door
de minister-president, in overeenstemming met de betrokken vakministers, genomen
Aanwijzingsbesluit dat ziet op de d-taak van de AIVD, kan in het openbaar
geen mededeling worden gedaan, omdat dit inzicht zou geven in de subjecten
van onderzoek en de daaraan verbonden vraagstelling. Overigens verricht de
AIVD in het kader van zijn zogenoemde a-taak, en in het bijzonder in het kader
van het onderzoek naar ongewenste bemoeienis van vreemde mogendheden, onderzoek
naar mogelijke aantasting van grondrechten van migranten en de beïnvloeding
van migrantengemeenschappen in Nederland. Dit onderzoek verricht de AIVD met
het oog op de bescherming van de democratische rechtsorde, de staatsveiligheid
en andere gewichtige belangen van de staat.43Kan het verschil tussen de oude en de nieuwe visie
van de AIVD op de beveiligingsbevorderende taak nader worden toegelicht? In
hoeverre is het accent verschoven van «weerstandsbevorderende adviezen»
naar «specifieke dreigingsinformatie»? Is het ene niet een –
al dan niet impliciet – onderdeel van het andere? Duidt het er op dat
de AIVD, vanaf grotere afstand, de verantwoordelijkheid voor de beveiliging
(meer) neerlegt bij wat «afnemers» worden genoemd?De concrete uitwerking van de nieuwe visie op zijn beveiligingsbevorderende
taak betekent dat de AIVD zich binnen deze taak meer richt op het verschaffen
van inzicht in concrete en potentiële dreigingsrisico’s aan afnemers
en zich niet meer richt op het geven van concrete beveiligingsadviezen. Het
verschaffen van inzicht in concrete en potentiële dreigingsrisico’s
is nadrukkelijk óók een beveiligingsbevorderende maatregel.
Adviezen over concreet te nemen beveiligingsmaatregelen kunnen de afnemers
ook elders «op de markt» verkrijgen. Deze visie sluit aan bij
de missie van de AIVD, waarbij de nadruk ligt op het informeren van afnemers
over niet direct zichtbare dreigingen, zodat deze afnemers eigenstandig de
noodzakelijke maatregelen kunnen treffen. Deze nieuwe visie sluit aan bij
de behoefte van afnemers die zij zelf hebben aangegeven. De verantwoordelijkheid
voor beveiliging lag in de oude situatie al bij de afnemer en blijft daar
ook liggen. Door het leveren van de informatie over mogelijke dreigingen kunnen
afnemers zelfstandig weerstandsverhogende maatregelen treffen.44Worden dreigingsmeldingen – over bijv. het WK-voetbal,
de cartoonkwestie of de Nederlandse missie naar Uruzgan – onderdeel
van de nieuwe e-taak van de AIVD, achteraf geëvalueerd, besproken met «afnemers»,
getoetst op bruikbaarheid, trefzekerheid en alertheid? Wat levert die «feedback»
op?De AIVD neemt deel aan het afstemmingsoverleg Bewaken en Beveiligen dat
een keer per twee weken plaatsvindt onder voorzitterschap van de NCTb. In
dit afstemmingsoverleg hebben ook de andere informatiepartners van de NCTb –
het KLPD en de MIVD – zitting. De producten die de AIVD opstelt ten
behoeve van het stelsel Bewaken en Beveiligen worden in dit overleg onder
andere besproken op de elementen bruikbaarheid, volledigheid en tijdigheid.
Op beleidsmatig niveau bespreken de AIVD, het KLPD en de NCTb ook op welke
wijze de producten verbeterd zouden kunnen worden.45Waarom zijn de sectoren binnen het Alerteringssysteem
terrorismebestrijding niet identiek aan de twaalf «vitale sectoren»
die in 2003 als zodanig door het kabinet zijn benoemd?Het Alerteringssysteem terrorismebestrijding is specifiek gericht op de
terroristische dreiging en op het voorbereid zijn op en het snel kunnen nemen
van concrete, tijdelijke maatregelen in één of meerdere sectoren
bij een specifieke verhoogde terroristische dreiging. Het project Bescherming
Vitale Infrastructuur is gericht op het verhogen van het structurele weerstandsniveau
van onze vitale infrastructuur tegen een veel breder spectrum van algemene
dreigingsrisico’s. De focus van beide systemen is dus anders en daarmee
ook de selectie van relevante sectoren. Er is echter sprake van een grote
overlap en volgtijdelijkheid. De voor beide systemen verantwoordelijke instanties
hebben frequent afstemmingsoverleg.46Waarom is een afzonderlijk Nationaal Adviescentrum
Vitale Infrastructuren nodig gebleken? Kon die taak niet binnen een bestaande
instelling of organisatie worden gecoördineerd?Binnen het Project Bescherming Vitale Infrastructuur in de behoefte gebleken,
ook bij de sectoren zelf, aan één centraal kennisinstituut,
gericht op het delen van zowel kennis over security als van informatie over
dreigingen. Voor de sectoren is het handig als zij met vragen op dit gebied
(in eerste instantie) bij een loket terecht kunnen. Nu is de relevante kennis
over meerdere instanties verspreid. Het NAVI is in april 2007 als een tweejarige
pilot van start gegaan en wordt vanuit mijn departement gecoördineerd.
De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd bij mijn brief van 20 november
2006 (Tweede Kamer, 2006–2007, 26 643, nr. 85).47Wanneer zal het Nationaal Informatieknooppunt Cybercrime
volledig operationeel zijn? Waarom is (vooralsnog?) slechts sprake van een
experiment? Waarom is – ook hier – niet gekozen voor onderbrenging
bij een bestaande instelling?Het NICC maakt deel uit van het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing
(NPC), een publiek-privaat samenwerkingsverband gericht op de bestrijding
van criminaliteit waarmee het bedrijfsleven in Nederland wordt geconfronteerd.
Zowel het NICC als het NPC vallen onder de verantwoordelijkheid van de minister
van Justitie. De AIVD neemt deel aan het NICC.Het NICC is een tweejarig programma dat moet leiden tot een nationale
infrastructuur ter bestrijding van cybercrime. Het is een experiment, omdat
het een nieuwe aanpak is die zijn waarde nog moet bewijzen. Door de veelheid
aan betrokken publieke en private partijen en het belang van goede informatie-uitwisseling
daartussen, is gekozen voor een herkenbaar publiek-privaat samenwerkingsverband.48Kan de minister aangegeven wanneer de strubbelingen
en andere onduidelijkheden rondom de bijzondere resp. integrale informatiebeveiliging
achter de rug zullen zijn?In 2006 is het Coördinerend Beraad Integrale Beveiliging (CBIB) opgericht.
De beveiliging van bijzondere informatie maakt deel uit van deze integrale
beveiliging. Gesprekken zijn gaande over de positionering van de Werkgroep
Bijzondere Informatiebeveiliging (WBI) in relatie tot het CBIB. Dit moet leiden
tot een betere afstemming tussen de werkzaamheden binnen het domein van de
algemene en bijzondere informatiebeveiliging.Momenteel vindt bij de departementen – dat zijn de gebruikers van
het Voorschrift informatiebeveiliging rijksdienst – bijzondere informatie
(Vir-bi) – een inventarisatie en evaluatie plaats van het Vir-bi. Over
de resultaten hiervan zal ik u naar verwachting in het najaar van 2007 informeren.
Ik wil overigens opmerken dat een onfeilbare beveiliging nooit mogelijk is.
Het streven is een optimale beveiliging waarbij het belang van afscherming
wordt afgezet tegen het belang van het bedrijfsproces waarvoor de informatie
noodzakelijk is en de werkbaarheid als gevolg van de te treffen maatregelen.49Is de Vir-bi (Voorschrift informatiebeveiliging rijksdienst –
bijzondere informatie) een van de richtlijnen op het terrein van informatiebeleid
waarvan de Algemene Rekenkamer constateert dat de implementatie al geruime
tijd te wensen overlaat? Indien dat het geval is, kan de minister aangeven
wat de knelpunten zijn? Wanneer zal dit potentiële «lek»
zijn gedicht? Heeft dit zich ook gewroken bij de recent geconstateerde tekortkomingen
bij het Kabinet van de Koningin?De constateringen van de Algemene Rekenkamer hebben mede betrekking het
Vir-bi. Het Vir-bi heeft tot doel de ministeries te ondersteunen bij hun verantwoordelijkheid
voor het inrichten van een optimale beveiliging van hun bijzondere informatie.
De ministeries zijn daarbij zelf verantwoordelijk voor het organiseren van
onafhankelijk toezicht. Zo is ook de beveiliging bij het Kabinet van de Koningin
een verantwoordelijkheid van de minister van Algemene Zaken. Momenteel wordt
de implementatie van het Vir-bi geëvalueerd (zie ook het antwoord op
vraag 48).50Waartoe heeft – concreet – de uitbreiding
van «het portfolio van goedgekeurde producten» met «de bescherming
van gerubriceerde gegevens op USB-sticks en een veilige manier om mobiel met
een PDA te kunnen e-mailen» geleid? Zijn USB-sticks en PDA’s bij
het rijk sedertdien beter beveiligd? Zijn er nieuwe voorschriften uitgevaardigd?De opdracht om het productportfolio uit te breiden heeft geleid tot de
goedkeuring van een vercijferde USB-stick voor gebruik met departementaal
vertrouwelijke gegevens. Ministeries hebben thans de mogelijkheid formeel
door mij goedgekeurde USB-sticks aan te schaffen. Voor de PDA met beveiligde
e-mail heeft de AIVD een oplossing geselecteerd voor veilig mobiel communiceren.
Hiertoe is een interne pilot opgezet waarin wordt gekeken naar de functionele
geschiktheid en robuustheid van de beveiliging. De pilot zal naar verwachting
in oktober 2007 zijn afgerond. Indien de deelnemers uit de pilot de gebruiksvriendelijkheid
positief beoordelen, wordt een officiële evaluatie van de geboden veiligheid
gedaan. Voornoemde producten hebben niet geleid tot nieuwe voorschriften.51Hoe is de stand van zaken met betrekking tot het verdrag
dat de uitwisseling mogelijk moet maken van gerubriceerde EU-informatie met
het in Den Haag gevestigde Internationale Strafhof? Duidt de mededeling over «veel
aandacht» dat dit onderwerp vergde, op strubbelingen of mogelijk vertragingen?De «Agreement between the International Criminal Court and the European
Union on cooperation and assistance» is op 1 mei 2006 in werking
getreden. In de overeenkomst is vastgelegd dat er nadere voorzieningen moeten
worden getroffen voor de uitwisseling van EU gerubriceerde informatie. Inmiddels
heeft een EU inspectie plaatsgevonden om te verzekeren dat het beveiligingsregime
van het ICC voldoet aan de eisen van de EU. Op basis hiervan vindt met het
ICC verder overleg plaats over de nadere invulling van een aantal praktische
uitvoeringsaspecten. Van strubbelingen of mogelijke vertragingen is geen sprake.52Hoe zijn de contacten met internationale organisaties
waarvan Nederland gastland is? Verloopt die samenwerking bevredigend? Zijn
verwachtingen en prestaties op elkaar afgestemd? Moet het in voorbereiding
zijnde Memorandum daar een bijdrage aan leveren?De AIVD onderhoudt met een aantal in Nederland gevestigde internationale
organisaties contacten in het kader van de zogenaamde «host nation verplichting».
Voor deze internationale organisaties voert de AIVD op grond van artikel 13
Wet veiligheidsonderzoeken in een aantal gevallen veiligheidsonderzoeken uit.
Daarnaast wordt in een aantal gevallen beveiligingsadvies gegeven. Verder
neemt de AIVD als gast deel aan de driemaandelijkse bijeenkomsten van het
Netherlands International Security Forum, een informeel platform van de security
managers van de belangrijkste in Nederland gevestigde internationale organisaties.
De samenwerking tussen AIVD en internationale organisaties verloopt goed.
Het Memorandum geeft de kaders aan waarbinnen de AIVD veiligheidsonderzoeken
ten behoeve van de desbetreffende internationale organisatie kan uitvoeren.53Kan uit de mededelingen over onderzoek naar kandidaat-bewindslieden
worden opgemaakt dat de AIVD niet eigenstandig op onderzoek uitgaat? Wordt
slechts informatie aangeleverd op verzoek van de formateur? Gaat het steeds
om informatie die reeds in de dossiers en bestanden van de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten is opgeslagen?De AIVD levert inderdaad alleen informatie aan met betrekking tot de kandidaat-bewindspersoon
op verzoek van de formateur. Het gaat hier om een naslag in de dossiers en
bestanden van de AIVD. De AIVD gaat dus niet zelf op onderzoek uit. De Tweede
Kamer is over deze werkwijze in 2002 geïnformeerd in een brief van de
Minister-president (Tweede Kamer, 2002–2003, 28 754, nr. 1).54Kan de minister aangeven of ook naar haar oordeel een
wetswijziging ten behoeve van veiligheidsonderzoek naar kandidaat-bewindslieden «niet
noodzakelijk» is?Mijns inziens is een wetswijziging ten behoeve van een veiligheidsonderzoek
naar kandidaat-bewindslieden, zoals voorgesteld door de Commissie Bestuurlijke
Evaluatie AIVD, niet noodzakelijk. Voorop staat dat het de verantwoordelijkheid
is van de kandidaat-bewindspersoon zelf om de formateur gevraagd
en ongevraagd alle relevante informatie te verstrekken die nodig is met het
oog op een eventuele benoeming en een goed functioneren. Voorts is tijdens
een formatie tussen kandidaatstelling en benoeming in de praktijk slechts
een beperkte periode beschikbaar voor een eventueel onderzoek. In die termijn
kan de AIVD niet een onderzoek uitvoeren met de door de Commissie Bestuurlijke
Evaluatie AIVD aanbevolen reikwijdte. Daarom is de door die commissie voorgestelde
aanbeveling niet uitvoerbaar.55Wanneer is de feitelijke start van het nieuwe landelijke
meldpunt integriteitaantastingen voorzien?De Minister van Justitie en ik hebben besloten dit najaar een pilot te
starten voor een landelijk meldpunt voor integriteitsaantastingen. Het meldpunt
wordt ondergebracht bij het bestaande meldpunt Meld Misdaad Anoniem. Het bestaande
meldpunt Mepia wordt per 31 december 2007 bij de AIVD opgeheven. Hierover
is de Tweede Kamer eerder geïnformeerd (Tweede Kamer, 2005–2006,
28 844, nr. 11 en Tweede Kamer, 2006–2007, 30 374, nr. 6).56Wat zijn naar mening van de minister de voornaamste
oorzaken van de oplopende doorlooptijden bij veiligheidsonderzoeken en wat
is de minister voornemens te doen om deze te verkorten zodat de wettelijk
voorgeschreven termijn binnen afzienbare tijd wel wordt gehaald? Met welk
percentage en binnen welke termijn zal de overschrijding van de wettelijke
beslistermijn worden teruggebracht. Op welke wijze zal de minister de Tweede
Kamer hierover jaarlijks informeren?Hier is een aantal oorzaken voor aan te geven zowel binnen als buiten
de invloedssfeer van de AIVD. De voornaamste oorzaak van de oplopende doorlooptijden
bij veiligheidsonderzoeken door de AIVD is een capaciteitsprobleem dat wordt
veroorzaakt door een te grote toevloed van aanvragen. Deze oorzaak ligt binnen
de invloedssfeer van de AIVD. Voor het reduceren van de doorlooptijden en
het wegwerken van de achterstanden wordt thans een plan van aanpak opgesteld.
Hierover informeer ik u eind augustus 2007, waarna de Tweede Kamer halfjaarlijks
over de voortgang op de hoogte wordt gesteld.57Wanneer denkt de minister aan de Kamer het beloofde
plan van aanpak met betrekking tot de verkorting van de opgelopen wachten
doorlooptijden bij veiligheidsonderzoeken voor te leggen? Zal dat plan ook
concrete doelstellingen («percentages») voor de komende jaren
bevatten? Wanneer wil de minister dat de doorlooptijden weer op orde zijn:
binnen de wettelijke termijn van acht weken? Wil zij aangeven wat zij –
in lijn met de motie-Schinkelshoek – «nog dit jaar» denkt
te kunnen realiseren? Waar, in welke sector, zijn de knelpunten het grootst?Over het plan van aanpak om de opgelopen wacht- en doorlooptijden bij
veiligheidsonderzoeken te verkorten en de beoogde resultaten die ik daarbij
wil behalen, zal ik u eind augustus 2007 per brief informeren. In dat plan
van aanpak zal ingegaan worden op bovenstaande vragen en op de wijze waarop
ik invulling zal geven aan eerdere toezeggingen aan de Tweede Kamer.58Zijn er eenvoudigweg niet te veel vertrouwensfuncties?
Wat zijn de kwantitatieve effecten van de lopende actualisering van de lijsten
met vertrouwensfuncties die diverse departementen, hoge colleges
van staat en andere overheidsinstanties onder handen hebben? Zal het, net
zoals bij het Openbaar Ministerie, een «behoorlijke uitbreiding»
tot gevolg hebben?Momenteel vindt een actualisering van de lijsten vertrouwensfuncties plaats.
Deze inventarisatie heeft tot doel die functies opnieuw vast te stellen. De
minister die verantwoordelijk is voor het beleidsterrein waartoe de vertrouwensfunctie
behoort of het Hoge College van Staat wijst in overeenstemming met de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de vertrouwensfunctie aan. Naar
verwachting zullen eind 2007 de eerste kwantitatieve effecten van de actualisering
bekend zijn. Het aanwijzen van vertrouwensfuncties bij het Openbaar Ministerie
betrof een taakuitbreiding van de AIVD, waarvoor ook extra capaciteit is aangetrokken,
en houdt geen verband met deze actualisering.59Wat zal de taakuitbreiding in de richting van het Internationale
Strafhof en het Joegoslavië Tribunaal voor gevolgen hebben op de lengte
van de wachtlijsten bij de uitvoering van veiligheidsonderzoeken?De AIVD zal op verzoek van het Internationale Strafhof en het Joegoslavië
Tribunaal veiligheidsonderzoeken kunnen uitvoeren naar kandidaten voor bepaalde
functies binnen deze organisaties. Het gaat hier uitsluitend om kandidaten
die de Nederlandse nationaliteit hebben. Aangezien binnen deze organisaties
werknemers van diverse nationaliteiten werkzaam zijn, zal het aantal uit te
voeren veiligheidsonderzoeken naar verwachting minder dan tien zijn. Het effect
op de wachtlijsten zal dus naar verwachting beperkt zijn.60Moet de paragraaf over de vertrouwensfuncties bij de
Dienst Koninklijk Huis zo worden gelezen dat er sinds 2004 diverse functionarissen «ongescreend»
(zonder veiligheidsonderzoek, zonder verklaring-van-geen-bezwaar) rondlopen?Nee, er is pas sprake van een veiligheidsonderzoek wanneer een functionaris
is aangewezen als vertrouwensfunctionaris. Maar wel geeft de paragraaf aan
dat er bij de Dienst Koninklijk Huis voor een gefaseerde invoering van vertrouwensfuncties
is gekozen. Niet alle vertrouwensfuncties zijn in één keer aangewezen,
anders zou het systeem van veiligheidsonderzoeken zwaar zijn belast met alle
kans op achterstanden en doorlooptijden.61Heeft de AIVD een verklaring voor de steeds grotere
rol die de «schuldenproblematiek» blijkt te spelen bij veiligheidsonderzoeken?
Wordt er meer met geld «gewapperd»? Of wordt er, in vergelijking
tot voorgaande jaren, scherper naar gekeken? Kan cijfermatig worden aangegeven
in hoeveel gevallen schulden een verklaring-van-geen-bezwaar in de weg hebben
gestaan?De AIVD signaleert dat beoogde vertrouwensfunctionarissen steeds vaker
schulden blijken te hebben. Hiervoor zijn twee oorzaken aan te wijzen. Ten
eerste is het aangaan en hebben van schulden een algemene trend in alle lagen
van de bevolking en dus ook bij (beoogde) vertrouwensfunctionarissen. Daarnaast
wordt de financiële situatie van de functionaris steeds beter in kaart
gebracht. Het hebben van schulden speelt in ongeveer een derde van het niet
afgeven van een Verklaring van Geen Bezwaar (VGB) op basis van persoonlijke
gedragingen een rol. Het gaat hierbij vaak om een combinatie
met andere gedragingen die functionarissen kwetsbaar kunnen maken zoals onrechtmatig
declareren, het overtreden van regels en leugenachtig gedrag.62Moet de paragraaf over veiligheidsfuncties bij het
ministerie van Buitenlandse Zaken zo worden gelezen dat er tot nader order
diverse functionarissen op verantwoordelijke posten «ongescreend»
(zonder veiligheidsonderzoek, zonder verklaring-van-geen-bezwaar) rondlopen?De minister van Buitenlandse Zaken wijst in overeenstemming met de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de vertrouwensfuncties aan.
Binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn de afgelopen tijd personele,
organisatorische en fysieke maatregelen getroffen, waardoor als sluitstuk
van het beveiligingsbeleid minder functies als vertrouwensfuncties overblijven.
In nauw overleg met de AIVD heeft de minister van Buitenlandse Zaken de lijst
van vertrouwensfuncties voor de posten in het buitenland geactualiseerd. Dit
is gedaan op basis van de Leidraad Aanwijzing vertrouwensfuncties. Ondertussen
zijn alleen veiligheidsonderzoeken uitgevoerd naar medewerkers die in deze
nieuwe opzet ook een vertrouwensfunctie bekleden.63Wat is de omvang van de genoemde schuldenproblematiek?
Is die problematiek in 2006 ten opzichte van voorgaande jaren toegenomen?
Zo ja, met hoeveel?De omvang van de schuldenproblematiek is ongeveer hetzelfde als in 2005,
maar hoger dan in jaren daarvoor. Er lijkt sprake van een trend. De vragen
over de kwantitatieve omvang en toename zijn moeilijk te beantwoorden, enerzijds
omdat de begrippen «omvang» en «toename» niet gedefinieerd
zijn, anderzijds omdat het aantal gevallen van schulden en de omvang van de
schulden niet op geaggregeerd niveau worden bijgehouden.64Hebben omvangrijke schulden in de praktijk tot veiligheidsrisico’s
geleid? Zo ja, in hoeveel gevallen en in welke mate? Zo neen, waaruit bestaan
de genoemde «kwetsbaarheden» dan?In welke mate omvangrijke schulden tot veiligheidsrisico’s geleid
hebben, is bij de AIVD niet bekend. Wel is bekend dat het hebben van omvangrijke
schulden in ongeveer een derde van het aantal gevallen waarin een Verklaring
van Geen Bezwaar (VGB) is geweigerd vanwege persoonlijke gedragingen een rol
heeft gespeeld.In een veiligheidsonderzoek wordt het hebben van omvangrijke schulden,
omvangrijk ten opzichte van de inkomsten en/of reserves, als een mogelijke
kwetsbaarheid voor het bekleden van een vertrouwensfunctie beschouwd, daar
een vertrouwensfunctie de mogelijkheid biedt de nationale veiligheid te schaden.
De beoogde vertrouwensfunctionaris zou in een dergelijke situatie bijvoorbeeld
financiële hulp kunnen aanvaarden voor het oplossen van de schuldenproblematiek
in ruil voor het verschaffen van staatsgeheime informatie. De AIVD neemt in
een veiligheidsonderzoek de mogelijke kwetsbaarheid «schuldenproblematiek»
mee en weigert een VGB wanneer er niet voldoende waarborgen zijn dat de beoogde
vertrouwensfunctionaris zijn functie getrouwelijk zal vervullen.65Is er enig inzicht in het aantal A-veiligheidsonderzoeken
waarbij de naslagen in de politieregisters een uitgebreidere kring van personen
rondom de betrokkene betreft?Voor alle A-veiligheidsonderzoeken wordt op dezelfde manier in de politieregisters
naslag gedaan, waarbij het startpunt het adres is waar de betrokkene woont.
Automatisch worden de politieregisters opgehaald van iedereen die woonachtig
is op dat adres. Niet altijd zijn dat de mensen die conform het Handboek Veiligheidsonderzoeken
van de AIVD zouden moeten worden nageslagen. Precieze aantallen van A-veiligheidsonderzoeken
waarbij dit het geval is, zijn niet bekend. Zie verder het antwoord op vraag
68.66Hoe ontwikkelden de doorlooptijden van de veiligheidsonderzoeken
in de periode 2004–2006 zich? Kan hiervan een tabellarisch overzicht
worden gegeven?De toenemende doorlooptijden van de A-veiligheidsonderzoeken zijn de afgelopen
jaren een terugkerend probleem geweest. De doorlooptijden vertonen een grillig
verloop en bewegen zich tussen de 11 en 19 weken. Tijdelijke ingrepen hebben
gedurende deze periode geresulteerd in tijdelijke dalingen. Het plan van aanpak
dat de AIVD opstelt (zie de antwoorden op de vragen 56 en 57) heeft tot doel
om een structurele daling van de doorlooptijden te realiseren. Over dit plan
van aanpak zal ik u eind augustus 2007 informeren. Zie ook het antwoord op
vraag 67.67Hoeveel veiligheidsonderzoeken worden in totaal uitgevoerd
door regionale politiekorpsen, KLPD en Koninklijke Marechaussee? Lopen ook
daar de achterstanden op? Aan welke «mogelijke oplossingsrichtingen»
wordt gedacht?De politie als geheel heeft 2637 P-onderzoeken in behandeling genomen,
waarvan 438 door het KLPD. In de P-onderzoeken is niet zo zeer sprake van
een achterstand, maar van een grote werkvoorraad. Vertrouwensfuncties bij
de politie worden pas vanaf 2002 aangewezen. De regionale politiekorpsen
en het KLPD zijn tussen 2002 en 2005 begonnen met het uitvoeren van P-onderzoeken.
Dit betekent een grote voorraad van zittend personeel dat gescreend moet worden
samen met de nieuwe instroom. Met de korpsen is afgesproken om het zittende
personeel gefaseerd te screenen, zodat na vijf jaar alle vertrouwensfunctionarissen
een P-onderzoek hebben ondergaan. De eerste korpsen hebben al hun zittend
personeel inmiddels gescreend.De Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging van het KLPD heeft in
2006 63 KH-veiligheidsonderzoeken uitgevoerd, de Koninklijke Marechaussee
heeft 35 437 onderzoeken in behandeling genomen. Bij beide organisaties
is geen sprake van achterstanden. Alleen bij de Koninklijke Marechaussee is
in bijzondere gevallen de termijn van acht weken niet altijd gehaald (zie
ook het antwoord op vraag 71).68Kan de minister toelichten op welke wijze de uitvoering
van de A-veiligheidsonderzoeken, die onder mandaat door het KLPD voor de AIVD
worden verricht, in overeenstemming is gebracht met het Handboek Veiligheidsonderzoeken
van de AIVD? Op welke termijn zal het «in overeenstemming brengen met»
zijn afgerond?A-onderzoeken worden niet gemandateerd aan anderen. Wel worden bij het
KLPD, ten behoeve van de A-veiligheidsonderzoeken die de AIVD uitvoert, naslagen
in de politiesystemen gedaan. De Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen-
en Veiligheidsdiensten heeft over deze naslagen opgemerkt dat deze niet in
overeenstemming zijn met het Handboek Veiligheidsonderzoeken van de AIVD,
omdat in deze naslag automatisch de politieregisters worden opgehaald van
iedereen die woonachtig is op het adres van degene op wie het veiligheidsonderzoek
is gericht. In mijn reactie op het toezichtsrapport van de Commissie van Toezicht
van 11 mei jongstleden (Tweede Kamer, 2006–2007, 29 876, nr. 21)
heb ik aangegeven dat de praktijk op dit punt in overeenstemming zal worden
gebracht met het Handboek Veiligheidsonderzoeken van de AIVD. Inmiddels ben
ik echter tot het inzicht gekomen dat deze manier van werken, gezien de zwaarte
van de vertrouwensfuncties waarbij een A-veiligheidsonderzoek wordt uitgevoerd –
een onderzoek waarbij ook naar personen in de omgeving van betrokkene wordt
gekeken – een wenselijke aanvulling op het onderzoek is. In weerwil
van mijn brief van 11 mei jongstleden zal het Handboek op dit punt derhalve
worden aangepast aan de praktijk. Dit zal naar verwachting eind 2007 gereed
zijn. Mijn toezegging om de aanbeveling van de Commissie van Toezicht om bij
de politie-onderzoeken op dit punt de praktijk aan te passen aan het Handboek,
blijft wel onverkort van kracht.69Hoeveel bezwaren en beroepen in verband met veiligheidsonderzoeken
hangen samen met overschrijding van de wettelijke afhandelingstermijn?In verband met de doorlooptijd is twee keer bezwaar gemaakt en twee keer
beroep aangetekend.70Hoe verhoudt de uitspraak van de minister in haar brief
van 11 mei jl. (Evaluatie AIVD) dat de termijnoverschrijdingen voornamelijk
worden veroorzaakt door «een extra zorgvuldige uitvoering», zich
met de constatering in het jaarverslag dat de hoofdoorzaak voor de oplopende
doorlooptijden volgens zowel AIVD, politie als het ministerie is gelegen in
het feit dat de hoeveelheid aanvragen de gereserveerde capaciteit ruimschoots
overstijgt?De hoofdoorzaak van de oplopende doorlooptijden van veiligheidsonderzoeken
is de vraag naar onderzoeken die de uitvoeringscapaciteit structureel overschrijdt.
Hierdoor ontstaan wachttijden in het uitvoeringsproces die de doorlooptijden
doen oplopen. Het aanhouden van de termijn van acht weken kan dan gevolgen
hebben voor de zorgvuldigheid van het onderzoek. De AIVD laat hierbij de mogelijke
gevolgen voor de nationale veiligheid prevaleren. In mijn brief van 11 mei
jongstleden (Tweede Kamer, 2006–2007, 29 876, nr. 21) heb
ik aangegeven dat het mij deugd doet dat de Commissie van Toezicht betreffende
de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten de keuze van de AIVD, om voorrang
te verlenen aan een zorgvuldige uitvoering van de veiligheidsonderzoeken boven
het strikt houden aan de termijn van acht weken, onderschrijft.71Leidt het nieuwe Aanwijzingsbesluit vertrouwenfuncties
burgerluchtvaart tot versnelde doorlooptijden? Of juist niet? Wat zijn de
voorzienbare consequenties van de dynamisering op de afhandeling van veiligheidsonderzoeken
bij de burgerluchtvaart?Van de veiligheidsonderzoeken burgerluchtvaart wordt ruim 90% binnen
zeven werkdagen uitgevoerd. Het nieuwe Aanwijzingsbesluit vertrouwensfuncties
burgerluchtvaart heeft geen invloed op de doorlooptijden van deze veiligheidsonderzoeken.
Dynamisering van de burgerluchtvaartveiligheidsonderzoeken heeft tevens geen
voorzienbare consequenties op de afhandeling van de veiligheidsonderzoeken.72Zijn de ervaringen met de aangepaste aansturing en
coördinatie van het inlichtingen- en veiligheidswerk op rijksniveau –
uitmondend in de oprichting van een Raad voor de Nationale Veiligheid (RNV)
in 2004 – bevredigend? Is een evaluatie voorzien? Worden nieuwe, verdergaande
stappen overwogen?Deze werkwijze is bevredigend. Binnen deze werkwijze zijn de afgelopen
jaren nog verfijningen aangebracht. Zo worden de jaarplannen van de AIVD sinds
2005 interdepartementaal en uiteindelijk in de RNV besproken, waarna deze
in de Ministerraad worden vastgesteld. Er is geen aanleiding tot verdere stappen
op dit terrein.73Op welke wijze legt de minister verantwoording af voor
het jaarverslag van de AIVD aan andere ministeries, zoals het ministerie van
Financiën, het ministerie van Economische Zaken en het ministerie van
Justitie?De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties legt geen verantwoording
af aan andere ministeries. Zij is zelf immers als enige eindverantwoordelijk
voor het functioneren en voor het doen en laten van de AIVD. Als zondanig
is zij uiteraard wel door haar collega-ministers aanspreekbaar op die verantwoordelijkheid.
Eventuele bevindingen van collegaministers kan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties laten meewegen in haar aansturing van de dienst. 74Kan de Kamer inzage krijgen in het op haar initiatief
uitgevoerde internationaal-vergelijkende onderzoek naar toezicht en controle
op inlichtingen- en veiligheidsdiensten? Deelt de minister de conclusie dat
het beeld, voor wat Nederland betreft, «positief» is? Verbindt
zij conclusies aan het onderzoek?Het op verzoek van de Kamer uitgevoerde onderzoek naar toezicht en controle
op inlichtingen- en veiligheidsdiensten is op 14 december 2005 bij brief
aangeboden aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer, 2005–2006, 29 876,
nr. 8) en met de Kamer besproken tezamen met het jaarverslag 2005 (Tweede
Kamer, 2005–2006, 30 800 VII en 29 876, nr. 39). In de
aanbiedingsbrief heeft mijn ambtsvoorganger het standpunt ingenomen dat er
in Nederland sprake is van een dekkend stelsel van democratische controle.
Ik onderschrijf dit standpunt.75Kan naar het oordeel van de minister de communicatie
van de AIVD (verder) worden verbeterd? Accepteert ook zij noodgedwongen «soms
onjuiste beelden»? Ziet zij mogelijkheden voor een meer actieve, open
communicatie?Een pro-actieve, heldere communicatie is in toenemende mate van belang
om de samenleving te informeren over de aandachtsgebieden van de AIVD. De
AIVD treedt steeds frequenter naar buiten met verschillende publicaties en
rapporten en door een (pro-)actieve woordvoering. Ook in de media reageert
de AIVD steeds actiever op de actualiteit. Ik wil deze lijn doorzetten. Dit
neemt niet weg dat er in de media soms onjuiste beelden ontstaan.
De AIVD tracht die, met inachtneming van de beperkingen die een inlichtingen-
en veiligheidsdienst nu eenmaal heeft, te weerleggen. 76Zijn naar het oordeel van de minister voldoende en
toereikende maatregelen getroffen om hernieuwde «lekken» bij inlichtingenen
veiligheidsdiensten te voorkomen? Zo ja, kan zij aangeven hoe de schendingen
van de geheimhouding hebben kunnen ontstaan? Zo neen, waarom niet? Wanneer
zal de organisatie wel «waterproof» zijn?Ja, er zijn voldoende en toereikende maatregelen getroffen. Hierover is
de Tweede Kamer geïnformeerd bij brief van 20 december 2006 (Tweede
Kamer, 2006–2007, 29 876, nrs. 19 en 20). In deze brieven
werd ook ingegaan op de vraag hoe de schendingen van de geheimhouding inzake
het op pagina 104 van het jaarverslag aangehaalde voorval hebben kunnen ontstaan.
Zie verder de antwoorden op de vragen 90 en 91.77Hoeveel klachten zijn er in totaal over 2006 binnengekomen
ten aanzien van het (vermeend) handelen van de AIVD? Hoe is dit aantal in
vergelijking met dat van voorgaande jaren?In 2006 werd – buiten klachten over termijnoverschrijdingen bij
veiligheidsonderzoeken – slechts 1 officiële klacht over de AIVD
ontvangen, namelijk de klacht van de Telegraaf c.s. Zoals in voorgaande jaarverslagen
al is aangegeven, ontvangen de AIVD, de minister, de commissie van toezicht
en de Nationale ombudsman jaarlijks slechts enkele klachten over het (vermeend)
handelen van de dienst.78Onder wie ressorteert de CT Infobox? Is de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties eindverantwoordelijk? Ook tegenover
het parlement? Wordt de Commissie voor Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
van de Tweede Kamer op geregelde basis geïnformeerd? Wordt de verzamelde
informatie op een centraal punt opgeslagen? Wie heeft toegang tot de informatie?
Wie heeft toegang bij de samenwerkende diensten? Is de scheiding van verantwoordelijkheden
tussen de verschillende autoriteiten gewaarborgd? Zijn het inlichtingenwerk,
het opsporende en vervolgende werk gescheiden? Hoe is dat geregeld?De CT Infobox ressorteert onder het Hoofd van de Algemene Inlichtingen-
en Veiligheidsdienst. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
is verantwoordelijk voor de CT-Infobox en legt hierover verantwoording af
aan de Tweede Kamer, voor zover mogelijk in het openbaar en anders tegenover
de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer.Voor de antwoorden op de overige deelvragen, die een zorgvuldige en uitgebreide
beantwoording vereisen, verwijs ik naar de twee uitvoerige brieven over het
doel, de positie en het functioneren van de CT Infobox van 18 maart 2005
en 26 september 2005 (Tweede Kamer, 2004–2005, 29 754 en 27 925,
nr. 21 en Tweede Kamer, 2005–2006, 29 754, nr. 29) en
naar het Toezichtrapport van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen-
en Veiligheidsdiensten over de CT Infobox dat ik op 10 april 2007 aan
de Tweede Kamer aanbood. (Tweede Kamer, 2006–2007, 29 924 en 29 754,
nr. 16).79Hoeveel personen staan vermeld in de CT infobox?Om operationele redenen kan ik deze vraag niet in het openbaar beantwoorden.80Wat moet concreet worden verstaan onder een «handelingsperspectief»
dat de AIVD het lokaal bestuur verschaft?Naast het delen van algemene en specifieke informatie met het lokaal bestuur
wordt deze informatie waar mogelijk, vanuit de unieke informatiepositie die
de AIVD heeft, voorzien van een advies over hoe er door het lokaal bestuur
in een concreet geval zou kunnen worden opgetreden. De AIVD zou vanuit zijn
specifieke kennis over bepaalde groeperingen bijvoorbeeld richting het lokale
bestuur kunnen aangeven wat voor (soort) maatregelen wel, niet of wellicht
contraproductief zouden kunnen uitpakken.81Kan de minister aangeven hoe naar haar mening de komende
jaren omgegaan dient te worden met de groeiende invloed van buitenlandse jihadisten,
mede vanuit de informatie zoals gemeld in het artikel in de Staatscourant
d.d. 27 april 2007 «Migranten jongeren radicaliseren snel via internet
en salafisme»? Welke rol voorziet zij daarbij voor de verschillende
instanties (OM, AIVD, politie, NCTb)?Het verrichten van onderzoek om ongekende dreigingen en risico’s
zichtbaar te maken vormt ook in 2007 en verder de kern van het werk van de
AIVD. Daarbij heeft het in beeld brengen van de invloed van buitenlandse jihadisten
de aandacht. In nauwe samenwerking met binnen- en buitenlandse partners wordt
hier vorm en inhoud aan gegeven. De rol van politie en justitie ligt primair
bij de opsporing en vervolging van terroristen en die van de NCTb bij de coördinatie
tussen de diverse betrokken organisaties, het opstellen van integrale analyses
en dreigingsbeelden en beleidsopvolging.82Waarom was het project Verbetering CT Infobox nodig?
Waarom is de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) coördinator –
en niet de AIVD?Het project verbetering CT Infobox maakt onderdeel uit van het programma
Veiligheidsverbetering door Information Awareness (VIA). VIA is erop gericht
om de informatiepositie van de overheid in de strijd tegen het terrorisme
en zware criminaliteit optimaal te benutten. Het programma is onderverdeeld
in drie projecten, te weten: het project Kennisontwikkeling in modellen, het
project Patroonherkenning en het project Verbetering CT Infobox. Het project
Verbetering CT Infobox heeft als doel het proces van het opslaan, verwerken
en analyseren van data in de CT Infobox te verbeteren, zowel in kwantitatieve
als in kwalitatieve zin. Hiermee worden de doelstellingen die ten grondslag
liggen aan de opzet van de CT Infobox ondersteund. De andere twee projecten
ontwikkelen methoden en technieken die door de hele Openbare Orde en Veiligheid-sector
en in het bijzonder voor terrorismebestrijding gebruikt worden. Om ervoor
te zorgen dat de kennis en ervaring die in de verschillende projecten –
die uitgevoerd worden door het KLPD, het NFI en de AIVD – wordt opgedaan
onderling wordt gedeeld en benut en wordt uitgedragen zijn de projecten in één
programma bijeen gebracht. De NCTb voert de regie over dit programma.83Verliep de samenwerking tussen AIVD en MIVD zo stroef
dat ze moest worden «verdiept»? Worden de uiteenlopende verantwoordelijkheden
ook in het nieuwe convenant voldoende onderscheiden? Dreigt er door de in
te stellen taakgroepen geen vermenging?De AIVD en de MIVD voeren ieder hun respectieve taken vanuit een algemene
danwel een militaire invalshoek uit. In toenemende mate blijken onderzoeksterreinen
nauw met elkaar verbonden of elkaar zelfs te overlappen. In 2006 is een nieuw,
meer generiek convenant tussen de AIVD en de MIVD tot stand gekomen om in
algemene zin afspraken te maken over samenwerking op dit soort terreinen,
teneinde de aan beide diensten beschikbaar gestelde middelen optimaal in te
zetten en zo een betere informatiepositie te verwerven. Het nieuwe convenant
heeft, net als het voorgaande, de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
als juridische basis. De uiteenlopende verantwoordelijkheden van beide diensten
worden in dit convenant langs de in de wet gestelde taakverdeling van algemene
respectievelijk militaire relevantie onderscheiden. Dit geldt uiteraard ook
voor de in het convenant genoemde taakgroepen, waar beide diensten hun specifieke
kennis (algemeen respectievelijk militair) inbrengen.84Op welke wijze is de minister voornemens te komen tot
een optimale uitvoering van de aanbevelingen van de commissie van toezicht
met betrekking tot de uniformiteit en uitwisselbaarheid tussen AIVD en MIVD,
met het oog op de bevordering van enerzijds harmonisatie in de inrichting
van de uitvoering van de onderzoeken en anderzijds in de ontwikkeling van
een gezamenlijk beoordelingskader in het licht van het afgeven van de verklaring?Om te komen tot een optimale uitvoering van de aanbevelingen van de commissie
van toezicht om waar mogelijk te voorzien in harmonisatie en uitwisselbaarheid
is het van belang om in het oog te houden dat volledige uitwisselbaarheid
en harmonisatie van veiligheidsonderzoeken niet mogelijk is. Immers, zoals
ik ook heb aangeven in mijn brief van 11 mei 2007 (Tweede Kamer, 2006–2007,
29 876, nr. 21), er kunnen verschillende veiligheidsrisico’s
verbonden zijn aan vertrouwensfuncties binnen Defensie en vertrouwensfuncties
in de burgermaatschappij. Dit werkt ook door in het veiligheidsonderzoek.
De wetgever heeft beoogd dat de AIVD en MIVD slechts die gegevens vergaren
die uit het oogpunt van veiligheid van belang zijn voor de te vervullen vertrouwensfunctie.In het convenant tussen de AIVD en de MIVD, maar ook buiten het convenant
om, zijn er afspraken gemaakt om doublures in veiligheidsonderzoeken te voorkomen.
In dat verband informeren de diensten elkaar over het uitvoeren van veiligheidsonderzoeken
en verstrekken zij elkaar informatie die een eerder veiligheidsonderzoek heeft
opgeleverd. Daarnaast werken de diensten gezamenlijk aan kwaliteitsverbetering
zoals het afstemmen van protocollen en onderzoekssystemen.85In hoeverre signaleert de minister problemen met betrekking
tot de samenloop van onderzoek door enerzijds de AIVD in het kader van inlichtingenwerk
en anderzijds het OM in het kader van de opsporing?Als gevolg van diverse wetwijziging in de afgelopen jaren, zoals de wet
afgeschermde getuigen, de wet terroristische misdrijven en de wet ter verruiming
van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven,
hebben ertoe geleid dat het onderzoeksterrein van de AIVD enerzijds en dat
van politie en openbaar ministerie anderzijds naar elkaar zijn
toegeschoven voor wat betreft de bestrijding van terrorisme in Nederland.
Dit betekent dat er sprake kan zijn van de samenloop van verschillende onderzoeken.
De raakvlakken tussen de taken en de mogelijkheid van samenloop van operationele
onderzoeken heeft geresulteerd in een intensieve samenwerking tussen politie,
justitie en AIVD. Tussen de AIVD, het Openbaar Ministerie en de Nationale
Recherche vindt overleg plaats om afspraken te maken ten aanzien van aangepaste
afstemming inzake de onderzoeken van de AIVD en het Openbaar Ministerie. Dit
overleg is in vergevorderd stadium. In dit verband merk ik overigens wel op
dat er sprake is van een scheiding tussen enerzijds opsporing en vervolging
en anderzijds inlichtingenwerk; de AIVD richt zich op het tijdig onderkennen
en waar mogelijk voorkomen van terroristische dreigingen, de opsporingsinstanties
hebben een andere, namelijk strafrechtelijke invalshoek bij hun optreden.86Hoe is de minister van mening de afstemming en samenwerking
tussen beide instanties te bevorderen? Welke rol speelt de NCTb hierbij?De vraag heeft blijkbaar betrekking op pagina 112 van het Jaarverslag,
alwaar de samenwerking met de MIVD en de NCTb aan de orde komt. Onduidelijk
is op welke instanties in de vraag wordt gedoeld. Indien de vraag betrekking
heeft op de samenwerking met de MIVD of de NCTb, verwijs ik voor het antwoord
naar het antwoord op vraag 12. Indien de vraag betrekking heeft op het Openbaar
Ministerie (genoemd op pagina 111 van het Jaarverslag) dan verwijs ik bovendien
naar het antwoord op vraag 85. In de concrete samenwerking tussen de AIVD
en de MIVD of het OM speelt de NCTb geen rol.87Welke initiatieven zijn er voor de werving en selectie
van personeel genomen en in hoeverre heeft dit geresulteerd in een toename
van het personeelsbestand, nu er in het kader van de organisatieontwikkeling
en bedrijfsvoering er een groot budget is vrijgemaakt?De AIVD heeft op een actieve, gerichte en voor de AIVD vernieuwende wijze
personeel geworven op de arbeidsmarkt. De AIVD heeft vacatures geplaatst in
de gebruikelijke media (kranten en tijdschriften), maar ook via internet,
zowel op de eigen website en de websites van de Rijksoverheid, als op specifieke,
functiegerelateerde websites en speciale actiesites voor de werving van specifieke
functiegroepen. Daarnaast heeft de AIVD zich gepresenteerd op banenmarkten
en op hogescholen en universiteiten. Ten behoeve daarvan is een speciale promotiefilm
gemaakt waarin wordt duidelijk gemaakt aan welke functies de AIVD behoefte
heeft en wat het werken bij de AIVD inhoudt. De werving van nieuw personen
loopt daarmee voortvarend en conform schema. 88Kan de minister voorbeelden geven van het zelfstandig
handelend vermogen van de AIVD? Wat voor maatregelen kunnen worden getroffen?Neen, om operationele redenen kunnen in het openbaar geen voorbeelden
gegeven worden van het handelend vermogen van de AIVD, omdat daarmee inzicht
wordt gegeven in de modus operandi van de AIVD. Handelend vermogen is het
door de AIVD op basis van de eigen wettelijke bevoegdheden en in het belang
van de nationale veiligheid direct bevorderen van de weerstand tegen dreigingen
en het eigenstandig wegnemen van dreiging. Er kunnen meerdere vormen van handelend
vermogen onderscheiden worden, te weten:– Het beschermen van de veiligheid van bronnen en personen met wier medewerking gegevens worden verzameld (artikel 15, onder b en c, van
de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (Wiv 2002);– Het bevorderen of treffen van maatregelen ter bescherming van
de door de dienst te behartigen belangen (artikel 21, eerste lid, onder a,
onderdeel 2 van de Wiv 2002);– Het aanwijzen van vertrouwensfuncties (artikel 3 van de Wet veiligheidsonderzoeken
(Wvo);– Het afgeven of weigeren van een verklaring van geen bezwaar (artikel
6 van de Wvo).89Wat wordt van een «handelingsadviseur»
verwacht? Aannemende dat hij/zij niet eigenstandig handelt, is de vraag wie
hij/zij adviseert? De leiding van de AIVD? «Afnemers»?De handelingsadviseur levert een bijdrage aan het handelend vermogen van
de AIVD. Hij adviseert medewerkers of agenten van de dienst die het handelend
vermogen van de dienst toepassen, zorgt voor de noodzakelijke kennis en contacten
en bewaakt de kaders en de kwaliteit van de handeling. Ook houdt hij de resultaten
bij.90Zijn er voldoende waarborgen ingebouwd om te voorkomen
dat de AIVD, ondanks de snelle, bijna stormachtige groei die de dienst doormaakt,
organisatorisch, logistiek, bestuurlijk en politiek uit de bocht vliegt?Ja. Zoals op pagina 124 van het jaarverslag wordt vermeld, is de personele
groei van de AIVD sinds 2005 projectmatig belegd in het ontwikkelprogramma Prospect 2007. Het deelprojectIntelligent
en Veilig groeien bewaakt de kwaliteit van de werving, selectie,
opleiding en begeleiding van nieuwe medewerkers in de AIVD-organisatie. De
Tweede Kamer is hier voor het laatst over geïnformeerd bij mijn brief
van 21 februari 2007 (Tweede Kamer, 2006–2007, 30 977, nr. 1).91Kan de minister meer inzicht geven in het nieuwe interne
beveiligingsplan van de AIVD? Heeft de huidige minister vertrouwen in het
huidige beveiligingsniveau binnen de dienst en het voorkomen van incidenten
als het lekken van informatie uit afgesloten werkdossiers?In mijn brief van 20 december 2006 (Tweede Kamer, 2006–2007,
29 876, nr. 20) ben ik uitgebreid ingegaan op de interne beveiliging
van de AIVD, het nieuwe beveiligingsplan en de personele aspecten van het
beveiligingsbeleid. Zoals daarin gesteld, is het opzettelijk compromitteren
van informatie door medewerkers die geautoriseerd kennis kunnen nemen van
staatsgeheimen en die bewust kwaad willen, nooit volledig te voorkomen. Ik
ben er echter van overtuigd dat de AIVD alles in het werk heeft gesteld om
een optimale beveiliging te realiseren.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Beek (VVD), Van der Staaij (SGP), De Pater-van der Meer (CDA),
Van Bochove (CDA), Duyvendak (GL), Wolfsen (PvdA), Hessels (CDA), Gerkens
(SP), Haverkamp (CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De Krom (VVD), ondervoorzitter,
Griffith (VVD), Irrgang (SP), Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der Burg
(VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Kuiken
(PvdA), Leijten (SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA) en Anker (CU).Plv. leden: Teeven (VVD), Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Atsma
(CDA), Van Gent (GL), Vermeij (PvdA), Knops (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA),
Wolbert (PvdA), Weekers (VVD), Zijlstra (VVD), Van Gerven (SP), Van der Veen
(PvdA), Çörüz (CDA), Ten Broeke (VVD), De Roon (PVV), Van
der Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand (PvdD), Bouchibti (PvdA), De Wit
(SP), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en Cramer (CU). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30977-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl