Verslag van een schriftelijk overleg over de Europese Raad en de Eurozonetop van 26 en 27 oktober 2011 (herdruk)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 21
		501-20
 Europese Raad
 
 
 Nr. 584 HERDRUK1I.v.m. een correctie in de inleiding.
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 
		1 november 2011
 
 
 
 
 De vaste commissie voor Financiën2 Samenstelling:Leden: Dezentjé Hamming-Bluemink, I. (VVD), Voorzitter Omtzigt, P.H. (CDA), Irrgang, E. (SP), Knops, R.W. (CDA), Neppérus, H. (VVD), Blanksma-van den Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Dijck, A.P.C. van (PVV), Spekman, J.L. (PvdA), Thieme, M.L. (PvdD), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Ondervoorzitter Bashir, F. (SP), Sap, J.C.M. (GL), Harbers, M.G.J. (VVD), Plasterk, R.H.A. (PvdA), Groot, V.A. (PvdA), Bemmel, J.J.G. van (PVV), Braakhuis, B.A.M. (GL), Vliet, R.A. van (PVV), Dijkgraaf, E. (SGP), Verhoeven, K. (D66), Koolmees, W. (D66), Huizing, M.E. (VVD) en Schouten, C.J. (CU).Plv. leden: Broeke, J.H. ten (VVD), Koppejan, A.J. (CDA), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Hijum, Y.J. van (CDA), Leegte, R.W. (VVD), Haverkamp, M.C. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV), Bouwmeester, L.T. (PvdA), Ouwehand, E. (PvdD), Veen, E. van der (PvdA), Vacature, SP (), Grashoff, H.J. (GL), Schaart, A.H.M. (VVD), Vermeij, R.A. (PvdA), Smeets, P.E. (PvdA), Beertema, H.J. (PVV), Gent, W. van (GL), Jong, L.W.E. de (PVV), Staaij, C.G. van der (SGP), Koşer Kaya, F. (D66), Pechtold, A. (D66), Ziengs, E. (VVD) en Slob, A. (CU). heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister
				 van Financiën en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken naar aanleiding
				 van de brief van 28 oktober 2011inzake het verslag van de Europese Raad en
				 Eurozone Top van 26 en 27 oktober 2011 (Kamerstuk
				 21 501-20, nr. 582).
 De minister van Financiën en de staatssecretaris van
				 Buitenlandse Zaken hebben deze vragen2 De inbreng van de fracties voor het verslag van een schriftelijk overleg, zoals voorgelegd aan de bewindspersonen onder 2011D52641, is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. beantwoord bij brief van 1 november 2011.
 Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 
 
 
 
 De voorzitter van de commissie,
 
 Dezentjé Hamming-Bleumink
 
 
 
 De griffier van de commissie,
 
 Berck 
 
 
 
 
 
 
 
 EFSF/ESM
 ESM
 VVD
 
 Over het ESM wordt gesteld dat het na november
				in de parlementen kan worden behandeld en zo spoedig mogelijk in werking kan
				treden. Betekent dit dat het ESM (veel) eerder dan tot nu toe aangenomen het
				EFSF zal moeten vervangen? Aan welk moment van inwerkingtreding wordt thans
				gedacht?
 Antwoord
 
 Naar verwachting zal in november politieke
				overeenstemming worden bereikt over de wijzigingen in het ESM-verdrag. De
				Europese Commissie heeft voorgesteld om reeds in 2012 het ESM in werking te
				laten treden. Bij inwerkingtreding van het ESM zal deze de taken van het EFSF
				overnemen. Door de financieringsstructuur van het ESM, is het ESM efficiënter
				ingericht dan het EFSF. De ratificatieprocedure van het ESM-verdrag zal in
				Nederland in werking treden na de ondertekening van het ESM-verdrag. Hiervoor
				is uiteraard is een versnelde ratificatie nodig van de Staten-Generaal.
 Special Purpose Vehicle
 VVD
 
 Voorts over het EFSF: er wordt maximalisatie
				van de financieringsregelingen bepleit door middel van Special Purpose Vehicles
				(SPV’s). Wat is de verwachting hoe het bedrag kan worden verhoogd als gevolg
				van de inzet van SPV’s?
 PvdA
 
 Om het noodfonds meer slagkracht te geven,
				zijn er twee voorstellen gekomen, enerzijds via Special Purpose Vehicles
				(SPV’s) anderzijds via het verlenen van verzekeringen. Met betrekking tot de
				SPV’s hebben de leden van de PvdA-fractie de volgende vragen. Welk risico
				lopen de externe investeerders? Of krijgen zij een soort van risicoloze
				obligaties? Wat voor voorwaarden zullen deze buitenlandse investeerders kunnen
				en mogen stellen in ruil voor hun investeringen? In hoeverre is het wenselijk
				dat buitenlandse investeerders invloed krijgen op het Europees beleid?
 SP
 
 In hoeverre moeten de Special Purpose Vehicles
				(SPV’s) gaan bijdragen aan de middelen die het fonds ter beschikking zal
				hebben? Is daar al een bedrag bij bekend? Zijn er al toezeggingen van landen om
				hierin te participeren? Wordt dit de inzet op de top van de G20? Op welke wijze
				worden private partijen geïnteresseerd om te participeren in een SPV?
 D66
 
 De tweede optie betreft het samenbrengen van
				middelen uit verschillende bronnen. Kan de minister toelichten wat de stand van
				zaken is ten aanzien van de special purpose vehicles? Is hier vraag naar vanuit
				de markt en is reeds contact geweest met marktpartijen?
 Antwoord
 
 Om de capaciteit van het EFSF efficiënter in
				te kunnen zetten hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de eurozone
				overeenstemming bereikt over twee opties om dit doel te bereiken. Ten eerste,
				door middel van het gebruik van EFSF-middelen voor een verzekeringsmodel bij de
				uitgifte van nieuwe schuld door euro-lidstaten. De tweede optie betreft het
				samenbrengen van middelen uit verschillende bronnen waaronder het EFSF. De
				andere bronnen dan het EFSF kunnen zowel betrekking hebben op private
				investeerders als op private of publieke financiële instellingen. Hierbij kan
				gebruik gemaakt worden van zgn. Special Purpose Vehicles (SPVs). De Eurogroep
				zal in november richtlijnen voor deze twee opties uitwerken in lijn met het
				EFSF rapport over hefboom opties voor de capaciteit van het EFSF dat
				vertrouwelijk is toegezonden aan de Kamer op 25 oktober 2011 (zie brief
				BFB2011–2437M). Een essentieel onderdeel van de twee opties betreft de
				conditionaliteit die verbonden zal zijn aan de steun uit het meer slagvaardige
				EFSF. Steun zal altijd samengaan met een Memorandum of Understanding (MoU) met
				adequate beleidcondities en zoveel mogelijk IMF-betrokkenheid. De voorwaarden
				en risico’s voor externe investeerders en bijdragen van andere private en
				publieke partijen dienen nog vastgesteld te worden. Andere private en publieke
				partijen kunnen geïnteresseerd zijn om te participeren in een SPV door het
				verwachte rendement en de mogelijke zekerheden die geboden kunnen worden zoals
				in het verzekeringsmodel. In algemene zin verwelkomt Nederland de deelname van
				buitenlandse investeerders in Europa.
 ECB
 VVD
 
 Zijn er net als in het 21 juli pakket
				garanties voor de ECB voor de periode van selective default afgegeven? Uit het
				verslag van de Europese Raad en Eurozone Top valt op te maken dat er nog geen
				«exacte kwantificering» te geven is ten aanzien van de tijdelijke extra
				voorziening voor de ECB. Wanneer is hier meer duidelijkheid over te geven? Wat
				wordt bedoeld met de afspraak om kredietverbetering te hanteren om de kwaliteit
				van het onderpand te versterken zodat Griekse banken het kunnen blijven
				gebruiken om toegang tot liquiditeitsverstrekking te verkrijgen?
 CDA
 
 Is er net als op 21 juli sprake van een
				selective default van Griekenland? Wat zijn de gevolgen hiervan voor de ECB?
				Hoe hoog is de garantstelling van de ECB in dit verband? Wanneer wordt de Kamer
				hierover geïnformeerd?
 PVV
 
 De ECB leent geld uit aan financiële
				instellingen met Griekse obligaties als onderpand. Wat zijn de gevolgen voor de
				ECB als dit onderpand 50% van haar waarde verliest doordat Griekse schulden
				(voor 50%) worden kwijtgescholden? Betekent dit dat een extra voorziening voor
				de ECB nodig is? Zo ja, hoe groot moet deze voorziening zijn en wordt deze ook
				uit het EFSF verstrekt?
 PVV
 
 Daarnaast moet een voorziening worden
				getroffen voor de ECB, omdat het Griekse onderpand in waarde halveert. Hoe
				groot is deze voorziening?
 Antwoord
 
 Tijdens het proces van herstructurering van de
				Griekse schuld kan niet worden uitgesloten dat Griekenland door rating bureaus
				in selective default geplaatst zal worden. Evenals
				in de verklaring van 21 juli is in de verklaring van 26 oktober daarom
				voorzien in een extra voorziening voor de ECB om te zorgen dat de Griekse
				banken toegang houden tot liquiditeit van de ECB. Deze voorziening houdt
				verband met het volgende: Griekse banken lenen op dit moment veel geld van de
				ECB waarvoor zij onderpand moeten inleggen (veelal Griekse staatsobligaties).
				De ECB mag alleen onderpand accepteren van voldoende kwaliteit en van solvabele
				banken. Als garantie voor een mogelijke verslechtering van de kwaliteit van het
				Griekse onderpand verlenen de lidstaten aan de ECB een tijdelijke extra
				voorziening. Hierover heeft eerder correspondentie met uw Kamer plaatsgevonden
				(zie de vertrouwelijke brief met kenmerk BFB2011–1570M en de brief met
				kenmerk BFB2011–1571M). Daarbij is toen in de media een bedrag genoemd van 35
				miljard euro voor een tijdelijke voorziening. Op dit moment is hiervoor echter
				geen exacte kwantificering te geven.
 PvdA
 
 Wat zal de rol van de ECB zijn de komende
				periode? Hoe moeten deze leden het duiden dat de nieuwe ECB-president Draghi
				heeft gezegd onconventionele maatregelen te gaan gebruiken?
 PVV
 
 Is gesproken over de rol van de ECB? Gaat zij
				door met het opkopen van staatsobligaties ook nadat het EFSF is
				geïnstalleerd?
 PVV
 
 De ECB heeft voor vele miljarden obligaties
				opgekocht van zwakkere landen. Toch zijn de rentes weer tot recordhoogtes
				gestegen. Hoe effectief is deze opkoop eigenlijk? Hoeveel risico loopt de
				Nederlandse belastingbetaler met dit opkoopprogramma, dat inmiddels al meer dan
				170 miljard bestrijkt?
 ChristenUnie
 
 Wat voor afspraken zijn er gemaakt over de
				betrokkenheid van de ECB? Hoe stevig zijn die afspraken?
 Antwoord
 
 Het Securities Market Programma (SMP) heeft
				tot doel de transmissie van het monetaire beleid van de ECB te waarborgen. De
				risico’s van de aanschaf van staatspapier in het kader van het SMP zijn
				direct verbonden met de financiële gezondheid van het land dat het papier
				uitgeeft. In geval van een wanbetaling zou er sprake zijn van verliesdeling
				over het Eurosysteem waarbij de ECB-kapitaalsleutel als verdeelsleutel wordt
				gehanteerd. In geval van verlies wordt veelal uitgegaan van een recuperatie,
				hetgeen betekent dat niet het volledige bedrag waaraan wordt blootgestaan
				verloren gaat. De nieuwe PSI-overeenkomst zal alleen betrekking hebben op
				private crediteuren. De ECB is geen private crediteur en is derhalve
				uitgesloten van deelname.
 Wat betreft de voortzetting van het SMP-programma, de details
				daarvan en derhalve de risico-inschatting daarvan, of andere ondersteunende
				ECB-maatregelen geldt dat de ECB onafhankelijk is en zelf bepaalt welke
				maatregelen noodzakelijk zijn om een goede werking van het monetaire systeem te
				waarborgen.
 Herkapitalisatie banken
 PvdA
 
 Wat betreft de herkapitalisatie van banken is
				afgesproken dat banken eerst zelf private financiering moeten vinden. Mocht dit
				niet lukken, dan moet een lidstaat zorgen voor financiering waarna pas in het
				uiterste geval het noodfonds aangesproken kan worden. Hoe wordt beoordeeld of
				van de volgende stap gebruik gemaakt kan worden? En wie beoordeelt dat? Met
				andere woorden, hoe wordt bijvoorbeeld bepaald dat een bank niet aan de eisen
				kan voldoen door privaat geld aan te trekken? En hoe wordt vervolgens
				beoordeeld dat een lidstaat de financiering niet aankan en dus vervolgens het
				noodfonds gebruikt kan worden? In het uiterste geval zal er dus sprake zijn van
				herkapitalisatie door het EFSF. Wat krijgt het EFSF hiervoor terug? Staat er
				een tegenprestatie tegenover of wordt het EFSF bijvoorbeeld
				(mede)aandeelhouder?
 ChristenUnie
 
 Wat zijn de precieze criteria waaronder banken
				steun krijgen ingeval zij niet in staat zijn zelf hun kapitaalsbasis te
				versterken? En hoe stevig liggen deze voorwaarden vast?
 Antwoord
 
 Indien een bank beroep moet doen op de
				overheid voor kapitaalsteun en de lidstaat daar zelf geen middelen voor heeft,
				moet de lidstaat een verzoek indienen via de voorzitter van de Eurogroep.
				Vervolgens zal een toetsing worden uitgevoerd door de Commissie, in
				samenwerking met de ECB en wanneer nodig, de relevante Europese toezichthouders
				(zoals de EBA). Deze zullen de betreffende instelling conform het vigerende
				staatssteunkader corrigerende maatregelen opleggen (bijvoorbeeld het afstoten
				van onderdelen). Om deze maatregelen, en de reputatieschade die staatssteun met
				zich meebrengt, tegen te gaan, zullen banken proberen om een beroep op de staat
				te vermijden. Lidstaten kunnen alleen onder strikte voorwaarden een lening van
				het EFSF krijgen voor de herkapitalisatie van hun banken. Allereerst moeten de
				problemen in de financiële sector liggen, en moet de bron van het probleem
				niet budgettair of structureel van aard zijn. Ook moet de lening de budgettaire
				situatie van de lidstaat niet in gevaar brengen. Wanneer een lidstaat in
				aanmerking komt voor een lening, worden conditionaliteiten gesteld op het
				terrein van de financiële sector. Herstructurering of ontmanteling van de bank
				in kwestie is, conform het vigerende staatssteunkader, een voorwaarde zonder
				welke het EFSF geen lening kan verschaffen. Daar kunnen nog eisen aan
				toegevoegd worden ten aanzien van de regulering van en het toezicht op de
				financiële sector in de betrokken lidstaat. Voor bankensteun kan het IMF de
				gezondheid van de financiële sector toetsen, via een zogenaamd Financial
				Sector Assessment (FSAP). Het EFSF kan een lidstaat pas een lening verschaffen
				voor het herkapitaliseren van een bank nadat de Eurogroep hiermee heeft
				ingestemd. Het risico dat de lidstaat loopt als gevolg van de kapitaalinjectie
				(de waarde van de gedane investering kan immers dalen) blijft voor haar eigen
				rekening. Het EFSF heeft een vordering op de lidstaat, en niet op de bank.
 Leverage, verzekeringsmodel, risicoprofiel
				en garanties
 PvdA
 
 Daarnaast komen er verzekeringen (credit
				enhancements) om de slagkracht van het fonds te vergroten, zo lezen deze leden
				in het akkoord. Hoe zal het verlenen van die verzekeringen in zijn werk gaan?
				Krijgt het EFSF hier een vergoeding voor? Is er sprake van iets soortgelijks
				als credit default swaps? Of is er sprake van het opknippen van obligaties in
				risicotranches, waarbij het grootste risico voor rekening van het EFSF komt?
				Daarnaast vragen deze leden een antwoord op het volgende hypothetische geval.
				Stel, met behulp van de credit enhancements worden leningen verstrekt aan een
				land. Is het dan zo dat de credit enhancements bijvoorbeeld de onderste 20% van
				de obligaties verzekeren? Zo ja, wat gebeurt er dan als er een haircut van
				bijvoorbeeld 20% plaats zal vinden? Is het EFSF dan zijn gehele bijdrage kwijt?
				Met het verlenen van credit enhancements kan de slagkracht van het noodfonds
				vergroot worden. De leden van de PvdA-fractie vragen of (de voorgaande
				redenering in het achterhoofd houdend) het risico echter niet nog veel verder
				vergroot wordt door het verlenen van credit enhancements?
 PVV
 
 Is al meer duidelijk over de hefboomwerking
				van het EFSF? Is een garantie van bijvoorbeeld 20% voldoende om beleggers over
				de streep te trekken? Waar is deze verwachting op gebaseerd?
 PVV
 
 Hoe wordt het noodfonds opgehoogd en welke
				investeerders zijn bereid te investeren; tegen welke voorwaarden? Waar is de
				veronderstelling op gebaseerd dat 1000 miljard voldoende is om de crisis te
				bezweren?
 PVV
 
 Indien het verzekeringsmodel onvoldoende werkt
				en indien andere landen of private investeerders onvoldoende bereid zijn te
				participeren in het noodfonds, hoe wordt dan de slagkracht van 1000 miljard
				bereikt? Betekent dit dat de garanties van de eurolanden omhoog moeten?
 CDA
 
 De slagkracht van het EFSF wordt vergroot. Ten
				eerste door de introductie van een verzekeringsmogelijkheid. Ten tweede door
				het samenbrengen van middelen uit andere landen via een SPV. In het verslag
				wordt gesteld dat de hoogte van de Nederlandse garantie niet wordt aangepast.
				Kan het kabinet dit toelichten? Wat zijn de gevolgen voor het risicoprofiel,
				i.e. het risico dat de garanties uit moeten worden betaald? Past deze
				aanpassing binnen de bestaande richtlijnen, of zijn hier nieuwe richtlijnen
				voor nodig? Op welke wijze wordt het IMF hierbij betrokken?
 D66
 
 De leden van de D66-fractie constateren dat er
				opties zijn uitgetekend om de slagkracht van het EFSF te vergroten. Kan de
				minister toelichten wat de status van deze opties is? In de eerste optie worden
				EFSF-middelen gebruikt voor een verzekeringsmodel. Hierdoor neemt het
				risicoprofiel toe. Kan de minister dit verder toelichten? Wat zijn de mogelijke
				gevolgen voor Nederland? Betekent dit simpelweg dat de kans groter is dat er
				daadwerkelijk verlies wordt geleden op de garanties?
 GroenLinks
 
 De leden van de GroenLinks fractie vragen zich
				af wat de argumenten geweest zijn waarom de regeringsleiders gekozen hebben
				voor het verzekeringsmodel.  Hoe waardeert het Nederlandse kabinet deze keuze?
				Op welke wijze is de vergroting van de slagkracht met een factor 4 of 5
				berekend?  Hoeveel garantie geeft de verzekeringsconstructie nu? Is de
				inschatting van het kabinet dat dit voldoende is om besmettingsgevaar te
				voorkomen? Wat is het gevolg voor de kredietstatus van landen? Welke
				economische voordelen heeft dit model ten opzichte van opties zoals het
				daadwerkelijk vergroten van het noodfonds of het bankmodel? Hoe schat het
				kabinet de mogelijkheid van een prijsopdrijvend effect van dit model in? Wat is
				het risico op een vergrote moral hazard? Hoe is de kans beoordeeld dat
				beleggers in staatsobligaties ook een verzekering eisen op staatsobligaties van
				andere landen? Wat zou het effect hiervan zijn voor de Europese stabiliteit?
				Wat zou het effect zijn van de wurggreep waarin de financiële markten de
				Europese overheden houden op dit moment? Of, zo vragen zij zich af, zijn
				voornamelijk politieke argumenten doorslaggevend geweest bij deze keuze? Welke
				politieke argumenten zijn er gewisseld? Wat was de opstelling van de
				verschillende landen hierin? Hoe heeft Nederland zich hierin opgesteld? Welke
				argumenten zijn het zwaarst gewogen door het kabinet: de politieke of
				economische argumenten?
 ChristenUnie
 
 De minister geeft in een interview aan BNR
				Nieuwsradio aan dat de financiële risico’s die het noodfonds loopt groter
				zijn geworden door de nieuwe constructie die op de eurotop is afgesproken. Kan
				het kabinet aangeven wat de gevolgen zijn voor de garanties die uitstaan?
 ChristenUnie
 
 Kan het kabinet aangeven wat het akkoord
				betekent voor het Nederlandse garantieplafond in absolute termen? En wat
				betekent de 130 miljard, nu genoemd in plaats van de eerder gecommuniceerde 109
				miljard, voor Nederland?  Op wat voor termijn is bekend hoeveel de IMF gaat
				bijdragen?
 Antwoord
 
 Nederland hecht aan een slagvaardig noodfonds
				dat in crisistijden steun kan bieden aan eurolanden onder strenge condities ter
				waarborging van de financiële stabiliteit van de eurozone. De strenge
				condities zoals op het gebied van begrotingsbeleid, structurele hervormingen
				van de economie en de bancaire sector, en reguliere monitoring en controle door
				IMF en EU in EU/IMF programma’s zorgen ervoor dat ongewenst gedrag van
				lidstaten beperkt kan worden. Dit is zowel in politieke als economische zin van
				groot belang. Om de capaciteit van het EFSF efficiënter in te kunnen zetten
				hebben de staatshoofden en regeringsleiders van de eurozone overeenstemming
				bereikt over twee opties. De eerste optie is het gebruik van EFSF-middelen voor
				een verzekeringsmodel bij de uitgifte van nieuwe schuld door euro-lidstaten. De
				tweede optie betreft het samenbrengen van middelen uit verschillende bronnen
				waaronder het EFSF. De andere bronnen dan het EFSF kunnen zowel betrekking
				hebben op private investeerders als op private of publieke financiële
				instellingen zoals sovereign wealth fondsen. Hierbij kan gebruik gemaakt worden
				van zgn. Special Purpose Vehicles (SPVs).
 Nederland kan zich goed vinden in de door de Eurozonetop
				overeengekomen opties ter versterking van de slagkracht van het EFSF waarbij
				Nederland gepleit heeft voor het uitwerken ervan binnen de huidige
				garantieverplichtingen van lidstaten. De twee opties hebben dan ook geen
				gevolgen voor het Nederlandse garantieplafond voor het EFSF. Ook is als
				criterium opgenomen dat de kredietwaardigheid van eurolanden behouden dient te
				blijven. De uitwerking van beide opties zal plaatsvinden door de Eurogroep.
				Naar verwachting leiden deze opties samen tot een aanzienlijk hogere
				potentiële slagkracht van het noodfonds tot een factor vier à vijf gebaseerd
				op analyses van financiële deskundigen en het EFSF. Als onderdeel van een
				totaalpakket zijn deze maatregelen kansrijk in het bestrijden van besmetting en
				het waarborgen van de financiële stabiliteit in de eurozone. Nederland heeft
				altijd aangegeven dat een noodfonds alleen niet voldoende is om de crisis te
				bezweren, hiervoor is een totaalaanpak noodzakelijk waarin ook structurele
				hervormingen worden doorgevoerd door landen en begrotingen op orde worden
				gebracht, en banken worden geherkapitaliseerd waar nodig. In lijn met de wens
				van de Kamer zal het IMF zoveel mogelijk betrokken worden bij beide opties. De
				Eurogroep, de Commissie en het EFSF zullen alle mogelijkheden hiertoe
				uitwerken.
 In het geval van de optie met het verzekeringsmodel is het
				mogelijk dat het risicoprofiel van de garanties toeneemt, met name als het
				verzekeringsmodel wordt vormgegeven door middel van een extra bescherming die
				de eerste 20% verlies bij staatsobligaties dekt. In dat geval zou bij een
				haircut van 20% van de obligatie de gehele dekking opgevraagd worden. De kans
				dat een beroep wordt gedaan op de dekking neemt dus wat toe, maar de totale
				garanties van de lidstaten aan het EFSF worden niet groter. Bovendien geldt dat
				wanneer bij de door EFSF geleverde dekking een vordering ontstaat op het land
				dat de obligaties heeft verstrekt, de individuele lidstaten de mogelijkheid
				krijgen van toegang tot de Club van Parijs waar betalingsproblemen tussen
				overheden onderling behandeld worden.
 De verwachting is dat alleen eurolanden die direct te maken
				hebben met verslechterende marktomstandigheden door besmetting, een aanvraag
				zullen doen voor EFSF ondersteuning. Investeerders blijken nog steeds bereid
				zonder verdere verzekeringen te investeren in eurolanden waarvoor het risico
				laag wordt ingeschat.
 Nederland heeft een ophoging van het noodfonds overigens nooit
				uitgesloten als onderdeel van een totaalaanpak. Nederland was in de discussies
				over het noodfonds wel zeer terughoudend over een bankmodel voor het EFSF
				waarin het EFSF aanspraak zou kunnen maken op liquiditeit van de ECB. Nederland
				hecht sterk aan de onafhankelijkheid van de ECB als monetaire autoriteit.
 Rating EFSF
 PvdA
 
 Deze leden vragen ook naar de gevolgen van de
				voorstellen voor de kredietrating van het EFSF? Is hierover al duidelijkheid en
				is hierover contact onderhouden met de rating agencies?
 SP
 
 Ook de uitbreiding van het noodfonds roept bij
				de leden van de SP-fractie veel vragen op. Hoe is het mogelijk dat het EFSF
				door een hefboom wordt vergroot, terwijl tegelijkertijd de hoge
				kredietwaardigheid in stand wordt gehouden? Indien dat mogelijk is, waarom werd
				daar dan niet eerder gebruik van gemaakt? En waarom was het dan eerder nodig om
				de garanties aan het noodfonds te verhogen om de kredietwaardigheid op peil te
				houden? Tot welke bedrag aan middelen leidt de factor 4 of 5 van de hefboom?
				Hoe verhoudt dat zich tot de genoemde verhoging naar 1 biljoen? Hoeveel
				procent van het risico gaat de risicoverzekering afdekken?
 PVV
 
 Wat zijn de gevolgen van de ophogen van het
				EFSF voor de kredietwaardigheid van landen (bijv. Frankrijk). Wat zijn de
				gevolgen voor het EFSF wanneer de kredietwaardigheid van Frankrijk zou worden
				verlaagd?
 Antwoord
 
 Met de door de Eurozonetop overeengekomen
				opties wordt gepoogd efficiënter gebruik te maken van de middelen van het
				noodfonds en daarmee de slagkracht te vergroten. Beide hefboom opties om de
				capaciteit van het EFSF efficiënter in te zetten zullen verder technisch
				uitgewerkt worden door de Eurogroep. Hierbij zullen niet de
				garantieverplichtingen van lidstaten vergroot worden. Een belangrijk criterium
				waarbinnen de twee opties voor het efficiënter inzetten van de EFSF-capaciteit
				vormgegeven worden is het behouden van de hoogst mogelijke kredietrating voor
				het EFSF. Hiermee behouden de obligatiehouders in het EFSF nog altijd
				obligaties met de hoogst mogelijke kredietwaardigheid. De uitwerking van de
				opties zal plaatsvinden met inachtneming van dit criterium en samen met
				financiële experts zoals rating agencies. Moody’s heeft op 29 oktober
				jongstleden de AAA-rating van het EFSF bevestigd. Een ander belangrijk
				criterium voor het uitwerken van de opties is het behoud van de
				kredietwaardigheid van de eurolanden. Dit criterium zal dan ook scherp voor
				ogen gehouden worden bij de uitwerking van de opties ter versterking van de
				slagkracht van het EFSF. Het Kabinet wil niet speculeren over wijzigingen in de
				kredietwaardigheid van landen. Het EFSF is gebaseerd op de hoogste
				kredietwaardigheid van eurolanden, een aanpassing daarin zou ongewenste
				gevolgen hebben voor het EFSF.
 Programmalanden,
				IMF-betrokkenheid
 PVV
 
 Wordt een land dat gebruik maakt van het EFSF
				noodfonds om bijvoorbeeld banken te ondersteunen of een obligatie-emissie te
				verzekeren gezien als programmaland? Zo ja, wordt het land vanaf dat moment
				gevrijwaard van verdere deelname aan het noodfonds? Zo nee, wanneer ben je een
				programmaland en wat betekent dit voor de garantiestelling aan EFSF? Aan welke
				conditionaliteiten moet een land voldoen als het gebruik wil maken van het EFSF
				(ter ondersteuning banken, als verzekering voor obligaties of als aanvulling op
				het tekort) en hoe wordt hierop toegezien?
 D66
 
 Voor landen die een beroep doen op
				EFSF-middelen geldt een strikte conditionaliteit. Betekent dit ook dat het IMF
				wordt betrokken bij landen die een beroep doen op EFSF-instrumenten? Zal het
				IMF worden ingeschakeld op het moment dat een land een beroep doet op het EFSF
				om de voortgang in het beleid te monitoren? En welke instrumenten hebben
				toezichthouders om voortgang af te dwingen?
 ChristenUnie
 
 Het akkoord stelt: «The Eurogroup, the
				Commission and the EFSF will work on all possible options». Wat voor opties
				zijn dat? Hoe lang gaat de uitwerking hiervan duren? Om wat voor bedragen gaat
				het dan, en wat is daarvan het effect op de Nederlandse garantie/bijdrage? Hoe
				gaat het special purpose vehicle er precies uitzien? Wie gaat er meedoen? En
				tegen wat voor prijs?
 Antwoord
 
 Landen die gebruik maken van het aanvullende
				instrumentarium van het EFSF (preventieve kredietlijnen, primaire marktopkoop,
				secundaire marktinterventies en bankensteun) zijn geen volledig programmaland.
				Van een volledig programmaland is alleen sprake in geval van een zogenaamd
				macro-economisch aanpassingsprogramma, de zwaarste vorm van een programma,
				waaraan de meest strikte conditionaliteiten gekoppeld zijn. Landen die een
				dergelijk programma krijgen kunnen een verzoek indienen bij de andere
				eurolanden om geen nieuwe garanties meer te verstrekken voor het EFSF. De
				overige eurolanden besluiten hierover met unanimiteit. Tot nu toe hebben
				Griekenland, Ierland en Portugal een macro-economisch aanpassingsprogramma
				gekregen en geven deze landen geen nieuwe garanties meer af voor het EFSF.
 Voor het EFSF-instrumentarium gelden toegangscriteria en
				conditionaliteiten die passen bij de vorm van het instrument en de problemen
				van het betreffende land: de door Eurogroep met unanimiteit vastgestelde
				conditionaliteiten zijn toegespitst op de ernst van de problematiek. Voor de
				preventieve kredietlijnen gelden allereerst strikte condities in lijn met de
				praktijk van het IMF zoals vastgelegd in de guidelines voor deze instrumenten.
				Verder zijn er toegangscriteria, een soort toetsing aan de poort. Wanneer
				landen hun zaken redelijk op orde hebben, kunnen ze een PCCL (precautionary
				conditional credit line) aanvragen, waarbij in een MoU wordt vastgelegd dat hun
				situatie niet mag verslechteren. Wanneer extra correctieve maatregelen nodig
				zijn, krijgen landen een zogenaamde ECCL (extended conditional credit line),
				waarbij in het MoU afspraken worden vastgelegd over conditionaliteiten voor de
				periode waarin het land toegang heeft tot de kredietlijn. De aanvraag en
				conditionaliteiten voor primaire marktopkoop corresponderen met de
				conditionaliteiten van het programma dat een land reeds heeft (macroeconomisch
				aanpassingsprogramma, ECCL, of PCCL). Een aanvraag voor secundaire
				marktinterventie kan gedaan worden door elke lidstaat onder adequate condities
				zoals beleidshervormingen vastgelegd in een Memorandum of Understanding. Voor
				lidstaten die geen programma hebben, worden passende conditionaliteiten in een
				MoU vastgelegd. Zoals aangegeven richting de Kamer, wordt voor bankensteun,
				tenslotte, eerst de drietrapsraket gehanteerd. Pas in een situatie waarin
				private financiering niet mogelijk is, en landen zelf de herkapitalisatie (ook)
				niet op kunnen brengen, kan toegang worden gezocht tot het noodfonds. Daarbij
				geldt dat de bron van het risico bij de financiële instelling(en) moet liggen,
				en niet bij de overheid. Ook moet de overheid in staat zijn de budgettaire
				gevolgen van een lening van het EFSF te dragen. Aan bankensteun zijn
				conditionaliteiten verbonden voor staatssteun en EU-regels voor de financiële
				sector.
 Conform de wens van de Kamer zal het IMF steeds zoveel mogelijk
				actief betrokken worden bij ieder van de EFSF-instrumenten. Afhankelijk van het
				soort instrument en het terrein waarop het IMF expertise bezit, wordt gekeken
				wat de rol van het IMF kan zijn. Voor programma’s, ook preventieve, kan het
				IMF naast financieel, bijvoorbeeld ook betrokken worden bij de vormgeving en de
				implementatie. Voor bankensteun kan het IMF de gezondheid van de financiële
				sector toetsen, via een zogenaamd Financial Sector Assessment (FSAP). Bij
				gezamenlijke EU/IMF programma’s vindt monitoring en controle plaats zowel
				door de EU als het IMF. Er vinden tijdens programma’s meerdere malen per jaar
				missies plaats van de EU en het IMF om de voortgang te controleren en, bij te
				weinig voortgang, om nieuwe maatregelen af te dwingen. Uiteindelijk beslissen
				de eurolanden, de EU, en het IMF over uitkering van steun onder gezamenlijke
				EU/IMF programma’s.
 De zin waarnaar gerefereerd wordt in de Eurozonetop statement
				(«The Eurogroup, the Commission and the EFSF will work on all possible
				options») is genoemd in combinatie met het verder versterken van de middelen
				van het EFSF door meer samen te werken met het IMF. Het IMF zou zowel op
				technisch als financieel vlak een rol kunnen spelen in beide opties ter
				versterking van de slagkracht van het EFSF. In november zal de Eurogroep beide
				opties verder vormgeven in de vorm van guidelines.
 Overig
 PvdA
 
 Bovendien vragen deze leden of er al
				duidelijkheid is over de kredietrating van Frankrijk? Wat zijn de gevolgen van
				de Griekse haircuts voor Franse banken en daarmee eventueel voor de Franse
				staatsfinanciën in het geval de banken zelf niet genoeg financiering op kunnen
				halen? Bovendien wordt het risico van het EFSF groter, is er duidelijkheid over
				wat dat voor de Franse rating betekent?
 Antwoord
 
 De kredietrating van Frankrijk is AAA. De
				impact van de afslag op Griekse staatsobligaties is meegenomen bij het
				berekenen van de additionele kapitaalbehoefte van Franse banken door de EBA. De
				voorlopige inschatting van de EBA is dat Franse banken € 8,8 miljard aan
				extra kapitaal nodig hebben (minder dan 0,5% van het Franse BBP). Geen van de
				Franse banken heeft tot nu toe aangegeven een beroep te doen op de staat voor
				kapitaalsteun. Een belangrijk criterium voor het uitwerken van de opties ter
				versterking van de slagkracht van het EFSF is het behoud van de
				kredietwaardigheid van de eurolanden. Dit criterium zal dan ook scherp voor
				ogen gehouden worden bij de uitwerking van beide opties.
 Schuldhoudbaarheid/PSI
 PvdA
 
 Wat voor economische groeicijfers zijn er
				gebruikt om tot een staatsschuldquote van 120% in 2020 te komen? Hoe
				realistisch zijn die cijfers? De leden van de PvdA-fractie vragen naar de
				schuldhoudbaarheid van Griekenland na afschrijvingen van 50% op de private
				schulden? Verder vragen deze leden zich af hoe de afschrijving op private
				schulden er precies uitziet? Wordt er rente betaald over de oorspronkelijke
				waarde of over de afgeschreven waarde? Kan er een overzicht gegeven worden van
				de verwachte geldstromen? Wat zal de netto private bijdrage zijn? Na alle
				bovenstaande bedragen te hebben verdisconteerd, wat levert deze haircut
				effectief nog op (per saldo)?
 CDA
 
 Wat zijn de precies gevolgen van de
				maatregelen die nu worden aangekondigd voor de schuldhoudbaarheid? Kan het
				kabinet cijfermatig onderbouwen op welke wijze de schuldhoudbaarheid weer op
				orde wordt gebracht? Wat zijn de gevolgen van deze maatregelen voor de Griekse
				economie? In hoeverre blijft hier nog wel echt een groeiperspectief aanwezig?
				Welk deel van de verbetering van de schuldhoudbaarheid wordt bereikt door PSI
				en welke deel door het hervormingsprogramma? Er vindt een obligatieomruil
				plaats tegen een afslag van 50% van de nominale waarde van de obligaties? Waar
				wordt het bedrag van maximaal EUR 30 miljard precies voor gebruikt? Zijn er
				credit enhancements waar in het pakket van 21 juli sprake van was?
 VVD
 
 Hoe ziet het pakket «sweeteners» van 30
				miljard euro eruit? Welke maatregelen worden daartoe genomen?
 SP
 
 Met name op het gebied van de afspraken met de
				private sector over de Griekse schuld blijft er zeer veel onzeker. Private
				investeerders worden uitgenodigd met een voorstel te komen om 50% op de
				nominale waarde van Griekse staatsobligaties af te schrijven met als doel de
				schuld in 2020 te laten dalen tot 120% BNP. Kan er in getallen worden
				aangegeven hoe men op deze 120% uitkomt? Kan een overzicht in bedragen worden
				gegeven wat dit betekent voor de Griekse schuld in samenhang met het akkoord
				van 21 juli jl.? Eurolanden dragen 30 miljard bij aan deze private
				schuldkwijtschelding. Komt dit bovenop de sweeteners die al eerder zijn
				toegezegd? Wat wordt er met die 30 miljard gedaan?
 PVV
 
 Waarom is gekozen voor een nominale
				afwaardering van 50%? Is hierbij ook uitgegaan van het worst-case scenario van
				de trojka, waaruit blijkt dat Griekenland 444 miljard extra steun nodig heeft?
				Om een haircut van 100 miljard te realiseren wordt 30 miljard als sweeteners
				aangewend om banken te verleiden obligaties door te rollen. Wat moeten de leden
				van de fractie van de PVV zich hierbij voorstellen?
 ChristenUnie
 
 En wat is de reden voor de keuze voor 50%
				afwaardering? Waarom bijvoorbeeld niet 60%, het getal dat ook de ronde deed? Is
				tevens overwogen om ook de publieke schuld gedeeltelijk kwijt te schelden? Zo
				nee, waarom niet? Kan het kabinet aangeven hoe de 30 miljard aan zgn.
				sweeteners voor het meedoen van de private sector werken?
 GroenLinks
 
 Er is besloten tot een haircut van 50%, zo
				lezen de leden van de GroenLinks-fractie. Waarom is gekozen voor 50% en niet
				voor bijvoorbeeld 70%, zodat de schuld onder 100% BBP zakt? Deze haircut wordt
				mede privaat gefinancierd door een obligatieswap tegen 50% afslag. Welke
				sweeteners worden ingezet om deze private bijdrage te laten lukken? Wat is het
				concrete doel van de 30 miljard die Griekenland als aanmoedigingsgeld moet
				lenen van het EFSF: zijn die bedoeld voor sweeteners? Zo ja, hoe zitten deze
				dan in elkaar?
 D66
 
 De leden van de D66-fractie constateren dat 30
				miljard euro wordt gereserveerd om de private sector aan te moedigen tot
				deelname. Welke instrumenten kunnen hiervoor worden ingezet? Gaat het wederom
				om garanties op de eindwaarde van de obligaties? Is dit bedoeld om de
				afwaardering «vrijwillig» te maken? Kan de minister toelichten waar het
				bedrag van 30 mrd op is gebaseerd? En kan de minister aangeven wat de stand van
				zaken met betrekking tot de credit enhancements en garanties voor de banken
				is?
 PVV
 
 De Griekse schuldquote zou moeten afnemen tot
				120% in 2020. Acht u deze schuld houdbaar? Wanneer zal Griekenland in staat
				zijn zelfstandig naar de markt te gaan? Welke groeibevorderende maatregelen
				neemt Griekenland of gaat Griekenland nog nemen?
 CDA
 
 Wanneer kan Griekenland zich naar verwachting
				weer (deels) zelf financieren op de markt?
 SP
 
 De Griekse schuld zou door het
				hervormingsprogramma voor de Griekse economie en de afspraken met de private
				sector ertoe moeten leiden dat de Griekse schuldquote afneemt, tot uiteindelijk
				120% in 2020. Ziet de minister dat als een houdbare schuld voor
				Griekenland?
 D66
 
 Waarom is er niet voor gekozen voor verdere
				verlaging van de schuld? Wat zijn hierbij de overwegingen geweest? En is de
				verwachting dat Griekenland daadwerkelijk op een «houdbaar pad»
				terechtkomt?
 GroenLinks
 
 Ook de voorgestelde maatregelen aangaande de
				verbetering van de Griekse schuldhoudbaarheid kunnen op hun instemming rekenen,
				al zouden zij wel graag een inschatting van het kabinet ontvangen of dit doel
				inderdaad bereikt wordt. Zij wijzen erop dat  het SGP een maximale
				schuldpositie aangeeft van 60% BBP, waar de Griekse schuld wordt teruggebracht
				tot 120% BBP in 2020. Tegelijkertijd is bekend dat Griekenland een negatieve
				handelsbalans heeft en een krimpende economie. Hoe reëel achten de
				regeringsleiders dat Griekenland in staat zal zijn deze enorme resterende
				schuldenberg af te betalen?
 Antwoord
 
 De afspraken over een pakket voor Griekenland,
				inclusief de bijdrage hieraan van de private sector, zijn gebaseerd op de
				schuldhoudbaarheidsanalyse, die is uitgevoerd door het IMF. De
				schuldhoudbaarheidsanalyse bevat de meest recente ramingen voor de economische
				groeicijfers. Voor deze cijfers en de analyse verwijs ik naar de brief die u
				hierover eerder vertrouwelijk is toegezonden (zie brief BFB 2011–2409M d.d.
				21 oktober 2011). Zoals in de analyse wordt aangeven, zijn de verwachtingen
				voor Griekenland met onzekerheid omgeven.
 Schuldhoudbaarheid is een zeer complex begrip, dat zich moeilijk
				in een enkel cijfer (zoals de schuldquote) laat samenvatten. Het is, naast de
				schuldquote, onder meer afhankelijk van de economische groei, de rente die
				betaald wordt over de schuld, en het primaire saldo. Dit betekent dat een
				schuldniveau dat voor één land houdbaar is (bijvoorbeeld Japan, met haast
				200% schuld) dat niet noodzakelijkerwijs voor een ander land ook is. Het
				afgesproken pakket is gericht op schuldhoudbaarheid. Het IMF heeft veel
				expertise tot het maken van schuldhoudbaarheidsanalyses. Op dat kompas varen
				we, zoals eerder is afgesproken.
 Ten aanzien van de betrokkenheid van de private sector is
				schuldhoudbaarheid het uitgangspunt, iets waar Nederland al lange tijd op aan
				heeft gedrongen. De bijdrage die van de private sector wordt gevraagd is
				gebaseerd op datgene wat nodig is om de schuld van Griekenland op een houdbaar
				pad te krijgen. De schuldhoudbaarheidsanalyse van het IMF dient hiervoor als
				leidraad. Met een afslag van 50% van de nominale waarde van Griekse obligaties,
				moet de Griekse schuld naar 120% BBP worden teruggebracht in 2020 en daarna
				verder dalen.
 Er is bij de afspraken over PSI niet uitgegaan van een worst-case
				scenario, omdat van zo’n scenario momenteel geen sprake is. De verslechtering
				van de economische en budgettaire situatie en vooruitzichten, die tot
				neerwaartse bijstellingen heeft geleid ten opzichte van de situatie op
				21 juli, is wel meegenomen.
 Er is besloten tot een obligatieomruil met een afslag van 50%.
				Dit is een gebalanceerde mate van PSI, waarbij de schuldhoudbaarheid verbetert,
				maar waarmee ook zo snel en doeltreffend mogelijk tot overeenstemming gekomen
				kan worden met obligatiehouders. De huidige afspraken over PSI hebben tot doel
				de schuld naar een houdbaar niveau terug te brengen, maar tegelijkertijd
				Griekenland zoveel mogelijk aan haar verplichtingen te laten voldoen. Daarnaast
				is een gebalanceerde PSI, waarbij de schuldhoudbaarheid verbetert maar kosten
				niet onnodig op obligatiehouders worden afgewenteld, voor Griekenland van
				belang om zo snel en doeltreffend mogelijk tot overeenstemming te kunnen komen
				met haar obligatiehouders.
 De exacte vormgeving van de PSI moet nog concreet gestalte
				krijgen. Wel zijn de randvoorwaarden duidelijk gesteld: de obligatieomruil
				tegen een afslag van 50% van de nominale waarde van de obligatie moet leiden
				tot een houdbaar schuldpad dat de Griekse schuld reduceert tot 120% BBP in
				2020. Aan deze PSI, die zorgt voor voldoende betrokkenheid van de private
				sector, zal de publieke sector maximaal 30 miljard euro bijdragen om
				obligatiehouders aan te moedigen deel te nemen. Belangrijk is ook om op te
				merken dat Griekenland zich heeft gecommitteerd om uit toekomstige opbrengsten
				van extra privatisering tot 15 miljard euro bij te dragen aan de capaciteit van
				het EFSF. Daarnaast zal de publieke sector, op basis van bovenstaande
				afspraken, maximaal 100 miljard euro bijdragen aan een pakket voor
				Griekenland.
 De 30 miljard euro wordt voldoende geacht om de private sector
				aan te moedigen om deel te nemen aan de obligatieomruil. Er moet nog worden
				bepaald, in samenhang met de vormgeving van PSI, hoe deze 30 miljard euro
				precies ingezet zal worden, aangezien er verschillende vormen mogelijk zijn.
				Het bedrag komt in plaats van, en niet bovenop, het bedrag aan credit
				enhancements dat onderdeel uitmaakte van het pakket van 21 juli.
 Omdat de exacte vormgeving van de PSI nog bepaald moet worden, is
				het nog niet mogelijk uitspraken te doen over de precieze bijdrage van PSI, in
				vergelijking met de bijdrage van de publieke sector, aan verbetering van de
				schuldhoudbaarheid.
 Ten slotte is niet overwogen om een deel van de publieke schuld,
				inclusief de bilaterale leningen, kwijt te schelden. De publieke sector heeft
				door het verstrekken van leningen, in combinatie met renteverlaging en
				looptijdverlenging, reeds een aanzienlijke bijdrage geleverd aan de
				houdbaarheid van de Griekse schuld. Wat nu nodig is dat de private sector, als
				grootste crediteurencategorie van Griekenland, zijn verantwoordelijkheid
				neemt.
 Participatie van en overeenstemming met
				private sector
 CDA
 
 Wanneer vindt deze ruil uiterlijk plaats?
 VVD
 
 Ten aanzien van de afwaardering van Griekse
				schuld vragen de leden van de VVD-fractie wat de stand van zaken is over de
				deelname van de financiële sector. Is de verwachting dat deze voluit meedoet?
				Zo ja, is er een minimumpercentage van de financiële instellingen die mee moet
				doen aan de omruil om deze te laten slagen?
 PvdA
 
 In hoeverre is er sprake van een vrijwillige
				bijdrage van de private sector? Moeten alle instellingen meedoen? Of zullen
				hiervoor wederom lange onderhandelingen noodzakelijk zijn? Op welke manier
				zullen private crediteuren overtuigd worden van een vrijwillige bijdrage?
 PVV
 
 Welke garantie is er dat de particuliere
				beleggers over zullen gaan tot een vrijwillige obligatieruil met een nominale
				afwaardering van 50%? Wat zijn de gevolgen wanneer één of enkele particuliere
				beleggers hiertoe niet vrijwillig bereid zijn? Voor welke banken/instellingen
				van welke landen geldt de haircut van 50%? Worden Griekse banken en
				instellingen ook met deze haircut geconfronteerd? De haircut van 50% zou de
				Griekse staatsschuld met 100 miljard doen afnemen. Is dit inclusief of
				exclusief de haircut van de Griekse banken? Hoeveel (in euro) bedraagt de
				haircut op de Griekse banken en instellingen? Hoeveel bedraagt de reductie van
				de Griekse staatsschuld als de haircut van de Griekse banken en instellingen
				niet wordt meegerekend?
 SP
 
 Ligt er nu daadwerkelijk een akkoord met het
				«Institute for International Finance» (IIF) om 50% op de nominale waarde af
				te schrijven? Wat gebeurt er als financiële instellingen zich daar niets van
				aantrekken en niet participeren in de deal? Voor wanneer zouden de obligaties
				moeten worden omgeruild? Wordt van alle obligatiehouders verwacht dat ze hun
				obligaties inruilen of wordt het slechts gezien als één van de mogelijkheden
				waaruit kan worden gekozen? Welke toezeggingen zijn in ruil voor dit akkoord
				aan het IIF gedaan? Wordt er van de private sector ook verwacht dat ze bij
				toekomstige leningen risico gaan dragen? De BBC meldde op 25 oktober jl. dat
				er bij de private beleggers ook speculatieve hedgefondsen zitten, die al voor
				miljarden aan kortlopende Griekse staatsschuld hebben opgekocht. Klopt deze
				berichtgeving? Bent u ermee bekend hoeveel van de Griekse staatsobligaties er
				in handen is van hedgefondsen? Zo ja, hoeveel? Zo nee, welke pogingen
				onderneemt u om dat alsnog boven water te krijgen? Deze speculanten zouden van
				plan zijn niet mee te doen aan de vrijwillige afschrijving op Griekse schuld,
				en zodra de Griekse overheid nieuwe uitkeringen krijgt via het IMF en het
				Europese noodfonds, de volle uitbetaling op Griekse leningen op te eisen. Kunt
				u deze geruchten bevestigen? Hebben hedgefondsen aangegeven vrijwillig op hun
				schuld te willen afschrijven?
 D66
 
 De leden van de D66-fractie constateren dat er
				nog geen akkoord is met de banken voor de obligatieruil waarbij een afslag van
				50% van toepassing is. Kan de minister aangeven op welke termijn hij deze
				afspraken verwacht?
 GroenLinks
 
 Hoe groot is de kans dat de doelstelling wordt
				gehaald? Is de sector betrokken in deze beslissing?
 ChristenUnie
 
 In het akkoord van 21 juli werd
				overeenstemming bereikt over een vrijwillige bijdrage van de private sector.
				Het duurde erg lang voor er overeenstemming werd bereikt met de private sector
				over de uitwerking hiervan, en tussen 21 juli en heden is de situatie sterk
				verslechterd. Kan het kabinet aangeven wat de verwachting is wanneer er over de
				nieuwe inzet, n.l. afslag van 50% van de nominale waarde van de obligaties,
				overeenstemming zal worden bereikt? Hoe realistisch is het voornemen van een
				reductie van de Griekse schuld tot 120% BBP in 2020 gelet op de vrijwillige
				aard van de private sector betrokkenheid? Hoe gaat deze vrijwilligheid samen
				met «daadwerkelijk resulteren in schuldhoudbaarheid voor Griekenland»?
 Antwoord
 
 Nederland heeft zich op het standpunt gesteld
				dat het alleen opportuun is om financieel bij te dragen aan een
				financieringspakket voor Griekenland als de schuld van Griekenland houdbaar
				wordt. Met andere woorden, een bijdrage van de private sector die leidt tot een
				houdbare schuld is een voorwaarde voor het verstrekken van nieuwe financiering.
				Deze voorwaarde is duidelijk verwoord in de conclusies. Een houdbare schuld van
				120% van het BBP en de bijdrage die de private sector hieraan zal leveren maken
				integraal onderdeel uit van het pakket.
 Aan Griekenland is nu de taak om met de private crediteuren
				(inclusief de Griekse) tot overeenstemming te komen over de wijze waarop de
				afslag van 50% wordt vormgegeven. Het is immers gebruikelijk dat een wijziging
				van de betalingscondities tot stand komt tussen contractspartijen onderling. De
				exacte vormgeving wordt dan ook gelaten bij de partijen die de expertise,
				ervaring en de contractuele mogelijkheden hebben om de gesprekken met de
				private sector tot een goed einde te brengen. Dit is geheel in lijn met de
				gebruikelijke internationale praktijk. De kans op zogenaamde holdouts (private partijen die niet instemmen met wijziging
				modaliteiten van verplichtingen) is hiermee ook het geringst, omdat hiermee een
				zorgvuldig en eerlijk proces gewaarborgd is.
 Van de private crediteuren wordt gevraagd dat ook zij hun
				verantwoordelijkheid nemen. Indien de private betrokkenheid niet leidt tot een
				houdbare schuld zal ook de publieke bijdrage aan het nieuwe pakket geen
				doorgang kunnen vinden. Hiermee verslechteren de vooruitzichten voor de private
				crediteuren op terugbetaling aanzienlijk. De private crediteuren zijn in een
				dergelijk scenario aanmerkelijk slechter af in vergelijking met het huidige
				pakket. Om deze reden valt te verwachten dat de private sector meedoet.
 In tegenstelling tot Griekenland, hebben wij geen volledig zicht
				op de houders van de Griekse staatsobligaties. Griekenland zal, indien hier
				hedgefondsen bij zijn, deze benaderen om te
				participeren in de omruil.
 De onderhandelingen tussen Griekenland en de private crediteuren
				moeten uiterlijk eind 2011 tot concrete resultaten leiden, zoals ook is
				verwoord in de statement van de regeringsleiders en staatshoofden. De omruil
				moet begin 2012 geïmplementeerd worden. Gezien de omvang van de schuld en het
				aantal crediteuren is dit ambitieus doch haalbaar. Zodra de bijdrage van de
				private sector concrete vormen heeft aangenomen, zal de besluitvorming over de
				exacte publieke bijdrage kunnen plaatsvinden.
 Publieke bijdrage
 D66
 
 Zij vragen de minister verder voor welk bedrag
				de banken nu precies meebetalen.
 SP
 
 Wat wordt ermee bedoeld als er vervolgens
				staat: «Op die basis is de publieke sector bereid additionele
				programmafinanciering te verstrekken van maximaal 100 miljard euro tot 2014,
				daaronder begrepen de vereiste herkapitalisatie van de Griekse banken.» Wat is
				de relatie tussen die 100 miljard en de genoemde 30 miljard? Hoe zit het met de
				programmafinanciering na 2014? Moet daar ook nog extra geld voor komen?
				Betekent dit extra geld bovenop de eerdere bedragen die zijn gereserveerd voor
				herkapitalisatie van de Griekse banken?
 PVV
 
 Vervolgens moeten sommige (Griekse) banken uit
				het noodfonds worden ondersteund. Hoeveel geld wordt hiervoor
				gereserveerd?
 Antwoord
 
 Voor de periode 2011–2014 zal de totale
				publieke bijdrage maximaal 130 miljard euro bedragen. Deze 130 miljard euro
				bestaat uit maximaal 100 miljard aan programmafinanciering (inclusief
				herkapitalisatie van Griekse banken) en de maximaal 30 miljard euro bijdrage
				voor PSI (om deelname van de private sector aan te moedigen). Eerder was er al
				een bedrag voor herkapitalisatie gereserveerd van 10 miljard in het eerste
				Griekse pakket van mei 2010.
 Het is denkbaar dat Griekenland ook voor de periode na 2014 steun
				nodig heeft, maar of en hoeveel is op dit moment niet te zeggen. De huidige
				afspraken hebben betrekking op de periode tot en met 2014. Of Griekenland in de
				periode na 2014 nog financiering nodig heeft, hangt af van het moment waarop
				het land weer toegang krijgt tot de markt. Het is moeilijk te zeggen wanneer
				Griekenland weer exact toegang krijgt tot de markt. Hierbij moet worden
				opgemerkt dat hoewel het programma voor Griekenland zal lopen tot en met 2014,
				de PSI ook een positief effect zal hebben op de Griekse financieringsbehoefte
				na de programmaperiode, omdat de positieve gevolgen van de afslag ook in deze
				periode doorwerken.
 Belangrijk is ook om op te merken dat Griekenland zich heeft
				gecommitteerd om uit toekomstige additionele opbrengsten van privatisering tot
				15 miljard euro extra bij te dragen aan de capaciteit van het EFSF. Hiermee
				levert Griekenland in de toekomst een bijdrage aan het noodfonds waarop het nu
				aanspraak maakt.
 Herkapitalisatie banken
 PvdA
 
 Wat betreft de herkapitalisatie van banken
				vragen de leden van de PvdA-fractie ook naar de situatie voor Nederlandse
				banken? Hebben zij extra financiering nodig?
 PVV
 
 Is een kapitaalratio van 9% voor de banken
				voldoende? Waar is dit op gebaseerd? Wat zijn de sancties voor banken wanneer
				ze hieraan op 30 juni 2012 niet voldoen? Financiële instellingen moeten hun
				obligaties tegen marktwaarde waarderen, moeten hun verlies nemen op Grieks
				Staatspapier en moeten vanaf medio volgend jaar voldoen aan een kapitaalratio
				van 9%. Wat betekent dit voor de totale herkapitalisatie en per categorie?
				Volgens de Europese bankentoezichthouder EBA hebben de banken 106,5 miljard
				nodig om de kapitaalbuffer van 9% te halen. Voor de Griekse banken zou dit
				neerkomen op 30 miljard. Is dit inclusief of exclusief de vrijwillige nominale
				afwaardering?
 CDA
 
 De tijdelijke kapitaalnorm voor banken is
				bepaald op 9% kernkapitaal. In hoeverre is deze maatregel tijdelijk? Hoeveel
				banken in de EU kunnen, gemeten naar de peildatum 30 september, niet voldoen
				aan deze voorwaarde? Raakt deze maatregel alle banken in de eurozone of alleen
				grensoverschrijdende banken? Wat is er tijdens de top besproken over de acties
				om dit op orde te brengen? Hoe wordt dit gecoördineerd? Voor welke datum moet
				dit op orde zijn gebracht? Welke eisen worden er precies gesteld aan de
				kwaliteit van dit kernkapitaal? Is dit conform het Tier1 capital? Hoe verhoudt
				zich dit tot de afspraken uit Bazel III? Hoe ziet de implementatie van de
				maatregelen er precies uit?  Wat zijn de gevolgen van deze afspraken voor de
				concurrentieverhoudingen tussen banken in het eurogebied en die in de rest van
				de EU? Deze afspraken zijn al gemaakt op de Europese Raad nog voor aanvang van
				de Eurotop. In hoeverre is hierbij dan ook rekening gehouden met de maatregelen
				die op de Eurotop zijn genomen ten aanzien van Griekenland? Met andere woorden:
				is het bankwezen hier voldoende op voorbereid? De Nederlandse banken hebben in
				2009 forse maatregelen opgelegd gekregen naar aanleiding van de interventies in
				de Nederlandse financiële sector. Zal dat in de toekomst ook gebeuren bij
				andere EU banken in het geval van staatsteun zodat er een gelijk speelveld kan
				worden gegarandeerd? De Commissie geeft aan de staatsteun nauwgezet te
				monitoren. Op welke wijze wordt dat vormgegeven?
 D66
 
 Zij constateren dat de nationale
				toezichthouders moeten toezien dat bovenmatige de-leveraging wordt voorkomen om
				de kredietverlening op peil te houden. Kan de minister toelichten hoe dit gaat
				gebeuren? De leden van de D66-fractie krijgen signalen dat banken nu vooral de
				kredietverlening willen verlagen in plaats van meer eigen vermogen te willen
				aantrekken. Kan de minister toelichten hoe dit voorkomen kan worden? Kunnen de
				toezichthouders ingrijpen als dit dreigt te gebeuren? De leden van de fractie
				constateren dat het IMF recent heeft gezegd dat er voor een herkapitalisatie
				van de Europese banken minimaal 200 mrd euro nodig zou zijn. Voor de
				voorgestelde herkapitalisatie is 100 miljard euro nodig. Kan de minister
				toelichten waardoor dit verschil wordt veroorzaakt? Wat zou IMF bij voorkeur
				zien als «veilige buffer» en waarin verschilt de IMF-aanbeveling van de
				afspraken die nu zijn gemaakt?
 GroenLinks
 
 De genoemde leden verwelkomen onder andere de
				sterkere eisen aan het kernkapitaal, het beperken van bonussen en dividend bij
				gesteunde banken. Graag horen zij op welke wijze deze afspraken worden
				uitgewerkt. Ook vragen zij het kabinet waarom er alleen gekozen is voor
				bestuurders en niet voor bijvoorbeeld handelaren en andere bankmedewerkers? Zij
				vragen zich af in welk traject de motie Sap c.s. zal worden uitgevoerd
				aangaande de scheiding van nuts- en zakenbankactiviteiten in dit kader. Graag
				ontvangen zij een plan van aanpak inclusief tijdsplan over hoe deze Kamerbreed
				aangenomen motie door dit kabinet uitgevoerd zal worden. Op welke wijze denkt
				het kabinet dit onderwerp te agenderen in Europa?
 Antwoord
 
 De Europese Raad heeft op basis van
				voorstellen van de European Banking Authority (EBA) besloten tot een verplichte
				herkapitalisatieronde voor Europese banken, waarbij zij na waardering van
				staatsobligaties tegen marktwaarde (met als peilwaarde 30 september 2011) hun
				kernkapitaal (core tier 1 ratio) op 9% moeten brengen voor 1 juli 2012. Deze
				maatregel heeft tot doel het vertrouwen van de financiële markten in de
				soliditeit van banken terug te brengen door hen te verplichten tijdelijk
				aanzienlijke extra kapitaalbuffers aan te houden. De gekozen methode van
				herkapitalisatie adresseert de zorgen van marktpartijen doordat zij zich richt
				op de kern van het probleem (de sterk verminderde waarde van obligaties van
				perifere EU lidstaten) en het vereiste kernkapitaal op een hoog niveau brengt.
				Het aanhouden van deze extra buffers stelt banken in staat om ook wanneer zich
				meerdere schokken gelijktijdig voordoen hun kapitaalniveau adequaat te
				houden.
 Banken worden geacht op 30 juni 2012 aan de gestelde eisen te
				voldoen. De ER heeft geen sanctie vastgesteld voor het niet halen van de
				doelstelling. Banken hebben echter een sterke prikkel om dit te doen, omdat zij
				anders het risico lopen het vertrouwen van de financiële markten te verliezen.
				Dit kan sterk negatieve implicaties voor hun financieringskosten hebben. Deze
				sanctionering door de markt zou een afdoende stok achter de deur moeten
				vormen.
 De vaststelling van de kapitaalbehoefte zal, net als bij de EBA
				stresstest in juni dit jaar, geschieden op basis van de regels die vastgelegd
				zijn in de Capital Requirement Directive III (CRD III, die gebaseerd is op
				Basel 2.5). Deelname aan de herkapitalisatieronde is verplicht voor alle banken
				die ook aan de stresstest in juni 2011 hebben deelgenomen, op een aantal
				kleine, niet over de landsgrenzen heen opererende instellingen na.3 Een overzicht van alle deelnemende banken is te vinden via: http://www.eba.europa.eu/cebs/media/aboutus/News%20and%20Communications/Sovereign-capital-shortfall_Methodology-FINAL.pdf. Het betreft banken uit EU lidstaten van binnen en
				buiten de Eurozone. Er zijn dus geen gevolgen voor de concurrentieverhoudingen
				tussen banken in het Eurogebied en die in de rest van de EU. Indien een bank
				nieuwe staatssteun nodig heeft om te kunnen voldoen aan de tijdelijke
				additionele kapitaaleisen, zullen de betrokken bank en lidstaat dit aan de
				Europese Commissie moeten melden. Deze zal, conform het vigerende
				staatssteunkader4 Het vigerende staatssteunkader is het tijdelijke kader dat de Europese Commissie in 2008 heeft ontwikkeld voor staatssteun aan de financiële sector, waarvan de regels sinds 2008 meermaals zijn aangescherpt. , bepalen welke corrigerende maatregelen de instelling
				krijgt opgelegd. Op deze wijze borgt de Europese Commissie een gelijk
				speelveld.
 De EBA heeft op haar website (www.eba.europa.eu) een lijst
				gepubliceerd waarop zij per lidstaat aangeeft wat de voorziene additionele
				kapitaalbehoefte is.5 De EBA verstrekt geen gegevens over individuele instellingen. Ook meldt zij niet hoeveel banken extra kapitaal nodig hebben. De totale afschrijvingen op grond van het op marktwaarde waarderen van staatsobligaties bedragen volgens EBA zo’n € 40,6 miljard. Een deel van dit bedrag (welk deel is op basis van de beschikbare cijfers niet duidelijk) vangen banken op door bestaande buffers. Het andere deel telt samen met de vereiste stijging van de core tier 1 ratio naar 9% op tot de totale kapitaalbehoefte van € 106,4 miljard. Voor Nederland is deze nul. Het betreft hier
				voorlopige berekeningen op basis van gegevens uit juni 2011. De EBA zal in de
				loop van november definitieve cijfers presenteren op basis van de cijfers per
				30 september 2011. Banken die extra kapitaal nodig hebben, moeten voor eind
				2011 een herkapitalisatieplan ter goedkeuring voorleggen aan de nationale
				toezichthouder. Instellingen dienen hun plannen ook met de EBA te bespreken.
				Banken kunnen hun kapitaalpositie versterken door het ophalen van kapitaal op
				de markt (aandelenemissie), het niet uitkeren van bonussen, het inhouden van
				winsten, het verkopen van onderdelen en het afbouwen van activa met een hoog
				risicogewicht.
 Toezichthouders zullen bij het geven van goedkeuring voor
				herkapitalisatieplannen nadrukkelijk de impact van deze plannen op de
				kredietverlening meewegen. Onder andere door banken op te leggen dividend in te
				houden en bonussen niet uit te keren, kunnen zij een sterke daling van de
				kredietverlening tegengaan. Over de reikwijdte van de op te leggen beperkingen
				aan de uitkering van bonussen en dividend (bijvoorbeeld alleen een
				bonusbeperking voor bestuurders of ook voor andere medewerkers) heeft de ER
				geen besluit genomen. Dit is een bevoegdheid van de nationale autoriteiten,
				waarbij de EBA een sterke monitoring en peer review zal hanteren. Bij de nadere
				uitwerking van de besluitvorming inzake de herkapitalisatie van banken zal
				Nederland zich inzetten voor een zo behoud van een gelijk speelveld.
 De afslag die banken op Griekse obligaties moeten nemen bij het
				berekenen van hun kapitaalbehoefte is groot genoeg om de voorgestelde
				vrijwillige nominale afwaardering op te vangen. Het bankwezen is dus voldoende
				voorbereid om de financiële gevolgen van de voorgestelde herstructurering van
				de Griekse schuld op te vangen.
 Het IMF kwam in een eerder stadium met een hogere inschatting van
				de kapitaalbehoefte van Europese banken dan de EBA. Hieraan ligt een aantal
				redenen ten grondslag. Ten eerste gaat het IMF uit van cijfers van eind 2010.
				Hierdoor worden maatregelen die banken in 2011 hebben genomen om hun
				kapitaalpositie te versterken niet meegenomen. Ten tweede berekent het IMF de
				afslag op perifere staatsobligaties op basis van Credit Default Swap (CDS)
				spreads, terwijl de EBA dit doet aan de hand van de marktwaarde van obligaties.
				Het IMF neemt zo het verliesdempende effect van de lagere risicovrije rentevoet
				niet mee. Ten derde kijkt het IMF alleen naar de verliezen op obligaties van
				perifere lidstaten, terwijl de EBA ook de winsten op veilige Nederlandse en
				Duitse obligaties meeneemt. Dit heeft een gunstig effect op de kapitaalpositie
				van banken die veel van deze obligaties op hun balans hebben (zoals de
				Nederlandse). Tot slot heeft het IMF bij het berekenen van de kapitaalbehoefte
				niet volledig rekening gehouden met al genomen voorzieningen voor
				verliezen.
 De uitvoering van de motie Sap komt aan de orde wanneer met uw
				Kamer gesproken zal worden over de nota «Financiële stabiliteit, bescherming
				van spaargeld in het depositogarantiestelsel en hetcombineren van verschillende
				bancaire activiteiten binnen een bank» van 7 juli jl.6 Zie Kamerstukken II 2010/2011, 31 980 nr. 51.. Deze nota presenteert een actieplan om banken in
				tijden van crisis scheidbaar te maken. Onderdeel van dit plan zijn o.a. een
				onderzoek naar de mogelijkheid om het depositogarantiestelsel (DGS) in het
				geval van een bankfaillissement preferent schuldeiser te maken, extra buffers
				voor systeemrelevante instellingen, strengere eisen aan het handelsboek (maar
				geen verbod omdat het handelsboek noodzakelijk is voor risicobeheer), en betere
				interventiemogelijkheden voor DNB en het Ministerie van Financiën (via
				bijvoorbeeld de interventiewet).
 Landen
 VVD
 
 Aangezien de structurele oplossing van de
				eurocrisis ligt in het beteugelen van de uit de hand gelopen
				overheidsfinanciën in diverse landen, vragen de leden van de VVD-fractie hoe
				de maatregelen die van Italië en Spanje worden gevraagd, worden afgedwongen.
				Wat is bijvoorbeeld de afdwingbaarheid van een verhoging van de Italiaanse
				pensioenleeftijd voor het eind van het jaar? Welke stok achter de deur hebben
				de andere euro-lidstaten ingeval Italië en Spanje hun afspraken niet
				nakomen?
 PvdA
 
 In het statement van de Europese leiders wordt
				expliciet aandacht besteed aan Italië en Spanje. De leden van de PvdA-fractie
				vragen in hoeverre het beschrevene bindend is? Hebben deze landen zich hiermee
				vastgelegd op wat er beschreven wordt in het statement? Wie ziet erop toe? Wat
				zijn de instrumenten en sancties in het geval dat de landen zich er niet aan
				houden?
 PVV
 
 In het verslag staat dat landen zelf
				verantwoordelijk zijn voor de te nemen maatregelen. De Commissie gaat nauw
				toezien op de implementatie. Hoe wordt dit toezicht vormgegeven en welke
				garanties en sancties zijn mogelijk om deze begrotingsdiscipline af te dwingen?
				M.a.w. wat zijn de consequenties wanneer Italië of Spanje zich niet aan de
				plannen en toezeggingen houden?
 D66
 
 De leden van de fractie van D66 constateren
				dat er afspraken zijn gemaakt met Italië en Spanje om budgettaire maatregelen
				te nemen en de structuur van hun economie te versterken. Kan de minister
				toelichten welke mogelijkheden de Europese Raad of de Europese Commissie hebben
				om sancties op te leggen als de landen zich niet aan de gemaakte afspraken
				houden?
 GroenLinks
 
 De leden van de GroenLinks fractie lezen dat
				is besloten dat landen die het economisch niet goed doen zelf hun zaakjes
				moeten gaan opknappen. Welke stokken zijn er achter de hand om mee te slaan als
				het hervormingstempo in met name Spanje en Italië achterblijft bij hetgeen
				noodzakelijk is? Waarom wordt binnen het SGP een schuld van 113% BBP toegestaan
				voor Italië? En is begrotingsevenwicht wel voldoende om deze schuld verder te
				doen laten afnemen?
 ChristenUnie
 
 Hoe stevig zijn de gemaakte afspraken? Wat
				betekent «nauw toezien op de implementatie» door de Commissie? Zijn er
				afspraken gemaakt over eventuele sancties bij niet nakomen van gemaakte
				afspraken, en zo ja, om wat voor sancties gaat het dan?
 Antwoord
 
 Italië en Spanje hebben aangegeven
				additionele maatregelen te nemen en zij zullen strikt worden gemonitord. Qua
				afdwingbaarheid is ten eerste van belang dat de financiële markten nauwgezet
				in de gaten houden wat deze landen doen. Het niet doorvoeren van deze
				maatregelen zal dan ook direct leiden tot hogere rentes van deze landen.
				Daarnaast heeft de Eurozonetop de druk op deze landen sterk opgevoerd door deze
				landen uit te lichten in de conclusies, aan te geven welke maatregelen deze
				landen gaan nemen, en daarbij in te zetten op een concreet tijdpad en strikte
				monitoring. De Commissie zal hiertoe in de loop van november een analyse maken
				die op 29 november zal worden besproken in de Eurogroep. Ten derde is van
				belang dat in december de nieuwe afspraken van het six pack in werking zullen
				treden. Het six pack komt de afdwingbaarheid ten goede omdat het makkelijker
				wordt om landen sancties op te leggen (uiteindelijk een boete van 0,2% BBP) als
				deze zich niet aan de afspraken houden. Bovendien hebben alle eurolanden het
				commitment uitgesproken om zich te houden aan de aanbevelingen van de
				Commissaris voor economische en monetaire aangelegenheden.
 Overigens is het van belang dat deze landen wel een buitensporig
				tekort hebben, maar geen programmaland zijn. Programmalanden zullen, conform de
				Nederlandse inzet, moeten voldoen aan strenge eisen die vastgelegd worden in
				een Memorandum of Understanding (MoU).
 Wat betreft de schuldontwikkeling, geeft het Verdrag van Lissabon
				aan dat landen een schuld lager dan 60% BBP moeten hebben of dat deze schuld in
				voldoende mate afnemend moet zijn. Het six pack zorgt er voor dat er voor het
				eerst gekwantificeerd wordt wat in voldoende mate afnemend is. Landen met een
				schuld boven de 60% BBP, dus ook Italië en Spanje, moeten in vervolg ieder
				jaar de schuld boven de 60%-grens met gemiddeld 1/20e deel laten
				afnemen. De door Italië toegezegde privatisering en het structurele overschot
				in 2014 zullen dit moeten bewerkstelligen.
 VVD
 
 Hoeveel tijd hebben beide landen gekregen om
				hun plannen bekend te maken én in te voeren?
 PVV
 
 Welke hervormingen en bezuinigingen gaan
				Italië en Spanje doorvoeren om het marktvertrouwen weer terug te winnen?
 CDA
 
 Spanje en Italië hebben forse toezeggingen
				gedaan om zelf maatregelen te nemen om het marktvertrouwen te herwinnen. Kan
				het kabinet een overzicht geven van de precieze maatregelen die Italië en
				Spanje gaan nemen?
 ChristenUnie
 
 Kan het kabinet in dit verband aangeven wat de
				Italiaanse toezeggingen zijn, en wat de verwachting is qua uitvoering
				hiervan?
 Antwoord
 
 In de conclusies van de Eurozonetop van
				26 oktober zijn de maatregelen die Italië en Spanje zullen nemen in algemene
				zin omschreven. Spanje zal, naast de reeds aangekondigde
				consolidatiemaatregelen (die erop gericht zijn het tekort dit jaar te verlagen
				van 9,2% naar 6,0%), maatregelen nemen om de concurrentiekracht te verhogen, de
				potentiële groei te versterken en om een daling van de zeer hoge werkloosheid
				te bewerkstelligen. Dit vergt onder meer een verdere flexibilisering van de
				arbeidsmarkt en loonvorming, en maatregelen om de dienstensector te
				hervormen.
 Italië heeft tijdens de Eurozonetop van 26 oktober nogmaals
				bevestigd in 2013 begrotingsevenwicht te zullen bereiken, en in 2014 een
				structureel begrotingsoverschot te zullen noteren. In dat jaar zal ook de
				schuldquote moeten dalen naar 113% van het BBP, na een piek van naar
				verwachting 120% in 2012. Minister-President Berlusconi heeft toegezegd
				uiterlijk eind januari 2012 in het Italiaanse parlement maatregelen te zullen
				voorleggen om te verzekeren dat het begrotingsevenwicht in 2013 gerealiseerd
				zal worden. Uiterlijk medio 2012 zal een regel voor begrotingsevenwicht in de
				grondwet worden opgenomen.
 Om de schuldquote zo snel mogelijk naar beneden te brengen is het
				voorts essentieel dat Italië maatregelen neemt om de potentiële groei te
				verhogen. Hiertoe zal de pensioenleeftijd geleidelijk worden verhoogd naar 67
				jaar in 2026, waarbij voor het einde van het jaar een tijdspad zal worden
				gepresenteerd voor de implementatie van deze toezegging. Italië zal
				structurele hervormingen doorvoeren op het terrein van de arbeidsmarkt (onder
				meer om de mobiliteit van ambtenaren te vergroten en het ontslagrecht te
				versoepelen), het verminderen van de administratieve lasten, en het verbeteren
				van de efficiëntie van de publieke dienstverlening. Italië zal een deel van
				de reductie van de schuldquote bereiken door het privatiseren van
				staatsactiva.
 Het is essentieel dat Italië op zeer korte termijn een verdere
				uitwerking van de genoemde maatregelen geeft. De druk van de financiële
				markten op Italië blijft hoog. Om het vertrouwen van investeerders te behouden
				zal de Italiaanse politiek moeten laten zien in staat te zijn de problemen te
				onderkennen en pijnlijke maatregelen te nemen om deze te adresseren. Tijdens de
				Eurotop is bepaald dat de Commissie nauw zal toezien op de verdere uitwerking
				van de genoemde maatregelen en op hun implementatie.
 PVV
 
 Indien Italië zich niet (voldoende) houdt aan
				haar toezeggingen, kan het land dan toch aanspraak maken op het noodfonds?
 Antwoord
 
 De Europese Commissie en de Eurogroep zullen
				er scherp op toezien dat Italië zich houdt aan de maatregelen die tijdens de
				Eurozonetop zijn toegezegd. De PCCL -precautionary conditioned credit line-
				vereist dat landen ex-ante solide en verantwoord budgettair beleid voeren.
 PVV
 
 Acht u de Italiaanse staatsschuld van 1 800
				miljard (120% BBP) houdbaar? De rente op Italiaanse staatsobligaties is op
				28 oktober opgelopen tot 6,06% (10-jarige leningen). Italië zal in 2011 nog
				voor 137 miljard moeten ophalen en in 2012 voor 260 miljard. Wat betekent dit
				voor de Italiaanse staatsschuld en de Italiaanse kredietwaardigheid? Waarop is
				de toezegging van Italië gebaseerd dat Italië in 2013 zijn begroting in
				evenwicht zal hebben en vanaf 2014 een structureel begrotingsoverschot zal
				verwezenlijken? Van welke economische groei wordt hier uitgegaan?
 Antwoord
 
 Zolang Italië solide budgettair- en
				economisch beleid zal voeren, is de Italiaanse staatsschuld houdbaar. Er
				bestaat geen direct verband tussen de Italiaanse financieringsbehoefte in 2011
				en 2012 en het oplopen van de Italiaanse staatsschuld of de Italiaanse
				kredietwaardigheid. De totale financieringsbehoefte bestaat immers uit het
				herfinancieren van bestaande, aflopende schuld en nieuwe schuldemissie (met
				name tekortfinanciering). In de voorjaarsvoorspelling van de Europese Commissie
				wordt voorzien dat de Italiaanse schuld in 2012 zal pieken op 120,3% BBP. In
				november verschijnt de najaarsvoorspelling van de Commissie, met actuele
				ramingen.
 Italië heeft reeds in augustus dit jaar toegezegd in 2013 een
				begrotingsevenwicht te zullen bereiken. Hiertoe is inmiddels in het parlement
				een pakket consolidatiemaatregelen van 60 miljard euro (circa 3,5% BBP)
				aangenomen. Indien dit pakket onvoldoende blijkt te zijn om begrotingsevenwicht
				te realiseren, zullen additionele maatregelen doorgevoerd moeten worden.
 Op dit moment gaat het Italiaanse Ministerie van Financiën uit
				van een economische groei van 0,7% in 2011, 0,6% in 2012, 0,9% in 2013 en 1,2%
				in 2014. Tijdens de Eurozonetop van 26 oktober is bepaald dat nationale
				begrotingen gebaseerd moeten zijn op onafhankelijke ramingen. Italië mag dus
				bij de komende begrotingen geen gebruik maken van onrealistisch positieve
				groeiramingen.
 VVD
 
 Hoe ziet de route naar besluitvorming over een
				nieuw EU-IMF programma voor Griekenland voor het einde van het jaar er uit? Wat
				zijn de onderwerpen waarover nog overleg plaatsvindt met het IMF en wat is de
				inzet van de Eurozone daarbij? Over het EFSF wordt gesteld dat een verdere
				verhoging van middelen kan worden bereikt door nog nauwer samen te werken met
				het IMF. Wat verwacht u in dit opzicht van het IMF? Wat wordt verstaan onder
				nog nauwere samenwerking? Op welke wijze wordt getracht de rest van de wereld
				via het IMF bij de oplossing van de schuldencrisis (waarvan de gevolgen zich
				niet alleen tot Europa beperken) te betrekken?
 Antwoord
 
 De verwachting is dat de Board van het IMF
				begin november besluit over uitkering van de zesde tranche onder het
				oorspronkelijke programma. Daarna kan Griekenland bij het IMF en de eurolanden
				een officiële aanvraag indienen voor het aanvullende programma zoals bij de
				Eurozonetop van 21 juli besproken is. Verregaande structurele hervormingen en
				begrotingsconsolidatie zullen wederom een zeer belangrijk onderdeel zijn van de
				beleidsconditionaliteit. Het onder controle krijgen van de overheidsfinanciën
				en verhogen van de potentiële groei zijn vereisten voor een duurzaam herstel
				van de Griekse schuldhoudbaarheid. Alleen een reductie van de uitstaande schuld
				door middel van een afslag op de uitstaande obligaties is daarvoor niet
				voldoende.
 Op korte termijn zal Griekenland spreken met zijn private
				crediteuren teneinde overeenstemming te bereiken over een obligatieomruil.
				Ondertussen zullen het IMF, de Commissie en de ECB met Griekenland overleggen
				over de beleidscondities die aan een aanvullend programma verbonden zullen
				zijn. Tijdens de Eurozonetop van 26 oktober is bepaald dat er voor het einde
				van het jaar duidelijkheid zal zijn over een aanvullend programma voor
				Griekenland van het IMF en de eurolanden. Voorzien is dat de daadwerkelijke
				obligatieomruil begin 2012 plaats zal vinden.
 Naast de bijdrage aan de huidige programma’s wordt van het IMF
				ook gevraagd additionele financiering te mobiliseren. Er zal in de komende
				weken bezien worden of niet-euro landen, al dan niet via het IMF, een
				additionele bijdrage kunnen leveren aan de versterking van de Europese
				noodfaciliteit. Zoals in de conclusies van de Eurozonetop van 26 oktober is
				aangegeven, wordt daarbij gedacht aan Special Purpose Vehicle-constructies.
				Omdat het IMF alleen aan landen mag lenen zal een bijdrage via het IMF aan het
				EFSF moeten worden ondergebracht in een daarvoor op te richten SPV, dit kan
				worden gezien als een aparte rekening bij het IMF.
 VVD
 
 Dit versterkte toezichtsregime zal
				onmiddellijk van kracht worden in Griekenland waarbij de Trojka een permanent
				monitoring team in Griekenland zal stationeren die de voortgang die Griekenland
				maakt continu evalueert. Kan de rol van dit monitoring team nader worden
				toegelicht? Welke bevoegdheden krijgt dit monitoring team bijvoorbeeld? Liggen
				er al concrete voorstellen ter versterking hiervan op tafel en wanneer kunnen
				deze in werking treden? Met Griekenland wordt een nieuwe memorandum van
				overeenstemming opgesteld. Wat is de planning wanneer dit klaar moet zijn? In
				de conclusies van de Eurotop staat, dat de Commissie de trojka zal helpen om de
				door de Griekse regering te treffen maatregelen te toetsen aan de toezeggingen
				uit het programma. Betekent dit een versterking van de positie van de Commissie
				ten nadele van de andere partners in de trojka (IMF, ECB) of wordt hier iets
				anders mee bedoeld?
 CDA
 
 Er is bepaald dat er een regime van versterkt
				toezicht zal gelden voor programmalanden die zich niet aan het programma
				houden. Zo komt er een permanent team van het IMF/Trojka team in Griekenland.
				Wat worden de bevoegdheden van dit team? Wanneer is hierover meer
				duidelijkheid?
 SP
 
 De commissie zal in nauwe samenwerking met de
				troika toezien op het Griekse programma. Betekent dit dat primair de Commissie
				met nationale experts zal toezien op het programma en niet primair het IMF? Is
				IMF-betrokkenheid voor de gehele duur van het programma gegarandeerd of is dat
				niet langer een voorwaarde?
 Antwoord
 
 Tijdens de Eurozonetop van 26 oktober is
				bepaald dat een versterkt toezichtsregime zal gelden voor programmalanden die
				zich niet houden aan het tekortreductiepad in hun programma. Dat zal
				onmiddellijk gaan gelden voor Griekenland. Onderdeel van dit verscherpte
				toezicht zal zijn dat de Commissie, samen met haar Trojka partners, een
				permanente missie in Athene zal stationeren, die dagelijks contact zal kunnen
				hebben met de Griekse autoriteiten. Op deze manier kan de Trojka bijvoorbeeld
				snel controleren of wetgeving die bij het parlement wordt ingediend overeenkomt
				met de maatregelen die worden geëist, en kan zij snel problemen bij de
				implementatie van deze maatregelen signaleren. Er zal nauw contact zijn tussen
				dit permanente team en de Task Force die de technische coördinatie voor
				Griekenland coördineert, zodat bij implementatieproblemen snel ondersteuning
				verleend kan worden. Er was reeds een permanente IMF vertegenwoordiger aanwezig
				in Athene. Vooruitkijkend zullen de Commissie en het IMF hun gezamenlijke
				monitoring voortzetten. De instelling van dit permanente monitoringsteam zal
				niet leiden tot een verschuiving van de verhoudingen binnen de Trojka ten
				nadele van het IMF. In dit kader wijs ik u erop dat het IMF reeds een
				permanente vertegenwoordiger in Athene heeft.
 In de eerstkomende Eurogroep (op 7 november) zullen verdere
				details over het functioneren en de bevoegdheden van deze permanente
				vertegenwoordiging worden ingevuld. Wat Nederland betreft moeten die zo snel
				mogelijk vastgesteld worden, zodat het versterkte toezichtsregime zo snel
				mogelijk van kracht zal zijn.
 PvdA
 
 Toen de problemen in de eurozone begonnen,
				heeft Nederland gepleit voor deelname van het IMF. Wat wordt de rol van het IMF
				in de nieuwe afspraken, ook ten opzichte van andere landen dan
				Griekenland?
 Antwoord
 
 Nederland heeft er vanaf het allereerste begin
				op geïnsisteerd dat het IMF betrokken zou worden bij alle steunoperaties voor
				eurolanden, juist vanwege de grote ervaring in het opzetten en monitoren van
				steunprogramma’s. Het IMF is tot nu toe zowel in financiële zin als qua
				expertise zeer nauw betrokken geweest bij de programma’s voor Griekenland,
				Ierland en Portugal, zowel bij het opzetten en goedkeuren van de programma’s
				als bij de monitoring. Dat betrokkenheid van het IMF bij steunprogramma’s
				altijd actief nagestreefd zal worden is, mede op aandringen van Nederland ook
				expliciet door de eurolanden afgesproken. Het IMF zal, wederom zowel wat
				betreft de financiering als expertise, betrokken zijn bij het aanvullende
				Griekse programma. Op dit moment is nog niet duidelijk hoe groot de financiële
				betrokkenheid van het IMF daarbij zal zijn. Al bij de Eurozonetop van 21 juli
				gaf het IMF aan geen deel te zullen hebben in de financiering van de middelen
				om PSI tot stand te brengen.
 Wat betreft eventuele steun aan andere landen: het IMF zal altijd
				een rol hebben in de totstandkoming en de monitoring van
				beleidsconditionaliteiten. Bij leningenprogramma’s en kredietlijnen zal
				Nederland altijd actief ingezet worden op een zo groot mogelijk IMF-aandeel in
				de financiering. De besluitvorming over de omvang van de IMF deelname vindt
				plaats in de IMF board. Het spreekt voor zich dat Nederland zich als lid van de
				board sterk maakt voor maximale betrokkenheid. Bij EFSF-instrumenten waar geen
				IMF-equivalent voor is (zoals secundaire marktopkoop) is een financiële rol
				voor het IMF niet goed denkbaar.
 Ook bij de verruiming van middelen van het EFSF wordt
				samenwerking met het IMF voorzien. Hoe deze betrokkenheid vorm krijgt, is nog
				onderwerp van overleg met het IMF. De regering ziet erop toe dat de expertise
				van het fonds ook hier optimaal wordt benut.
 PvdA
 
 Hoe reëel is het dat Griekenland nog een
				extra bedrag van 15 miljard euro op gaat halen met privatiseringen? Wie ziet
				hierop toe? Wat gebeurt er indien dit niet lukt?
 PVV
 
 Griekenland moet 15 miljard extra
				privatiseren. Komt dit bovenop de 50 miljard aan privatisering? Hoeveel heeft
				Griekenland tot nu toe al geprivatiseerd?
 ChristenUnie
 
 Gesproken wordt over een extra opbrengst van
				15 miljard euro uit privatisering in Griekenland. Hoe reëel is dit bedrag van
				15 miljard euro? Wat is de huidige stand van zaken m.b.t. privatisering in
				Griekenland? Op welke termijn moet Griekenland aan deze 15 miljard extra
				privatiseringinkomsten voldoen? Is dat ook voor 2014?
 Antwoord
 
 De Griekse staat heeft een zeer omvangrijk
				portfolio aan staatsactiva. Het IMF heeft deze eerder gewaardeerd op circa 100%
				BBP (circa 220 miljard euro). In het kader van het steunprogramma verplichtte
				Griekenland zich er reeds toe voor 50 miljard euro (circa 20% BBP) te
				privatiseren. Griekenland heeft nu toegezegd 15 miljard extra te zullen
				privatiseren, bovenop de privatiseringen van 50 miljard euro. Bij het
				vaststellen van het aanvullende programma voor Griekenland zal de deadline voor
				deze additionele privatiseringen worden vastgesteld.
 In de afgelopen maanden is gebleken dat Griekenland momenteel
				achterloopt bij de privatiseringsdoelstelling in het programma. Hoewel een
				aanzienlijk deel van de staatsactiva zijn overgeheveld naar het onafhankelijke
				privatiseringsvehikel, zal Griekenland voor het einde van 2011 nog maar voor
				1,7 miljard euro geprivatiseerd hebben. Daarom heeft de Trojka de
				einddoelstelling om onder het oorspronkelijke programma voor 50 miljard euro te
				privatiseren gehandhaafd. In de komende maanden zal Griekenland er alles aan
				moeten doen dit proces te versnellen. Door striktere monitoring die voor
				Griekenland zal gaan gelden zal de Trojka hier nauw op toe gaan zien. De
				huidige vertraging betekent echter niet dat het totale
				privatiseringsdoelstelling niet haalbaar zou zijn. De Trojka blijft erop
				toezien dat Griekenland de juiste stappen zet om deze doelstelling te bereiken.
				Dat zal ook gelden voor de extra privatiseringen van 15 miljard euro die
				Griekenland tijdens de Eurozonetop van 26 oktober heeft toegezegd.
 CDA
 
 Er wordt in het verslag opgemerkt dat de
				situatie ten aanzien van de schuldhoudbaarheid van Griekenland ten opzichte van
				21 juli ernstig verslechterd is. Kan het kabinet dit cijfermatig illustreren?
				Hoe kan het zijn dat deze situatie zo ernstig is verslechterd, behalve de
				verslechtering van de economische omstandigheden? Graag een nauwkeurige
				beschrijving van de factoren die hiertoe hebben geleid? Hoe hoog is de extra
				financieringsbehoefte van Griekenland?
 Antwoord
 
 De financiële situatie in Griekenland is
				verslechterd als gevolg van een aantal factoren. Ten eerste zal de Griekse
				economie in 2011 een diepere krimp laten zien dan eerder werd verwacht: 5,5% in
				plaats van 3,8%. Dat leidt tot lagere belastinginkomsten en hogere uitgaven aan
				bijvoorbeeld sociale uitkeringen. Ook is de mondiale groei lager dan eerder
				werd aangenomen. Dit zorgt voor lagere netto uitvoer, en wederom tot lagere
				belastinginkomsten. Tenslotte heeft Griekenland niet alle maatregelen uit het
				programma voldoende rigoureus geïmplementeerd. Dit zorgt ervoor dat de
				gerealiseerde begrotingsconsolidatie lager is dan in het programma werd
				voorzien.
 CDA
 
 De bijdrage voor de periode 2011–2014 door
				de overheden bedraagt maximaal EUR 130 miljard? Wat wordt er bijgedragen voor
				de periode 2014–2020, waarover op 21 juli nog wel afspraken waren
				gemaakt?
 Antwoord
 
 Bij de Eurozonetop van 26 oktober zijn geen
				afspraken gemaakt over de financiering van Griekenland in de periode
				2015–2020. De 100 miljard Euro die is gereserveerd heeft betrekking op de
				financieringsbehoefte van Griekenland tot eind 2014. Als onderdeel van de PSI
				wordt ervoor gezorgd dat de financieringsbehoefte uit hoofde van
				herfinanciering van aflopende Griekse staatsobligaties sterk wordt ingeperkt,
				ook voor de periode 2015–2020.
 CDA
 
 Wanneer wordt een beslissing genomen over de
				betrokkenheid van het IMF? Graag een concrete datum noemen waarop hierover
				duidelijkheid zal zijn. Na afloop van de top van 21 juli is er eigenlijk nooit
				duidelijkheid gekomen over de betrokkenheid van het IMF. Kan het kabinet
				aangeven wat er wordt gedaan om ervoor te zorgen dat er nu op korte termijn
				duidelijkheid is over de concrete betrokkenheid van het IMF?
 D66
 
 De leden van de fractie van D66 constateren
				dat er nog geen overeenstemming is voor de bijdrage van het IMF aan het pakket.
				Kan de minister toelichten op welke termijn hij hierover afspraken verwacht? En
				wat is de reden dat er nog niet is besloten over de bijdrage van het IMF? Heeft
				dit te maken met de houdbaarheidsanalyse van de Griekse schuld en de beperking
				van het IMF om geen steun te mogen verlenen aan een land zonder dat er zicht is
				op het oplossen van het solvabiliteitsprobleem? Is het denkbaar dat het IMF
				niet deel zal nemen aan het pakket van Griekenland en wat zijn hiervan dan de
				gevolgen?
 Antwoord
 
 Tijdens de Eurozonetop van 26 oktober is
				bepaald dat er voor het einde van het jaar duidelijkheid zal zijn over een
				aanvullend programma voor Griekenland van het IMF en de eurolanden. Het IMF is
				opgeroepen een financiële bijdrage te leveren aan het aanvullende programma
				voor Griekenland. De Board van het IMF zal bepalen hoe groot de IMF-bijdrage
				precies zal zijn.
 Dat er nog geen duidelijkheid is over de bijdrage van het IMF
				staat los van de schuldhoudbaarheidsanalyse. Over de betrokkenheid van het IMF
				kan pas een besluit worden genomen als er officieel een aanvraag voor een
				programma wordt gedaan. Het initiatief hiervoor ligt bij Griekenland.
 CDA
 
 In hoeverre is de mogelijkheid besproken dat
				Spanje en Italië zich «vrijwillig» zouden onderwerpen aan de
				conditionaliteit van het IMF/Trojka programma zonder dat ze ook daadwerkelijk
				financiële steun zouden ontvangen? Oftewel een precautionary programma,
				hetgeen mogelijk zou kunnen bijdragen aan het broodnodige herstel van het
				marktvertrouwen in deze landen? (conform de richtlijnen van het EFSF bestaat er
				al de mogelijkheid voor een precautionary programma).
 Antwoord
 
 Italië noch Spanje heeft een aanvraag gedaan
				bij de eurolanden of het IMF voor een zogeheten «precautionary» programma.
				Wel is duidelijk dat deze landen onder zeer zware druk kwamen van de eurolanden
				om onmiddellijk verdere stappen aan te kondigen om de houdbaarheid van de
				overheidsfinanciën te bestendigen en de economische groei te bevorderen,
				zonder dat er sprake is van een programma. De Europese Commissie en de
				Eurogroep zullen er nu scherp op toezien dat de beloften ingelast worden.
 CDA
 
 In hoeverre is er gesproken over de
				maatregelen die Frankrijk en eventuele andere landen zouden moeten nemen om het
				marktvertrouwen te herstellen in hun overheidsfinanciën?
 Antwoord
 
 De conclusies van de Eurozonetop van 2011
				gaven aan dat alle eurolanden eraan gehouden zijn de noodzakelijk maatregelen
				te nemen om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te bestendigen. Dat
				geldt volgens de conclusies te meer voor landen die onder groeiende marktdruk
				staan.
 De Franse president Sarkozy heeft daags na de Eurozonetop van
				26 oktober 2011 aangegeven dat de groeiramingen die het Franse Ministerie van
				Financiën hanteert op dit moment te optimistisch zijn. De groeiverwachting zal
				neerwaarts worden bijgesteld, om beter aan te sluiten bij de groeiramingen van
				onafhankelijke instanties zoals het IMF. Sarkozy gaf tevens aan dat deze meer
				realistische groeiramingen additionele bezuinigingen van circa 6–8 miljard
				euro noodzakelijk maken. Deze komen bovenop de additionele bezuinigingen van 12
				miljard die in augustus werden aangekondigd.
 GroenLinks
 
 Zijn de regeringsleiders bereid
				schuldaflossing eventueel op te schorten, tot de Griekse economische groei
				effectieve schuldaflossing mogelijk maakt?
 Antwoord
 
 De eurolanden besloten tijdens de Eurozonetop
				van 21 juli reeds de looptijden van de leningen van de eurolanden aan
				Griekenland te verlengen van gemiddeld 7,5 jaar naar 15 tot 30 jaar. Er wordt
				geen verder uitstel van de schuldaflossing voorzien.
 ChristenUnie
 
 Kan het kabinet aangeven of en hoe de IMF nu
				betrokken is? Hoe officieel is dit? Wat moet worden verstaan onder «strict
				conditionality will apply in case of new (precautionary) programmes in line
				with IMF practices» en «further enhancement of the EFSF resources can be
				achieved by cooperating even more closely with the IMF»?Kan het kabinet
				aangeven hoe het tegenover een leidende rol van het IMF staat?
 Antwoord
 
 Zowel het Nederlandse kabinet als de Tweede
				Kamer heeft altijd ingezet op een zo groot mogelijke rol voor het IMF in de
				steunprogramma’s voor eurolanden, zowel wat betreft de financiering als de
				inhoudelijke expertise. Nederland zou in deze context positief staan tegenover
				een leidende rol voor het IMF. Tot nu toe heeft het IMF echter consequent
				aangegeven dat er een grens is aan de financiële betrokkenheid in
				leningenpakketten voor eurolanden waartoe het Fonds in staat is.
 Het IMF blijft betrokken bij huidige en toekomstige steun aan
				eurolanden. De tekst «strict conditionality will apply in case of new
				(precautionary) programmes in line with IMF practices» geeft aan dat
				toekomstige EFSF programma’s beleidscondities verbonden zullen zijn die in
				lijn zijn met de voorwaarden die het IMF hanteert. Het feit dat het IMF
				betrokken zal zijn bij de tot standkoming en monitoring van de beleidscondities
				verzekert dat dit het geval zal zijn. Nederland heeft geïnsisteerd op deze IMF
				betrokkenheid bij het vaststellen van de guidelines.
 De tekst «further enhancement of the EFSF resources can be
				achieved by cooperating even more closely with the IMF» geeft aan dat in
				samenwerking met het IMF zal worden bezien of en hoe niet-eurolanden via het
				IMF een bijdrage kunnen leveren aan de versterking van de Europese
				noodfaciliteit.
 ChristenUnie
 
 Het Trojkarapport was erg kritisch over de
				schuldhoudbaarheid van Griekenland. Hoe reëel acht het kabinet de
				verschillende scenario’s die de Trojka schetst? En hoe verhoudt dit pakket
				zich tot het worst case scenario dat door de Trojka is geschetst?
 Antwoord
 
 In het Trojkarapport wordt geen oordeel geveld
				over de Griekse schuldhoudbaarheid. Dat oordeel verschijnt in de
				schuldhoudbaarheidsanalyse (Debt Sustainability Analysis – DSA) die op dit
				moment nog niet openbaar gemaakt is. Het Trojkarapport bevat evenmin een
				uitwerking van de gevolgen van verschillende scenario’s voor de Griekse
				schuldhoudbaarheid.
 Governance
 VVD
 
 In paragraaf 28 van de conclusies is vermeld
				dat de Commissie het voornemen heeft om in de Commissie de rol van het bevoegde
				Commissielid te versterken wat betreft nauwer toezicht en aanvullende
				handhaving. Aan welke invulling wordt gedacht voor nauwer toezicht en
				aanvullende handhaving? In het verslag van de Europese Raad en Eurozone Top
				staat dat binnen het directoraat-generaal van de Commissaris voor Economische
				en Financiële Zaken een Hoofd Economisch Analist wordt aangesteld die de
				besluitvorming door de Commissie in volledige onafhankelijkheid zal
				controleren. Kan deze constructie nader worden toegelicht? Op welke moment kan
				het bevoegde Commissielid aanbevelingen doen voor de uitvoering van het SGP en
				wanneer zullen deze bindend zijn? Worden deze afspraken nog verder uitgewerkt,
				bovenop het reeds overeengekomen six pack? Wat kan er gebeuren met de adviezen
				van de Commissie en de Raad tegen landen die in een buitensporigtekortprocedure
				zitten? Zijn er reeds plannen hiervoor een vast kader op te zetten, met
				bijbehorende maatregelen wanneer landen zich consequent niet aan de regels
				houden?
 PvdA
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen ook naar
				de status van een eventuele Eurocommissaris? Komt deze er? En zo ja, wat worden
				zijn of haar taken? Krijgt hij dan ook de leiding of blijft de leiding in
				handen van de Europese leiders?
 PVV
 
 Bent u van mening dat dit pakket voldoende
				afspraken bevat ter handhaving van het SGP en ter uitvoering van de
				programma’s? Welke governance afspraken zijn gemaakt om landen op de korte
				termijn te dwingen om hun overheidsfinanciën gezond te maken en aan de
				SGP-voorwaarden te voldoen? Hoe is het toezicht en sanctiemechanisme
				vormgegeven?
 CDA
 
 De positie van de Commissaris dhr. Rehn wordt
				versterkt met het oog op de onafhankelijke en objectieve rol van de Commissie.
				Welke bevoegdheden worden precies toegevoegd aan zijn portefeuille? Welke
				dwingende maatregelen kunnen worden ingevuld op basis van artikel 136 van het
				Verdrag van Lissabon om de governance te versterken?  Kan de Commissie met de
				versterking van de positie de Commissaris voor de Euro en de Roadmap to
				Stability and Growth zich hiermee positioneren als onafhankelijke
				begrotingsautoriteit?
 SP
 
 De positie van de daarvoor aangewezen
				eurocommissaris wordt versterkt zodat het kan toezien op aangescherpte
				afspraken van het six-pack. Kan de minister aangeven op welke wijze deze
				positie wordt versterkt en welke nog niet eerder overeengekomen middelen deze
				eurocommissaris krijgt toegewezen om toe te zien op de gemaakte afspraken?
 D66
 
 De leden van de fractie van D66 constateren
				dat er verschillende afspraken zijn gemaakt over versterking van de governance.
				Een van de meest concrete is dat Commissaris Rehn de positie van
				vice-voorzitter krijgt. Kan de minister toelichten wat de beoogde reikwijdte is
				van de zelfstandige besluiten van Commissaris Rehn? Kan de commissaris landen
				ter verantwoording roepen, sancties uitdelen en heeft hij doorzettingsmacht? En
				hoe verhoudt de commissaris zich ten opzichte van de Europese Raad?
 CU
 
 Hoe verhouden de uitkomsten met betrekking tot
				governance zich tot de inzet van het kabinet voor een speciale eurocommissaris
				en begrotingsdiscipline?
 Kan het kabinet aangeven hoe het «scherp toezien op» en 
				«commiteren aan» zich verhoudt tot de inzet van het kabinet? Wat zijn de
				gevolgen bij niet commiteren, of niet voldoen aan eerdere toezeggingen?
 CU
 
 Wat betekent het dat de Commissie en de Raad
				zich mogen uitspreken over begrotingen in geval van
				buitensporigtekortprocedure? Wat houdt dat in en hoe ver gaat dat?
 Wat is het effect van deze interne wijzigingen voor de positie
				van de versterkte Commissaris ten opzichte van eurolidstaten en de naleving
				door lidstaten van gemaakte afspraken?
 Antwoord
 
 Zoals wij u eerder meldden heeft de Europese
				Raad van 23 oktober een sterkere rol voor een Euro-Commissaris
				verwelkomd.
 Vervolgens is daar door de Eurozonetop van 26 oktober jl. nadere
				invulling aan gegeven en is onder meer overeengekomen dat landen de aanbeveling
				van de Commissaris betreffende SGP zullen uitvoeren, waarmee de autoriteit van
				deze Euro-Commissaris door de Eurolanden is onderstreept.
 De wijze waarop wordt omgegaan met de aanbevelingen van de
				Commissie inzake het SGP is, als bekend, reeds aangescherpt met de bereikte
				overeenstemming over het zogenaamde «six-pack». Hierin zijn onder meer
				afspraken gemaakt over het opleggen van sancties, waarbij een voorstel van de
				Commissie uiteindelijk slechts met een gekwalificeerde meerderheid in de Raad
				kan worden tegengehouden. In aanvulling hierop heeft de Commissie op de
				Eurozonetop van 26 oktober nieuwe wetgevingsvoorstellen aangekondigd die extra
				instrumenten, bovenop het six-pack, zullen bieden om maatregelen te kunnen
				nemen tegen landen die de regels van het SGP overtreden. Het betreft onder
				andere de mogelijkheid voor de Commissie en de Raad om begrotingen van
				lidstaten in een buitensporigtekortprocedure te beoordelen voordat deze door
				nationale parlementen worden vastgesteld, alsmede de bevoegdheid van de
				Commissie om de uitvoering van de begroting te monitoren en zo nodig
				aanpassingen voor te stellen. De Commissie zal in de eerste helft van november
				hiertoe voorstellen presenteren op basis van artikel 136 van het
				EU-Werkingsverdrag. Na het verschijnen van de Commissievoorstellen zult u
				hierover worden geïnformeerd.
 Nederland heeft er bij de Commissie op aangedrongen een steviger
				en onafhankelijker rol van de Euro-Commissaris te bewerkstelligen. Dit heeft er
				onder meer in geresulteerd dat Commissievoorzitter Barroso de dag na de
				Eurozonetop heeft besloten de positie van Commissaris Rehn zodanig aan te
				passen dat de onafhankelijke en objectieve rol binnen de Commissie wordt
				versterkt. Zoals toegelicht in de brief aan uw Kamer met het verslag van de
				Eurozonetop krijgt Commissaris Rehn een zwaardere positie binnen de Commissie
				met grotere handelingsvrijheid en meer onafhankelijke ondersteuning, zoals het
				kabinet in de brief van 7 september jl. heeft voorgesteld (kamerstukken
				21501–07, nr. 839). Dit wordt onder meer gerealiseerd door de benoeming van
				Commissaris Rehn als vice-president van de Commissie die naast zijn reeds
				bestaande verantwoordelijkheid voor Economische en Monetaire Zaken ook de Euro
				tot zijn takenpakket zal mogen gaan rekenen. De grotere handelingsvrijheid zal
				worden vastgelegd middels interne Commissiebesluiten die de onderlinge
				verhoudingen binnen het college betreffen. Verwacht wordt dat deze besluiten
				eerdaags worden genomen.
 Wat betreft de verhouding van deze Commissaris ten opzichte van
				de Europese Raad zal hij de Commissievoorzitter bijstaan tijdens bijeenkomsten
				van de Europese Raad en de Eurozonetop, indien de agenda daar aanleiding toe
				geeft.
 De Hoofd Economisch Analist heeft tot taak vanuit een
				onafhankelijke positie de analytische basis van de voorgenomen besluiten van de
				Commissaris te verifiëren en te kijken of de regels consistent worden
				toegepast. Hij of zij zal dus moeten beoordelen of de economische analyse die
				DG ECFIN produceert objectief  is en of de door de Commissie voorgenomen
				besluitvorming consistent is en in lijn met eerdere precedenten. Het rapport
				dat door de Hoofd Economische Analist zal worden geverifieerd zal direct na
				afronding worden gepubliceerd. Doel hiervan is te bevorderen dat de besluiten
				van de Commissie gebaseerd zijn op objectieve, transparante en onafhankelijke
				analyse. Administratief gezien zal de Hoofd Economisch Analist aangesteld
				worden binnen het Directoraat-Generaal voor Economische en Financiële Zaken
				(DG ECFIN), maar deze positie is onafhankelijk en de Hoofd Economisch Analist
				hoeft dan ook geen verantwoordelijkheid af te leggen aan de Commissarissen
				(inclusief de Commissaris van DG ECFIN).
 Naar de mening van het kabinet wordt met deze maatregelen een
				stevige en concrete basis gelegd voor het positioneren van een onafhankelijke
				Commissaris en worden bovendien verdergaande stappen mogelijk maakt.
 Daarnaast is afgesproken om in december verder te spreken over
				versterking van de governance van de eurozone, waaronder strakkere
				begrotingsdiscipline. De Voorzitter van de Europese Raad, de voorzitter van de
				Eurogroep en de voorzitter van de Commissie zijn gevraagd na te gaan welke
				initiatieven mogelijk zijn om dat doel te bereiken, inclusief via een mogelijke
				Verdragswijziging. Een verdere uitbreiding van de bevoegdheden van deze
				Commissaris en mogelijkheden voor verdergaand onafhankelijk en afdwingbaar
				toezicht, zouden in deze voorstellen hun beslag kunnen krijgen.
 VVD
 
 De inzet om nationale begrotingen op
				realistische onafhankelijke groeiprognoses te baseren, zoals dat ook in
				Nederland gebeurt, kan op steun van de leden van de VVD-fractie rekenen. Zijn
				er concrete afspraken gemaakt over de invulling van deze maatregel?
				Bijvoorbeeld door het instellen of versterken van onafhankelijke nationale
				instituties voor begrotingscontrole?
 Antwoord
 
 Het is erg positief dat de conclusies van de
				Eurozonetop aangeven dat begrotingen op onafhankelijke ramingen moet worden
				gebaseerd. Nederland dringt hier al jaren op aan, maar tot dusver was hier
				weinig steun voor. Nederland zal de komende maanden aandringen op een zo strikt
				mogelijke invulling van deze afspraak, onder andere door het versterken van
				onafhankelijke nationale instituties voor begrotingscontrole.
 PvdA
 
 In het statement van de euroleiders staan
				zinsneden over verder economische integratie. Kan hier nadere uitleg over
				gegeven worden? Zijn hier additionele afspraken over gemaakt?
 Antwoord
 
 In de brief van het kabinet over de toekomst
				van de Economische en Monetaire Unie (kamerstukken 21501–07, nr. 839) heeft
				het kabinet gesteld dat in het eerste decennium van de euro, naast het
				tekortschieten van de begrotingsdiscipline, de economische beleidscoördinatie
				in Europa te weinig mogelijkheden bood om de noodzakelijke aanpassingen in de
				economieën van de lidstaten te stimuleren. Afgelopen jaar zijn hiertoe
				meerdere initiatieven ontwikkeld, zoals het instellen van het Europees
				Semester, het Europluspact en de macro-economische onevenwichtighedenprocedure.
				Het standpunt van het kabinet ten aanzien van de afstemming, coördinatie en
				integratie van het economisch beleid ter voorkoming van macro-economische
				onevenwichtigheden vindt u in de brief van het kabinet over het versterken van
				de Europese economische stabiliteit en groeivermogen (kamerstukken 21 501–07,
				nr. 847). De conclusies van de Eurozonetop geven aan dat de voorzitter van de
				Europese Raad zal bekijken welke initiatieven mogelijk zijn om de economische
				beleidscoördinatie te versterken en zal hierover in december 2011 verslag
				uitbrengen. Op de Eurozonetop is verder besloten dat nationale parlementen
				zullen worden verzocht rekening te houden met op EU-niveau aangenomen
				aanbevelingen over de uitvoering van economisch en begrotingsbeleid. Voorts is
				afgesproken dat een lidstaat met de Commissie en met andere lidstaten van de
				eurozone zal overleggen voordat belangrijke hervormingsplannen met betrekking
				tot het begrotingsbeleid of het economisch beleid worden aangenomen, voor zover
				deze grensoverschrijdende effecten kunnen hebben.
 CDA
 
 In hoeverre zijn er afspraken gemaakt om de
				governancestructuur en de afdwingbaarheid daarvan te evalueren?
 Antwoord
 
 Op verzoek van het Europese Parlement is met
				betrekking tot het six pack afgesproken regelmatig de governanceafspraken en de
				afdwingbaarheid te evalueren. Het ligt in de rede dat bij deze evaluatie ook
				deze additionele afspraken worden meegenomen. Bovendien zal in het Europese
				semester meer aandacht komen voor de mate waarin aanbevelingen worden opgevolgd
				door de lidstaten.
 Hierbij is van belang dat de Commissie binnenkort op basis van
				artikel 136 VWEU met voorstellen zal komen om de coördinatie verder te
				versterken. De voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy zal in dit kader,
				indien noodzakelijk, met voorstellen tot een Verdragswijziging komen.
 SP
 
 Met betrekking tot het Europees semester wordt
				er een oproep gedaan naar regeringen om hun begrotingen voor te leggen voordat
				ze zijn vastgesteld en worden regeringen opgeroepen aanbevelingen uit te
				voeren. Kan de minister aangeven op welke wijze deze oproep nieuw is ten
				opzichte van eerdere afspraken?
 Antwoord
 
 In het kader van het Europees Semester geven
				lidstaten in de Nationale Hervormingsprogramma’s en de Stabiliteits- en
				Convergentieprogramma’s in de eerste helft van het jaar op hoofdlijnen aan
				welke plannen ze voorzien voor het komende jaar. De Eurolanden zijn tijdens de
				Top van 26 oktober jl. overeengekomen dat, in geval van een buitensporige
				tekortprocedure, de Commissie en de Raad de ontwerpbegroting van de lidstaat
				kunnen bestuderen en daarover advies kunnen uitbrengen, waarbij de Commissie
				indien nodig in de loop van het begrotingsjaar wijzigingen kan voorstellen. Dit
				sluit aan bij wat het kabinet in de brief van 7 september jl. heeft
				voorgesteld (kamerstukken 21501–07, nr. 839). Dit voorstel zal nader
				uitgewerkt worden in de komende wetgevingsvoorstellen van de Commissie op basis
				van artikel 136 EU-Werkingsverdrag. Zoals hierboven reeds gesteld, is het een
				belangrijke stap dat de staatshoofden en regeringsleiders van de eurozone zich
				er bij de Eurozonetop op hebben vastgelegd, nu reeds aanbevelingen van de
				Commissie en de bevoegde Commissaris uit te zullen voeren.
 SP
 
 Van Rompuy zal in nauwe samenwerking met
				Barroso en Juncker in december komen met een routekaart richting verdere
				versterking «economic governance». Waarom is er niet expliciet opgenomen dat
				er een verdragswijziging moet komen? Dit zal toch noodzakelijk zijn om de wens
				van het kabinet voor een speciale begrotingscommissaris met vergaande
				bevoegdheden te creëren?
 D66
 
 De leden van de fractie van D66 lezen dat voor
				de middellange termijn mogelijke verdragswijzigingen niet uit te sluiten zijn.
				Kan de minister dit toelichten? Is het de bedoeling dat de nieuwe
				eurocommissaris zelfstandig, dus los van de Europese Raad, met aanbevelingen
				kan komen en maatregelen kan afdwingen? Op welke manier wordt de democratische
				controle op de commissaris vormgegeven? Kan de minister toelichten wat de inzet
				van Nederland is in deze uitwerking?
 Antwoord
 
 Het kabinet is van mening dat het merendeel
				van zijn voorstellen voor de toekomst van de Economische en Monetaire Unie
				binnen het bestaande Verdrag kunnen worden gerealiseerd. Dat laat onverlet dat
				het op termijn wenselijk kan zijn het Verdrag te wijzigen om gemaakte afspraken
				te consolideren en/of aanvullende afspraken te maken. Er waren andere lidstaten
				die een verdragswijziging noodzakelijk of wenselijk vonden om het bestuur van
				de eurozone te versterken. Vandaar dat de Europese Raad en de Eurozonetop hier
				in december op terug zullen komen op basis van een rapport van de Voorzitter
				van de Europese Raad in samenwerking met de Commissievoorzitter en de
				Voorzitter van de Eurogroep.
 Voor de inzet van het kabinet wordt verwezen naar de brief inzake
				de toekomst van de Economische en Monetaire Unie van 7 september jl.
				(kamerstukken 21 501–07 nr. 839). In deze brief staat ook op welke manier de
				democratische controle wordt vormgegeven: het Europarlement kan controle
				uitoefenen door gebruik te maken van de algemene bevoegdheden die het EP heeft.
				Zo kan het EP vragen stellen aan de Commissaris, een enquêtecommissie
				instellen, en uiteindelijk zelfs een motie van afkeuring indienen tegen de
				Commissie.
 D66
 
 De leden van de D66-fractie constateren dat de
				Commissie binnenkort voorstellen presenteert om scherpere monitoring af te
				kunnen dwingen. Kan de minister aangeven wanneer deze voorstellen worden
				gedaan?
 Antwoord
 
 Commissievoorzitter Barroso heeft aangekondigd
				dat hij de voorstellen zal presenteren voordat de volgende plenaire vergadering
				van het Europees Parlement op 14 november begint.
 GroenLinks
 
 De leden van de fractie van GroenLinks
				verwelkomen een versteviging van de rol van de Europese Commissie in de
				handhaving van de begrotingsdiscipline. De verbetering van de governance op
				Europees vlak lijkt te worden bevorderd. Wel ligt naar hun mening de nadruk nog
				erg op straffen van overtreders en in dat kader zouden zij graag een uitwerking
				ontvangen van de motie Sap c.s. die de regering verzoekt zich in te zetten een
				duurzaam Europees hervormings- en stimuleringspakket dat mede als doel heeft
				economische groei en convergentie te bereiken. Ook hier ontvingen zij graag een
				stappenplan inclusief tijdspad van de regering over op welke wijze zij denkt
				dit in Europa te agenderen. Hierbij gaat het vanzelfsprekend niet alleen om een
				pakket voor Griekenland, maar een Europees breed pakket. Daarnaast vragen zij
				welke maatregelen er zijn getroffen om het concurrentievermogen van specifiek
				Griekenland snel te verbeteren? En welke volgen nog voor zwakke landen?
 Antwoord
 
 Allereerst is het noodzakelijk landen te
				bewegen tot het beperken van uitgaven en het tegengaan van schulden om de
				crisis in te dammen. We mogen en moeten landen hierop aan kunnen spreken. Het
				kabinet heeft hiertoe voorstellen gedaan. Daarnaast is het noodzakelijk om
				economieën structureel te hervormen zoals neergelegd in de brief aan de
				Voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy samen met de Zweedse en Finse
				premier. Daarbij zijn, zoals ook aangegeven in genoemde brief, in de eerste
				plaats de nationale overheden aan zet. Dit zal nadrukkelijk aan de orde komen
				bij de kabinetsinzet voor het Europees Semester en de Europa 2020-strategie in
				aanloop naar Europese Raad in december 2011 en vervolgens in het voorjaar van
				2012.
 GroenLinks
 
 De leden van de GroenLinks-fractie waarderen
				het feit dat de Eurocommissaris meer instrumenten krijgt om de
				begrotingsdiscipline te handhaven. Op welke wijze is invulling gegeven aan
				instrumenten om macro-economische onevenwichtigheden aan te pakken? Welke
				beperkende rol heeft de Europese Raad bij de uitoefening van de functie van de
				deze commissaris?
 Antwoord
 
 Wat betreft de procedure inzake de
				macro-economische onevenwichtigheden verwijst het kabinet naar de brief ter
				zake van 17 oktober jl. (kamerstukken
				21 501-07, nr. 847) van
				Minister Verhagen en Minister de Jager. Op de Eurozonetop zijn geen nadere
				afspraken gemaakt over de invulling van de macro-economische
				onevenwichtighedenprocedure. Wel is afgesproken dat nationale parlementen
				zullen worden verzocht rekening te houden met op EU-niveau aangenomen
				aanbevelingen over de uitvoering van economisch en begrotingsbeleid. Ook is
				afgesproken dat een lidstaat met de Commissie en met andere lidstaten van de
				eurozone zal overleggen voordat belangrijke hervormingsplannen met betrekking
				tot het begrotingsbeleid of het economisch beleid worden aangenomen, voor zover
				deze grensoverschrijdende effecten kunnen hebben. De Europese Raad heeft geen
				invloed op de uitoefening van de rol van de Commissie in deze procedure.
 GroenLinks
 
 Landen in een buitensporigtekortprocedure
				zoals Nederland en Italië, zullen in een speciaal regime terecht komen. Is dit
				nu dus ook van toepassing op Nederland en Italië? Zo ja, wat zullen de
				gevolgen daarvan zijn voor het Nederlandse beleid?
 Antwoord
 
 De afspraken die de Eurozonetop met Italië
				heeft gemaakt, gelden niet voor Nederland. Zowel Nederland als Italië zitten
				momenteel in een buitensporigtekortprocedure. In de stabiliteits- en
				convergentieprogramma’s hebben alle landen met een buitensporig tekort dit
				voorjaar, tijdens het eerste Europese semester, aangegeven hoe zij aan de
				aanbevelingen in de buitensporigtekortprocedure zullen voldoen. Daarnaast
				zullen de Commissie en de Raad meerdere keren per jaar monitoren of landen in
				de procedure voldoende voortgang boeken en binnen de gestelde deadline zullen
				voldoen aan deze aanbevelingen.
 Voor Italië, heeft de Eurozonetop met het oog op de onrust op de
				financiële markten, additionele afspraken gemaakt. Italië moet met een
				tijdpad komen waarin aangeven is wanneer de voorgenomen bezuinigingen en
				structurele hervormingen zullen worden geïmplementeerd. Daarnaast zal Italië
				strenger gemonitord worden door de Commissie.
 GroenLinks
 
 Kan het kabinet voorbeelden geven van
				«voorgenomen financieel-economisch beleid met grensoverschrijdende effecten»?
				Valt concurrentie door loonmatiging hier onder? Valt verlaging van de
				vennootschapsbelasting of in algemene zin verbetering van het vestigingsklimaat
				hieronder?
 Antwoord
 
 Er is afgesproken dat de macro-economische
				onevenwichtighedenprocedure gericht zal zijn op het versterken van de
				concurrentiepositie van landen. Het is dan ook niet de bedoeling dat landen
				maatregelen nemen die de concurrentiepositie schaden, zoals het teniet doen van
				loonmatiging of het verslechteren van het vestigingsklimaat. Bovendien is het
				evenmin de bedoeling van de procedure om lidstaten voorschriften te doen op het
				niveau van maatregelen. De regering zal binnenkort uw Kamer een brief sturen
				over voorbeelden van maatregelen die lidstaten zouden kunnen nemen om
				onevenwichtigheden aan te pakken.
 Overig
 SP
 
 De leden van de fractie van de SP zien een
				akkoord dat veel in het ongewisse laat. Het roept een hoop vragen op. Kan de
				minister een tijdpad aangeven voor hoe het akkoord de komende tijd verder zal
				worden uitgewerkt?
 D66
 
 De leden van de D66-fractie vragen de minister
				om een overzicht te geven van de punten waarop nog verdere uitwerking nodig is
				en wanneer voorzien is om hier besluiten over te nemen. Kan de minister hier in
				het bijzonder bij aangeven welke punten zijn geagendeerd voor de Ecofin van 7
				en 8 november?
 Antwoord
 
 Op korte termijn dienen twee hoofdpunten van
				de besluiten van 26 oktober nader te worden uitgewerkt. Dit betreft ten eerste
				de overeenstemming die Griekenland moet bereiken met zijn private crediteuren
				om te komen tot een vrijwillige obligatieomruil op basis van een nominale
				afslag van 50%. Dit is een essentieel onderdeel van een nieuw EU/IMF programma
				voor Griekenland, dat tegen het einde van 2011 gereed zou moeten zijn. De
				obligatie-omruil vindt naar verwachting begin 2012 plaats.
 Het tweede punt dat uitwerking behoeft zijn de modaliteiten van
				de twee leverage opties voor EFSF die in de conclusie van de Eurozonetop worden
				genoemd (de EFSF credit enhancements en de Special Purpose Vehicles om met het
				bijeenbrengen van private en publieke middelen de capaciteit van EFSF te
				vergroten). De komende tijd zullen in overleg met het IMF gesprekken
				plaatsvinden met potentiële investeerders in een dergelijk SPV. De verklaring
				van de Eurozonetop bevat de oproep aan de Eurogroep om de implementatie van
				deze opties nog in november af te ronden.
 
 Tijdens de Eurogroep van 7 november a.s. zal uiteraard
				 stilgestaan worden bij de uitkomsten van de bijeenkomst van staatshoofden en
				 regeringsleiders van het eurogebied en meer specifiek bij de uitwerking van de
				 twee hoofdpunten die hierboven zijn genoemd.
 Verder zal de Eurogroep waarschijnlijk spreken over het proces
				 rond en de voorbereidingen ten behoeve van het interim-rapport dat de
				 Voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy zal opstellen met economische en
				 budgettaire voorstellen om het functioneren van het eurogebied te verbeteren.
				 Dit rapport zal Van Rompuy presenteren tijdens de Eurozonetop van
				 december.
 
 Het is onwaarschijnlijk dat reeds op de komende Eurogroep van
				7 november a.s. besluitvorming mogelijk is. Dit is naar verwachting pas aan de
				orde op de daaropvolgende Eurogroep van 29 november a.s.
 D66
 
 De leden van de D66-fractie constateren dat
				sinds juli de omstandigheden en de nodige maatregelen fors veranderd zijn. Is
				met de nieuwe afspraken het volledige pakket van 21 juli van tafel? Kan de
				minister een vergelijking maken met het pakket van 21 juli door onder andere
				een nieuwe tabel te presenteren waarin publieke en private bijdrage worden
				weergegeven?
 GroenLinks
 
 Griekenland krijgt in plaats van de 109
				miljard van 21 juli nu 130 miljard, waarin de herkapitalisatie van de banken
				en de aanmoedigende 30 miljard is begrepen. Kan er een overzicht worden geboden
				waarin de verschuivingen en aanvullingen ten opzichte van de deal van 21 juli
				kunnen worden duidelijk gemaakt?
 Antwoord
 
 Het pakket aan maatregelen voor Griekenland
				waartoe op 21 juli is besloten, dient gelet op de verslechterde Griekse
				budgettaire en economische situatie, substantieel te worden aangepast.
				Belangrijkste verschil is de substantieel hogere bijdrage van de private
				sector, die noodzakelijk is om de schuld van Griekenland naar een houdbaar
				niveau te brengen. Op dit moment kunnen alleen de contouren van een nieuw
				EU/IMF-programma worden geschetst en is het niet mogelijk exact aan te geven
				wat de veranderingen zijn ten opzichte van het pakket van 21 juli.
 GroenLinks
 
 De leden van de GroenLinks fractie lezen in de
				brief dat investeerders kunnen bijdragen via een special purpose vehicle.
				Hiertoe wordt onder andere overleg gevoerd met China. Graag ontvangen zij een
				reactie op de berichten dat China mogelijk een hervorming van Europese
				instellingen vraagt in ruil voor deze steun. Welke opties ziet het kabinet als
				mogelijkheden voor hervormingen? Vindt het kabinet het wenselijk dat China deze
				invloed krijgt?
 Antwoord
 
 Berichten in de media als zou China eventuele
				deelname aan Eurozone SPV’s afhankelijk maken van hervorming van Europese
				instellingen kan het kabinet niet bevestigen.
 GroenLinks
 
 De genoemde leden lezen dat de Europese Raad
				heeft afgesproken de eenheid beter te bewaren. Graag hoorden zij van het
				kabinet of er mogelijkheden zijn afgesproken waarbij afzonderlijke landen
				opnieuw afzonderlijk voorwaarden kunnen afdwingen, zoals de onderpandeisen na
				het pakket van 21 juli.
 Antwoord
 
 De afspraak om de eenheid te bewaren heeft
				betrekking op de wens in de externe communicatie geen misverstanden te laten
				ontstaan over de uitleg van de gemaakte afspraken. Deze verantwoordelijkheid is
				in het bijzonder belegd bij de
 voorzitters van de Eurozonetop cq. Eurogroep en bij de
				Commissievoorzitter cq. de verantwoordelijke commissaris
 ChristenUnie
 
 Door verschillende economen is kritiek geuit
				op het resultaat van de top? Wat is uw reactie op de verschillende punten van
				commentaar?
 Antwoord
 
 De Eurozonetop heeft een omvattend akkoord
				bereikt dat naar de mening van het kabinet duidelijk bijdraagt aan het
				verstevigen van het fundament onder Europa en de stabiliteit van de monetaire
				unie. Dit laat onverlet dat deze bijdrage een spoedige en grondige uitwerking
				van deze afspraken vergt. Dit zal in de komende weken en maanden prioriteit
				moeten zijn van alle regeringen van de eurolanden.
 ChristenUnie
 
 De leden van de fractie van de ChristenUnie
				fractie horen graag van het kabinet of er ruimte is voor wijzigingen in het
				bereikte akkoord. Erkent het kabinet dat er ruimte voor het parlement moet zijn
				om nog met wijzigingsvoorstellen te kunnen komen? Of wordt het een «slikken of
				stikken» verhaal?
 Antwoord
 
 In het bereikte akkoord van 26 oktober jl.
				zijn de hoekpunten bepaald van de aanpak van de Europese schuldencrisis. De
				uitwerking hiervan wordt nu voortvarend ter hand genomen, waarbij de Kamer
				voortdurend zal worden geïnformeerd over de stand van zaken. De Kamer zal
				gelegenheid hebben zich daar tijdig over uit te spreken.
 ChristenUnie
 
 Ten slotte: bestaan er sideletters of non
				papers naast het bekende akkoord?
 Antwoord
 
 Nee.
 VVD
 
 Wat wordt verstaan onder pragmatische
				coördinatie van het belastingbeleid in de Eurozone? Waaraan heeft de
				Nederlandse regering zich verbonden als deze leden de conclusie lezen dat op
				basis van voorstellen van de Commissie wetgeving wordt opgesteld op het gebied
				van een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de
				vennootschapsbelasting en een heffing op financiële transacties? Handhaaft de
				Nederlandse regering haar bezwaren, die door een grote meerderheid in de Tweede
				Kamer worden gedeeld, tegen de CCCTB?
 PvdA
 
 Deze leden vragen ook naar wat er is
				afgesproken over de CCCTB? Is Nederland hiermee akkoord gegaan en heeft
				Nederland hiermee een concessie gedaan? Daarnaast wordt er gesproken over een
				FTT, wat is hierover afgesproken?
 GroenLinks
 
 De leden van de GroenLinks fractie lezen in
				het verslag niets over de financiële transactietaks. Zij hebben de
				minister-president horen zeggen voorstander te zijn van deze financiële
				transactietaks en vragen zich af op welke wijze hij deze maatregel heeft
				geagendeerd en/of op welke moment hij deze denkt te gaan agenderen. Wanneer
				komt deze maatregel aan de orde in de Europese besluitvorming?
 Antwoord
 
 De leden van de VVD-fractie vragen wat er
				wordt verstaan onder pragmatische coördinatie van het belastingbeleid in de
				Eurozone. Er is nog geen uitgekristalliseerd beeld ontstaan over wat
				pragmatische coördinatie van het belastingbeleid inhoudt. De afspraken in het
				kader van het Europluspact van 24/25 maart jl. maken duidelijk dat het zou
				moeten gaan om gestructureerde besprekingen over aangelegenheden van het
				belastingbeleid, met name om te zorgen voor uitwisseling van beste praktijken,
				vermijding van schadelijke praktijken en voorstellen ter bestrijding van fraude
				en belastingontduiking, maar specifiekere afspraken zijn nog niet gemaakt. De
				regering is van mening dat het hier gaat om bestaande doelstellingen op fiscaal
				terrein. In dat kader worden door de EU-lidstaten gezamenlijk vele activiteiten
				ondernomen, zowel op het terrein van regelgeving als van administratieve
				samenwerking. Pragmatische coördinatie van belastingbeleid zou volgens de
				regering dan ook moeten inhouden, dat een zo groot mogelijke coherentie wordt
				betracht tussen de bestaande activiteiten, die in EU kader al plaatsvinden. Om
				een tweestroming in Europa op het gebied van belastingen te voorkomen is het
				voor de regering van belang dat de coördinatie ziet op alle EU-lidstaten en
				niet slechts op de lidstaten die het Europact Plus ondersteunen.
 De leden van de VVD- en PvdA-fracties vragen naar de betekenis
				van het feit dat in de conclusie een verwijzing naar de voorstellen van de
				Commissie inzake een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor
				de vennootschapsbelasting en een heffing op financiële transacties is
				opgenomen. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de minister-president
				de financiële transactietaks heeft geagendeerd en wanneer de maatregel aan de
				orde komt in Europese besluitvorming.
 De verwijzing naar de voorstellen van de Commissie inzake een
				gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de
				vennootschapsbelasting (CCCTB) en een heffing op financiële transacties (FTT)
				is een feitelijke constatering dat de Europese Commissie op beide terreinen
				voorstellen heeft gedaan, die nu aan de lidstaten ter bespreking voorliggen. In
				beide gevallen gaat het om ingewikkelde, complexe voorstellen voor Europese
				wetgeving, waar allereerst op technisch niveau over zal worden gesproken tussen
				de Europese Commissie en alle 27 lidstaten.
 De Nederlandse regering handhaaft haar bezwaren tegen het
				voorstel van de Europese Commissie t.a.v. de CCCTB, die worden gedeeld door een
				grote meerderheid in uw Kamer.
 Ten aanzien van een FTT zal de regering het CPB vragen een
				impactanalyse te maken. Mede op basis daarvan wil de regering in overleg met Uw
				Kamer het standpunt bepalen. Op EU-niveau staat nog geen besluitvorming op de
				agenda. Wel zal de Commissie een presentatie geven over de FTT tijdens de
				Ecofin Raad van 8 november.