Woningcorporaties; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29453, nr. 89

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

12-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29453 nr. 89

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen CDA-fractie12345678910111213 en 14151617 en 1819202122 en 23242526, 27 en 282930 en 3132 en 333435 en 363738394041424344454647Vragen PvdA-fractie4849505152535455565758596061626364656667686970717273Vragen SP-fractie747576777879808182838485868788899091929394959697 en 9899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119Vragen VVD-fractie120121
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29453Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 453Woningcorporatiesnr. 89LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 7 november 2008De algemene commissie voor Wonen, Wijken en Integratie1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister voor Wonen, Wijken
en Integratie over de brief van 30 oktober 2008 inzake de woningcorporatie
Woonbron en de ss Rotterdam (zie Kamerstukken 29 453, nrs. 83 en
85).De minister voor Wonen, Wijken en Integratie heeft deze vragen beantwoord
bij brief van 5 november 2008. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De vragen 120 en 121 zijn vertrouwelijk beantwoord. Deze antwoorden liggen
ter vertrouwelijke inzage, alleen voor de leden,
bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.De voorzitter van de commissie,Van GentDe griffier van de commissie,Van der LeedenVragen CDA-fractie1Waarom wordt in de brief een zo nadrukkelijk onderscheid
gemaakt tussen ambtelijke verantwoordelijkheid enerzijds en ministeriële
betrokkenheid anderzijds?Ik heb in mijn brief van 30 oktober een zo precies mogelijk beeld
willen geven van de verschillende stappen in het proces en de praktische rolverdeling
daarbij. Hiermee is niet beoogd een principieel onderscheid te hanteren (zie
ook het antwoord op vraag 2).2Wat is de reden om hier niet zuiver staatsrechtelijk,
de minister is verantwoordelijk, te redeneren?De beschrijving van de precieze rolverdeling tijdens de verschillende
stappen heeft niet het feit willen wegnemen dat ik te allen tijde de ministeriële
verantwoordelijkheid draag voor het optreden van de ambtelijke organisatie.3Is er wel sprake geweest van voortdurende, directe
ministeriële betrokkenheid gedurende het hele proces vanaf tenminste
medio 2007?Zoals beschreven in mijn brief van 30 oktober jl. is mijn ministerie
op 20 februari 2008 geïnformeerd over een zeer sterke stijging van
de investeringen in de SS Rotterdam. Aan de toestemming aan Woonbron om de
SS Rotterdam te herontwikkelen heeft de toenmalige DG Wonen, na te hebben
vastgesteld dat deze actviteit past binnen het Besluit beheer sociale-huursector
(BBSH), op basis van de MG 2001–26 de voorwaarde verbonden dat de deelname
van Woonbron in het eigendom van de SS Rotterdam proportioneel zou zijn aan
haar kerntaken. De omvang van de investeringen en de daarbij mogelijk optredende
risico’s zijn, gegeven de zelfstandigheid van woningcorporaties als
private maatschappelijke ondernemers, primair een zaak voor het bestuur en
de Raad van Commissarissen (RvC). Er was daarom tot begin 2008 geen aanleiding
voor directe betrokkenheid van mijn kant.4Waaruit blijkt die betrokkenheid en kan dit nauwkeuriger
worden aangegeven dan op dit moment gebeurt in de voorliggende brief?Ik ben via achtereenvolgens een memo van een accountmanager van 20 februari
jl. en een signaal van de directeur van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting
(CFV) op 10 maart jl. geïnformeerd over de sterk oplopende investeringen
in de SS Rotterdam. In zijn brief van 28 maart jl. heeft de directeur
van het CFV mij vervolgens op basis van de laatste stand van zaken uitgebreid
geïnformeerd. Deze informatie was van dien aard dat ik hierop de Directeur-generaal
Wonen, Wijken en Integratie van mijn ministerie en zijn medewerkers heb verzocht
bij de raad van bestuur en de RvC van Woonbron opheldering te vragen over
de ontstane situatie, en in nauw overleg met alle betrokkenen te komen tot
afspraken en voorwaarden over de oplossing van het liquiditeitsprobleem en
de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan de afspraak inzake een proportionele
deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken.5In de brief (pagina 2) wordt aangegeven: «direct
na aankoop bleek de bouwsom te zijn gestegen van € 25 tot € 40
miljoen». Op welke wijze en op welk moment hebben de externe
toezichthouders het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting en de minister
voor WWI hier kennis van gekregen?Ten tijde van de aankoop van het schip (25 juni 2005) was sprake
van een beoogde inbreng van Woonbron van € 6 miljoen, naast een
even grote inbreng van een commerciële zakenpartner. In de jaarrekening
over het jaar 2006 (die medio 2007, door tussenkomst van het CFV, door mijn
ministerie is ontvangen) heeft Woonbron aangegeven dat de inbreng ultimo 2006
in het project inmiddels € 24,5 miljoen bedroeg. In het rapport
van Deloitte van 19 maart jl. dat ik eind maart jl. door tussenkomst
van het CFV heb ontvangen is voor het eerst sprake van € 40 miljoen.
Volgens Woonbron is deze verhoging van het investeringsbedrag het gevolg van
een actuelere inschatting, reeds kort na de aankoop, van de kosten van verwijdering
van asbest.6Hebben de in vraag 5 genoemde externe toezichthouders
direct actie ondernomen nadat zij kennis kregen van deze forse stijging?Dat is het geval. De directeur van het CFV heeft na een overleg op 1 februari
2008 met een lid van de raad van bestuur van Woonbron de herontwikkeling van
de SS Rotterdam nadrukkelijk gevolgd vanuit de aan hem opgedragen verantwoordelijkheid
voor de uitoefening van het financiële toezicht. Nadat mij op basis van
zijn brief van 28 maart duidelijk bleek dat het bestuur van Woonbron
moeilijkheden had het project tot een goed einde te brengen heb ik mijn medewerkers
verzocht bij de raad van bestuur en de RvC van Woonbron opheldering te vragen
over de ontstane situatie, en in nauw overleg met alle betrokkenen te komen
tot afspraken en voorwaarden over de oplossing van het liquiditeitsprobleem
en de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan de afspraak inzake een
proportionele deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken.7Welke stappen zijn op dat moment gezet door de minister
voor WWI en door het CFV?Ik verwijs op dit punt naar mijn brief van 30 oktober jl. waarin
die opeenvolgende stappen volledig zijn beschreven.8Mocht door beide externe toezichthouders geen actie
zijn ondernomen, kunt u dan voor beiden aangeven waarom dit niet is gedaan?Beide hebben, zoals aangegeven in het antwoord op vraag 6 en in mijn brief
van 30 oktober jl., actie ondernomen.9De jaarstukken 2007 doen de Raad van Commissarissen
van Woonbron spreken van een «gecompliceerde operatie die met veel tegenslagen
te kampen heeft gehad». Heeft de Raad van Commissarissen de in vraag
5 genoemde externe toezichthouders onverwijld en via een apart schrijven geïnformeerd,
of hebben beide toezichthouders deze opvatting van de RvC uit het jaarverslag
2007 moeten lezen?Deze beschrijving van de RvC is niet via een separate melding tot mij
gekomen. Overigens wijs ik er op dat het jaarverslag over 2007 werd ontvangen
op een moment (3 juli jl.) dat er reeds diverse acties liepen in samenwerking
met de raad van bestuur en de RvC van Woonbron.10Mocht er sprake zijn van het indirect, dus via het
jaarverslag, informeren van de toezichthouders, wat is de opvatting van de
minister dan over de handelswijze van de RvC en welke directe en/of indirecte
maatregelen hebben beide toezichthouders vervolgens jegens de RvC genomen,
dan wel gaan zij alsnog nemen?Ik constateer dat vanaf het moment dat het (ook) de RvC duidelijk werd
(op basis van het onderzoek van Deloitte) dat het project niet meer goed onder
controle (b)leek, de RvC adequaat heeft opgetreden. Door mijn ministerie is
voor het in mijn brief van 30 oktober jl. genoemde overleg van 7 mei
jl. met Woonbron ook de RvC uitgenodigd.11Mochten beide toezichthouders wel direct zijn geïnformeerd,
kan dan precies worden aangegeven welke acties door beide toezichthouders
vervolgens zijn genomen?Ik verwijs op dit punt naar het antwoord op vraag 6 (en naar mijn brief
van 30 oktober jl.).12Op 3 december 2007 (pagina 3) geeft het bestuur
van Woonbron opdracht aan Deloitte om te onderzoeken of Woonbron de herontwikkeling
van de SS Rotterdam voldoende in zijn greep had. Het CFV bericht de minister
op 28 maart 2008 (zie betreffende brief) gemotiveerd dat vragen met betrekking
tot de onafhankelijkheid van Deloitte zijn te stellen. Uit de brief van de
minister blijkt niet dat deze kritische kanttekening van het CFV tot enige
actie van haar kant heeft geleid. Kan de minister daar een verklaring voor
geven?Ik acht het van primair belang dat de raad van bestuur van Woonbron zelf
eind 2007 opdracht heeft gegeven (aan Deloitte) om te bezien of Woonbron het
project nog in de greep had. Het gegeven dat Woonbron zelf over dit onderzoek
contact heeft gezocht met de directeur van het CFV, en ook de bereidheid van
Woonbron om in het verdere vervolg in overleg met betrokkenen, zoals mijn
ministerie en het CFV, constructief te werken aan maatregelen om het liquiditeitsprobleem
op te lossen en invulling te geven aan de wijze waarop de deelname van Woonbron
proportioneel zal zijn aan haar kerntaken, maken dat het punt van de onafhankelijkheid
van de analyse voor mij niet zwaar heeft gewogen. Dit temeer omdat uit het
rapport duidelijke conclusies konden worden getrokken, op basis waarvan vervolgens
stappen zijn ondernomen.13 en 14Waarom heeft de minister niet per direct een second-opinion
laten doen?Is de minister van opvatting dat het uiteindelijke
onderzoeksrapport van Deloitte de toets van de kritiek zoals zou kunnen spreken
uit de brief van het CFV, gezien de rol van Deloitte als «huisaccountant»
van Woonbron, van 28 maart 2008 kan doorstaan?Gelet op de inhoud en conclusies van het rapport, is er voor mij geen
aanleiding om te constateren dat er sprake is van een onvoldoende mate van
onafhankelijkheid.15Is hier bovendien sprake van een voldoende professionele
benadering van zowel de bestuurder van Woonbron, de opdrachtgever, als van
het betreffende onderzoeksbureau, de opdrachtnemer?Hoewel vraagtekens kunnen worden gezet bij het projectmanagement door
Woonbron in de eerste jaren na aankoop van de SS Rotterdam, beschouw ik het
als een professionele stap van het bestuur van Woonbron om via een door het
bestuur zelf opgedragen onderzoek door te laten lichten of het projectmanagement
(nog) in staat was het project tot een goed einde te brengen. Ik acht het
niet op mijn weg liggen om een oordeel te vellen over de keuze van het onderzoeksbureau
om deze opdracht te aanvaarden.16De brief van de minister verwijst naar een memo van
een accountmanager van haar ministerie van 20 februari 2008 (pagina 3),
waarin gesproken wordt van mondelinge informatie van de bestuurder van Woonbron
waaruit blijkt dat de kosten oplopen tot circa € 140 miljoen. Uit
de brief zou de conclusie kunnen worden getrokken dat de minister op dat moment
niets heeft gedaan. Kan de minister deze conclusie bevestigen en haar antwoord
met argumenten onderbouwen?Het signaal van 20 februari jl. van een accountmanager, gevoegd bij
het daarop volgende signaal op 10 maart jl. van de directeur van het
CFV over sterk stijgende investeringen, en de brief van 28 maart van
de directeur van het CFV, gaf aanleiding om bij Woonbron opheldering te vragen
over de ontstane situatie, en in nauw overleg met alle betrokkenen te komen
tot afspraken en voorwaarden over de oplossing van het liquiditeitsprobleem
en de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan de afspraak inzake een
proportionele deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken.17 en 18Mocht er wel concrete actie op dat moment door de minister
zijn ondernomen, waarom vermeldt de brief dit dan niet en waaruit bestond
die actie?Waarom is kort na 20 februari niet de voltallige
Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen door de minister ontboden?Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 16 is door mijn ministerie actie
ondernomen, te beginnen met de brief van 20 maart jl. van de toenmalige
directeur Stad en Regio van mijn ministerie, nadat ook in het bestuurlijk
overleg op 10 maart jl. van het CFV signalen werden ontvangen over sterk
stijgende uitgaven.19Waarom zijn door de minister geen maatregelen genomen
ten aanzien van beide geledingen?Op 24 april heeft de Directeur-generaal Wonen, Wijken en Integratie
van mijn ministerie de raad van bestuur en een lid van de RvC van Woonbron
ontboden voor overleg. Het treffen van «maatregelen» veronderstelt
dat reeds zou zijn gebleken dat bij de raad van bestuur of de RvC sprake was
van slecht functioneren of het schade toebrengen aan de volkshuisvesting.
Daarvoor bestond echter op dat moment geen grond.20Op 28 maart 2008 stuurt het CFV een brief naar
de minister met een vijftal invalshoeken van waaruit als financieel toezichthouder
is gekeken is naar het forensisch rapport van Deloitte Forensic and Dispute
Services. Op drie van de vijf invalshoeken is het oordeel negatief, op één
punt kan niet tot een oordeel worden gekomen en op één punt
is het oordeel matig. Uit niets blijkt dat de minister op deze punten passende
actie heeft ondernomen. Waarom is dit niet gebeurd?Wat betreft mijn beoordeling van de vijf invalshoeken zoals opgenomen
in de brief van de directeur van het CFV van 28 maart jl, verwijs ik
naar het antwoord op de vragen 26 tot en met 28.Ik heb in mijn brief van 30 oktober jl. aangegeven dat de brief van
de directeur van het CFV aanleiding was voor mijn ministerie voor overleg
met het CFV en het WSW, vervolgens het hiervoor genoemde overleg van 7 mei
jl. met de raad van bestuur en een lid van de RvC, en de daarop volgende stappen
gericht op het oplossen van het liquiditeitsprobleem bij Woonbron en het invulling
geven door Woonbron aan de afspraak inzake een proportionele deelname van
Woonbron in relatie tot haar kerntaken.Ik beschouw dat, gegeven de verschillende verantwoordelijkheden, als passende
stappen.21Waarom was de minister gezien de kwalificaties van
het CFV op de vijf invalshoeken niet doordrongen van de noodzaak?Ik was, anders dan de vraag veronderstelt, wel degelijk doordrongen van
de noodzaak en achtte het daarom van groot belang dat door mijn ministerie
concrete stappen zijn gezet richting Woonbron in samenwerking met de andere
betrokken organisaties.22 en 23Geven de kwalificaties bij de vijf invalshoeken op
zich geen reden om in te grijpen zowel bij de Raad van Bestuur als bij de
Raad van Commissarissen?Waarom is dit niet gebeurd?Ik verwijs op dit punt naar het antwoord op vraag 20 (en 26 tot en met
28). Ik zie vooralsnog geen aanleiding verdergaande stappen te ondernemen.24Pas op 22 juli 2008 dreigt de minister richting
de bestuurder van Woonbron met het aanstellen van een toezichthouder ex artikel
43 van het BBSH. Zij doet dit overigens om voortgang in het proces te houden.
(pagina 4). Waarom is niet op 29 maart 2008 een toezichthouder ex artikel
43 van het BBSH aangesteld?Onder verwijzing naar de antwoorden op de vragen 18 en 19, stel ik vast
dat ik er aan heb gehecht om de in de zomer met Woonbron vastgelegde afspraken
en voorwaarden over het oplossen van het liquiditeitsprobleem bij Woonbron
en het invulling geven door Woonbron aan de afspraak inzake een proportionele
deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken, te voorzien van een duidelijke
verklaring inzake urgentie en noodzaak. Ik heb daarom aangegeven wat de consequentie
zou zijn van het niet nakomen door Woonbron van de vastgelegde afspraken en
voorwaarden.25Daarnaast maakt het CFV nog een vijftal buitengemeen
kritische kanttekeningen, «meer algemene opmerkingen bij de gang van
zaken», (pagina 3) in de brief van 28 maart 2008. Bij deze zeer
kritische kanttekeningen wordt meerdere malen de suggestie van nader onderzoek
gedaan. Heeft de minister wel kennisgenomen van deze punten?Ik heb van deze punten kennisgenomen, omdat deze brief aan mij was gericht.26, 27 en 28Hoe kwalificeert de minister deze vijf punten en hoe
beoordeelt de minister de urgentie van het door het CFV aanbevolen nader onderzoek?Waaruit blijkt dat de minister op basis van deze punten
concreet, per punt aangegeven, actie heeft ondernomen?Mocht er echter geen actie zijn ondernomen op deze
vijf punten, dan wel op één of meerdere van deze punten, dan
graag per punt een motivering van de keuze.De directeur van het CFV doet zijn constateringen op basis van het onderzoek
van Deloitte dat hem ter hand is gesteld. Dat onderzoek is ingesteld in opdracht
van het bestuur van Woonbron. De constateringen in het rapport van Deloitte
leveren daarmee primair «huiswerk» voor de raad van bestuur en
de RvC van Woonbron. Ik ga er van uit dat Woonbron dergelijk onderzoek niet
voor niets doet en derhalve stappen onderneemt op basis van deze uitkomsten.
Het rapport van Deloitte is volgens mededeling van Woonbron aanleiding geweest
voor de raad van bestuur en de RvC van Woonbron om tot een scherpere sturing
te komen, met verzwaring van het complianceen risicomanagement, en vervanging
van het projectmanagement.Tevens heeft Woonbron mij desgevraagd gemeld dat van de 43% gefactureerde
prestaties waarvan de rechtmatigheid en materiële gronden onzeker bleken,
bij nadere beschouwing en toelichting is gebleken dat deze facturen voldoende
aannemelijk waren gebaseerd op geleverd werk. Er was daarom geen aanleiding
tot voortgezet forensisch onderzoek of juridische stappen.Overigens was het volgens de voorzitter van de raad van bestuur, de heer
Kromwijk, Deloitte niet verboden om ook adviseurs te interviewen. Om tijdsredenen
en beperking van de scope van het onderzoek is daarvan afgezien. Deloitte
is wel aanwezig geweest bij besprekingen met adviseurs.29De minister schrijft (pagina 4) dat zij verantwoordelijk
is voor het goed functioneren van het corporatiestelsel en voor het externe
toezicht op de woningcorporaties. Hierbij is ook het BBSH van belang. Het
CFV kan op 28 maart 2008 niet tot een oordeel komen of op het terrein
van verbindingen door Woonbron wordt voldaan aan de eisen van het BBSH. Nergens
blijkt uit de brief van de minister dat zij zich hierover een oordeel heeft
gevormd. Waarom heeft zij dat niet gedaan?De brief van de directeur van het CFV stelt dat hij op basis van de bij
hem bekende stukken niet kan nagaan of daadwerkelijk aan het BBSH wordt voldaan.
Dit vloeit voort uit het feit dat voorafgaand aan de aankoop van het schip
mondeling de voorwaarden zijn overeengekomen. Bij brief van 20 maart
jl. van de toenmalige directeur Stad en Regio van mijn ministerie is, refererend
aan de mondelinge afspraak van 13 april 2005, gevraagd naar de concrete
invulling van de proportionele deelname van Woonbron.30 en 31Waarom is vervolgens geen gerichte actie op dit punt
ondernomen?Kan de minister nu wel haar oordeel op dit punt geven
en is zij bereid dit oordeel gepaard te laten gaan met de aankondiging van
noodzakelijke maatregelen?Ik verwijs ten aanzien van deze vragen naar het antwoord op vraag 29.32 en 33Op 9 juni 2009 is er een breed overleg waaraan
zelfs de gemeente Rotterdam, als mede-achtervanger voor borging door het WSW,
deelneemt. (pagina 3) De conclusie kan toch slechts zijn dat hier sprake is
van een acute financiële crisis, die de voortgang van Woonbron als sociale
verhuurder in gevaar brengt?Wilt u uw antwoord op de voorgaande vraag voorzien
van een uitgebreide, inhoudelijke, dus zorgvuldig op basis van feiten onderbouwde
reactie?Woningcorporatie Woonbron is volgens het CFV een voldoende solvabele woningcorporatie.
Woonbron krijgt op basis van de nieuwe CFV-beoordelingsmethode een C-oordeel.In zijn brief van 25 april gaf het WSW echter aan dat qua liquiditeitspositie
er problemen opdoemden als er niet tijdig passende maatregelen zouden worden
getroffen. Woonbron maakte gebruik van kortgeld-faciliteiten, binnen de normen
die het WSW daarvoor hanteert. In april bleek echter dat, na publicaties in
het Financieel Dagblad over sterk oplopende uitgaven voor de SS Rotterdam,
commerciële banken en anderen niet langer kredietfaciliteiten aan Woonbron
wilden verschaffen. Daardoor zou Woonbron op korte termijn (binnen enkele
maanden) te maken krijgen met een aanzienlijk liquiditeitstekort. Het WSW
ging daarom over tot verhoogd toezicht. Daarmee ontstond er de noodzaak om
samen met Woonbron te komen tot afspraken en voorwaarden voor het vervolg
van het project. In die afspraken is o.a. een kort-geldfaciliteit met een
consolidatieverklaring van het WSW vastgelegd. Er zijn daarmee tijdig stappen
gezet om een acute financiële crisis af te wenden.34De minister schrijft dat Woonbron ter overbrugging
van het liquiditeitsvraagstuk een kort-geldfaciliteit zou regelen met een
consolidatieverklaring van het WSW (pagina 4). Is dit tekenend voor de ernst
van de situatie op dat moment en is inhoud gegeven aan het voornemen?Op beide deelvragen luidt het antwoord bevestigend.35 en 36De minister schrijft (pagina 4) dat Woonbron voor het
einde van 2008 haar aandeel in de SS Rotterdam zal terugbrengen tot 20%
of zoveel minder het volkshuisvestelijk proportionele aandeel bedraagt door
verkoop aan andere investeerders. Gaat dit ook werkelijk en tijdig gebeuren?Welke sancties staan de minister ter beschikking om
te handelen als dit niet gebeurt?Ik doe geen uitspraken over de kans dat er een koper wordt gevonden. Dit
zal afhangen van de inspanningen die op dit punt door Woonbron worden verricht
en de belangstelling in de markt. Nog voor de aankoop van het schip was afgesproken
dat het belang van Woonbron proportioneel moet zijn aan haar kerntaken. Daarmee
zijn voor Woonbron de uitgangspunten duidelijk.Indien hierin complicaties zullen gaan optreden zal via bestuurlijk overleg
met Woonbron worden besproken welke maatregelen verder moeten worden getroffen
om te voldoen aan de inhoudelijk gestelde voorwaarden inzake proportionele
deelname. Zo nodig kan ik daartoe het mij ter beschikking staande wettelijke
instrumentarium inzetten, zoals een aanwijzing in het geval Woonbron onvoldoende
zich zou inspannen om de afspraken en voorwaarden na te komen.37Tot nu toe heeft de minister geen enkele mogelijke
en in één geval ook aangekondigde mogelijke sanctie geëffectueerd.
Ligt hierin een bepaalde bestuurlijke overweging en zal de minister dus ook
op dit punt niet optreden?Ik zal niet schromen sancties uit het mij wettelijk ter beschikking staande
instrumentarium toe te passen als daartoe concrete aanleiding bestaat. Zoals in antwoord op eerdere vragen aangegeven heb ik tot nu geoordeeld
dat die concrete aanleiding nog niet bestaat. Het project verkeert thans in
een fase waarin de raad van bestuur en de RvC van Woonbron invulling en uitvoering
moeten geven aan de vastgelegde afspraken en voorwaarden. Mocht daarvan geen
of onvoldoende sprake zijn, dan zal ik passende maatregelen treffen.38De minister schrijft (pagina 4) dat een regiegroep
is ingesteld om de voortgang van het werken naar de eindsituatie nadrukkelijk
te volgen. Het voorzitterschap van deze regiegroep berust bij Woonbron. Wil
de minister bevestigen dat dit juist is?Dit is juist.39Kan de minister motiveren waarom zij met deze werkwijze
heeft ingestemd?Hoezeer ook sprake is van verhoogd toezicht, het projectmanagement van
het project SS Rotterdam blijft de verantwoordelijkheid van woningcorporatie
Woonbron. Ik acht het daarom passend binnen de ordening van verantwoordelijkheden
dat Woonbron het voorzitterschap vervult van de regiegroep. Op 17 november
zal, aanvullend op de regiegroep, een bestuurlijk overleg plaatsvinden.40Is deze keuze niet een volstrekte miskenning van de
ernst van de situatie?Het gegeven dat Woonbron het voorzitterschap van de regiegroep vervult
is geen indicatie voor onderschatting van mijn kant of van andere betrokken
organisaties van de urgentie om tot uitvoering te komen van de vastgelegde
afspraken en voorwaarden.41Kan de minister bevestigen, dat uit het accepteren
van de keuze van het bureau voor het forensisch onderzoek, maar ook uit het
ogenschijnlijk niet ingrijpen op basis van de vijf invalshoeken uit de brief
van het CFV van 28 maart 2008 en met het instemmen van voorzitterschap
van Woonbron van de regiegroep blijkt dat Woonbron nog steeds leidend is in
het voorliggende dossier?Ik merk op dat de raad van bestuur van Woonbron zelf het initiatief heeft
genomen voor het instellen van het onderzoek zoals uitgevoerd door Deloitte.
Zoals hiervoor aangegeven acht ik het, gegeven de onderscheidenlijke verantwoordelijkheden,
en gegeven de vastgelegde afspraken en voorwaarden, op zijn plaats dat Woonbron
de leiding houdt bij de verdere uitvoering van haar eigen project.42De minister schrijft dat de voorzitter van de raad
van bestuur haar heeft verzekerd dat de bijzondere projectsteun voor de veertig
prachtwijken niet zal worden aangewend. Nergens blijkt dat deze afspraak,
net als andere cruciale afspraken, schriftelijk is vastgelegd?Deze verzekering van de voorzitter van de raad van bestuur, de heer Kromwijk,
is niet schriftelijk vastgelegd. Wel heeft hij aangegeven geen bijzondere
projectsteun aan te vragen voor het project SS Rotterdam en hij zal de onrendabele
toppen van betreffende investeringen (noch bijbehorende kosten) volgens die
lijn niet betrekken in de aanvraag voor bijzondere projectsteun.
Ten behoeve van de eindafrekening moet een toegelaten instelling via een bevestiging
van gemeentewege aantonen dat de activiteiten waarvoor subsidie is aangevraagd,
ook zijn uitgevoerd. Op deze wijze kan worden nagegaan voor welke projecten
de bijzondere projectsteun wordt ingezet.43Past deze werkwijze in de verscherpte meldings- en
instemmingsprocedure, die de minister in haar brief (pagina 5) aankondigt?Met de verscherpte meldings- en instemmingsprocedure zal worden geborgd
dat te allen tijde de melding en goedkeuring van nevenactiviteiten met vergelijkbare
kenmerken als de SS Rotterdam schriftelijk worden vastgelegd.44Heeft de minister overigens de raad van bestuur van
Woonbron erop gewezen dat het volstrekt ongepast is om, zoals uit de brief
van het CFV van 28 maart 2008 aan de minister voor WWI blijkt, dat men
heeft overwogen de bijzondere projectsteun geheel of gedeeltelijk aan te wenden
voor dekking van een ontstaan tekort?De projecten die door woningcorporaties worden uitgevoerd in het kader
van de wijkenaanpak vinden hun basis in de lokaal met gemeenten en andere
betrokkenen afgesproken aanpak. Het ligt niet op mijn weg om op voorhand bepaalde
projecten binnen die lokale wijkenaanpak, van bijzondere projectsteun uit
te sluiten. Niettemin acht ik de verzekering zoals gedaan door de voorzitter
van de raad van bestuur, de heer Kromwijk, dat Woonbron de bijzondere projectsteun
niet zal aanwenden ter dekking van tekorten bij de SS Rotterdam, met het oog
op draagvlak in de corporatiesector, niet meer dan vanzelfsprekend, in ieder
geval voor het commerciële deel.45Kan de minister haar oordeel geven over vergroting
van het draagvlak voor deze heffing bij de collega corporaties in het licht
van dit soort voorgenomen bestedingen?Inmiddels is door de voorzitter van de raad van bestuur van Woonbron,
de heer Kromwijk, de verzekering gegeven dat de bijzondere projectsteun, niet
zal worden aangewend voor dit project.46De minister schrijft (pagina 4) dat de waarde van het
commercieel bezit van Woonbron onderpand zal zijn voor de lening die noodzakelijk
is om de voorfinanciering door Woonbron te beëindigen. Wat is de verhouding
tussen de waarde van het commercieel bezit versus het sociaal bezit?Op 16 oktober is in de regiegroep geconcludeerd dat in de voorwaarden
en afspraken is vastgelegd dat uitsluitend woningen met een huur boven de
huurtoeslaggrens en andere commercieel vastgoed onderpand kunnen zijn van
een nog aan te trekken commerciële lening.De totale waarde van het vastgoed van Woonbron bedraagt circa € 2
miljard. In mijn brief van 30 oktober jl. is op basis van gegevens van
Woonbron aangegeven dat circa een half miljard hiervan is te beschouwen als
commercieel vastgoed. Inmiddels heb ik de afgelopen dagen echter signalen
gekregen dat hierin toch woningen met een feitelijke huur onder de huurtoeslaggrens
zijn opgenomen, die evenwel potentieel geliberaliseerd kunnen worden. Daarmee
is de waarde van het vooor de lening relevante commerciële vastgoed aanzienlijk
lager. Hedenochtend heb ik het CFV verzocht antwoord te geven
op drie vragen: zijn de aanvankelijk door Woonbron verstrekte gegevens over
circa een half miljard correct?Zo nee, wat is de werkelijke waarde van het commerciële deel?Zo nee, hoe komt het dat door Woonbron andere gegevens zijn verstrekt?47Is deze afspraak over en weer schriftelijk bevestigd
conform de verscherpte meldings- en instemmingsprocedure?Deze afspraak is schriftelijk bevestigd. De in mijn brief van 30 oktober
jl. genoemde verscherpte meldings- en instemmingsprocedure is nog niet vastgelegd.Vragen PvdA-fractie48Waarom heeft u gezien het vernietigende rapport van
het CFV (op 3 van de vijf criteria scoort ze slecht, een matig en een criteria
geen oordeel) niet meteen besloten een bewindvoerder aan te stellen?Het laten aanstellen van een bewindvoerder behoort tot de zwaarste van
mijn wettelijke bevoegdheden tot ingrijpen en komt pas in beeld als woningcorporaties,
ondanks de inzet van andere instrumenten zoals een aanwijzing met een last
onder dwangsom of de aanstelling van een externe toezichthouder, nog steeds
niet handelen in het belang van de volkshuisvesting. Zo’n maatregel
is zeer uitzonderlijk en heeft tot op heden bij geen enkele woningcorporatie
hoeven plaatsvinden. Overigens wijs ik er op dat ik niet zelf een bewindvoerder
kan aanstellen, maar dat dit op mijn verzoek door de rechtbank moet plaatsvinden.49Had het aanstellen van een bewindvoerder in het voorjaar
van 2008 er toe kunnen leiden dat het project qua kosten minder ver uit de
hand was gelopen?Ten eerste verwijs ik naar mijn antwoord op vraag 48. Voor zover sprake
zou zijn geweest van een dergelijke aanstelling, of van bijvoorbeeld een externe
toezichthouder ex artikel 43 van het BBSH, is niet na te gaan of dit, gegeven
de kenmerken van het project, zou hebben geleid tot een betere beheersing
van de uitgaven.50U schrijft in uw brief van 30 oktober 2008 dat
het CFV zich nadrukkelijk zorgen maakt over de mate waarin het bestuur van
Woonbron het project tot een goed einde kon brengen. Is «nadrukkelijk
zorgen» niet een erg eufemistische formulering gezien de brief van het
CFV.Ik meen dat met «nadrukkelijke zorgen» de ernst van de bevindingen
van de directeur van het CFV voldoende zijn uitgedrukt.51In de brief van CFV wordt geconcludeerd dat het vanuit
governance gedachten het ongewenst is dat leden van de raad van Bestuur zijn
aangesteld als lid van de directie of als commissaris bij een verbinding.
Deelt u deze opvatting? Wat is daarover in de Aedesgedragscode over opgenomen?
Is de indruk van de PvdA-fractie juist dat ook bij veel andere verbindingen
van corporaties leden van de Raad van Bestuur ook lid zijn van de directie
of Raad van Commissarissen van een deelneming? Indien u dat ook ongewenst
vindt is dit dan al eens aan de orde gesteld in overleg met Aedes?In de Governancecode woningcorporaties is geen bepaling opgenomen dat
het ongewenst is dat leden van de raad van bestuur zijn aangesteld als lid
van de directie of als commissaris bij een deelneming. Wel kent de code het
principe dat elke vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen de woningcorporatie
en leden van het bestuur wordt vermeden. Een identiek principe geldt voor
de Raad van Commissarissen.Het CFV heeft mij overigens desgevraagd aangegeven geen inzicht te hebben
over de mate waarin leden van de raad van bestuur van een woningcorporatie
ook lid zijn van de directie of Raad van Commissarissen van een deelneming.
Ook ik heb dat inzicht niet.52In 2001 heeft CFV een rapport geschreven over: «verbindingen
woningcorporaties 2001». De belangrijkste conclusie was dat het inschatten
van financiële risico’s van verbindingen bij corporaties niet adequaat
kan op basis van de verslaggeving van corporaties en dat via regelgeving een
meer toereikende verantwoording zou moeten worden bewerkstelligd» .
Wat is er door het ministerie sinds 2001 met deze conclusies gedaan? In 2007
spreekt het CFV haar bezorgdheid uit over de kwaliteit van de verantwoording
over verbindingen. En uit het sectorbeeld woningcorporaties verslagjaar 2006»
blijkt dat de resultaten uit verbindingen structureel negatief zijn (8 euro
per woning bij groeiend volume van ruim 800 miljoen euro). Welke acties heeft
het departement n.a.v. deze signalen ondernomen? En had dit het uit de hand
lopen van het SS Rotterdam project kunnen voorkomen?Het CFV rapport «Verbindingen woningcorporaties 2001» is verschenen
in 2003 en ook in dat jaar aan uw Kamer aangeboden. Sinds het verschijnen
van dat rapport is in gezamenlijkheid met het CFV onder meer gewerkt aan het
aanpassen van de bijlagen bij het BBSH. Inmiddels zijn de bijlagen zodanig
aangepast dat corporaties verplicht zijn over hun verbindingen uitgebreid
verantwoording af te leggen. Een groot deel van de aanbevelingen uit dat rapport
heeft geleid tot recente aanpassingen van (bijlagen van) het BBSH en de beoordelingsmethodiek
van het CFV. Daarnaast heeft het CFV het thema verbindingen de afgelopen jaren
een plaats gegeven in zijn themagewijze onderzoeken. Ook in het Prestatieoordeel
2005 en 2006 heb ik bij corporaties waar ik dat op basis van onderzoek van
het CFV nodig achtte, opmerkingen gemaakt over de verantwoording over de verbindingen.
Het CFV heeft in april 2006 een brochure gepubliceerd met aanbevelingen voor
de intern toezichthoudend organen met betrekking tot de verantwoording en
risicobeheersing van verbindingen.Wat betreft de laatste deelvraag verwijs ik nar mijn antwoord op vraag
10.53Het CFV heeft met vier accountantsbureaus de bepalingen
over de verslaglegging van verbindingen in jaarverslagen in het BBSH en BW
verder ingevuld. Deze bijlage is echter niet verplicht. Bent u voornemens
deze bijlage alsnog verplicht te stellen?Er zijn inmiddels verschillende maatregelen getroffen, zoals een aanpassing
van de bijlagen bij het BBSH en een sanctiemogelijkheid voor het CFV bij onvoldoende
verantwoording door woningcorporaties over haar verbindingen, die bijdragen
aan een beter inzicht in verbindingen. In dat licht, maar ook gezien het effect
op de administratieve lastendruk, acht ik verdere verplichtingen op dit moment
niet noodzakelijk.54De commissie Schilder heeft geconcludeerd dat het extern
toezicht op een aantal punten tekort schiet, o.a.op het gebied van efficiency.
Klopt het dat CFV alleen een oordeel mag vellen over de vermogenspositie van
een corporatie en geen signalen af mag geven over uit de hand lopende projecten
zolang de financiële continuïteit van een corporatie niet in gevaar
komt? Is dat de reden dat het CFV geen oordeel mag vellen over dit soort verbindingen
zolang de financiële continuïteit van een corporatie niet in het
geding is?Op beide deelvragen luidt het antwoord bevestigend. Het CFV toetst of
de financiële continuïteit van woningcorporaties, gegeven hun voorgenomen
activiteiten, in de komende jaren is gewaarborgd. Daartoe is vanzelfsprekend
ook inzicht nodig in het financiële belang dat woningcorporaties hebben
in deelnemingen en dochterondernemingen.55Op welke manier is CFV na het gesprek van 10 maart
betrokken bij afhandelen van deze zaak?Allereerst heeft de directeur van het CFV vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor de uitoefening van het financiële toezicht op woningcorporaties
nadrukkelijker gekeken naar het project SS Rotterdam, waarna hij mij bij brief
van 28 maart jl. nader heeft geïnformeerd over dat project. Bij
alle daarop volgende stappen, zoals beschreven in mijn brief van 30 oktober
jl., is het CFV aanwezig geweest.56Wie heeft initiatief genomen voor gesprek van 1 februari
tussen CFV en lid raad van bestuur Woonbron?Het initiatief hiervoor is uitgegaan van de raad van bestuur van Woonbron.57In brief van 28 maart 2008 stelt CFV dat dit een
eerste reactie is. Is daarna er nog vervolg reactie van CFV gekomen?Ik heb na de brief van 28 maart jl. nog één brief van
het CFV, gedateerd 4 juli jl., ontvangen die kort ingaat op de stand
van zaken. Daarnaast neemt het CFV deel in de regiegroep.58Wat is uw oordeel over de rol die de accountant gespeeld
heeft?Ik onthoud mij van een oordeel over de rol van de accountant. De accountant
voert werkzaamheden uit in opdracht van Woonbron en heeft op dat punt een
eigen verantwoordelijkheid. Ik beschik niet over bevoegdheden om werkzaamheden
van accountants te reviewen.59Krijgt u de accountantverslagen en managementletters
bij het jaarverslag? Waren die bij de jaarverslagen 2005 en 2006 niet al reden
voor verhoogde aandacht en aanvullende actie? En waren die bekend toen het
ministerie over de jaarstukken 2005 een positief prestatieoordeel gaf over
de plannen met het schip. Citaat uit de accountantverslagen: «de administratieve
organisatie, de administratieve procedures en de systemen van risicobeheersing
ontoereikend zijn en verbetering behoeven»De corporaties zijn verplicht mij ieder jaar voor 1 juli het volkshuisvestingsverslag,
de jaarrekening, het rapport van bevindingen van de accountant bij het volkshuisvestingsverslag
en de accountantsverklaring bij de jaarrekening op te sturen. Ik ontvang niet
de managementletters.In de rapporten van bevindingen behorend bij de volkshuisvestingsverslagen
over 2005 en 2006 verklaart de accountant dat uit het uitgevoerde onderzoek
niet is gebleken dat belangrijke en van materieel belang te achten activiteiten
van de toegelaten instelling of van rechtspersonen of vennootschappen waarmee
zij zich heeft verbonden niet in het volkshuisvestingsverslag zijn opgenomen.
De accountantsverklaringen bij beide jaarrekeningen zijn goedkeurend. Er was
voor mij op basis van deze verklaringen geen reden voor verhoogde aandacht
en aanvullende actie.60Bij punt c van brief CFV van maart staat dat het proportioneel
deelnemen en de woonbestemming snel zijn verlaten. Volgens het CFV is de belangrijke
vraag of het ministerie dit wist nog niet beantwoord op 28 maart. Daarom
de vraag: In hoeverre was het ministerie hiervan op de hoogte gesteld. Zo
ja, wanneer?Zoals aangegeven in mijn brief van 30 oktober jl. heeft de toenmalige
directeur Stad en Regio van mijn ministerie bij brief van 20 maart jl.,
dus nog voor de ontvangst van de brief van de directeur van het CFV, bij de
voorzitter van de raad van bestuur, de heer Kromwijk, verzocht aan te geven
op welke wijze Woonbron na het afmeren van het schip invulling zou geven aan
de voorwaarde dat sprake moet zijn van een deelname die proportioneel is aan
haar kerntaken.61Wat was reden van Woonbron om de accountant te verbieden
de adviseurs te interviewen. Heeft u dat alsnog opgedragen n.a.v. brief CFV
van 28 maart?De Raad van Bestuur van Woonbron heeft opdracht gegeven voor een intern
onderzoek gericht op de mate waarop het project tot een goed einde kon worden
gebracht. Daarbij is niet verboden om ook adviseurs te interviewen. Om tijdsredenen
en beperking van de scope van het onderzoek is daarvan afgezien. Overigens
is Deloitte wel aanwezig geweest bij besprekingen met adviseurs.62Welke actie is door ministerie ondernomen direct n.a.v.
memo van 20 februari? En welke actie direct n.a.v. gesprek met CFV?Ik wijs hierbij op het chronologische overzicht van de diverse stappen
die door mij en andere betrokken organisaties zijn gezet vanaf begin 2008
in mijn brief van 30 oktober jl.63Was het bestuurlijk overleg met het CFV van 28 maart
regulier overleg? En is er tussen 20 februari en 28 maart op initiatief
van ministerie overleg geweest met het CFV?Op 28 maart jl. vond geen overleg plaats met het CFV. Dit reguliere
overleg vond plaats op 10 maart jl., dat wil zeggen tussen 20 februari
en 28 maart (toen de directeur van het CFV mij schriftelijk informeerde).64Op welke datum is de boot gekocht (pg 2)? Dus wanneer
was duidelijk dat de bouwsom gestegen was met zo’n 25 tot 40 miljoen
euro?De aankoop van de SS Rotterdam vond plaats op 25 juni 2005. In de
jaarrekening over het jaar 2006 (die medio 2007, door tussenkomst van het
CFV, door mijn ministerie is ontvangen) heeft Woonbron aangegeven dat de inbreng
in het project inmiddels € 24,5 miljoen bedroeg. In het rapport
van Deloitte van 19 maart jl. dat ik door tussenkomst van het CFV eind
maart heb ontvangen is sprake van € 40 miljoen.65Op 13 april 2005 heeft de directeur van Woonbron
het ministerie gemeld dat ze de boot gingen kopen. Wanneer is het businessplan
overhandigd aan het ministerie (was dat voor of na de aankoop)? Bent u bekend
met de uitspraak van de voorzitter van de Raad van Bestuur van Woonbron beperkt
het project SS Rotterdam op geen enkele manier de investeringsruimte van de
corporatie? Hoe moet ik tegen die achtergrond begrijpen dat het WSW in haar
brief van 25 april de noodklok luidt over de financiële positie
van Woonbron? Klopt het dat het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting Woonbron
kwalificeert als C corporatie, dus eigenlijk te rijk? Hoe moet ik dat begrijpen
tegen de achtergrond dat er in de zomer van 2008 een overeenkomst is gesloten
ter overbrugging van het liquiditeitsprobleem? Volgens de Raad van Bestuur
heeft het hele project SS Rotterdam een tenminste sluitende business case,
zoals ook door de accountant met goedkeuring van het jaarverslag 2007 heeft
bevestigd? Deelt u deze stelling? Wat is het oordeel van het CFV hierover?Het businessplan is na het gesprek op 13 april 2005 met de toenmalige
Directeur-generaal Wonen per mail toegezonden, maar gezien het niet meer bestaan
van deze mail valt thans niet meer na te gaan of dit voorafgaand aan de aankoop
van het schip (25 juni 2005) heeft plaatsgevonden.De uitspraak van de voorzitter van de raad van bestuur van Woonbron, dat
de investeringen in het schip de investeringsruimte van Woonbron niet beperken
hangt samen met de gezonde vermogenspositie van Woonbron. Dat neemt niet weg
dat het WSW qua liquiditeitspositie op de korte termijn dit voorjaar problemen
zag opdoemen. Dat is de reden dat het WSW mij bij brief van 25 april
jl. heeft gemeld dat het WSW overging tot verhoogd toezicht (zie verder het
antwoord op de vragen 32 en 33). Het WSW kijkt als borgsteller van leningen
primair naar de liquiditeitspositie van aangesloten woningcorporaties.Het CFV heeft mij inderdaad aangegeven dat Woonbron in het kader van het
continuïteitsoordeel een C-kwalificatie krijgt. Dat betekent dat de vermogenspositie
van Woonbron meer investeringen mogelijk maakt dan zij voornemens is te plegen.
Dat staat voor de korte termijn los van de liquiditeit van de woningcorporatie.66In exploitatiefase moest aandeel proportioneel zijn
aan kerntaak. Welke kerntaak en hoe is bepaald dat dat 20% is.Artikel 12 van het BBSH geeft aan dat woningcorporaties op verschillende
manieren kunnen bijdragen aan de leefbaarheid van buurten. Binnen de brede
zorg voor het wonen valt het realiseren van vastgoed bestemd voor wonen en
maatschappelijk vastgoed waarin onderwijs-, welzijn-, cultuur- en sportvoorzieningen
worden gehuisvest. Daaronder vallen derhalve woonvoorzieningen voor bijvoorbeeld
stagiaires op het schip, een foyer de jeunesse en shortstay-mogelijkheden.
Onder maatschappelijk vastgoed valt de huisvesting van de onderwijsvoorzieningen,
de museumfunctie en dergelijke. Een hotel- en congresfunctie betreft in beginsel
geen maatschappelijk maar commercieel vastgoed.De in mijn brief van 30 oktober jl. genoemde omvang van 20%
(of minder) is gebaseerd op een besluit van de RvC in juni jl..67In het jaarverslag is het bedrag voor de SS Rotterdam
opgehoogd van 6 miljoen in 2005 naar 25 miljoen in 2006. Hoe is dat gewogen
in het positief oordeel van het ministerie?In het jaarlijkse Prestatieoordeel over verslagjaar 2005 heeft mijn ambtsvoorganger
aangegeven de aanschaf van de SS Rotterdam een opmerkelijk initiatief te vinden.
Over het beoogde doel van het opzetten van een wonen-leren-werken traject
voor de jeugd van met name Rotterdam Zuid heeft mijn ambtsvoorganger aangegeven
dit een goede invulling van het maatschappelijk ondernemerschap te vinden
en hier waardering voor te willen uitspreken. In het jaarlijkse Prestatieoordeel
over verslagjaar 2006 heb ik niet opnieuw een waardeoordeel uitgesproken over
de SS Rotterdam.68Hoe realistisch schat het ministerie de kans in dat
er een koper gevonden wordt voor 80% van het schip? Is daar in de gesprekken
aandacht aan besteed?Ik doe geen uitspraken over de kans dat er een koper wordt gevonden. Dit
zal afhangen van de inspanningen die op dit punt door Woonbron worden verricht
en de belangstelling in de markt. Nog voor de aankoop van het schip was afgesproken
dat het belang van Woonbron proportioneel moet zijn aan haar kerntaken. Daarmee
zijn voor Woonbron de uitgangspunten duidelijk.Met Woonbron is voorts overeengekomen dat de voorfinanciering van (het
commerciële deel van) de investering uiterlijk eind 2008 zal worden omgezet
in leningen waarvoor niet het sociale bezit maar het commerciële bezit
van Woonbron onderpand zal zijn.69Wat was de taakopdracht van de regiegroep? Hoe verhoudt
zich dat tot de toezichthoudende taken van het WSW, het ministerie en het
CFV? Ligt hier een schriftelijk document aan ten grondslag? En waarom zat
Woonbron deze regiegroep voor? En waarom neemt ministerie dat vanaf 17 november
over?De regiegroep heeft tot taak op basis van de met Woonbron gemaakte afspraken
en voorwaarden over de oplossing van het liquiditeitsprobleem en de wijze
waarop invulling zal worden gegeven aan de afspraak inzake een proportionele
deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken, toe te zien op de uitvoering
en invulling van deze afspraken en voorwaarden. De betrokken organisaties
nemen in de regiegroep deel vanuit hun eigen verantwoordelijkheden en taken.Hoezeer ook sprake is van verhoogd toezicht, het projectmanagement van
het project SS Rotterdam blijft de verantwoordelijkheid van woningcorporatie
Woonbron. Ik acht het daarom passend binnen de ordening van verantwoordelijkheden
dat Woonbron het voorzitterschap vervult van de regiegroep.Het berust op een misverstand dat ik dat voorzitterschap vanaf 17 november
zou overnemen. Woonbron blijft de regiegroep voorzitten, maar daarnaast vindt
op 17 november een bestuurlijk overleg plaats.70Woonbron heeft commercieel bezit van 500 miljoen euro.
Om wat voor vastgoed gaat dat? Moeten ze dit gedeeltelijk verkopen voor 1 januari
om aan de eis van 20% te voldoen? Wat betekent dat voor de opbrengstprijs
nu alle kopers weten dat Woonbron voor 1 januari een deel van dit bezit
moet afstoten? Welke percentage van het vermogen van Woonbron is commercieel
vastgoed? Hoe hoog ligt dat percentage op sectorniveau? Klopt het dat als
maatschappelijk vastgoed te typeren vastgoed als scholen, woon-zorgcomplexen
etc geen onderdeel van dit commercieel vastgoed uitmaakt? Als het verkoopverlies
van de af te stoten 80% van de SS-Rotterdam gefinancierd moet worden
uit de verkoop van het commercieel vastgoed, gaat dit dan niet nog steeds
ten koste van het maatschappelijk vermogen van de corporatie? Heeft het WSW
het commercieel vastgoed geborgd?Het WSW heeft geen financiering van commercieel vastgoed van Woonbron
geborgd.Het aangeduide commercieel vastgoed betreft winkelruimtes, garages en
overige panden (waaronder scholen) en woningen met een huurprijs boven de
huurtoeslaggrens. Voor de samenstelling van het commerciële bezit verwijs
ik naar het antwoord op vraag 46.Dit bezit hoeft niet te worden afgestoten, omdat Woonbron geen omstandigheden
kent die daartoe aanleiding geven; het wordt mogelijk ingebracht als zekerheid
voor het verkrijgen van financiering.Door het WSW wordt onderscheid gemaakt tussen sociale en commerciële
huurwoningen en tussen maatschappelijk en commercieel onroerend goed voor
het borgen van de financiering.De eerste grens ligt bij € 200 000,– aan stichtingskosten
per woning. De financiering van de bouw van woningen met stichtingskosten
boven deze grens wordt niet geborgd.Als bijlage bij het reglement van deelneming van het WSW is een limitatieve
lijst opgenomen met te borgen maatschappelijk vastgoed. In de regel zijn dit
gebouwen met een maatschappelijke functie.71De minister schrijft in haar brief van 30 oktober
2008 dat het projectmanagement bij Woonbron en de verantwoording van de Rederij
BV niet optimaal is en dat «Dit heeft ook het toezicht van de Raad van
Commissarissen bemoeilijkt». Is deze niet optimale situatie volgens
de minister een verzachtende omstandigheid voor het optreden van de Raad van
Commissarissen of is die gebrekkige verantwoording en projectmanagement juist
de verantwoordelijkheid van de Raad van Commissarissen?Primair acht ik het laatste het geval. Het is aan de RvC van een woningcorporatie
om, vanuit zijn taak om goed intern toezicht uit te oefenen, te waarborgen
dat er daarvoor ook goede verantwoordingsinformatie beschikbaar wordt gesteld
door het bestuur.72Wat is uw oordeel over het optreden van de Raad van
Commissarissen van Woonbron in deze zaak? Kunt U onderscheid maken tussen
de periode voor november 2007 en daarna? En wat is uw oordeel over het optreden
van het CFV en WSW?Onder verwijzing naar het antwoord op vraag 71, stel ik vast dat de RvC
van Woonbron vanaf het moment dat duidelijk werd dat het project SS Rotterdam
mogelijk niet tot een goed einde zou worden gebracht, zijn taken adequaat
heeft opgepakt. Naar mijn mening heeft ook het CFV adequaat gerageerd op bovengenoemde
situatie. Het WSW heeft conform de contractuele afspraken met Rijk en gemeenten,
zowel Rijk als de gemeente Rotterdam ingelicht over de precaire liquiditeitspositie
van Woonbron op het moment dat dit inzicht ontstond. Daarmee heeft het WSW
adequaat gehandeld.73Zijn de verliezen op dit project sinds maart 2008 verder
toegenomen? Had bv het benoemen van een bewindvoerder tot een ander resultaat
geleid?Voor zover sprake zou zijn geweest van een dergelijke benoeming, of van
bijvoorbeeld een externe toezichthouder ex artikel 43 van het BBSH, is niet
na te gaan of dit, gegeven de kenmerken van het project, zou hebben geleid
tot een betere beheersing van de uitgaven. Of sprake is van verliezen zal
uiteindelijk afhangen van de opbrengsten bij verkoop. Zoals gemeld in mijn
brief van 30 oktober jl. zijn de investeringen inmiddels opgelopen tot
bijna € 200 miljoen.Vragen SP-fractie74Is er een verslag van het gesprek van 13 april
2005, waarbij de directeur van Woonbron het voornemen om de s.s.Rotterdam
aan te kopen en te herontwikkelen meldde bij de DG-Wonen van het ministerie
VROM? Zo ja, kan dit aan de Kamer beschikbaar worden gesteld? Kan het overhandigde
businessplan aan de Kamer beschikbaar worden gesteld?Van bedoeld gesprek is destijds geen verslag gemaakt. Het later toegezonden
businessplan treft u bijgaand aan.175Heeft de DG-Wonen voordat hij akkoord ging met deze
nevenactiviteit ruggespraak gepleegd met de minister van VROM? Zo ja, wat
was het standpunt van de minister?Bij de melding van nevenactiviteiten is het gebruikelijk en voldoende
dat melding plaatsvindt aan de ambtelijke organisatie. De ambtelijke organisatie
toetst voornemens van woningcorporaties op basis van de regelgeving. Zoals
aangegeven in mijn brief van 30 oktober jl. is ambtelijk geoordeeld dat
de plannen van Woonbron pasten binnen het Besluit beheer sociale-huursector
(BBSH), mits de deelname van Woonbron in het eigendom van de SS Rotterdam
proportioneel zou zijn aan haar kerntaken. In dit licht is het voornemen van
Woonbron niet vooraf aan de minister voorgelegd. Ik heb bij navraag begrepen
dat er destijds over deze casus is gesproken tussen de Directeur-generaal
Wonen en de minister.76Heeft de DG-Wonen voorwaarde(n) verbonden aan zijn
instemming met deze nevenactiviteit (bijvoorbeeld de maximale omvang van de
investering, maximaal aandeel van Woonbron in de investering, het vooraf door
een externe partij laten uitvoeren van een risico-analyse, aard van de toekomstige
activiteiten op het schip, aantoonbare relatie met de kernactiviteiten van
de corporatie)? Zo ja, welke?Zoals aangegeven in mijn brief van 30 oktober jl. heeft de toenmalige
DG Wonen aan instemming met de voornemens van Woonbron, na te hebben vastgesteld
dat deze pasten binnen het BBSH, de voorwaarde verbonden dat de deelname van
Woonbron in het eigendom van de SS Rotterdam vanaf de exploitatiefase proportioneel
zou zijn aan haar kerntaken. De omvang van de investeringen en de daarbij
mogelijk optredende risico’s zijn, gegeven de zelfstandigheid van woningcorporaties
als private maatschappelijke ondernemers, primair een zaak voor het bestuur
en de Raad van Commissarissen (RvC). Indien bij mijn ministerie voorgenomen
investeringen naar hun aard en omvang twijfel oproepen, kan advies volgen
van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV). De aard en omvang van
de voorgenomen investeringen in de herontwikkeling van de SS
Rotterdam, zoals deze bij aanvang zijn gemeld, gaven hiertoe geen aanleiding.77Wanneer en langs welke weg is het ministerie van VROM
geïnformeerd over de stijging van de investering van € 6 miljoen
naar € 25 tot € 40 miljoen? Is de minister van VROM geïnformeerd
over deze ontwikkeling? Wanneer?In de jaarrekening over het jaar 2006 (die medio 2007, door tussenkomst
van het CFV, door mijn ministerie is ontvangen) heeft Woonbron aangegeven
dat de inbreng in het project inmiddels € 24,5 miljoen bedroeg.
In het rapport van Deloitte van 19 maart jl. dat ik eind maart jl. door
tussenkomst van het CFV heb ontvangen is sprake van € 40 miljoen.78Wanneer en langs welke weg is het ministerie van VROM
geïnformeerd over het afhaken van de commerciële partij die aanvankelijk
voor 50% risicodragend zou participeren in het project?In het jaarverslag over 2006 (hetgeen het ministerie rond 1 juli
2007 heeft ontvangen) heeft Woonbron gemeld dat haar aandeel in de Rederij
BV 100% was. Daaruit kon worden afgeleid dat de commerciële partij
was afgehaakt.79Bent u geïnformeerd over deze ontwikkeling? Wanneer?Ik ben, na de melding in het jaarverslag 2006, hierover door Woonbron
niet nader geïnformeerd.80Wat wordt bedoeld met de zinsnede «... hetgeen
overigens is toegestaan»? Is het voor 100% risicodragend investeren
in een cruiseschip per definitie toegestaan in het BBSH en zo ja, waaruit
blijkt dat? Of is het verhogen van de mate van risicodragende betrokkenheid
van 50% naar 100% expliciet toegestaan door het ministerie van
VROM? Zo ja, door wie is dit toegestaan, is hierover vooraf ruggespraak gepleegd
met u en zijn aan deze toestemming nadere voorwaarden verbonden? Welke?Op grond van artikel 12a van het BBSH hebben corporaties als taak om bij
te dragen aan de leefbaarheid van buurten. Woningcorporaties kunnen op verschillende
manieren bijdragen aan de leefbaarheid van buurten. Het BBSH bevat, o.a. vanwege
de in de praktijk voorkomende diversiteit van mogelijke projecten, geen limitatieve
lijst van vormen van (on)roerend goed waarvoor dit van toepassing is. In de
MG 2001–26 is aangegeven dat corporaties in het kader van het prestatieveld
leefbaarheid in het BBSH bedrijfs-, kantoor- of andere panden mogen bouwen
voor derden, verwerven en verhuren, indien dit gebeurt in proportionele samenhang
met de bouw van woningen of indien er een relatie bestaat met de kerntaak
van de woningcorporatie en de doelgroep van beleid. De herontwikkeling van
de SS Rotterdam past binnen die bepaling.81«De Raad van Commissarissen van Woonbron heeft
voor de verwerving van het schip haar goedkeuring gegeven.» Waarvoor
heeft de RvC precies toestemming gegeven? Slechts voor de verwerving of voor
de complete herontwikkeling? Op grond van welke gegevens heeft de RvC deze
toestemming gegeven? Heeft de RvC voorwaarden verbonden aan deze toestemming?De RvC heeft voorafgaand aan de verwerving goedkeuring gegeven aan de
aanschaf en investeringen, zoals ze op dat moment werden voorzien. Bij latere
ophogingen van de investeringsramingen is daarop afzonderlijk goedkeuring
verleend. Van de zijde van de RvC was daarbij de conditie dat uiteindelijk
slechts proportioneel zou worden deelgenomen.82«Ik constateer dat hiermee ambtelijk niet is
gehandeld volgens de daarvoor geldende procedurevoorschriften.» Wordt
de naleving van de procedurevoorschriften, in het bijzonder voor de meldingsplicht
inzake nevenactiviteiten, steekproefsgewijs gecontroleerd? Zo ja, wat heeft
deze controle sind 2005 aan inzichten opgeleverd?Binnen het ministerie toetst een daartoe reeds jaren vigerende werkgroep,
de zogeheten toetsgroep, of gemelde nevenactiviteiten passen binnen het BBSH.
Ook worden in die toetsgroep gevallen getoetst die niet zijn gemeld, maar
op andere wijze in beeld zijn gekomen, bijvoorbeeld op basis van de jaarstukken,
signalen van accountmedewerkers of persberichten.Op basis van de verantwoordingsstukken vindt daarnaast jaarlijks een onderzoek
plaats naar door corporaties verrichte nevenactiviteiten. De afgelopen jaren
wordt gemiddeld ieder jaar bij ongeveer 30 corporaties nadere informatie opgevraagd
over ontplooide nevenactiviteiten waarvan op basis van de informatie uit het
jaarverslag niet direct duidelijk is of deze wel of niet zijn toegestaan.
In een deel van de gevallen adviseert de toetsgroep op basis van nadere informatie
dat de nevenactiviteit past binnen het vigerende beleid. In een ander deel
van de gevallen leidt het tot een traject waarin corporaties onder verwijzing
naar mogelijke sancties, worden gedwongen de activiteit te staken.De naleving van de procedurevoorschriften wordt uitgeoefend door de ambtenaren
die namens mij toezicht houden op de woningcorporaties. Indien geconstateerd
wordt dat corporaties mogelijk niet-toegestane nevenactiviteiten niet vooraf
hebben gemeld, worden zij opgeroepen alsnog een melding te doen. Indien de
woningcorporatie desondanks geen melding doet kan via het mij ter beschikking
staande sanctie-instrumentarium (waaronder een aanwijzing) een melding worden
afgedwongen. Indien alsnog wordt gemeld en de nevenactiviteiten blijken niet
te passen binnen het BBSH dan kan ik met het mij ter beschikking staande wettelijke
instrumentarium een voorgenomen of reeds plaatsvindende activiteit laten beëindigen.83«Inhoudelijk is zowel in het gesprek van de toenmalige
DG als in de daarop volgende toetsing op mijn ministerie vastgesteld dat de
deelname van Woonbron past binnen de brede zorg voor het wonen door woningcorporaties,
i.c. het BBSH, mits de deelname van Woonbron in het eigendom van de SS Rotterdam
vanaf de exploitatiefase (dat wil zeggen na de herontwikkeling van het schip)
proportioneel zou zijn aan haar kerntaken, dus aan de functies van het schip
die passen binnen het werkdomein op grond van het BBSH.» Kunt u inzicht
geven in de inhoudelijke toetsing: – op grond van welke criteria is
vastgesteld dat de herontwikkeling van een cruiseschip past binnen de brede
zorg voor het wonen van woningcorporaties? – Welke beoogde functies
van het schip (congresfunctie, short-stay/hotelfunctie, foyer de jeunesse
functie, eventuele andere functies) voldeden aan deze criteria? – Hoeveel
procent van de investering had betrekking op functies die voldeden aan de
criteria inzake de brede zorg voor het wonen van woningcorporaties? –
Is bij de toetsing afgewogen welk maatschappelijk rendement op het gebied
van de brede zorg voor het wonen in Rotterdam-Zuid/Katendrecht alternatieve
investeringen voor eenzelfde bedrag zouden opleveren? Is door het ministerie van VROM de term «proportioneel» gekwantificeerd?
Zo nee, waarom niet? Is de minister van VROM vooraf geconsulteerd over de
inhoudelijke beoordeling? Is de minister van VROM achteraf geïnformeerd
over de uitkomsten van de inhoudelijke beoordeling?Artikel 12 van het BBSH geeft aan dat woningcorporaties op verschillende
manieren kunnen bijdragen aan de leefbaarheid van buurten. Binnen de brede
zorg voor het wonen valt het realiseren van vastgoed bestemd voor wonen en
maatschappelijk vastgoed waarin onderwijs-, welzijn-, cultuur- en sportvoorzieningen
worden gehuisvest. Daaronder vallen derhalve woonvoorzieningen voor bijvoorbeeld
stagiaires op het schip, een foyer de jeunesse en shortstay voor bijvoorbeeld
van echt gescheidenen. Onder maatschappelijk vastgoed valt de huisvesting
van de onderwijsvoorzieningen, de museumfunctie en dergelijke. Een hotel-
en congresfunctie betreft in beginsel geen maatschappelijk maar commercieel
vastgoed.De herontwikkeling van de SS Rotterdam past binnen de brede zorg voor
het wonen. De herontwikkeling van de SS Rotterdam richt(te) zich op het realiseren
van zowel shortstay woonruimte voor jongeren, als (in samenwerking met het
Albedacollege) op het creëren van werk-leerplekken voor die jongeren
via een hotel- en congresfunctie. Op deze wijze kunnen aan jongeren uit de
wijk meer perspectieven worden geboden op een goede opleiding en werk. Dergelijke
initiatieven dragen daarmee bij aan de perspectieven van de wijk Katendrecht
waar het schip is afgemeerd. Weliswaar is de SS Rotterdam bijzonder doordat
het hier een roerend goed betreft, maar qua doelstelling van de woningcorporatie
Woonbron ligt dit in dezelfde lijn als de herontwikkeling van bijvoorbeeld
industrieel erfgoed, kerken of vormen van maatschappelijk vastgoed tot multifunctionele
centra. Inspanningen van woningcorporaties kunnen zich, binnen het kader van
het BBSH, zowel richten op relatief grootschalige projecten zoals de herontwikkeling
van de SS Rotterdam, als relatief kleinschalige zoals een winkelvoorziening
met ontmoetingsplek voor ouderen.Het is, gegeven de zelfstandigheid van woningcorporaties als private maatschappelijke
ondernemers die het gemeentelijk woonbeleid in acht moeten nemen, primair
aan de woningcorporaties in hun overleg met gemeenten (en andere belanghouders)
om te bepalen welke investeringen het beste kunnen worden gedaan om bij te
dragen aan de leefbaarheid van buurten. Het is niet aan mij om afwegingen
die op het lokale niveau zijn gemaakt te beïnvloeden door daar alternatieven
tegenover te stellen, of de woningcorporatie te vragen dit voor mij te doen.Noch van de kant van de gemeente Rotterdam, noch van bijvoorbeeld de organisatie(s)
van huurders van Woonbron, heb ik overigens signalen gekregen dat bij de herontwikkeling
van de SS Rotterdam, sprake zou zijn van een ongewenste investering door de
woningcorporatie.Omtrent de consultatie van de minister verwijs ik naar het antwoord op
vraag 75.84«Na de mondeling verleende instemming met de
plannen van Woonbron heeft, zoals te doen gebruikelijk, monitoring plaatsgevonden
van de uitvoering via de ingediende jaarstukken van de corporatie.»Is
monitoring via de jaarstukken onder alle omstandigheden gebruikelijk? Zo nee,
wanneer niet? Wat zijn de procedurevoorschriften terzake? Is na het bekend
worden van de stijging van de investering van € 6 miljoen naar € 25
tot € 40 miljoen overwogen om: – de monitoring te intensiveren? –
de corporatie onder verscherpt toezicht te plaatsen? een bewindvoerder te
benoemen? – de toestemming voor het project in te trekken?Monitoring van de activiteiten van woningcorporaties vindt in beginsel
plaats op basis van de ingediende jaarstukken. In bijzondere gevallen, bijvoorbeeld
wanneer sprake is van experimenten of indien er signalen zijn dat directere
aandacht nodig is van het CFV en/of mijn ministerie, kan monitoring op andere
wijze plaatsvinden, zoals in het geval van de SS Rotterdam via de inmiddels
ingestelde regiegroep. Dit wordt van geval tot geval bekeken en vloeit niet
voort uit vastgelegde procedurevoorschriften.85«De jaarstukken over 2005 van Woonbron vermeldden
de aankoop met de bedoeling het schip in 2006 te verbouwen tot onder meer
woonplekken voor studenten.» Wat wordt bedoeld met «... tot onder
meer woonplekken voor studenten»? Zijn dit de eerder genoemde 50 hutten
foyers de jeunesse? Zo ja, voldoet deze omschrijving aan de zorgvuldigheidsvereisten
voor een jaarverslag van Toegelaten Instellingen (de 50 hutten vormen immers
slechts een zeer beperkt deel van de totale investering)?Het volkshuisvestingsverslag over 2005 meldt: «Ook kochten we het
stoomschip De Rotterdam aan, met de bedoeling het schip in 2006 te verbouwen
tot onder meer woonplekken voor studenten die hun vakopleiding aan boord volgen.»In de jaarrekening staat verder: «In 2005 is, in het kader van de
aanschaf en exploitatie van stoomschip De Rotterdam, Rederij De Rotterdam
BV opgericht. Missie van de Rederij is het creëren van bijzondere huisvestingsvormen
voor mensen met een tijdelijke huisvestingsbehoefte, of huisvesting van jongeren
die ondertussen (op het schip) hun vak leren. Stoomschip De Rotterdam heeft
meer dan genoeg hutten om deze bijzondere vormen van huisvesting, naast een
commercieel hoteldek (dat Woonbron niet gaat runnen), te organiseren.»Hoewel geen sprake is van zorgvuldigheidsvereisten van mijn kant voor
het jaarverslag, meen ik dat vorenstaande omschrijving, gezien het nog prille
stadium van de plannen, voldoende duidelijkheid biedt.86Wanneer zijn de jaarstukken 2007 van Woonbron op het
ministerie van VROM ontvangen? Is de melding van de «gecompliceerde
situatie» rond de ontwikkeling van de s.s. Rotterdam in het jaarverslag
2007 aanleiding geweest voor enige actie van de zijde van het ministerie?De jaarstukken 2007 zijn, door tussenkomst van het CFV, op 3 juli
2008 op mijn ministerie ontvangen. Zoals aangegeven in de chronologische beschrijving
in mijn brief van 30 oktober jl. waren op dat moment door mijn ministerie
en door andere betrokken partijen reeds diverse acties ondernomen.87Op welke tegenslagen doelde de RvC in het jaarverslag
2007?Hoewel de RvC dit niet expliciteert, ga ik er op grond van begin dit jaar
verkregen informatie van uit dat men doelt op de langere duur van de verbouwing
van het schip dan voorzien en de daaruit voortvloeiende stijging van de uitgaven.88Welke informatie over de voortgang van het project
heeft de RvC op welk moment ontvangen tussen het moment waarop zij toestemming
gaf voor de aankoop en de verschijning van het jaarverslag 2007?Gegeven het feit dat de RvC’s van woningcorporaties aan mij geen
inzicht hoeven te geven in de precieze uitoefening van hun taken, is het in
dit stadium voor mij niet mogelijk om het gevraagde inzicht te geven.89Is het ministerie van VROM, anders dan via de jaarstukken,
vóór 20 februari 2008 door de directie van Woonbron dan
wel door (een van de leden van) de RvC op eigen initiatief geïnformeerd
over de voortgang van het project? Zo ja, op welke momenten, op welke wijze,
kunnen schriftelijke stukken ter inzage gegeven worden?Er heeft, anders dan via de jaarstukken, geen tussentijdse informatieverstrekking
over de voortgang van het project plaatsgevonden van de kant van Woonbron.Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 84 vindt monitoring van de activiteiten
van woningcorporaties plaats via de jaarstukken, tenzij er aanleiding is over
te gaan tot directere monitoring zoals inmiddels ingesteld in de vorm van
de regiegroep.90Heeft het ministerie van VROM na het geven van het
groene licht aan het project en vóór 20 februari 2008 het
project actief gevolgd? Zo ja, waaruit blijkt dit en heeft dit geleid tot
nieuwe inzichten dan wel vervolgacties?De voortgang van het project SS Rotterdam is, zoals te doen gebruikelijk,
via de jaarstukken van Woonbron gevolgd. Vervolgacties ontstonden na de in
mijn brief van 30 oktober jl. genoemde signalen van een accountmanager
en van het CFV dat sprake was van sterk oplopende uitgaven.91Wat voor actie heeft de accountmanager VROM ondernomen
toen deze op 20 februari geïnformeerd werd over het oplopen van
de kosten tot € 140 miljoen? Wanneer is de minister WWI geïnformeerd
over deze ontwikkeling? Is er een formele procedure voor de afhandeling van
dergelijke meldingen? Is na deze melding overwogen om Woonbron direct onder
verscherpt toezicht te plaatsen dan wel een bewindvoerder aan te stellen?
Wat zijn de criteria om een corporatie onder verscherpt toezicht te stellen
en/of een bewindvoerder te benoemen?Genoemde accountmanager heeft op basis van mondelinge informatie van Woonbron
op 20 februari de Directeur-generaal Wonen, Wijken en Integratie geïnformeerd.
Deze heeft mij enige tijd later mondeling hierover geïnformeerd. Signalen
van accountmanagers vinden op diverse manieren hun weg naar de organisatie.
Hierover bestaan geen procedurevoorschriften.In het belang van de volkshuisvesting kan ik een extern toezichthouder
aanstellen. Het is aan mij om te bepalen wanneer het belang van de volkshuisvesting
de aanstelling van zo’n toezichthouder vereist.Wanneer een corporatie ernstige schade toebrengt aan het belang van de
volkshuisvesting, redelijkerwijs in die situatie geen verbetering te voorzien
is en een andere daartegen gerichte maatregel dan het onder bewind stellen
niet doeltreffender zou zijn, kan ik een verzoek tot onder bewind stellen
bij de rechtbank indienen. Zoals in antwoord op eerdere vragen aangegeven
acht(te) ik dergelijke maatregelen op dat moment niet aan de orde.92Wat heeft het ministerie van VROM tussen 20 februari
en 20 maart (het verzenden van een brief aan Woonbron) aan acties ondernomen
om de omvang van het probleem vast te stellen en na te gaan of ingegrepen moest worden?In mijn brief van 30 oktober jl. heb ik chronologisch de verschillende
stappen in kaart gebracht.93Is na de ontvangst van de brief d.d. 28 maart
2008 van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV) overwogen om Woonbron
onder verscherpt toezicht te plaatsen dan wel een bewindvoerder aan te stellen?
Zo nee, waarom niet? Wanneer is de minister van WWI geïnformeerd over
deze brief?Zoals aangegeven in mijn brief van 30 oktober jl., zijn na het door
de directeur van het CFV afgegeven signaal dat Woonbron het project SS Rotterdam
mogelijk niet tot een goed einde kon brengen, gesprekken gestart met alle
betrokken organisaties. Ook volgde vanaf dat moment het CFV, als financieel
toezichthouder, het project nauwgezet. Vanaf dat moment was derhalve sprake
van verscherpt toezicht. Het laten aanstellen van bewindvoerder behoort tot
de zwaarste van mijn wettelijke bevoegdheden tot ingrijpen en komt pas in
beeld als woningcorporaties, ondanks de inzet van andere instrumenten zoals
een aanwijzing met een last onder dwangsom of de aanstelling van een externe
toezichthouder, nog steeds niet handelen in het belang van de volkshuisvesting.
Zo’n maatregel is zeer uitzonderlijk en heeft tot op heden bij geen
enkele woningcorporatie hoeven plaatsvinden.94Is na de ontvangst van de brief d.d. 25 april
2008 van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) overwogen om Woonbron
onder verscherpt toezicht te plaatsen dan wel een bewindvoerder aan te stellen?
Zo nee, waarom niet? Wanneer is de minister van WWI geïnformeerd over
deze brief?De brief van het WSW was aan mij gericht. Voor het overige verwijs ik
u naar het antwoord op vraag 93.95In antwoord op schriftelijke vragen van de leden Jansen/Poppe
d.d. 29 april 2008 antwoordde de minister op 6 juni: «De financiële
consequenties van de voorfinanciering hebben de aandacht van het Waarborgfonds
Sociale Woningbouw en het Centraal Fonds Volkshuisvesting, die mij hierover
informeren. Waarom heeft de minister van WWI bij de beantwoording niet gemeld
dat het WSW haar op 25 april bericht had dat zij Woonbron onder verhoogd
toezicht geplaatst hadden en op korte termijn overleg met haar wilde voeren
om de financiële positie van Woonbron zeker te stellen? Waarom heeft
de minister van WWI bij de beantwoording niet gemeld dat het CFV haar op 28 maart
op vijf invalshoeken gerapporteerd had over het project, waarbij op drie invalshoeken
het oordeel negatief, op één invalshoek het oordeel matig en
op een invalshoek het oordeel «niet te beoordelen» werd uitgesproken?Het onder verhoogd toezicht stellen van woningcorporaties is voor het
WSW weliswaar gelukkig geen usance, maar komt niettemin wel eens voor als
woningcorporaties tijdelijk qua liquiditeitspositie meer aandacht vragen van
het WSW als de borgstellende instantie. Het CFV heeft, zoals wettelijk vastgelegd,
als financieel toezichthouder een zelfstandige taakopdracht om het financiële
toezicht op woningcorporaties adequaat uit te oefenen en zo nodig maatregelen
te treffen. Beide instanties achtten het van belang mij over hun aandacht
voor het project SS Rotterdam goed en tijdig te informeren, hetgeen ik zeer
op prijs stel.Ik heb in mijn beantwoording van bovengenoemde Kamervragen, waarmee ik
uw Kamer naar mijn oordeel adequaat heb geïnformeerd naar aanleiding
van de gestelde vragen, rekening gehouden met de bedrijfsbelangen van Woonbron,
meer specifiek haar positie op de kapitaalmarkt en de belangen die gemoeid
zijn met het zoeken van partners voor de exploitatie van de SS Rotterdam.96Was de minister van VROM aanwezig bij het gesprek op
7 mei 2008? Zo nee: – is voor het gesprek ruggespraak gehouden
met de minister van WWI over de te volgen lijn? – wanneer is de minister
geïnformeerd over de uitkomsten van het gesprek? Is er een verslag van
het gesprek en zo ja, kan dit ter inzage gegeven worden aan de Kamer?Ik was bij genoemd gesprek niet aanwezig. Vooraf is de te volgen lijn
met mij besproken en kort na het gesprek ben ik op basis van het verslag geïnformeerd.
Dit verslag treft u bijgaand aan.197 en 98«Na het hiervoor genoemde gesprek op 7 mei
jl. met de Raad van Bestuur en een lid van de Raad van Commissarissen heeft
de bestuurder van Woonbron, de heer Kromwijk gemeld dat de Raad van Commissarissen
heeft besloten dat Woonbron zich ten aanzien van de SS Rotterdam zal beperken
tot haar eigen kerntaak, te weten het volkshuisvestelijke deel en dat het
eigendom van tenminste 80% (of zoveel meer als correspondeert met het
niet-volkshuisvestelijk proportionele deel) zal worden verkocht voor het einde
van 2008.»Wat wordt bedoeld met het volkshuisvestelijk proportionele
deel? Welke onderdelen betreft het? Wanneer was bij het ministerie van VROM
bekend dat het volkshuisvestelijke deel van het project hooguit 20%
bedraagt?Artikel 12 van het BBSH geeft aan dat woningcorporaties op verschillende
manieren kunnen bijdragen aan de leefbaarheid van buurten. Binnen de brede
zorg voor het wonen valt het realiseren van vastgoed bestemd voor wonen en
maatschappelijk vastgoed waarin onderwijs-, welzijn-, cultuur- en sportvoorzieningen
worden gehuisvest. Daaronder vallen derhalve woonvoorzieningen voor bijvoorbeeld
stagiaires werkzaam op het schip, een foyer de jeunesse en shortstay-mogelijkheden.
Onder maatschappelijk vastgoed valt de huisvesting van de onderwijsvoorzieningen,
de museumfunctie en dergelijke. Een hotel- en congresfunctie betreft in beginsel
geen maatschappelijk maar commercieel vastgoed.Tijdens het overleg op 7 mei jl. is duidelijk geworden dat een deel
van de oorspronkelijk gedachte functies niet gerealiseerd zou worden.99Wanneer was bij het ministerie van VROM bekend dat
er sprake was van een liquiditeitsprobleem?Het WSW heeft mij bij brief van 25 april jl. gemeld dat het WSW zou
overgaan tot verhoogd toezicht vanwege een liquiditeitsprobleem bij Woonbron.100Wat betekent de verplichting dat Woonbron voor het
eind van dit jaar een niet door het WSW geborgde (commerciële) lening
moet hebben aangetrokken ten behoeve van het zeker stellen van haar liquiditeit
voor de rentelasten van de corporatie? Zijn er afspraken gemaakt over de minimale/maximale
omvang van de lening? Welke?De afspraak ziet toe op de herfinanciering van eerder aangegane commerciële
leningen met een korte looptijd, en heeft tot doel de liquiditeitspositie
van Woonbron veilig te stellen. Het omzetten van de kortgeld-faciliteit met
een consolidatieverklaring van het WSW in een normale commerciële lening
zal waarschijnlijk leiden tot hogere rentekosten. Die rentekosten drukken
op het project van de SS Rotterdam. Er zijn geen afspraken over de maximale
omvang van de lening. De minimale omvang is het bedrag dat uiteindelijk wordt
opgenomen door Woonbron van de bovengenoemde kortgeld-faciliteit.101«Op 22 juli jl. heb ik, om in dit proces
de vereiste urgentie te onderstrepen, aan de voorzitter van de Raad van het
bestuur van Woonbron aangegeven dat indien voornoemde afspraken en voorwaarden
niet zouden worden nagekomen door Woonbron, ik voornemens ben een toezichthouder
ex artikel 43 van het BBSH aan te stellen.» Welke ontwikkeling tussen
7 mei en 22 juli heeft aanleiding gegeven voor genoemde brief? Indien
daar geen bijzondere ontwikkeling aan ten grondslag lag: waarom is genoemde
brief niet op 8 mei verzonden?Ik heb er aan gehecht om de in de zomer met Woonbron vastgelegde afspraken
en voorwaarden over het oplossen van het liquiditeitsprobleem en de wijze
waarop invulling zal worden gegeven aan de afspraak inzake een proportionele
deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken, te voorzien van een duidelijke
verklaring inzake urgentie en noodzaak. Ik heb daarom aangegeven wat de consequentie
zou zijn van het niet nakomen door Woonbron van de vastgelegde afspraken en
voorwaarden. Dit verklaart waarom ik deze brief niet kort na 7 mei heb
gezonden.102«Met Woonbron is evenwel overeengekomen dat de
voorfinanciering van (het commerciële deel van) de investering uiterlijk
eind 2008 zal worden omgezet in leningen waarvoor niet het sociale bezit maar
uitsluitend het «commerciële» bezit van Woonbron onderpand
zal zijn. Het sociale bezit wordt dus niet bezwaard met een last in relatie
tot het commerciële deel van de SS Rotterdam. De waarde van het commerciële
bezit van Woonbron bedraagt circa een half miljard euro.» Wat wordt
in deze context verstaan onder «commerciële bezit»? Waaruit
bestaat dit commerciële bezit? Wordt er wettelijk onderscheid gemaakt
tussen sociaal bezit en commercieel bezit bij Toegelaten Instellingen, of
is er in beide gevallen sprake van maatschappelijk gebonden bezit? Zo ja,
waaruit bestaat dit onderscheid? Zo nee, wat is de feitelijke betekenis van
het gebruik van het commerciële deel van het bezit als onderpand voor
leningen ten behoeve van de s.s. Rotterdam – in termen van risicobeperking
op vermogensverlies?Het aangeduide commerciële vastgoed betreft winkelruimtes, garages
en overige panden (waaronder scholen) en woningen met een huurprijs boven
de huurtoeslaggrens.In de Woningwet en het BBSH wordt geen onderscheid gemaakt tussen sociaal
en commercieel bezit.Wel wordt door het WSW onderscheid gemaakt tussen sociale en commerciële
huurwoningen en tussen maatschappelijk en commercieel onroerend goed voor
het borgen van de financiering.De eerste grens ligt bij € 200 000,– aan stichtingskosten
per woning. De financiering van de bouw van woningen met stichtingskosten
boven deze grens wordt niet geborgd.Als bijlage bij het reglement van deelneming van het WSW is een limitatieve
lijst opgenomen met te borgen maatschappelijk vastgoed. In de regel zijn dit
gebouwen met een maatschappelijke functie.In fiscaal opzicht is er sinds de invoering van de integrale vennootschapsbelastingplicht
(1-1-2008) geen onderscheid tussen sociaal en commercieel bezit.103«Overigens heeft de voorzitter van de raad van
bestuur, de heer Kromwijk, mij verzekerd dat de door Woonbron te ontvangen
bijzondere projectsteun voor de veertig prachtwijken niet zal worden aangewend
voor dit project.» Wat is de feitelijke betekenis van deze verzekering?
Het maatschappelijk vermogen van corporaties is toch niet gecompartimenteerd?Het maatschappelijk bestemde vermogen van woningcorporaties is inderdaad
niet gecompartimenteerd. De praktische betekenis van de verzekering door de
voorzitter van de raad van bestuur is erin gelegen dat niet alleen hiermee
de raad van bestuur duidelijk zijn intenties weergeeft, maar ook dat de RvC,
de gemeente en de huurdersorganisatie(s), de raad van bestuur op dit punt
expliciet kunnen volgen en bevragen.Bijzondere projectsteun wordt verstrekt tot het maximum van werkelijk
door de toegelaten instelling gemaakte kosten. Dit betreft zowel de onrendabele
toppen van investeringen, als de kosten die met de uitvoering van de activiteiten
uit een wijkactieplan zijn gemoeid. De voorzitter van de raad van bestuur,
de heer Kromwijk, heeft aangegeven geen bijzondere projectsteun aan te vragen
voor het project SS Rotterdam en hij zal de onrendabele toppen van betreffende
investeringen (noch bijbehorende kosten) volgens die lijn niet betrekken in
de aanvraag voor bijzondere projectsteun. Dat betekent dat de bijzondere projectsteun
die eventueel aan Woonbron zal worden verstrekt rechtstreeks gekoppeld zal
zijn aan activiteiten die niet betrekking hebben op het project SS Rotterdam.
Ten behoeve van de eindafrekening moet een toegelaten instelling via een bevestiging
van gemeentewege aantonen dat de activiteiten waarvoor subsidie is aangevraagd,
ook zijn uitgevoerd.104Met hoeveel loopt het exploitatietekort op gedurende
iedere maand dat het schip ongebruikt aan de kade ligt? Is in de exploitatieopzet
een aanloopverlies verdisconteerd? Zo ja, hoe groot?Tijdens deze periode kan sprake zijn van een toename van de uitgaven voor
de afbouw en door rentelasten over de reeds betaalde investering, waar op
dat moment nog geen inkomsten tegenover staan. Deze aanloopverliezen zijn
door Woonbron meegenomen in de geraamde totaalinvestering.105«Ik constateer dat vanaf de periode waarin door
Woonbron tot aankoop van het schip werd overgegaan tot begin mei 2008, het
projectmanagement bij Woonbron en de verantwoording van de Rederij BV aan
Woonbron niet optimaal zijn geweest.» Waarop baseert u de kwalificatie «niet
optimaal»?Ik baseer mij hierbij op de (samenvatting van het) aan uw Kamer gezonden
onderzoek van Deloitte, de analyses hiervan door de directeur van het CFV
zoals opgetekend in zijn brief van 28 maart jl. en de nadere gesprekken
die mijn ambtenaren sinds dit voorjaar met de raad van bestuur en de RvC van
Woonbron hebben gevoerd. Ook maak ik dat op uit het besluit van de raad van
bestuur tot vervanging van het projectmanagenement.106«Van belang is of tegenover de investeringen
ook hogere opbrengsten staan. De raad van bestuur van Woonbron heeft aangegeven
dat hiervan nog steeds sprake is, hetgeen door de accountant bij de beoordeling
van de jaarstukken over 2007 is goedgekeurd.» Heeft het ministerie van
VROM zich op enige wijze – bijvoorbeeld via extern, onafhankelijk advies –
laten vergewissen van het realiteitsgehalte van de steeds hogere geprognosticeerde
opbrengsten van het project?De regiegroep heeft tot taak op basis van de met Woonbron gemaakte afspraken
en voorwaarden over de oplossing van het liquiditeitsprobleem en de wijze
waarop invulling zal worden gegeven aan de afspraak inzake een proportionele
deelname van Woonbron in relatie tot haar kerntaken, toe te zien op de uitvoering
en invulling van deze afspraken en voorwaarden. De voornemens van Woonbron
met de daarbij behorende businesscase blijven daarbij het uitgangspunt.107Heeft het CFV na het gesprek van 1 februari contact
opgenomen met het ministerie van VROM? Wanneer?Het CFV heeft een zelfstandige taak in het uitoefenen van het financiële
toezicht op woningcorporaties. Dit betekent dat door het CFV niet telkens
bevindingen uit zijn toezichtpraktijk worden gemeld aan het ministerie. In
dit geval heeft het CFV in bestuurlijk overleg op 10 maart mij geïnformeerd
over de stand van zaken rond het project SS Rotterdam.108«Met een (volgens het forensisch rapport) totaal
opgerekte exploitatie-uitkomst van € 118 miljoen zou dit op een
verlies van € 39 miljoen kunnen uitkomen.» Heeft de minister
van WWI aan het CFV, dan wel aan een andere onafhankelijke partij, verzocht
om na te gaan hoe hoog het maximale verlies zou kunnen uitkomen bij een realistische
exploitatie-uitkomst?Het ligt, gegeven de ordening van de verschillende verantwoordelijkheden,
niet op mijn weg, noch op die van het CFV, om een oordeel te vellen over de
businesscase, zoals dat ook niet het geval is met investeringen in woningen
of vormen van maatschappelijk vastgoed.109«Op het moment van aankoop was op grond van beschikbare
informatie al een worst case scenario te schetsen van € 50 miljoen.
Heeft het ministerie van WWI tijdens het gesprek over het voornemen tot aankoop
op 13 april 2005 dan wel op enig later moment verzocht om een onderbouwing
van de businesscase met een risico-analyse?Onder verwijzing naar het antwoord op vraag 108 luidt het antwoord ontkennend.110«Investeringsoverschrijdingen zijn meerdere malen
gerechtvaardigd door het opwaarderen van de businesscase. Is het ministerie
van VROM sinds april 2008 op enig moment (mondeling, telefonisch, per brief,
via het jaarverslag) geïnformeerd over het wijzigen van de projectdefinitie/programma
van eisen en de business case? Zo ja: op welk(e) moment (en)? Is bij die gelegenheid/gelegenheden
door het ministerie van VROM verzocht om een onderbouwing van de nieuwe businesscase
met een risico-analyse en is door het ministerie onderzocht of de nieuwe projectdefinitie
nog paste binnen de criteria voor toelaatbare nevenactiviteiten? Zo
nee, heeft Woonbron hiermee gehandeld conform de wettelijke voorschriften?In de besprekingen in de regiegroep zoals ingesteld op initiatief van
mijn ministerie is de verdere ontwikkeling van de SS Rotterdam onderwerp van
gesprek.Aan Woonbron is bij brief van 20 maart jl. van de toenmalige directeur
Stad en Regio van mijn ministerie verzocht aan te geven of de invulling nog
steeds zou voldoen aan de bij de start gestelde voorwaarden inzake proportionele
deelname van Woonbron. Daarmee is naar Woonbron duidelijk aangegeven dat blijvend
moet worden voldaan aan de voorschriften in wet- en regelgeving.111«Het proportioneel deelnemen en de woonbestemming
zijn later al snel verlaten. De belangrijkste vraag is in hoeverre het ministerie
hiervan (en van de financiële consequenties) op de hoogte is gesteld.
Is het ministerie hiervan op de hoogte gesteld? Wanneer en op welke wijze?
Zo nee, is dit strijdig met de wettelijke voorschriften?De toenmalige directeur Stad en Regio van mijn ministerie heeft bij brief
van 20 maart jl., dus nog voor de ontvangst van de brief van de directeur
van het CFV, bij de voorzitter van de raad van bestuur, de heer Kromwijk,
verzocht aan te geven op welke wijze Woonbron na het afmeren van het schip
invulling zou geven aan de voorwaarde dat sprake moet zijn van een deelname
die proportioneel is aan haar kerntaken. Aanleiding waren de memo van een
accountmanager van 20 februari jl. en de mededeling van de directeur
van het CFV op 10 maart jl., beide over sterk oplopende investeringen.
Beide waren door Woonbron op de hoogte gesteld.112«Stelselmatig is uitgegaan van de meest gunstige
scenario’s, terwijl onvoldoende rekening is gehouden met worst case
scenario’s.» Zijn er wettelijke voorschriften, bindende richtlijnen
van de brancheorganisatie dan wel interne richtlijnen van Woonbron met betrekking
tot deugdelijkheid van financieel beleid, projectorganisatie e.d.? Is bovenbeschreven
gang van zaken in overeenstemming met deze richtlijnen?Dergelijke voorschriften of bindende richtlijnen zijn er niet. Er zijn
binnen Woonbron wel interne richtlijnen, maar mij is op dit moment niet bekend
of Woonbron zich daaraan heeft gehouden.113«Aparte aandacht vraagt de verwevenheid van functies
(leden van de Raad van Bestuur worden aangesteld als lid van de directie of
als commissaris bij een verbinding) wat vanuit de governance gedachte als
ongewenst moet worden beschouwd.» Heeft de minister van WWI op grond
van deze melding nagegaan of voor alle verbindingen van Woonbron een eind
is gemaakt aan deze verwevenheid? Zo ja, wanneer? Heeft de minister van WWI
op grond van deze melding nagegaan of bij andere corporaties sprake is van
een vergelijkbare verwevenheid? Heeft de minister van WWI op grond van deze
melding corporaties geïnstrueerd om een einde te maken aan eventuele
verwevenheid van functies?Ik heb niet nagegaan of op grond van deze melding voor alle verbindingen
van Woonbron een einde is gemaakt aan deze verwevenheid. Ook op de tweede
en derde deelvraag luidt mijn antwoord ontkennend.114Het CFV maakt vijf algemene opmerkingen over de rapportage
van Deloitte. Wat heeft de minister van WWI gedaan met deze opmerkingen? Zijn
er een of meer van de volgende mogelijke vervolgacties ingezet en zo ja, wanneer: –
een second opinion door een onafhankelijk forensisch onderzoeksbureau –
het uitbreiden van het forensisch onderzoek met interviews met de adviseurs
en Eurobalance; – nader onderzoek naar de facturen en mogelijke fraude; –
nader onderzoek naar de ontwikkeling van de business case en het realiteitsgehalte
van het voortdurend verhogen van de geraamde inkomsten.Ik heb de verschillende stappen die ik heb ondernomen, samen met het CFV
en andere organisaties, chronologisch in kaart gebracht in mijn brief van
30 oktober jl. De in de vraagstelling geopperde vervolgacties maken daarvan,
om redenen zoals beschreven in antwoord op voorgaande vragen, geen onderdeel
uit.115«Op diverse momenten lijken de commissarissen
last te hebben van rolvervaging.» Wat heeft de minister van WWI gedaan
met deze opmerking? Wat zijn haar bevoegdheden om op te treden in geval van
een problematisch functionerende RvC? Heeft zij gebruik gemaakt van een van
deze bevoegdheden?Ik heb niets gedaan met deze opmerking. Als door het optreden van een
RvC het belang van de volkshuisvesting in het geding komt, dan staat mij het
wettelijke sanctie-instrumentarium ter beschikking. Aangezien genoemd belang
niet in het geding was, heb ik daar geen gebruik van gemaakt.116«Opvallend is nu echter wel dat in de prognose-informatie
over 2008 en volgende jaren Woonbron niets opgenomen heeft. (...) Dat is opvallend
omdat over 2007 al voor ca. € 100 miljoen is geïnvesteerd en
naar de verwachting van Woonbron zelf, nog een investering van tientallen
miljoenen euro’s noodzakelijk is. Daarnaast is van belang dat de inzet
van de dPi waarin bovenstaande leemten zijn geconstateerd, wel voorzien is
van een bestuursverklaring.» Met welke wettelijke voorschriften is deze
gang van zaken in strijd? Is het bewust afgeven van een valse prognose een
mogelijk strafbaar feit? Welke actie(s) heeft de minister van WWI op grond
van deze melding ondernomen?Uitgangspunt is dat woningcorporaties voor zichzelf, maar ook met het
oog op het financiële toezicht, zo goed mogelijk prognosticeren. Het
afgeven van onzorgvuldige prognoses staat daarmee op gespannen voet.Het doelbewust afgeven van een valse prognose is mogelijk strafbaar in
de zin van artikel 225 van het Wetboek van Strafrecht. Indien ik of het CFV
meen dat van zo’n valse prognose sprake is, dan kan op mijn initiatief
dit worden beoordeeld door het OM.117«Daarnaast is er de aannemelijkheid om er dekking
tegenover te plaatsen van 1/3 van de netto-opbrengst van de solidariteitsheffing
die Vogelaar organiseert, en daarmee ca. 5 miljoen euro.» Wat is het
verschil in financiële termen tussen bovenomschreven door Woonbron gesuggereerde
dekking en een indirecte dekking, doordat de ontvangst van de solidariteitsheffing
ten behoeve van de Vogelaarwijken elders op de begroting geld vrijmaakt ten
behoeve van de tekorten bij de s.s. Rotterdam (waterbedeffect)?Bijzondere projectsteun wordt verstrekt tot het maximum van werkelijk
door de toegelaten instelling gemaakte kosten. Dit betreft zowel de onrendabele
toppen van investeringen, als de kosten die met de uitvoering van de activiteiten
uit een wijkactieplan zijn gemoeid. Dat betekent dat de bijzondere projectsteun
die eventueel aan Woonbron zal worden verstrekt rechtstreeks gekoppeld zal
zijn aan activiteiten die niet betrekking hebben op het project SS Rotterdam.
Ten behoeve van de eindafrekening moet een toegelaten instelling via een bevestiging
van gemeentewege aantonen dat de activiteiten waarvoor subsidie is aangevraagd,
ook zijn uitgevoerd.118«Opgemerkt wordt dat de corporatie gekozen heeft
voor een, binnen de wet- en regelgeving passende, minimale variant voor wat
betreft de verantwoording over haar verbindingen.» Het CFV wijst ook
in een bijlage bij de brief op het tekortschietende wettelijk kader voor de
controle op verbindingen. Wat heeft de minister van WWI gedaan met dit advies?
Heeft de minister regels gepubliceerd dan wel in voorbereiding om deze maas
in de wet te dichten? In het laatste geval: welke en op welke termijn verwacht
zij dat deze van kracht worden?Er zijn inmiddels verschillende maatregelen getroffen, zoals een aanpassing
van de bijlagen bij het BBSH en een sanctiemogelijkheid voor het CFV bij onvoldoende
verantwoording door woningcorporaties over haar verbindingen, die bijdragen
aan een beter inzicht in verbindingen. In dat licht, maar ook gezien het effect
op de administratieve lastendruk, acht ik verdere verplichtingen op dit moment
niet noodzakelijk.119Wat is de bevoegdheidsverdeling tussen de ministers
van VROM en WWI met betrekking tot de Inspectie VROM?De ministers zijn ieder verantwoordelijk voor hun eigen beleidsterreinen.
Dit betekent dat de beide ministers bevoegd zijn toezicht te houden dan wel
handhavend op te treden ten aanzien van de regelingen die binnen hun beleidsterreinen
vallen. Beide ministers hebben deze bevoegdheid doorgemandateerd aan de inspecteur-generaal
van de VROM-Inspectie in het Besluit mandaat en machtiging handhaving Inspectoraat-Generaal
VROM. Dit besluit is een gezamenlijk besluit van de minister van VROM en de
minister voor WWI. In artikel 7, tweede lid, van dit besluit is geregeld dat
de VROM-Inspectie namens de minister voor WWI handelt als het gaat om handhaving
op grond van de Woningwet en de Huisvestingswet.Vragen VVD-fractieSamenvatting rapport Deloitte1201Kan de rapportage van Deloitte, Fase I van 6 december
2007, over het uiteindelijke waarschijnlijke kostenniveau van het project
SS Rotterdam en de haalbaarheid van de opleverdatum aan de Tweede Kamer ter
beschikking worden gesteld? Heeft respectievelijk het ministerie van WWI,
het CFV en/of WSW deze rapportage opgevraagd en ingezien? Zo ja, wanneer waren
ze beschikbaar, welke conclusies zijn hieruit getrokken en welke acties ondernomen?
Zo nee, waarom is dit rapport niet opgevraagd?Het rapport van Deloitte van 19 maart jl. is uw Kamer bij brief van
28 oktober jl. (dgwwi 2008104331) vertrouwelijk toegezonden. Tegen openbare
verstrekking van dit rapport en daaraan voorafgaande deelrapportages,
verzet zich het bedrijfsbelang van Woonbron (aldus Woonbron). Ik heb de rapportage
van 6 december niet opgevraagd, evenmin als het CFV. Het WSW beschikt
wel over deze rapportage. Ik zal de betreffende rapportage opvragen en u vertrouwelijk
doen toekomen.1211Kunnen de tussenrapportages over enkele vragen uit
Fase II, waaronder de tussenrapportage over de claims van concessiehouders
van 10 januari 2008, aan de Tweede Kamer ter beschikking worden gesteld?
Zijn deze tussenrapportages reeds opgevraagd en ingezien door respectievelijk
het ministerie van WWI, het CFV en/of WSW? Zo ja, wanneer waren deze beschikbaar,
welke conclusies zijn eruit getrokken en welke acties zijn ondernomen? Zo
nee, waarom zijn deze tussenrapportages niet opgevraagd?Het rapport van Deloitte van 19 maart jl. is uw Kamer bij brief van
28 oktober jl. (dgwwi 2008104331) vertrouwelijk toegezonden. Tegen openbare
verstrekking van dit rapport en daaraan voorafgaande deelrapportages, verzet
zich het bedrijfsbelang van Woonbron (aldus Woonbron). Ik heb de tussenrapportages,
waaronder die van 10 januari 2008 niet opgevraagd, evenmin als het CFV.
Het WSW beschikt wel over deze rapportage. Ik zal de betreffende rapportage
opvragen en u vertrouwelijk doen toekomen.XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Van Gent (GL), voorzitter, Van der Staaij (SGP),
Kamp (VVD), Arib (PvdA), Poppe (SP), Weekers (VVD), ondervoorzitter, Dijsselbloem
(PvdA), Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Van der Ham (D66), Vietsch (CDA),
Sterk (CDA), Verdonk (Verdonk), Jansen (SP), Ortega-Martijn (CU), Wolbert
(PvdA), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Bouchibti (PvdA), Van Dijk
(SP), Thieme (PvdD), Fritsma (PVV), Van Toorenburg (CDA) en Vacature (SP).Plv. leden: Bilder (CDA), Dibi (GL), vacature (SGP), vacature (VVD), Timmer
(PvdA), Kant (SP), Blok (VVD), Bouwmeester (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Willemse-van der Ploeg (CDA), Pechtold (D66), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), vacature (CDA), Neppérus (VVD), De Wit (SP), Voordewind (CU),
Heijnen (PvdA), Zijlstra (VVD), Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), Ulenbelt (SP),
vacature (PvdD), Madlener (PVV), Vacature (CDA) en Karabulut (SP).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal
Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.XNoot1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal
Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29453-89.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl