Verbod op de pelsdierhouderij; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28048, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28048 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeen deel§ 1 Inleiding§ 2 Inhoud van het wetsvoorstel§ 3 Voorgeschiedenis§ 4 Onderzoek door de heer Van Noord naar de gevolgen
van uitvoering van de motie§ 5. Verplichting tot schadevergoeding in het licht
van artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste protocol bij het
EVRM§ 6. Europeesrechtelijke aspectena. Verenigbaarheid met het EU-rechtb. Notificatie van het onderhavige wetsvoorstel§ 7. Verhouding tot andere regelgeving§ 8. Handhavingsaspecten§ 9. Gevolgen voor het bedrijfslevenArtikelsgewijze toelichtingArtikel 1Artikel 2Artikelen 3 en 4Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28048Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 048Verbod op de pelsdierhouderijnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeen deel§ 1 InleidingOp 1 juli 1999 aanvaardde de Tweede Kamer de motie Swildens-Rozendaal
c.s. (kamerstukken II 26 200 XIV, nr. 63, hierna te noemen: de motie),
zich daarmee uitsprekend tegen voortzetting van de nertsenhouderij in Nederland.
Letterlijk luidt de motie als volgt: «De Kamer, gehoord de beraadslaging,
overwegende, dat nertsen van nature solitair levende roofdieren zijn die bij
bedrijfsmatige productie in hun welzijn worden aangetast; overwegende, dat
het bedrijfsmatig houden van nertsen is gericht op bontproductie; overwegende,
dat het doel van bontproductie de instandhouding van de bedrijfsmatige nertsenhouderij
niet rechtvaardigt; verzoekt de regering zo spoedig mogelijk een groeistop
op het bedrijfsmatig houden van nertsen af te kondigen; verzoekt de regering
maatregelen voor te bereiden teneinde het bedrijfsmatig houden van nertsen
te beëindigen en de Kamer daarover op korte termijn te berichten, en
gaat over tot de orde van de dag».Hoewel de motie refereert aan de gevolgen van de nertsenhouderij voor
het welzijn van die dieren, is duidelijk dat de problematiek met name zijn
grondslag vindt in ethische en morele opvattingen ten aanzien van deze vorm
van landbouw. Het kabinet ziet daarin de overtuiging dat het houden van nertsen
met als doel het verkrijgen van hun – in economische zin waardevolle –
pels, niet aanvaardbaar is en ondersteunt die opvatting. De productie van
bont onderscheid zich in die zin van de productie van voedingsmiddelen dat
daarmee geen eerste levensbehoefte van de mens wordt gediend.Het onderhavige wetsvoorstel vormt het resultaat van de gedachtevorming
die de afgelopen maanden heeft plaatsgevonden rondom deze principiële
invalshoek. Het beoogt in het algemeen het houden en doden van dieren met
het oog op hun pels te verbieden. Het wetsvoorstel beperkt zich dus niet tot
de nertsenhouderij, maar heeft de bredere invalshoek van de bontproductie
in Nederland. Alleen op die wijze kan naar het oordeel van het kabinet invulling
worden gegeven aan de geschetste morele opvatting die immers niet
primair wordt ingegeven door de aard van de betrokken diersoort maar door
het doel van de houderij.Overigens is het kabinet zich er van bewust dat de meningen over de aanvaardbaarheid
van het houden van dieren voor de bontproductie binnen en buiten de Staten-Generaal
verdeeld zijn. De parlementaire besprekingen van dit onderwerp geven hiervan
duidelijk blijk. De afgelopen jaren zijn enkele malen opinie-onderzoeken uitgevoerd
naar de mening van de Nederlander over de bontproductie. In 1999 constateerde
het Bureau Intomart bijvoorbeeld, in een in opdracht van de Stichting Bont
voor Dieren uitgevoerd onderzoek, dat 88% van de ondervraagden bont geen verantwoord
product vindt en dat 86% van de ondervraagden het wenselijk zou vinden als
er een verbod op de nertsenhouderij zou komen. In datzelfde jaar constateerde
het NIPO, in een onderzoek in opdracht van de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierhouders,
dat 64% van de ondervraagden het niet belangrijk vindt voor welk doel dieren
worden gehouden zolang maar rekening wordt gehouden met het welzijn van het
dier. Dat in deze onderzoeken de wijze van vraagstelling van invloed kan zijn
geweest op de gevonden resultaten, behoeft geen betoog. Feit is dat het voortduren
van de discussie over het al dan niet acceptabel zijn van het houden van dieren
voor de bontproductie voor de nertsenhouders grote onzekerheid tot gevolg
heeft. Ook hierin is een reden gelegen om onderhavig wetsvoorstel in procedure
te brengen. Aan de hand van dit wetsvoorstel kan de discussie over de aanvaardbaarheid
van de pelsdierhouderij in het parlement worden afgerond.§ 2 Inhoud van het wetsvoorstelOm uitvoering te geven aan de motie bevat artikel 2 van het onderhavige
wetsvoorstel een verbod op het houden en doden van dieren uitsluitend of in
hoofdzaak ter verkrijging van hun pels.In Nederland worden drie diersoorten uitsluitend gehouden voor de bontproductie.
De nertsenhouderij vormt, met zo'n 200 bedrijven, de grootste tak. Op een
klein aantal bedrijven kunnen, ingevolge het Besluit aanwijzing voor productie
te houden dieren, nog tot uiterlijk 1 april 2008 vossen en chinchilla's worden
gehouden. Het onderhavige wetsvoorstel heeft daarom met name voor de nertsenhouderij
de grootste gevolgen; deze categorie houders is tot dusverre niet geconfronteerd
geweest met wettelijke maatregelen, specifiek gericht op beëindiging.Teneinde tegemoet te komen aan de belangen van de bestaande pelsdierhouders
en hen aldus in staat te stellen hun investeringen alsnog terug te verdienen,
is in artikel 4 voorzien in uitgebreid overgangsrecht. Daarbij is een onderscheid
gemaakt tussen enerzijds de houders van vossen, chinchilla's en andere dieren,
niet zijnde nertsen, en anderzijds de nertsenhouders. Voor de eerste categorie
houders is daarbij als uitgangspunt gehanteerd dat die vorm van houderij van
de verboden uit artikel 2 is uitgezonderd tot 1 april 2008, daarmee het bestaande
overgangsregime van het Besluit aanwijzing voor productie te houden dieren
respecterend.Voor de nertsenhouders is gekozen voor een ander overgangsregime omdat
daarbij sprake is van een duidelijk andere situatie. Zo is in het traject
tussen de aanvaarding van de motie en het onderhavige wetsvoorstel op 14 april
2000 in een mededeling in de Staatscourant gewaarschuwd dat, mocht het tot
een wettelijk verbod op de nertsenhouderij komen, slechts die nertsenhouders
in aanmerking zouden komen voor een overgangstermijn die op die datum reeds
nertsen hielden of over de benodigde vergunningen beschikten en reeds investeringsverplichtingen
waren aangegaan. Mede gelet op die mededeling is er geen aanleiding nertsenhouders,
die eerst na 14 april 2000 met het houden van nertsen zijn gestart
of eerst na die datum daadwerkelijk investeringen zijn aangegaan met het oog
op een op te starten nertsenhouderij, uit te zonderen van de onmiddellijke
werking van de verboden uit artikel 2. Daarom is gekozen voor een overgangsregime
dat uitsluitend van toepassing is op de, in de mededeling in de Staatscourant
bedoelde, nertsenhouders en dat hen als nertsenhouder uitzondert van de werking
van artikel 2 tot het tijdstip waarop 10 jaar zijn verstreken na het tijdstip
van inwerkingtreding van de wet. Ook hier echter betreft het geen ongeclausuleerde
uitzondering. De nertsenhouders die onder de uitgestelde werking van de verboden
van artikel 2 vallen, zullen slechts zijn uitgezonderd voor zover het aantal
gehouden nertsen niet meer bedraagt dan het aantal dat gehouden werd op het
tijdstip van inwerkingtreding van de wet. Bovendien dienen zij zich te houden
aan de minimale huisvestingsvoorschriften zoals opgenomen in artikel 4, tweede
lid, onderdeel c. Aldus wordt voorkomen dat tijdens de overgangsperiode sprake
zal zijn van een onacceptabele welzijnsverslechtering. De nertsen moeten tenslotte
op dezelfde plaats worden gehouden als waarop zij werden gehouden op 14 april
2000. Met betrekking tot de bedoelde«plaatsgebondenheid» geldt
slechts één uitzondering: die gevallen waarin na 14 april 2000
de nertsenhouderij werd verplaatst en op de oude plaats niet langer sprake
is van een nertsenhouderij, vallen eveneens onder het overgangsregime.De bovenbeschreven eis dat de nertsenhouder sedert 14 april 2000 nertsen
moet hebben gehouden om voor een overgangstermijn in aanmerking te komen,
heeft tot gevolg dat de overdracht van een nertsenhouderij aan een andere
houder niet meer mogelijk is. In bijzondere gevallen waarin de nertsenhouder
door buiten zijn schuld gelegen omstandigheden wordt gedwongen de nertsenhouderij
te beëindigen en van de hand te doen kan dit voor de individuele nertsenhouder
tot onbillijke financiële gevolgen leiden. Te denken valt bijvoorbeeld
aan overlijden, echtscheiding, invaliditeit of het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd. In deze bijzondere gevallen kan de opvolgend houder, onder voorwaarden,
toch gedurende de overgangstermijn nertsen houden, ingevolge artikel 4, vierde
lid.Bepalend voor het antwoord op de vraag of een nertsenhouder een beroep
kan doen op de overgangstermijn, is of het houderschap voor of op 14 april
2000 in zijn handen is overgegaan. De houder kan zowel een natuurlijk persoon
als een rechtspersoon of samenwerkingsverband zijn. Niet relevant is welke
vorm het bedrijf heeft en of in het bedrijf nog andere takken van landbouw
worden beoefend.Overtreding van het verbod op het houden en doden van dieren ter verkrijging
van hun pels is als overtreding strafbaar gesteld onder de Wet op de economische
delicten.§ 3 VoorgeschiedenisReeds bij de totstandkoming van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
was de bontproductie onderwerp van zorg voor de Tweede Kamer. Daarna is de
pelsdierhouderij meerdere malen in de Vaste Commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij aan de orde geweest. Het zwaartepunt is in de kamer in de loop
der jaren verschoven van zorgen over het welzijn van de dieren naar de opvatting
dat het houden van dieren voor de productie van bont hoe dan ook ongewenst
is.In 1994 zijn onderzoeken afgerond naar de welzijnssituatie van een drietal
voor de bontproductie gehouden diersoorten: vossen, chinchilla's en nertsen.
Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek zijn de vossen en chinchilla's
niet opgenomen op de lijst van diersoorten die ingevolge artikel
34 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, voor de productie mogen
worden gehouden. Voor de nertsen luidde de uitkomst van het onderzoek dat
zij, na doorvoering van enkele verbeteringen, zonder onaanvaardbare welzijnsproblemen
gehouden kunnen worden. In februari 1995 (Handelingen II 1994/95, blz. 2963)
kreeg een motie van het lid Huys waarin werd aangedrongen op een verbod op
het houden van pelsdieren, geen meerderheid. De heer Van der Vlies stelde
hier een motie naast waarin van de sector en de minister werd gevraagd te
komen tot een plan van aanpak om een verdere verbetering van het welzijn van
gehouden nertsen mogelijk te maken (Kamerstukken II 23 900 XIV, nr. 36).
Laatstgenoemde motie werd met algemene stemmen aangenomen. Ter uitvoering
van de motie heeft de sector in 1995, in overleg met het ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij, een plan van aanpak opgesteld met daarin een traject
om tot verbeteringen op het gebied van huisvesting en verzorging te komen.
Aan het plan van aanpak ligt het rapport van prof. P.R. Wiepkema uit 1994,
getiteld«Advies omtrent het houden van nertsen» ten grondslag.
Na bespreking in de Vaste Commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
op 12 december 1995 is het plan van aanpak, na advisering door prof. Dr. B.M.
Spruit, nog verder aangescherpt.Het plan van aanpak houdt het volgende in:1. Alle dieren dienen in 1998 te beschikken over een nestbox van minimaal
20 bij 20 cm met strooisel;2. Voor 1998 werkt de sector toe naar een nieuwe voerstrategie in de winterperiode,
resulterend in een voerinstructie voor de nertsenhouders;3. De jonge dieren dienen in groepen te worden gehuisvest. Het aantal
dieren dat bij elkaar wordt gehouden, bepaalt het vloeroppervlak. De speenleeftijd
van 11 weken wordt als minimum vastgesteld. Indien de aanwezigheid van andere
volwassen dieren wordt geaccepteerd wordt ook buiten deze periode groepshuisvesting
toegepast. In 1998 zal elk bedrijf minimaal 25% van de dieren in groepen houden,
in 2000 50% en in 2005 100%;4. Bij solitaire huisvesting geldt een minimale vloeroppervlakte van 2550
cm2 per dier. Bij groepshuisvesting geldt dat voor twee dieren
2550 cm2 vloeroppervlakte beschikbaar wordt gesteld plus 850 cm2 voor ieder volgend dier. In 1998 wordt in ieder geval 25% van de dieren
volgens deze norm gehouden, in 2000 50% en in 2005 100%;5. Voor bestaande kooien wordt een minimum hoogte van 40 cm aangehouden.
Bij vervanging of nieuwbouw, doch uiterlijk in 2005, bedragen de minimumafmetingen
van een kooi lengte 85 cm, breedte 30 cm en hoogte 45 cm;6. In 1998 dient iedere kooi te zijn voorzien van een platform of een
cilinder;7. In het fokdoel moeten naast de gebruikelijke doeleinden ook gedragsaspecten
als nieuwsgierigheid en rustigheid worden opgenomen.Uit de evaluatie van het plan van aanpak in 1998, dat bij brief van 3 februari
1999, aan de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, is gezonden, is gebleken dat de eerste fase door vrijwel alle
nertsenhouders is uitgevoerd. In deze brief wordt geconcludeerd dat:– het plan van aanpak een duidelijk positief effect heeft op het
welzijn van de nertsen. Het vermindert het voorkomen van afwijkend gedrag
en bevordert het optreden van positief sociaal gedrag en spelgedrag bij met
name de jonge dieren;– de eerste fase van het plan van aanpak door vrijwel alle nertsenhouders
is uitgevoerd. Dit betekent dat de huisvesting en de wijze van verzorging
van de dieren op bijna alle bedrijven ingrijpend gewijzigd is; – niet al het afwijkend gedrag van de nertsen volledig is uitgebannen
en het vertonen van ander positief gedrag verder kan worden gestimuleerd.Ter gelegenheid van de parlementaire bespreking van de evaluatie op 1 juli
1999 heeft de Tweede Kamer zich door middel van de motie Swildens-Rozendaal
c.s. uitgesproken tegen een verdere voortzetting van de nertsenhouderij.Ter voorbereiding van de besluitvorming over de motie heeft de heer J. van
Noord op verzoek van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, een
onderzoek gedaan naar de gevolgen van uitvoering van de motie. Zijn rapport
van 20 september 1999 getiteld «De gevolgen van een verbod op het bedrijfsmatig
houden van nertsen in Nederland» wordt in paragraaf 4 van deze
memorie van toelichting besproken. Om recht te doen aan de rechtsfilosofische
aspecten van het vraagstuk heeft het Rathenau Instituut een discussiebijeenkomst
belegd. Het Rathenau Instituut heeft naar aanleiding van deze bijeenkomst
een rapport doen verschijnen, getiteld: «Toetsing van de morele aanvaardbaarheid
van productiedoelen in de dierhouderij. Ethische, rechtsfilosofische en bestuurlijke
aspecten». (bijlage bij de brief van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij van 23 februari 2000). In het algemeen overleg over de nertsenhouderij
dat op 30 maart 2000 (Kamerstuk II 1999/2000, 26 800 XIV, nr. 110) heeft
plaatsgevonden is onder meer dit rapport besproken. De in het rapport verwoorde
twijfels over de haalbaarheid van een verbod op ethische gronden werden door
een meerderheid van de leden van de Vaste Commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij niet ondersteund.§ 4 Onderzoek door de heer Van Noord naar de gevolgen
van uitvoering van de motieOm inzicht te krijgen in de sociaal-economische gevolgen van een verbod
voor de bedrijfsmatige pelsdierhouderij heeft de heer Van Noord hiernaar een
onderzoek gedaan. Zijn bevindingen zijn samengevat in «De gevolgen van
een verbod op het bedrijfsmatig houden van nertsen in Nederland». (bijlage
bij de brief van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij van 21
september 1999 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal).Ter uitvoering van zijn onderzoek heeft de heer Van Noord gesproken met
vertegenwoordigers van de nertsenhouders, met tegenstanders van de bontproductie,
de toeleverende industrie, het handel- en veilingwezen, LTO-Nederland, Rabobank
Nederland, de Landbouw Voorlichting en met enkele wetenschappers.De heer Van Noord adviseert om vanuit het perspectief van de weerstand
tegen de bontproductie invulling te geven aan de motie en de welzijnsoverwegingen
buiten beschouwing te laten. Hij adviseert voorts om in de Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren een algemeen artikel op te nemen waarin wordt aangegeven
dat bij algemene maatregel van bestuur het houden van dieren kan worden verboden
als het productiedoel waarvoor deze dieren worden gehouden moreel niet aanvaardbaar
wordt geacht. Zoals in paragraaf 7 van deze memorie van toelichting is
uiteengezet, is deze laatste suggestie van de heer Van Noord niet overgenomen
in het onderhavige wetsvoorstel.De heer Van Noord doet voorts enkele aanbevelingen over de overgangstermijn.
Hij is van mening dat het niet rechtvaardig is de nertsenhouderij in minder
dan 10 jaar te beëindigen gelet op de investeringen die veel nertsenhouders
recent hebben gedaan en de investeringsverplichtingen die zij deels reeds
zijn aangegaan voor de uitvoering van de tweede fase van het plan
van aanpak. In een periode van 10 jaar kunnen naar zijn mening de gedane investeringen
met een grote mate van zekerheid worden terugverdiend met een redelijke vergoeding
voor arbeid en geïnvesteerd kapitaal. Deze aanbeveling van de heer Van
Noord is in artikel 4 overgenomen.Om het welzijn van de gehouden nertsen gedurende de overgangstermijn zo
goed mogelijk te waarborgen en de nertsenhouders in de gelegenheid te stellen
de gemaakte afspraken zo veel mogelijk na te komen, stelt de heer Van Noord
voor te komen tot een gedifferentieerde overgangstermijn waarbij rekening
wordt gehouden met de mate waarin de nertsenhouder het plan van aanpak heeft
uitgevoerd. Hij stelt voor de nertsenhouder die het plan van aanpak conform
afspraak voor 2005 volledig geïmplementeerd heeft, in de gelegenheid
te stellen de houderij tot 2015 voort te zetten. De nertsenhouder die in 2005
het plan van aanpak niet volledig heeft geïmplementeerd zou een overgangstermijn
tot 2010 kunnen krijgen. In het onderhavige wetsvoorstel is echter voorzien
in een uniforme overgangstermijn van 10 jaar na inwerkingtreding van de wet.
Verreweg de meeste nertsenhouders zullen, indien zij in 2005 het plan van
aanpak volledig geïmplementeerd willen hebben, nog forse investeringen
moeten doen. In het zicht van de naderende bedrijfsbeëindiging zal de
behoefte om nog nadere grote investeringen te doen vermoedelijk gering zijn.
Het welzijn van de nertsen in het algemeen is slechts gebaat bij een gedifferentieerde
overgangstermijn indien een groot aantal nertsenhouderijen verder uitvoering
zou geven aan het plan van aanpak. Nu dit naar verwachting niet het geval
zal zijn, is in het onderhavige wetsvoorstel niet voorzien in een gedifferentieerde
overgangstermijn.Om te voorkomen dat het welzijn van de nertsen gedurende de overgangstermijn
zal verslechteren, zijn in artikel 4, tweede lid, onderdeel c, normen opgenomen
waaraan de huisvesting en verzorging van de dieren moet blijven voldoen.De vertegenwoordigers van de Nederlandse vereniging van fokkers van edelpelsdieren
hebben in de gesprekken met de heer Van Noord aangegeven te verwachten dat
een verbod ondanks de overgangsperiode al na enkele jaren verstrekkende gevolgen
zal hebben omdat een ondernemer voortdurend moet investeren in zijn bedrijf
en de infrastructuur van aanleverende en afnemende industrie naar zij verwachten,
zal verdwijnen. Bij een gedifferentieerde overgangstermijn waarbij na 10 jaar
nog slechts een gedeelte van de bedrijven blijft functioneren, zal dit bezwaar
in verhoogde mate spelen. Zij hebben daarom uitgesproken de voorkeur te geven
aan een financiële bijdrage om op zeer korte termijn tot beëindiging
van de bedrijven over te gaan.§ 5. Verplichting tot schadevergoeding in het licht
van artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste protocol bij het
EVRMBezien is of er, gegeven de voorgenomen overgangstermijn van 10 jaar,
nog een verplichting bestaat tot schadeloosstelling van de nertsenhouders.
In dit verband zijn artikel 14 van de Grondwet en artikel 1 van het eerste
protocol van het Europees verdrag voor de rechten van de mens (EVRM) van belang.Artikel 14 van de Grondwet ziet op onteigening en de daaraan te verbinden
schadevergoeding. Het verbod op het houden van pelsdieren kan niet worden
aangemerkt als onteigening maar wel als een beperking van de uitoefening van
het eigendomsrecht als bedoeld in het derde lid van artikel 14 van de Grondwet.
Ingevolge dat artikellid bestaat in het geval van beperking van de uitoefening
van het eigendomsrecht slechts een verplichting tot schadeloosstelling of
tegemoetkoming in de schade in gevallen bij of krachtens de wet bepaald. Gelet
op de overgangstermijn van 10 jaar is in het onderhavige wetsvoorstel
niet voorzien in een schadeloosstelling van de nertsenhouders.Artikel 1 van het eerste protocol bij het Europees Verdrag voor de rechten
van de mens (EVRM) geeft iedere natuurlijk of rechtspersoon het recht op het
ongestoorde genot van zijn eigendom. Het bepaalt dat aan niemand zijn eigendom
zal worden ontnomen behalve in het algemeen belang en onder de voorwaarden
voorzien in de wet en in de algemene beginselen van internationaal recht.
Dit tast echter niet het recht van een Staat aan om die wetten toe te passen
die hij noodzakelijk oordeelt om het gebruik van eigendom te reguleren in
overeenstemming met het algemeen belang. In de jurisprudentie van het Europese
hof voor de rechten van de mens is hieraan verder uitwerking gegeven. In dit
kader is het van belang of een maatregel moet worden beschouwd als ontneming
of als regulering van eigendom. Bij ontneming van eigendom is de overheid
in het algemeen verplicht om in schadevergoeding te voorzien, terwijl dat
bij regulering van eigendom alleen het geval is indien het individu een onevenredig
zware last moet dragen ter bereiking van het met de regulerende maatregel
beoogde algemeen belang. Het algemeen belang is in dit geval gelegen in de
maatschappelijke weerstand tegen de bontproductie. In het onderhavige geval
is geen sprake van ontneming van eigendom. De in artikel 2 van het wetsvoorstel
opgenomen verboden kunnen worden aangemerkt als regulering van eigendom in
de zin van artikel 1 van het eerste protocol bij het EVRM. Er is derhalve
niet per definitie een verplichting tot schadeloosstelling. In dit verband
is van belang dat de invoering van het verbod op de pelsdierhouderij gepaard
gaat met een overgangstermijn van 10 jaar. Hiermee wordt voorkomen dat disproportionaliteit
ontstaat tussen de belangen van de nertsenhouders en het algemeen belang.§ 6. Europeesrechtelijke aspectena. Verenigbaarheid met het EU-rechtEen verbod op het houden en doden van dieren om hun vacht kan gevolgen
hebben voor de in- en uitvoer van pelsdieren en heeft derhalve Europeesrechtelijke
implicaties. De vraag is aan de orde of het verbod is te beschouwen als een
verboden in- of uitvoerbeperkende maatregel als bedoeld in de artikelen 28
en 29 van het EG-verdrag.Van een uitvoerbeperkende maatregel van gelijke werking als bedoeld in
artikel 29 EG-Verdrag is geen sprake indien, zoals in het onderhavige geval,
de maatregel objectief op de productie van een product van toepassing is,
ongeacht of het product bestemd is voor de nationale markt of voor de uitvoer
(Hof van Justitie, zaak 15/79: Groeneveld).Voor invoerbeperkende maatregelen van gelijke werking als bedoeld in artikel
28 van het EG-Verdrag geldt volgens de vaste jurisprudentie van het Hof van
Justitie dat alle maatregelen die (potentieel) handelsbelemmerend zijn door
het verbod van artikel 28 worden getroffen (Hof van Justitie, zaak 8/74: Dassonville),
tenzij de maatregel gerechtvaardigd wordt door de «rule of reason»
(Hof van Justitie, zaak 120/78: Cassis de Dijon). In dat arrest en de er op
volgende rechtspraak heeft het Hof aangegeven dat een maatregel met een beroep
op de «rule of reason» kan worden gerechtvaardigd indien het een
niet-discriminatoire maatregel betreft, de maatregel niet-economisch van aard
is en voldaan is aan eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit.Het verbod op het houden en doden van dieren voor de bontproductie zal
geen onderscheid maken naar land van herkomst van de dieren noch naar land
waarvoor de dieren bestemd zouden zijn en is derhalve aan te merken als niet-discriminatoir.
Het verbod heeft de bescherming van dieren tegen een ethisch ongewenst
gebruik door de mens ten doel en is daarom niet-economisch van aard. De noodzaak
van het verbod is gelegen in de steeds sterker wordende maatschappelijke overtuiging
dat dieren in Nederland niet voor de productie van bont behoren te worden
gebruikt. Ter bereiking van dit doel is het verbod proportioneel. Er is immers
geen andere maatregel mogelijk die op minder verstrekkende wijze hetzelfde
effect zou kunnen bereiken. Gelet op het bovenstaande zal een beroep op de
«rule of reason» naar alle waarschijnlijkheid slagen.Mocht een beroep op de «rule of reason» niet slagen dan is
het verbod te beschouwen als een invoerbelemmerende maatregel waarop artikel
28 EG-Verdrag van toepassing is. In dat geval kan het verbod echter worden
gerechtvaardigd met een beroep op artikel 30 van het EG-Verdrag dat het stellen
van invoerbeperkende maatregelen toestaat als dat voor de bescherming van
een aantal in dat artikel genoemde belangen noodzakelijk is. De in dit geval
met name in aanmerking komende rechtvaardigingsgrond betreft de openbare zedelijkheid.
In de schaarse gevallen waarin het Hof van Justitie oordeelde over beroepen
op de rechtvaardigingsgrond «openbare zedelijkheid», ging het
om nationale regelingen op gebieden, die in de meeste Europese samenlevingen
doorgaans uitgebreid ter discussie staan. Een met het onderhavige verbod vergelijkbare
maatregel werd voor zover bekend nog niet aan het Hof voorgelegd.Uit de rechtspraak met betrekking tot de «openbare zedelijkheid»
volgt dat iedere lidstaat op basis van zijn eigen waarden en normen mag bepalen
welke vereisten zij uit hoofde van de openbare zedelijkheid nodig oordeelt.
(Hof van Justitie, zaak 34/79 en zaak C-23/89). Uiteraard moet zijn voldaan
aan de eisen van non-discriminatie, noodzakelijkheid en proportionaliteit.
In het bovenstaande is reeds aangegeven dat aan deze eisen wordt voldaan.De reeds bestaande richtlijn nr. 98/58/EG van de Raad van de Europese
Unie van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden
dieren (PbEG L 221), die mede betrekking heeft op het houden van pelsdieren,
ziet uitsluitend op de wijze waarop de dieren worden gehouden en heeft geen
betrekking op de vraag of het doel waarvoor de dieren gehouden worden acceptabel
is. Deze richtlijn staat het onderhavige wetsvoorstel derhalve niet in de
weg.In het kader van de Raad van Europa zijn, op basis van artikel 9 van de
op 10 maart 1976 te Straatsburg tot stand gekomen Europese Overeenkomst inzake
de bescherming van landbouwhuisdieren (Trb. 1980, 154 en 188), in juni 1999
aanbevelingen tot stand gekomen over het houden en doden van pelsdieren. Deze
aanbevelingen komen waar het de voorschriften voor het houden van nertsen
betreft grotendeels overeen met de in het plan van aanpak nertsenhouderij
geformuleerde doelstellingen. De aanbevelingen bevatten evenmin een uitspraak
over de morele aanvaardbaarheid van het houden en doden van dieren om de waarde
van hun pels.De pelsdierhouderij staat sinds enige tijd in meerdere Europese landen
ter discussie. De regering van het Verenigd Koninkrijk heeft een, inmiddels
tot wet geworden, wetsvoorstel voorbereid waarin het slachten en houden van
pelsdieren wordt verboden. Dit voorstel is in december 1999 bij de Europese
Commissie genotificeerd als technisch voorschrift in het kader van richtlijn
nr. 98/34/EG betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen
en technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij.
Met de voorbereiding van het onderhavige wetsvoorstel is gewacht op de uitkomsten
van deze notificatieprocedure om zo goed mogelijk rekening te kunnen houden
met de in Europa levende opvattingen.Enkele lidstaten hebben op het Britse wetsvoorstel gereageerd. De Europese
Commissie heeft na het verstrijken van de zogenaamde stand still periode
enkele opmerkingen van algemene aard gemaakt. De opvatting van de Commissie
komt erop neer dat lidstaten op zichzelf de bevoegdheid hebben om maatregelen,
als door het Verenigd Koninkrijk afgekondigd, te treffen. Nadelige gevolgen
voor het intracommunautaire handelsverkeer zouden volgens de Commissie waarschijnlijk
gerechtvaardigd kunnen worden met een beroep op de openbare zedelijkheid,
binnen de grenzen die hiervoor uit hoofde van het EG-Verdrag en de jurisprudentie
van het Europese Hof van Justitie gelden.Wel geeft de Commissie aan dat er een studie gaande is naar het voorbereiden
van toekomstige EU-regelgeving die moet voorzien in gemeenschappelijke regels
voor het welzijn van dieren die omwille van hun bont worden gehouden en dat
het om die reden de voorkeur zou verdienen dat alle lidstaten de uitkomst
van deze studie zouden afwachten in plaats van eenzijdig maatregelen te treffen.
Tot slot onderstreept de Commissie nogmaals het economisch belang van de bontsector.Bij een analyse van de door de Commissie gemaakte opmerkingen moet de
conclusie luiden dat er thans geen andere Europeesrechtelijke overwegingen
spelen dan hierboven uiteengezet. De opmerkingen van de Commissie vormen in
feite een ondersteuning van de conclusie dat de kans klein is dat het Europese
recht ten principale een verbod op de pelsdierhouderij in de weg staat. Het
enkele feit dat de Commissie de lidstaten verzoekt tot terughoudendheid bij
het treffen van nationale maatregelen in afwachting van een studie naar de
welzijnsaspecten, doet hier niets aan af. Zelfs indien de Commissie naar aanleiding
van bedoelde studie met een richtlijn terzake zou willen komen, betekent dit
nog allerminst dat een dergelijke richtlijn een verbod op ethische gronden
onmogelijk zal maken. Dit zal zich slechts voordoen indien een eventuele richtlijn
volledige harmonisatie terzake van het houden en doden van dieren omwille
van hun pels beoogt. In dit verband is van belang dat de Europese Commissie
slechts heeft aangegeven een studie te doen naar de welzijnsaspecten van de
pelsdierhouderij en derhalve niet naar de aanvaardbaarheid van het houden
van dieren voor de productie van bont.b. Notificatie van het onderhavige wetsvoorstelHet voorstel van wet is op 30 januari 2001 gemeld aan de Commissie van
de Europese Gemeenschappen ter voldoening aan artikel 8, eerste lid, van richtlijn
nr. 98/34/EG van het Europese Parlement en de Raad van de Europese Unie van
22 juni 1998 betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen
en technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de informatiemaatschappij
(PbEG L 204) zoals gewijzigd bij richtlijn nr. 98/48/EG van 20 juli 1998 (PbEG
L 217). Door Denemarken, Finland, Frankrijk, Griekenland en Spanje zijn opmerkingen
gemaakt, evenals, na het verstrijken van de termijn, door de Europese Commissie.
Op de opmerkingen van de genoemde lidstaten is gereageerd bij brief van 10
juli 2001. Op de opmerkingen van de Europese Commissie, die later werden ontvangen,
is gereageerd bij brief van 20 augustus 2001. De opmerkingen van de lidstaten
en de Europese Commissie vormden geen aanleiding om tot aanpassing van het
wetsvoorstel over te gaan.In zijn reactie herhaalt de Europese Commissie zijn standpunt zoals dat
uiteen is gezet ter gelegenheid van de notificatie van het Britse wetsvoorstel
en voegt daar enkele opmerkingen aan toe. De Commissie erkent dat lidstaten
een zekere mate van vrijheid hebben in het nemen van maatregelen teneinde
wettige, niet aan de landbouw gerelateerde doelstellingen te bereiken, zelfs
als deze niet overeenkomen met de werking van de gemeenschappelijke ordening
der markten. De belemmering van de intracommunautaire handel die voortvloeit
uit een verbod op de pelsdierhouderij kan worden gerechtvaardigd om ethische
redenen, mits deze binnen de door het EG-verdrag en de jurisprudentie
van het Hof gestelde beperkingen vallen.De Europese Commissie verzoekt de Nederlandse regering om bewijsstukken
waaruit blijkt dat in Nederland het houden van dieren om de waarde van hun
vacht niet strookt met algemene ethische normen, ongeacht het welzijnsniveau
van de dieren. De Commissie verwijst in dit verband naar het, in paragraaf 1
van deze memorie van toelichting genoemde, NIPO onderzoek, waarin 64% van
de ondervraagden het geheel of gedeeltelijk eens was met de stelling dat het
in principe niet uitmaakt waarvoor dieren worden gehouden als maar rekening
wordt gehouden met het welzijn van de dieren.In het antwoord aan de Commissie is het, eveneens in paragraaf 1
beschreven, onderzoek van Bureau Intomart aangehaald waarin 86% van de ondervraagden
aangaf een fokverbod voor nertsen wenselijk te vinden. Benadrukt is echter
dat de Nederlandse regering meer dan aan deze opinie-onderzoeken, vooral waarde
hecht aan de mening van het democratisch gekozen parlement in deze.De Europese Commissie wijst er op dat het aandeel van de Nederlandse nertsenhouderij
in de productie van nertsenbont mogelijk zal worden overgenomen door andere
landen waar de welzijnsregelgeving minder streng is, hetgeen het welzijn van
nertsen niet ten goede zou komen. In het antwoord aan de Commissie is dit
risico erkend. Benadrukt is echter dat dit probleem in een groot aantal dossiers
speelt, ook en met name, in dossiers waarin het bevorderen van het welzijn
van de dieren voorop staat. De zorg hierover mag echter geen reden zijn om
in Nederland of Europa niet de maatregelen te treffen die nodig worden geacht.Tot slot gaat de Commissie in op de eisen die in het wetsvoorstel aan
de huisvesting van nertsen worden gesteld in artikel 4, tweede lid, onderdeel
c. De Commissie wijst er op dat de aanbevelingen met betrekking tot het houden
van pelsdieren in het kader van de op 10 maart 1976 te Straatsburg tot stand
gekomen Europese overeenkomst inzake de bescherming van landbouwhuisdieren
(Trb. 1980. 154) niet in het wetsvoorstel zijn overgenomen. De Commissie verzoekt
om de eisen uit de aanbevelingen alsnog op te nemen in het wetsvoorstel. In
het antwoord aan de Commissie is uiteengezet dat Nederland instemt met deze
aanbevelingen uit 1999 en dat Nederlandse nertsenhouders reeds voor de totstandkoming
van de aanbevelingen bezig waren met de verbetering van de huisvesting van
de nertsen. Overeenkomstig het Plan van aanpak nertsenhouderij hadden in 2005
alle nertsenhouderijen moeten voldoen aan de in de aanbevelingen opgenomen
eisen, daarmee zes jaar vooruitlopend op het in de aanbevelingen gehanteerde
tijdschema. Na de motie hebben de nertsenhouders echter begrijpelijkerwijs
in grote meerderheid afgezien van verdere investeringen. Aan de Europese Commissie
is geantwoord dat van de nertsenhouders redelijkerwijs niet gevergd kan worden
dat zij in het zicht van de naderende bedrijfsbeëindiging nog tot verdere
grootschalige vervanging van kooien overgaan. De huisvestingsvoorschriften
in het wetsvoorstel zijn slechts bedoeld om een verslechtering van de welzijnssituatie
van nertsen gedurende de overgangstermijn tegen te gaan. De normen uit de
aanbevelingen zijn derhalve niet overgenomen in het wetsvoorstel. Nadat dit
wetsvoorstel tot wet is geworden zal worden bekeken wat daarvan de consequenties
zijn voor de Nederlandse deelname aan de aanbevelingen met betrekking tot
het houden van pelsdieren.§ 7. Verhouding tot andere regelgevingOp grond van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (verder GWWD)
kunnen onder andere regels worden vastgesteld die de gezondheid
en het welzijn van dieren op het oog hebben. Blijkens de considerans van die
wet hebben ook ethische overwegingen ten aanzien van dieren en handelingen
met dieren een plaats in dat wettelijk kader. Een expliciet ethisch afwegingskader
heeft echter uitsluitend in het hoofdstuk over biotechnologie bij dieren een
plaats gevonden. Een bepaling waarin het wordt verboden dieren met een bepaald
doel te houden omdat tegen dat doel ethische bezwaren bestaan, past daarom
minder goed in die wet. Om recht te doen aan de eigen aard van de onderhavige
materie voorziet het onderhavige wetsvoorstel in een regeling bij aparte wet.In het op artikel 34, eerste lid, van de GWWD gebaseerde Besluit aanwijzing
voor de productie te houden dieren zijn diersoorten en categorieën aangewezen
waarvan dieren mogen worden gehouden met het oog op de productie van de van
die dieren afkomstige producten. Onder meer door de Stichting Bont voor Dieren
is naar voren gebracht dat een verbod op de nertsenhouderij zou kunnen worden
geëffectueerd door de nertsen te schrappen van de lijst van voor de productie
te houden dieren. Dit zou echter een ruimere interpretatie van artikel 34
van de GWWD vergen dan in de nota van toelichting bij genoemd besluit is uiteengezet.Het gaat hier om het beëindigen van een tot op heden legale bedrijfstak.
Een beslissing over het niet langer toestaan van het houden van dieren voor
een bepaald productiedoel op morele gronden, grijpt zo diep in de maatschappij
in dat volledige betrokkenheid van de Staten-Generaal bij de besluitvorming,
zoals die bij de totstandkoming van een wet bestaat, reeds daarom is aangewezen.
Regeling op basis van artikel 34 zou voorts geen recht doen aan de bezwaren
die bestaan tegen de bontproductie in het algemeen. Op de interpretatie van
artikel 34 behoeft in de onderhavige memorie van toelichting derhalve niet
verder te worden ingegaan.De Meststoffenwet stelt regels over het gebruik van dierlijke en andere
meststoffen en beoogt een onverantwoorde uitbreiding van de productie van
dierlijke meststoffen te voorkomen. Ter beheersing van de mestproblematiek
voorziet hoofdstuk V van de Meststoffenwet in een stelsel van mestproductierechten
voor een aantal in het kader van die wet aangewezen diersoorten, waaronder
nertsen. De nertsenhouder kan zijn mestproductierechten behalve voor het houden
van nertsen ook aanwenden voor het houden van rundvee, schapen, geiten, eenden
en konijnen.In het onderhavige wetsvoorstel is aangesloten bij het begrip bedrijf
uit de Meststoffenwet. Als nertsenhouderij wordt aangemerkt dat gedeelte van
een bedrijf dat daadwerkelijk gebruikt wordt voor het houden van nertsen.
In het geval waarin het bedrijf van een nertsenhouder in de zin van de Meststoffenwet
zich op verschillende geografische locaties bevindt, kan hij, ingevolge artikel
4, tweede lid, onderdeel b, gedurende de overgangstermijn in principe slechts
nertsen houden op die locaties waar hij sinds 14 april 2000 reeds daadwerkelijk
nertsen hield.In het onderhavige wetsvoorstel is de mogelijkheid om nog gedurende een
periode van 10 jaar na inwerkingtreding van de wet nertsen te houden, gekoppeld
aan de persoon van de nertsenhouder en de plaats waar de dieren daadwerkelijk
worden gehouden.Bij beëindiging van zijn nertsenhouderij-activiteiten heeft de nertsenhouder
de mogelijkheid zijn bedrijf in zijn geheel over te dragen aan een nieuwe
eigenaar zonder dat dit ten koste gaat van de omvang of de benuttingsmogelijkheden
van het mestproductierecht. De nieuwe eigenaar kan, ingevolge het onderhavige
wetsvoorstel, op het bedrijf in principe geen nertsen meer houden. De nertsenhouder
kan tevens het niet-gebonden mestproductierecht, dat is het deel van het mestproductierecht
dat de hoeveelheid van 125 kilogram fosfaat per jaar per hectare gemiddeld
in dat jaar tot het bedrijf behorende oppervlakte landbouwgrond te boven gaat,
geheel of gedeeltelijk laten overgaan naar een ander bedrijf. In
dat geval vindt, krachtens de Wet verplaatsing mestproductierechten een korting
van 25% plaats, ten laste van het ontvangende bedrijf.Een nertsenhouderij is een inrichting in de zin van de Wet milieubeheer.
Voor de exploitatie van een nertsenhouderij is een milieuvergunning noodzakelijk,
die wordt verleend door de gemeente. Of een wijziging van de milieuvergunning
nodig is indien de nertsenhouderij wordt beëindigd en vervangen door
andere activiteiten is sterk afhankelijk van de vergunning waarover de betreffende
nertsenhouder beschikt.§ 8. HandhavingsaspectenHoewel het voor de toepassing van artikel 2 op zichzelf niet van belang
is of de aldaar bedoelde activiteit bedrijfsmatig plaatsvindt of niet, vindt
in de praktijk het houden en doden van dieren, uitsluitend of in hoofdzaak
ter verkrijging van de van die dieren afkomstige pels, louter bedrijfsmatig
plaats. Gelet daarop is ervoor gekozen overtredingen van voorschriften gesteld
in het onderhavige wetsvoorstel strafbaar te stellen als economische delict,
gekwalificeerd als overtreding. Artikel 6 van het onderhavige wetsvoorstel
bevat daartoe een wijziging van artikel 1 van de Wet op de economische delicten.Met het oog op de handhaving is in artikel 3 van het wetsvoorstel voorzien
in een meldingsplicht voor degene die op het tijdstip van inwerkingtreding
reeds vossen, chinchilla's of andere dieren, niet zijnde nertsen hield. Deze
houders zullen binnen vier weken na inwerkingtreding van de wet moeten aangeven
waar de desbetreffende dieren worden gehouden èn het aantal dieren
dat op dat tijdstip wordt gehouden. Daarnaast is voorzien in een meldingsplicht
voor de nertsenhouder die vanaf 14 april 2000 – het tijdstip van
eerdergenoemde mededeling in de Staatscourant – voortdurend nertsen
houdt. Deze moeten aangeven hoeveel dieren worden gehouden, waar zij op 14
april 2000 nertsen hielden en, indien de houderij sedertdien is verplaatst,
waar de dieren bij inwerkingtreding van de wet worden gehouden. Ook voor houders
die op 14 april reeds beschikten over de benodigde vergunningen en tevens
investeringsverplichtingen waren aangegaan geldt een meldingsplicht. Zij kunnen
slechts gebruik maken van de overgangstermijn indien zij ten tijde van de
inwerkingtreding van de wet daadwerkelijk nertsen zijn gaan houden. Aldus
ontstaat een goed beeld van de startsituatie en wordt een goede basis verkregen
voor een gedegen controle op de houders.Bij wijze van uitzondering is het krachtens artikel 4, vierde lid, in
bijzondere omstandigheden mogelijk om de nertsenhouderij over te dragen. De
nertsenhouder dient daartoe een verklaring van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij te hebben verkregen inhoudende dat de bedoelde bijzondere omstandigheden
zich hebben voorgedaan. Voor de opvolgend houder geldt eveneens een meldingsplicht.
Hij kan niet meer nertsen houden dan zijn voorganger op het tijdstip van inwerkingtreding
van deze wet hield.Met het toezicht op de naleving van de wet en de opsporing van overtredingen
zullen in de eerste plaats de ambtenaren van de Algemene Inspectiedienst (AID)
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zijn belast. Aangezien
het wetsvoorstel slechts op ongeveer 200 bedrijven van toepassing is, is een
beperkte inzet van de AID noodzakelijk. Met name in het tijdvak tot 10 jaar
na inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal de AID controleren of een nertsenhouderij
voldoet aan de voorwaarden van het overgangsregime zoals neergelegd in artikel
4. Daarna zal het niet langer toegestaan zijn een pelsdierhouderij in werking
te hebben en kan de inzet van de AID zich beperken tot optreden tegen eventuele
overtreders van dit verbod. De wet wordt strafrechtelijk gehandhaafd. De gevolgen van het onderhavige
wetsvoorstel voor de werklast van de rechterlijke macht zullen echter, alleen
al gezien de omvang van de sector waarop het wetsvoorstel betrekking heeft,
beperkt zijn.§ 9. Gevolgen voor het bedrijfslevenDe in het navolgende weergegeven gegevens zijn merendeels ontleend aan
het, in paragraaf 4 van deze memorie van toelichting beschreven, rapport
van de heer Van Noord.In Nederland zijn naar schatting 200 nertsenhouders die als hoofdtak nertsen
houden. De nertsen worden op het bedrijf van de nertsenhouder gedood. Mondiaal
worden jaarlijks 25 miljoen pelzen geproduceerd. Denemarken is met ongeveer
40% van de wereldproductie verreweg de grootste producent van nertsenbont.
Nederland en de Verenigde Staten produceren ieder ongeveer 10% van het nertsenbont.
Om aan de wereldvraag naar bont te kunnen blijven voldoen zal de nertsenhouderij
in andere landen waarschijnlijk toenemen indien de nertsenhouderij in Nederland
wordt gestaakt. In hoeverre Nederlandse nertsenhouders overwegen om hun bedrijf
in het buitenland voort te zetten is niet bekend.De bruto productiewaarde van de Nederlandse nertsenhouderij bedraagt 125
tot 150 miljoen gulden per jaar. Jaarlijks worden 2,5 tot 3 miljoen pelzen
geproduceerd. De opbrengst van een pels bedraagt 30 tot 70 gulden, afhankelijk
van kwaliteit, vraag en aanbod. De kostprijs per pels, exclusief de beloning
voor arbeid en bedrijfsleiding, bedraagt ruim 36 gulden. In de nertsenhouderij
werken ongeveer 600 mensen. Op de circa 200 nertsenhouderijen vinden naast
de bedrijfshoofden nog circa 300 anderen emplooi (100 gezinsleden en 200 derden).
Daarnaast biedt de nertsenhouderij aan ongeveer 100 seizoensarbeiders voor
een deel van het jaar werk. Naar schatting staat 20% van de bedrijven als
maatschap te boek, waarbij ouder (meestal de vader) en kind samen een maatschap
vormen en waarbij de vader ouder is dan 50. Op eveneens 20% van de bedrijven
is het bedrijfshoofd ouder dan 50 jaar. Op de resterende bedrijven is het
bedrijfshoofd jonger dan 50 jaar.In de toeleverende en afnemende industrie zijn ongeveer 450 arbeidsplaatsen
afhankelijk van de nertsenhouderij. De heer Van Noord verwacht dat de werknemers
in de toeleverende industrie elders emplooi zullen kunnen vinden. Hij schat
tevens in dat de werkgelegenheid in de afnemende en verwerkende industrie
slechts ten dele zal verdwijnen. Met name voor de internationale veilinghuizen
die in Nederland gevestigd zijn, verwacht hij dat de gevolgen kleiner zullen
zijn dan voor de Nederlandse bonthandel.Uit de evaluatie van het plan van aanpak in 1998 is gebleken dat de eerste
fase van het plan van aanpak door vrijwel alle nertsenhouders is uitgevoerd.
Volgens het rapport van de heer Van Noord bedroegen de hiervoor door de bedrijven
gepleegde investeringen 60 miljoen gulden (gemiddeld 300 000 gulden per
bedrijf). Hij wijst er voorts op dat daarnaast op vrijwel alle bedrijven recent
is geïnvesteerd in het plaatsen van emissiearme mestsystemen, waarmee
nogmaals 60 miljoen gulden was gemoeid. In totaal kom dit overeen met gemiddeld
210 gulden per fokteef. De heer Van Noord verwacht dat de gedane investeringen
bij de huidige opbrengstprijzen (1999) in 10 jaar kunnen worden terugverdiend.
Hij wijst er echter wel op dat de prijzen onvoorspelbaar zijn en worden gekenmerkt
door een cyclisch verloop. De huidige periode met hoge opbrengstprijzen zou
derhalve gevolgd kunnen worden door een periode met lagere opbrengsten.De bedrijven die de inrichting voor nertsenhouderijen verzorgen, voelen
volgens het rapport van de heer Van Noord reeds de gevolgen van de motie.
Deze bedrijven hebben geanticipeerd op de tweede fase van het plan van aanpak.
Veel nertsenhouders hebben echter, gelet op de motie, afgezien van verdere
investeringen.Pluimveeslachterijen en de visverwerkende industrie die de grondstof voor
het nertsenvoeder aanleveren, zullen bij een algeheel verbod op het houden
van pelsdieren hun afzet elders moeten vinden. Blijkens het rapport van de
heer Van Noord lopen de schattingen over de hieraan verbonden kosten uiteen
van 2 tot 5 miljoen gulden.Artikelsgewijze toelichtingArtikel 1Dit artikel bevat de begripsomschrijvingen. Centraal begrip in het overgangsrecht
van dit wetsvoorstel is het begrip «nertsenhouderij». Op de bedrijven
die nertsen houden is de Meststoffenwet van toepassing. Om de zaken niet nodeloos
ingewikkeld te maken is voor de omschrijving van nertsenhouderij zoveel mogelijk
aangesloten bij het begrip «bedrijf» uit die wet, met dien verstande
dat onder de nertsenhouderij slechts wordt verstaan dat gedeelte van het bedrijf
dat daadwerkelijk wordt gebruikt voor het houden van nertsen. De beoordeling
welk gedeelte van het bedrijf tot de nertsenhouderij behoort, zal worden gemaakt
op grond van de feitelijke omstandigheden. Indien op het bedrijf in de zin
van de Meststoffenwet andere activiteiten tot uitoefening van de landbouw
worden verricht, kunnen gedurende de overgangsperiode slechts nertsen worden
gehouden in dat gedeelte van het bedrijf waar op en vanaf 14 april 2000
nertsen worden gehouden. Dit is met name van belang indien het bedrijf op
meerdere locaties is gevestigd.Of op een bedrijf nog nertsen mogen worden gehouden nadat dit wetsvoorstel
tot wet is geworden, hangt er tevens vanaf of de houder reeds nertsen hield
op 14 april 2000.Artikel 2Het onderhavige wetsvoorstel heeft betrekking op het houden en doden van
dieren ter verkrijging van hun pels. Met het wetsvoorstel is niet beoogd het
houden van dieren waarvan de pels als bijproduct van bijvoorbeeld de vleesproductie
wordt gewonnen, te verbieden. De verboden in het eerste en tweede lid van
artikel 2 zijn daarom beperkt tot die dieren die in hoofdzaak of uitsluitend
om hun pels gehouden worden. De rest van het dier zal in dat geval vaak als
afval worden beschouwd. Onder pels wordt, voor zover hier van belang, volgens
Van Dale's groot woordenboek van de Nederlandse taal verstaan: «dichtbehaarde
huid van verschillende dieren, vooral van schapen of roofdieren» en
tevens «dierenhuid die met haren erop toebereid is». Schapen worden
onder meer gehouden omwille van hun wol. Zij worden echter gedood tevens omwille
van hun vlees. Hun vacht kan derhalve worden beschouwd als een bijproduct
van de productie van vlees. Evenzo wordt de huid van varkens en runderen aangewend
voor de productie van leer. In deze gevallen is er geen sprake van het doden
van dieren uitsluitend of in hoofdzaak om hun pels te verkrijgen. Het onderhavige
wetsvoorstel heeft dan ook geen betrekking op de hier beschreven voorbeelden.In het algemeen zal duidelijk zijn of een dier wordt gehouden ter verkrijging
van de pels omdat meestal de houder zelf degene zal zijn die de pels verkrijgt
of hoopt te verkrijgen. Daarnaast is echter ook sprake van houden als bedoeld
in artikel 2, eerste lid, indien de houder niet zelf voornemens is de pels
te winnen maar het houden geschiedt met het oog op de winning van de pels
door een opvolgend houder. Het gaat hierbij niet om het subjectieve oogmerk
van de houder maar om de objectieve strekking van de gedraging:
het houden was – gelet op alle omstandigheden van het geval –
gericht op de productie van bont.Artikelen 3 en 4Om gebruik te kunnen maken van de overgangstermijn dient de pelsdierhouder
zich binnen vier weken na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel te melden
bij de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Op deze wijze wordt
een overzicht verkregen waar de pelsdierhouderijen gevestigd zijn en hoeveel
dieren zij houden. Ingevolge het vijfde lid van artikel 3 zal in voorschriften
met betrekking tot de wijze waarop de melding dient plaats te vinden, worden
voorzien.In hoofdzaak kan slechts de nertsenhouder die op 14 april 2000 nertsen
hield, gedurende de overgangsperiode nog nertsen houden. Een gelijke voorziening
staat open voor de nertsenhouder die bij de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
daadwerkelijk nertsen houdt en tevens op 14 april 2000 reeds beschikte over
alle benodigde vergunningen en investeringsverplichtingen was aangegaan.Indien een houder die aan alle voorwaarden voldoet de houderij onder bijzondere
titel aan een derde overdraagt, kan die derde geen gebruik maken van de overgangstermijn.
Dit geldt ook indien van ouder op kind wordt overgedragen. Doorslaggevend
criterium is in alle gevallen of er sprake is van een wijziging van het houderschap.
Met betrekking tot de veel gehanteerde constructie van de maatschap betekent
dit het volgende. In geval een nertsenhouderij in zijn geheel wordt overgedragen
aan een maatschap valt een dergelijke overdracht niet onder artikel 4. In
dat geval is er immers sprake van een nieuwe houder. Ditzelfde geldt indien
iemand na 14 april 2000 is toegetreden tot een maatschap. Alsdan wordt het
houderschap immers uitgebreid. Indien daarentegen sprake is van een bestaande
maatschap die voor gezamenlijke rekening en risico wordt geëxploiteerd
waarbij één van de maten (bijvoorbeeld de vader) uit de maatschap
treedt dan vindt ten aanzien van de overige maten (waaronder bijvoorbeeld
de andere echtgenoot of kinderen) geen overdracht van de het houderschap plaats.
De overgebleven maten oefenden immers reeds het gezamenlijk houderschap uit.
Ook ingeval van ontbinding van een maatschap onder gelijktijdige overdracht
van de houderij aan één of meer van de oorspronkelijke maten,
is van een wijziging van het houderschap geen sprake. Wordt de maatschap daarentegen
ontbonden en vindt overdracht plaats aan iemand die niet in de maatschap zat
dan is er wèl sprake van een overdracht van het houderschap en geldt
de overgangstermijn niet. Eén en ander is uiteraard mede afhankelijk
van de inrichting van de maatschap.Indien sprake is van een besloten of naamloze vennootschap, kan de vennootschap
als houder worden aangemerkt. Overdracht van de aandelen in de vennootschap
na 14 april 2000 brengt dan geen wijziging in het houderschap. Uiteraard geldt
één en ander alleen indien de pelsdierhouderij reeds voor of
op 14 april in de vennootschap was ingebracht.De houder die na 14 april 2000 onder algemene titel een houderij heeft
verkregen, bijvoorbeeld door vererving, treedt in de rechten van zijn voorganger
en heeft derhalve dezelfde aanspraken op een overgangstermijn als zijn voorganger
had.Door omstandigheden kan een nertsenhouder, die gedurende de overgangstermijn
nertsen mag houden, worden gedwongen de nertsenhouderij op korte termijn te
beëindigen én de tot het bedrijf behorende grond en gebouwen van
de hand te doen. Te denken valt bijvoorbeeld aan de omstandigheid dat de nertsenhouderij
deel uitmaakt van een te verdelen gemeenschap na echtscheiding, overlijden
of faillissement, de omstandigheid dat de nertsenhouder door invaliditeit
wordt getroffen of dat hij wegens het bereiken van de pensioengerechtigde
leeftijd het bedrijf gedurende de overgangstermijn van de hand wil doen en
voor zijn pensioenvoorziening afhankelijk is van de verkoop van het bedrijf.
In deze gevallen kan voor de nertsenhouder een groot financieel nadeel voortvloeien
uit het niet als nertsenhouderij kunnen overdragen van zijn bedrijf terwijl
hij daartegen niet of slechts in beperkte mate voorzorgsmaatregelen kan treffen.
Om het financieel nadeel voor deze houders te beperken is in het vierde lid
van artikel 4 voorzien in de mogelijkheid om in bijzondere omstandigheden
de nertsenhouderij toch over te dragen. Uiteraard gaat het hier om overdracht
tegen een prijs conform de marktwaarde. Het doel van de hier beschreven uitzondering
is immers het beperken van financieel nadeel bij de nertsenhouder.Om voor deze uitzondering in aanmerking te komen dient de nertsenhouder
een verklaring van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij te verkrijgen
waaruit blijkt dat hij naar het oordeel van de Minister heeft aangetoond dat
hij door omstandigheden is gedwongen tot bedrijfsbeëindiging over te
gaan en het bedrijf te gelde te maken. In het vijfde lid zijn enkele bijzondere
omstandigheden beschreven. Bij ministeriële regeling kunnen eventueel
nog andere bijzondere omstandigheden worden aangewezen. Van deze mogelijkheid
zal zeer terughoudend gebruik worden gemaakt.Het zou onwenselijk zijn indien in de periode na inwerkingtreding van
het wetsvoorstel het welzijn van de nertsen nog belangrijk zou verslechteren
doordat de verbeteringen die ter uitvoering van het plan van aanpak zijn aangebracht
weer ongedaan worden gemaakt. In het tweede lid, onderdeel c, van artikel
4 zijn daarom normen opgenomen waaraan de huisvesting en verzorging van de
nertsen in ieder geval moet blijven voldoen gedurende de overgangstermijn.
Omdat de nertsenhouders naar alle waarschijnlijkheid geen mogelijkheden meer
hebben om extra investeringen ten behoeve van de huisvesting van de dieren
nog terug te verdienen is uitgegaan van de situatie zoals die blijkens de
evaluatie van het plan van aanpak op de meeste bedrijven bestond in 1998.De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. J. Brinkhorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28048-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl