Werken in het onderwijs; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133505
 2008-2009
 
 27 923
 Werken in het onderwijs
 
 
 
 
 Nr. 
 85
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 10 juli 2009
 De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft op 10 juni 2009 overleg gevoerd met minister Plasterk van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, en staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:
 
 – de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 29 april 2009 met de voortgangsrapportage Leerkracht
van Nederland (27 923, nr. 79).
 
 Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 Van Bochove
 De griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 De Kler
 
 
 
 Voorzitter: Van Bochove
 
 
 Griffier: De Kler
 
 
 Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten:
 
 Van Bochove, Besselink, Dezentjé Hamming-Bluemink, Bosma, Jasper
Van Dijk, Van der Ham, Jan Jacob Van Dijk en Dibi,
 
 en minister Plasterk en staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren
van hun ministerie.
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Voorzitter. De kwaliteit
van het onderwijs staat of valt met de kwaliteit van de leraren. De PvdA is
daarom blij dat het kabinet 1 mld. extra investeert voor verbetering van de
positie van de leraren. Ook de 20 mln. die minister Plasterk vorige week beschikbaar
heeft gesteld om op innovatieve wijze het lerarentekort op te lossen, onderstreept
dat dit kabinet dit probleem wil oplossen. Een betere beloning is geen panacee,
maar natuurlijk wel een factor van betekenis.
 Over de uitvoering van de functiemix bereiken ons zorgelijke signalen.
Nog niet overal loopt de uitvoering op rolletjes. Uit de brief van de Algemene
Onderwijsbond (AOb) blijkt bovendien dat een van de grootste problemen bij
het invoeren van de functiemix is dat de gegevens van de nulmeting nog niet
beschikbaar zijn. Kan de minister hier snel duidelijkheid over verschaffen?
Wij willen daarnaast de verzekering van de minister dat de gelden voor de
functiemix per school worden ingezet en niet per bestuur.
 Voor de PvdA is het van groot belang dat ook de LD-schalen beschikbaar
zijn voor bijvoorbeeld vmbo-klassen. In scholen met een vmbo- tot gymnasiumafdeling
zouden de LC en LD-schalen niet alleen ten gunste moeten komen van de gymnasiumafdeling.
Hoe gaat de minister dit stimuleren?
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik vind het
een goed voorstel om het niet per bestuur maar per school uit te betalen.
Wordt er een gezamenlijk voorstel gedaan in de Kamer als de minister dit niet
ondersteunt?
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Wij vragen de minister
daar serieus naar te kijken.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Hoe gaat
de minister dit aanpakken? Ik vraag mij af het wel mogelijk is en of het past
binnen de systematiek. Volgens mij is het niet mogelijk.
 
 De heer Bosma (PVV): Wat betekent dit voor
de cao’s?
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): De discussie die
wij in de Kamer voeren, gaat over hoe het geld naar de scholen gaat. De discussie
is breder dan dit onderdeel en gaat voor de PvdA over het goed regelen van
de positie van docenten op schoolniveau. Daarom vraag ik aan de minister hoe
hij gaat stimuleren dat op schoolniveau dit soort keuzes gemaakt kan worden.
Deze vraag hebben wij al eerder gesteld.
 
 De heer Bosma (PVV): Stelt mevrouw Besselink
voor om de geldstromen te veranderen?
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Wij hebben al meerdere
malen gevraagd om ervoor te zorgen dat dit soort zaken op schoolniveau kan
worden geregeld.
 Een belangrijk aandachtspunt is de kwaliteit van de lerarenopleiding.
Wij gaan het advies van de Onderwijsraad nog niet bespreken, maar hierin staat
een aantal heldere adviezen over een integraal eindniveau voor lerarenopleidingen.
Kan de minister vast een tipje van de sluiter oplichten?
 De educatieve minoren zijn een mooie aanvulling op de succesvolle maatregel
zoals een lerarenbeurs. Ik bedank voor de toelichting.
 In het mondeling vragenuurtje hebben wij reeds met elkaar gesproken over
het feit dat leraren niet op pad moeten worden gestuurd met onmogelijke opdrachten,
want de tweede correctietermijn heeft veel werkdruk veroorzaakt. Ik heb gevraagd
om te onderzoeken wat de werkdruk voor docenten is die in de tweede correctietermijn
extra werk moeten verzetten, met name als niet-keuzevakken zoals maatschappijleer
aan het eind zitten. Ook na het vragenuurtje zijn de signalen binnen blijven
komen. Ik wil graag een reactie van de staatssecretaris.
 Jonge leraren zijn hard nodig om het tekort op te lossen. Jonge leraren
verlaten het onderwijs snel en wel 25% binnen de eerste vijf jaar.
Van zij-instromers verlaat 20% het onderwijs. In beide gevallen worden
de nieuwe docenten opgescheept met de moeilijkste klassen zonder dat zij begeleid
worden door ervaren collega’s. Op die manier worden de nieuwe leraren
de klas uitgejaagd. Wij vermoeden dat dit de belangrijkste reden voor vroegtijdig
vertrek is, maar wij willen daar zeker van zijn. Als wij het serieus nemen,
moeten wij precies weten hoe wij dat kunnen voorkomen. Dat is allereerst een
kwestie van goed personeelsbeleid op de scholen zelf, maar wij willen dat
er een exitgesprek komt voor jonge leraren. Als wij de reden van vertrek kennen,
kan daarop het beleid worden aangepast, want op veel scholen staat dit nog
in de kinderschoenen. Wij verzoeken de minister dat te onderzoeken. Wij kunnen
dan de juiste maatregelen nemen om jonge leraren voor de klas te behouden
en op die manier verscherpen wij de kwaliteit van het onderwijs. Voor de PvdA
moet het vooral snel gebeuren. De genomen maatregelen zijn een eerste aanzet,
maar er moet vaart gemaakt worden met de uitvoering.
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Voorzitter. De regering voorziet in de loop van dit jaar naar 2010 een forse
toename van de werkloosheid in de marktsector, waardoor naar verwachting de
sectoren overheid, onderwijs en zorg tijdelijk aan relatieve aantrekkelijkheid
winnen. Het onderwijs moet hier gebruik van maken en omscholing gemakkelijker
maken. Scholing is essentieel voor het behoud en aantrekken van leerkrachten
in het onderwijs. In hoeverre is het een probleem dat er op vaste tijden in
het jaar met een lerarenopleiding begonnen kan worden? Misschien kan er vast
gestart worden met losse modules.
 De staatssecretaris komt voor de scholing van zij-instroom voor de Lerarenopleiding
voor Voortgezet onderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie (LVO/BVE)
met een subsidie van 6 mln. in 2009, 3,8 mln. in 2010 en 2011. Is dit voldoende
en wat doet zij eraan om de zij-instroom te bevorderen en docenten voor het
vak te behouden? De VVD heeft ook al eens voorgesteld om meer mensen uit het
bedrijfsleven naar de klas te halen. Ik heb begrepen dat de staatssecretaris
dit voorstel ondersteunt.
 De VVD heeft ook al eens voorgesteld om een aktensysteem in te voeren,
waarbij docenten voor een toegespitste vakstudie in deeltijd akten behalen
die hen een verdere onderwijsbevoegdheid geven. Daarmee kunnen docenten uit
het basisonderwijs doorstromen naar het voortgezet onderwijs of een specialisme
ontwikkelen voor lesgeven aan bijvoorbeeld hoogbegaafden of dyslectische kinderen.
Het deeltijdkarakter van het aktensysteem biedt de mogelijkheid aan docenten
om al werkend te studeren om zichzelf bij te scholen. Bovendien leidt het
studeren om akten te behalen tot opfrissing van kennis en vergroting van de
mobiliteit op de arbeidsmarkt. Het stapelen van akten in eigen tempo zorgt
op meer flexibele wijze voor gemotiveerde en ambitieuze docenten onder behoud
van eigen voorkeur die ook carrière kunnen maken voor de
klas. Dat mag wat ons betreft met een prestatiebeloning worden beloond en
niet met een functiemix, maar ik begrijp dat hiervoor nog steeds geen meerderheid
bestaat in de Kamer.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Volgens
mij was een van de afspraken van het plan dat niet meer de automatische periodiek
zou worden toegekend, maar dat er functioneringsgesprekken zouden komen. Vindt
u dat niet het element van prestatiebeloning, waarbij goed presterende docenten
wel een periodiek krijgen en anderen niet?
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Iedere vorm van excelleren moet wat ons betreft beloond worden. De functiemix
houdt in dat een bepaald percentage per school meer mag verdienen. Dat vormt
een beperking voor een prestatiebeloning. Wij staan niet achter dit systeem.
 Wij vragen ons af of de educatieve minors op meer universiteiten ingevoerd
kunnen worden. In de bijlage blijkt dat in de afgelopen vier jaar de instroom
op de Opleiding tot Leraar Basisonderwijs (pabo) met 30% is afgenomen.
Dat is een kwalijke zaak, want ook na het eerste jaar vallen nog veel studenten
af. Ik heb een keer voorgesteld om een pre-pabotraject in te stellen, zodat
de leerlingen die docent willen worden, al in hun laatste jaar speciaal geschoold
worden in rekenen en taal om op de pabo succesvol te zijn. Ik verzoek de staatssecretaris
hier nog een keer goed naar te kijken.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Een maand
geleden hebben wij uitgebreid gediscussieerd in de Kamer over de educatieve
minor. De VVD heeft toen uitgesproken dat hier zorgvuldig mee omgegaan moet
worden en dat er niet meer opleidingen moeten komen. Wanneer er een andere
transponeringstabel zou komen, zou men de steun verliezen van de VVD voor
het voorstel zoals dat nu op tafel ligt. Nu vindt de VVD dat het nog breder
moet worden. Waar staat de VVD?
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Het gaat mij erom dat in de huidige arbeidsmarkt de toegankelijkheid voor
de educatieve minor zo gemakkelijk mogelijk wordt.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Vindt u
niet dat enkel de universiteiten die ervaring hebben met het geven van onderwijsbevoegdheden,
hiervoor in aanmerking zouden mogen komen? Wat wilt u nog extra doen in vergelijking
met de voorstellen van de staatssecretaris?
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Volgens mijn informatie is er op dit moment maar één universiteit
met de educatieve miner. Het gaat mij erom dat zoveel mogelijk mensen die
dat willen, ook toegang hebben. Daarover hoor ik graag de meest recente informatie.
 Ik vraag de minister hoe hij denkt over de houdbaarheid van het Actieplan
LeerKracht van Nederland (Actieplan) in deze zware economische tijd. Doet
het niet kunnen betalen van de cao de effecten van het Actieplan teniet? Vallen
bestuurders wel of niet onder de cao? Dat is nog steeds onduidelijk.
 Ik wil graag een reactie van de minister op het advies van de Raad van
State om docenten die homo zijn, te weren.
 De staatssecretaris denkt aan mogelijkheden voor teambeloning van docenten.
Hoe kan bijvoorbeeld freerider gedrag worden voorkomen? Is zij het eens met
de VVD dat docenten individueel moeten worden beloond en afgerekend op de
eigen prestaties?
 
 De heer Bosma (PVV): Voorzitter. De PVV steunt
de minister bij het Actieplan. Leraren gaan straks meer verdienen en komen
gemakkelijker in een hogere salarisschaal terecht, maar de afstand
tot de salarissen in het bedrijfsleven blijft echter groot. Dat is overigens
geen verwijt aan de minister.
 Een ander probleem is en blijft het vinden van goede en gekwalificeerde
leraren. De PVV betwijfelt of er met de genomen maatregelen en de cao’s
voor het onderwijs, nu hordes nieuwe leraren staan te popelen om in het onderwijs
te beginnen. Ik heb hiervoor nog geen aanwijzingen ontvangen. Noch in de stukken
van het ministerie, noch in stukken in de krant, noch in gesprekken met mensen
in het veld is mij gebleken dat de animo drastisch is toegenomen. Klopt dit
beeld en zo ja, hoe komt dat? Als het bedrag van 1 mld. niet voldoende is,
hoeveel dan wel? Ik wil graag een grafiekje zien over hoeveel docenten het
beschikbare geld oplevert. Nu bekruipt mij het gevoel dat er geld wordt geïnvesteerd
in een probleem, terwijl niemand weet of het iets oplevert. De docentenvakbond
Algemene Onderwijsbond (AOb) is niet negatief over de verbeteringen, maar
uit een eerder onderzoek van de AOb blijkt dat maar liefst 98% van
de leraren in het basisonderwijs in de laagste salarisschaal zit. Gloort er
hoop aan de horizon voor deze mensen?
 Hoe zit het met de jonge docenten? Deze starters ontberen een volwaardige
aanstelling en vullen nu vooral de gaten in de roosters en zijn wellicht daarom
ook de eersten die weggaan.
 Het imago van de leraar is nog niet al te best. Hij staat te boek als
een goedsul die voor een appel en een ei ernstig lijdt onder de enorme werkdruk
en veelal gebukt gaat onder drukke kinderen die in steeds grotere heterogene
groepen het leven van de leraar niet altijd gemakkelijk maken. Filmpjes op
YouTube laten dat duidelijk zien. Uit een onderzoek van de Volkskrant blijkt
dat 68% van de leraren vindt dat de werkdruk is toegenomen. Het onderzoeksbureau
Regioplan stelt dat 60% van de leraren in het voortgezet onderwijs
vindt dat zij teveel werk hebben.
 Er kan niet ontkend worden dat allerlei andere zaken absoluut invloed
hebben op de werkdruk en de sfeer op school beïnvloeden. Ik denk hierbij
aan de invoering van passend onderwijs.
 Veel leraren moeten zich bezighouden met niet lesgebonden taken. Regioplan
zegt dat 42% van de leraren tijd verliest aan niet lesgebonden taken.
Is de minister of de staatssecretaris niet bang dat de leraren hun liefde
voor het vak nog verder verliezen? Nu moet er veel vergaderd worden, terwijl
de minister toch terug wil naar de basisvaardigheden, zoals taal en rekenen.
Hoe denkt de minister ervoor te zorgen dat zij meer toekomen aan de essenties
van het onderwijs en dat er minder nadruk komt te liggen op allerlei maatschappelijke
claims, zoals de loverboys, obesitas en het samen ontbijten op school?
 De inspraak van de leraar draagt bij aan de motivatie. Het Actieplan ging
van start met de kreet «Geef de leraar zijn vak terug.» Daar is
iedereen het mee eens. Hoe staat het met de inspraak van leraren bij zaken
zoals het nieuwe leren en de invoering van Competentie Gericht Onderwijs (CGO)?
 Een percentage van 30% minder instroom bij de pabo’s is een
schrikbarend cijfer. Dat betekent dat over een paar jaar er dramatisch veel
minder leraren zijn en dat blijkbaar het bedrag van 1 mld. daar niets aan
heeft bijgedragen. Wat gaat de staatssecretaris doen met het advies van de
Onderwijsraad?
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Voorzitter.
Wij spreken over de aanpak van het lerarentekort ten gevolge van jarenlange
bezuinigingen. De heer Rinnooy Kan sprak van een dramatisch kwalitatief en
kwantitatief lerarentekort dat eraan komt. Deze regering maakt een begin met
het bestrijden van het tekort met het Actieplan. Het is mooi dat de studiebeurs
voor leraren succesvol is. Het voorziet in een grote behoefte.
 Verder is er reden voor aarzelingen en minder voor zonneschijn. Het plan
is een goed begin, maar intussen is de neoliberale orde in een crisis terecht
gekomen en de vraag is of het onderwijs daar straks ook de klappen
van moet opvangen. Dat zou het einde betekenen van een eerste voorzichtig
herstel. Wie scholen bezoekt, hoort de twijfels over de maatregelen die genomen
worden. Dat is niet vreemd, want in tijden van crisis is al eerder flink in
het budget gesneden. Kan de minister de twijfel wegnemen door te verklaren
dat er op het Actieplan en het onderwijs niet zal worden bezuinigd?
 Hoe pakt het Actieplan uit in de praktijk? De Radboud Universiteit, het
Instituut voor Toegepaste Sociale wetenschappen (ITS), deed onderzoek namens
de AOb. Op de basisscholen gebeurt niet zoveel, want op slechts een op de
vijf basisscholen worden de plannen tussen medezeggenschapsraad en directie
besproken. Op de helft van de basisscholen gebeurt dat niet. Graag een reactie.
Uit een eerder onderzoek van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt bleek
eind 2008 al dat 88% van de schoolleiders in het basisonderwijs geen
idee heeft hoe zij de plannen moeten uitvoeren. Hoe staat dat er nu voor?
 In het voortgezet onderwijs gaat het iets beter, maar ook daar is de stand
van zaken zorgelijk. Uit het genoemde ITS-onderzoek blijkt dat op de helft
van de scholen wordt gewerkt aan een plan, dus bij de andere helft gebeurt
dat nog niet. De AOb gaf al aan dat er nog geen nulmeting is. Er is veel discussie
over de uitvoerbaarheid. Twee op de vijf leraren, 40%, denken dat er
met de functiemix nieuwe problemen ontstaan. Ruim de helft van de respondenten
is van mening dat zij niet kunnen doorstromen naar een hogere schaal. In de
brief van 29 april schrijft de minister dat er afspraken zijn gemaakt
over welke leraren in aanmerking komen voor hogere functies. Leraren moeten
daarnaar solliciteren en er zijn voorbeeldfuncties beschikbaar. Wat houden
de afspraken precies in? Ik heb de voorbeeldfuncties van Alons & Partners
Consultancy die zij in opdracht van de sociale partners opgesteld hebben,
in mijn bezit. Wil de minister hierop reageren? Er staat beschreven wanneer
een docent recht zou krijgen op een hogere schaal, zoals door het hebben van
een voortrekkersrol op het gebied van externe profilering, het doen van voorstellen
ten aanzien van onderwijsontwikkeling en vernieuwing en zitting hebben in
landelijke werkgroepen. Deze voorbeelden zijn niet bindend en ongetwijfeld
bedoeld voor inspiratie van de scholen, maar geven wel een indicatie. Er is
nu een druk zichtbaar op niet lesgevende taken. Het gaat toch om de leraar
en het lesgeven? Hoe wordt in het Actieplan uiting gegeven aan de nieuwe gestrengheid
van de leraar?
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Zou u alle
elementen kunnen noemen die worden voorgesteld om te kijken hoe het precies
zit met andere functies? Volgens mij bent u selectief door die drie elementen
te noemen die u niet zo bevallen.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Dat zijn vijf
pagina’s.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter,
ik heb mijn punt al bewezen, namelijk dat de heer Van Dijk drie elementen
benoemt, terwijl er vijf pagina’s zijn met elementen waaraan gedacht
zou kunnen worden om over te gaan tot een functiemix. Daarom maak ik bezwaar
tegen hetgeen de heer Van Dijk naar voren heeft gebracht.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik heb een greep
gehaald uit criteria op basis waarvan leraren naar een hogere schaal kunnen
promoveren. Daarbij staat ook vermeld «geeft les, begeleidt leerlingen
in de bovenbouw, weet ontwikkelingen op waarde te schatten en overtuigt collega’s
van de noodzaak en de inhoud van de vernieuwingen en ontwikkelingen, coördineert
en initieert de afstemming». Het gaat erom dat er vijf pagina’s
nodig zijn om criteria aan te geven op grond waarvan een recht op promotie
bestaat. Echter, een harde koppeling tussen beloning en opleiding met het
bijbehorende budget beslaat maar één regel. Dat is helder. Ik zie dus dat schoolbesturen ernstig in verlegenheid worden gebracht
en in verwarring raken over de criteria op basis waarvan een hogere schaal
moet worden toegekend. De voorbeelden die ik heb genoemd, maken daarvan deel
uit. Het probleem is dat er druk ontstaat om niet lesgevende taken te belonen.
Daarop wil ik graag een reactie ontvangen, want dat is volgens mij niet de
bedoeling. Het is allemaal nog erg onzeker. Hoe pakt dit uit voor de uitstekende
leraar die niet meedoet aan al die niet lesgevende profileringen? Wat is het
resultaat voor uitstekende leraren die niet deelnemen aan het naar buiten
treden?
 Ik wil graag een reactie ontvangen op de zorgen vanuit de gymnasia. Daar
zijn veel leraren in dienst die in een hoge schaal zitten. Als de gymnasia
mee willen doen aan het Actieplan, dan hebben zij mogelijk een te laag budget
en worden zij gedwongen om leraren in de onderbouw aan te stellen. Dat kan
toch niet de bedoeling zijn.
 Kan de minister apart ingaan op het middelbaar beroepsonderwijs (mbo)?
De vakbond geeft aan dat de MBO Raad anders omgaat met de afspraken dan de
vakbond. Hier bestaat onenigheid. De afspraken zijn nog niet uitgewerkt in
een cao. Hoe zit dat?
 Een groot probleem zijn de onbevoegde leraren. Wat mij betreft is docent
een beschermd beroep. Als er nieuwe leraren zonder bevoegdheid instromen,
moeten zij zo spoedig mogelijk hun bevoegdheid halen. De Inspectie van het
Onderwijs ziet hier nog niet op toe. Kan de minister ervoor zorgen dat de
Inspectie hier beter op gaat toezien?
 Het loopt allemaal behoorlijk moeizaam en er is weinig enthousiasme bij
de scholen. Dit kan zelfs averechts uitpakken en dat mag niet gebeuren.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter.
Wij bespreken vandaag de voortgangsrapportage van de afspraken uit 2007 over
de functiemix, een differentiatie tussen de niet automatische periodieken
op basis van een functioneringsgesprek en de Stichting van het Onderwijs.
 In de bijlage bij de voortgangsrapportage staan enige cijfers over verschillende
afspraken. Een element is een beetje achterhaald, namelijk het cijfer over
bevoegde en onbevoegde docenten uit 2006. Wij zijn nu een paar jaar verder
en ik hoop dat het beeld nu anders is.
 De functiemix is per sector uitonderhandeld. In sommige sectoren wordt
op basis van nieuwe gegevens naar de stand van zaken gekeken. Is het verstandig
om enige aanpassing door te voeren? In de mbo-sector heeft dat tot andere
cijfers en een andere verdeling geleid. Als de sector het daarmee eens is,
dan is dat goed, want er zat in beide gevallen wel een voordeel.
 Er is een element, namelijk de criteria op basis waarvan de functiemix
er gaat komen. De heer Jasper van Dijk noemt drie elementen over onderwerpen
buiten het lesgeven. Er staan nog andere criteria op de vijf pagina’s
en daarom vind ik het gemakkelijk om te zeggen dat het alleen maar gaat over
activiteiten buiten de lesgevende taken. Ik ga ervan uit dat de andere elementen
veel belangrijker zijn. Ik wil daarmee een antwoord geven op wat door mevrouw
Besselink naar voren is gebracht, namelijk dat het niet zo zal zijn dat enkel
gymnasiumdocenten met een hoge opleiding in aanmerking komen voor een hogere
functie. Ook een vmbo-docent moet hiervoor in aanmerking kunnen komen. Hoe
is dit toepasbaar binnen scholen met een krimp in het personeelsbestand waar
geen nieuwe docenten binnenkomen?
 Op basis van functioneringsgesprekken kan bepaald worden wie in aanmerking
komt voor de automatische periodieken. Ik hoor geluiden dat er op veel scholen
nog steeds geen functioneringsgesprekken plaatsvinden en dat men moeite heeft
met het toepassen van de differentiatie.
 Over de Stichting van het Onderwijs hebben wij in 2007 afspraken gemaakt.
In juni 2009 is deze stichting nog steeds niet opgericht. Ik vind het van
groot belang dat deze stichting er gaat komen.
 Ik ben niet geïnteresseerd in de cijfers over de instroom van de
pabo, maar over de uitstroom. Is hier een forse terugloop zichtbaar? Met name
in 2004 en 2005 hebben veel mensen afgehaakt vanwege de wiskundetoets. Wat
zijn de cijfers over de huidige uitstroom van de pabo?
 De Onderwijsraad heeft een advies uitgebracht over de lerarenopleidingen
en om te komen tot een soort van landelijk curriculum en landelijke examencommissie.
Wij hebben hier al een paar keer met elkaar over van gedachten gewisseld en
ervoor gepleit dat er een landelijk curriculum wordt ingesteld. Volgens mij
was de sector daar ook al mee bezig. Wat is de stand van zaken?
 De minister heeft vorige week naar buiten gebracht dat er een bedrag van
20 mln. extra beschikbaar is voor innovatie in het onderwijs, met name voor
leraren. Voor de financiering en dekking van het Actieplan hadden wij volgens
mij drie maal 30 mln. uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
gereserveerd voor de innovatie. Begrijp ik goed dat wij nu drie maal 30 mln.
plus 20 mln. is totaal 110 mln. daarvoor beschikbaar hebben? Of hebben wij
in plaats van 90 mln. 20 mln. gekregen? Hebben wij nu een financieel voordeel
van 20 mln. en wat gaan wij daarmee extra doen of hebben wij een nadeel van
70 mln. en hoe komen wij aan de extra 70 mln. ter dekking van de plannen?
 Een jaar geleden heb ik ook al aandacht gevraagd voor het feit om meer
mannen voor de klas te krijgen, met name in het basisonderwijs. De academische
pabo is ook niet de oplossing, want van de 52 ingeschrevenen waren er 51 vrouw
en 1 man. Wat is volgens de minister het antwoord?
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik vind het
geweldig dat het CDA opkomt voor de vmbo-scholen, de havo/vwo scholen, maar
er zijn ook gymnasia. Juist de gymnasia hebben een punt als zij zeggen dat,
als zij aan de eisen van het Actieplan moeten voldoen, zij worden gedwongen
om leraren in de onderbouw les te laten geven want het budget ontbreekt. De
bestuurdersorganisatie Verenigde Bijzonder Scholen (VBS) heeft gezegd dat «u
kunt als school besluiten een docent te laten stoppen met lesgeven in de bovenbouw
om aan het Actieplan te voldoen». Vindt u ook niet dat dat veel te ver
gaat en dat het Actieplan dan averechts uitwerkt?
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Wie heeft
het Actieplan tot in detail ingevuld? Dat is de Voortgezet Onderwijs (VO)-raad
geweest samen met de onderwijsvakbonden die uiteindelijk het akkoord hebben
neergelegd. Dat betekent dat ook de zelfstandige gymnasia hebben ingestemd
met het plan. Wanneer zij een jaar na dato tot de conclusie komen dat het
meer geld gaat kosten dan dat zij verwacht hadden, dan moet u niet bij mij
aankomen met het oplossen van al deze problemen. Ik ga ervan uit dat toen
zij dit akkoord sloten, goed wisten waar zij ja tegen hebben gezegd.
 
 De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. De
relatie tussen leraar en leerling staat centraal in het onderwijs. Zonder
goede leraren geen goed onderwijs en van een slechte leraar of een slechte
school ondervindt een kind zelfs levenslang schade, zo bleek onlangs uit een
Engels onderzoek. Zowel de kwaliteit als de kwantiteit van leraren staat al
tijden onder druk. Het lerarentekort neemt toe en steeds minder studenten
kiezen voor het vak, pabo’s trekken minder vwo’ers aan en steeds
vaker staan onbevoegde leraren noodgedwongen voor de klas. De regering heeft
een Actieplan en maatregelen aangekondigd. De minister prijst de nieuwe gestrengheid
aan.
 Een paar dingen gaat overigens goed. De afspraken in het rapport LeerKracht
blijven ondanks de economische crisis overeind en het kabinet investeert 20
mln. uit het FES in het lerarentekort. Het Centraal Planbureau (CPB) heeft
onlangs onderzocht wat de bijdrage is van het voorgestelde FES-project en
het terugdringen van het lerarentekort. Uit het onderzoek blijkt
dat men niet teveel kan verwachten van ICT-investeringen in het onderwijs.
De conclusie is vernietigend: het is nog maar de vraag of open scholen en
netwerkscholen een positieve bijdrage gaan leveren aan het lerarentekort en
Wikiwijs verergert zelfs de problemen. Waarom presenteert de minister deze
investeringen toch als een oplossing voor het lerarentekort? Wat weet hij
dat de onderzoekers van het CPB niet weten? Waar is zijn heldere probleemanalyse
en wat is de meerwaarde van het beleid? Zijn er studies gedaan naar de effectiviteit
van de toepassingen zoals serious gaming of Wikiwijs? Kennen wij de effecten
van die toepassingen misschien uit andere landen? Is aan de leraren gevraagd
of zij er behoefte aan hebben? Waarin verschilt bijvoorbeeld de investering
in Wikiwijs van de investering in Kennisnet? Hoe wordt de effectiviteit daarvan
beoordeeld? Waarom wordt het geld geïnvesteerd in technische toepassingen
en niet in het versterken van de opleidingen of het salaris van de leraren?
Op welk streefcijfer mogen wij de minister straks afrekenen?
 Iedere crisis biedt mogelijkheden. Het geld kan beter geïnvesteerd
worden in zij-instromers, want er komen nu extra mensen op de arbeidsmarkt.
Er moet voor gezorgd worden dat deze mensen in het onderwijs blijven, ook
als de economie weer aantrekt. Juist nu moeten onbevoegde leraren verder opgeleid
worden en er moet juist nu worden geïnvesteerd in het verkleinen van
het salarisgat met het bedrijfsleven. Geen nullijn, maar werk het achterstallig
onderhoud bij het lerarensalaris verder weg en zorg ervoor dat het taalprobleem
van allochtone studenten wordt voorkomen. Het geld moet niet verspild worden
aan projecten die niet structureel bijdragen aan het oplossen van het lerarentekort
of het verbeteren van het werkklimaat.
 Juist de gebieden waar de bevolking krimpt, vragen om een bijzondere aanpak.
In Groningen, Friesland, Drenthe en Limburg dreigen extra grote lerarentekorten.
Enkele jaren geleden vroegen D66, CDA en VVD via de motie-Dittrich extra middelen
voor het bovenformatief aanhouden van deze leraren. Dat ging toen over een
bedrag van 29 mln. Ik ben van mening dat dit verzoek opnieuw op zijn plaats
is. Zorg ervoor dat in krimpende gebieden jonge leraren die vaak werkzaam
zijn op basis van tijdelijke aanstellingen, bovenformatief behouden blijven.
In Limburg is een groot aantal jonge leraren met tijdelijke contracten de
wacht aangezegd en als zij eenmaal uit het onderwijs vertrokken zijn, dan
komen zij meestal niet terug. Door nu te investeren wordt het onderwijs versterkt
en zorgen wij ervoor dat scholen in de toekomst een jong en enthousiast lerarenbestand
overhouden. Graag een reactie van de minister.
 Het differentiëren van de salariëring wordt ondersteund, maar
over de uitwerking bestaat ongerustheid. Wij hebben verontrustende verhalen
gehoord over de LC- en de LD-aanstellingen in het voortgezet onderwijs, namelijk
dat deze aanstellingen nog niet op alle scholen rond zijn en dat ook de aanstellingsprocedure
op scholen heel verschillend verloopt. Soms worden weinig goede en doorzichtige
criteria gebruikt. Welke rol speelt de VO-raad hierin? Er bestaat veel onrust
onder docenten omdat door onnavolgbare criteria er onderscheid wordt aangebracht,
waardoor er verwijten komen van vriendjespolitiek. Deze processen moet men
zien te voorkomen. Wij zijn voor differentiatie van salariëring, maar
dat moet wel op basis van heldere criteria gebeuren.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik ben het eens
met de heer Van der Ham. Wat zijn volgens D66 heldere criteria?
 
 De heer Van der Ham (D66): De mate van opleiding
en het volgen van cursussen zijn heldere criteria waar men iets aan kan ophangen.
Ik verzoek de regering om de criteria helder te maken, zodat er geen ruis
ontstaat.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Deelt u de mening
van de SP dat de nadruk moet liggen op lesgeven en opleiding?
 
 De heer Van der Ham (D66): In principe delen
wij dat.
 Wat vindt de minister of de staatssecretaris ervan om een evaluatie uit
te voeren naar de toewijzing van hogere schalen op scholen?
 Docenten mogen niet geweigerd worden vanwege hun geaardheid. Wat gaat
de minister hieraan doen?
 Het versterken van de inspraak is voor D66 ook van groot belang.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. Vandaag
spreken wij over de voortgang van het Actieplan. Ik deel de zorgen van de
AOb dat schoolbesturen wel met de juiste informatie over de brug moeten komen,
want er kan alleen gecontroleerd worden als alle informatie beschikbaar is.
 De functiemix in het voortgezet onderwijs moet er snel komen. Klopt het
dat de MBO Raad en de HBO-raad alweer morrelen aan de afspraken die zijn gemaakt
door gegevens te betwisten? Welke regie voert de minister of de staatssecretaris
hierop?
 Ik citeer: «Het streven is te komen tot vermindering van de werkdruk
en verhoging van de kwaliteit in het onderwijs. Hiervoor zal een actieplan,
mede gericht op de lange termijn, worden geformuleerd. Een breed samengestelde
commissie zal gevraagd worden daarvoor bouwstenen aan te leveren. Onderwerpen
die daarbij in samenhang aandacht verdienen zijn: het lerarentekort, kwaliteit
lerarenopleidingen, beloning- en functiedifferentiatie, loopbaanperspectief,
omvang van de lestaak, hoeveelheid contacturen, ruimte voor individuele leerlingbegeleiding,
onderwijsontwikkeling, professionaliteit docent en ruimte voor maatwerk».
Dit is wat de coalitiepartijen in hun akkoord uit 2007 hebben afgesproken.
Een prachtig voornemen. Wij zijn nu halverwege de rit, maar ook halverwege
het nakomen van de afspraken. Daarom wil ik de regering ter verantwoording
roepen om de afspraken na te komen.
 De regering werkt aan hogere salarissen en de kwaliteit van de lerarenopleidingen
en er is een succesvolle lerarenbeurs, maar een van de eerste mondelinge vragen
die ik de minister heb gesteld, betrof een van de grootste klachten in het
onderwijs en een van de grootste veroorzakers van het lerarentekort, namelijk
de werkdruk. Ik werd doorverwezen naar de commissie Rinnooy Kan, die met een
waardevol advies is gekomen, maar voor de werkdruk was weinig aandacht. Opnieuw
vroeg ik aandacht voor de werkdruk en opnieuw werd ik doorverwezen. Dit keer
naar de commissie Cornielje. Ook in het advies van de Commissie Cornielje
bestaat hier weinig aandacht voor. Zij heeft wel het absurde plan om dan maar
een week af te snoepen van de vakantie van de docenten. Volgens de staatssecretaris
is dit het antwoord op de te hoge werkdruk en zij zei zelfs in het debat dat
docenten die niet bereid zijn een week vakantie in te leveren, niet meer moeten
klagen over de hoge werkdruk. Ik wil graag weten of de minister dezelfde mening
heeft.
 Wij hebben met zijn allen geconstateerd dat 42% van de gewerkte
tijd door leraren besteed wordt aan niet lesgebonden activiteiten. Dan moeten
alle alarmbellen gaan rinkelen. Wat gaat de regering hieraan doen? Wanneer
komt er een gedegen plan van aanpak van de werkdruk?
 Een kwart van de jonge docenten stopt binnen vijf jaar. Hun werkweek loopt
vaak gierend uit de hand en te vaak krijgen zij onvoldoende begeleiding.
 Op de scholen in achterstandswijken en in de grote steden is de taak van
docent veranderd in die van iemand die het ontbijt moet voorbereiden, die
leerlingen uit bed moet bellen en leerlingen moet kalmeren omdat het thuis
niet goed loopt. Kan de minister in het plan van aanpak voor de werkdruk ook
ingaan op de hulpverleningstaak van de docent en op de noodzaak om het onderwijs
meer te combineren met zorg? Er moet voor worden gezorgd dat
er hulp en zorg op de scholen aanwezig is, zodat de docent zich kan richten
op kennisoverdracht.
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Ik ben het helemaal
met u eens. Pleit u voor ondersteuning van onze motie van vorig jaar bij de
algemene beschouwingen voor het schoolmaatschappelijk werk?
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Dat is inderdaad
een hartstochtelijk pleidooi voor schoolmaatschappelijk werk, maar het gaat
om meer dan dat. Ik wil een samenhangend plan van aanpak van dit kabinet waarin
ingegaan wordt op de werkdruk. Ik steun de motie van de PvdA, maar ik stel
het op prijs als de PvdA mij steunt bij mijn vragen aan de minister om actie
te nemen om de werkdruk te verminderen.
 De werkdruk moet omlaag en de kwaliteit van de docenten omhoog. De Onderwijsraad
adviseert om te komen tot een landelijke examencommissie. Dat lijkt mij een
goed plan.
 Voor het eind van het jaar komt er een wetsvoorstel dat het professioneel
statuut regelt. Hierin wordt de professionele ruimte van de docent opgenomen.
Ik wil dit graag eerder zien. Het moet toch mogelijk zijn om aan het eind
van de zomer dit professioneel statuut aan de Kamer aan te bieden. Wij hebben
allemaal gezien in het debat over het CGO in het mbo dat zo’n professioneel
statuut een gemis is voor de betrokkenheid van de docent. Graag een reactie.
 Ik mis te vaak het speciaal onderwijs in onderwijsdebatten. Wat gebeurt
er precies met de docenten in het speciaal onderwijs die met een hele moeilijke
leerlingenpopulatie te maken hebben?
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Zou het
verstandig zijn dat eerst de sociale partners een akkoord bereiken over wat
het professioneel statuut precies zou moeten inhouden voordat er wetgeving
gaat komen?
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Dat zou heel handig
zijn. Ons hebben signalen bereikt dat partijen zich niet aan de afspraken
houden. Wij willen niet te lang wachten en het allemaal snel regelen. Ik roep
de betrokken partijen, bestuurders en werkgevers op om haast te maken.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik ben blij
dat u het met mij eens bent dat er eerst een akkoord moet komen van de sociale
partners en daarna moet de minister aan het werk gaan om ervoor te zorgen
dat het er zo snel mogelijk gaat komen. Ik ben blij dat dat de conclusie kan
zijn en het lijkt mij goed om de druk op de onderhandelende partijen op te
voeren.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Daar ben ik het
helemaal mee eens, maar als het te lang duurt, moeten wij als Kamer het initiatief
gaan nemen. Wat mij betreft duurt het te lang als wij tot het einde van het
jaar moeten wachten.
 
 Minister Plasterk: Voorzitter. In de voorjaarsbrief
Actieplan LeerKracht van Nederland kijken wij naar de stand van zaken van
de uitvoering. Ik wil mij beperken tot de afspraken in het convenant met de
sector en hoe het staat met de uitvoering. Er is al veel gebeurd om de afspraken
uit te voeren, maar er moet nog het een en ander gebeuren.
 De economische omstandigheden zijn dramatisch veranderd sinds de invoering
van dit Actieplan. Wij hebben te maken met een krimp van 4,5%, de grootste
sinds de Tweede wereldoorlog en dat heeft grote gevolgen. Ook het aantal vacatures
in het onderwijs daalt flink. Eind maart 2009 waren er 50 000 minder
vacatures dan een kwartaal eerder. Volgens het CPB kan de werkloosheid dit
jaar en in 2010 flink toenemen. Op korte termijn kan dit als gunstig voor
de arbeidsmarkt in het onderwijs worden gezien, maar dat is het korte termijneffect,
terwijl het Actieplan in gang is gezet op basis van de langetermijnanalyse,
omdat decennia lang de positie van de leraar achteruit is gegaan en het tijd
wordt om dit proces te keren. Het kabinet zegt daarom niet dat het wel meevalt
en wij houden vast aan het Actieplan zoals dat is ingevoerd. Wij bezuinigen
dus niet op het Actieplan dat bovenop de cao’s komt waarvoor de referentiesystematiek
onverkort blijft gelden in 2009 en 2010.
 De ruimte in de arbeidsvoorwaarden voor 2009 kan volledig worden uitgedeeld.
Voor 2010 staat dit nog niet vast, want wij weten nog niet wat de referentiesystematiek
oplevert. Daar komen wij bij de Voorjaarsnota volgend jaar op terug. Het Actieplan
staat onverkort overeind. Bij een stijgende economie is er meer ruimte voor
de cao’s dan bij een dalende economie.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Het is goed
dat het Actieplan in stand blijft. Tegelijkertijd zie je dat er nog wat moet
worden uitgewerkt in het mbo en het hbo binnen het Actieplan. De minister
zegt dat wij moeten afwachten hoe het in 2010 gaat uitpakken. De werkgevers
zien dat ook. Ik heb de indruk dat de werkgevers rustig afwachten hoe dit
allemaal uitpakt, dus het is de vraag of het Actieplan ongeschonden blijft.
 
 Minister Plasterk: Ik heb begrip voor de werkgevers
die alles bij moeten passen om het draaiende te houden. Dit is een extra inzet
van middelen. Er staan handtekeningen onder van de werkgevers, werknemers
en de overheid die met een fors budget komt. Dit zal men gestand moeten doen.
Daarnaast zijn er extra middelen ter beschikking gesteld voor de crisisbestrijding.
 Bij het primaire en voortgezet onderwijs worden goede vorderingen gemaakt
met de convenanten. De eerste stappen om de beloningspositie te verbeteren,
zijn gezet. De inkorting van de carrièrelijn in het primaire en voortgezet
onderwijs is ingezet. Daarvoor is dit jaar voor beide sectoren 180 mln. beschikbaar
gesteld aan de scholen en hun leraren. Ook zijn er middelen aan de scholen
verstrekt om de functiemix in de Randstad in het voorgezet onderwijs in te
voeren. In de voortgangsrapportage in het voorjaar van 2010 zal het eerste
resultaat zichtbaar zijn. Men zit hier goed op schema.
 Er is een brochure opgesteld voor het voortgezet onderwijs met allerlei
praktische vragen over de functiemix, waarvoor ook een mooie website is opengesteld.
Scholen, leraren en MR-leden kunnen de voortgang monitoren. Ook zijn de sociale
partners aan de slag gegaan om de criteria voor de bevordering van de inschaling
te ontwerpen. Het is niet eenvoudig om eenduidige en heldere criteria te bepalen
en het is nog moeilijker om deze toe te passen. Het is de bedoeling deze zo
objectief en transparant mogelijk in te voeren. In tweederde deel van de samenleving
en in ieder geval in het bedrijfsleven, is het heel gebruikelijk om in professionele
organisaties met dit soort criteria te werken. Het is niet mogelijk om hier
een liniaal langs te leggen, maar er vindt een semi-objectieve toetsing plaats.
Een deel van de gerustheid dient gebaseerd te zijn op de procedure. Docenten
kunnen ermee leven en waar het op experimentele basis is ingevoerd, zijn zij
er ook blij mee. Er is veel draagvlak voor als het op een verstandige manier
wordt ingevoerd.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik constateer
dat er op veel scholen verwarring bestaat en er zijn veel vragen over de criteria.
De minister zegt dat het ook gebeurt in tweederde deel van het bedrijfsleven,
maar het onderwijs is geen bedrijfsleven. Dat kan niet zomaar met leraren
worden vergeleken.
 
 Minister Plasterk: Het onderwijs is inderdaad
het bedrijfsleven niet. Het is een organisatie met een heel ander doel dan
productiebedrijven, maar dat laat onverlet dat ook in het bedrijfsleven een
professionele organisatie kan bestaan met allerlei complexe doelstellingen,
waar mensen niet allemaal hetzelfde werk doen. Daar bestaan ook procedures
om te bepalen hoe goed iemand zijn werk doet.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Dan blijft het
risico aanzienlijk dat er sprake is van willekeur en aanvechtbare criteria.
Ik heb de criteria genoemd die voor leraren die niet lesgebonden taken uitvoeren,
ongunstig kunnen zijn voor het werkelijke lesgeven.
 
 Minister Plasterk: Wij moeten erop vertrouwen
dat er bij het invoeren van de criteria verstandige keuzes gemaakt worden.
Uit de angst voor willekeur spreekt een zeker gebrek aan vertrouwen.
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Ik vraag de heer
Jasper van Dijk waar hij het wantrouwen vandaan haalt tegen de professional
waar hij altijd voor opkomt.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik constateer
dat er onderzoeken zijn waaruit blijkt dat bestuurders en docenten grote twijfels
hebben over hoe zij dit moeten aanpakken.
 
 Minister Plasterk: Ik weerspreek niet dat
het hier en daar ook aarzelingen oplevert. Daarom moeten werkgevers en werknemers
dat samen invoeren en men is daar door afspraken ook aan gebonden. In het
voortgezet onderwijs wordt daar inmiddels aan getrokken en is er een brochure
aangereikt. Binnenkort gebeurt het ook voor het primaire onderwijs. Dit is
een grote verandering in het beloningsstelsel van het onderwijs die niet van
de een op de andere dag kan worden ingevoerd.
 Na een start in de Randstadregio’s komt de functiemix volgend jaar
beter op gang. Door bijeenkomsten en communicatie door de sociale partners
wordt er hard gewerkt aan een goede invoering. Ik houd de vinger aan de pols.
Een automatische periodiek is nog gebruikelijk in het onderwijs en men zal
moeten wennen aan het voeren van functioneringsgesprekken. Deze gaan overigens
niet als eerste over het wel of niet toekennen van een periodiek, maar over
het verbeteren van het functioneren van betrokkene. Ik stel het geld beschikbaar
om de doelstellingen te behalen. Hier en daar loopt men door specifieke omstandigheden
tegen grenzen aan als gevolg van de lumpsumfinanciering. Er is wel een bandbreedte
afgesproken met de sociale partners in het voortgezet onderwijs en scholen
mogen tegen een bepaalde ruilvoet ook extra LC uitwisselen tegen extra LD
en omgekeerd.
 In het primaire onderwijs hebben sociale partners een bepaalde beleidsvrijheid
gereserveerd voor het door het schoolbestuur verdelen van een aantal nieuwe
hogere functies naast een minimumontwikkeling op elke school. Wat mij betreft
is dit een goede uitwerking van het convenant, zolang de middelen geheel besteed
worden aan de beloning van leraren en conform de afspraken in het convenant.
Ik voel mij in dit debat gehouden aan het convenant zoals dat is afgesproken.
 Tot voor kort bestonden er misverstanden in het voortgezet onderwijs over
het recht op de schaal LD. De sociale partners hebben afgesproken dat eerstegraads
docenten die structureel in de bovenbouw lesgeven, uiterlijk vanaf 2014
recht hebben op de LD-schalen. Dat kan iemand zijn die daar maar een uur per
week lesgeeft. Ik stel aanvullende bekostiging beschikbaar voor de LD-schalen.
Er zijn afspraken gemaakt over het percentage met een bandbreedte, maar de
afspraak die ik zojuist noemde, is gemaakt door de sociale partners. Indien
scholen door die afspraken worden benadeeld en in de problemen komen, kan
er bij de cao-afspraken nogmaals naar die afspraken worden gekeken. Dat blijft
de verantwoordelijkheid van de sociale partners.
 Ik noemde het primaire onderwijs. In het mbo en hbo heeft het iets langer
geduurd voordat het convenant kon worden getekend. Bij de hbo gaan instellingen
zelf afspraken maken over de invoering en deze vastleggen in een convenant.
In overleg met de HBO-raad is afgesproken om de deadline voor de indiening
te verlengen van 1 maart naar 15 oktober 2009. Inmiddels zijn heldere
afspraken gemaakt met de HBO-raad over de levering van de benodigde salarisgegevens.
Deze stelt de HBO-raad tijdig beschikbaar voor de voortgangsrapportage die
op Prinsjesdag zal volgen. Met de goede uitwerking van de afspraken op instellingsniveau
hoop ik snel voor het eind van het jaar maar liever eerder, de convenantsmiddelen
te kunnen verstrekken aan de hbo-instellingen.
 De sociale partners hebben ervoor gekozen om de middelen voor het mbo
in te zetten binnen de Randstadregio’s. Als de functiemix in de rest
van Nederland stabiel blijft, dan kan de sectordoelstelling die in het convenant
is genoemd, bereikt worden. Dat is vastgelegd in het voorwoord van het mbo-convenant.
Voor een goede monitoring en controle op het effectief terechtkomen van de
investeringen, moet ik de beschikking hebben over gedetailleerde informatie
over het personeel in het mbo. Tot op heden zijn de gegevens nog niet volledig.
Er zijn wel afspraken met de MBO Raad gemaakt die ertoe leiden dat op zeer
korte termijn de benodigde leveranties van informatie over de instellingen
rechtstreeks aan het ministerie plaatsvinden. Als daaraan is voldaan, is er
geen sprake meer van een verdere vertraging in het beschikbaar stellen van
de middelen.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Voorzitter.
In de brief van de AOb staat dat de MBO Raad zich op het standpunt stelt dat
er over de functiemix in het LVO/BE geen afspraken gemaakt zijn en dat de
AOb het daarmee niet eens is. Kan de minister een opheldering geven?
 
 Minister Plasterk: Ik denk dat deze brief
dateert van voor het laatste gesprek dat wij met de MBO Raad hebben gevoerd.
Wat ik u nu vertel, is op basis van een gesprek van afgelopen maandag en dat
is wat nu met de MBO Raad is afgesproken. De gegevens van de instellingen
zullen direct aan het ministerie beschikbaar worden gesteld en dan kan worden
overgegaan tot het zonder vertraging beschikbaar stellen van de middelen.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Deze brief is
heel recent en er bestaat een meningsverschil tussen de MBO Raad en de bonden.
 
 Minister Plasterk: Ik geef toe dat ik met
de MBO Raad een discussie heb gevoerd, maar nu ben ik van mening dat wat moest
worden afgesproken, nu is afgesproken.
 De lerarenbeurzen lijken een schot in de roos. Dit voorstel komt voort
uit adviezen van de commissie. Het kabinet heeft overigens wel besloten om
het budget te verdubbelen, waardoor wij nu 8500 leraren een beurs toe hebben
kunnen wijzen. De meeste aanvragen zijn voor opleidingen op bachelors- en
mastersniveau, dus het gaat om substantiële bijdragen aan de opleiding.
Meer dan 50% van de aanvragen gaat over opleidingen van langer dan
een jaar, dus het gaat niet over een cursus.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Ik ben blij met
het succes. Kunnen wij die informatie ontvangen?
 
 Minister Plasterk: Dat zeg ik toe.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Er blijken toch
nog wel wat knelpunten te bestaan. Men is bijvoorbeeld opgeleid voor tweedegraads
geschiedenis en men wil daarna een eerste graad gaan behalen. Hiervoor wordt
echter alleen een volledige opleiding aangeboden en niet in deeltijd. Kan
de minister ons schriftelijk informeren over hoe deze problemen
voorkomen kunnen worden?
 
 Minister Plasterk: Volgens mijn informatie
is dat wel mogelijk, maar ik zal hierop terugkomen in mijn brief. De regeling
wordt werkende weg aangepast.
 Ik heb zelf het gevoel dat er een lichte stemmingsverandering in de lerarenkamers
merkbaar is, terwijl het meeste nog moet komen. Aan de financiële kant
zijn nu pas dingen in gang gezet en ook de politiek hecht eraan. Mijn beeld
is positief.
 In het convenant is afgesproken om 2006 te hanteren als nulmeting voor
de functiemix. In het voortgezet onderwijs (vo) hebben sociale partners een
afwijkende afspraak gemaakt voor 2008. Daar heb ik mee ingestemd omdat er
maar een gering verschil bestond met 2006. Ik verwacht geen grote verschillen
in het behalen van de doelen van het Actieplan als gevolg daarvan.
 De afwijkende afspraak van het vo is vastgelegd in de cao en in de tripartiete
voorlichtingsbrochure. In de voortgangsrapportage is te lezen dat de gegevens
over 2008 weinig veranderd zijn ten opzichte van eerdere jaren. Scholen kunnen
nu een begin maken met het voorbereiden van het nieuwe beloningsbeleid met
het invoeren van de functiemix vanaf 2010.
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): In de brief van
de AOb wordt juist gezegd dat er problemen zijn met de nulmeting en dat de
cijfers niet helder zijn. Op basis daarvan kunnen scholen die wel willen,
niet verder omdat zij wachten op de gegevens. Dat is het paard achter de wagen
spannen. Dat moet natuurlijk op orde zijn.
 
 Minister Plasterk: De gegevens zijn aan het
eind van de maand beschikbaar.
 Ik zeg toe dat ik de motieven van vertrekkende leraren zal onderzoeken
in de bestaande Loopbaanmonitor of in het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek
Overheidspersoneel. In 2010 zal ik hierover in de voortgangsrapportage rapporteren.
 Naar aanleiding van klachten en signalen van docenten wil ik het regime
flexibeler maken om de kansen op een goede afronding van de studie te vergroten.
 In het Actieplan is aangekondigd dat er een experiment zal starten met
teambeloning. Ik schat dat die experimenten met ingang van het schooljaar
2010/2011 kunnen starten. Criteria kunnen zijn betere leerresultaten voor
het team als geheel, meer onderwijstijd en minder schoolverlaters. Deze experimenten
lopen in de Verenigde Staten met goede resultaten en wij gaan kijken hoe dat
in de Nederlandse praktijk uitpakt. Er kunnen allerlei theoretische bezwaren
worden verzonnen, zoals freeriders gedrag en mensen die er de kantjes vanaf
lopen. In de praktijk zijn mensen vaak minder cynisch en kan de teamspirit
elkaar aanmoedigen. Ik vind het een interessant experiment en in zijn algemeenheid
moet men niet bang zijn voor experimenten.
 Het hele onderwijs valt onder de Balkenendenorm van dit kabinet. Vooruitlopend
op de wettelijke vastlegging heb ik erop toegezien dat mensen niet boven deze
norm worden aangenomen in de sectoren waar dit een rol speelt, zoals bij universiteiten.
Dat kan niet wettelijk worden afgedwongen, maar soms kan met een goed gesprek
veel bereikt worden.
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Vallen bestuurders wel of niet onder een cao? Enerzijds zijn zij werkgever
en voeren de cao-onderhandelingen en anderzijds zijn zij in dienst bij een
stichting of vereniging en zijn werknemer. Hier is onduidelijkheid over. Als
bestuurders wel onder een cao vallen, zijn de kosten van de cao veel hoger.
 
 Minister Plasterk: Ik verzoek de Kamer ermee
in te stemmen dat de staatssecretaris nader op dit punt zal ingaan.
 Tot slot kan ik twee dingen zeggen over de uitspraak van de Raad van State
en het vertrouwelijke advies aan het kabinet. Het is niet aan mij om publiekelijk
te spreken over vertrouwelijke adviezen aan het kabinet. Ten tweede is de
portefeuillehouder van de Algemene wet gelijke behandeling de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Daarom dient de discussie
te worden gevoerd met de minister van BZK.
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Dat zal ook zeker gaan gebeuren, maar de minister die over onderwijs gaat,
moet toch ook een opvatting hebben over het feit dat een leraar met een bepaalde
seksuele geaardheid niet op een school terecht kan. Kan de minister hierop
reageren?
 
 Minister Plasterk: Het is de vraag of dit
punt moet worden besproken in het kader van de leraren of in het kader van
discriminatie. In het kabinet is afgesproken dat de minister van BZK met de
Kamer in gesprek zal gaan.
 De doelstelling van het kabinet is om de regeldruk te verminderen en dat
geldt ook voor het onderwijs. Ik wijs erop dat wij buitengewoon activistisch
zijn om te voorkomen dat de kerndoelen van het onderwijs voortdurend gevuld
worden met nieuwe doelstellingen. Ook door de commissie wordt er bij het punt
van homo-emancipatie op aangedrongen om nieuwe wensen aan de kerndoelen toe
te voegen. Enerzijds vind ik dat een sympathiek doel, maar anderzijds wil
ik de kerndoelen beperken.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Het klopt dat allerlei
partijen toevoegingen willen doen aan de kerndoelen. Er kan gediscussieerd
worden over het punt of dit wel of niet zinvol is.
 Wat gaat de minister aan de werkdruk in de huidige situatie doen?
 
 Minister Plasterk: De staatssecretaris en
ik zijn beide verantwoordelijk voor het Actieplan en de werkdruk. De staatssecretaris
zal hier nader op ingaan.
 Ik heb al uitgebreid stilgestaan bij de criteria voor promoties en bevorderingen.
Ik ben het ermee eens dat de indruk kan worden gewekt dat mensen enkel hoog
gewaardeerd worden door externe activiteiten buiten het lesgeven. Die indruk
klopt niet, want het lesgeven staat voorop. Ik wil wel aantekenen dat het
verstandig kan zijn om mensen voor andere dan lesgevende taken extra te honoreren.
Als mensen bijdragen aan het maken van lesmateriaal of innovatie in het onderwijs,
dan zijn wij daar blij mee. Vaak ziet men een correlatie en niet een substitutie.
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Natuurlijk wordt
dat gewaardeerd, maar een hardwerkende uitstekende leraar die fulltime les
geeft, zou daar niet onder vallen. Dat is zorgelijk.
 
 Minister Plasterk: Die zorg is gewisseld.
 Als scholen te maken krijgen met krimp en cao-afspraken die financieel
niet haalbaar zijn, dan biedt de cao de mogelijkheid om afwijkende afspraken
te maken door middel van decentraal overleg.
 De sociale partners dienen tempo te maken met de Stichting voor het Onderwijs.
Ik verwacht dat de Stichting in het najaar geconcretiseerd zal zijn. Het wordt
inderdaad tijd dat deze Stichting gerealiseerd gaat worden en ik zal dat signaal
doorleiden.
 In het kader van de vraag over de aangekondigde innovatie-impuls kan ik
meedelen dat dit een onderdeel is van het FES-geld. Eerder was aangegeven
dat er een maximaal budget van 90 mln. uit het FES beschikbaar is, maar dat
is niet allemaal voor het onderwijs beschikbaar. Hierop moet door verschillende
departementen worden ingetekend. Wij zijn blij met het bedrag
van 20 mln. dat wij hieruit hebben gehaald. Over het project van de netwerkschool
dat daar opnieuw is ingediend, kan ik de Kamer geen toezeggingen doen vanwege
een procedure die daarover is afgesproken op basis van een beoordeling door
de Commissie van Wijzen. Het relatief kleine onderdeel van Wikiwijs-innovatie
wordt uit andere middelen betaald. Dit betreft een bedrag van 3 mln. De doelstelling
is niet om arbeidsmarktpolitiek te voeren, maar op een nieuwe manier leermiddelen
beschikbaar te stellen en de gemeenschap van leraren hierbij te betrekken.
Zij zijn hier buitengewoon enthousiast over.
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voor de
innovatieve middelen is een bedrag van 20 mln. beschikbaar en er kan nog 70
mln. gehaald worden om de dekking te bereiken die aan de Kamer gepresenteerd
is. Voor hoeveel staat de netwerkschool in de boeken? Wat gaat de minister
niet doen of waar wordt extra dekking gehaald om het plan ongewijzigd uit
te voeren? Uiteindelijk was de dekking uit het FES 90 mln., maar hoe zit het
nu met het bedrag van 70 mln.?
 
 Minister Plasterk: Het gaat om maximaal 90
mln. en ik heb er nooit misverstanden over laten bestaan dat dat onderdeel
is van een FES-procedure en daar moeten aanvragen voor worden ingediend. De
FES-middelen zijn incidenteel. In het Actieplan is sprake van structurele
middelen. In het Actieplan is melding gemaakt van een trekking op de FES-middelen
waarbij altijd is aangegeven dat er maximaal 90 mln. beschikbaar is. Het hangt
van de beoordeling af of dit geld wordt toegekend. Ik kan een overzicht geven
van plannen die niet zijn ingediend vanwege te weinig kansen. Voor de FES-middelen
moet een aanvraag worden ingediend met een bepaald doel. Ik zeg de Kamer toe
dat ik hierop een schriftelijke toelichting zal geven.
 
 De heer Van der Ham (D66): Er kunnen volgens
het CPB grote vraagtekens geplaatst worden bij Wikiwijs.
 
 Minister Plasterk: Dat weerspreek ik niet.
Veel leraren vinden het mooi en het zal het beroep interessanter kunnen maken.
Ik heb niet de illusie dat door macro-economen kan worden berekend hoeveel
arbeidsplaatsen dit oplevert. Dat is ook niet de bedoeling.
 
 De heer Van der Ham (D66): Ik heb de problemen
genoemd vanwege taalachterstand bij allochtone leerlingen in het hbo om de
opleiding af te ronden. Daarvoor is een bedrag van 3 mln. mooi meegenomen.
 
 Minister Plasterk: Ik verwijs naar het algemeen
overleg over Wikiwijs, waarbij ik de indruk had dat de Kamer dat voorstel
breed steunde.
 Ik heb bevestigd dat wij een discussie hebben gehad over de gegevenslevering
van het mbo.
 Wij zitten redelijk op schema met wat in het coalitieakkoord is opgenomen.
 Het wetsvoorstel voor het professioneel statuut komt dit jaar naar de
Kamer. Dit is het kader en over de invulling daarvan is met de mbo-sector
overeenstemming bereikt, met de andere sectoren loopt het overleg nog.
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. Ik behandel drie blokjes: de lerarenopleiding, de werkdruk en
de zij-instroom.
 In september en februari kan ingestroomd worden voor een fulltime opleiding.
Twee keer per jaar leidt tot een goede organisatie en volle klassen. Als de
vraag toeneemt, kan er drie keer per jaar worden ingestroomd. Het moet mogelijk
zijn om eventueel met modules te werken en dat is mogelijk bij veel lerarenopleidingen.
 Er zijn al de nodige discussies gevoerd over de pre-pabo. Er gebeurt hier
al het nodige, omdat jongeren voldoende vooropleiding moeten hebben. Ik hoop
binnenkort het advies van de Onderwijsraad te ontvangen voor het verplichte
vakkenpakket van de vooropleiding van het mbo zodat een betere aansluiting
op het hbo gerealiseerd wordt. Hierna zal met de sector overlegd worden, waarna
ik met voorstellen naar de Kamer kom. Het is mogelijk om in het laatste jaar
van havo en mbo-4 de reken- en taaltoets van de pabo te doen. Het hbo gaat
in het verlengde van de nota Meesterschap summer courses geven. Dit zijn incidentele
zaken en daarnaast zijn wij bezig met rekenen en taal in algemene zin. Allereerst
willen wij bij mbo-4 de zaken goed op orde hebben bij de examens. Er gebeurt
al veel om ervoor te zorgen dat jongeren beter voorbereid instromen.
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Denkt de staatssecretaris aan een formule om vooraf een aantal weken les te
volgen op een pabo?
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Dat staat nog niet in het rijtje want dat is eigenlijk aan de hogescholen
zelf. Ik beoog hiermee de summer courses rekenen en taal, omdat de terugloop
met name hierin zit. Er bestaat door deze courses meer kans dat jongeren het
eerste jaar doorstromen en door kunnen gaan.
 Het advies van de Onderwijsraad over de kennisbasis is beschikbaar. Dit
onderschrijft de ontwikkeling die ik bij de lerarenopleiding in gang heb gezet,
namelijk de kennisbasis vastleggen en duidelijk maken wat er wel of niet verwacht
wordt aan het eind van de opleiding. Ik verwacht na de zomer de eerste uitwerking
van de kennisbasis. Het gaat voor tweedegraadsopleidingen over de algemene
vakken, zoals geschiedenis en aardrijkskunde. Voor de pabo’s is taal
en rekenen in beeld en het jaar erna wordt de rest van de slag van de pabo’s
gemaakt. Die lijn wordt onderschreven door de Onderwijsraad. Er komt een commissie
van wetenschappers. Ik wil eerst nog met de Onderwijsraad overleggen en met
de Vereniging van Universiteiten (VSNU) en de HBO-raad. Vanavond spreek ik
met de bonden over dit stuk. Daarna zal ik een reactie geven.
 Het klopt dat de recente bevoegdheidscijfers iets langer op zich laten
wachten dan normaal. Dat wordt veroorzaakt door de omschakeling naar het nieuwe
systeem van Beroepen in het Onderwijs (BIO). 2007 komt eraan en over 2008
zijn de cijfers in concept gereed. Wij hopen deze rond Prinsjesdag daadwerkelijk
aan de Kamer te presenteren.
 De komende tijd moet scherper in beeld komen welk percentage jongeren
blijft als zij de hobbel van rekenen en taal genomen hebben. Ik hoop inzicht
te verkrijgen in hoe de jongeren beter kunnen worden vastgehouden na de rekentoets.
 Ik wil proberen om met de hbo-instellingen tot prestatieafspraken te komen
in het convenant over mannen op de pabo’s. Het blijft wel een probleem.
Wij gaan de kennisbasis invoeren, waarbij de eisen scherper worden. Dat blijkt
bij jongens beter te werken. Ik zie ook een beweging van minder reflecteren
naar meer kennis vergaren. In het hbo gaat men over naar een intensivering
van het onderwijs. Een aantal opleidingen is bewuster bezig met een veel zwaardere
weekbelasting van jongeren en dat blijkt buitengewoon goed te werken.
 De minor is in beginsel voor alle universiteiten opengesteld, maar ik
heb de afgelopen weken intensief contact gehad met de VSNU om tot een zorgvuldige
opstart te komen. Dat betekent in de eerste plaats een conservatieve verwantschapstabel.
De laatste tabel is toegestuurd conform de afspraken. Als ik hier niets over
hoor, ga ik ervan uit dat ik rustig door kan gaan.
 Ik heb intensief overleg gehad met de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie
(NVAO) en heb met hen afgesproken dat voor de vijf universiteiten die op dit
moment nog geen lerarenopleiding doen, er een aparte beoordeling
komt. Als de beoordeling van de NVAO negatief is, dan wil ik niet dat er gestart
wordt. Dat heeft er al toe geleid dat drie van deze universiteiten sowieso
geen aanvraag hebben ingediend vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid. Twee
universiteiten hebben wel een aanvraag ingediend. Dat is Rotterdam die vanuit
het verleden opleidingservaring heeft en Wageningen. Daar zal de NVAO extra
scherp toezien. De andere universitaire lerarenopleidingen zijn recent geaccrediteerd
met de lerarenopleidingen. Als het meezit, gaan er elf universiteiten starten,
meestal gaat het om één faculteit met een of twee vakken. Men
doet het rustig aan en men zorgt ervoor dat de belasting op de scholen zelf
draagbaar is. Het succes zal de wetgeving moeten dragen.
 Er wordt veel gedaan aan de werkdruk. Het Actieplan is al een heel belangrijk
aspect voor de werkdruk, maar ook zeggenschap, autonomie en regelmogelijkheden
op een lokaal niveau neerleggen is heel erg belangrijk. Het is een mooie zaak
dat in de cao voor het voorgezet onderwijs trekkingsrechten voor een aantal
uren mogelijk gemaakt zijn. Je kunt ervoor kiezen om uren te trekken of om
deze te laten uitbetalen. Ik heb nog geen beeld van het gebruik van deze regeling.
Wij hebben een week vakantie omgezet naar roostervrije dagen die benut kunnen
worden voor goede zaken. Ik ben daar een voorstander van.
 Wij kijken continue naar wat wij willen overbrengen naar het voortgezet
onderwijs en wat beslist niet. Het stapelen houdt op een gegeven moment op.
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de overheid, dus de cao is ook
een belangrijk punt. De VO-raad is bezig om regionale conferenties te organiseren
voor leidinggevenden in het voortgezet onderwijs om bewuster bezig te zijn
met de werkdruk en om dit op een goede manier op te vangen. Het aantal uren
dat niet besteed wordt aan het primaire lesgebonden proces is een kwestie
van de organisatie op de scholen. In de cao zijn afspraken gemaakt en dat
is aan de scholen zelf. Ik voeg hieraan de scholingsmogelijkheden om door
te groeien naar een andere functie toe. Er gebeurt dus al veel en ik hoop
van harte dat de nieuwe mogelijkheid die onlangs geboden is via onderwijstijd,
echt benut wordt.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): Als de staatssecretaris
niet in de cao’s durft te treden, dan moet zij zich ook niet bemoeien
met de vakantiedagen, want die worden daar ook in geregeld. Als zij daar iets
over zegt, moet zij ook iets zeggen over de resterende werkdruk.
 Ik heb gevraagd naar de wijziging van de taak van de docent, waardoor
overbelasting plaatsvindt. Ik heb erop gewezen dat 42% besteed wordt
aan niet onderwijsgebonden taken en op het feit dat jonge docenten binnen
vijf jaar vertrekken, vaak om reden van stress en werkdruk. Ik vraag om een
plan van aanpak van het kabinet.
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik zal nog terugkomen op de jonge docenten.
 De vakantiedagen die er zijn, mogen benut worden door de leraren. Ik breng
de vakantieomvang terug. In cao’s zijn vakanties voor leraren niet vastgesteld.
Vakanties zijn wettelijk vastgelegd voor leerlingen. Als daar een week vanaf
gaat, heeft dat consequenties, maar het primaire besluit betreft de vakantie
van de leerlingen. Ik heb de mogelijkheid geboden om voor alle extra taken
zoals vergaderingen, teambuilding en scholing, ruimte te bieden. Ik heb de
vakantie in de zomer verkort, maar de verantwoordelijkheid voor het benutten
van deze dagen ligt bij de school.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): De staatssecretaris
is niet consequent. De vakanties van de leerlingen is haar verantwoordelijkheid,
de vakanties van de docenten is een taak van de sociale partners. Nu treedt
de staatssecretaris in de verhouding tussen de sociale partners en dan moet
zij consequent zijn en ook op andere punten waar de werkdruk uit de hand loopt,
durven ingrijpen. Mijn grootste vraag is of de staatssecretaris en de minister bereid zijn om een plan van aanpak voor te leggen om de werkdruk
te verminderen.
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
In cao’s kunnen geen vakantiehoeveelheden worden vastgesteld. Die komen
voort uit de hoeveelheid vakantie die een leerling krijgt ten opzichte van
de uitwerking op de scholen. De keuze ligt daar en daar treed ik niet in.
Ik hoop van harte dat deze mogelijkheid benut wordt. Ik heb niets tegen een
plan van aanpak, maar dat suggereert dat er niets gebeurd is en dat is niet
zo. Maatregelen moeten de tijd krijgen om hun beslag te krijgen en hun werk
te doen.
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Wij doen nu het
onderwijsdebat over waarin de constatering aan de orde was dat het aan de
sociale partners en de docenten was om inhoud te geven aan de extra vijf dagen.
Dat kan een werkdrukvermindering inhouden, maar ook vakantie.
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik hoop van harte dat zij de mogelijkheid benutten.
 Ik kom nu bij de starters en de begeleiding. Een goede begeleiding is
een goed instrument om de uitstroom van leerlingen te voorkomen, maar dit
is de eerste verantwoordelijkheid van de scholen zelf. In 2006 zijn extra
scholingsgelden gegeven om ruimte te bieden voor het extra scholen van jonge
mensen en daarmee de druk van de ketel te halen. Wij zijn bezig om vanuit
de lerarenopleiding de praktijkbegeleiding vorm te geven en jongeren goed
op te leiden. Hiervan zijn de opleidingsscholen een goed voorbeeld. Ook bij
de sociale partners ligt een verantwoordelijkheid om hier goede afspraken
over te maken. De trekkingsrechten zijn ook voor jonge leraren om hiermee
iets meer ruimte en rust te creëren. Ik ben het met de Kamer eens dat
hier zorgen blijven bestaan. Ik hoop van harte dat er straks meer ruimte ontstaat
met de Persoonlijk Assistent van de Leraar (PAL) en de minors om jongeren
te behouden voor het vak.
 Dan kom ik bij de werkdruk correctie centrale examens. Het is niet nieuw,
want het bestond al. Het is nu ingevoerd. Volgend jaar wordt bij de planning
van de examens door de Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven (CEVO)
rekening gehouden met twee dagen extra om na te kijken. Ik ben van mening
dat het mogelijk moet zijn, gezien het feit dat er in het laatste schooljaar
zevenhonderd lesuren zijn in plaats van duizend. Ik voel daarom niet veel
voor een onderzoek naar de werkdruk, tenzij er volgend jaar dezelfde signalen
zouden ontstaan.
 Dit jaar is 6 mln. beschikbaar voor zij-instroom en in 2010 en 2011 nog
3,8 mln. Daarnaast zitten de middelen in de lumpsum, aanvullend aan een eerdere
regeling uit 2004/2005, dus die kunnen ook benut worden. Eind 2009 moeten
wij kijken of het voldoende is.
 Ik ben bezig met het bedrijfsleven, het VNO-NCW om te kijken of Teach
First en Teach second een goede opzet zou zijn. Wij ontwikkelen die projecten
nu en het Jet-Net is daar ook bij betrokken. Wij hebben de indruk dat dit
het juiste tijdstip is voor dit soort zaken. Teach Second betreft zij-instroom
en Teach First betreft de mogelijkheid dat een jonge academicus die net is
afgestudeerd, eerst lesgeeft voordat hij het bedrijfsleven ingaat.
 Ik kom bij de beloning van bestuurders. In het voortgezet onderwijs vallen
bestuurders formeel onder de cao. Hierover loopt een dispuut tussen de VO-raad
en de bonden. Ik sta aan de kant van de bonden op dit punt. Beide zijn met
elkaar in overleg. Zodra het resultaat bekend is, zal ik de Kamer daarover
onmiddellijk informeren. Ik wacht met smart op het wetsvoorstel van mevrouw
Ter Horst, want dat moet veel onduidelijkheden wegnemen.
 Voor de grote steden geldt een specifiek beleid, want de problematiek
is daar fors. Dat geldt overigens ook voor het speciaal onderwijs. Er gaat
extra geld voor extra functiemix naar de G4 en de Randstadregio’s voor een bedrag van 90 mln. Er is daarnaast 24,5 mln. extra beschikbaar
voor de risicoregio’s. Het bedrag van 90 mln. is structureel. Daarnaast
gaan vijf hogescholen, met name in de grote steden, extra middelen ontvangen
voor het verbeteren van het aantal allochtone studenten.
 
 Mevrouw Besselink (PvdA): Voorzitter. Ik ben
blij met het exitgesprek met jonge leraren, want het is belangrijk om de jonge
krachten voor het onderwijs te behouden. Ik ben het eens met het feit dat
dit de primaire verantwoordelijkheid is van de scholen en de sociale partners.
Zij gaan dat gezamenlijk oppakken. Ik ben blij dat er een evidence based onderzoek
gaat volgen.
 Hoe worden de LD-schalen in het vmbo gerealiseerd? Het convenant openbreken
is geen optie.
 Waarom is het niet mogelijk om een klein onderzoek te doen naar de huidige
stand van zaken bij de werkdruk? Dat is belangrijk in het kader van de invoering
van de nieuwe maatregelen.
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
De Onderwijsraad heeft vastgesteld dat op een derde van de pabo’s geen
Engels wordt gedoceerd. Na herhaaldelijk aandringen heeft de staatssecretaris
besloten dat op alle pabo’s Engels wordt aangeboden. Wie heeft de inventarisatie
uitgevoerd en waar is de rapportage? In de brief van de staatssecretaris over
de pabo’s wordt vermeld dat Engels deel uitmaakt van andere vakken.
Zijn pabo-docenten wel allemaal competent in het Engels? De studiebelasting
voor Engels op de pabo is 28 uur en dat is niet zo heel erg veel. Ik wacht
met smart op de verdere rapportage.
 
 De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik begrijp
dat de sfeer in de lerarenkamer is omgeslagen. Dat is niet mijn indruk. Is
er nu echt iets gebeurd? Het aantal vacatures is gedaald door de crisis, maar
is er een omslag zichtbaar, ook door het bedrag van 1 mld. dat gedeeltelijk
geïnvesteerd is?
 42% is een hoog percentage. Veel tijd en geld verdampt. Wat wordt
hieraan gedaan?
 
 De heer Jasper van Dijk (SP): Ik heb gevraagd
of de Inspectie van het Onderwijs wil kijken naar onbevoegde leraren, want
een kwart van de leraren is onbevoegd. Dat moet zo snel mogelijk afgelopen
zijn. Kan hierop een reactie worden gegeven?
 Van de MBO Raad verneem ik via de website dat de middelen in overleg met
de vakbonden, de minister en werkgevers uiteindelijk niet zijn benut voor
de financiering van de functiemix. Dat leidt tot verwarring onder betrokkenen
en partners.
 Gelden de opmerkingen van de staatssecretaris over de beloningen van bestuurders
in het vmbo ook voor het mbo?
 
 De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter.
Ik blijf met één element zitten en dat is het bedrag van 20
mln. dat wij overhouden. Waarom zijn deze plannen niet goedgekeurd door de
Commissie van Wijzen?
 Ik ben blij dat er aandacht komt voor mannen in de klas. Misschien kan
er ook gekeken worden naar aanpassing van de organisatiestructuur binnen de
scholen, zoals het verminderen van de vergadertijd.
 
 De heer Van der Ham (D66): Welk streefcijfer
mogen wij verwachten van een bijdrage aan een toename van docenten op de ICT-toepassingen?
 Er is misschien extra geld beschikbaar voor het bovenformatief behouden
van docenten. Hoe staat de regering daar op dit moment in?
 De VO-raad kan ervoor zorgen om de onrust in de lerarenkamer te voorkomen
in het kader van de aanstellingen, de LC- en LD-problematiek en dat op tijd
in goede banen te leiden.
 Aan allochtone studenten die door taalachterstand problemen hebben om
hun opleiding af te maken, dient extra aandacht besteed te worden.
 
 De heer Dibi (GroenLinks): GroenLinks signaleert
als grootste mankement de constante afwezigheid van aandacht voor de werkdruk.
Hiervoor moet meer aandacht komen vanuit de landelijke overheid. Ik ga hiervoor
een vervolg algemeen overleg aanvragen om de staatssecretaris een beetje onder
druk te zetten.
 Graag een reactie van de regering op mijn vraag over de veranderende taak
van de docent die steeds meer hulpverlener is geworden en de multiproblematiek
op bepaalde scholen.
 
 Minister Plasterk: Voor kleine scholen met
havo en vwo-opleidingen is er voldoende ruimte om vmbo-leraren te laten promoveren
naar de LD-schaal, maar ik erken dat het bij scholen met grotere havo/vwo-afdelingen
waar cao-afspraken zijn gemaakt, moeilijker wordt. Dat is echt een zaak van
de sociale partners. Het enige wat ik kan doen, is oproepen om dit op te lossen.
 Ik heb de indruk dat leraren in het land met afwachtende instemming zien
dat er vanuit politiek Den Haag een en ander gebeurt om het beroep te versterken
en dat men daar positief tegenover staat. Dat is overigens een eigen waarneming
die ik niet wetenschappelijk kan onderbouwen.
 Ik zal de MBO Raad vragen hoe het zit met de informatie op de website
over de middelen voor de functiemix.
 Ik zeg toe dat ik zal kijken of het mogelijk is om de Kamer de informatie
indien deze niet vertrouwelijk is, toe te sturen over de overwegingen voor
het niet toekennen van een aantal FES-claims.
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. De koepel van pabo’s heeft bij de pabo’s geïnformeerd
naar de lessen in het Engels. Met het hbo wordt aan het eind afgerekend of
zij voldoen aan wat de leerlingen moeten kennen en kunnen en of er wordt voldaan
aan de kennisbasis. Dat gaat ook op deze manier bij het voortgezet onderwijs.
Daarbij komt dat een aantal jaar geleden toen de eerste ronde van de accreditatie
is geweest, Engels als een zorg naar voren kwam. Het NVAO heeft daar toen
extra op gelet. Wij hopen binnen enkele weken de pabo-rapporten van de accreditatiecommissie
te ontvangen. Dan krijgen wij wellicht meer zicht op deze kwestie.
 
 Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Het Engels zit in het curriculum. Het gaat ons om de kwaliteit voor de klas
en daarom moet de leraar juist opgeleid zijn om Engels te kunnen geven op
een basisschool. De Onderwijsraad geeft in het rapport aan dat dit niet deugt.
Ik wil daarover zekerheid ontvangen.
 
 Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. De diploma-uitstroom was in 2004 6990, in 2005 7190, in 2006 7230,
in 2007 7130 en in 2008 6510. In die tijd begon de doorwerking van de rekentoets.
Ik ben benieuwd naar de volgende cijfers. Wij proberen het zo goed mogelijk
te doen.
 Ik ben bezig met de instroom van allochtonen. Wij geven extra middelen
aan hbo-instellingen in de grote steden waar wij juist streven naar meer allochtonen.
Een kwart van het hbo betreft lerarenopleidingen en pabo. Dat heeft zeker
repercussies naar die groep en die opleiding. Ik wil met de instellingen bespreken
hoe men kan komen tot prestatieafspraken als stimulans om er zelf aan te werken.
Ik heb een aantal generieke afspraken gemaakt, die wel specifiek hun uitwerking
hebben, zoals de summer courses, intake studiekeuzegesprekken, maar ook projecten
als full colour.
 Wij kijken met name naar de resultaten van zwakke en zeer zwakke scholen.
De Inspectie van het Onderwijs kijkt met name naar hoe scholen functioneren,
omdat besturen zelf een verantwoordelijkheid hebben in het omgaan met bevoegde
en onbevoegde leraren.
 De werkdruk nemen wij ons zeker ter harte en wij hebben hier de afgelopen
jaren veel op ingezet met allerlei middelen. Daarom heb ik ook de vorige maand
het voorstel gedaan om ruimte te bieden om het probleem op te lossen.
 Toezeggingen
 – De minister zal de Kamer schriftelijk informeren over de inschrijvingen
voor opleidingen en instroommomenten.
 – De minister zal de motieven van jonge vertrekkende leraren onderzoeken
en de Kamer daarover in de voortgangsrapportage Leraren 2010 informeren.
 – De minister zal de Kamer nader informeren over de financiële
dekking van het Actieplan LeerKracht van Nederland, mede in relatie tot de
trekking uit de FES-middelen en de vraag welke innovatieplannen voorlopig
niet worden uitgevoerd.
 – De Kamer ontvangt voor het einde van het jaar het wetsvoorstel
inzake het wettelijke kader voor het professioneel statuut.
 – Nadere gegevens over aantallen bevoegde en onbevoegde docenten
ontvangt de Kamer rond Prinsjesdag.
 – De staatssecretaris zal de Kamer schriftelijk informeren over
de resultaten van het overleg tussen de sociale partners over de status van
de bestuurders binnen de cao.
 – De informatie op de website van de MBO Raad over het niet benutten
van de middelen voor de functiemix zal worden nagetrokken en de Kamer zal
hierover worden geïnformeerd.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA),
Jan Jacob van Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk
(Verdonk), Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra
(VVD), Langkamp (SP), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand (PvdD),
Dibi (GroenLinks), Anker (ChristenUnie) en Smits (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard (PvdA), Van Miltenburg
(VVD), Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Sterk (CDA), Vietsch (CDA), Schinkelshoek
(CDA), Jacobi (PvdA), Elias (VVD), Timmer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der
Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66),
Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP), Bouchibti (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GroenLinks), Ortega-Martijn (ChristenUnie) en Gerkens (SP).