Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2002; Verslag schriftelijk overleg over de besteding van extra middelen op het gebied van de gezondheidszorg sinds 1994
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28000-XVI, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28000-XVI nr. 7

08-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamDe ontwikkeling van het beleid: trends en trendbreukenEffect beleid op wachttijdenVolume en loon/prijsToename van verleende zorg in de periode 1995 tot en met
2000Ouderenzorg:Gehandicaptenzorg:Geestelijke gezondheidszorg:Geneeskundige zorg:KwaliteitsverbeteringGenees- en hulpmiddelenArbeidsmarkt en personeelsvoorzieningTen slotteVragen en antwoorden1Welke verantwoordelijkheid heeft de Minister van VWS voor
de verdeling van extra middelen en welke verantwoordelijkheid hebben de zorgverzekeraars?Welke instrumenten heeft de minister bij de verdeling
van en het toezicht op extra middelen die worden ingezet in het kader van
de bestrijding van de wachtlijsten respectievelijk in het kadervan de vermindering
van de werkdruk?Hoe is de methode van de nacalculatie geregeld, indien
instellingen afspraken inzake de inzet van wachtlijstmiddelen, werkdrukmiddelen
en zorgvernieuwingsmiddelen niet nakomen?2Tabellen met jaar-op-jaarmutatiesTechnische opmerkingen bij het onderscheid tussen nominaal
en volume3Tabel 1. Intensiveringen naar categorie (in mln guldens) I Wachtlijsten/productieTabel 2. Extra wachtlijst-/productiemiddelen naar sector
(in mln guldens) Tabel 3. Productie-ontwikkeling (index 1994=100) Tabel 4. Productie-ontwikkeling ziekenhuizen naar verrichting II Werkdrukmiddelen en arbeidsmarktTabel 5. Werkdrukmiddelen (in mln guldens) III ZorgvernieuwingTabel 6. Zorgvernieuwing (in mln guldens) IV Beheer en administratieTabel 7. Beheer en administratie (in mln guldens)1V Kwaliteit/overigTabel 8. Kwaliteit/overig (in mln guldens) 456Tabel 9. Niet-vreemd vermogen als percentage van de aanvaardbare
kosten Tabel 10. Reserves zorgverzekeraars (in mln guldens) Tabel 11. Vermogenspositie Algemene Kas (ZFW) en Algemeen
Fonds (AWBZ) (in mln guldens) 78Tabel 12. Netto BKZ-uitgaven en BKZ in mln gulden. 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28000-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 111 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 000 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2002nr. 7VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 8 oktober 2001In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 bleek behoefte te bestaan een aantal vragen ter beantwoording voor
te leggen aan de minister en de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de besteding van de extra middelen op het gebied van de gezondheidszorg
sinds 1994.De minister en de staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij brief
van 13 september 2001.Deze brief en de vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Van LenteDe griffier van de commissie,TeunissenDe Voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 september 2001Uw commissie heeft op 28 juni jl. acht vragen aan het kabinet gesteld
over de besteding van de extra middelen op het gebied van
de gezondheidszorg sinds 1994. Bij deze brief treft u de antwoorden
op deze vragen aan. In deze begeleidende brief geven we een nadere toelichting
op de antwoorden, waarin we beleidsmatige achtergronden schetsen en enkele
conclusies trekken uit de verstrekte gegevens.De kern van de vragen betreft de omvang en verdeling van de beschikbaar
gestelde extra middelen voor de zorg en de effecten die deze extra middelen
hebben gehad. De vraagstelling strekt zich uit tot de besteding van de extra
middelen binnen de verschillende sectoren, de verantwoordelijkheidsverdeling
waarbinnen dit is gebeurd en concrete resultaten die de aanwending van deze
middelen heeft gehad. De commissie heeft verzocht om verschillende gegevens
vanaf 1994 in samenhang te presenteren.Omdat de vragen terugblikken op een relatief lange periode, is het mogelijk
een aantal trends en ontwikkelingen in het zorgaanbod te schetsen en daaraan
enkele analyses te verbinden. We zien de vragen van uw commissie en de gegevensanalyse
die nodig was om de antwoorden op te kunnen stellen dan ook als een nuttige
evaluatie van de effecten van het (financieel) beleid op het gebied van de
gezondheidszorg sinds de start van Paars I.De ontwikkeling van het beleid: trends en trendbreukenVoordat we op de gegeven antwoorden ingaan, geven we een korte terugblik
op de hoofdlijnen van het gevoerde beleid sinds 1994. Het financieel beleid
op het gebied van de gezondheidszorg van het eerste Paarse kabinet stond vooral
in het teken van een beheerste kostenontwikkeling. Er was budgettaire ruimte
voor een jaarlijkse volumegroei van 1,3%, beschikbaar voor een trendmatige
groei van de zorgverlening, onder het gelijktijdig doorvoeren van een programma
van doelmatigheidsvergroting en kostenbeheersing. Daarnaast was op basis van
het regeerakkoord sprake van forse volumebeperkende maatregelen, bestaande
uit pakketbeperking op het gebied van fysiotherapie, tandheelkunde en geneesmiddelen.De uiteindelijk gerealiseerde jaarlijkse volumegroei bedroeg onder Paars-I
bijna 2%, met name doordat meer ruimte beschikbaar werd gesteld voor groei
van geneesmiddelenuitgaven, meer handen aan het bed en het begin van de wachttijdenaanpak.
In deze periode lag het accent op het beter beheersbaar maken van de zorguitgaven
door middel van aanbodregulering en budgettering. In dat kader is ook met
name geïnvesteerd in betere informatie over de zorgkosten en bijvoorbeeld
de eigen betalingen van patiënten in de verschillende deelsectoren.Het tweede Paarse kabinet luidde in verschillende opzichten een eerste
trendbreuk in het beleid in. Allereerst kwam in het kader van het regeerakkoord
meer ruimte beschikbaar voor volumegroei, nl. 2,3% per jaar. Daarmee konden
de vruchten worden geplukt van de gezondmaking van overheidsfinanciën
en de aanhoudend hoge economische groei. Overigens werd de lijn van beheerste
kostenontwikkeling onverminderd voortgezet. De extra groeiruimte werd vooral
bestemd voor de aanpak van te lange wachttijden. In de sturing van de extra
financiële middelen werd gekozen voor een verschuiving van een inputnaar
een resultaatsbenadering. De meerjarenafspraken die eind 1998
met de verschillende sectoren gesloten zijn waren een belangrijk instrument
om meer zekerheid te krijgen over effecten van inzet van extra middelen. In
de informatievoorziening kwam een gerichte investering tot stand in vergroting
van het inzicht in de omvang van wachttijden en wachtlijsten.Een tweede trendbreuk werd zichtbaar in het voorjaar van 2000, toen het
kabinet besloot tot een veel zwaardere inzet op de aanpak van wachttijden.
Aanleiding daarvoor waren het toegenomen inzicht in de omvang van de wachttijden
en een groeiend maatschappelijk en politiek besef dat te lange wachttijden
tegen de achtergrond van de verder toenemende welvaart niet aanvaardbaar zijn.
Het kabinet kon tot deze zwaardere inzet, ook in financieel opzicht, besluiten
dankzij het verder op orde komen van de overheidsfinanciën, mede als
gevolg van de meevallende economische groei. Het «offensief» tegen
de wachttijden kreeg in drie opzichten een nieuwe dimensie:– de extra middelen worden alleen aan zorginstellingen beschikbaar
gesteld als daadwerkelijk extra zorg is verleend, gericht op wachtlijstreductie;– de feitelijke vraag naar zorg is – onder voorwaarden en
rekening houdend met de macro-budgettaire kaders – leidend voor het
aanbod en voor de bepaling van de omvang van de financiële middelen;– zorgverzekeraars en zorgkantoren krijgen de verantwoordelijkheid
op regionaal niveau de regie van de wachttijdenaanpak op zich te nemen.Met het eerste punt werd voortgebouwd op de filosofie van de meerjarenafspraken
(een sterkere oriëntatie op prestaties). Het tweede punt past in de ontwikkeling
in de sturing van de zorgsector: minder aanbodregulering, meer vraagsturing.
Het in een centrale rol plaatsen van de zorgverzekeraars sluit aan op de veranderingen
in de sturing en verantwoordelijkheidsverdeling die de jaren daarvoor al gestalte
hadden gekregen.In het Actieplan Zorg Verzekerd (november 2000), dat op verzoek van de
Tweede Kamer is opgesteld, werden de inhoudelijke en bestuurlijke lijnen van
de wachttijdenaanpak vastgelegd.Effect beleid op wachttijdenDe voorgaande schets van de aanscherping van de aanpak van de wachttijden
in de afgelopen anderhalf jaar, is relevant voor de beoordeling van gegevens
over de periode vanaf 1995 (het eerste jaar van Paars-I). Vanaf medio
2000 is het nieuwe bestuurlijke en budgettaire regime voor de aanpak van wachttijden
geëffectueerd. Inmiddels zijn in rapportages voor de care en de ziekenhuizen –
mede door toegenomen transparantie – de eerste, soms nog voorzichtige
resultaten in termen van extra zorgverlening en wachttijdenreductie daarvan
zichtbaar geworden. Het kabinet heeft u eerder dit jaar van deze resultaten
in verschillende brieven op de hoogte gesteld. Deze maken duidelijk dat er
met de extra middelen veel extra productie is geleverd, maar dat er nog een
lang volgehouden inspanning nodig is om de wachttijden op een aanvaardbaar
niveau te krijgen.Dat het evenwicht tussen vraag en aanbod niet snel kan worden bereikt,
hangt onder andere samen met de snelle groei van de vraag en met het hier
en daar opkomen van een tot dusverre «verborgen vraag».Ook is van belang dat veel extra middelen nog hun vertaling moeten krijgen
in extra productie in 2001 en 2002. Illustratief daarvoor is dat in deze twee
jaar bijna 40% van de totale ruimte die onder Paars I en II beschikbaar is
gesteld voor extra zorgverlening (productie), zal worden ingezet. Daarnaast
heeft het kabinet met ingang van 2001 extra middelen beschikbaar gesteld voor
de aanpak van arbeidsmarktknelpunten in de zorg. Het kabinet voelt zich verplicht een maximale inspanning te leveren om
de zorgsector in staat te stellen de te lange wachttijden in de zorg aan te
pakken. Burgers en patiënten verwachten dit ook van politiek en overheid.
De zorgsector wordt op dit moment beoordeeld op de mate waarin knelpunten
en wachttijden blijven voortbestaan danwel worden aangepakt. Deze problemen
overschaduwen de vele positieve ontwikkelingen van de laatste jaren.Hoe snel de wachttijden daadwerkelijk kunnen worden teruggebracht, is
in belangrijke mate afhankelijk van de ontwikkeling van de zorgvraag en het
tempo waarin knelpunten op de arbeidsmarkt en in de personeelsvoorziening
kunnen worden aangepakt. Op dit punt verwijzen wij ook naar de brief met antwoorden
op vragen over de zorg in Nederland aan de Eerste Kamer (kenmerk DBO-2209218),
die wij 24 augustus jl. verzonden.In het vervolg van deze brief besteden we aandacht aan een aantal hoofdthema's
die in de vraagstelling en antwoorden naar voren komen.Volume en loon/prijsDe commissie heeft gevraagd naar een totaalbeeld van de intensiveringen
(extra uitgaven) voor de zorgsector in de periode 1994 tot nu (dus tot en
met 2001). Het antwoord op deze vraag maakt duidelijk dat in de periode tot
en met 2001 de zorguitgaven (in netto-BKZ-termen) met in totaal f 24
miljard zijn toegenomen ten opzichte van 1994. Meer dan de helft daarvan (f 12,5
miljard) is evenwel besteed aan loon- en prijsontwikkeling. Dit bedrag is
onder meer ingezet om de salarissen in de zorgsector in die jaren zoveel mogelijk
gelijke tred te laten houden met de marktsector. De rest van de groei van
de zorguitgaven (f 11,7 miljard) is volumegroei. Deze is in hoofdzaak
ingezet voor achtereenvolgens productiegroei (f 6,0 miljard), werkdrukvermindering
(f 2,2 miljard) en meer en betere genees- en hulpmiddelen (f 3,1
miljard).Toename van verleende zorg in de periode 1995 tot en met
2000De commissie heeft geïnformeerd naar de resultaten van de inzet van
extra middelen vanaf 1994. In de bijgaande beantwoording per sector onderscheiden
wij achtereenvolgens de gerealiseerde productietoename (extra verleende zorg)
in de zorgsector, de gerealiseerde kwaliteitsverbeteringen en de resultaten
van de wachttijdenaanpak van de afgelopen jaren. Op het laatste punt is hiervoor
al ingegaan.Op het punt van de toename van de zorgverlening kan het volgende worden
opgemerkt.In de periode 1995–2000 (over 2001 zijn er nog geen cijfers over
geleverde productie) is in totaal f 4,4 miljard voor productietoename
(dus exclusief de extra ruimte voor werkdrukverlaging en genees- en hulpmiddelen)
beschikbaar gesteld aan de verschillende sectoren bovenop hetgeen in 1994
beschikbaar was. Dit betekent dat het budget voor zorgproductie in die periode
in totaal met 8%, ofwel 1,3% per jaar, is gestegen.Uit de productiecijfers (zie tabel 3 bij antwoord op vraag 3) blijkt dat
de zorgproductie in de verschillende deelsectoren in deze periode (dus vanaf 1994
als basisjaar tot en met 2000) over het algemeen aanzienlijk is toegenomen.
Omdat het om verschillende vormen van zorg gaat en er ook sprake is geweest
van verschuivingen tussen zorgvormen en -varianten, is het niet goed mogelijk
de gerealiseerde zorgtoename in één kengetal te vervatten. Hieronder
wordt een beeld geschetst per sector.Ouderenzorg:In de ouderenzorg is in de periode tot en met 1999 sprake geweest van
een stijging van de verpleeghuiszorg met 7%; aan deze deelsector zijn de meeste middelen voor productietoename en wachtlijstaanpak beschikbaar
gesteld. Het aantal bewoners in verzorgingshuizen is in dezelfde periode met
12% afgenomen, maar deze daling is meer dan gecompenseerd door bijvoorbeeld
de toename van de dagverzorging met meer dan 50%. Het aantal uren verleende
thuiszorg steeg tot en met 2000 met 10%. In al deze cijfers worden de effecten
van de extramuralisering zichtbaar.Gehandicaptenzorg:In deze sector is de intramurale zorg voor verstandelijk gehandicapten
tot en met 2000 met 4% toegenomen en de semimurale met 15% (de totale stijging
is 8%). Ook hier is dus de trend van extramuralisering en daarmee vermaatschappelijking
goed waarneembaar. Hetzelfde beeld is zichtbaar bij de zorg aan lichamelijk
gehandicapten, waar het totaal aan verpleegdagen (afname met 5%) en verzorgingsdagen
(toename met 51%) met 33% is toegenomen. Het aantal toegekende persoonsgebonden
budgetten is in de periode 1997–2000 verviervoudigd.Geestelijke gezondheidszorg:In deze sector is sprake geweest van een daling van het aantal verpleegdagen
tot en met 1999 met 11%, terwijl het aantal klinische opnamen met 20% is gestegen.
Hieruit blijkt dat de gemiddelde verpleegduur fors is afgenomen. Het aantal
dagbehandelingen steeg met 63%, het aantal verzorgingsdagen in decentrale
instellingen (RIBW-en) met 44% (tot en met 1998) en het aantal poliklinische
verrichtingen met 69%. Ook hier zijn de effecten van de extramuralisering
dus zichtbaar.Geneeskundige zorg:In de ziekenhuizen is sprake van een vergelijkbaar beeld: een daling van
de klinische opnames, d.w.z. opnames langer dan één dag met
7% en een stijging van dagopnames met 38% (cijfers tot en met 2000). De huisartsenzorg
in termen van het aantal contacten met patiënten steeg tot en met 2000
met 9%. Over de toename van de productie van ziekenhuizen bij een aantal «wachtlijstrelevante
ingrepen» zijn cijfers beschikbaar over de periode 1998–2000 (rapportage
over het wachtlijstfonds). Hieruit blijkt een toename van het aantal ingrepen
voor cataracten, knie- en heupoperaties, open hartoperaties en dotteren in
twee jaar met gemiddeld 13% (zie de tabel 4 in het antwoord op vraag 3).Samengevat kan geconcludeerd worden dat de zorgsector in de periode 1995–2000
een toename van zorgverlening heeft gerealiseerd die over het algemeen groter
is dan op grond van de beschikbaar gestelde ruimte voor groei verwacht kon
worden.Door doelmatigheidsverhoging is extra zorg verleend en is een deel van
de zorgvraag opgevangen. Binnen het zorgaanbod is een forse verschuiving gerealiseerd
van intramurale naar extramurale zorg.De toename van het zorgaanbod was – achteraf gezien – onvoldoende
om aan de stijgende zorgvraag te kunnen voldoen. Dit inzicht ligt ten grondslag
aan de inzet van extra middelen voor 2001 en 2002.KwaliteitsverbeteringOver verbetering van kwaliteit van de zorg, een belangrijk onderdeel van
de resultaten die sinds 1994 bereikt zijn, kunnen minder gemakkelijk kengetallen
gepresenteerd worden. Wel kunnen ontwikkelingen geschetst worden aan de hand
van representatieve voorbeelden. We noemen er een aantal: Ouderenzorg:– Toename van het aantal één- en tweepersoonskamers
in verpleeghuizen;– Toename van de ruimte per wooneenheid in verzorgingshuizen met
20%;– Toename van extramurale zorgverlening, zodat ouderen langer thuis
kunnen blijven wonen.Geestelijke gezondheidszorg en gehandicaptenzorg:– De geleidelijke overgang van intramurale naar semi-murale, decentrale
voorzieningen in de psychiatrie en gehandicaptenzorg (vermaatschappelijking);– Toename van het aandeel van «zorg op maat» en zorgvernieuwing
in budgetten van instellingen in de geestelijke gezondheidszorg.Geneeskundige zorg:– Toegenomen behandelmogelijkheden tot op steeds hogere leeftijd
bijvoorbeeld aan hart- en vaatziekten, bewegingsapparaat en ogen;– Toepassing van implantaten die doofheid verminderen;– Meer ingrepen in dagopname of op de polikliniek.Veel van deze kwaliteitsverbeteringen zijn betaald uit de ruimte die beschikbaar
was voor opvang van prijsstijgingen. Zo worden kosten van vervanging en vernieuwing
van gebouwen, die altijd kwaliteitsverbetering opleveren, gerekend tot de
prijsstijging in de zorg. Ook bij realisatie van extra capaciteit is de kwaliteit
ten opzichte van reeds bestaande zorgvoorzieningen hoger. Daarnaast is hier
en daar ook doelmatigheidswinst ingezet voor hogere kwaliteit.Genees- en hulpmiddelenEen groot deel van de volumeruimte (ca. 30%) is in de periode 1995–2000
beschikbaar gesteld voor groei van de uitgaven voor genees- en hulpmiddelen.Het volume aan patiënten voorgeschreven geneesmiddelen is in deze
periode met 20% gegroeid, onder meer als gevolg van de vergrijzing. Daarnaast
is de kwaliteit en werkzaamheid van geneesmiddelen toegenomen. Een deel van
de uitgavenstijging kan dan ook verklaard worden uit de verschuiving in het
gebruik naar nieuwe, beter werkzame en daardoor vaak ook duurdere geneesmiddelen.
Voorbeelden: pijnbestrijding, nieuwe reumageneesmiddelen en HIV-remmers.Voor hulpmiddelen is sprake van een vergelijkbaar beeld: een toename in
het gebruik (onder meer door extramuralisering) en een forse kwaliteitsverbetering
(rollators, sportrolstoelen, tilhulpmiddelen, stoma- en incontinentiehulpmiddelen,
betere gehoorapparaten) die de kwaliteit van het leven van de desbetreffende
patiënten aanmerkelijk verbeteren.Arbeidsmarkt en personeelsvoorzieningHet aantal werkzame personen in de zorgsector is in de periode van 1995
tot en met 2000 met 19% (140 000) toegenomen ten opzichte van het aantal
in 1994. Deze stijging geeft enerzijds aan dat er in deze periode veel is
gebeurd aan productievergroting en het opvangen van een hogere zorgzwaarte.
Anderzijds blijkt eruit dat de zorgsector op de arbeidsmarkt een relatief
goede wervingskracht te zien heeft gegeven. Voor de economie in zijn geheel
bedroeg de toename van het aantal werkzame personen in dezelfde periode 14%.Uw commissie heeft ook geïnformeerd naar de effectieve toename van
de personeelsinzet met inbegrip van gerealiseerde arbeidsduurverkorting en
toegenomen ziekteverzuim. Wordt met deze twee factoren rekening gehouden,
dan blijkt het beschikbare personeelsvolume in de grootste zorgsectoren
in 2000 vergeleken met 1994 met ongeveer 7,5% te zijn toegenomen. Uit dit
cijfer komt het effect naar voren van toegenomen ADV, deeltijdarbeid en ziekteverzuim
(in sommige sectoren meer dan 10%). Over de bestrijding van het ziekteverzuim
zijn inmiddels met sociale partners afspraken gemaakt, ondersteund met extra
financiële middelen. Uit goede praktijkvoorbeelden blijkt dat een substantiële
reductie van het verzuim mogelijk is. Het lijkt daarnaast wenselijk dat met
name de sociale partners bezien op welke wijze de effectieve arbeidsinzet
vergroot kan worden.Ten slotteDe beantwoording van de vragen van de commissie heeft naar ons oordeel
meer inzicht en overzicht opgeleverd over de inzet van extra middelen in de
afgelopen zes jaar en over de resultaten van die inzet. Hoewel de hoeveelheid
verleende zorg en ook de kwaliteit ervan aanzienlijk zijn toegenomen, is dit
onvoldoende geweest om in voldoende mate aan de groeiende zorgvraag te kunnen
voldoen. Een offensieve aanpak van de wachttijden blijft dus nodig. De voorwaarden
daarvoor zijn het afgelopen jaar door het kabinet gecreëerd. Cruciaal
voor een succesvolle aanpak is dat de knelpunten op gebied van de arbeidsmarkt
en personeelsvoorziening stap voor stap kunnen worden overwonnen.Als dit lukt, kan de trendbreuk in de lengte van wachttijden die zich
nu in sommige sectoren aandient, het komende jaar duidelijker zichtbaar worden.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,A. M. Vliegenthart Vragen en antwoorden1Kan op een heldere wijze worden uiteengezet hoe de
exacte verantwoordelijkheidsverdeling is tussen de Minister van VWS en alle
overige actoren (waaronder toezichtsorganen, verzekeraars, instellingen, zbo's
etc), die betrokken zijn bij de uitvoering en controle van het beleid, zowel
voor het geheel van de zorgsector als per deelsector? Welke verantwoordelijkheid
heeft de Minister van VWS voor de verdeling van extra middelen en welke verantwoordelijkheid
hebben de zorgverzekeraars? Welke instrumenten heeft de minister bij de verdeling
van en het toezicht op extra middelen die worden ingezet in het kader van
de bestrijding van de wachtlijsten respectievelijk in het kader van de vermindering
van de werkdruk? Hoe is de methode van de nacalculatie geregeld, indien instellingen
afspraken inzake de inzet van wachtlijstmiddelen, werkdrukmiddelen en zorgvernieuwingsmiddelen
niet nakomen?Deze vraag is veelomvattend. Om een overzichtelijk antwoord te kunnen
geven, zullen wij steeds een deel van de vraag benoemen, waarop wij vervolgens
een antwoord geven.Kan op een heldere wijze worden uiteengezet hoe de
exacte verantwoordelijkheidsverdeling is tussen de Minister van VWS en alle
overige actoren (waaronder toezichtsorganen, verzekeraars, instellingen, zbo's
etc), die betrokken zijn bij de uitvoering en controle van het beleid, zowel
voor het geheel van de zorgsector als per deelsector?De basis voor de verantwoordelijkheidsverdeling tussen de Minister van
VWS en de andere actoren in de zorgsector ligt vast in de wetgeving met betrekking
tot de ziektekostenverzekeringen (De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
[AWBZ], de Ziekenfondswet [Zfw] en de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen
1998 [Wtz 1998]). Deze wetten bevatten voorschriften voor de kring van verzekerden
voor de verzekeringen die onder die wetten vallen, leggen de aanspraken van
die verzekerden vast alsmede de condities waaronder van die aanspraken gebruik
kan worden gemaakt en regelen de financierings- en premiestructuur (voor de
AWBZ gebeurt dit laatste overigens in de Wet financiering volksverzekeringen).
Daarnaast bevatten de AWBZ en de Zfw voorschriften voor de toelating van verzekeraars
en aanbieders, de wijze waarop de verhoudingen tussen verzekeraars en zorgaanbieders
moeten zijn geregeld en de wijze waarop de zorg aan de verzekerden moet worden
geleverd. Hierbij gaat het om het stellen van toelatingsvoorwaarden, respectievelijk
het regelen van een zorgplicht, een overeenkomstenplicht, gekoppeld aan levering
van zorg in natura, en een contracteerplicht van de zorgverzekeraar met de
toegelaten zorgaanbieder (met betrekking tot zorginstellingen; de contracteerplicht
met betrekking tot vrije beroepsbeoefenaren is in 1992 beëindigd). Vooral
de overeenkomstenplicht, het naturastelsel en de contracteerplicht hebben
grote betekenis voor de verhoudingen tussen en verantwoordelijkheden van de
zorgverzekeraars en de aanbieders van zorg. De zorgverzekeraars voeren de
verzekeringswetgeving uit. Zij zijn ervoor verantwoordelijk dat zij voor hun
cliënten voldoende en adequate zorg inkopen. De zorgverzekeraars en de
private zorgaanbieders sluiten overeenkomsten ter verzekering van de zorg
en de financiering daarvan. De zorgaanbieders verlenen de zorg. Zij zijn ervoor
verantwoordelijk dat zij de contractueel vastgelegde zorg aanbieden.De verhoudingen tussen en verantwoordelijkheden van de overheid, de zorgverzekeraars
en de aanbieders van zorg worden voorts bepaald door wetten als de Wet tarieven
gezondheidszorg (Wtg) en de Wet ziekenhuisvoorzieningen (WZV). Zowel de verzekeringswetten als de laatstgenoemde wetten kennen ook taken
en verantwoordelijkheden toe aan een aantal intermediaire zelfstandige bestuursorganen
(ZBO's). Dat zijn het College voor zorgverzekeringen (CVZ), het College toezicht
zorgverzekeringen (CTZ), de Stichting Uitvoering Omslagregelingen (SUO), het
College tarieven gezondheidszorg (CTG), het College bouw ziekenhuisvoorzieningen
(CBZ) en het College sanering ziekenhuisvoorzieningen (CSZ). De werkzaamheden
van deze ZBO's worden bepaald door hun wettelijke taken en de wijze waarop
zij daaraan vorm en inhoud geven, en daarnaast door aanwijzingen van de Minister
van VWS, bestuurlijk overleg, goed- of afkeuring van bepaalde besluiten en
met behulp van een planning- en controlstelsel, bestaande uit een cyclus van
werkprogramma (geldt niet voor SUO en het CSZ), begroting, verslag van werkzaamheden
en financieel verslag. Deze zogenaamde verantwoordingsdocumenten stellen de
Minister van VWS in staat om de ZBO's aan te sturen en om zich een oordeel
te vormen over hun functioneren. Voor het functioneren van het stelsel als
geheel is de Minister van VWS verantwoordelijk.Bij de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel Instelling College
van toezicht op de zorgverzekeringen (nota naar aanleiding van het verslag,
TK, vergaderjaar 1999–2000, 27 038, nr. 7, blz. 1 t/m 7) en bij
de beantwoording van de vragen van de Eerste Kamer over de zorg in Nederland
d.d. 20 april 2001, in het bijzonder antwoord nr. 19, is een meer uitvoerige
uiteenzetting gegeven van de taken en verantwoordelijkheden op het hier beschreven
gebied.Zoals is aangegeven in de inleiding van de Zorgnota 2001, maar ook in
recente beleidsnota's als het Actieplan Zorg Verzekerd (november 2000) (TK,
vergaderjaar 2000–2001, 27 488, nr. 1) en de nota Vraag aan Bod
(juli 2001) (TK, vergaderjaar 2000–2001, 27 855, nr. 1) heeft het
kabinet gekozen voor een verschuiving van centrale regelgeving naar gereguleerde
marktwerking. De ombouw in de richting van meer vraagsturing is een proces
dat al lang gaande is. In hoofdlijnen komt het neer op een verschuiving in
de verantwoordelijkheidsstructuur.Een belangrijk element in de ontwikkeling van sturing en verantwoordelijkheidsverdeling
is dat de dominantie van de as overheid – zorgaanbieder, geleidelijk
verschuift naar de driehoek verzekeraar – zorgaanbieder – consument.
Dit houdt een verandering in van verantwoordelijkheden van alle partijen,
maar schept ook nieuwe relaties en verandert de onderlinge verhouding tussen
de partijen. Met deze wijziging in verantwoordelijkheden zullen ook bevoegdheden
anders ingevuld worden.De overheid treedt in dit proces terug door minder gedetailleerde regels
uit te vaardigen en zich te concentreren op de waarborging van publieke belangen
als goede toegankelijkheid, solidariteit, betaalbaarheid en kwaliteit. Daarnaast
blijft de overheid uiteindelijk verantwoordelijk voor de goede doelmatige
werking van de besturing en daarmee ook voor het stelsel als geheel.Welke verantwoordelijkheid heeft de Minister van VWS voor
de verdeling van extra middelen en welke verantwoordelijkheid hebben de zorgverzekeraars?Voor veel onderdelen in de zorg zijn de afgelopen jaren extra middelen
beschikbaar gekomen. Bijvoorbeeld via de meerjarenafspraken, werkdrukmiddelen
of wachtlijstmiddelen.De Minister van VWS is op centraal niveau verantwoordelijk voor de verdeling
van extra middelen, rekening houdend met het budgettair kader zorg. Deze financiële
kaders worden door de minister vastgesteld na parlementaire behandeling van
de Zorgnota. Wat betreft de nadere toewijzing van middelen moet een onderscheid gemaakt
worden tussen de periode vóór en de periode na het uitbrengen
van het Aktieplan Zorg Verzekerd.Vóór het uitbrengen va het Aktieplan Zorg Verzekerd geschiedde
de toedeling van middelen goeddeels op centraal niveau met behulp van de beleidsregels
van het CTG. Hierdoor was in hoge mate sprake van topdown-sturing. Voorzover
er vrijheden op centraal en regionaal bestonden, bijvoorbeeld de vrijheid
tot het maken van productie-afspraken (die mede de hoogte van de instellingsbudgetten
bepaalden), werden de uitkomsten getoetst aan het BKZ en de per sector gestelde
financiële kaders. Dit leidde in voorkomende gevallen tot overschrijdingen
en vervolgens tot (sectorale) budget- en tariefkortingen, die via aanwijzingen
aan het CTG door de overheid werden opgelegd.Met het Aktieplan Zorg Verzekerd is de hiervoor geschetste gang van zaken
principieel gewijzigd. Met dit Aktieplan is om te beginnen, mede in het kader
van de strijd tegen de wachtlijsten, het boter-bij-de-vis-principe geïntroduceerd.
Dit houdt in dat niet langer de productie-afspraken maar de feitelijk gerealiseerde
productie bepalend is voor de hoogte van de instellingsbudgetten. Hierbij
komt het erop neer dat vrijwel het gehele jaar aanvullende productie-afspraken
kunnen worden gemaakt, in de meeste sectoren tot 1 december van het boekjaar,
en dat de instellingen via nacalculatie door het CTG worden afgerekend op
de feitelijk gerealiseerde productie. Deze omslag heeft tegelijkertijd geleid
tot een andere toepassing van het BKZ, dat wil zeggen dat thans twee maal
per jaar wordt bezien of het BKZ aanpassing behoeft afhankelijk van de productie
die daadwerkelijk wordt geleverd.Zonneklaar is dat deze veranderingen een verschuiving van verantwoordelijkheden
inhouden ten gunste van het lokale en regionale niveau met een navenante versterking
van de rol van verzekeraars.Welke instrumenten heeft de minister bij de verdeling
van en het toezicht op extra middelen die worden ingezet in het kader van
de bestrijding van de wachtlijsten respectievelijk in het kadervan de vermindering
van de werkdruk?Er is een aantal instrumenten beschikbaar om extra middelen te verdelen.1. In de regel wordt de inzet van extra middelen langs de lijnen van de
WTG gerealiseerd (beleidsregels CTG).2. Ook kunnen middelen beschikbaar zijn gekomen voor de bouw van instellingen.
Voordat dergelijke middelen op grond van de WTG-beleidsregels aan de budgetten
worden toegevoegd, vindt eerst WZV-besluitvorming plaats.3. Op andere onderdelen worden extra middelen verdeeld met gebruikmaking
van het instrument van subsidie. Subsidie kan op verschillende manieren worden
toegekend:a. rechtstreeks vanuit het ministerie van VWS,b. via het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ) dan wel de Algemene
Kas Ziekenfondswet ofc. via de sectorfondsen. De sectorfondsen kunnen de middelen aan individuele
instellingen toekennen dan wel inzetten voor projecten.De minister heeft via de afgifte van een verklaring van behoefte voor
goedkeuring van bouwplannen van instellingen, dan wel via goedkeuring van
de beleidsregels van het CTG invloed op de wijze waarop de extra middelen
worden ingezet in het kader van de bestrijding van de wachtlijsten. Als voorbeeld kan het boter-bij-de-vis-principe worden genoemd. Dit principe
ligt vast in WTS-beleidsregels die door de minister danwel de staatssecretaris
(van VWS) zijn goedgekeurd. In voorkomende gevallen bevatten die beleidsregels
nadere voorwaarden die op instigatie van VWS worden gesteld. Zo bevatten de
desbetreffende beleidsregels voor Verpleging en Verzorging de voorwaarde dat
het zorgkantoor moet instemmen met de plannen die de instelling heeft.Ook bij subsidieverlening kan de Minister van VWS in de subsidiebrief
voorwaarden stellen.De afspraken over de inzet van de extra middelen voor werkdrukvermindering
vormen onderdeel van de meerjarenafspraken. De uitwerking van deze afspraken
is verwerkt in de beleidsregels van het CTG.Hoe is de methode van de nacalculatie geregeld, indien
instellingen afspraken inzake de inzet van wachtlijstmiddelen, werkdrukmiddelen
en zorgvernieuwingsmiddelen niet nakomen?In de AWBZ worden de wachtlijstmiddelen maandelijks
bevoorschot in opdracht van het zorgkantoor. Na afsluiting van het jaar wordt
er afgerekend. Indien er extra zorg is geleverd, is het geld definitief voor
de instelling. Is er geen zorg geboden, dan zal het geld worden teruggevorderd.
Direct na afsluiting van het jaar 2001, zal een voorlopige nacalculatie plaatsvinden,
zodat de mogelijk teveel uitgekeerde voorschotten snel kunnen worden teruggevorderd.
Dit is in de beleidsregel wachtlijstmiddelen opgenomen.In de ziekenhuizen is met betrekking tot de wachtlijstmiddelen tot 2001
vastgesteld dat alleen daadwerkelijk gerealiseerde wachtlijstproductie wordt
gehonoreerd. Daarbij geldt dat eerst de reguliere productieafspraken moeten
zijn gerealiseerd. In de sector wordt dit principe van boter-bij-de-vis overigens
soms als knellend ervaren. Zo zijn er in de ziekenhuizen soms kapitaalintensieve,
langlopende contractverplichtingen aangegaan voor extra productie. In de AWBZ
moet geïnvesteerd worden voor het leveren van extra zorg, extra personeel
moet geworven worden.Met het toevoegen van werkdrukmiddelen aan
de instellingsbudgetten bieden wij de randvoorwaarden voor het aanpakken van
de werkdruk. De sector heeft echter een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien
van de besteding van de werkdrukmiddelen. Middelen kunnen niet alleen worden
aangewend voor «meer handen aan het bed», maar ook voor flankerend
werkdrukbeleid. Overgang van input- naar outputsturing is hier leidend. Er
bestaat wel een globaal inzicht in de inzet van de werkdrukmiddelen. Echter
werkdrukmiddelen kunnen niet geïsoleerd worden gezien van het reguliere
budget en sectorfondsmiddelen.De werkdrukmiddelen die via de sectorfondsen worden toegekend, dienen
door de sectorfondsen te worden verantwoord via enerzijds een activiteitenplan
en na afronding van een jaar met een jaarverslag. De middelen die niet tot
besteding zijn gekomen mogen voor maximaal 10% worden toegevoegd aan de middelen
voor het daaropvolgend jaar. De overige middelen dienen te worden teruggestort.De zorgvernieuwingsmiddelen vormen (behalve
voor de verzorgingshuizen) onderdeel van het reguliere budget van de instellingen
in de zorgsector. Een maximaal vastgesteld percentage van het budget mag besteed
worden aan zorgvernieuwing. De zorgver-zekeraars dienen in te stemmen met
de door de instelling voorgenomen zorgvernieuwing.De middelen voor zorgvernieuwing worden soms ingezet op concreet te formuleren
producten. Het komt echter ook nogal eens voor dat deze middelen worden ingezet
voor het uitvoeren van vernieuwende projecten, waarbij de inzet van medewerkers
niet is uit te drukken in concrete producten die in het kader van de WTG zijn
geprijsd. Afhankelijk van de wijze van operationalisering van
de zorgvernieuwing (naar projecten of producten) kan er worden nagecalculeerd.In de ziekenhuizen hebben de lokale partijen voor zorgvernieuwings-projecten
tot maximaal 2% van het budget een eigen verantwoorde-lijkheid. Wel wordt
gevraagd naar de realisatie, dus nacalculatie. Over projecten die boven de
2% uitgaan, wordt individueel door het CTG-bestuur besloten.2Kan voor de periode 1994 tot heden per jaar worden
aangegeven, zowel sectorgewijs als voor het geheel van de zorgsector, wat
de omvang van het budget is en wat de groei ten opzichte van het voorgaande
jaar is? Kan hierbij de groei van het budget worden uitgesplitst in:– groei op basis van demografische factoren– groei als gevolg van loon- en prijsontwikkeling– groei van het budget als het gevolg van toevoeging van extra middelen?Kan daarbij ten aanzien van de extra toegevoegde middelen
worden aangegeven wanneer ze zijn toegevoegd (Voorjaarsnota, Zorgnota, Najaarsnota)
en uit hoofde waarvan extra middelen zijn toegevoegd (Regeerakkoordmiddelen,
intensiveringen bovenop Regeerakkoordmiddelen, moties/amendementen van de
Tweede Kamer)?In de periode 1994–2001 bedroeg de totale groei van de netto BKZ-uitgaven
ruim f 24 mld. Voor ruim de helft, f 12,5 mld, ging het daarbij
om nominale ontwikkeling. Van de volumegroei, f 11,7 mld, was ruim 40%
benodigd om de gevolgen van demografische ontwikkeling op te vangen.De ontwikkeling van de netto BKZ-uitgaven is weergegeven in vier categorieën:
nominaal, volume, technisch en ontvangsten. Voor de gehele periode 1994–2001
staan de resultaten in onderstaande tabel.De meer gedetailleerde gegevens zijn daaronder opgenomen. Van de volumeontwikkeling
per sector is vervolgens in de bijlage1 aangegeven
welk deel in welke rapportage is weergegeven en wat de achtergrond is van
de volumeontwikkeling. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen: regeerakkoordintensiveringen
en -maatregelen, moties en amendementen, overige intensiveringen en maatregelen,
exploitatiegevolgen van bouw, besparingsverliezen en gevolgen van de afrekening. Tot de categorie nominaal behoren naast de reguliere loon- en prijsaanpassingen
ook de exploitatiegevolgen van de instandhoudingsbouw en maatregelen die gericht
zijn op beperking van de prijzen, zoals de Wet geneesmiddelenprijzen. De volumeontwikkeling
bestaat niet alleen uit toegevoegde middelen voor extra zorg, maar ook de
ontwikkeling die volgt uit volumemaatregelen, zoals duidelijk te zien is bij
de curatieve somatische zorg, waar de pakketbeperking, die in 1995 en 1996
is doorgevoerd bij de extramurale sectoren tandheelkunde en fysiotherapie,
een neerwaarts effect heeft op de volumeontwikkeling van f 1,6 mld.De categorieën technisch en ontvangsten laten de aansluiting zien
tussen de ontwikkeling van de zorguitgaven en de ontwikkeling van de netto
BKZ-uitgaven. De categorie technisch omvat voornamelijk ontwikkelingen die
voortkomen uit definitieverschillen. Deze tellen wel mee in de totaal gepresenteerde
netto BKZ-uitgaven, maar zijn feitelijk niet relevant voor volume- of nominale
ontwikkeling. Bij de ontvangsten gaat het om het gedeelte van de totale zorguitgaven
dat gefinancierd wordt uit eigen betalingen en overige ontvangsten. Dit gedeelte
wordt niet tot de netto BKZ-uitgaven gerekend. Omdat de volume- en nominale
ontwikkeling betrekking heeft op de totale zorguitgaven, moet gecorrigeerd
worden voor de ontwikkeling in de ontvangsten om uit te komen op de netto
BKZ-uitgaven.Ten slotte is weergegeven welke volumeontwikkeling benodigd zou zijn geweest
om alleen de gevolgen van de demografische ontwikkeling in deze periode op
te vangen1. Deze reeks plaatst de volumegroei
in perspectief. Overigens zijn in de reeks demografische ontwikkeling bepaalde
specifieke demografische ontwikkelingen niet meegenomen. Zo is bij de gehandicaptenzorg
sprake van een toegenomen leeftijdsverwachting, waarmee in de gehanteerde
(constante) kostenprofielen per leeftijd en geslacht geen rekening is gehouden.
Voor de gehandicaptenzorg is het berekende benodigde effect voor demografische
ontwikkeling dan ook een onderschatting. In de afgelopen periode is de zorgvraag
sterker gestegen dan op basis van de demografische ontwikkeling verwacht mocht
worden. Diverse andere factoren zijn van invloed geweest op de gevraagde zorg.
De toegenomen mogelijkheden door technologische ontwikkeling en de toegenomen
mondigheid van de patiënt, mede onder invloed van internet en media,
zijn hier voorbeelden van.Tabellen met jaar-op-jaarmutatiesDe onderstaande tabellen laten van jaar op jaar de ontwikkeling van de
netto BKZ-uitgaven zien. Voor het niveau van de netto BKZ-uitgaven zijn de
jaren 1994 tot en met 2000 realisatiejaren. De uitgaven in deze jaren zijn
afgerekend op basis van realisatiegegevens van CTG, College voor Zorgverzekeringen,
Vektis, CBS en de VWS-slotwetten voor de begrotingsuitgaven. Voor het jaar
2001 zal de voorlopige afrekening van de uitgaven worden gepresenteerd in
het Jaarbeeld Zorg 2001, dat in mei 2002 verschijnt.De tabellen geven aan wat de mutatie is geweest in de netto BKZ-uitgaven
tussen twee opeenvolgende jaren. Hiermee wordt weergegeven welke extra uitgaven
er in een jaar zijn geweest ten opzichte van de gerealiseerde uitgaven in
het voorafgaande jaar. Deze presentatie geeft dus niet aan, zoals in de bijlagen
van de Zorgnota gebruikelijk is, wat er ten opzichte van een voorgaande stand
is veranderd.Een voorbeeld kan dit verduidelijken. De netto BKZ-uitgaven in de gehandicaptenzorg
zijn in 1995 uitgekomen op f 4829 mln en in 1996 op f 5093 mln.
Het verschil van f 264 mln wordt verklaard voor f 155 mln uit nominale
factoren. In 1995 is dit bedrag aan de budgetten toegevoegd om ruimte te geven
voor loon- en prijsstijgingen en voor extra rente- en afschrijvingslasten
die voortkomen uit nieuw afgeronde instandhoudingsbouwprojecten.
Daarnaast is in 1996 f 124 mln extra aan de budgetten toegevoegd voor
meer volume dan in 1995. Enkele kleine technische mutaties hebben een neerwaarts
effect op de netto BKZ-uitgaven van f 7 mln. In de sector zijn de ontvangsten
in 1996 f 8 mln hoger uitgevallen dan in 1995, waardoor het netto resultaat
f 8 mln lager uitkomt. Technische opmerkingen bij het onderscheid tussen nominaal
en volumeIn de tabellen is de ontwikkeling van de zorguitgaven gesplitst in een
nominaal deel en een volumedeel. Om dit onderscheid te kunnen maken zijn de
volgende uitgangspunten gehanteerd. Tot nominaal is gerekend wat beschikbaar
is gesteld voor de «normale» nominale ontwikkeling. Bij de nominale
ontwikkeling van de instellingsbudgetten is bijvoorbeeld rekening gehouden
met de inflatie voor de materiële kosten en met een referentieloonontwikkeling,
gebaseerd op de loonontwikkeling in de marktsector, voor de personele kosten.
Voor de berekening van beide onderdelen gelden vastgestelde uitgangspunten.
De CAO's die de werkgevers in de zorg met hun werknemers afsluiten hebben
dus geen invloed op de hoogte van het budget, maar zijn een aanwending door
de instellingen van de middelen die in de budgetten beschikbaar zijn. CAO-ontwikkelingen
in de zorg zijn dan ook niet van invloed op de hier gepresenteerde nominale
of volumeontwikkeling. Extra middelen die beschikbaar zijn gesteld voor arbeidsmarktknelpunten,
zoals in de Zorgnota 2002 naar aanleiding van de commissie van Rijn, zijn
vanuit bovengenoemd uitgangspunt tot de volumeontwikkeling gerekend.Ook bij de ontwikkeling van de geneesmiddelenuitgaven is het uitgangspunt
dat voor de nominale ontwikkeling een bedrag beschikbaar is dat afgeleid is
van de algemene inflatie. Door de invoering van de Wet Geneesmiddelenprijzen
kon hier echter op voorhand een lagere nominale ontwikkeling verwacht worden.
Dit effect is tot de categorie nominaal gerekend. Bij de geneesmiddelen geldt
verder dat het verschil tussen de uitgaven achteraf en het vooraf beschikbaar
gestelde bedrag, is gerekend tot de volumemutaties. Het gevolg van deze methode
is dat als de kosten per receptregel sterker stijgen dan de inflatie, de uitgavengevolgen
hiervan worden weergegeven als volumeontwikkeling. De volumeontwikkeling bij
de geneesmiddelen is dan ook meer dan alleen de toename van het aantal receptregels.
De introductie van nieuwe betere geneesmiddelen, die gemiddeld duurder zijn
dan bestaande, maar waardoor de kwaliteit van de geneesmiddelenvoorziening
toeneemt, veroorzaakt immers voor het grootste deel de stijging van de kosten
per receptregel.3Kan voor de periode 1994 tot heden per jaar worden
aangegeven, zowel sectorgewijs als voor het geheel van de zorgsector, ten
aanzien van de extra middelen die zijn toegevoegd, voor welk doel deze middelen
beschikbaar zijn gesteld, uitgesplitst naar: I. wachtlijstmiddelen (uitgesplitst naar sector en naar specialisme)II. werkdrukmiddelenIII. zorgvernieuwingsgeldenIV. beheer en administratieKan hierbij ook steeds zo volledig mogelijk worden
aangegeven door wie de extra middelen zijn ontvangen, waaraan de extra middelen
concreet zijn besteed en tot welke resultaten dat heeft geleid?In de periode 1994–2001 bedroeg de totale groei van de netto BKZ-uitgaven
ruim f 24 mld. Voor ruim de helft, f 12,5 mld, ging het daarbij
om nominale ontwikkeling. Van de volumegroei, f 11,7 mld, was ruim 40%
benodigd om de gevolgen van de geraamde demografische ontwikkeling op te vangen.
De verdeling van de intensiveringen voor de gehele zorgsector staat in onderstaande
tabel.Tabel 1. Intensiveringen naar categorie (in mln guldens)   1995199619971998199920002001IWachtlijsten/Productie618,11 198,91 609,12 538,53 241,34 420,16 036,0 IIWerkdruk en arbeidsmarkt98,194,2217,9360,6689,21 071,92 198,5IIIZorgvernieuwing22,744,450,798,2120,7220,9245,9IVBeheer en Administratie7,0– 12,6– 15,7– 55,7– 53,3– 19,488,6VKwaliteit en
overig– 912,8– 741,9– 13,9845,01 501,92 205,23 036,2Totaal exclusief
aanvullende post– 166,9583,01 848,13 786,65 499,87 898,711 605,2Totaal
inclusief aanvullende post– 105,8583,01 968,13 716,25 387,27 911,911 735,3De toedeling van deze middelen naar genoemde categorieën heeft zo
zorgvuldig mogelijk plaatsgevonden. Hoe zorgvuldig ook, een dergelijke toerekening
is tot op zekere hoogte arbitrair. Daarnaast zijn in het verleden gegevens
weliswaar geregistreerd, maar niet altijd op dezelfde wijze.De reden hiervoor is dat de aard en omvang van de informatiebehoefte en
-verzameling in de afgelopen jaren zijn veranderd. De afgelopen acht jaar
is hard gewerkt aan vergroting van de transparantie van de zorgsector. In
het begin van de periode lag het accent in het beleid op kostenbeheersing.
Er was toen vooral behoefte aan inzicht in de financiële middelen en
de productiegegevens in relatie tot de gemaakte productieafspraken. Het accent
lag daarom op de verbetering van de informatie over de uitgaven en de eigen
betalingen van patiënten in de verschillende deelsectoren. De laatste
jaren is de informatiebehoefte verschoven naar de financiële middelen
en productiegegevens in relatie tot de zorgvraag, waaronder wachtlijstgegevens.Tijdens Paars-II is daarom veel aandacht besteed aan de verbetering van
informatie over wachttijden, zorgproductie en allerlei facetten van het zorgaanbod.
Dit is ook in het kader van de meerjarenafspraken opgepakt. Het inzicht in
productiegegevens in relatie tot de vraag wordt hierdoor steeds beter, onder
andere door de ontwikkeling van adequate productdefinities. Denk hierbij aan
de nieuwe producttyperingen in de AWBZ-sectoren en de ontwikkeling van dbc's
voor de ziekenhuissector. Dit traject is echter in de meeste sectoren nog
niet afgerond.In de ziekenhuissector is men in 1996 begonnen met het bijhouden van de
wachtlijsten en wachttijden, zij het dat nog niet alle ziekenhuizen volledige
informatie leveren.Er is voor de AWBZ-zorg dankzij periodieke onderzoeken inmiddels een goed
beeld van de wachttijden per deelsector en van de omvang van wachtlijsten.
Ook de vraag naar zorg komt steeds beter in beeld. Zo is in de AWBZ-sectoren
een AWBZ-brede Zorgregistratie (AZR) opgezet, met als doel een landelijk werkend
systeem van gegevensverzameling en -uitwisseling over de uitvoering
van de AWBZ. Pas nadat dergelijke systemen volledig operationeel zijn, kan
de desbetreffende informatie worden verzameld. Voor wat betreft het verleden
zijn lacunes helaas onvermijdelijk.Voor een overzicht van de lopende initiatieven ter verbetering van de
informatievoorziening (onder andere dbc's, ZRS, HIC, Datawarehouse, RIPAG,
modernisering jaarverslag en RMZ), wordt hier verwezen naar het plan van aanpak
informatievoorziening in de zorg (TK, 2000–2001, 26 573, nr. 57).Hieronder wordt op hoofdlijnen ingegaan op de wachtlijstmiddelen, werkdrukmiddelen,
zorgvernieuwing, beheer en administratie, kwaliteit en overig. De wachtlijstmiddelen
en werkdrukmiddelen zijn vooral relevant voor de ziekenhuizen en AWBZ-sectoren.
Hierbij wordt ook ingegaan op de productiviteitsontwikkeling in verschillende
(deel)sectoren. Een belangrijk toegevoegd thema is kwaliteit. De bijlagen
bij deze vraag geven meer gedetailleerde informatie per sector.1 Daarbij wordt tevens antwoord gegeven op de vraag door wie de extra
middelen zijn ontvangen.I Wachtlijsten/productieNaast de wachtlijstmiddelen dragen ook de reguliere middelen, die beschikbaar
zijn gesteld voor extra capaciteit of voor groei van de productie binnen de
bestaande capaciteit, bij aan het verminderen van de duur van de wachttijden
en de omvang van de wachtlijsten. Voor het beoordelen van de omvang van het
totaal aan geleverde extra zorg is het onderscheid tussen wachtlijstmiddelen
en overige extra productiemiddelen niet relevant. Hoofdzaak is dat de benodigde
zorg gerealiseerd wordt. Deze middelen zijn daarom hier samen genomen. Vanaf 1998
geldt bij de aanwending van deze middelen het uitgangspunt «boter bij
de vis».Overigens is niet alleen de hoeveelheid productiemiddelen bepalend voor
het wegwerken en voorkomen van wachtlijsten. De zorg heeft ook door doelmatiger
werken zijn productie opgevoerd. geeft een overzicht van de extra wachtlijst-/productiemiddelen
per (deel)sector.Tabel 2. Extra wachtlijst-/productiemiddelen naar sector
(in mln guldens)  1995199619971998199920002001Curatieve zorg intramuraal311,5521,6553,3809,81 101,81 309,61 866,1Curatieve zorg extramuraal– 36,3– 49,4– 29,027,487,9117,1181,2Curatieve zorg overig10,021,348,257,2108,483,9131,1Geestelijke gezondheidszorg103,2189,4294,9447,7495,5603,5836,6Gehandicaptenzorg109,0212,8332,1476,9554,7667,71 037,6Ouderenzorg120,7303,2409,6719,5893,01 638,31 983,4Totaal618,11 198,91 609,12 538,53 241,34 420,16 036,0Zoals uit deze tabel blijkt, is van de totaal beschikbare volumemiddelen
van f 11,7 mld, ruim f 6 mld bestemd voor extra productie. In de
intramurale curatieve zorg gaat het om productie van ziekenhuizen en medisch
specialisten. In de geestelijke gezondheidszorg is een belangrijk deel van
de middelen bestemd voor extra capaciteit door bouw. In de gehandicaptenzorg
is het geld aangewend voor het creëren van extra capaciteit via bouw
en voor het plan van aanpak wachtlijsten. In de ouderenzorg is het grootste
deel van de middelen bestemd voor de verpleeghuizen en de thuiszorg. Tabel 3. Productie-ontwikkeling (index 1994=100)  19941995199619971998199920003Curatieve zorg       Alg ZH klinische opn1 364 4841 353 0011 352 0671 343 0001 323 7821 296 5061 263 456Index100999998979593 Alg ZH dagopname538 367567 590600 183642 000669 069699 566744 845Index100105111119124130138Revalidatieklinieken behandeluren591 940662 420721 260733 409765 551831 395nbIndex100112122124129140nb Index Huisartscontacten1009997109105107109        Geestelijke gezondheidszorg       GGZ ambulant poliklinisch861 418977 1971 213 6991 390 5191 420 7861 454 138nbIndex100113141161165169nb Psych ZH klinische opname43 41845 42846 61750 10653 34052 157nbIndex100105107115123120nb Psych ZH verpleegdagen7 897 6667 738 0197 641 8497 375 2527 394 3227 064 912nbIndex1009897939489nb Psych ZH dagbehandeling742 495770 052840 7581 083 1601 159 9351 211 431nbIndex100104113146156163nb RIBW'en verzorgingsdagen1 575 0001 832 0001 872 0002 153 0002 271 000nbnbIndex100116119137144nbnb        Gehandicaptenzorg       Verst/lich gehandicapten intramuraal12 840 43612 58911 512 716 04112 915 65013 100 58013 270 92213 368 861Index1009899101102103104 Verst/lich gehandicapten semimuraal6 183 4106 453 5426 572 9396 685 6327 126 3647 230 0577 300 964Index100104106108115117118Verst/lich gehandicapten dagbesteding4 231 5674 374 4664 429 9914 467 7854 511 1394 550 6544 621 632Index100103105106107108109 PGB's gehandicaptenzorg  1 40021 50023 1013 6416 1952        Ouderenzorg       Verpleeghuis klinische verpleegdagen51 34553 44355 43756 20854 07955 152nbIndex100104108109105107nbVerpleeghuis dagopname12 93712 99013 65713 94013 17113 988nbIndex100100106108102108nbVerzorgingshuis intramuraal121 064117 491113 033111 719107 806107 065nbIndex1009793928988nbVerzorgingshuis dagverzorging13 52215 93016 83415 02617 41520 754nbIndex100118124111129153nb Thuiszorg uren154 127 10754 741 10756 613 79653 527 00055 825 00457 731 45559 614 552Index10010110599103107110 PGB's Ouderenzorgnbnb4 0006 0457 1849 40816 28221 Verandering bron Bron: LVT jaarboek (1994–1996)/CTG
(1997–2000)2 Raming3 De ontbrekende gegevens zijn voor het merendeel eind september
2001 beschikbaar. Bron: PrismantTabel 4. Productie-ontwikkeling ziekenhuizen naar verrichting  19982000stijging in % Knie67 00078 00016,4%Heup19 00021 00010,5%Cataract70 00078 00011,4% Open hart7 7007 8001,3%Dotter7 8008 5009,0%Uit en blijkt dat de productie in vrijwel alle sectoren in de afgelopen
periode sterk is toegenomen. Dit nog afgezien van de extra productie in de
vorm van zorgvernieuwing en kwaliteit.• De productie van de algemene en academische ziekenhuizen is over
de periode 1994–1999 toegenomen. Wel heeft er door medisch-technologische
ontwikkelingen een verschuiving plaatsgevonden van kliniek naar dagbehandeling.
Steeds vaker wordt de minder zware klinische patiënt in
dagopname geholpen. Als gevolg van deze ontwikkeling lopen de klinische opnamen
sinds 1994 terug en is het aantal dagopnamen substantieel gestegen. Per saldo
is er sprake van een groei van de productie. Daarnaast is het aantal behandeluren
in de revalidatieklinieken sterk toegenomen.• Bij orthopedie is het aantal knie- en heupoperaties sinds 1996
duidelijk gestegen. Hoewel de totale productie constant is gebleven, is de
gemiddelde wachttijd iets afgenomen.• Bij oogheelkunde is het aantal verrichtingen sinds 1996 sterk gestegen.
Zo zijn tussen 1996 en 1999 28% meer mensen met staar geholpen. Door een ruimere
indicatiestelling is de wachtlijst weliswaar niet afgenomen, maar de wachttijd
is wel licht gedaald.• Ook bij openhartoperaties en dotterbehandelingen is de productie
gestegen. Het aantal patiënten dat wacht op een openhartoperatie of dotterbehandeling
is echter sinds januari 2000 toegenomen als gevolg van de toenemende vraag
naar hartchirurgie en interventiecardiologie. Hierdoor kunnen in enkele ziekenhuizen
patiënten, die hiervoor geïndiceerd zijn maar niet accuut hoeven
te worden geholpen, niet binnen de Treeknormen worden behandeld.In de overige ziekenhuizen worden deze patiënten nagenoeg allemaal
binnen Treeknormen geholpen.• In de geestelijke gezondheidszorg zijn de extra middelen voor het
grootste deel aangewend voor extra productie. Er is een goede start gemaakt
met het terugdringen van de wachtlijsten. De productie is vooral sterk gestegen
in de ambulante GGZ, bij de dagbehandelingen en kleinschalige woon- en verblijfsvormen.• Kern van de aanpak van de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg
is het bieden van zorg-op-maat. Eind maart 2001 was aan 11 569 cliënten
door middel van een zorgarrangement extra zorg geleverd. Een belangrijk deel
van de extra middelen is bestemd voor de uitbreiding van plaatsen via bouw.
Bij de inzet van de wachtlijstmiddelen lag het accent bij de zorg voor lichamelijk
gehandicapten en de uitbreiding van de semimurale en ambulante zorg. In de
periode na 1997 is eveneens het PGB sterk uitgebouwd.• In de ouderenzorg zijn de meeste middelen voor extra productie
beschikbaar gesteld aan de sector verpleeghuizen. Het overgrote deel van deze
middelen is beschikbaar gesteld voor de bouw. In de sector verzorgingshuizen
wordt de zorg steeds meer extramuraal geleverd. Hierdoor kunnen steeds meer
ouderen verzorgingshuiszorg in de thuissituatie krijgen in plaats van opname
in het verzorgingshuis. De productie in de thuiszorg stijgt over de gehele
periode fors door de inzet van extra middelen en de afbouw van de lumpsum
financiering. Het aantal PGB's is tevens sterk toegenomen.II Werkdrukmiddelen en arbeidsmarktEen deel van de werkdruk-/arbeidsmarktmiddelen wordt gericht ingezet voor
flankerend werkdrukbeleid via de sectorfondsen, voor meer opleidingsplaatsen
en voor praktijkverkleining voor verloskundigen. Daarnaast is een groot deel
van de werkdrukmiddelen toegevoegd aan de instellingsbudgetten.Instellingen bekostigen hun werkdrukbeleid uit meerdere bronnen: via de
sectorfondsen, via de hier bedoelde werkdrukmiddelen en uit het reguliere
budget dat verkregen wordt via CTG-beleidsregels. Door deze verschillende
financiële stromen is het niet goed mogelijk de aanwending van de werkdrukmiddelen
via de instellingsbudgetten geïsoleerd te verantwoorden. De sector heeft
een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van de besteding van de werkdrukmiddelen.
De overgang van input- naar outputsturing is hierin leidend. Er bestaat wel
een globaal inzicht in de aanwending van de werkdrukmiddelen. In de thuiszorg
en de verpleeg- en verzorgingshuizen is bijvoorbeeld een protocol
werkdrukmiddelen door de betrokken partijen opgesteld. Volgens dit protocol
dienen instellingen plannen in bij het zorgkantoor over de aanwending van
de werkdrukmiddelen. Op deze manier ontstaat een globaal idee van de aanwending.Het is wel van belang inzicht te hebben in de ontwikkeling van de werkdruk
en de verschillende factoren die hierop van invloed zijn. De ziekteverzuimontwikkeling
en de ontwikkeling van het aantal werkzame personen in effectieve fte's per
sector leveren nuttige informatie op.Voor de resultaten van deze indicatoren over de periode 1994–1999
wordt hier verwezen naar het antwoord op vraag 4.Tabel 5. Werkdrukmiddelen (in mln guldens)  1995199619971998199920002001Curatieve zorg intramuraal – 86,8– 18,6– 18,630,038,0212,2Curatieve zorg extramuraal25,065,5127,0127,0195,2224,4430,6Curatieve zorg overig 11,011,01,29,843,2136,4Geestelijke gezondheidszorg    18,618,681,6Gehandicaptenzorg4,64,64,612,112,147,181,2Ouderenzorg68,583,585,7230,7350,4563,0909,7Beheer 16,48,28,273,1137,6346,8Totaal98,194,2217,9360,6689,21 071,92 198,5III ZorgvernieuwingDe hierboven genoemde omschakeling naar vraagsturing in de zorg, geeft
een nieuwe impuls aan de zorgvernieuwing. Door het vernieuwen van de zorg,
is het beter mogelijk in te spelen op de wensen van de cliënt (zorg op
maat). Daarnaast levert zorgvernieuwing een bijdrage aan de doelmatigheid
in de zorg.De middelen voor zorgvernieuwing worden ingezet voor concrete projecten.
Het komt echter voor dat deze projecten niet zijn uit te drukken in concrete
producten die in het kader van de WTG zijn geprijsd. De resultaten zijn daarmee
lastig meetbaar.De in onderstaande tabel aangegeven inzet van middelen kan de indruk wekken
dat er weinig aan zorgvernieuwing gebeurt. Dit is echter onjuist. Succesvolle
vernieuwingsprojecten worden overgenomen in de reguliere zorg. Daarnaast worden
ook binnen de reguliere middelen inspanningen gepleegd voor zorgvernieuwing.Tabel 6. Zorgvernieuwing (in mln guldens)  1995199619971998199920002001Curatieve zorg intramuraal0,60,90,90,90,90,90,9Curatieve zorg extramuraal 4,03,03,03,04,44,4 Curatieve zorg overig15,015,015,015,0   Geestelijke gezondheidszorg     46,046,0Gehandicaptenzorg7,124,531,879,3116,8169,6194,6Totaal22,744,450,798,2120,7220,9245,9Hoewel in de curatieve zorg vrijwel geen extra middelen specifiek voor
zorgvernieuwing ter beschikking zijn gesteld, heeft binnen de sector wel degelijk
zorgvernieuwing plaatsgevonden. Deze gelden zijn afkomstig uit de budgetafspraken
van zorgverzekeraars met ziekenhuizen.In de curatieve zorg overig is van 1995 tot en met 1998 jaarlijks f 15
mln ingezet voor experimenten specialistische hulp. De uitgaven in de geestelijke
gezondheidszorg betreffen voornamelijk de f 40 mln die voor het versterken
van de eerstelijns-GGZ vanaf 2000 beschikbaar is gesteld. Bij de
gehandicaptenzorg gaat het zowel om zorgvernieuwing als kwaliteitsbeleid.
De uitgaven zijn onder andere gedaan voor het verbeteren van de kwaliteit
van de dagbesteding en de aanpak van de gedragsproblematiek.IV Beheer en administratieDit zijn de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld voor beheerskosten.
Bij de verschillende zorgsectoren gaat het hierbij om extra geld voor verbetering
van registraties, voor indicatiestelling, onderzoeken, ICT-investeringen en
vergoeding van additionele uitvoeringskosten bij instellingen. Voor de vraag
wie deze gelden specifiek heeft ontvangen, wordt hier verwezen naar de bijlagen.
In de sector beheer en diversen gaat het om wijzigingen in de beheerkostenbudgetten
ZFW en AWBZ en in de inningskosten van premies en eigen bijdragen. Deze reeks
is, met uitzondering van 2001, negatief als gevolg van verschillende taakstellingen.Tabel 7. Beheer en administratie (in mln guldens)1 1995199619971998199920002001Curatieve zorg extramuraal7,07,87,87,87,87,87,8Gehandicaptenzorg    1,52,020,6Ouderenzorg 20,025,010,014,054,175,6Beheer – 40,4– 48,5– 73,5– 76,6– 83,3– 15,4Totaal7,0– 12,6– 15,7– 55,7– 53,3– 19,488,61 In sommige gevallen zijn algemene middelen voor beheer- en
administratie geboekt bij die sector waar het zwaartepunt van de desbetreffende
maatregel lag. Zie hiervoor per sector de bijlagen bij deze antwoorden.V Kwaliteit/overigNaast de posten capaciteit, werkdruk, zorgvernieuwing en beheer en administratie
is de afgelopen periode in de zorg ook veel geld uitgetrokken voor verbetering
van de kwaliteit. Omdat genees- en hulpmiddelen niet aan een van de andere
categorieën kunnen worden toegerekend, zijn deze eveneens onder deze
categorie geschaard. Daarbij moet aangetekend worden dat bij genees- en hulpmiddelen
ook sprake is geweest van een forse stijging in aantallen. Het hoofdaccent
van de budgettaire groei in deze twee sectoren zit evenwel in het kwaliteitsaspect.Onder de post overig vallen ook de middelen die een bijdrage leveren aan
de voorgaande categorieën, maar die hier niet nader aan toe te rekenen
zijn.Over verbetering van kwaliteit van de zorg kunnen minder gemakkelijk kengetallen
gepresenteerd worden. In de bijlagen per sector worden representatieve voorbeelden
gegeven van kwaliteitsverbeteringen in de periode vanaf 1994. Dit betreft
onderwerpen waar brede maatschappelijke steun voor bestaat. Te denken valt
aan:• Privacy en ruimte in de ouderenzorgToename van het aantal een- en tweepersoonskamers in verpleeghuizen;Toename van de ruimte per wooneenheid in verzorgingshuizen.• Vermaatschappelijking van de zorgGeleidelijke overgang van intramurale naar semi-murale, decentrale voorzieningen
in de psychiatrie, gehandicaptenzorg en ouderenzorg waardoor mensen langer
thuis kunnen blijven wonen.• Technologische ontwikkelingenToegenomen behandelmogelijkheden voor ouderen aan hart- en vaatziekten,
bewegingsapparaat en de ogen;Toepassing van implantaten die doofheid vermindert; Ten gevolge van technologische ontwikkelingen gebeuren meer ingrepen in
dagopname of op de polikliniek.• Nieuwe geneesmiddelenIntroductie van nieuwe geneesmiddelen voor nog onbehandelbare ziektes,
of voor sterke verbetering van bestaande behandelingen levert een belangrijke
bijdrage aan de kwaliteit van de zorg.Naast de in deze tabel verwerkte middelen voor kwaliteit, zijn ook kwaliteitsverbeteringen
gerealiseerd met reguliere middelen.Veel van de kwaliteitsverbeteringen zijn bijvoorbeeld betaald uit de ruimte
die beschikbaar was voor opvang van prijsstijgingen.Zo worden kosten van vervanging en renovatie van gebouwen gerekend tot
de prijsstijging in de zorg. Hierbij is tevens sprake van kwaliteitsverbetering.
Bij vervanging en renovatie wordt immers rekening gehouden met moderne zorgbeginselen.
Bij uitbreidingsbouw (betaald uit middelen voor extra productie) is eveneens
sprake van kwaliteitsverbetering ten opzichte van bestaande voorzieningen.Verder is, los van de extra beschikbaar gestelde middelen, binnen bestaande
budgetten sprake van kwaliteitsverbetering, omdat er overal sprake is van
innovatie van de zorgverlening. De verschuiving van opname naar dagopname
en poliklinische behandeling is hiervan een voorbeeld.Tabel 8. Kwaliteit/overig (in mln guldens)  1995199619971998199920002001Curatieve zorg intramuraal– 123,2– 104,621,638,234,973,389,4Curatieve zorg extramuraal– 1 334,8– 1 604,9– 1 569,8– 1 546,0– 1 624,5– 1 530,0– 1 494,1Curatieve zorg overig72,3103,7103,7141,5163,5248,7358,7Geestelijke gezondheidszorg– 31,1– 39,1– 40,133,333,7113,9213,9Gehandicaptenzorg32,135,142,3– 12,440,7122,732,3Ouderenzorg112,273,375,8100,4167,274,5138,5Geneesmiddelen130,7466,5866,81 262,41 791,42 111,02 788,7Hulpmiddelen139,5138,2177,9407,1354,3322,6352,8Preventie86,7137,5181,9257,5265,2297,3401,1Beheer2,852,4126,0163,0275,5371,2154,9Totaal– 912,8– 741,9– 13,9845,01 501,92 205,23 036,2Bij curatieve intramurale zorg gaat het naast kwaliteit met name om een
aantal technische mutaties. De forse min bij curatieve extramurale zorg is
het gevolg van enkele pakketverkleiningen waartoe onder het vorige kabinet
besloten is. De extra uitgaven voor curatieve zorg overig zijn voor kwaliteitsverbetering
(met name invoering dbc's).De extra uitgaven in de geestelijke gezondheidszorg betreffen met name
maatschappelijke opvang. De plus bij gehandicaptenzorg in 2000 betreft de
additionele kosten van de wachtlijstaanpak. De toename van de uitgaven bij
de ouderenzorg in 2001 gaat voor het grootste deel naar de thuiszorg (met
name voor versterking mantelzorg).Bij zowel de geneesmiddelen als de hulpmiddelen is, naast de toename van
de kwaliteit, ook de gestegen consumptie een verklaring voor de extra uitgaven.Het grootste deel van de middelen voor preventie gaat naar specifieke
preventieactiviteiten (bijvoorbeeld vaccinatie) en GGD'en. De reeks bij beheer
wordt grotendeels veroorzaakt door de ontwikkeling van de beheerskosten van
particuliere verzekeraars.Tot slot zijn de incidentele negatieve bedragen ook het gevolg van onderuitputting
in een bepaald jaar. Deze middelen zijn steeds structureel voor de zorg behouden
gebleven.Voor een meer gedetailleerde toelichting op deze getallen wordt hier verwezen
naar de bijlagen bij vraag 3. 4Kan voor de periode 1994 tot heden worden aangegeven,
zowel sectorgewijs als voor de gehele zorgsector:– Hoe de loonkosten zich hebben ontwikkeld, totaal en per gewerkt
uur, en hoe deze zich verhouden tot de gemiddelde loonkostenontwikkeling voor
de gehele arbeidsmarkt over dezelfde periode?– Hoe het aantal personen dat in de gezondheidszorg werkzaam is,
uitgesplitst naar personen die zich met de directe zorgverlening bezighouden
en personen werkzaam t.b.v. administratie, beheer en management, zich heeft
ontwikkeld?– Hoe de daadwerkelijke, effectieve beschikbaarheid van deze personen
zich heeft ontwikkeld, rekening houdend met arbeidsduurverkorting, ziekteverzuim
en inzet van directe vs. indirecte krachten?In de periode 1995–2000 (1994 is vanwege een revisie van de Nationale
Rekeningen niet beschikbaar) is de groei van het gemiddelde bruto uurloon,
volgens het CBS, in de sector zorg en welzijn licht achtergebleven bij de
gemiddelde groei in Nederland. In dezelfde periode zijn de CAO-lonen in de
sector zorg en welzijn meer gestegen dan in de totale economie. Het verschil
in de ontwikkeling van het bruto-uurloon hangt daarom vooral samen met verschuivingen
in de samenstelling van het personeelsbestand (bijvoorbeeld in de zorg- en
welzijnssector meer banen aan de onderkant van het loongebouw). Daarnaast
kunnen conjuncturele factoren en productiviteitsontwikkelingen aanleiding
zijn voor de uitkering van gratificaties en extra periodieken. Hierdoor is
het gemiddelde bruto-uurloon in Nederland iets meer gestegen dan het bruto-uurloon
in de sector zorg en welzijn.Het aantal werkzame personen in de zorg is vanaf 1994 flink toegenomen.
De verhouding tussen het verplegend en verzorgend personeel en het ondersteunend
personeel is nagenoeg constant gebleven. In de hele zorg is het aantal werkzame
personen tussen 1994 en 2000 met ruim 19% (ofwel circa 140 000 personen)
toegenomen. De vacaturegraad is beduidend lager dan het landelijk gemiddelde.Ook het beschikbare personeelsvolume is de afgelopen jaren toegenomen.
De groei van het beschikbare personeelsvolume was ongeveer 7,5% en is daarmee
lager dan de groei van het aantal werkzame personen. Dit kan verklaard worden
uit het feit dat in de meeste sectoren sprake was van een gemiddeld kortere
werkweek (door de invoering van ADV en door een hoge instroom van deeltijders)
en een oplopend ziekteverzuim (inclusief zwangerschapsverlof).Bijlage 4.11 bevat het bruto uurloon in guldens
in zorg en welzijn en in Nederland totaal. Bijlage 4.21 bevat de personeelskosten van de verschillende branches in de zorgsector.
De personeelskosten bestaan uit de loonsom en de kosten voor werving en selectie,
kleding enzovoorts. Er is hier geen rekening gehouden met de onregelmatigheidstoeslag,
die een relatief groot aandeel vormt in het loon van medewerkers in de sector
zorg en welzijn. Voor de vergelijking van zorg en welzijn met Nederland totaal
zijn de loonsommen opgenomen. De loonsom betreft de kosten voor salaris, inclusief
bijzondere beloning. In de loonsom zijn de kosten voor werving en selectie,
kleding etc niet meegenomen.Het aantal werkzame personen in de zorg is vanaf 1994 flink toegenomen.
Met name de gehandicaptenzorg en de thuiszorg hebben in de afgelopen jaren
een grote personele groei doorgemaakt. In de ziekenhuizen behoort circa 1/3
deel van de medewerkers tot het Verplegend en Verzorgend personeel. Eveneens
1/3 deel werkt in ondersteunende diensten. In de Thuiszorg is het aantal werkzame
personen in ondersteunende diensten beperkt. In de GGZ, Gehandicaptenzorg
en de Ouderenzorg is circa een kwart werkzaam in ondersteunende functies en
ongeveer de helft als Verpleegkundig en Verzorgend personeel. De verhouding
tussen Verplegend en Verzorgend personeel en het ondersteunend personeel is
de afgelopen jaren nagenoeg constant. De ontwikkeling van het aantal personen
dat werkzaam is in de gezondheidszorg staat in bijlage 4.3.1 De verdeling van de werkzame personen naar functie is voor 2000 nog
niet bekend.De ontwikkeling van de beschikbaarheid van werknemers kan gemeten worden
door het personeel in voltijdsequivalenten te corrigeren voor arbeidsduurverkorting
en ziekteverzuim. Een nuancerende opmerking hierbij is dat er bij de ziekteverzuimontwikkeling
van verschillende bronnen gebruik gemaakt diende te worden. Dit betekent dat
er trendbreuken kunnen optreden die het uiteindelijke resultaat (licht) kunnen
beïnvloeden. De berekende ontwikkeling van het beschikbare personeel
is weergegeven in bijlage 4.4.1 In 1997/1998
hebben werkgevers en werknemers in CAO-verband overeenstemming bereikt over
arbeidsduurverkorting. Hiervan is in meerdere sectoren het effect zichtbaar
door een afvlakking of zelfs tijdelijke daling van het personeelsvolume. Uit
het overzicht blijkt verder dat, rekening houdend met ziekteverzuim en ADV,
alleen bij de verzorgingshuizen de beschikbaarheid van personeel licht is
teruggelopen in het tijdvak 1994–2000. In deze periode heeft echter
ook een daling van de productie in de sector verzorgingshuizen plaats gevonden.
Voor de overige sectoren is de beschikbaarheid van personeel toegenomen. Met
name bij de verpleeghuizen en de instellingen voor verstandelijk gehandicapten
was de groei met in totaal respectievelijk 17% en 21% aanzienlijk.5Kan de minister inzicht verschaffen in de geldstromen
die het gevolg zijn van fusie en integratieprocessen van instellingen? Kan
per sector worden aangegeven welk deel van het budget hieraan is besteed?Uitsluitend in de algemene ziekenhuissector leidt fusie in veel gevallen
tot een budgetverhoging. Door fusie kan het «nieuwe» ziekenhuis
in een andere klasse binnen de functiegerichte budgetteringssystematiek vallen
(FB-systematiek). Zo ontvangen grotere ziekenhuizen per variabele productieparameter
(opnamen, verpleegdagen, dagopnamen en eerste polikliniekbezoeken) een hoger
bedrag dan kleinere ziekenhuizen.Dit betekent dus dat bij gelijkblijvende productie het gefuseerde ziekenhuis
meer budget krijgt dan de samenvoeging van de afzonderlijke budgetten. Bij
de invoering van de FB-systematiek is bewust voor een dergelijke groottetoeslag
gekozen, omdat grotere ziekenhuizen gemiddeld gesproken een «zwaardere»
patiëntenpopulatie kennen. Over de jaren 1994 tot nu toe gaat het om
een bedrag (cumulatief) van circa f 75 mln. Dit betreft de fusies van
33 ziekenhuizen tot 16 ziekenhuizen.In andere sectoren in de gezondheidszorg leidt een fusie niet tot extra
budget voor de gefuseerde instelling. Het budget van een dergelijke gefuseerde
instelling is de optelsom van de budgetten van de voorheen zelfstandige instellingen.
Over deze zogenaamde fusiebonus vindt momenteel veel discussie plaats. Vanaf 2001
heeft VWS f 50 mln geïnvesteerd om de verschillen tussen de productieparamaters
te verkleinen. Het volledig afschaffen van de zogenaamde fusiebonus vergt
volgens opgave van de Stichting Samenwerkende Ziekenhuizen een investering
van ongeveer f 100 mln.Hoeveel middelen er daadwerkelijk door instellingen worden uitgegeven
aan integratie- en fusieprocessen is ons niet bekend. Instellingen hebben
namelijk bestedingsvrijheid binnen hun budget. Uiteraard moeten instellingen
daarbij wel binnen randvoorwaarden opereren en prestaties leveren.
Het systeem van productieafspraken, zoals dat al jaren operationeel is, legt
de verantwoordelijkheid bij de instelling om met een bepaalde hoeveelheid
middelen (het budget) de afgesproken productie te halen. De instelling is
echter zelf verantwoordelijk voor de uitgaven. Het is aan de instelling om
geld uit te geven aan een verpleegkundige, een directeur, schoonmaakmiddelen
of een fusie.In een aantal gevallen worden middelen met een specifiek bestemd doel
aan instellingen toegewezen. Dergelijke bestemmingen zijn moeilijk in overeenstemming
te brengen met de gedachte achter budgettering, waarbij instellingen zelf
verantwoordelijk zijn voor de besteding van middelen. Dit noodzaakt het opstellen
van aparte beleidsregels en vaak ook een aparte verantwoordingslijn. Zie hiervoor
het antwoord op vraag 1.6Kan de minister aangeven hoe de reserves van instellingen
en de kas AWBZ alsmede reserves van verzekeraars in zowel het eerste als tweede
compartiment zich hebben ontwikkeld van 1994 tot heden?Voor de instellingen kan dit worden aangegeven voor de periode 1994 tot
en met 1999; voor de zorgverzekeraars en de verzekeringskassen kan dit voor
de periode 1994 tot en met 2000.Voor de instellingen worden de reserves als percentage van de aanvaardbare
kosten gegeven. Voor de zorgverzekeraars en de verzekeringskassen worden de
reserves gegeven in bedragen.1. Reserves instellingenGegevens over de ontwikkeling in de reserves – het niet-vreemde
vermogen – van de instellingen worden elk jaar gegeven en toegelicht
in een bijlage bij het Jaaroverzicht zorg c.q. de Zorgnota. In bijlage A6
van het Jaaroverzicht zorg 1999 staan de cijfers over de jaren 1994–1996.
In bijlage A5 van de Zorgnota 2000 staan de cijfers over 1995–1997 en
in bijlage 13 van de Zorgnota 2001 staan de cijfers over 1996–1998.
Inmiddels zijn ook de cijfers over de jaren 1997–1999 bekend. Deze zullen
in de diverse (nog te publiceren) brancherapporten worden opgenomen.Tabel 9. Niet-vreemd vermogen als percentage van de aanvaardbare
kosten  Niet-vreemd vermogen in enge zinReserves instand-houding en inventarisVoorzieningen  199419991994199919941999Algemene ziekenhuizen5,0%4,8%1,7%3,5%3,9%3,1%Radiotherapeutische centra10,4%10,6%0,2%2,6%7,5%4,6%Revalidatiecentra10,3%9,0%0,6%2,1%4,8%4,4%Academische ziekenhuizen4,4%4,8%3,2%7,2%9,6%9,9%Psychiatrische ziekenhuizen7,7%6,7%1,2%4,0%6,3%3,6%RIBW19,1%5,7%1,0%2,7%6,3%7,3%RIAGG9,1%6,0%0%0%1,4%2,1%Verpleeghuizen7,8%5,3%1,7%4,1%4,5%4,2%Gezinszorg5,8% 0% 0,7% Kruiswerk18,0% 0% 2,0% Thuiszorg 7,2% 0% 1,5%Zwakzinnigeninrichtingen en internaten6,6%2,8%1,5%3,8%5,0%3,5%Instellingen voor zintuiglijk gehandicapten12,5%10,9%1,6%3,0%6,9%5,4%Dagverblijven13,4% 0,2% 5,0% Gezinsvervangende tehuizen11,9% 0,6% 3,7% DV/GVT 12,0% 1,2% 4,7%Bij de interpretatie van de gesplitste gegevens past de nodige voorzichtigheid.
In de praktijk bestaat er namelijk nogal wat ruimte ten aanzien van de verwerking
van resultaten en voorzieningen. Over het algemeen kan worden
gesteld dat het niet-vreemd vermogen in enge zin dient om jaarlijks schokken
in de bekostiging op te vangen. De reserves instandhouding en inventaris en
de voorzieningen hebben meer het karakter van besparingen ten behoeve van
uitgaven in de toekomst.De gegevens van gezinszorg en kruiswerk zijn na 1994 samengevoegd tot
thuiszorg. Die van dagverblijven en gezinsvervangende tehuizen zijn eveneens
samengevoegd.2. Reserves zorgverzekeraars (ziekenfondsen)De in onderstaand overzicht opgenomen gegevens zijn afkomstig uit de registratie
van het College voor zorgverzekeringen (CVZ).De zorgverzekeraars zijn verplicht een aansprakelijk vermogen (dat kan
bestaan uit wettelijke reserves, vrije reserves en achtergestelde leningen)
aan te houden ter hoogte van de minimale solvabiliteits-marge op grond van
artikel 43b, tweede lid, van de ZFW. Voor de wettelijke reserve ZFW geldt
dat deze niet boven een maximaal niveau mag uitstijgen. Dat niveau wordt vastgesteld
op grond van artikel 43b, derde lid van de ZFW. De twee grenzen (minimum en
maximum) zijn in onderstaand overzicht respectievelijk in regel 1 en 4 opgenomen.Voorts zijn respectievelijk in regel 2 en 3 aangegeven het aggregeerde
aansprakelijk vermogen en het gedeelte daarvan dat bestaat uit de wettelijke
reserve ZFW.Uit dit overzicht blijkt dat geaggregeerd de reserves van de zieken-fondsen
tussen de begrenzingen liggen.Voor de maximale reserve ZFW geldt dat deze regeling pas met ingang van
1-1-2001 van kracht is geworden en dat de cijfers in de regels 3 en 4 het
beeld voor 1997 tot en met 2000 geven dat zou hebben bestaan als ook in deze
jaren de maximeringsregeling al van kracht zou zijn geweest.Tabel 10. Reserves zorgverzekeraars (in mln guldens)  19941995199619971998199920001. Minimale solvabiliteitsmarge3103075818969151 0861 1542. Aansprakelijk vermogen1 2691 5111 6232 0151 9572 5283 1173. Wv wettelijke reserves ZFW   1 6451 5311 9582 5654. Maximale reserve ZFW   2 9593 0933 3463 558Bron: CVZ3. Reserve verzekeringskassenDe cijfers in onderstaande tabel geven in de eerste plaats weer de vermogenspositie
van de Algemene Kas (ZFW) en het Algemeen Fonds (AWBZ). De gegevens zijn afkomstig
van het College voor zorgverzekeringen (CVZ). De cijfers voor de jaren 1994
tot en met 1999 zijn afkomstig uit de Financiële jaarverslagen. De cijfers
voor 2000 zijn afkomstig uit het premieadvies en zijn nog voorlopig.De vermogenspositie valt alleen goed te beoordelen in relatie met het
normvermogen. Het vermogen is het – op grond van objectieve criteria –
bepaalde vermogen dat nodig is voor een optimaal liquiditeitenbeheer van een
fonds. Nu de fondsen hun overschotten en tekorten onderbrengen in de schatkist
(schatkistbankieren) zijn afwijkingen van het normvermogen voor de collectieve
sector als geheel niet relevant meer.Het overzicht laat zowel voor de Algemene Kas als het Algemeen Fonds in
de meeste van de getoonde jaren een negatief vermogenssaldo zien. Bekend is
dat de afgelopen jaren de vermogenspositie van de kassen aanzienlijk is verbeterd
en het negatieve vermogenssaldo is afgenomen dan wel weggewerkt. Tabel 11. Vermogenspositie Algemene Kas (ZFW) en Algemeen
Fonds (AWBZ) (in mln guldens)  1994199519961997199819992000Algemene Kas       Vermogenspositie–/– 2 577–/– 2 913–/– 2 709–/– 3 507–/– 3 868–/– 2 644–/– 134Normvermogen–/– 1 091–/– 1 425–/– 1 362–/– 1 828–/– 1 341–/– 1 180–/– 1 224Vermogenssaldo–/– 1 486–/– 1 488–/– 1 347–/– 1 679–/– 2 527–/– 1 4601 090         Algemeen Fonds       Vermogenspositie692–/– 172–/– 662–/– 76–/– 7981 4212 143Normvermogen *5001 7791 3702 2112 3153 1643 164Vermogenssaldo192–/– 1 951–/– 2 032–/– 2 287–/– 3 113–/– 1 743–/– 1 021* CVZ en VWS zijn in gesprek over de juiste bepaling van de omvang van
het normvermogen AWBZ. De in het premieadvies opgenomen reeks sluit niet helder
aan op de cijfers uit het financieel jaarverslag. Daarom is er gekozen voor
het opnemen van het normvermogen 1999 in 2000.7Kan de minister een overzicht geven van de toedeling
en de besteding van de financiële middelen naar de sectorfondsen vanaf 1994
tot heden?Het budget van de sectorfondsen is met name vanaf 1999 fors verhoogd
in verband met de toenemende arbeidsmarktknelpunten.In 1999 en 2000 zijn de extra middelen vooral aangewend voor een gerichte
intensivering op de speerpunten arbo, verzuim en reïntegratie en regionaal
arbeidsmarktbeleid. In 2001 zijn met name de speerpunten behoud en instroom
geïntensiveerd. De bestedingsplannen van de sectorfondsen worden vooraf
door VWS getoetst en na afloop van het jaar leggen de sectorfondsen verantwoording
af over de inzet van de middelen waarna wordt afgerekend.Ter toelichting het volgende.In 1989 en 1990 zijn de sectorfondsen voor vernieuwende activiteiten op
het gebied van arbeidsmarkt, werkgelegenheid en opleiding/scholing opgericht.
In 1990 bedroeg het budget circa f 5,9 mln. In 1995 was de maximale subsidie
toegenomen tot f 123,3 mln. In bijlage 7.11
staat een overzicht van de sectorfondsmiddelen naar sectorfonds (tabel 1)
en naar speerpunt (tabel 2) aan over de periode 1995–2001. Belangrijke
speerpunten waren destijds met name scholing van zittend personeel en instroom
van doelgroepen. In 1994 heeft het kabinet middelen beschikbaar gesteld voor
een zogenaamde arbeidsmarktimpuls. Deze middelen zijn deels via de sectorfondsen
(bijvoorbeeld AWO en AWOB) ingezet en deels via de instellingsbudgetten (bijvoorbeeld
ziekenhuiswezen). De middelen waren voor een belangrijk deel bedoeld voor
instroom en behoud van doelgroepen (werkzoekenden, herintreders). De middelen
arbeidsmarktimpuls 1994 mochten voor een groot deel overgeheveld worden naar
1995. Dit verklaart het hoge incidentele bedrag in 1995. In 1998 heeft een
korting plaatsgevonden van circa 12% op de totale middelen van de sectorfondsen
vanwege een brede herprioritering binnen de VWS-begroting. In 1999 zijn de
budgetten van de sectorfondsen verhoogd ter facilitering van arbeidsmarktmaatregelen
op het terrein van initiële opleidingen, werkdruk, arbo en structuurversterking.Bij de middelen voor initiële opleidingen konden sectoren kiezen
om de middelen via de instellingsbudgetten of via de sectorfondsen te laten
lopen. Het ziekenhuiswezen, de verzorgingshuizen en de academische ziekenhuizen
hebben voor de laatst genoemde route geopteerd.In 2000 kwamen extra arbeidsmarktmiddelen beschikbaar om de toenemende
arbeidsmarktknelpunten aan te pakken. Deze middelen zijn met name aangewend
voor behoud, instroom en vooral ziekteverzuimbestrijding. In 2001 zijn extra
middelen beschikbaar gekomen om arbeidsmarktmaatregelen conform de aanbevelingen
van de Commissie-Van Rijn uit te kunnen voeren. Daarnaast kwamen
middelen beschikbaar voor de uitvoering van de motie-Dijkstal c.s. (TK, vergaderjaar
2000–2001, 27 400, nr. 16) betreffende werkdruk GGZ (f 2,5
mln) en opleidingen (f 40 mln). De additionele middelen worden met name
aangewend voor de speerpunten instroom, behoud en arbo/verzuim/reïntegratie.
In 2001 zijn de grote sectorfondsen gefuseerd tot het sectorfonds Zorg en
het sectorfonds Welzijn. Samenhangend hiermee is gekozen voor een andere indeling
in categorieën van de sectorfondsmiddelen.Omdat deze indeling afwijkt van de voorgaande jaren (zie bijlage 7.1)1 wordt de aanwending van de sectorfondsmiddelen 2001
hier in een aparte figuur gepresenteerd. In bijlage 7.211 staat een overzicht van enkele concrete projecten per
speerpunt van de sectorfondsen. 8Kan worden aangegeven of en zo ja er jaarlijks vanaf 1994
van onderuitputting BKZ sprake is geweest? Om welke bedragen gaat het, en
welk deel van deze onderuitputting kan worden doorgeschoven naar een daarop
volgend jaar?In de tabel is het Budgettair Kader Zorg en de uitputting ervan, dat wil
zeggen de netto BKZ-uitgaven, weergegeven voor de jaren 1995–2001. Het
BKZ is geïntroduceerd in het jaar 1995.Tabel 12. Netto BKZ-uitgaven en BKZ in mln gulden. netto BKZ-uitgaven en BKZ1995199619971998199920002001netto BKZ-uitgaven53 342,754 596,156 697,260 005,164 145,168 535,475 795,8BKZ52 547,054 366,455 923,157 526,364 857,468 466,173 406,7verschil (+ = meer uitgaven)795,7229,7774,12 478,8– 712,369,32 389,1Uit de tabel blijkt dat in alle jaren, behalve in 1999, de uitgaven hoger
zijn geweest dan de ruimte volgens het BKZ.Volgens de regels budgetdiscipline kan een onderuitputting BKZ (of een
overschrijding) niet worden doorgeschoven naar een daarop volgend jaar. Voor
begrotingsuitgaven geldt wel dat onderuitputtingen binnen bepaalde grenzen
kunnen worden doorgeschoven. Voor het gedeelte van de zorguitgaven
dat begrotingsgefinancierd is, is hiervan ook gebruik gemaakt. Het betrof
hier jaarlijks een bedrag van minder dan f 100 mln.Voor de uitgaven in de jaren 2000 en 2001 is in het kabinet vooraf afgesproken
dat deze boven het BKZ mochten uitkomen. Deze geraamde overschrijding van
het BKZ werd compenseerd door onderschrijdingen bij de budgetdisciplinesectoren
Rijksbegroting enge zin en de Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt. In het jaar
2001 bleek uit de afrekening 2000 dat er weliswaar extra ruimte voor zorguitgaven
was afgesproken van f 0,8 mld in 2000, maar dat de uitgaven f 0,1
mld boven het BKZ waren uitgekomen. Dit werd onder ander veroorzaakt door
meevallers bij de eigen bijdragen AWBZ en een minder sterke stijging van de
geneesmiddelenuitgaven dan verwacht werd toen tot de extra uitgaven werd besloten. XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Middel (PvdA), Van Lente (VVD), voorzitter, Dankers (CDA),
Oudkerk (PvdA), Bakker (D66), Rouvoet (ChristenUnie), Van Vliet (D66), Van
Blerck-Woerdman (VVD), Passtoors (VVD), Gortzak (PvdA), Hermann (GroenLinks),
Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP), E. Meijer
(VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD), Mosterd (CDA), Rijpstra (VVD), T. Pitstra
(GroenLinks), Cörüz (CDA).Plv. leden: Lambrechts (D66), Rehwinkel (PvdA), Apostolou (PvdA), Örgü
(VVD), Verburg (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Ravestein (D66), Slob (ChristenUnie),
Van 't Riet (D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Belinfante (PvdA), Harrewijn
(GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Duijkers
(PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O. P. G. Vos (VVD), Hamer
(PvdA), Cherribi (VVD), Rietkerk (CDA), Weekers (VVD), Van Gent (GroenLinks),
Visser-van Doorn (CDA).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Hiervoor is gebruik gemaakt van cijfers van het Centraal Planbureau. De
gevolgen van demografische ontwikkeling worden berekend door de kosten per
leeftijd/geslachtscategorie constant te veronderstellen en de gevolgen van
de bevolkingsontwikkeling per leeftijd/ geslachtscategorie te berekenen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28000-XVI-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl