Onderzoek Veilig Politiewerk
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 29 628
 
 Politie
 
 
 Nr. 276
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 27 oktober 2011
 
 Met deze brief voldoe ik aan het verzoek van uw Kamer, gedaan
				 naar aanleiding van het debat over de regeling van de werkzaamheden van de
				 Vaste Commissie Veiligheid en Justitie op 11 oktober 2011, om een reactie te
				 geven op het rapport «Veilig Politiewerk», dat ik als bijlage met deze brief
				 meezend.1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 Een gelekt concept van dit rapport was op 10 oktober 2011 in
				 het televisieprogramma Nieuwsuur het onderwerp van een reportage. Deze
				 uitzending resulteerde in berichtgeving dat een kwart van de agenten niet
				 ingrijpt bij geweld. De conclusie van het onderzoek is echter niet dat een
				 kwart van de executieven in de basispolitie niet optreedt bij geweld. Maar wel
				 dat een kwart zegt dat ze er wel eens van af ziet om op te treden in
				 risicovolle omstandigheden, terwijl dat wel zou moeten.
 Het beeld dat zich op basis van het rapport Veilig Politiewerk
				 voor mij ontvouwt is dat de politie veelvuldig doortastend optreedt, maar dat
				 dit de organisatie en de individuele agenten wel steeds meer inspanning
				 kost.
 
 Het rapport «Veilig Politiewerk» is de rapportage over een
				empirisch onderzoek, dat in opdracht van het programma Veilige Publieke Taak,
				de Raad van Korpschefs en de politievakbonden is uitgevoerd onder een
				representatieve groep agenten in de basispolitiezorg. Zij zijn bevraagd over
				hun opvattingen over veilig politiewerk met daarbij specifiek aandacht voor
				geweldgebruik.
 Conclusies van het onderzoek
 De belangrijkste conclusie uit het rapport is dat de basis van
				het politiewerk in de beleving van agenten uit balans is, waarmee agenten geen
				veilige werksituatie ervaren en naar hun gevoel onvoldoende in staat zijn om
				gepast en effectief geweld te gebruiken. Deze «operationele onbalans» uit
				zich op vier fronten:
 Standaarden en opleidingen
 Ruim een derde van de bevraagde agenten geeft aan de training op
				geweldtoepassing onvoldoende te vinden. Een zeer ruime meerderheid vindt de
				geboden beroepsvaardigheidstraining onvoldoende om de vaardigheden op peil te
				houden. In het onderwijs en de trainingen zien de agenten graag de koppeling
				sociaal-fysiek, en aandacht voor de fysiek-mentale vorming om voldoende
				«straatwijs» te zijn.
 Teamwerk
 
 Politiewerk is teamwerk. De operationele onbalans wordt
				 kwantitatief en kwalitatief ervaren: als er te weinig agenten of te weinig
				 agenten met erkende kwaliteiten zijn ingeroosterd in relatie tot de aard van de
				 problematiek. De onbalans wordt versterkt als agenten en publiek elkaar minder
				 goed of helemaal niet kennen indien noodhulp wordt verleend of surveillance
				 wordt ingezet. De politie kan dan minder rekenen op de steun van het
				 publiek.
 Een gevaarlijk en ondermijnend fenomeen tot slot, is het
				 zogenoemde «koppen tellen». De drempels voor geweldpleging tegen de politie
				 zijn op bepaalde momenten en bij bepaalde groepen en personen zo laag dat de
				 macht van het getal zich laat gelden. «Uitdagers» tellen het aantal agenten
				 en schatten de tijd die is gemoeid voor het inroepen van ondersteuning. Als de
				 situatie «gunstig» voor hen is, verzetten ze zich eerder verbaal en fysiek
				 tegen het politieoptreden. Vooral buiten de Randstand of bij een slechte
				 inroostering van het personeel laat dit probleem zich nadrukkelijk gelden.
 
 Sturing en steun
 
 De onderzoekers concluderen dat er een gebrek aan vertrouwen is
				 in de collega’s met wie men op pad moet. Er is geen teamgeest en mensen weten
				 veelal niet wat ze aan elkaar hebben. Als oorzaak worden de individuele
				 roosters op basis van individuele roosterwensen genoemd, die het handhaven van
				 vaste teams die elkaar goed kennen en elkaar vertrouwen onmogelijk maken.
 Daarnaast vinden veel uitvoerende agenten dat politiechefs
				 incidentafhandeling en geweldgebruik onvoldoende waarderen en dat bij selectie,
				 beoordeling en loopbaanbeleid de nadruk te vaak eenzijdig wordt gelegd op
				 sociale vaardigheden en representativiteit. Ze vinden in dit verband ook dat er
				 te weinig aandacht is voor agenten die onvoldoende in staat zijn geweld te
				 gebruiken en daarom te terughoudend zijn bij risicovolle situaties.
 
 Nasleep
 De laatste belangrijke conclusie is, dat agenten te weinig
				aandacht ervaren voor personen die geweld gebruiken tegen de politie of die
				valse aangifte doen tegen agenten vanwege geweldgebruik. Politiemensen vinden
				dan ook dat de verhouding tussen straffen zoek is. Het opsteken van een
				middelvinger en een belediging uiten naar een agent levert een vier keer hogere
				boete op dan het slaan van een agent. Tot slot wordt de lange duur van interne
				onderzoeken naar geweldgebruik genoemd. Agenten begrijpen dat ze verantwoording
				af te leggen hebben over geweldgebruik, maar dat het onderzoek door de
				rijksrecherche in de regel tamelijk lang duurt wordt niet begrepen en dat maakt
				politiemensen onzeker.
 Aanbevelingen
 De onderzoekers doen op basis van hun onderzoeksresultaten enkele
				aanbevelingen, waarvan ik hier de belangrijkste noem:
 
 
 •
 Voer moderne varianten in van het zogenoemde ploegensysteem
					 en richt de inroostering van personeel beter op behoeften van de werkvloer en
					 houdt meer rekening te houden met de werkdruk op straat;
 
 
 •
 Ontwerp een politie-uniform dat praktisch is en meer dan het
					 huidige uitstraalt dat politiewerk niet alleen stoelt op sociale kwaliteiten,
					 maar ook op het vermogen om zo nodig gepast geweld te gebruiken;
 
 
 •
 Breidt de training van agenten om goed om te kunnen gaan met
					 geweld substantieel uit. Het dient te gaan om mentale, fysieke en morele
					 vorming, maar ook om beroepsvaardigheden, inclusief de RTGP en de zogenoemde
					 amokprocedure;
 
 
 •
 Stel bij de initiële opleiding hogere fysiek-mentale
					 eisen;
 
 
 •
 Organiseer bijeenkomsten waar politiebazen en executieven
					 discussiëren over geweldstoepassing. Bespreek welke normen er gelden bij
					 geweldgebruik en hoe effectief gestalte kan worden gegeven aan effectief en
					 gepast politiegeweld;
 
 
 •
 Informeer politiemensen zorgvuldig over de gang van zaken bij
					 klachten en interne onderzoeken, met name over de doorlooptijd en over de
					 status van het onderzoek (disciplinair of strafrechtelijk) en over de
					 feitelijke patronen in recht en beleid over de wijze van optreden van het
					 Openbaar Ministerie en de Rechtelijke Macht tegen personen die geweld tegen de
					 politie hebben gebruikt.
 
 
 Beleidsreactie
 De conclusies van het rapport «Veilig Politiewerk» bevestigen
				de noodzaak van het voortvarend ten uitvoer brengen het programma- en actieplan
				versterking professionele weerbaarheid waarover ik uw Kamer op 27 juni 2011
				heb bericht (TK 29 628 nr.
				262).
 Het is niet goed dat de balans tussen sociale vaardigheid en
				geweldsvaardigheid teveel veel richting sociale vaardigheid is verschoven.
				Sommige situaties vragen om een gepaste geweldstoepassing. Het Kabinet staat
				voor een robuuste aanpak van problemen door de politie, waarbij de waardevolle
				elementen van het de-escalerend optreden waar mogelijk in acht worden genomen.
				Daarom moet iedere agent het hele arsenaal aan maatregelen om incidenten aan te
				pakken beheersen, en de kennis en het vertrouwen hebben om altijd het juiste
				middel in te zetten. Hij of zij moet zich hierbij gesteund weten door het team
				waarin hij werkt, door zijn direct leidinggevende en door de organisatie.
 De basis op orde
 Ik ben in de uitvoering van het actieprogramma versterking
				professionele weerbaarheid al volop bezig om de basis van het politiewerk beter
				op orde te krijgen en de operationele balans te herstellen. Het actieprogramma
				weerbaarheid richt zich daarom onder andere op het versterken van het
				vakmanschap op individuele alsook op groepsbasis. Het programma zal zich
				richten op het ontwikkelen en aanbieden van basistrainingen en aanvullende
				trainingen die samenhang brengen in het huidige trainingsprogramma en de
				amok-training, het optreden in groepsverband, de training invoering nieuw
				politiepistool, de training mentale/morele kracht en kennis van GTPA (protocol
				Geweld Tegen Politie Ambtenaren). De trainingen bevatten onderdelen gericht op
				horecaoptreden en evenementen, de aanpak van jeugdproblematiek en het optreden
				bij (noodhulp)incidenten. De huidige opleidingsonderdelen die gericht zijn op
				weerbaarheid, zullen beter met elkaar in samenhang gebracht worden. Enkele van
				deze (aanvullingen op) trainingen zijn momenteel in ontwikkeling en anderen
				zullen meegenomen worden in de herijking van de beroepsprofielen.
 Voldoende politie op de juiste
				momenten
 Een van de conclusies van het onderzoek is, dat de politie is er
				onvoldoende op de uren dat ze wel moet zijn en soms teveel op de uren dat het
				niet nodig is. Dit wordt in belangrijke mate veroorzaakt door de
				individualisering van de arbeidstijden. Een ander gevolg hiervan is dat het
				principe van werken in vaste teams ondergraven is. Dit is funest, aangezien
				politiewerk teamwerk is. Voor de veiligheid en het welzijn van agenten moet dat
				anders. Het onderzoek onderstreept de noodzaak om hier iets aan te doen. Ik zal
				dit onderwerp in de komende CAO-onderhandelingen ook aan de orde stellen. In
				het gesprek met de politievakbonden zal ik ook het thema «uitrusting, kleding,
				bewapening» agenderen. Ik wil met de politievakbonden gezamenlijk zoeken naar
				een uitrusting die ten dienste staat van het welzijn, de veiligheid en de
				uitstraling van gezag van politieambtenaren.
 Investeren in leiderschap
 Uit het onderzoek blijkt, dat veel agenten een gebrek aan
				vertrouwen in de leiding ervaren. Goed leiderschap is een voorwaarde voor een
				effectieve politie. Leiderschap op basis van vertrouwen in de medewerkers, is
				een van de prioriteiten binnen het aanvalsplan Bureaucratie. Dit is niet alleen
				een speerpunt voor de nationale politie, ik heb ook aan de Politieacademie
				opdracht gegeven in de opleidingen voor leidinggevenden (operationeel, tactisch
				en strategisch) expliciet aandacht te besteden aan het vraagstuk dat nu
				voorligt en veel van doen heeft met de weerbaarheid van onze agenten. Ik zal de
				activiteiten hierin dan ook volgen en monitoren middels mijn opdrachtgeverschap
				voor het actieprogramma versterking weerbaarheid.
 Geweld tegen de politie
 Agenten geven in het onderzoek te kennen dat zij vinden dat
				plegers van geweld tegen de politie niet goed worden aangepakt. Er wordt al
				geruime tijd gewerkt aan het terugdringen van geweld tegen overheidsdienaren.
				Op 4 februari 2010 is de Uitvoeringsregeling «Geweld tegen
				politieambtenaren» van kracht geworden. Dit heeft tot gevolg gehad dat elk
				korps op korpsleidingniveau een verantwoordelijke heeft voor dit dossier en een
				coördinator voor de afhandeling van schade. Daarnaast is in deze
				uitvoeringsregeling ruim aandacht besteed aan de nazorg voor de
				politiemedewerker.
 
 Agenten vinden, dat de verhouding tussen straffen is
				 zoekgeraakt. Hierover merk ik op, dat het strafrechtelijke proces de afgelopen
				 jaren door de hogere strafeis, (super)snelrecht en vooral het arrest van de
				 Hoge Raad een positieve impuls heeft gekregen. De civielrechtelijke gevolgen
				 van agressie en geweldsincidenten heeft de politie goed in het oog. Door de
				 Arbeidsinspectie wordt komende tijd opnieuw bekeken of de korpsen de
				 aanbevelingen van twee jaar terug hebben opgevolgd.
 Ik wacht de rapportage van de Arbeidsinspectie af alvorens ik
				 overga tot het eventueel treffen van verdere maatregelen. Ik kan mij
				 voorstellen, dat het bovenstaande niet bij iedere agent bekend is, zal ik er
				 bij de korpsen in de tussentijd wel op aandringen om de uitvoeringsregeling
				 goed toe te passen en hierover ook helder te communiceren met het
				 personeel.
 
 Ik heb er vertrouwen in dat ik met het bovenstaande pakket van
				maatregelen zal bereiken dat onze politiemensen goed voorbereid en met
				zelfvertrouwen hun moeilijke, maar belangrijke taak op een goede manier kunnen
				uitvoeren.
 
 
 
 
 De minister van
			 Veiligheid en Justitie,
 
 I. W.
 Opstelten