Beleidsvoorbereiding secundair beroepsonderwijs; Rapport "Beleidsvoorbereiding secundair beroepsonderwijs"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26065, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

26065 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamSAMENVATTING1 INLEIDING2 DE WEB EN HET SECUNDAIR BEROEPSONDERWIJS 2.1 Inleiding2.2 Snelle totstandkoming van de WEB2.3 Minder actoren in het secundair beroepsonderwijs3 DE BELEIDSVOORBEREIDING VAN DE WEB 3.1 InleidingFiguur 1 Eisen die de Rekenkamer stelt aan de beleidsvoorbereiding
 3.2 Ex ante evaluatie niet uitgevoerd3.3 Doelen en instrumenten niet duidelijk vastgelegdFiguur 2 Schematische weergave van doelen en instrumenten
van de WEB voor het secundair onderwijs (zie verder bijlage 2) 3.4 Plausibiliteit niet getoetst3.5 Ongewenste neveneffecten geïnventariseerd3.6 Implementatieplannen opgesteldImplementatie- en uitvoeringsproblemenVoorlichtingUitvoeringskosten3.7 Verantwoording en toezicht in opzet gewaarborgd4 CONCLUSIES EEN AANBEVELINGEN5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD REKENKAMER 5.1 Reactie minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen5.2 Nawoord RekenkamerBIJLAGE 1GEHANTEERDE EISENEx ante evaluatie (3.2)toelichting:Mogelijke implementatieproblemen (3.6):toelichting:Mogelijke uitvoeringsproblemen (3.6):De uitvoeringskosten (3.6):toelichting: zie toelichting «mogelijke implementatieproblemen». Waarborgen voor verantwoording en toezicht (3.7):toelichting:BIJLAGE 2DOELEN EN INSTRUMENTEN VAN DE WEBBIJLAGE 3LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26065Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 76 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 065Beleidsvoorbereiding secundair beroepsonderwijsnr. 2RAPPORT       Samenvatting5   1Inleiding6   2De WEB en het secundair
beroepsonderwijs72.1Inleiding7 2.2Snelle
totstandkoming van de WEB7 2.3Minder actoren in het secundair
beroepsonderwijs7    3De beleidsvoorbereiding van
de WEB93.1Inleiding9 3.2Ex ante
evaluatie niet uitgevoerd10 3.3Doelen en instrumenten niet
duidelijk vastgelegd10 3.4Plausibiliteit niet getoetst123.5Ongewenste neveneffecten geïnventariseerd13 3.6Implementatieplannen
opgesteld13 3.7Verantwoording en toezicht in opzet gewaarborgd14   4Conclusies een aanbevelingen15   5Reactie
minister en nawoord Rekenkamer175.1Reactie minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen17 5.2Nawoord Rekenkamer17   Bijlage 1Gehanteerde eisen19 Bijlage 2Doelen
en instrumenten van de WEB22 Bijlage 3Lijst van gebruikte
afkortingen en begrippen24SAMENVATTINGHet beroepsonderwijs is van groot belang voor het genereren van werkgelegenheid
en voor de internationale concurrentiepositie van Nederland. Het zogenoemde
duale stelsel (leren en werken in de praktijk, gebaseerd op een leer- en arbeidsovereenkomst)
dient een bijdrage te leveren aan de aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs.
Wat betreft het secundaire beroepsonderwijs is per 1 januari 1996 de WEB1 van kracht. Deze wet beoogt het duale stelsel te versterken
en initieert een kwaliteitssysteem dat een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt
en onderwijs moet waarborgen.De Rekenkamer verrichtte eind 1996 en in de eerste helft 1997 een onderzoek
naar de beleidsvoorbereiding van de WEB in het kader van het secundair beroepsonderwijs
(het leerlingwezen en (Kort) Middelbaar Beroepsonderwijs). Met de WEB werd
het gehele onderwijsbestel voor het secundaire beroepsonderwijs ingrijpend
herzien, met vérstrekkende gevolgen voor de betrokken actoren. Met
de WEB werd voorts het gehele beroeps- en volwassenenonderwijs voor het eerst
in één wet geregeld. De WEB trad op uitdrukkelijk verzoek van
de Tweede Kamer op 1 januari 1996 in werking. De wet wordt gefaseerd ingevoerd.Uit het onderzoek blijkt dat de beleidsvoorbereiding van de WEB niet controleerbaar
was, in die zin dat de besluitvorming niet op eenvoudige wijze reconstrueerbaar
was voor de Rekenkamer. Tevens werd vastgesteld dat de met de WEB nagestreefde
doelen onvoldoende toetsbaar waren geformuleerd, dat de veronderstelde doel-instrumentrelaties
niet op hun plausibiliteit waren getoetst en dat het instrument «bekostiging
van de Regionale Opleidingscentra» nog moest worden vormgegeven. Gevolg
hiervan is dat niet kan worden nagegaan in hoeverre de doelen van de WEB worden
gerealiseerd en in hoeverre de gekozen instrumenten zullen bijdragen aan de
realisering van deze doelen. Positieve punten waren dat het ministerie inzicht
had in mogelijke ongewenste neveneffecten, implementatie- en uitvoeringsproblemen
en ten aanzien hiervan in vrijwel alle gevallen een afweging maakte, en dat
de WEB in opzet voldoende waarborgen biedt voor verantwoording aan en toezicht
door de minister.De Rekenkamer beveelt de minister aan om, bij het voorleggen van het bekostigingsinstrument
aan de Kamer alsnog de doelen die hij nastreeft met de WEB toetsbaar te formuleren
en de relaties tussen met name het in te zetten instrument bekostiging en
de daarmee te realiseren doelen uitdrukkelijk te omschrijven.In zijn reactie benadrukte de minister van OCenW dat bij de totstandkoming
van de WEB zeer zeker sprake is geweest van een zorgvuldige beleidsvoorbereiding.
Hij constateerde met genoegen dat de Rekenkamer positief oordeelde over de
inzichten in mogelijke neveneffecten en implementatieproblemen. Voorts onderschreef
de minister de aanbevelingen van de Rekenkamer, maar stelde met nadruk dat
de WEB meer doelstellingen kent dan de Rekenkamer noemt en dat bij de toetsing
van de doel-instrumentrelaties vooral is gekeken naar de logische samenhang
tussen doelen en instrumenten.De Rekenkamer stelt het op prijs dat de minister de noodzaak van een goede
beleidsvoorbereidng onderschrijft en toezegt alsnog de samenhang tussen de
doelenstellingen van de WEB en het instrument bekostiging aan te geven. Zij
zal de ontwikkelingen met belangstelling blijven volgen.1 INLEIDINGHet beroepsonderwijs en een goede aansluiting van dit onderwijs op de
arbeidsmarkt is van groot belang voor het genereren van werkgelegenheid en
voor de internationale concurrentiepositie van Nederland. Reeds in de jaren
tachtig en de vroege jaren negentig verdiepten verschillende commissies zich
in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt1.
Deze commissies kwamen onder meer tot de conclusie dat het zogenoemde duale
stelsel (leren en werken in de praktijk gebaseerd op een leer- en arbeidsovereenkomst)
de aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs zou kunnen verbeteren.Op het terrein van het beroepsonderwijs was destijds een aantal wetten
van kracht. Vanuit de Tweede Kamer kwam de wens naar voren om de onderlinge
samenhang tussen deze wetten te verbeteren en het beroepsonderwijs te integreren
met het volwassenenonderwijs2. Om te bewerkstelligen
dat de gewenste verbetering in samenhang daadwerkelijk ter hand werd genomen
nam de Tweede Kamer in de genoemde wetten een expiratiedatum op, namelijk
1 januari 1996. In 1992 stelde de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
(OCenW) de projectgroep «Wet Educatie en Beroepsonderwijs» (WEB)
in. De WEB werd op 31 oktober 1995 in het Staatsblad gepubliceerd (nr. 501)
en trad op 1 januari 1996 in werking; de meeste in de wet opgenomen bepalingen
worden echter gefaseerd van kracht. Het laatst zal het nieuwe bekostigingsmodel
worden ingevoerd, naar verwachting in het jaar 2000.Gezien het belang van het beroepsonderwijs voor de Nederlandse economie
besloot de Rekenkamer een onderzoek te verrichten naar de beleidsvoorbereiding
van de WEB voor zover deze betrekking heeft op het secundair beroepsonderwijs,
dat wil zeggen het leerlingwezen en het (Kort)Middelbaar Beroepsonderwijs.
De Rekenkamer hanteerde voor dit onderzoek de volgende probleemstelling: voldeed
de beleidsvoorbereiding van de WEB, wat betreft het secundair beroepsonderwijs
aan de eisen? De eisen die de Rekenkamer stelt aan de beleidsvoorbereiding
zijn in het kort: het toetsbaar formuleren van doelen, het expliciteren van
doel-instrumentrelaties, het inventariseren van mogelijke implementatie- en
uitvoeringsproblemen en het scheppen van waarborgen voor verantwoording en
toezicht (zie verder bijlage 1).In dit rapport geeft de Rekenkamer, na een korte beschrijving van het
secundair beroepsonderwijs, haar bevindingen per gestelde eis weer, en sluit
af met de hieruit voortvloeiende aanbevelingen.De Rekenkamer zond haar bevindingen in februari 1998 naar de minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Zij ontving zijn reactie in maart
1998. Deze is in hoofdlijnen in het rapport opgenomen.2 DE WEB EN HET SECUNDAIR BEROEPSONDERWIJS 2.1 InleidingDe ontwikkeling van de WEB was een zeer gecompliceerd en omvangrijk proces,
waarin het secundaire beroepsonderwijs, het volwassenenonderwijs en het vormingswerk
geïntegreerd moesten worden. De complexiteit werd nog eens versterkt
door de uitdrukkelijke wens van de Tweede Kamer om de WEB per 1 januari 1996
in te voeren. 2.2 Snelle totstandkoming van de WEBIn november 1992 werd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
(verder: het ministerie) de projectgroep WEB samengesteld. De projectgroep
hield, mede op basis van de adviezen van de commissies-Wagner en -Rauwenhoff,
een aantal interviews met deskundigen in het veld. Op 29 maart 1993 maakte
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (verder: de minister)
aan de hand van de verrichtingen van de projectgroep zijn beleidsvoornemens
inzake de herziening van de bestaande wetgeving op het terrein van het beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie bekend in de Kernpuntennotitie WEB1.Een groot aantal instellingen en instanties reageerde op de in de Kernpuntennotitie
ontvouwde plannen. In het oriënterend overleg beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
in de BVE-kamer2 werd overeenstemming bereikt
met sociale partners, onderwijsorganisaties en onderwijsinstellingen over
de hoofdlijnen van het voorgestelde beleid inzake de onderwijsstructuur en
de kwalificatiestructuur. Ook de Tweede Kamer stemde op hoofdlijnen in met
de gepresenteerde voorstellen (UCV 25 oktober 1993).Op 23 november 1993 zond de minister een conceptvoorstel Wet Educatie
en Beroepsonderwijs naar de zogenoemde artikel 3 WVO-organisaties3 en naar de Onderwijsraad. Veel organisaties en instanties
leverden commentaar op het voorstel, waarvan een belangrijk aantal zich kritisch
uitliet. Het ministerie consulteerde vervolgens een aantal van deze organisaties
en paste het wetsvoorstel op verscheidene punten aan. 2.3 Minder actoren in het secundair beroepsonderwijsOnder de WEB kunnen de leerlingen in het secundair beroepsonderwijs kiezen
tussen een zogenoemde beroepsbegeleidende leerweg, het leerlingwezen en een
beroepsopleidende leerweg, het (Kort) Middelbaar Beroepsonderwijs (KMBO).
De praktijkcomponent, ook de beroepspraktijkvorming genoemd, wordt aangeboden
door de werkgever (verder: het leerbedrijf) via zogenoemde leerarbeidsplaatsen.
De onderwijscomponent wordt verzorgd door een regionaal opleidingscentrum
(ROC). In deze ROC's (45 à 50) dienden voor 1998 alle streekscholen
(18) en MBO-scholen (140) op te gaan. De opleiding in het kader van het (K)MBO
bestaat uit een praktijkcomponent van minimaal 20% en maximaal 60%; de onderwijscomponent
beslaat de resterende tijd. Bij de opleiding in het kader van het leerlingwezen
is de praktijkcomponent minimaal 60%.De minister is verantwoordelijk voor de deugdelijkheid van het onderwijs,
het toezicht op de naleving van de WEB en de bekostiging van de scholingscomponent
van het leerlingwezen. De minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
(LNV) is medeondertekenaar van de WEB. Per 1 januari 1996 is de subsidieverstrekking
aan de leerbedrijven ingrijpend gewijzigd. Hierdoor is de subsidieverstrekking
door het Ministerie van SZW beëindigd.De invoering van de WEB had ook grote gevolgen voor de landelijke organen
beroepsonderwijs. Het aantal landelijke organen is onder de WEB teruggebracht
van 33 tot 22. Deze landelijke organen zijn verantwoordelijk voor de acquisitie
van de beroepspraktijkvormingsplaatsen voor het gehele secundaire beroepsonderwijs,
en voor het opstellen van beroepsprofielen, die de basis vormen voor de eindtermen
die de instellingen dienen te hanteren. Voorts doen de landelijke organen
per beroepsprofiel aan de minister een voorstel welke leerweg moet worden
gevolgd. De in de WEB aan de landelijke organen opgedragen taken worden bekostigd
door het ministerie.3 DE BELEIDSVOORBEREIDING VAN DE WEB 3.1 InleidingDe Rekenkamer heeft onderzocht of het proces van beleidsvoorbereiding
van de WEB, voor zover het betrekking heeft op het secundair beroepsonderwijs,
voldeed aan alle eisen. Het onderzoek werd echter aanzienlijk bemoeilijkt,
doordat de besluitvorming niet controleerbaar was, in die zin dat de Rekenkamer
de besluitvorming niet op eenvoudige wijze kon reconstrueren. Zo werden besluiten
van de projectgroep WEB – al dan niet na afstemming met de bewindspersoon –
niet in alle gevallen vastgelegd, was de ten behoeve van het nieuwe bekostigingsstelsel
gemaakte computersimulatie niet meer beschikbaar en waren de dossiers gebrekkig
gearchiveerd; een beschrijving van het archief ontbrak en op een belangrijk
deel van de documenten ontbrak datum, kenmerk, onderwerp en auteur.Voor zover de beleidsvoorbereiding wel controleerbaar was is deze getoetst
aan de volgende, door de Rekenkamer gestelde, eisen (figuur 1): Figuur 1 Eisen die de Rekenkamer stelt aan de beleidsvoorbereiding
 3.2 Ex ante evaluatie niet uitgevoerdMajeure beleidswijzigingen zoals de invoering van de WEB vereisen naar
mening van de Rekenkamer een integrale ex ante evaluatie. Hierin worden verschillende
beleidsalternatieven aan de hand van een aantal criteria – waaronder
in elk geval de verwachte mate van doelbereiking – systematisch tegen
elkaar afgewogen. Een ex ante evaluatie dient in elk geval toetsbaar geformuleerde
doelen bevatten, alsmede een toetsing van de veronderstelde doel-instrumentrelaties
op hun plausibiliteit, en aandacht te besteden aan mogelijke ongewenste neveneffecten.
Indien een ex ante evaluatie ontbreekt gaat de Rekenkamer na in hoeverre deze
elementen op andere wijze deel hebben uitgemaakt van de beleidsvoorbereiding.Door het ministerie werd in het eerste kwartaal van 1994, toen het wetsvoorstel
bij de Onderwijsraad en vervolgens bij de Raad van State in behandeling was,
een «ex ante evaluatie» verricht. Het ministerie achtte, gezien
het voor de ex ante evaluatie gekozen tijdstip, een integrale evaluatie weinig
zinvol, omdat het in te zetten beleidsinstrumentarium reeds was gekozen en
vastgelegd in het wetsvoorstel. Besloten werd de ex ante evaluatie te beperken
tot de volgende probleemstelling: «Is het aannemelijk dat de instrumentering
van het beleid zoals voorgesteld in de WEB zal leiden tot realisatie van de
geformuleerde doelen?1pagina 3. » De ex ante evaluatie bestond uit vier zogenoemde expert
meetings2 die de volgende thema's tot onderwerp
hadden: het bekostigingsmodel, het invoeringstraject van de WEB, de ROC-vorming
en de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt. De ex ante evaluatie
bevatte geen samenhangend overzicht van de doelen van de WEB; wel werden enkele
doelen van de WEB genoemd. Van een ex ante evaluatie in hiervoor beschreven
zin was geen sprake. De probleemstelling van de ex ante evaluatie werd niet
beantwoord.De overwegingen die het ministerie achteraf aangaf om geen integrale ex
ante evaluatie te verrichten3 werden niet in de
dossiers aangetroffen. 3.3 Doelen en instrumenten niet duidelijk vastgelegdHet wetsvoorstel zoals dat bij de Tweede Kamer werd ingediend en de bijbehorende
Memorie van Toelichting bevatten geen samenhangend overzicht van doelen die
ten aanzien van het secundair beroepsonderwijs in de WEB werden nagestreefd4. Op basis van de Kernpuntennotitie en de Tweede Kamerstukken
was het mogelijk een overzicht samen te stellen van de ten aanzien van het
secundair beroepsonderwijs nagestreefde doelen en de daarbij in te zetten
instrumenten (figuur 2); dit overzicht is niet uitputtend maar bevat de belangrijkste
doelen en instrumenten. Niet vastgesteld kon worden of er sprake was van een
prioriteitsvolgorde tussen de verschillende doelen of dat alle genoemde doelen
dezelfde prioriteit hadden.Figuur 2 Schematische weergave van doelen en instrumenten
van de WEB voor het secundair onderwijs (zie verder bijlage 2) Bij de indiening van het wetsvoorstel was geen enkel doel toetsbaar geformuleerd.
In een later stadium is het doel «vermindering uitstroom ongekwalificeerden»
wel toetsbaar geformuleerd. Gedurende de behandeling van het wetsvoorstel
door de Tweede Kamer gaf de minister aan in dit verband een halvering van
het percentage uitstromers zonder startkwalificatie na te streven van 30%
(niveau 1995) naar 15% in 2001. (Tweede Kamer, 10 mei 1995, 74-4489).Door het ministerie werd achteraf opgemerkt dat het formuleren van toetsbare
doelen niet goed mogelijk was gezien het karakter van de wet (de WEB is een
ontwikkelingswet), de complexiteit van de doelstellingenstructuur, de breedte
van de wet, de aard van de doelstellingen en het feit dat ook andere regelingen
deel uitmaakten van het invoeringstraject van de WEB. Ook werd gesteld dat
toetsing van de in de WEB geformuleerde doelen niet mogelijk zou zijn zonder
aanzienlijke bestuurlijke lasten.In de dossiers van de beleidsvoorbereiding van de WEB en de desbetreffende
Tweede-Kamerstukken werden de in te zetten instrumenten volgens de Rekenkamer
voldoende concreet1 weergegeven, met uitzondering
van het instrument bekostiging van de ROC's. Dit instrument, en dan met name
de gedeeltelijke bekostiging op prestaties, werd blijkens de Memorie van Toelichting
gezien als één van de belangrijkste instrumenten om de kwaliteit
van het beroepsonderwijs te verbeteren – één van de centrale
doelstellingen van de WEB2.Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer waren slechts
de mogelijke bekostigingsparameters bekend, zonder dat werd aangegeven hoe
zwaar de afzonderlijke parameters zouden wegen. De beschrijving van het bekostigingsinstrument
was niet zodanig concreet dat hiermee een plausibiliteitstoets kon worden
uitgevoerd. De ontwikkeling van het bekostigingsinstrument werd uitgesteld,
waardoor de beleidsvoorbereiding ten dele zal plaatsvinden gedurende het implementatietraject.
Dit vereist dat gewaarborgd wordt dat de verschillende fasen van de beleidsvoorbereiding
op elkaar aansluiten.3.4 Plausibiliteit niet getoetstIn de dossiers met betrekking tot de beleidsvoorbereiding van de WEB en
de desbetreffende Tweede-Kamerstukken werden de verschillende instrumenten
en doelen niet in onderlinge samenhang geëxpliciteerd. Tevens werden
in de dossiers geen documenten aangetroffen waarin de veronderstelde relaties
tussen de in te zetten instrumenten en de te realiseren doelen op hun plausibiliteit
werden getoetst. Dit met uitzondering van de rapportage over de hiervoor reeds
genoemde, na de indiening van het wetsontwerp bij de Raad van State uitgevoerde,
«ex ante evaluatie». In dit verband was er aandacht voor de relaties
tussen het doel «Verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt» en bijbehorende instrumenten, en voor de relaties tussen
het instrument «bekostigingsstelsel» en de doelen «Het creëren
van een bestel waarin alle actoren streven naar het verbeteren van de kwaliteit
van het beroepsonderwijs» en «Reductie van het aantal uitstromers
zonder startkwalificatie»; dit echter zonder enige (poging tot) kwantificering
van verwachte effecten, zonder dat de doelen toetsbaar waren geformuleerd
en zonder dat de doelen en de in te zetten instrumenten in hun onderlinge
samenhang waren geëxpliciteerd.Het ministerie onderschreef achteraf het nut van een doel-instrumentenanalyse,
maar vroeg zich af in hoeverre empirische toetsing van doel-instrumentrelaties
mogelijk was. Deze relaties werden naar de mening van het ministerie, voor
zover mogelijk, empirisch getoetst. Het ministerie wees in dit verband onder
meer op een ten behoeve van het nieuwe bekostigingsmodel gemaakte
computersimulatie, die echter ten tijde van het Rekenkameronderzoek niet meer
beschikbaar was. De overige doel-instrumentrelaties werden volgens het ministerie
op hun plausibiliteit en logische samenhang getoetst in vele overleggen.Het gebrek aan en de beperkte toegankelijkheid van het onderzoeksmateriaal
verhinderde dat de Rekenkamer kon vaststellen of de verschillende doel-instrumentrelaties
daadwerkelijk op hun plausibiliteit waren getoetst. Gezien het feit dat de
meeste doelen niet toetsbaar waren geformuleerd en de meeste veronderstelde
doel-instrumentrelaties niet expliciet waren gemaakt, moet dit worden betwijfeld.3.5 Ongewenste neveneffecten geïnventariseerdHet ministerie spoorde mogelijke ongewenste neveneffecten op door concepten
van de WEB voor te leggen aan de betrokken actoren, met name in het kader
van de zogenoemde artikel 3 WVO-procedure. Tevens werden in de loop van het
beleidsvoorbereidingstraject verschillende mogelijke ongewenste neveneffecten
onderkend. Vele mogelijke ongewenste neveneffecten met betrekking tot het
secundair beroepsonderwijs werden in de dossiers aangetroffen, zoals bijvoorbeeld:* bedreiging van de continuïteit van opleidingen indien het hebben
van een beroepspraktijkvormingsplaats een voorwaarde voor bekostiging is en
er onvoldoende beroepspraktijkvormingsplaatsen zijn. Desgevraagd merkte het
ministerie op dat in een dergelijke situatie het aandeel van de beroepspraktijkvorming
in de opleiding zou dalen.* verslechtering van de kwaliteit van de examens als gevolg van externe
legitimering en de daaruit voortvloeiende versnippering van exameninstellingen.
De externe legitimering is de resultante van het afwijzen van een visitatiestelsel
door de betrokken actoren en het verzet van instellingen tegen een exclusieve
bevoegdheid van landelijke organen tot externe legitimatie1.Ten aanzien van nagenoeg alle mogelijke ongewenste neveneffecten trof
de Rekenkamer een afweging aan.3.6 Implementatieplannen opgesteldDiverse implementatieplannen of aanzetten daartoe werden in de dossiers
aangetroffen. Zo was er een «Notitie Implementatie & Instrumentatie
WEB», die de voorbereiding vormde voor het Plan van Aanpak Implementatie
WEB2. In dit plan is per instrument een tijdpad
weergegeven. Voorts waren er afzonderlijke implementatieplannen of aanzetten
daartoe voor het bekostigingsmodel en de kwalificatiestructuur. Ook overlegde
het ministerie met de procescoördinatie BVE over de implementatie van
de WEB, in het bijzonder over de ROC-vorming. Implementatie- en uitvoeringsproblemenHet ministerie voerde herhaaldelijk vooroverleg over mogelijke implementatie-
en uitvoeringsproblemen, onder meer tijdens een hoorronde naar aanleiding
van de Kernpuntennotitie en in het kader van de artikel 3 WVO-procedure. In
deze overlegrondes brachten vertegenwoordigers van belangengroepen een aantal
mogelijke implementatie- en uitvoeringsproblemen naar voren, waaronder:* het te hoge tempo van voorbereiding en invoering van de WEB. Besloten
werd om de problemen uit te werken in werkgroepen en de implementatie, met
uitzondering van de ROC-vorming, te temporiseren;* het ontbreken van een behoefte aan werknemers op assistentenniveau.
Een stuurgroep werd ingesteld die in de – na de invoering van de WEB
tot stand gekomen – «Eindrapportage ontwikkelingsproject assistentopleidingen»1 tot de conclusie kwam dat er bij verschillende bedrijfstakken
behoefte bestond aan werknemers op assistentenniveau;* het feit dat het bekostigingsmodel een verdeelmodel is en te weinig
verband vertoont met de werkelijke kosten per leerling, hetgeen instellingen
in financiële moeilijkheden kan brengen. In de «Notitie bekostigingsmodel
beroepsonderwijs 2000» werden na overleg met de betrokkenen in het veld
de uitgangspunten voor de bekostiging neergelegd.De uitvoeringstaken van de overheid zijn nagenoeg geheel toebedeeld aan
uitvoeringsorganisaties. Deze voerden een uitvoeringstoets uit, op grond waarvan
zij geen grote uitvoeringsproblemen verwachtten. VoorlichtingDe voorlichting over de WEB startte in maart 1996 met de verspreiding
van een reeks brochures. Door het herhaaldelijk voeren van vooroverleg waren
de direct betrokken instellingen en landelijke organen in feite al in een
eerder stadium op de hoogte van de gevolgen van de invoering van de WEB.UitvoeringskostenHet ministerie had geen inzicht in de kosten van de landelijke organen
en instellingen voor de uitvoering van de WEB. Het enige dat in de dossiers
werd aangetroffen was de eis van het ministerie dat de implementatie van de
WEB budgettair neutraal moest zijn. De landelijke organen en de instellingen
stemden in met deze eis van het ministerie. Alleen aan de kosten van ontwikkeling
en onderhoud van de kwalificatiestructuur werd door het ministerie aandacht
besteed, hoewel een inhoudelijke onderbouwing van de genoemde bedragen ontbrak2. 3.7 Verantwoording en toezicht in opzet gewaarborgdDe belangrijkste organisaties in het secundair beroepsonderwijs zijn de
landelijke organen en de ROC's. De inwerkingtreding van de WEB heeft de toedeling
van taken en bevoegdheden aan deze organisaties ingrijpend gewijzigd. De Rekenkamer
ging na of in de wet is voorzien in een aantal elementaire, noodzakelijke
voorwaarden die de minister in staat stellen zijn verantwoordelijkheden ten
aanzien van met publieke middelen gefinancierde organisaties waar te maken.Uit de wettekst bleek dat formeel aan de eisen voor verantwoording en
toezicht is voldaan. Veel zaken behoeven echter nog wel nadere uitwerking;
het gaat hier onder meer om:* een uitgewerkt bekostigingsmodel. Het nieuwe bekostigingsmodel zal pas
in het jaar 2000 worden ingevoerd.* waarborgen voor een adequate informatievoorziening. Formeel kan de minister
nagenoeg alle informatie opvragen, maar niet vastgelegd is welke informatie
zal worden opgevraagd ten behoeve van het toezicht en ter bepaling van het
toekomstig beleid.Opvallend is dat de nog nader te bepalen informatievoorziening van de
landelijke organen en de ROC's aan de minister achteraf plaatsvindt. Zo is
geen jaarplan voorgeschreven en worden de voorgeschreven begrotingen niet
ter informatie aan het ministerie gezonden.4 CONCLUSIES EEN AANBEVELINGENDe totstandkoming van de WEB is een complex wetgevingstraject geweest
waarbij het secundaire beroepsonderwijs, het volwassenenonderwijs en het vormingswerk
geïntegreerd werden. Dit diende onder andere te leiden tot de vorming
van een beperkt aantal instellingen en het invoeren van een kwalificatiestructuur.
Daarnaast diende de WEB op uitdrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer tot stand
te komen voor 1 januari 1996. Gevolg was dat slechts een korte periode
beschikbaar was om bestaande wetgeving te integreren en nieuw beleid te vertalen
in wetgeving.De Rekenkamer heeft, wat betreft het secundair beroepsonderwijs, gepoogd
vast te stellen of de beleidsvoorbereiding van de WEB aan de eisen voldeed.
Deze eisen zijn ontwikkeld vanuit de maatschappelijke visie dat het handelen
van de overheid transparant dient te zijn, in die zin dat bekend is wat de
overheid wil bereiken en op welke wijze.De beleidsvoorbereiding van de WEB schoot op een aantal onderdelen tekort,
te weten:* de beleidsvoorbereiding van de WEB was door een gebrekkige archivering
niet controleerbaar, in die zin dat de besluitvorming niet op eenvoudige wijze
gereconstrueerd kon worden.* vier van de vijf beoogde doelen waren onvoldoende toetsbaar geformuleerd.
Het gaat hier om de doelen met betrekking tot de kwaliteitsverbetering en
de internationalisering van het beroepsonderwijs, de vermindering van de bestuurslast
en de verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.* de – veelal impliciet – veronderstelde doel-instrumentrelaties
werden niet of nauwelijks op hun plausibiliteit getoetst; daarbij dient één
belangrijk instrument, de bekostiging, nog tijdens de implementatiefase te
worden vormgegeven. Hierdoor is onduidelijk of en in hoeverre dit instrument –
en andere instrumenten – zal bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen
van de WEB.Positieve punten in het proces van de beleidsvoorbereiding van de WEB
waren dat:* er inzicht bestond in mogelijke ongewenste neveneffecten, in implementatie-
en uitvoeringsproblemen. Dit inzicht ontstond met name door het voeren van
uitgebreid overleg met het veld.* het ministerie ten aanzien van de meeste mogelijke ongewenste neveneffecten
en van de implementatie en uitvoeringsproblemen een afweging maakte.* de voorlichting over de nieuwe wet tijdig plaatsvond.* de WEB in opzet voldoende waarborgen biedt voor verantwoording aan en
toezicht door de minister.De minister trekt een zware wissel op de toekomst, omdat na de inwerkingtreding
van de WEB sprake is van een omvangrijk en langdurig implementatietraject.
Gedurende dit traject moet ook nog een belangrijk instrument als de bekostiging
van de instellingen worden vormgegeven. In dat geval dient gewaarborgd te
zijn dat de verschillende fasen van beleidsvoorbereiding op elkaar aansluiten.
Alleen als sprake is van duidelijke doelen en van duidelijke doel-instrumentrelaties
is het voor de Tweede Kamer mogelijk te beoordelen of de vormgeving van het
instrument bekostiging een bijdrage zal leveren aan de doelen van de WEB en
of deze doelen worden gerealiseerd.De Rekenkamer beveelt de minister aan om, bij het voorleggen van het bekostigingsinstrument
aan de Kamer, alsnog de doelstellingen die hij nastreeft met
de WEB toetsbaar te formuleren en de relaties tussen met name het in te zetten
instrument bekostiging en de daarmee te bereiken doelen te expliciteren.De Rekenkamer beveelt voorts aan:* bij majeure beleidswijzigingen tijdig een integrale ex ante evaluatie
uit te voeren, zodat gekozen kan worden uit alternatieve (combinaties van)
beleidsinstrumenten.* voor een goede archivering zorg te dragen, zodat het proces van beleidsvoorbereiding
controleerbaar is en de wijze van totstandkoming en de uitkomsten van het
proces sturend kunnen zijn bij het in een later stadium ontwikkelen van regelgeving.* het intensieve overleg met het veld, mede in het kader van de totstandkoming
van het bekostigingsmodel, te continueren. Hierdoor kan op relatief eenvoudige
wijze inzicht worden verkregen in ongewenste neveneffecten, in implementatie
en in uitvoeringsproblemen.* de tijdige voorlichting aan het veld voort te zetten.5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD REKENKAMER 5.1 Reactie minister van Onderwijs, Cultuur en WetenschappenDe minister is van mening dat bij de WEB zeer zeker sprake is geweest
van een zorgvuldige beleidsvoorbereiding. Hij benadrukte nog eens dat de aanleiding
voor de WEB lag in het gebrek aan onderlinge samenhang in de bestaande wetgeving
en in de verschillen in veranderende tijdgeest die deze wetgeving uitstraalde.De minister constateert met genoegen dat de Rekenkamer positief oordeelde
over het inzicht dat gedurende de beleidsvoorbereiding bestond in de mogelijke
ongewenste neveneffecten en in de mogelijke implementatie- en uitvoeringsproblemen,
en over het feit dat ter zake een afweging werd gemaakt.De minister deelt de overtuiging van de Rekenkamer dat een goede archivering
belangrijk is. De totstandkoming van de WEB was echter naar zijn mening een
complex traject dat onder hoge tijdsdruk stond, hetgeen repercussies had voor
de archivering. Hij zegde toe het proces van archivering kritisch te zullen
bekijken.De minister is van mening dat de WEB meer doelstellingen kent dan de Rekenkamer
noemt. De WEB is aanzienlijk complexer dan het door de Rekenkamer vervaardigde
doelstellingenschema suggereert. De minister schrijft voorts dat de doelstellingen
waar mogelijk zijn gekwantificeerd – namelijk bij de ROC-vorming en
bij de vermindering uitstroom van ongekwalificeerden – en dat de andere
doelstellingen zich niet eenvoudig laten kwantificeren. De doelstellingen
van de WEB zijn politieke keuzen, gebaseerd op uitgebreide discussies met
betrokken actoren. Wat betreft de toetsing van veronderstelde doel-instrumentrelaties
is in de beleidsvoorbereiding vooral gekeken naar de logische samenhang tussen
doelen en instrumenten en deze samenhang is getoetst in vele overleggen.De minister onderschrijft de noodzaak van een goede beleidsvoorbereiding
waarbij kritisch wordt gekeken naar de te bereiken doelen en per doel het
in te zetten instrumentarium wordt afgewogen. Hij zegt toe in de hoofdlijnennotitie
over de bekostiging na 2000 (april 1998) en in de verdere berichtgeving aan
de Tweede Kamer in te zullen gaan op relatie en samenhang tussen de doelstellingen
en het instrument bekostiging, waarbij zal worden aangegeven hoe de «incentives»
van het bekostigingsmodel uitwerken en bij welke doelstellingen deze «incentives»
aangrijpen.Tot slot schrijft de minister dat het implementatietraject het resultaat
is van intensieve communicatie met het veld, dat om redenen van zorgvuldigheid
en redelijkheid diverse elementen qua invoering zijn gefaseerd, en dat reeds
bij invoering van de WEB de hoofdlijnen van de bekostiging waren opgenomen.
Het intensieve overleg met het veld en de tijdige voorlichting aan het veld
zal de minister, ook bij de ontwikkeling van het bekostigingsmodel, voortzetten. 5.2 Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer is verheugd dat de minister de noodzaak van een goede beleidsvoorbereiding
onderschrijft, met name ten aanzien van het toetsbaar formuleren van doelen
en het uitvoeren van een plausibiliteitstoets. Dat het formuleren van toetsbare
doelen niet altijd een eenvoudige zaak is betekent naar haar mening echter
niet dat het achterwege gelaten kan worden. De doelen van de WEB, bijvoorbeeld
verbetering aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt, hadden naar haar mening
alle toetsbaar geformuleerd kunnen worden. De overheid dient naar haar mening
aan te geven welke doelen zij wanneer wenst te bereiken en zij dient aannemelijk
te maken dat de gekozen instrumenten zullen leiden tot realisatie van de doelen.
Wellicht kan de «logische samenhang van doelen en instrumenten in vele
overleggen» worden getoetst, maar daarvoor is het wel noodzakelijk dat
doelen en instrumenten eerst in hun onderlinge samenhang zijn geëxpliciteerd;
dit is helaas niet geschied. Het is dan ook tot genoegen van de Rekenkamer
dat de minister toezegt alsnog de samenhang tussen de doelstellingen van de
WEB en het instrument bekostiging aan te geven. Ook ten aanzien van de andere
in de WEB genoemde instrumenten verdient het aanbeveling alsnog de samenhang
met de doelen van de WEB aan te geven. De Rekenkamer zal de ontwikkelingen
met belangstelling blijven volgen.BIJLAGE 1GEHANTEERDE EISENIn het kader van het onderzoek naar de beleidsvoorbereiding van de WEB
gehanteerde eisen (de nummering verwijst naar de desbetreffende paragrafen).
Na het overzicht van de gehanteerde eisen volgen de definities van de gehanteerde
begrippen. Ex ante evaluatie (3.2)normen:* er diende een integrale ex ante evaluatie te worden verricht, waarin
in elk geval de verschillende mogelijke combinaties van beleidsinstrumenten
tegen elkaar worden afgewogen aan de hand van een aantal criteria, waaronder
de verwachte mate van doelbereiking; de ex ante evaluatie dient in ieder geval
de volgende elementen te bevatten:* toetsbare doelen (3.3), dat wil zeggen dat:– de met de WEB nagestreefde doelen in onderlinge samenhang werden
vastgelegd;– het referentiejaar werd vastgelegd (gegevens over de uitgangspositie)
en een nulmeting werd verricht;– het realisatiejaar werd vastgelegd;– het tempo van doelbereiking werd aangegeven;– de wijze waarop de (mate van) doelbereiking wordt gemeten werd
vastgelegd;* een voldoende concrete beschrijving van de mogelijk in te zetten instrumenten
(3.3), dat wil zeggen: een beschrijving die toetsing op plausibiliteit mogelijk
maakt* toetsing op plausibiliteit (3.4), dat wil zeggen dat:– de veronderstelde relaties tussen de verschillende doelen en instrumenten
in onderlinge samenhang waren geëxpliciteerd;– de veronderstelde relaties – zoveel mogelijk met gebruikmaking
van empirische onderbouwing – waren getoetst op hun plausibiliteit;* mogelijke ongewenste neveneffecten (3.5), dat wil zeggen dat:– inzicht bestond in de mogelijke neveneffecten en de omvang daarvan;– ten aanzien van elk neveneffect een afweging werd gemaakt die
leidde tot een aanpassing van de regelgeving, dan wel tot het bewust accepteren
van het neveneffect, dan wel tot het nemen van overgangsmaatregelen.* indien geen integrale ex ante evaluatie werd verricht diende de motivatie
hiervoor schriftelijk te worden vastgelegd. De Rekenkamer ging in dat geval
na in hoeverre de elementen van een ex ante evaluatie deel hebben uitgemaakt
van de beleidsvoorbereiding. toelichting:De Rekenkamer hanteert als norm dat bij majeure beleidswijzigingen een
integrale ex ante evaluatie dient te worden verricht, opdat de afweging tussen
alternatieve (combinaties van) beleidsinstrumenten systematisch en controleerbaar
plaatsvindt. De toets op plausibiliteit is een centraal element in de ex ante
evaluatie; minimale voorwaarden om deze te kunnen uitvoeren zijn dat er toetsbare
doelen zijn geformuleerd, de beschrijving van de mogelijk in te zetten instrumenten
voldoende concreet is en de veronderstelde relaties tussen deze twee zijn
geëxpliciteerd. Indien een integrale ex ante evaluatie ontbreekt hanteert
de Rekenkamer als norm dat gedurende de beleidsvoorbereiding dient te worden
voldaan aan de elementen van een ex ante evaluatie1.Mogelijke implementatieproblemen (3.6):normen:* er diende inzicht te bestaan in de mogelijke implementatieproblemen;* ten aanzien van elk mogelijk implementatieprobleem diende een afweging
te worden gemaakt;* er diende vooroverleg plaats te vinden met de betrokken actoren over
de implementatie;* er diende tijdig voorlichting te worden gegeven over de implementatie
van de nieuwe regelgeving.toelichting:Het is denkbaar dat er bij de (uitvoering van het beleid) betrokken actoren
problemen bestaan die de realisatie van de beleidsdoelen geheel of gedeeltelijk
verhinderen, en het beleid daarmee geheel of gedeeltelijk doen mislukken.
Om dit zoveel mogelijk te voorkomen dient er naar de mening van de Rekenkamer
van te voren inzicht te bestaan in de bij de betrokken actoren voorkomende
problemen en in hoeverre deze problemen een bedreiging voor de doelbereiking
vormen. Mogelijke uitvoeringsproblemen (3.6):normen:* er diende inzicht te bestaan in mogelijke uitvoeringsproblemen;* ten aanzien van elk mogelijk uitvoeringsprobleem diende een afweging
te worden gemaakt.De uitvoeringskosten (3.6):normen:* er diende inzicht te bestaan in de kosten van de uitvoering van de in
de WEB vastgelegde taken.toelichting: zie toelichting «mogelijke implementatieproblemen». Waarborgen voor verantwoording en toezicht (3.7):normen:* ten aanzien van de oprichting diende:– de motivatie voor het toekennen van taken te zijn aangegeven;– de doelstelling aangegeven te zijn;– sprake te zijn van een wettelijke grondslag voor de taakuitoefening;– aangegeven te zijn onder welke voorwaarden niet-publieke taken
mogen worden verricht;– de bekostigingswijze wettelijk te zijn vastgelegd;– de verantwoording over de uitvoering van de publieke taak en het
financieel beheer daarvan, alsmede de controle daarop te zijn vastgelegd;– de bestuurssamenstelling en rechtspositie personeel geregeld te
zijn;– de openbaarheid van bestuursvergaderingen en van bestuur te zijn
vastgelegd;– de rechtsbescherming en klachtenbehandeling geregeld te zijn;* ten aanzien van het toezicht diende sprake te zijn van:– een recht op inlichtingen, algemeen en specifiek;– periodieke verantwoordingsinformatie (begroting, jaarplan, jaarverslag,
jaarrekening, accountantsverklaring, prestatiegegevens, evaluatierapport,
vergoedingsregeling bestuur en arbeidsvoorwaardenregeling personeel);– informatie over controle- en toezichtinstrumenten, waaronder:
functiescheiding, AO/IC, waarborgen voor juistheid en volledigheid van verstrekte
gegevens;– een accountantsverklaring waarin werd verklaard dat de subsidievoorwaarden
waren nagekomen;– een verklaring van een accountant dat gebruik is gemaakt van een
controleprotocol;– de mogelijkheid tot beïnvloeden prestatie en kosten, vaststellen/goedkeuren
begroting/jaarplan, jaarrekening, tarieven/heffingen;– een taakverwaarlozingsbepaling;– de bevoegdheid tot het geven van aanwijzingen en het stellen van
nadere regels;– de mogelijkheid tot benoeming van bestuurs- en directieleden en
vertegenwoordiging;– sanctiebepalingen.toelichting:Wat betref de verantwoording en toezicht dient de wet voldoende waarborgen
te bevatten voor de minister om zijn verantwoordelijkheid op basis van die
wet waar te kunnen maken. Daartoe heeft de Rekenkamer de zogenoemde ZBO-normen
(regelgeving van 5 september 1996, nr. 96M0006572) als referentiekader gehanteerd.BIJLAGE 2DOELEN EN INSTRUMENTEN VAN DE WEBDit globale overzicht van de doelen en in te zetten instrumenten van de
WEB met betrekking tot het secundair beroepsonderwijs werd vervaardigd op
basis van de Kernpuntennotitie en de Tweede-Kamerstukken. Het overzicht werd
onderschreven door OCenW.De WEB heeft het volgende ten doel:1 Het creëren van een bestel waarin alle actoren – op de eerste
plaats de instellingen – voortdurend streven naar het verbeteren van
de kwaliteit van het beroepsonderwijs en de educatie door:– het opzetten van een kwalificatiestructuur, een geordend geheel
van kwalificaties en deelkwalificaties waarvoor eindtermen zijn vastgesteld
door het bedrijfsleven. Belangrijke instrumenten hierbij zijn de beroepspraktijkvormingsplaatsen,
het grote percentage praktijk in de leerwegen en de betrokkenheid van het
bedrijfsleven bij het bepalen van de eindtermen;– het leveren van maatwerk door:– het instellen van Regionale Opleidingscentra;– vergroting van het beleidvoerend vermogen van de instellingen;– invoeren van integraal beleid van deelnemersbegeleiding en studie-
en beroepskeuze-advisering op instellingsniveau;– het invoeren van een bekostigingsmodel, waardoor de rijksoverheid
uiting kan geven aan haar behoeften, bijvoorbeeld het bekostigen op output;– een kwaliteitsbewakingssysteem, waarbij kwaliteit gedefinieerd
wordt als het optimaal, onder toetsing aan professionele standaarden, door
de instelling voldoen aan door andere partijen geformuleerde onderwijs- en
vormingsbehoeften. Dit te realiseren door:– invoering van het systeem op instellingsniveau;– externe legitimering;– een kwaliteitsverslag (jaarlijks);– contracten tussen leerling en instelling/bedrijf;– een sanctieregime;– de bevoegdheid van de minister om vanuit macro-doelmatigheidsaspecten
in bepaalde gevallen voor bepaalde opleidingen een numerus fixus in te stellen.2 Internationalisering van het beroepsonderwijs door:– het invoeren van een kwalificatiestructuur die aansluit bij SEDOC,
de Europese niveau-indeling, waardoor de internationale vergelijkbaarheid
toeneemt.– de landelijke organen de taak te geven de eindtermen zodanig te
formuleren dat gekwalificeerden zich internationaal kunnen bewegen.3 Vermindering van de bestuurslast voor de rijksoverheid door:– vermindering van het aantal onderwijsinstellingen;– vermindering van het aantal landelijke organen;– vermindering van het aantal handelingen tussen rijksoverheid enerzijds
en instellingen en landelijke organen.4 Verbetering van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt door:– het invoeren van een kwalificatiestructuur, waarbij het bedrijfsleven
beroepsprofielen opstelt;– aandacht voor de praktijkcomponent en de beroepspraktijkvorming;– het instellen van Regionale Opleidingscentra.5 De WEB dient voorts bij te dragen aan de reductie van het aantal uitstromers uit het onderwijs zonder startkwalificatie van 30% (niveau
1995) naar 15% in 2001 door:– introductie assistentenopleiding en -kwalificatie;– het toestaan – onder voorwaarden – dat commerciële
instellingen opleidingen uit de kwalificatiestructuur aanbieden;– het invoeren van een bekostigingsmodel, waardoor de rijksoverheid
uiting kan geven aan haar behoeften, bijvoorbeeld het bekostigen op output;– verbetering van de schoolprestaties van doelgroepen (met name
allochtonen).BIJLAGE 3LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN EN BEGRIPPEN– bedrijfstak; een bepaalde sector van het Nederlandse bedrijfsleven
dat door een landelijk orgaan met betrekking tot het beroepsonderwijs wordt
vertegenwoordigd– beroepspraktijkvorming; een vorm van onderwijs waarbij leerlingen
van een ROC in het kader van hun opleiding in een bedrijf onderricht in de
praktijk van het beroep ontvangen– beleidsalternatieven: alternatieve (combinaties van) beleidsinstrumenten,
in te zetten om (een) specifiek(e) beleidsdoel(en) te realiseren.– beleidsvoorbereiding: onderdeel van de beleidscyclus dat begint
met probleemanalyse en eindigt met de goedkeuring van voorgesteld beleid door
de politiek verantwoordelijken.– beroepsprofiel; functieomschrijving van een bepaald beroep dat
de basis vormt voor de eindtermen– doelen (= beleidsdoelen): uitkomsten (= gevolgen) van beleid,
bijvoorbeeld in de maatschappij of de eigen organisatie, die met dat beleid
worden beoogd.– effecten: doelen en neveneffecten.– eindtermen; kwaliteiten op het gebied van kennis, inzicht en vaardigheden,
waarover degene die de opleiding voltooit dient te beschikken met het oog
op maatschappelijk en beroepsmatig functioneren– ex ante evaluatie: (de schriftelijke vastlegging van) een onderbouwde
afweging tussen verschillende mogelijke (combinaties van) beleidsinstrumenten
aan de hand van een aantal criteria, waaronder in elk geval de te verwachten
mate van realisering van de nagestreefde doelen en de te verwachten neveneffecten;– een integrale ex ante evaluatie heeft allete
verwachten gevolgen (doelen en neveneffecten) tot onderwerp, een niet-integrale ex ante evaluatie richt zich op een specifieke groep van te verwachten
gevolgen en laat alle andere mogelijke gevolgen buiten beschouwing (bv. MER).– ex ante evaluatie onderzoek : een toekomstgericht onderzoek
waarin de effecten van een toekomstige/potentiële beleidsmaatregel worden
weergegeven en zo mogelijk worden afgezet tegen de effecten van andere beleidsmaatregelen.– externe legitimering; van de examens die kunnen worden afgelegd
dient de kleinst mogelijke meerderheid van de deelkwalificaties die nodig
zijn voor een diploma te geschieden onder verantwoordelijkheid van een andere
instantie dan de ROC– gekwalificeerde; degene die een startkwalificatie heeft behaald– instrumenten (= beleids-): middelen die de rijksoverheid inzet
om bepaalde doelen te realiseren (bijvoorbeeld dwingende regelgeving, subsidies,
voorlichting enz.).– implementatieproblemen: zaken of omstandigheden die de invoering van een nieuw beleidsinstrumentarium of van veranderingen in
het bestaande instrumentarium belemmeren.– KMBO; Kort middelbaar beroepsonderwijs– leerarbeidsplaats; een opleidingsplaats in een leerbedrijf voor
deelnemers aan de beroepsbegeleidende leerweg.– leerbedrijf; een onderneming die in het kader van het leerlingwezen
de praktijkcomponent verzorgt– leerweg; de verhouding tussen de praktijk- en de scholingscomponent
die een LOB noodzakelijk acht om aan de eindtermen te kunnen voldoen, onderscheiden
worden de beroepsbegeleidende leerweg (het leerlingwezen) met minimaal 60%
beroepspraktijkvorming en de beroepsopleidende leerweg met minmaal 20% en
maximaal 60% beroepspraktijkvorming– landelijk orgaan; landelijk orgaan beroepsonderwijs, samenwerkingsverband
van werkgevers en werknemers in een bedrijfstak dat ervoor zorg draagt dat
de vakbekwaamheid in hun branche op een zo hoog mogelijk niveau wordt gebracht
en gehouden door middel van adviezen, voorlichting, opleidingen en trainingen,
en het stimuleren van vernieuwingen– MBO; Middelbaar beroepsonderwijs– neveneffecten: gevolgen/uitkomsten van beleid die niet met dat
beleid werden/worden beoogd, derhalve buiten de geformuleerde beleidsdoelen
vallen; neveneffecten kunnen gewenst of ongewenst zijn, positief of negatief
gewaardeerd worden en zijn per definitie onbedoeld (onder neveneffecten worden
in het onderhavige onderzoek ook de gevolgen van het intrekken/wijzigen van
bestaande regelgeving verstaan). Inzicht in neveneffecten valt bijvoorbeeld
te verkrijgen door consultatie van bij de uitvoering van het (voorgenomen)
beleid betrokken actoren, literatuurstudie (tot welke problemen heeft inzet
van vergelijkbare beleidsinstrumenten in het verleden geleid?), computersimulaties
enz.– OCenW; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen– praktijkcomponent; zie beroepspraktijkvorming– ROC; regionaal opleidingscentrum, verzorgt onder meer in het kader
van het leerlingwezen de scholingscomponent– ROC-vorming; het proces waarbij de MBO-instellingen en streekscholen
en instituten voor vormingswerk en volwasseneneducatie opgaan in een ROC– startkwalificatie; het voldaan hebben aan de eindtermen op niveau
2, zoals voorgeschreven in de WEB– scholingscomponent; dat onderdeel van het leerlingwezen dat door
de ROC's wordt verzorgd, ook wel de theoretische component genoemd– uitvoeringsproblemen: zaken of omstandigheden die de werking van een nieuw beleidsinstrumentarium – gegeven dat
dit reeds is geïmplementeerd – belemmeren.– WEB; Wet educatie en beroepsonderwijs 1995– WCBO; Wet op het cursorisch beroepsonderwijs 1993XNoot1Wet Educatie en Beroepsonderwijs, Stb. 1995, 501 (WEB).XNoot1Onder andere de commissies Rauwenhoff (1990, Rapport tijdelijke adviescommissie
onderwijs en arbeidsmarkt) en Van Veen (1993, Rapport Commissie Dualisering).XNoot2Dit waren: – Wet op het cursorisch beroepsonderwijs, Stb. 1992/337 (expiratiedatum
1 januari 1996); – Wet sectorvorming en vernieuwing middelbaar beroepsonderwijs (expiratiedatum
1 januari 1996); – Kaderwet volwasseneneducatie 1991; – regelingen voor het Voortgezet algemeen volwassenenonderwijs.XNoot1BVE/ABA 93 065 039, 20 september 1993.XNoot2Geïnstitutionaliseerd Overlegplatform voor het BVE-veld.XNoot3Een in het toenmalige artikel 3 van de Wet op het voortgezet onderwijs
vastgelegde mogelijkheid om advies te vragen aan representatieve organisaties.XNoot1Rapportage over de evaluatie Ex ante van de WEB, projectgroep WEB, april
1994,XNoot2Expert meetings in die zin dat aan de hand van een vooraf opgestelde nota
een discussie plaatsvond tussen een groot aantal deelnemers van OCenW en een
aantal deelnemers uit het veld.XNoot3In dit verband werd onder andere de expiratiedatum van 1 januari 1996
genoemd en werd gewezen op de rapporten van de commissies Wagner, Rauwenhof
en Van Veen. (zie noot 1).XNoot4De Kernpuntennotitie bevat wel een overzicht van een veertiental doelen
waaraan de WEB moet bijdragen, doch reeds in dezelfde notitie worden ook andere
doelen aan de WEB verbonden. Het overzicht in de Kernpuntennotitie verschilt
voorts van de in de Memorie van Toelichting genoemde doelen. In de dossiers
en de overige Tweede Kamerstukken is weliswaar een veelheid aan doelen aangetroffen,
doch geen samenhangend overzicht.XNoot1Dat wil zeggen zodanig dat een plausibiliteitstoets mogelijk was, indien
de doelen toetsbaar zijn geformuleerd en de relatie doel-instrument is aangegeven.XNoot2Tweede Kamer vergaderjaar 1993–1994 23 778 nr. 3 blz. 88–91XNoot1Verslag informele bijeenkomst over externe legitimering van examens als
onderdeel van de kwaliteitsbewaking in de BVE-sector, 12 januari 1995.XNoot2WEB. De aanpak van de implementatie, brochure ministerie van OCenW, maart
1996.XNoot1Stuurgroep assistenten-opleidingen, april 1996.XNoot2Notitie raming kosten kwalificatiestructuur van B. de Vries aan H/FB d.d.
24-08-1994.XNoot1Dit afgezien van de situatie waarin een integrale ex ante evaluatie ontbreekt
en dit naar oordeel van de Rekenkamer voldoende is gemotiveerd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26065-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl