Vuurwerkramp Enschede; Lijst van vragen en antwoorden over het kabinetsstandpunt, het rapport van de Commissie onderzoek vuurwerkramp en over een aantal inspectierapporten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27157, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-04-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27157 nr. 21

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsstandpunt (27 157, nr. 20)123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212Eindrapport Commissie onderzoek vuurwerkramp (27 157-18)12345678910111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455565758596061626364656667686970717273747576777879808182838485868788De vuurwerkramp; SE Fireworks; De overheid; De ramp (27 157,
nr. 18A)1234567891011121314151617181920212223242526272829303132De vuurwerkramp; Rampbestrijding en gezondheidszorg (27 157,
nr. 18B)1234567De vuurwerkramp; Praktische hulpverlening (27 157,
nr. 18C)1Brief van de minister van Defensie (27 157, nr. 16)1234567891011Centraal rapport rijksinspecties (27 157, nr. 14)123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839Taken en verantwoordelijkheden/informatieuitwisselingBelasting geestelijke gezondheidLogboeken e.d.4041424344Leidraad Maatramp/Leidraad Operationele situatiesOefenenOptreden hulpverleningsdiensten in verband met classificatie
vuurwerkVrom-inspecties (27 157, nr. 14)12345678910111213141516171819Rijksverkeersinspectie (27 157, nr. 14)12345678910Preparatie (27 157, nr. 14)123Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding (27 157,
nr. 14)1Inspectie voor de Gezondheidszorg (27 157, nr. 14)1234567Inspectie Milieuhygiëne (27 157, nr. 14)123Arbeidsinspectie (27 157, nr. 14)1Rijksinspecties met betrekking tot follow-up Culemborg
(BZK0100189) 123456789101112131415161718192021222324BIJLAGE 1 behorende bij vraag 46 (27 157-20)BIJLAGE 2 behorende bij vraag 202 (27 157-20)BIJLAGE 3 behorende bij vraag 20 (27 157-16)1. Opstelling Mavo-box2. Belegging 3 kleine bunkers3. Geladen vrachtwagen4. Uitbreiding met 3 containersBIJLAGE 4 behorende bij vraag 28 (27 157–18A)BIJLAGE 5 Lijst van bedrijven behorende bij vraag
11 (27 157-16)BIJLAGE 6 bij vraag 13 Centraal rapport rijksinspecties
(27 157, nr. 14)BIJLAGE 7 behorende bij vraag 7 (27 157-14
Rijksverkeersinspectie)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27157Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 361 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 157Vuurwerkramp Enschedenr. 21LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 11 april 2001De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft de navolgende vragen over het kabinetsstandpunt
Vuurwerkramp, over het rapport van de Commissie onderzoek vuurwerkramp en
over een aantal inspectierapporten aan de regering voorgelegd.De regering heeft deze vragen beantwoord bij brief van 10 april 2001.De vragen en antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,De GierKabinetsstandpunt (27 157, nr. 20)1Acht het kabinet het noodzakelijk een veiligheidseffectrapportage
(VER), al dan niet gekoppeld aan een milieu-effectrapportage (MER), zo snel
mogelijk in te voeren?In 15 gemeenten zijn proefprojecten gestart, waarbij wordt geëxperimenteerd
met de toepassing van een VER. Daarna zal de minister van BZK bezien in welke
vorm verdere invoering van de VER kan plaatsvinden.2In hoeverre hebben de verschillende culturen van politie,
brandweer en ambulance een rol gespeeld bij de bestrijding van de ramp?Uit de rapportage van de Inspecties noch uit het rapport van de Commissie
onderzoek vuurwerkramp (hierna de Commissie) is gebleken dat cultuurverschillen
van de hulpverleningsdiensten een rol hebben gespeeld bij de bestrijding van
de ramp.3Heeft het kabinet kennisgenomen van het artikel in
de Volkskrant (27 maart 2001) waarin gesteld wordt dat er een jarenlange zakelijke
relatie bestond tussen de Enschedese brandweer en S.E. Fireworks? Wat is het
oordeel van het kabinet over het feit dat commissie-Oosting in haar rapport
geen melding maakt van deze relatie? Hoe beoordeelt het kabinet de zakelijke
relatie tussen S.E. Fireworks en de Enschedese brandweer? Is daarbij volgens
het kabinet sprake van belangenverstrengeling? Is het kabinet voornemens maatregelen
te treffen om in de toekomst situaties te vermijden waarin de brandweer zowel
betrokken is bij het afgeven van een milieuvergunning en de controle daarop,
en tegelijkertijd afnemer van datzelfde bedrijf is?Het is het kabinet niet bekend om welke reden de Commisie in haar rapport
geen melding heeft gemaakt van de zakelijke relatie tussen S.E. Fireworks
en de Enschedese brandweer. Uit informatie van de gemeente Enschede blijkt
het volgende. De zakelijke relatie tussen S.E. Fireworks en de brandweer Enschede
bestond uit de aanschaf van rookpoeder en Bengaals vuur voor brandweeroefeningen.
Een dergelijke relatie kan problemen opleveren, omdat de brandweer ook toezichts-
en handhavingstaken bij deze bedrijven en instellingen te vervullen heeft.
Uit onderzoek in het kader van markt en overheid is gebleken dat sommige brandweerorganisaties
ook commerciële relaties onderhouden door het aanbieden van bedrijfshulpverleningscursussen.
Deze relaties worden door het kabinet als onwenselijk beschouwd.Hoewel door de relatie tussen S.E. Fireworks en de brandweer Enschede
de schijn van belangenverstrengeling kan ontstaan, is op grond van de bestaande
informatie niet te beoordelen in hoeverre hier daadwerkelijk sprake van is
geweest. De staatssecretaris van BZK zal de gemeentebesturen verzoeken om
geen zakelijke en commerciële relaties met deze bedrijven/instellingen
aan te gaan waarbij belangenverstrengeling in het geding kan zijn of komen.
Daarbij gaat het zowel om het aanbieden van diensten als het afnemen van diensten.4Wie heeft de minister van VROM geraadpleegd bij het
ontwerpvuurwerkbesluit? Is ook de minister van Defensie geraadpleegd? Zo ja,
wat was zijn advies dan wel van DMKL en in hoeverre is het opgevolgd?Het ontwerp-Vuurwerkbesluit is een besluit van het kabinet. 5Kan het kabinet een overzicht geven van welke aanbevelingen
uit de inspectierapporten hij is afgeweken?Zie antwoord vraag 2 (27 157-14).6Is het kabinet van mening dat door een grote nadruk
op vuurwerk en munitie het integrale risicobeleid wordt onderbelicht? Wat
betekenen de maatregelen die het kabinet voorstelt voor het risicobeleid in
den brede?Zoals in het kabinetsstandpunt is aangegeven zal het kabinet het onderwerp
externe veiligheid hoger op de agenda van de betrokken ministeries zetten.
De minister van VROM zal het initiatief nemen om een grondige discussie over
het externe veiligheidsbeleid aan te gaan. De minister van VROM zal een voorstel
voor een AMvB Kwaliteitseisen externe veiligheid inrichtingen bij het kabinet
indienen. De minister van VenW zal in samenwerking met de minister van VROM
een voorstel voor een AMvB Externe veiligheid van vervoer gevaarlijke stoffen
bij het kabinet indienen. In deze AMvB's zullen normen worden aangegeven die
gehanteerd gaan worden met betrekking tot het risico voor de omgeving. In
het kader van de besluitvorming over deze AMvB's zal het kabinet beslissen
of sommige risicobronnen zich naar hun aard en betekenis voor de samenleving
lenen voor een meer op effecten bij ongevallen gebaseerd beleid. In dit kader
zal ook aandacht worden besteed aan de kosten die samenhangen met een mogelijke
meer effectgerichte benadering. Ook zullen, waar nodig, destijds geschatte
risico's opnieuw worden gevalideerd. Het kabinet zal nog dit jaar voorstellen
voor genoemde AMvB's behandelen.De afstandseis van 20 meter voor verkooppunten van consumentenvuurwerk
is niet gebaseerd op ontploffingsgevaar, maar op het feit dat consumentenvuurwerk
(type 1.4) brandgevaarlijk is. Deze afstand is gebaseerd op de eis van onbeperkte
doorgang voor de brandweer bij een eventuele brand.7Zullen de eigen middelen van gemeenten voor milieuvergunningen,
controle en handhaving blijven bestaan? Op welke wijze wil het kabinet dit
bijstellen? Is het bij het kabinet bekend of de daarvoor bestemde gelden daarvoor
in de gemeentelijke praktijk ook worden ingezet?Sinds de overheveling in 1998 van de zogenoemde VOGM-gelden (circa 80
miljoen gulden die waren bestemd voor het op een adequaat niveau brengen van
de vergunningverlening en handhaving) naar het Gemeentefonds worden de betreffende
uitgaven van gemeenten bekostigd uit de algemene, niet-geoormerkte uitkeringen
uit het Gemeentefonds.Door het kabinet worden extra middelen uitgetrokken voor de uitbreiding
van het aantal provinciale toezichthouders op grond van de extra taken voor
de provincie zoals voorgesteld in het ontwerp-Vuurwerkbesluit. Over de omvang
van de benodigde extra capaciteit wordt thans door de minister van VROM nog
overleg gevoerd met het IPO.Van overplaatsing van gemeentelijke toezichthouders naar de provincie
is geen sprake.Het kabinet zal nader bezien in hoeverre een taakverschuiving voor een
deel van de vergunningverlening en handhaving van de gemeente naar de provincie
gevolgen moet hebben voor de verdeling van middelen.8Op welke wijze wil het kabinet ondernemers wijzen op
hun primaire verantwoordelijkheid voor de veiligheid van hun werknemers, hun
klanten en hun sociale en fysieke omgeving en waarborgen dat zij die ook nemen?Voorop staat dat werkgevers onverkort verantwoordelijk zijn voor de veiligheid
van hun werknemers, hun klanten en voor hun omgeving.Het kabinet onderschrijft in dit verband het gestelde in het hoofdrapport
van de Commissie op bladzijde 226. Daar wordt ingegaan op de verantwoordelijkheid
van de ondernemer en van de overheid.De verantwoordelijkheid van de overheid is primair gelegen in het creëren
van heldere en eenduidige regelgeving en het zorgdragen voor een adequaat
stelsel van toezicht en handhaving. In het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp
is hier in paragraaf 2.4 al op ingegaan.Via verschillende routes spreekt het kabinet het bedrijfsleven aan op
zijn verantwoordelijkheid. De veiligheid van werknemers ligt vast in ARBO-wetgeving
en de Arbeidsinspectie spreekt bedrijven aan op de uitvoering van dit beleid.
De veiligheid van klanten is met name geregeld in de CE-normen en de warenwet,
zodat er bijvoorbeeld geen onveilige elektrische apparaten op de markt verschijnen.
Op de naleving van deze regels wordt toegezien door de Keuringsdienst van
Waren. En voor de omgeving van een bedrijf is er extern veiligheidsbeleid
geformuleerd, waarop de milieu-inspecties toezien. Nog deze kabinetsperiode
zijn twee AMvB's (voor vaste inrichtingen en transport) voorzien die het beleid
op dit terrein juridisch hecht verankeren. Na publicatie hiervan zal een publiciteitscampagne,
gericht op de betreffende bedrijven, plaatsvinden om te zorgen voor voldoende
bekendheid.9Hoe wil het kabinet burgers motiveren om misstanden
die zij constateren in de vergunningen, controle of handhaving of in de bestuurlijke
of politieke besluitvorming daarover bij de overheid te melden? Hoe wil het
kabinet vervolgens waarborgen dat de overheid de signalen die haar bereiken
serieus neemt, haar eigen bureaucratische neiging overwint en tot actie overgaat
om een einde te maken aan de misstand? Op welke financiële steun kunnen
de overheden rekenen om deze cultuuromslag mogelijk te maken?Het is van belang dat een open bestuurscultuur burgers motiveert de bedoelde
meldingen te doen. Het afleggen van verantwoording door middel van handhavingsplannen
en handhavingsrapportages en -verslagen via het vertegenwoordigend lichaam
zal bijdragen aan die openheid. Een dergelijke open bestuurscultuur vormt
zowel de waarborg als de uitdrukking van een overheid die signalen uit de
samenleving serieus neemt. Dit vereist weliswaar in veel gevallen een andere
wijze van opereren, maar behoeft niet tot extra uitgaven te leiden.10Kan de Nationale Ombudsman een bijdrage leveren aan
de gewenste cultuuromslag? Kan de NO bijvoorbeeld de opdracht krijgen om elk
halfjaar een ministerie door te lichten en aan de Kamer te rapporteren over
de publieke informatievoorziening, de klantvriendelijkheid, de alertheid en
de mate van het omzetten van signalen in (structurele) veranderingen?In het kabinetsstandpunt heeft het kabinet aangegeven dat in het algemeen
de gemeentelijke overheid de eerstverantwoordelijke is op het gebied van het
veiligheidsbeleid. De gemeentelijke overheid heeft in dat perspectief bezien
een belangrijke medeverantwoordelijkheid in het leveren van een bijdrage aan
de gewenste cultuuromslag. De rol van de Nationale Ombudsman is dan beperkt.
Wel kunnen burgers een klacht deponeren bij de gemeentelijke ombudsman, of
bij afwezigheid daarvan bij de Nationale Ombudsman, indien zij bij het aanmelden
van onrechtmatigheden, waartegen naar hun opvatting handhavend moet worden
opgetreden onheus worden bejegend door gemeenteambtenaren. 11Vindt van deze drie lessen op bladzijde twee genoemd
een centrale monitoring plaats, en zo ja, in welke frequentie? Wordt er in
dit licht een toetsingskader voor nieuwe wetgeving ontwikkeld?De in hoofdstuk 1 van het kabinetsstandpunt genoemde lessen worden door
het kabinet gezien als de centrale lessen die uit de gebeurtenissen in Enschede
te trekken zijn. Deze lessen zijn door het kabinet vertaald in de actiepunten
die deel uitmaken van het kabinetsstandpunt. Over de voortgang wordt twee
keer per jaar aan de Tweede Kamer gerapporteerd.Het kabinet ziet geen aanleiding tot de ontwikkeling van een nieuw toetsingskader
voor nieuwe wetgeving. De bestaande toetsingskaders zoals de aanwijzingen
voor de regelgeving bieden voldoende aanknopingspunten om tot goede regelgeving
te komen. Daarbij moet worden bedacht dat bij de totstandkoming van regelgeving
aan allerlei verschillende eisen recht moet worden gedaan. Dat vergt een evenwichtige
afweging. Er is dan ook niet zozeer behoefte aan nieuwe toetsingskaders als
wel aan een bewuste afweging in voorkomende gevallen van de belangen die met
de regelgeving worden nagestreefd. Dat vereist aandacht van alle bij de totstandkoming
van regelgeving betrokken instanties.12Wat is het oordeel van het kabinet over de uitspraken
van de Vice-voorzitter van de Raad van State bij de presentatie van het Jaarverslag
2000 over afschaffing van strafrechtelijke immuniteit voor overheden? Wil
de regering in dit verband ook reageren op het artikel van J. A. F.
Peters, «Na Pikmeer: Volendam of Enschede?» in NTB 2001/2?Zoals bekend, heeft de Raad van State op 28 april 1999 advies uitgebracht
betreffende de strafrechtelijke immuniteit van de Staat. Het advies van de
Raad van State, alsmede het nader rapport is op 11 november 1999 aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer gezonden (kamerstukken II,1999/2000, 25 294, nr.
10). De minister van Justitie heeft de Tweede Kamer daarbij geïnformeerd
over het door het kabinet ingenomen standpunt ter zake van strafrechtelijke
aansprakelijkheid van de Staat. Dit standpunt is voorts onder meer toegelicht
in de brief van 22 september 2000 (kamerstukken II, 2000/2001, 25 294,
nr. 12) en in die van 25 januari 2001. Tijdens het algemeen overleg op 13
februari jl. is opnieuw met de Tweede Kamer van gedachten gewisseld over het
onderwerp. Tijdens dit overleg heeft de minister van Justitie toegezegd aan
de ministerraad te zullen voorleggen dat de Tweede Kamer uitgaande van het
gelijkheidsbeginsel wil komen tot verwerkelijking van de strafrechtelijke
aansprakelijkheid van de Staat. Over de uitkomsten van de bespreking van dit
punt in de ministerraad zal de Tweede Kamer binnenkort nader worden geïnformeerd.13Op welke termijn komt het kabinet met een wetsvoorstel
tot oprichting van één onafhankelijke onderzoeksraad voor rampen
en zware ongevallen?Het kabinet zal na de zomer 2001 een Hoofdlijnennotitie toezenden aan
de Tweede Kamer om vervolgens een voorstel van Wet in januari 2002 voor advies
te kunnen voorleggen aan de Raad van State.14Wil het kabinet met spoed de werkwijze van de Commissie
onderzoek vuurwerkramp evalueren, zodat de Kamer daarmee haar winst kan doen
in het debat over het kabinetsstandpunt op het rapport van deze commissie?De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft inmiddels
opdracht gegeven om de werkwijze van de Commissie te evalueren, zodat de ervaringen
die hiermee zijn opgedaan, kunnen worden verwerkt bij de voorbereiding op
de oprichting van de onafhankelijke onderzoeksraad voor rampen en zware ongevallen.
Het kabinet streeft ernaar de evaluatie op korte termijn af te ronden. De
rapportage wordt nog voor het plenaire debat aan de Tweede Kamer aangeboden.15Is het mogelijk dat de regering de Kamer voorafgaand
aan het plenaire debat informeert over de laatste stand van zaken van het
strafrechtelijke onderzoek?Ja, de minister van Justitie zal zich vóór het plenaire
debat door het College van procureurs-generaal laten informeren en op basis
van deze informatie de Tweede Kamer berichten.16Op welk niveau vindt de democratische controle op de
centrale taskforce plaats?Rijk, provincies en gemeenten hebben in het mede-overheden overleg besloten
een gezamenlijke taskforce in te stellen. Deze taskforce die bestaat uit ambtelijke
vertegenwoordigers van betrokken departementen, VNG en IPO maakt nog voor
de zomer een plan van aanpak voor de uitvoering van de aanbevelingen die een
samenhangende aanpak van de betrokken overheden vereisen. Vervolgens zal de
taskforce een voorstel doen voor de manier waarop de complexiteit van de regelgeving
kan worden verminderd en tegenstrijdigheden kunnen worden weggenomen. Voorshands
zijn hierbij door het mede-overhedenoverleg geen beperkingen aan de taskforce
opgelegd wat betreft de reikwijdte van de regelgeving die onder de loep wordt
genomen. Deze voorstellen worden – nadat ze geaccordeerd zijn door de
leden van het mede-overhedenoverleg – bij de eerste voortgangsrapportage
over de actiepunten uit het kabinetsstandpunt toegezonden aan de Tweede Kamer.
De taskforce rapporteert over de voortgang van de werkzaamheden aan het mede-overhedenoverleg,
dat bestaat uit vertegenwoordigers/delegaties van het kabinet en uit de dagelijkse
besturen van het IPO en de VNG. Het mede-overhedenoverleg besluit over de
werkzaamheden van de taskforce. De resultaten hiervan worden geagendeerd in
het Ministerieel beleidsteam vuurwerkramp en betrokken bij de voortgangsrapportage
over de actiepunten. De taskforce zal in ieder geval blijven voortbestaan
totdat de actiepunten die voortkomen uit het kabinetsstandpunt zijn afgerond.
In het werk van de hierboven beschreven taskforce zullen nadrukkelijk de bevindingen
van de commissie Alders worden meegenomen.17Onder wiens verantwoordelijkheid valt de gezamenlijke
taskforce? Welke vrijheid heeft deze taskforce? Op welke termijn valt het
plan van aanpak te verwachten?Zie antwoord op vraag 16 (27 157-20).18Gemeld wordt dat de Taskforce een voorstel zal doen
voor de manier waarop de complexiteit van regelgeving kan worden verminderd
en tegenstrijdigheden kunnen worden weggenomen. Is het kabinet bereid dit
voorstel aan de Kamer te doen toekomen? Wanneer kan de Kamer dit voorstel
tegemoetzien? Zie antwoord op vraag 16 (27 157-20).19Kan de gezamenlijke taskforce die voorstellen doet
over het verminderen van de complexiteit van de regelgeving en het wegnemen
van de geconstateerde tegenstrijdigheden worden toegelicht?Zie antwoord op vraag 16 (27 157-20).20Hoe is de taak van de taskforce afgebakend? Beperkt
de taskforce zich tot veiligheidsvraagstukken die bij de Enschedese ramp aan
de orde waren? Welke termijn is gesteld voor het werk van deze taskforce?Zie antwoord op vraag 16 (27 157-20).21Is de instelling van een ministerieel beleidsteam voldoende
waarborg voor de zo node vereiste coördinatie tussen de ministeries?Het kabinet heeft besloten het ministerieel beleidsteam vuurwerkramp te
laten voortbestaan om de daadwerkelijke uitvoering van de actiepunten, maar
ook de aanpak van andere zaken die nog kunnen voortkomen uit de vuurwerkramp,
gecoördineerd te behandelen. Dit betekent dat ook het in hoofdstuk 1
van het kabinetsstandpunt genoemde projectteam vuurwerkramp zal blijven voortbestaan.De halfjaarlijkse voortgangsrapportages worden door de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, als coördinerend bewindspersoon voor de
afwikkeling van de vuurwerkramp, aan de Tweede Kamer gezonden.Het kabinet zal de werkwijze die is gehanteerd sinds 15 mei 2000 blijven
hanteren zolang er sprake is van rapportages over de voortgang van de actiepunten.
Hiermee is een adequate bewaking van de voortgang van de actiepunten en eventuele
andere uit de vuurwerkramp voortkomende activiteiten verzekerd. Het kabinet
zal twee keer per jaar rapporteren over de voortgang van de actiepunten.22Onder verantwoordelijkheid van welk ministerie zullen
de halfjaarlijkse voortgangsrapportages vallen?Zie antwoord op vraag 21 (27 157-20).23Hoe wil het kabinet voorkomen dat deze voortgangsrapportages
verzanden in een routinematig proces? Is het kabinet bereid om de eerste twee
jaar per kwartaal te rapporteren over de voortgang uitvoering lessen vuurwerkramp?
Is het kabinet tevens bereid de rapportages een aparte status te geven, zodat
voorkomen kan worden dat het onderwerp de komende jaren weer langzaam uit
de publieke aandacht verdwijnt?Zie antwoord op vraag 21 (27 157-20).24Kan de rapportage van Ernst en Young tijdig worden
afgerond en voor het plenaire debat naar de Kamer gezonden?De rapportage van Ernst en Young zal voor het plenaire debat naar de Tweede
Kamer worden gezonden. 25Op 16 augustus 2000 heeft de minister van BZK al de
betrokken overheden en instellingen geïnformeerd over de onjuiste classificatie
van vuurwerk. Waarom is dit niet veel eerder gebeurd, gelet op de kennis van
Culemborg en blijkt hieruit de primaire verantwoordelijkheid op dit punt van
de minister van BZK?Het is niet de exclusieve verantwoordelijkheid van de minister van BZK
om mede-overheden te informeren. De brief van de minister van BZK is geschreven
vanuit zijn systeemverantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding. De brief
berichtte over het gegeven dat onjuiste classificatie van vuurwerk bij een
zwaar ongeval kan leiden tot een ander effect dan waar de rampbestrijdingsorganisaties
op voorbereid zijn. Het tijdstip van verzending van de brief is het gevolg
van de na de vuurwerkramp te Enschede vergaarde kennis door de Inspectie Milieuhygiëne
(IMH) en het Openbaar Ministerie over het in de praktijk regelmatig onjuist
classificeren van professioneel vuurwerk. Voor een nadere verklaring waarom
de minister van BZK al de betrokken overheden en instellingen niet eerder
heeft geïnformeerd, gelet op de kennis van Culemborg, wordt verwezen
naar het antwoord op vraag 83 (27 157-18).26Welke maatregelen heeft de minister van Defensie heeft
genomen in augustus 2000 ten aanzien van het bureau Adviseur Milieuvergunningen
(AMV), welke taken zijn versterkt en zijn de geconstateerde gebreken werkelijk
opgeheven? Waarom zijn er in augustus 2000 maatregelen genomen ten opzichte
van dit bureau en is in oktober van hetzelfde jaar een onafhankelijk onderzoek
naar hetzelfde bureau ingesteld? Met andere woorden waarom is dat onderzoek
niet eerder gedaan en waren de eerder genomen maatregelen dan onvoldoende
om de problemen op te lossen?Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14) en het antwoord op vraag
11 (27 157-16).27Het kabinet wijst, evenals de Commissie, geen schuldigen,
maar alleen verantwoordelijken aan. Het gaat bij de discussie over de consequenties
die de ramp moet hebben echter niet om louter feitelijke verantwoordelijkheid,
maar om verantwoordelijkheid voor laakbare tekortkomingen. Dat blijkt uit
de conclusie van de Commissie dat het Rijk tekortgeschoten is als adviseur,
vergunningverlener en toezichthouder (bladzijde 78 Eindrapport). Zijn schuld
en verantwoordelijkheid in dezen wel te scheiden?Bij het afleggen van verantwoording voor advisering, vergunningverlening
of toezicht betreft het per definitie de politiek-bestuurlijke verantwoordelijkheid
voor tekortkomingen. Schuld en politieke verantwoordelijkheid dienen niet
met elkaar te worden verward.28In de follow-up van Culemborg is de aandacht van de
directie Brandweer meer gericht geweest op preventiemaatregelen. Dit wordt
verklaard door de aard van de deskundigheid waarover de directie in die periode
beschikte. Wat wordt hiermee bedoeld? Bezat/bezit de brandweer niet die kennis
die nodig was/is om reële ernstige risico's te onderkennen?Bedoeld wordt in deze passage dat de aandacht meer gericht was op maatregelen
om de feitelijke risico's te verminderen dan op de beleidsmatige consequenties
zoals de gevolgen voor het curriculum van de brandweeropleidingen. De brandweer
heeft in het algemeen voldoende kennis om reële ernstige risico's te
onderkennen. Wel staat vast, dat ook bij de brandweer de kennis
over de risico's van vuurwerk onderbelicht is geweest.29Kunt u inzicht geven in de wijze waarop het bureau
AMV momenteel zijn taken vervult, in het bijzonder ten aanzien van vuurwerk?Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14).30Waarom maakte het ministerie van Defensie destijds
geen deel uit van de Commissie Preventie van Rampen door gevaarlijke stoffen?Bij de toenmalige instelling van de CPR is er van uitgegaan dat deze zich
zou richten op de risico's die op de arbeidsplaats of voor mens en milieu
verbonden kunnen zijn aan het vervaardigen, het gebruiken, het verwerken,
het opslaan, het overslaan, het vervoeren, het laden of het lossen dan wel
aan andere verrichtingen met betrekking tot gevaarlijk stoffen. De ministeries
die voor wat betreft deze onderwerpen de wetten in portefeuille hebben zijn:
SZW voor wat betreft de arbeidsbescherming, VROM voor wat betreft het milieu,
BZK voor wat betreft de rampenbestrijding en VenW voor wat betreft het vervoer.
Defensie kent geen eigen verantwoordelijkheid voor wetgeving op genoemde terreinen
en is om die reden ook geen lid van de CPR.31De geconstateerde onderbezetting bij het bureau AMV
is ook ontstaan door het toegenomen werkaanbod. Om welk werk gaat het dan
en had AMV zonder die werktoename wel zijn taak op een adequate wijze kunnen
uitvoeren?Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14) en het antwoord op vraag
1 (27 157-16).32Waarom hebben de problemen bij het bureau AMV geen
aandacht gekregen in de discussie tussen de leiding van AMV en de leiding
van de directie Materieel van de Koninklijke Landmacht (DMKL)? Zijn de problemen
überhaupt wel als problemen onderkend?Er is op dit punt geen discussie geweest tussen de Directie materieel
en bureau AMV. De specifieke problemen van het bureau AMV zijn in onvoldoende
mate en te laat voor het voetlicht gekomen. Uit het rapport van de heer Booij
van 27 juni 2000 bleek dat er in november 1999 door een adviseur van bureau
AMV een nota was geschreven waarin hij inging op de capaciteitsproblemen.
Uit nader onderzoek dat is opgedragen door de bewindslieden is gebleken dat
deze nota in de eerste helft van december 1999 is aangeboden bij de secretaresse
van de Directeur Materieel. De toenmalige Directeur Materieel heeft zijn functie
op 1 december 1999 formeel neergelegd. Hij heeft zijn taken overgedragen aan
een van de andere leden van het directieteam van de DMKL. Op 13 december 1999
is de huidige Directeur formeel aangetreden.Pas na de vuurwerkramp heeft de huidige directeur voor het eerst van het
bestaan van deze nota kennisgenomen.33De advies- en toezichtstaken van de minister van Defensie
zijn geschrapt. Hoe verhoudt zich dit tot de personele versterking en functiescheiding,
zoals in de brief van 11 september 2000 is weergegeven? Op welke wijze garandeert
het kabinet adequate en deskundige uitvoering van deze advies- en toezichtstaken? Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14).34Waarom was het bureau AMV onvoldoende doordrongen van
het feit dat hij actie moest ondernemen? Zag hij door kennisgebrek de gevaren
niet?Zie het antwoord op de vraag 41 (27 157-18).35Bezit het bureau AMV in de praktijk nu ook de kennis
en de mogelijkheden om adequaat en slagvaardig te kunnen optreden?Zie het antwoord op de vraag 13 (27 157-14) en het antwoord op vraag
37 Eindrapport Commissie onderzoek vuurwerkramp (27 157-18).36Welke taken zijn nu precies bij het bureau AMV verdwenen
en wie voert deze taken nu uit? Wanneer gaat de nieuwe situatie in voor AMV?
Wordt de opgebouwde kennis over vuurwerk overgedragen van Defensie naar anderen
die de taken advies en toezicht op vuurwerk zullen uitoefenen? Waarom wordt
het bureau versterkt en uitgebreid in plaats van opgeheven, gezien de geconstateerde
structurele tekortkomingen? Welke taken gaat het bureau in de toekomst uitvoeren,
nu het vuurwerkbesluit gewijzigd wordt?Zoals aangekondigd zullen met het inwerking treden van het nieuwe Vuurwerkbesluit
in de loop van 2001 de advies -en toezichttaken van het bureau AMV komen te
vervallen. Op dit moment zijn er nog geen taken verdwenen bij het bureau AMV.
De in het antwoord op vraag 13 Centraal rapport rijksinspecties (27 157,
nr. 14) geschetste verbetermaatregelen moeten zeker stellen dat het bureau
AMV tot de inwerkingtreding van het Vuurwerkbesluit haar taken naar behoren
kan uitvoeren.Het kabinet is van mening dat het bevoegd gezag voor vergunningverlening
en toezicht ook moet zorgen dat de voor die taken benodigde expertise voorhanden
is. In het bestuurlijk overleg dat de minister van VROM heeft gevoerd met
IPO en VNG is afgesproken dat een plan wordt opgesteld voor de implementatie
van het Vuurwerkbesluit waarin op de vereiste expertise nader wordt ingegaan.Expertise over opslag van explosieve stoffen en munitie zal evenwel binnen
Defensie nodig blijven voor de opslag van munitie. Alle taken van Defensie
ter zake van vuurwerk verdwijnen bij het inwerkingtreden van het Vuurwerkbesluit.37Welke taken blijven over voor het bureau Adviseur Milieuvergunningen
van Defensie na het schrappen van de advies- en toezichttaken?Zie het antwoord op vraag 36 (27 157-20).38De regering stelt dat de bemoeienis van het ministerie
van Justitie bij de totstandkoming van een erkenningsregeling in de vuurwerkbranche
adequaat is geweest, dit in reactie op de Commissie die vindt dat de bemoeienis
niet adequaat was. Welke argumenten heeft de regering voor dit standpunt?Zie het antwoord op vraag 42 (27 157-20). 39Welke maatregelen zijn genomen om de geconstateerde
fouten in de toekomst te voorkomen bij Justitie?Zie het antwoord op vraag 42 (27 157-20).40De procureur-generaal bij het gerechtshof in Amsterdam
en de hoofdofficier van justitie hebben het ambtsbericht over de veiligheid
naar aanleiding van Culemborg doorgezonden naar de minister van Justitie.
Was het, gelet op het feit dat zij wel de ernst van het signaal hebben onderkend,
niet hun verantwoordelijkheid om zich er van te verzekeren dat er iets met
het bericht gebeurde en of het bericht de minister wel had bereikt? Waarom
is van die zijde de actie niet herhaald?Zie het antwoord op vraag 27 (27 157-18).41Hoe denkt het kabinet te voorkomen dat berichtgeving
van het Openbaar Ministerie, zoals de berichtgeving over de vuurwerkexplosie
in Culemborg, op het ministerie van Justitie in de la verdwijnt en ten onrechte
niet aan de minister van Justitie wordt voorgelegd?Zie het antwoord op vraag 42 (27 157-20).42Het ministerie van Justitie heeft de rapportage van
het OM over Culemborg wel gearchiveerd, maar er verder geen aandacht aan besteed.
Het kabinet erkent dat Justitie hierin niet juist heeft gehandeld. Welke consequenties
verbindt hij daaraan? Hoe kunnen dergelijke fouten in de toekomst voorkomen
worden?De brief van de procureur-generaal bij het gerechtshof te Amsterdam, waarin
wordt gevraagd om in samenspraak met de betrokken ministeries maatregelen
te doen treffen om hiaten zowel in de afstemming tussen als in de controle
en het toezicht door verschillende overheidsinstanties in de toekomst zoveel
mogelijk te vermijden, is in 1991 gearchiveerd door een ambtenaar van het
ministerie van Justitie. Volgens de aantekeningen op de brief, is deze telefonisch
afgedaan en voor archivering aangeboden aan de afdeling registratie. De ambtenaar
die destijds de brief heeft behandeld, kan zich de brief en de afdoening daarvan
niet meer herinneren. Daarmee is niet meer na te gaan waarom deze brief de
minister destijds niet persoonlijk heeft bereikt. Deze brief had naar het
oordeel van het kabinet – zeker achteraf bezien – schriftelijk
door of namens de minister van Justitie afgehandeld moeten worden. De minister
van Justitie heeft bij de beantwoording van Kamervragen van de leden Mosterd
en Van de Camp reeds aangegeven dat het niet gebruikelijk was en is bij het
ministerie van Justitie dat dit soort zaken op een dergelijke wijze worden
afgedaan (kamerstukken II, Aanhangsel van de Handelingen, 2000–2001,
nr. 523). Het is betreurenswaardig dat het door de procureur-generaal in 1991
afgegeven signaal – in ieder geval niet schriftelijk – onder de
aandacht is gebracht van de betrokken ministers door of namens de toenmalige
minister van Justitie.De minister van Justitie heeft recentelijk reeds in een brief aan de Tweede
Kamer (kamerstukken II, 2000/2001, 27 204, nr. 9) aangegeven dat binnen
het programma van kwaliteitszorg aandacht wordt besteed aan een systematische
en integrale verbetering en ontwikkeling van het gehele ministerie van Justitie
ten aanzien van communicatie en samenwerking. De minister van Justitie heeft
aangegeven dat het de vraag is hoe medewerkers gevoeligheid ontwikkelen
om nu juist die informatie door te geven die voor anderen (ketenpartners of
bewindslieden) relevant kan zijn. Het ontwikkelen van die gevoeligheid vraagt
de voortdurende aandacht van leidinggevenden. Aangezien het hier gaat om verandering
van gedrag, is de rol van de leidinggevende bepalend. In de bestaande opleidingstrajecten
voor leidinggevenden van het ministerie van Justitie zal dan ook plaats worden
gemaakt voor een programma waarin beleidssensitiviteit centraal staat.Gezien de omvang van de Justitie-organisatie (ruim 35 000 medewerkers)
en de complexe en gevoelige omgeving waarin deze organisatie opereert kan
geen garantie worden gegeven dat in de toekomst een dergelijke gebeurtenis
niet meer zal plaatsvinden. De eerder genoemde maatregelen dragen er naar
de overtuiging van de regering aan bij dat de kans dat in de toekomst nogmaals
een dergelijke ongewenste afhandeling plaats vindt aanzienlijk wordt verkleind.43Waarom is de controlepraktijk van de Arbeidsinspectie
voor gevaarlijke stoffenopslag, die niet valt onder het Besluit risico's zware
ongevallen (BRZO), onvoldoende toegesneden op het garanderen van voldoende
arbeidsveiligheid?De controlepraktijk van de Arbeidsinspectie is gericht op een zo goed
mogelijk handhaven van wet- en regelgeving met betrekking tot onder andere
gevaarlijke stoffen. Inspectieprogramma's vinden onvermijdelijk steekproefsgewijs
plaats. Dat is de reden dat nooit 100% dekkende garanties zijn te geven. Daar
komt bij dat primair werkgevers (en niet de Arbeidsinspectie) degenen zijn
die de wet- en regelgeving dienen na te leven; daarbij dient de werkgever
zich te laten ondersteunen door een Arbodienst.Overigens worden de inspectiemethoden van de Arbeidsinspectie wel continue
geoptimaliseerd. Voor wat betreft gevaarlijke stoffen o.a. door uitbreiding
van de specialistische deskundigheid, zie in dit verband ook de vragen 33
(27 157-18) en 44 (27 157-20).44In welke zin zullen het Arbobesluit en het BRZO aangepast
worden, zodat de kwaliteit van de inspecties erdoor toeneemt?In het BRZO (besluit risico's zware ongevallen 1999) zullen de drempelwaarden
explosieve stoffen voor aanwijzing worden aangepast. De mate waarin en hoe
is mede onderwerp van discussie binnen de Europese Unie, waarbij goedkeuring
binnen de EU op voorhand geen voorwaarde is.Inrichtingen die onder het BRZO'99 vallen, moeten een Preventiebeleid
Zware Ongevallen (PBZO) hebben (vastgelegd in een PBZO document), ter uitvoering
daarvan een Veiligheidsbeheerssysteem (VBS) en de hoogste risico categorie
bedrijven moeten een Veiligheidsrapport (VR) en een intern noodplan hebben.
De informatie is mede bestemd voor instanties die het bevoegd gezag vormen
(Arbeidsinspectie, Vergunningverlener ex Wet milieubeheer en Brandweer). Met
deze informatie is een inspectie/audit goed te structureren en naast op technische
zaken mede te richten op organisatorische aspecten. Tevens ligt een samenwerking
tussen de Arbeidsinspectie, de vergunningverlener ex Wet milieubeheer en de
Brandweer tot op een bepaald niveau in het BRZO'99 vast.Tot slot ligt in het BRZO'99 de verplichting bij de bevoegde autoriteiten
om gezamenlijk een inspectieplan op te stellen om daarmee te controleren of
het bedrijf passende maatregelen heeft genomen om zware ongevallen te voorkomen,
of het de voorzieningen heeft om de gevolgen van zware ongevallen
te beperken en of de verstrekte gegevens (Veiligheidsrapport) kloppen met
de werkelijkheid. Ook moeten de burgers over de voor hen relevante zaken worden
geïnformeerd.In het Arbobesluit zal de grenswaarde voor explosieve stoffen op basis
waarvan installaties voor bewerking of voor opslag worden aangewezen voor
het opstellen van een Arbeidsveiligheidsrapport worden geëvalueerd en
herzien. Tevens zal de Arbeidsveiligheidsrapportage worden omgebouwd tot een
aanvullende specificatie risico inventarisatie en evaluatie (ARIE) in combinatie
met een verscherpt toezicht door de Arbeidsinspectie. Deze ARIE is meer dan
het vroegere Arbeidsveiligheidsrapport gericht op organisatorische aspecten
zoals het hebben van een preventiebeleid zware ongevallen en een veiligheidsbeheerssysteem.Door middel van een Aangepaste Risico Inventarisatie en Evaluatie wordt
door het betreffende bedrijf voor de gevaarlijke onderdelen onder andere aan
de Arbeidsinspectie aangegeven hoe met het gevaar en de erbij horende risico's
wordt omgegaan. Daarbij worden zowel organisatorische zaken als technische
zaken beschouwd. Dit geeft de Arbeidsinspectie de mogelijkheid om gericht
op het managementsysteem, dat de basis is voor risicobeheersing, te inspecteren.45Met welke reden, op wiens voorstel en onder wiens bevoegdheid
is dit onderwerp van de agenda van de Commissie Preventie van rampen door
gevaarlijke stoffen (CPR) afgevoerd?Het onderwerp is op voorstel van de toenmalige voorzitter van de CPR,
met instemming van de leden, van de agenda afgevoerd.46Wat zijn tussen 1994 en 2000 de «wapenfeiten»
geweest van de CPR?Zie bijlage 1.47Op welke wijze heeft de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid de CPR aangestuurd?De CPR is een afstemmingsoverleg van de betrokken ministeries over de
technische uitwerking van het beleid van die ministeries. Binnen de CPR stond
het bereiken van consensus voorop. Alle betrokken ministeries speelden een
rol bij de voortgang van het proces vanuit hun eigen beleidsverantwoordelijkheid.
Dit was voor de minister van SZW niet anders. Het ministerie van SZW bekleedde
bovendien het voorzitterschap, dat vooral in procedurele zin werd ingevuld.48Hoe wordt de interdepartementale, beleidsmatige afstemming
verzorgd, als de CPR wordt vervangen door de onafhankelijk Technische Adviesraad
voor Gevaarlijke stoffen?Er zal worden voorzien in een interdepartementaal overleg dat voor de
betrokken ministers adviesaanvragen en standpunten zal voorbereiden t.a.v.
adviezen van de Adviesraad. Hierbij zijn betrokken de departementen van VROM,
BZK, SZW, VenW en VWS. VROM zal dit overleg voorzitten.49Gaat de onafhankelijke Technische Adviesraad voor Gevaarlijke
Stoffen gevraagd en ongevraagd adviseren? Welk(e) ministerie(s) kan/kunnen
advies inwinnen? Ja, de Adviesraad zal gevraagd en ongevraagd adviseren aan het kabinet.50Het bestaan van een ambtelijke commissie zoals de CPR
is geen garantie voor een effectieve opvolging van lessen die geleerd kunnen
worden uit rampen en ongevallen. Is de regering van oordeel dat dit een legitieme
reden is? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?Het is van het grootste belang dat een zodanige structuur wordt gekozen
dat zoveel mogelijk wordt zekergesteld dat lessen ook een effectieve opvolging
krijgen. Zoals elders in de beantwoording is weergegeven, was de CPR-structuur
daartoe niet optimaal. Het kabinet meent met de nieuwe Technische Adviesraad
een betere structuur te hebben gevonden.51Valt er nog meer te zeggen over het functioneren van
de CPR of is het falen rondom Culemborg het enige argument om de CPR te vervangen
door een onafhankelijke Technische Adviesraad voor Gevaarlijke Stoffen? Is
het taakveld van de Technische Adviesraad niet veel smaller dan dat van de
CPR of houdt de nieuwe raad zich ook bezig met rampen in het algemeen? Preventie
van rampen betreft toch meer dan vraagstukken rondom gevaarlijke stoffen?
Garandeert een Technische Adviesraad wel dat lessen geleerd worden uit een
ramp?In het antwoord op vraag 50 (27 157-20), wordt ingegaan op het eerste
en het laatste deel van de vraag. Voor het overige kan worden gewezen op de
reeds lopende evaluatie van de CPR (zie het antwoord op vraag 21 (27 157-18A)).
Het voorstel om de CPR te vervangen door een onafhankelijke Technische Adviesraad
voor gevaarlijke stoffen vloeit voort uit zowel de genoemde evaluatie als
de recente bevindingen rond de vuurwerkexplosie in Culemborg. Het taakveld
van deze Raad is niet smaller dan dat van de CPR; het veilig omgaan met vervoeren
van en bewerken en toepassen van gevaarlijke stoffen. Voor (preventie van)
rampen met gevaarlijke stoffen en rampen van andere aard, ligt er een relatie
met het taakveld van de op te richten onafhankelijke onderzoeksraad voor rampen
en zware ongevallen, waarover het kabinet na de zomer voorstellen naar de
Kamer zal zenden.52Welke redenen zijn er voor het ontbreken van de voortvarendheid
bij de overdracht van het dossier van het ministerie van VenW naar VROM?Het heeft tot lang na het verschijnen van de nota gevaarlijke stoffen
(1979), waarin het opstellen van de Wet vervoer gevaarlijke stoffen (WVGS)
werd aangekondigd, ontbroken aan een duidelijk besluit over de wijze waarop
dit geregeld moest gaan worden. Vanaf 1988 werd het duidelijk dat het
bezigen van vuurwerk in het bestaande Vuurwerkbesluit op basis van de Wet
milieugevaarlijke stoffen geïntegreerd zou worden met het consumentenvuurwerk.
Daarmee was het besluit genomen dat dit beleidsterrein onder het ministerie
van VROM zou komen te vallen. Op dat moment zag het er echter niet naar uit
dat de WVGS spoedig in werking zou treden, waardoor de werkzaamheden voor
het Vuurwerkbesluit geen hoge prioriteit hadden. Zowel voor als na de totstandkoming
van de WVGS (augustus 1996) heeft er een lange periode van ambtelijk overleg
plaatsgevonden, waar bij tijd en wijle ook de vuurwerkbranche betrokken was.
Dit overleg heeft veel tijd gekost. Er is een briefwisseling geweest tussen
de (ambtelijke) top van de beide departementen tussen 1989 en 2000. Echter
het verschil van inzicht tussen de betrokken departementen over hoe het bezigen
geregeld moest gaan worden in het nieuwe Vuurwerkbesluit, heeft ook voor vertraging
gezorgd. 53Heeft het kabinet al eens uitgezocht of problemen bij
overdracht ook bij andere dossiers spelen waar veilgheid in het geding is?
Is er tussen het aantreden van het kabinet (augustus 98) en de vuurwerkramp
bestuurlijk overleg geweest tussen de ministers van VROM en VenW of de top
van beide ministeries over de overdracht van het vuurwerkdossier?Het is het kabinet niet bekend dat er diepgaand soortgelijke problemen
zijn onderzocht. Op 3 augustus 1999 werden door de bewindslieden van VenW
en VROM in een gezamenlijke brief aan de vuurwerkbranche beleidsregels aangekondigd
waarin criteria zijn opgenomen voor de vergunningverlening voor het bezigen
van vuurwerk.54Wat voor meldingen hadden de inspecteurs in 97, 98
en 99 over incidenten met vuurwerk dat besloten is tot thema-acties? Wat voor
thema-acties waren dit precies? Hoe beoordeelt het kabinet het gegeven dat
de Rijksverkeersinspectie (RVI) (en/of het ministerie van VenW) enige conclusies
uit haar eindrapportage heeft gehaald die ingingen op de verantwoordelijkheid
van de RVI?Mede naar aanleiding van meldingen (schriftelijk en mondeling) van inspecteurs
en besprekingen in werkoverleg zijn meerdere thema-acties uitgevoerd waarbij
op basis van beschikbare informatie een selectie wordt gemaakt van inspectie-items.Het gaat hier om een verdieping van reguliere controles, resulterend in
een rapportage, welke conclusies en aanbevelingen bevat. Deze wordt na totstandkoming
aan de beleidsafdeling aangeboden en mondeling toegelicht. Met deze acties
wordt een goed beeld verkregen omtrent het nalevingsgedrag en eventuele knelpunten.
De volgende thema-acties zijn uitgevoerd:In 1997: TNO-onderzoek naar vuurwerkdozen.In 1998: Op de terminals in Europoort, alsmede bij vuurwerkimporteursIn 1999: Op het bezigen van vuurwerk tijdens evenementen ofwel professioneel
vuurwerk.Zie verder het antwoord op vraag 212 (27 157-20).55Waaruit is sinds de ramp in Enschede gebleken dat de
politieke aandacht voor het handhavingsbeleid bij het ministerie van VenW
is toegenomen bijvoorbeeld bij het vervoer van gevaarlijk stoffen?Reeds in 1999 heeft de minister van Verkeer en Waterstaat besloten tot
het onderbrengen van de inspectiediensten in één Inspectoraat-Generaal
van Verkeer en Waterstaat. Binnen de RVI is eind vorig jaar besloten om een
nieuwe handhavingsstrategie voor vuurwerk te ontwikkelen. Hierbij is o.a.
terdege rekening gehouden met de bevindingen van de Commissie. Speciale aandacht
krijgt o.a. de de problematiek rond classificatie van vuurwerk.56Wat is de reden dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat
te weinig aandacht aan de vuurwerkexplosie Culemborg heeft besteed? Zij werkten
immers met classificaties die onjuist bleken te zijn?Het onderzoek van TNO naar aanleiding van het ongeval te Culemborg was
niet bij VenW bekend. Er is in de CPR wel over het ongeval gesproken naar
aanleiding van een notitie van BZK, maar die notitie ging niet over classificatieproblemen
al dan niet in relatie met vervoer. Het ongeval te Culemborg
werd beleefd als een (arbeids)ongeval in een vuurwerkfabriek. VenW heeft gelet
op de informatie die bekend is gemaakt naar aanleiding van het onderzoek geen
relatie gelegd met vervoer van vuurwerk en/of classificatieproblemen. De slechte
communicatie over het onderzoek is voor de periode van enkele maanden na het
onderzoek nog te verklaren door de vertrouwelijkheid van dit in opdracht van
het Openbare Ministerie te Utrecht uitgevoerde onderzoek. Daarna heeft er
ook echter ook geen informatie uitwisseling plaatsgevonden. Ook niet via TNO
PML die in opdracht van VenW aan het internationale overleg voor het vervoer
van ontplofbare stoffen deelneemt. Voor een meer gedetailleerde beschrijving
van de communicatie lijnen en het ontbreken daarvan wordt verwezen naar het
specifiek voor het Culemborg ongeval opgestelde inspectierapport van 19 februari
2001.De kennis uit het onderzoek van Culemborg stelt het gevaar van onjuiste
classificatie in een ander daglicht. Vooral ook juist bij de opslag van vuurwerk.
Hierbij moet worden aangetekend dat binnen zo'n inrichting het vuurwerk niet
alleen wordt afgeleverd maar dat er ook wat mee wordt gedaan. Een drietal
problemen speelt daarbij een rol die elk afzonderlijk geen ramp kunnen veroorzaken
maar wel in combinatie.1: Foutieve classificatie van vuurwerk: (mogelijk per doos, en het gaat
om vele dozen per container en ca duizend containers per jaar);2: Uit de originele verpakking halen van vuurwerk (waardoor eveneens de
voor vervoer bedoelde classificatie kan afwijken van het etiket op de doos);3: Het feit dat een partij vuurwerk bij brand of schok kan reageren als
zijnde één partij massa explosief vuurwerk zodra een kleine
hoeveelheid al dan niet bekend massa explosief vuurwerk in die partij aanwezig
is. Het gevaar bestaat daardoor dat de vergunningverlener van een inrichting
onterecht uitgaat van het idee dat door het strikt hanteren van de vervoersclassificatie
risico's zijn uitgesloten.Een belangrijk leermoment voor de vergunningverlening bij opslag is om
in het vervolg niet alleen de maximale hoeveelheid professioneel vuurwerk
te limiteren en de importeur van vuurwerk verantwoordelijk te stellen voor
juiste classificatie, maar ook om geen gebruik meer te maken van de verscheidenheid
in vervoersklassen en die daarvoor niet zijn bedoeld. Als na bijv. twee jaar
blijkt dat de problemen met classificatie opgelost zijn, zal het Vuurwerkbesluit
kunnen worden aangepast. Voor meer toelichting wordt verwezen naar het ontwerp-Vuurwerkbesluit.De inzichten naar aanleiding van Culemborg hebben ook mogelijke gevolgen
voor de inschatting van risico's voor het vervoer waarvoor VenW verantwoordelijk
is. Het is nu duidelijk dat een verkeerde classificatie van een doos vuurwerk
gevolgen kan hebben voor de risico's van een hele container vuurwerk. De juiste
classificatie neemt dan ook voor het vervoer in betekenis toe. Een aantal
nationale maatregelen zal worden doorgevoerd en er is reeds internationaal
aandacht gevraagd voor deze problematiek. Voorts is de controle door de RVI
inmiddels geïntensiveerd en het streven is te komen tot lijsten waar
artikelsgewijs de classificatie van vuurwerk op wordt aangegeven.57Hoe denkt het ministerie van VenW in de toekomst de
fout te voorkomen dat geen verband is gelegd tussen de vuurwerkexplosie en
de problemen met classificatie van vuurwerk?Het ministerie van VenW zal indien mogelijk voortaan ook nagaan of er
consequenties getrokken moeten worden voor het vervoer en de vervoersregelgeving
bij een ongeval binnen een inrichting.Hierbij kan de Raad voor Transportveiligheid een rol spelen. 58Kan het kabinet de Kamer informeren over de wijze waarop
hij in VN-verband de classificatie van vuurwerk op de agenda zal zetten?Een plan van aanpak met betrekking tot transportclassificatie is thans
in voorbereiding en zal als voorstel samen met China worden ingediend voor
bespreking in de juli vergadering van de VN. Er wordt voorgesteld een VN werkgroep
te installeren, die de zaak in detail kan uitwerken. Deze werkgroep is in
de tweede helft van dit jaar voorzien. Dat de werkgroep niet eerder kan beginnen
heeft te maken met de vergadercyclus van de VN. Definitieve teksten kunnen
dan in december 2002 worden opgenomen in de VN-Aanbevelingen. Eerdere wijziging
is niet mogelijk omdat wijzigingen aan het eind van een 2-jaarlijkse cyclus
(december 2002) worden aangenomen. Hierna duurt het in principe nog twee jaar
voordat deze in de internationale verdragen zijn opgenomen. Daarna volgt nationale
wetgeving. Kernpunt van de voor te stellen oplossing is het hanteren van een
lijst van typen vuurwerk, met daarbij aangegeven de transport classificatie,
zoals deze uit testen blijkt (default lijst). Voor handhaving is deze lijst
direct toepasbaar.In beginsel is het mogelijk om samen met Europese landen afspraken te
maken met China. Het meest effectief is echter om dit in het kader van alle
vervoersgremia voor te stellen, omdat dan ook niet EU landen betrokken zijn.59Op welke termijn is dit plan van aanpak te verwachten?
En op welke termijn zal het effect van zo'n plan van aanpak merkbaar zijn?
Welke mogelijkheden zijn er om in EU-verband alvast afspraken te maken met
China over de classificering? Welke rol kunnen erkende instellingen in ontvangende
landen hebben dan wel krijgen als toezicht op de gehanteerde classificatie?Zie het antwoord op vraag 58 (27 157-20).60Wat is de reden dat bij VROM de totstandkoming van
regelgeving met betrekking tot professioneel vuurwerk weinig prioriteit heeft
gekregen?De Commissie constateert in haar rapportage terecht dat VROM zich naar
aanleiding van de CPR-notitie nader op de hoogte had moeten stellen van de
onderzoeken naar de vuurwerkexplosie in Culemborg, omdat dit ministerie verantwoordelijk
was voor regelgeving op grond van de toenmalige Hinderwet en een eigen verantwoordelijkheid
had voor het externe veiligheidsbeleid voor inrichtingen, waaronder ook vuurwerkbedrijven.Vanaf het begin van de jaren negentig lag binnen het ministerie de prioriteit
bij de ontwikkeling van het algemene externe veiligheidsbeleid m.b.t. de ontwikkeling
van geautomatiseerde risicoanalytische methodieken. De meeste aandacht ging
daarbij uit naar de sectoren die het meest risicovol werden geacht, zoals
LPG-installaties, opslagen van chemicaliën en pesticiden en Seveso-bedrijven.
Vanaf oktober 1992 kwam daar bij de ontwikkeling van het externe veiligheidsbeleid
voor luchthavens. Vanwege de inschatting destijds van de risico's van vuurwerkbedrijven
vielen deze buiten deze prioriteitsstelling.61Op welke gronden heeft het kabinet besloten het expertisecentrum
externe veiligheid en vuurwerk onder te brengen bij het RIVM? Tot welke organisatorische
aanpassingen binnen het RIVM leidt dit? Stelt het kabinet ten behoeve van
dit expertisecentrum extra middelen ter beschikking en zo ja, hoeveel? Waarom
wordt vuurwerk hier apart genoemd en hoort dit expertisecentrum niet dichter
bij de brandweer, dus bij BZK? Het kabinet is van mening dat het RIVM gezien de wetenschappelijke standaard
die men hanteert en gezien de onafhankelijke positie bij uitstek de organisatie
is om een dergelijk nationaal expertisecentrum onder te brengen. Voorts beschikt
het RIVM reeds over een kleine eenheid die zich met externe veiligheid bezig
houdt. Uitbouw en positionering van deze eenheid als expertisecentrum is een
efficiënte mogelijkheid. Voor expertisecentrum en adviesraad samen wordt
een bedrag van structureel 5 miljoen gulden per jaar uitgetrokken.62De minister van BZK beziet of er een voorziening moet
komen die de gemeenten helpt bij het integrale veiligheidsplan. Is deze voorziening
niet beter aan te haken bij de regionale brandweer?Zie het antwoord op vraag 67 (27 157-20).63Wie moeten de audits van het veiligheidsbeleid van
overheden uitvoeren? Onder wiens verantwoordelijkheid worden deze audits uitgevoerd?
Wie betaalt ze?De gemeentebesturen zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de
rampenbestrijding in hun gemeente, het rijk is verantwoordelijk voor het scheppen
van voorwaarden daartoe. Dit betekent dat de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties de ontwikkeling van een samenhangend stelsel
van kwaliteitscriteria voor de rampenbestrijding zal bevorderen. Zoals elders
in deze beantwoording is aangegeven, vindt toezicht op diverse niveaus plaats.
De audits vormen instrumenten ten behoeve van de uitoefening van het toezicht.
Door wie de audits kunnen worden uitgevoerd en onder wiens verantwoordelijkheid
is onderwerp van het te voeren overleg met IPO en VNG. Uiteraard mag een audit
geen doublure zijn van een inspectie door de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding,
noch andersom.64Wie gaat de benchmarking tussen overheden doen? Onder
wiens verantwoordelijkheid?De benchmarking tussen overheden op het gebied van het lokale veiligheidsbeleid
kan door de desbetreffende overheden zelf worden georganiseerd. Eventueel
kunnen de inspecties daar een ondersteunende rol in spelen. Het kabinet wijst
erop dat de Commissie Alders naar aanleiding van de cafébrand te Volendam
is gevraagd een voorstel te doen voor een onderzoek naar de wijze waarop gemeentebesturen
uitvoering geven aan een vergunningenstelsel met het oog op brandveiligheid
en hun beleid terzake, alsmede de bestuurlijke handhaving daarvan. Daarnaast
zal de stuurgroep Handhaven op niveau (Commissie Welschen) om advies worden
gevraagd over de wijze waarop benchmarking tussen overheden op het gebied
van het lokale veiligheidsbeleid op structurele wijze vorm kan krijgen.65Heeft het kabinet het voornemen om, naast de verplichte
registratie, het algemene risicobeleid aan te passen? Zo ja, in welke richting?
Wanneer kan de Kamer een uitgebreide notitie over (de toekomst van) het risicobeleid
van het kabinet verwachten?Zie het antwoord op vraag 6 (27 157-20). 66Welke reikwijdte kennen de inspectieonderzoeken naar
«activiteiten van alle betrokken overheden»? Vindt het kabinet
dat deze inspectieonderzoeken zich niet alleen moeten richten op vergunningverlening
en handhaving, maar ook op de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van regelgeving
terzake?De reikwijdte van de inspectieonderzoeken naar activiteiten van alle betrokken
overheden is verstrekkend. Ten eerste richt zij zich tot alle aspecten van
de veiligheidsketen. Niet alleen de repressie en de voorbereiding daarop,
maar ook pro-actie en preventie van brand, rampen en zware ongevallen zijn
onderwerp van onderzoek. De inspectie verricht haar onderzoek op de feitelijke
situatie op het gebied van de (kwaliteit van de) openbare veiligheid door
het verrichten van systematisch onderzoek. Dat kan zij doen ten aanzien van
een bepaald aspect, bijvoorbeeld de geoefendheid en het opleidingsniveau van
het personeel, maar zij kan ook een aantal bestuursorganen algemeen doorlichten.
Daarmee wordt op systematische wijze in kaart gebracht hoe de situatie ten
aanzien van de brandweerzorg en de rampenbestrijding in bijvoorbeeld gemeenten
er voor staat. Voor zover daarbij aan het licht komt dat de regelgeving moeilijk
uitvoerbaar of handhaafbaar is, behoort de inspectie dit te signaleren en
daar over aanbevelingen te formuleren.67Hoe zal de voorziening die mogelijk wordt ingesteld
ten behoeve van de ondersteuning van gemeenten bij het integrale veiligheidsbeleid
worden vorm gegeven? Wordt daarbij gedacht aan een lokale, regionale of centrale
voorziening?De primaire verantwoordelijkheid voor het bevorderen van veiligheid ligt
op lokaal niveau, waar lokale partners – veelal onder de regie van de
gemeente – het veiligheidsbeleid vormgeven. De gemeente moet in dit
verband zorg dragen voor een lokaal integraal veiligheidsbeleid. Het kabinet
heeft aangegeven belang te hechten aan het feit dat er op korte termijn in
alle gemeenten een lokaal integraal veiligheidsbeleid wordt ontwikkeld. Het
accent bij dit beleid ligt op het vaststellen van gemeentelijke veiligheidsplannen
met bijdragen van andere partners, het stimuleren van de gemeentelijke regierol,
het stimuleren dat gemeenten «veiligheid» integreren in wijk-
en buurtbeheer en het ontwikkelen van instrumenten voor het meten van de effecten
van het veiligheidsbeleid en het toepassen van deze instrumenten.Zoals het kabinet in het Integraal Veiligheidsprogramma heeft aangegeven
ondersteunt het Rijk de gemeenten bij het ontwikkelen van lokaal integraal
veiligheidsbeleid. Bij deze ondersteuning moet onder meer gedacht worden aan
het beter organiseren en aanbieden van kennis en expertise op het terrein
van de aanpak van veiligheidsvraagstukken. Zo kunnen gemeenten worden geadviseerd
bij de ontwikkeling van een veiligheidsplan en bij het realiseren en monitoren
van hun veiligheidsbeleid. Ook zouden de «best practices» gecommuniceerd
kunnen worden en de samenwerking tussen gemeenten op dit gebied gestimuleerd.
Tenslotte is het denkbaar dat bepaalde instrumenten aan de gemeenten ter beschikking
worden gesteld. In overleg met de betrokken partijen wordt momenteel bezien
op welke manier het beste inhoud kan worden gegeven aan deze ideeën.68Is het kabinet er op dit moment nog niet van overtuigd
dat deze voorziening nodig is? Aan welk type voorziening denkt het kabinet?
Op welke termijn neemt hij hierover een standpunt in? Zie het antwoord bij vraag 67 (27 157-20).69Waardoor is een bestuurscultuur van afzien van handhaven
ontstaan? Speelt hierbij niet mee dat de rijksoverheid ook na Culemborg onvoldoende
het nut van de handhaving heeft gecommuniceerd?Het kabinet heeft in zijn reactie op het rapport van de Commissie de aanduiding
«een bestuurscultuur van afzien van handhaven» voor rekening van
de Commissie gelaten. Het rapport van de Commissie bevat verschillende aanknopingspunten
voor deze aanduiding.Met de kabinetsreacties op rapporten van de commissies Korthals Altes
en Michiels, met ook een voortdurende aandacht voor de handhaafbaarheid en
uitvoerbaarheid van regelgeving onder meer in de nota «Zicht op wetgeving»
en de MDW-operatie heeft het kabinet zich ingezet om handhaving een passende
plaats op de bestuurlijke agenda toe te kennen. Meer specifiek op het gebied
van de milieurechtshandhaving brengt het kabinet de reactie op het rapport
«Handhaven met effect» en de brief van de ministers van VROM,
VenW en Justitie van augustus 1997 in herinnering. De wijze waarop in deze
brief de beoogde rol voor de provincies bij de milieurechtshandhaving is beschreven,
vormt uitdrukking van de wens van het kabinet serieus werk te maken van de
handhaving. Daarbij onderkent het kabinet dat het toekennen van een passende
plaats aan handhaving op de bestuurlijke agenda tot een forse inspanning noopt.70Is het juist dat het kabinet de oplossing voor de beperkte
handhavingscapaciteit ziet in het vereenvoudigen van het vergunningenstelsel
en stroomlijning in de uitvoering daarvan? Moet de oplossing niet gezocht
worden in de richting van uitbreiding van het aantal gemeentelijke handhavers
en vergroting van hun deskundigheid?Het kabinet realiseert zich dat handhavingscapaciteit per definitie beperkt
is. Het kabinet meent dat het zelf een bijdrage dient te leveren aan een verbetering
van de handhaving via stroomlijning van regelgeving en vergunningenstelsels.
Daarnaast kunnen gemeentebesturen in het kader van het handhavingsbeleid eigen
prioriteiten stellen, waarbij de kwaliteit en de kwantiteit van de handhavers
aandachtspunten kunnen vormen.71Is het kabinet het eens met de stelling van de Commissie-Oosting
dat er momenteel gesproken kan worden van een «bestuurscultuur van afzien
van handhaven»? Wordt deze cultuur op het terrein van veiligheid alleen
incidenteel aangetroffen of breder? Komt deze cultuur alleen tot uiting in
verkeerde prioriteitstelling door overheden of ook op andere wijzen? Is het
kabinet van mening dat de laakbare cultuur die het signaleert, ook te maken
heeft met de ethiek van ambtenaren? Het rapport van de Commissie toont immers
duidelijk aan dat ambtenaren, zowel op het terrein van vergunningverlening
als op het terrein van toezicht en handhaving, regels en voorschriften niet
serieus namen of niet uitvoerden?Het kabinet signaleert in het kabinetsstandpunt dat de regelgeving gedurende
de twintigste eeuw, qua omvang en complexiteit is toegenomen, maar dat de
handhaving van die regelgeving daarmee niet altijd gelijke tred heeft gehouden.
Voor zover structurele factoren, bijvoorbeeld onvoldoende afgestemde regelgeving,
ten grondslag liggen aan het afzien van handhaven op het terrein van veiligheid
is het aannemelijk dat dit niet slechts incidenteel plaatsvindt. Afzien van
handhaving kan ook samenhangen met prioriteitsstelling door overheden,
waarbij de mogelijkheid bestaat dat o.a. bestuurlijke en ambtelijke ethiek
hierin een rol kunnen spelen.72Hoe moeten gemeenten prioriteiten aanbrengen in het
handhavingsbeleid? Welke actoren worden betrokken in het maken van risicoschattingen
en het op basis daarvan opstellen van prioriteiten in het lokale handhavingsbeleid?Op basis van risico-analyses dienen gemeentebesturen prioriteiten aan
te brengen in het handhavingsbeleid waar het de veiligheid van mensen betreft.
Onder meer politie, openbaar ministerie en brandweer, maar ook bijvoorbeeld
inspecties kunnen worden betrokken bij het maken van risico-inschattingen
en het op basis daarvan opstellen van prioriteiten in het lokale handhavingsbeleid.73Kan het kabinet bevestigen dat op het terrein van veiligheid
weliswaar een ramp nooit geheel valt uit te sluiten, maar desniettemin toch
ook nooit sprake zal kunnen zijn van expliciet gedogen van de zijde van de
overheid? Wat is in dit verband zijn opvatting over de twee benaderingen die
de Commissie schetst als het over veiligheid gaat (risicobenadering en effectbeperkingsbenadering,
bladzijde 97 Eindrapport)?Inderdaad is een ramp nooit uit te sluiten. Het veiligheidsbeleid van
gemeenten, provincies en het rijk gaat uit van een actief toezicht door de
betreffende bestuurslagen. Een onderdeel van dit veiligheidsbeleid kan zijn
het gedogen van een tijdelijke situatie of omstandigheid. Terecht noemt de
rapportage van de Commissie dat wat met het bedrijf SE Fireworks is gebeurd,
geen gedogen. Immers, gedogen berust op een bewuste en expliciete beslissing
van tijdelijke aard. Met de initiatieven die na de vuurwerkramp in Enschede
bij alle bestuurslagen genomen zijn, is het risicobewustzijn toegenomen. Middels
een sterkere rol van de gemeenteraad, zelfaudits van bestuurslagen en een
betere risicocommunicatie naar de burger, is de verwachting dat dit grotere
risicobewustzijn blijvend zal zijn, waardoor aandacht voor de uitvoering van
het veiligheidsbeleid versterkt is.Ten aanzien van de twee benaderingen over veiligheid kan worden opgemerkt
dat deze benaderingen geen tegengestelde benaderingen zijn, maar accentverschillen
in de benadering van veiligheidsvraagstukken. Het risicobeleid van de rijksoverheid
moet een handvat bieden om het belang van de veiligheid ten gevolge van risicovolle
activiteiten (bijvoorbeeld, vervoer per spoor van gevaarlijke stoffen) af
te wegen tegen andere belangen zoals economische ontwikkeling. Daarbij zijn
beide benaderingen relevant.74Wat is in de praktijk de vertaling van «Op basis
van risico-analyse prioriteiten bij handhaving jaarlijks in een concreet handhavingsplan
vastleggen»?In de praktijk dient het gemeentebestuur een handhavingsplan op te stellen.
Voor zover het om de veiligheid gaat geeft het bestuur daarin aan waarin de
grootste veiligheidsrisico's schuilen. Dikwijls zullen die veiligheidsrisico's
samenhangen met gebouwen of bedrijfscomplexen, vaak ook zal het gerelateerd
zijn aan het gebruik daarvan, waarbij menselijk gedragingen van invloed zijn
op de risico's. Gebaseerd op zo'n risicoanalyse geeft het bestuur in het handhavingsplan
ook aan waar de prioriteiten bij de handhaving zullen liggen.
Dit handhavingsplan dient uiteindelijk te worden goedgekeurd door de gemeenteraad.
Vervolgens dient achteraf aan de gemeenteraad verantwoording te worden afgelegd
op basis van een handhavingsverslag.75Kan het kabinet beknopt weergeven wat de conclusies
zijn van het onderzoek dat de minister van VROM heeft laten uitvoeren naar
de vraag hoe sterk de burger staat die via rechtsbescherming handhaving van
het milieurecht wil afdwingen? Welk gevolg heeft het kabinet aan die conclusies
gegeven?De onderzoekers stellen dat noch de huidige regeling noch de regeling
in de vierde tranche van de Awb voldoende recht doet aan de belangen van derden
die nadeel ondervinden van een overtreding. Het rapport concludeert dat een
geheel sluitende oplossing voor de verbetering van de positie van derden niet
ìs maar wellicht ook niet kàn worden gevonden. Wel is het mogelijk
die positie te verbeteren. Hiertoe worden een invorderingsbeschikking (met
betrekking tot verbeurde dwangsommen) en een effectueringsbeschikking (met
betrekking tot het daadwerkelijk toepassen van bestuursdwang) voorgesteld.Het onderzoek als zodanig had betrekking op de handhaving van het milieurecht.
Het rapport biedt echter tevens belangrijke aanknopingspunten voor de nadere
beschouwing van de positie van de derden-belanghebbende bij de handhaving
op andere bestuursrechtelijke terreinen. In dit verband is van belang dat
het kabinet in zijn standpunt Handhaven op Niveau (TK 1999–2000, 26 800
VI, nr. 67) aankondigde een standpunt over versterking van de rechtspositie
van derden bij sanctiebesluiten te zullen bepalen in het kader van de voorbereiding
van het regeringsvoorstel voor een vierde tranche van de Awb.76De burger kan via rechtsbescherming handhaving van
het milieurecht afdwingen. Wordt op deze wijze de prioritering bij handhaving
op basis van risico-analyse doorbroken?Het kabinet acht van belang dat normen op het gebied van veiligheid en
het milieu worden gehandhaafd. Om die reden heeft de minister van VROM nader
onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijkheid van burgers handhaving van
het milieurecht af te dwingen; zie het antwoord op vraag 75 (27 157-20).
Deze mogelijkheid kan bijdragen aan de ontwikkeling van een evenwichtig handhavingsbeleid
in de bestuurlijke praktijk.77Welke toezichtsarrangementen op rijksniveau zal de
overheid doorlichten en op welke termijn?In het dit voorjaar te verschijnen kabinetsstandpunt Toezicht zal het
kabinet de Tweede Kamer hierover nader informeren.78Verwerkt de stuurgroep onder leiding van dr. Welschen
ook de conclusies en aanbevelingen van de Commissie-Oosting en het kabinetsstandpunt
daarover in haar handreikingen? Wat wordt bedoeld met «de diverse terreinen»?Met de diverse terreinen wordt bedoeld de beleidsterreinen die de stuurgroep
«Handhaven op niveau» (Commissie Welschen) in haar actieprogramma
heeft opgenomen ten behoeve waarvan bij voorrang aan de ontwikkeling van «best
practices» wordt gewerkt. De stuurgroep Handhaven op Niveau
(Commissie Welschen) zal zeker de aanbevelingen van de Commisie onderzoek
vuurwerkramp in haar werkzaamheden een plaats geven. 79Waarom wordt eerst in de discussienota over de toekomst
van de milieuwetgeving voorgesteld om de mogelijkheden voor de toepassing
van ICT in kaart te brengen, gezien het feit dat de Kamer al in 1996 de motie-Klein
Molekamp heeft aangenomen? Heeft deze motie het kabinet niet op het idee gebracht
om te bezien in hoeverre ICT een hulpmiddel kan zijn bij de (uitvoering van)
de milieuwetgeving?Mede in het licht van de motie Klein Molekamp zal het kabinet bij de discussie
over de toekomst van de Wet milieubeheer betrekken in hoeverre ICT een verder
hulpmiddel kan zijn bij de uitvoering van de milieuwetgeving.80Welke vereenvoudigingen en stroomlijningen, naast inzet
van ICT-toepassingen, stelt de regering voor op het gebied van vergunningverlening
voor openbare inrichtingen?In zijn standpunt in reactie op het MDW-rapport Openbare inichtingen (kamerstukken
II, 2000/2001, 24 036, nr. 207) heeft het kabinet de analyse van de MDW-werkgroep
onderschreven. Tevens kondigde het kabinet aan de vereenvoudiging van het
vergunningsstelsel en stroomlijningen van de uitvoering langs verschillende
wegen te willen verwerkelijken. Zo zal het kabinet indien dit mogelijk blijkt
de vergunningverlening voor wat betreft de bedrijfsvoering bij één
bestuursorgaan concentreren en worden de verschillende definities van de toepasselijke
regelgeving zo veel mogelijk geharmoniseerd. Verder zal het kabinet met de
VNG nagaan hoe het aantal benodigde vergunningen per inrichting kan worden
beperkt. Ook in het MDW-project «servicegerichte overheid» zal
een en ander uitdrukkelijk aan de orde worden gesteld. De preventieve afspraken
op gemeentelijk niveau met de betrokken sector en geïntegreerde controleacties
zullen bijdragen aan stroomlijning van de uitvoering.81Is de taak van het bezigen van professioneel vuurwerk
in 1996 ook al werkelijk door VROM overgenomen, of zal dit pas bij het nieuwe
Vuurwerkbesluit officieel worden gerealiseerd?De bevoegdheid ten aanzien van de vergunning voor het bezigen van professioneel
vuurwerk is in 1996 op basis van overgangsregels bij de minister van VenW
gebleven. In het nieuwe Vuurwerkbesluit wordt deze bevoegdheid toegedeeld
aan gedeputeerde staten en, voor zover het buitenlandse bedrijven betreft,
de minister van VROM.82Wie zijn de opstellers van het Vuurwerkbesluit? Heeft
de verificatie door externe deskundigen plaatsgevonden? Zo ja, door wie? Zo
neen, waarom niet? Indien ja, hebben deze externe deskundigen ingestemd met
het besluit?Het ontwerp-Vuurwerkbesluit is voorbereid door het ministerie van VROM,
waarbij gebruik is gemaakt van de kennis van specialisten.83In augustus 1999 was een publiekrechtelijke erkenningsregeling
met de vuurwerkbranche niet mogelijk omdat er te weinig aangrijpingspunten
voor handhaving waren. Kan de regering dit uitleggen? Bij de interdepartementale toetsing van het in juni 1999 voorliggende
concept-eindrapport inzake de erkenningsregeling stonden twee vragen centraal:Voldoet de erkenningsregeling aan de eisen van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid?Bestaat er voldoende vertrouwen en draagvlak bij de departementen om het
ontwikkelde ontwerp Vuurwerkbesluit Wms, waarin de erkenningsregeling een
publiekrechtelijk grondslag zou krijgen, gereed te maken voor spoedige behandeling
in de Ministerraad?Het interdepartementale overleg leidde tot een eensgezind negatief advies
aan de betrokken ministers over de erkenningsregeling. De motivering voor
dit ambtelijk advies was:De opzet van de erkenningsregeling staat een zodanig grote beleidsvrijheid
toe aan het bestuur van de erkenningverlenende stichting dat de rijksoverheid
een publiekrechtelijke (wettelijke) grondslag en dus de formele verantwoordelijkheid
voor een dergelijke erkenningsregeling niet wil en kan verantwoorden.De mate van concreetheid en de inhoud van de normstelling in de erkenningsregeling
zijn onvoldoende om het belang van de bescherming van mens en milieu te waarborgen.De handhaafbaarheid van de erkenningsregeling wordt onvoldoende geacht.De toelaatbaarheid van de erkenningsregeling wordt uit het oogpunt van
Europese regels op het gebied van de marktwerking als handelsbelemmerend beschouwd.De voorgestelde opzet van de erkenningsregeling en het daarmee samenhangende
concept Vuurwerkbesluit Wms leiden ertoe, dat de erkenningverlenende instantie
is aan te merken als zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) in de zin van de Algemene
wet bestuursrecht, als gevolg waarvan de rijksoverheid zowel in financieel
opzicht als materieel verantwoordelijk wordt voor de erkenningverlening. Een
dergelijke constructie werd door de departementen niet opportuun geacht.De genoemde redenen van beleidsmatige en juridische aard zijn toegelicht
in een brief van de minister van VROM aan de Voorzitter van de vaste commissie
voor VROM van de Tweede Kamer van 25 mei 2000 (DGM/SVS/20000063381).Deze redenen zijn in 1999 mondeling en schriftelijk aan de branche medegedeeld
waarbij de sector tevens werd geadviseerd de erkenningsregeling zelfstandig
als privaatrechtelijke regeling tot stand te brengen en aldus een kwaliteitsverbetering
binnen de sector te verwezenlijken. Dat advies heeft de branche verworpen.84Is het juist dat onder invloed van de vuurwerkbranche
uiteindelijk is afgezien van een erkenningsregeling?Nee. De minister van VROM heeft hier van afgezien. Verwezen wordt naar
de brief van de minister van VROM aan de Tweede Kamer van 25 mei 2000 (DGM/SVS/20000063381).85Kan, op basis van het feit dat er sinds 1996 sprake
is van een overgangsperiode voor de overheveling van de verantwoordelijkheid
voor voorschriften voor de verlening van bezigingsvergunningen van het ministerie
van Verkeer en Waterstaat naar het ministerie van VROM, worden verondersteld
dat, als de vuurwerkramp in Enschede niet had plaatsgevonden, de overdracht
van deze taak vermoedelijk nog geruime tijd op zich had laten wachten? Getuige de brief van de directeur generaal Milieubeheer van VROM van 17 april
2000 was het de bedoeling om binnen een jaar met een nieuw Vuurwerkbesluit
te komen (dus in de eerste helft van 2001).86Zou het voor de bevordering van de volledigheid, overzichtelijkheid,
duidelijkheid en transparantie van de regelgeving met betrekking tot vuurwerk
niet beter zijn om wat betreft de externe veiligheid ook regels voor de tijdelijke
opslag in havens en de veiligheidsaspecten van het vervoer van vuurwerk expliciet
op te nemen in het nieuwe Vuurwerkbesluit?Het kabinet heeft er voor gekozen het vervoer van vuurwerk (buiten inrichtingen)
buiten de regeling te houden, aangezien hiervoor reeds toereikende internationale
voorschriften gelden.87Waarom wordt de bevoegdheid tot het verlenen van een
vergunning voor het afsteken van professioneel vuurwerk overgeheveld van het
ministerie van Verkeer en Waterstaat naar het college van gedeputeerde staten?Bij de inwerkingtreding van de Wet vervoer gevaarlijke stoffen was voorzien
dat de regels met betrekking tot het bezigen van professioneel vuurwerk, die
tot dan toe waren gesteld krachtens de Wet gevaarlijke stoffen, zouden worden
overgebracht naar een wettelijke regeling op grond van de Wet milieugevaarlijke
stoffen. In het ontwerp-Vuurwerkbesluit is de bevoegdheid inzake de vergunning
voor het afsteken van professioneel vuurwerk toebedeeld aan Gedeputeerde Staten.De achterliggende gedachte bij de overheveling van de bevoegdheid voor
het afsteken van professioneel vuurwerk is dat daardoor de bevoegdheid voor
de milieuvergunning en de afsteekvergunning in één hand komen
waardoor ook de handhaving effectiever zal kunnen verlopen. De provincie is
vanwege haar bekendheid met het bedrijf in kwestie in het kader van de uitvoering
van de Wet milieubeheer tevens het aangewezen bestuursorgaan voor de handhaving
van de regels inzake het afsteken van professioneel vuurwerk. In de opzet
van het Vuurwerkbesluit krijgen provincies een spilfunctie waardoor versnippering
van bevoegdheden inzake het treffen van bestuursrechtelijke sancties wordt
voorkomen.88Op basis van welke argumenten is het kabinet tot het
voorstel gekomen de bevoegdheid tot het verlenen van een vergunning voor het
opslaan en/of bewerken van professioneel vuurwerk en voor het opslaan van
meer dan 10 000 kg consumentenvuurwerk over te hevelen van het college
van burgemeester en wethouders naar het college van gedeputeerde staten?Heeft het kabinet met het Inter Provinciaal Overleg
(IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) gesproken over deze
overheveling van bevoegdheden? Zo ja, welke resultaten heeft dit gesprek opgeleverd?
Staan het IPO en de VNG positief tegenover deze overheveling?Welke consequentie heeft dat bijvoorbeeld voor de betrokkenheid
van de provinciale overheid bij lokale vuurwerkshows?De reden voor deze overheveling is gelegen in het feit dat de provincie
thans al voor de meer complexe inrichtingen, waaronder de meer ingewikkelde
Seveso-inrichtingen, het bevoegd gezag is. De betrokken provincies beschikken
om die reden al over de nodige deskundigheid. Het IPO en de VNG zijn betrokken
geweest bij de voorbereiding van het Vuurwerkbesluit. De bevoegdheidsoverdracht
wordt gesteund door het IPO en de VNG. Het IPO heeft bij brief aangegeven
dat de provincies zich voor hun taak berekend achten en dat zij
voor de ontwikkeling van deskundigheid, waar deze aanvulling behoeft, rekent
op ondersteuning door de rijksoverheid.89Heeft de brandweer op het terrein van advisering bij
de vergunning voor opslag en bewerking van professioneel vuurwerk maar ook
op het bredere terrein van veiligheid niet reeds vele mogelijkheden die onderbelicht
zijn gebleven?De formele mogelijkheden van de (gemeentelijke) brandweer tot rechtstreekse
beïnvloeding van de veiligheid door middel van pro-actie en preventie,
onder meer door middel van advisering bij vergunningverlening, komen grotendeels
voort uit het door gemeenten zelf vormgegeven veiligheidsbeleid. De exacte
invulling van deze mogelijkheden kan dan ook zeer divers zijn.In de regelgeving voor vergunningverlening voor risicobedrijven is de
adviesrol van de regionale brandweer wel formeel verankerd, dit door middel
van de verplichte beoordeling van het veiligheidsrapport van bedrijven die
vallen onder het Besluit risico's zware ongevallen 1999. Ook in de aangekondigde
Amvb Kwaliteitseisen externe veiligheid inrichtingen is voor risicovolle activiteiten
een verplichte adviestaak voor de regionale brandweer opgenomen.Het kabinet zal in overleg met IPO en VNG de samenhang in het gemeentelijk
veiligheidsbeleid versterken, o.m. met als doel dat de brandweer een intensievere
rol krijgt bij de advisering over besluiten en vergunningen van gemeenten
op het terrein van milieuwetgeving, de brandveiligheid en de ruimtelijke ordening.
Daartoe wordt door de betrokken bestuurslagen de capaciteit van de regionale
brandweer voor pro-actie en preventie uitgebreid en dient ook de specifieke
kennis van de brandweer op deze terreinen te worden vergroot.90De commissie-Oosting toont aan (deel A, bladzijde183)
dat de Wet milieubeheer nauwelijks materiële normen bevat voor de opslag
van gevaarlijke stoffen waaronder vuurwerk. Toch wordt een vergelijkend onderzoek
verricht en gerapporteerd waarin de praktijk van milieuvergunningen (verlening/handhaving)
van andere gemeenten met die van Enschede wordt vergeleken zonder de «toereikendheid»
van deze voorschriften te beoordelen (deelA/p.288). Hoe beoordeelt het kabinet
deze onderzoeksmethode en de waarde van de daarmee verkregen resultaten?Zie het antwoord op vraag 8 (27 157-14D).91De commissie Oosting constateert dat geen gebruiksvergunning
is afgegeven terwijl deze nodig is (deelA/bladzijde 87). De gebruiksvergunning
geeft de (gemeentelijke) overheid de macht om de «zorg» voor het
voorkomen, beperken en bestrijden van brand met (vooral materiele) maatregelen
te verantwoorden. Kan het kabinet verklaren waarom de commissie-Oosting de
relatie tussen de Brandweerwet, de brandbeveiligingsverordening en (sinds
1992) de bouwverordening niet (expliciet) heeft gebruikt?Nee, het is het kabinet is niet bekend wat de redenen zijn van de Commissie
om de relatie tussen deze wet en verordeningen niet te gebruiken.92Kan het kabinet verklaren waarom in het vergelijkend
onderzoek van de commissie en in het vergelijkend onderzoek van de Inspectie
Brandweerzorg en Rampenbestrijding (januari 2001) de hiervoor
beschreven relatie niet als referentiekader voor onderzoek is gehanteerd?In het vergelijkend onderzoek van de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding
is getracht in beeld te brengen hoe en in welke mate pro-actie en preventie
door de brandweer in een aantal gemeenten met een grote vuurwerkopslag plaatsvindt.
In dat onderzoek is de gebruiksvergunning op grond van de bouwverordening
wel aan de orde geweest.De brandbeveiligingsverordening is sedert de wijziging van de bouwregelgeving
in 1992 niet meer van toepassing op bedrijven waar vuurwerk wordt opgeslagen.
Daarvoor in de plaats is hoofdstuk 6 van de bouwverordening gekomen, op grond
waarvan bedrijven, waar vuurwerkopslag plaatsvindt verplicht zijn een gebruiksvergunning
bij het gemeentebestuur aan te vragen. Een op basis van de oude regelgeving
afgegeven gebruiksvergunning blijft in principe onder de nieuwe regelgeving
van kracht. De huidige brandbeveiligingsverordening geldt niet voor bouwwerken,
zoals vuurwerkopslagbedrijven. Daarom is in het vergelijkend onderzoek geen
aandacht besteed aan de brandbeveiligingsverordening en de wet, waarop deze
verordening gestoeld is, namelijk de Brandweerwet.93Welke aanvullende feiten en/of andere inzichten, beoordelingen
en conclusies kan het kabinet geven als de gerapporteerde feiten worden getoetst
aan dit in de wet verankerde referentiekader?Zie het antwoord op vraag 92 (27 157-20).94Kan het kabinet resultaten overleggen waaruit blijkt
dat de minister van BZK volgens de in de Brandweerwet toegewezen taak, heeft
getoetst of de splitsing van de «zorg» (gebruiksvergunning voor
gebouwen verplaatst van brandbeveiligingsverordening naar bouwverordening,
1992) de kwaliteit van de maatregelen ter voorkoming, beperking en bestrijding
van brand niet zou aantasten?Nee. Er is geen onderzoek verricht naar mogelijke gevolgen van de overheveling
van het instrument van de gebruiksvergunning van de brandbeveiligingsverordening
naar bouwverordening.95Kan het kabinet toetsingsresultaten overleggen van
diezelfde maatregelen die volgens de brandbeveiligingsverordening moeten worden
genomen bij inrichtingen?Nee. De huidige brandbeveiligingsverordening geldt niet voor inrichtingen,
zoals vuurwerkopslagplaatsen. Deze verordening is een zgn. leemteverordening,
op grond waarvan brandveiligheidsmaatregelen kunnen worden genomen in situaties
waarop de Woningwet (Bouwbesluit en Bouwverordening) niet van toepassing is.
Hierbij kan gedacht worden aan tijdelijke bouwsels als tentoonstellingstenten.96De Inspectie voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding,
contateert bij diverse gemeenten (Onderzoek vuurwerkramp Enschede, januari
2001, bladzijde 15) «dat er voor vuurwerkbedrijven nauwelijks gebruiksvergunningen
op grond van de gemeentelijke Bouwverordening door de brandweer worden opgesteld.
Hierbij komt naar voren, dat de brandweer de bedrijven niet stimuleert tot
het aanvragen van dergelijke vergunningen, omdat de meerwaarde van de gebruiksvergunning
niet wordt ingezien bij de aanwezigheid van een (goede) milieuvergunning.
Ook wordt opgemerkt dat de prioriteit van de brandweer voor het
opstellen veelal ligt bij objecten waar veel personen aanwezig kunnen zijn».
Deze mening van ondervraagde brandweermedewerkers geeft aan dat er bij hen
een overschatting bestaat van de materiele mogelijkheden van de milieuwet-
en regelgeving ten opzichte van de beoordeling door de commissie-Oosting.
Hoe beoordeelt het kabinet het geconstateerde«gebruik»; dat wetten
en verordeningen op uitvoerend niveau, zonder toestemming/kennisneming van
het bevoegd gezag, op onnavolgbare wijze worden geinterpreteerd en van een
«prioriteit» worden voorzien?Het kabinet is van mening dat de keuzes die gemaakt worden ten aanzien
van de prioritering nooit alleen op uitvoerend niveau mogen worden genomen.
Prioriteitsstelling zal altijd via een door het bestuur vast te stellen programma
moeten worden verantwoord en gelegitimeerd.97Hoe kan er sprake zijn van «prioriteit»
bij een gemeentelijke brandweer als de brandbeveiligingsverordening al sinds
het begin van de zeventiger jaren brandveiligheidseisen aan de gebruiker van
gebouw of inrichting stelt?Het stellen van brandveiligheidseisen ten aanzien van het gebruik van
een gebouw of inrichting via een gebruiksvergunning, heeft pas na de overheveling
naar de bouwverordening in 1992 meer aandacht gekregen van de brandweer. Door
de beperkte capaciteit bij de brandweer voor preventieactiviteiten is in de
achterliggende jaren de meeste tijd besteed aan bouwvergunningen en slechts
beperkt aan gebruiksvergunningen. Een en ander blijkt ook uit het onderzoek
dat in 1994 in opdracht van BZK door het onderzoeksbureau SGBO van de VNG
onder gemeenten is uitgevoerd. Dit onderzoek is 27 juni 1994 door SGBO aan
alle colleges van Burgemeesters en Wethouders toegezonden. Vandaar dat er
sprake is van prioriteitsstelling ten aanzien van gebruiksvergunningen. In
het Project Versterking Brandweer is de behoefte aan meer capaciteit voor
preventie onderkend en naar aanleiding daarvan wordt gewerkt aan versterking
van deze capaciteit. Daarnaast is het kabinet voornemens extra capaciteit
beschikbaar te stellen voor de versterking van proactie en preventie. Hiermee
kan onder meer de achterstand op het gebied van gebruiksvergunningen worden
weggewerkt.98Betekent dit dat er meer dan 25 jaar geen toetsing
heeft plaatsgevonden van de toereikendheid en effectiviteit van (brandweer)wet-
en regelgeving?In verband met het opstellen van de Brandweerwet 1985 heeft voor dat jaartal
o.a. i.v.m. de opheffing van de BB een zeer uitgebreide integrale toetsing
van de bestaande wet- en regelgeving op het bovenbedoelde terrein plaatsgevonden.Sinds 1985 is de Brandweerwet diverse malen gewijzigd. Zo is de Brandweerwet
1985 onder meer gewijzigd bij Wet van 11 november 1993 in verband met de invoering
van het Nederlands bureau brandweerexamens, bij Wet van 10 juli 1995 in verband
met de wijziging van de opzet van de inspectie en bij Wet van 6 december 1995
in verband met de instelling van het instituut voor brandweer en rampenbestrijding.
De Wet rampen en zware ongevallen is onder meer gewijzigd bij Wet van 25 februari
1999 in verband met de uitvoering van de Seveso-richtlijn (II), bij Wet van
13 maart 1997 in verband met de uitbreiding van de reikwijdte van die wet
en bij Wet van 16 september 1993 in verband met informatieverplichtingen.
Ook de op genoemde wetten gebaseerde regelgeving is diverse malen
gewijzigd. Deze wijzigingen zijn uiteraard het resultaat geweest van toetsing
van de toereikendheid en de effectiviteit.99Hoe serieus neemt het kabinet de verbodsbepalingen
in de (model) brandbeveiligingsverordening en de bouwverordening?Het kabinet is van oordeel dat wet- en regelgeving te allen tijde serieus
dient te worden genomen. Regels – ook lokale waarvan hier sprake is –
zijn er om te worden nageleefd. Het is niet zonder reden dat de verantwoordelijkheid
voor handhaving doorgaans berust bij het bestuur dat deel uitmaakt van het
orgaan dat de regels vast stelt. Het gegeven dat het hier regels van een gedecentraliseerd
bestuursorgaan betreft, vormt onvoldoende reden af te wijken van het uitgangspunt
dat tot het treffen van een regeling niet wordt besloten dan nadat is nagegaan
of in voldoende mate handhaving te realiseren valt.100Hoe beoordeelt het kabinet de bevindingen van de Inspectie?
(De Inspectie komt tot conclusies zonder de Brandweerwet en de brandbeveiligingsverordening
als referentiekader, zij zijn daardoor nauwelijks bruikbaar.)De zorg voor de brandveiligheid is een gemeentelijke verantwoordelijkheid,
conform de Brandweerwet van 1985.Gezien de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de brandweerzorg en
rampenbestrijding zal de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
er bij de VNG op aandringen dat gemeenten zorgdragen voor de ontwikkeling
van een samenhangend kwaliteitssysteem met criteria voor de brandweerzorg
(kamerstuk 27 157-20, actiepunt 45).101Was deze «Quick Scan» van de Inspectie
voldoende representatief voor de rest van ons land? Zo neen, was dit aanleiding
voor de minister van BZK om deze bevindingen te toetsen? Zo ja, betekent dit
dat de afwezigheid van (materiële) brandveiligheidsmaatregelen bij S.E.
Fireworks exemplarisch is voor de vele gebruiksvergunningplichtige bedrijven
die het uitvoerend brandweerpersoneel niet heeft «gestimuleerd»
of «prioriteit» heeft gegeven?De Quick Scan is uitsluitend een indicatie om de plaatselijke situatie
te kunnen vergelijken met een landelijk beeld van gemeenten met dezelfde problematiek.
Onbekend is in hoeverre de afwezigheid van (materiële) brandveiligheidsmaatregelen
bij S.E. Fireworks exemplarisch is voor de vele gebruiksvergunningplichtige
bedrijven. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zal in overleg met de VNG en de branche bevorderen dat gemeenten zorgdragen
voor een samenhangend kwaliteitssysteem met criteria voor de brandweerzorg
(kamerstuk 27 157-20, actiepunt 45).Het door de Inspectie Milieuhygiëne uitgevoerde «Quick-scan»
onderzoek dat op 27 juli 2000 aan de Tweede kamer is aangeboden kan representatief
geacht worden voor de situatie bij de grotere vuurwerkopslagbedrijven in Nederland.
Onder grotere vuurwerkbedrijven worden bedrijven verstaan die meer dan 10 000
kg vuurwerk in opslag hebben. Het «Quick-scan» onderzoek was niet
gericht op kleinere vuurwerkopslagbedrijven waardoor de onderzoeksresultaten
niet representatief mogen worden geacht voor de kleine opslagen van consumentenvuurwerk. 102Kan het kabinet bevestigen dat het OM de vele overtredingen
die blijken te worden begaan door de gebruikers van een gebouw of inrichting
waarin brandgevaarlijke of bij brand gevaar opleverende stoffen aanwezig zijn
zonder gebruiksvergunning, gelet op het gevaar voor de bevolking, met prioriteit
gaat vervolgen?In de Aanwijzing handhaving milieurecht (1999A026) d.d. 8 juni 1999 van
het College van procureurs-generaal zijn milieuvoorschriften die met het oog
op de externe veiligheid zijn gesteld met betrekking tot de opslag van gevaarlijke
stoffen, en milieuvoorschriften ter voorkoming van calamiteiten als een kernbepaling
aangemerkt. Dit betekent dat, ingevolge genoemde Aanwijzing, tegen overtredingen
van kernbepalingen in de milieuwetgeving onmiddellijk strafrechtelijk opgetreden
dient te worden, tenzij naar het oordeel van de officier van justitie op basis
van de onderzoeksbevindingen moet worden aangenomen dat de overtreding niet
doelbewust is begaan èn een kennelijk incident betreft èn gering
van omvang is.Deze kernbepalingen zijn het resultaat van overleg in de voorafgaande
jaren tussen het bestuur enerzijds en het Openbaar Ministerie en de politie
anderzijds en vormen de prioriteitsstelling bij de strafrechtelijke handhaving
van de milieuwetgeving. De handhaving van de gebruiksvergunning behoort niet
tot eerder genoemde kernbepalingen. De handhaving van de gebruiksvergunningen
ligt in de eerste plaats bij het bestuur. Het Openbaar Ministerie kan en zal
in aanvulling op de bestuurlijke handhaving optreden wanneer blijkt dat de
bestuurlijke inspanningen bij de betrokkene niet het gewenste gevolg hebben.103Blijkt niet uit de Brandweerwet en de verordeningen
dat de handhaving van de regels relatief eenvoudig is, onder meer wegens het
afschrikkingseffect van de bij de overtreding behorende straf van een jaar
hechtenis en een geldboete van derde categorie?In het verleden is reeds gebleken dat een strafbaarstelling van een gedraging
niet vanzelfsprekend met zich brengt dat men zich daarna niet meer schuldig
maakt aan dergelijke overtredingen. Het is van belang steeds een passende
«mix» te vinden van instrumenten die de kans op een grote mate
van naleving verhogen.104Waarom heeft naar de mening van het kabinet de commissie-Oosting
geen gebruik gemaakt van het gegeven volgens de modelinstructie waarin staat
dat de commandant van de brandweer moet verschijnen voor bij het beoordelen
van de bestrijding van de brand? (Tijdens de eerste uren van de bestrijding
van de branden in Enschede kwam de commandant van de brandweer, noch zijn
plaatsvervanger ter plaatse).Het is niet bekend waarom de Commissie geen gebruik heeft gemaakt van
deze referentie.105Hoe beoordeelt het kabinet de afwezigheid van een «commandant»
op het rampterrein?Gedurende de eerste uren na de fatale explosie is door de brandweer niet
adequaat voorzien in multidisciplinaire coördinatie. Dit is niet conform
de landelijke richtlijnen en regionale procedures. 106Zijn er door de kabinet verklaringen te geven voor
de afwezigheid van aanvalsplannen voor onder meer vuurwerkbedrijven?Het al dan niet beoordelen of er voor een vuurwerkbedrijf in een gemeente
wel of niet een aanvalsplan wordt gemaakt is een gemeentelijke verantwoordelijkheid.
In meerdere provincies, onder meer in Overijssel, zijn in samenwerking met
de regionale brandweren en de gemeenten risicovolle bedrijven geïnventariseerd
en geëvalueerd. Op basis van deze rapportages kan het gemeentebestuur
besluiten of plannen al dan niet noodzakelijk zijn.107Acht het kabinet de argumenten voor de ontbrekende
aanvalsplannen van de brandweer(commandant) in de rapportage van de commissie-Oosting:
geen prioriteit en capaciteitsgebrek op de afdeling, 18 jaar na het verschijnen
van een Handleiding die zich expliciet richtte op «bedrijven die een
duidelijk groter brandrisico hebben dan andere objecten» (blz. 170),
op enigerlei wijze overtuigend?Het betreft een gemeentelijke verantwoordelijkheid om al dan niet plannen
op te stellen. Deze verantwoordelijkheid is opgenomen aan de Brandweerwet
van 1985. De brandweer van de gemeente Enschede beschikte over ruim 200 zogenoemde
bevelvoerderskaarten (eenvoudige aanvalsplannen) van objecten waarin veelal
veel personen kunnen verblijven, zoals zorgcentra. Van S.E. Fireworks was
nog geen bevelvoerderskaart opgesteld. Daarnaast kan vermeld worden dat S.E.
Fireworks geen BRZO plichtig bedrijf was. Voor het opstellen van een rampenbestrijdingsplan
bestond geen wettelijke verplichting. De minister van VROM zal het BRZO aanpassen
(kamerstuk 27 157-20, actiepunt 12).108Heeft het kabinet toetsingsresultaten waaruit de toestand
op dit terrein in de rest van Nederland blijkt, met andere woorden, werd/wordt
het effect van ministeriele richtlijnen/instructies getoetst?In algemene zin kan hierover worden vermeld dat de Inspectie Brandweerzorg
en Rampenbestrijding aspectonderzoek kan verrichten op grond van de Brandweerwet
artikel 19. Een voorbeeld betreft het inspectieonderzoek aangaande risico's
van gevaarlijke stoffen bij brandweeroptreden uit 1999 en de kwaliteit van
het brandweerpersoneel uit 1997. Deze aspectenonderzoeken hebben het karakter
van een beleidsevaluatie.Het kabinet zijn geen toetsingsresultaten op dit terrein bekend anders
dan de Quickscan uitgevoerd door Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding.
De branche heeft in 2000 een richtlijn opgesteld voor het opstellen van aanvalsplannen.109Het kabinet stelt op bladzijde 36 dat: «vanwege
de voor vergunningverlening en handhaving noodzakelijke professionaliteit
en deskundigheid kan dit ook voor andere dan vuurwerkinrichtingen leiden tot
voorstellen tot herziening van de huidige bevoegdhedenverdeling». Welke
andere inrichtingen staat het kabinet voor ogen? Aan welke wijzigingen in
de huidige bevoegdhedenverdeling wordt door het kabinet gedacht?In de discussienota «Met recht verantwoordelijk» over de toekomst
van de Wet milieubeheer, die begin april 2001 aan de voorzitter van de Tweede
Kamer is aangeboden, wordt tegen de achtergrond van o.a. de vuurwerkramp in
Enschede ingegaan op het aspect noodzakelijke professionaliteit in relatie
tot de huidige bevoegdhedenverdeling ten aanzien van vergunningverlening
en handhaving met betrekking tot inrichtingen in het kader van de Wet milieubeheer.110Zal de vereiste expertise voor het bevoegd gezag door
de overheid centraal extern verworven worden?Het aantrekken van de benodigde expertise voor vergunningverlening en
toezicht blijft een verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag. Zoals reeds
aangegeven in het kabinetsstandpunt is tussen het ministerie van VROM en het
IPO afgesproken, dat een plan zal worden opgesteld voor de implementatie van
het Vuurwerkbesluit. In dit plan zal op de vereiste expertise nader worden
ingegaan.111Betekent de effectgerichte benadering dat het kabinet
de consequenties van een drastische sanering van het aantal vuurwerkbedrijven
wegens veiligheid accepteert?Ja.112Hoeveel handhavingscapaciteit en deskundigheid is er
bij de provincies nodig voor voldoende toezicht en handhaving? Hoe verhoudt
dit zich tot de huidige toezicht- en handhavingscapaciteit en deskundigheid
bij de gemeenten? Worden er toezichthouders en/of handhavers van gemeenten
overgeplaatst naar de provincies? Zo ja, hoeveel? Wordt het totale aantal
toezichthouders en handhavers op lokaal en/of provinciaal niveau uitgebreid?
Worden er door het kabinet extra middelen uitgetrokken voor uitbreiding van
het aantal gemeentelijke en provinciale toezichthouders en handhavers?Zie het antwoord op vraag 7 (27 157-20).113Als gemeenten niet in staat zijn om voldoende te controleren
en handhaven, waarom zullen de provincies dat dan wel zijn?Gelet op de taken die de provincie heeft ten aanzien van Seveso-bedrijven,
d.w.z. bedrijven met substantiële risico's voor mens en milieu, en de
uitbreiding van de capaciteit bij provincies die het gevolg is van de implementatie
van de Europese richtlijn op dit gebied (Seveso II richtlijn) door middel
van het Besluit risico's zware ongevallen 1999, mag er van worden uitgegaan
dat provincies in staat zijn deze taak goed te vervullen.114Waarom gaat het kabinet een principiële discussie
uit de weg over de vraag of alle typen en klassen vuurwerk tot ons land toegelaten
moeten worden of niet? De Commissie stelt op bladzijde 97 van het Eindrapport:
«Een standpunt ten aanzien van professioneel vuurwerk roept vragen op
van wijdere strekking omtrent de waardering van activiteiten als maatschappelijke
kernactiviteiten». Zij spreekt zelfs over «activiteiten die in/voor
de samenleving van zodanig gering belang worden geacht dat elke kans op een
negatief effect van deze activiteiten, in de vorm van ernstige schade of aantasting
van de externe veiligheid op voorhand moet worden uitgesloten» en beveelt
in dat verband een effectbeperkingsbenadering voor professioneel vuurwerk
aan. Waarom neemt het kabinet hiervan principieel afstand? Wat zijn daarvoor
de argumenten? Met het ontwerp-Vuurwerkbesluit reageert het kabinet ook op de aanbeveling
van de Commissie om een uitspraak te doen over de vraag of alle klassen en/of
alle typen vuurwerk moeten worden toeglaten tot Nederland en tot gebruik in
ons land. Er is gekozen voor de beleidslijn om vuurwerk alleen toe te laten
binnen strikte randvoorwaarden. Het ontwerp-Vuurwerkbesluit voorziet ook in
een verplichte melding bij het binnen het grondgebied van Nederland brengen
van alle categorieën vuurwerk. Een bedrijf mag voorts alleen professioneel
vuurwerk opslaan als het aan strikte afstands- en andere eisen voldoet, waarbij
wordt uitgegaan van massa-explosiviteit, ongeacht de classificering van het
professionele vuurwerk. Er is gekozen voor een effectgerichte benadering waarbij
de kans op letsel buiten de aan te houden afstand uiterst gering is.115De classificatie 1.1G geldt ook als de fabrikant of
exporteur vuurwerk voor vervoer heeft ingedeeld in een andere klasse. Hoe
kan die situatie optreden? Hoe kunnen zulke situaties onderkend worden?Om een aantal redenen kan de gevaarszetting van vuurwerk worden onderschat:1: Foutieve classificatie van vuurwerk: (mogelijk per doos, en het gaat
om vele dozen per container en ca duizend containers per jaar);2: Uit de originele verpakking halen van vuurwerk (waardoor eveneens de
voor vervoer bedoelde classificatie kan afwijken van het etiket op de doos);3: Het feit dat een partij vuurwerk bij brand of schok kan reageren als
zijnde één partij massa explosief vuurwerk zodra een kleine
hoeveelheid al dan niet bekend massa explosief vuurwerk in die partij aanwezig
is. Het gevaar bestaat daardoor dat de vergunningverlener van een inrichting
onterecht uitgaat van het idee dat door het strikt hanteren van de vervoersclassificatie
risico's zijn uitgesloten.Bij vervoer wordt, overigens om andere praktische redenen, de container
met vuurwerk zonder meer beschouwd als van een classificatie die gelijk is
aan het zwaarst geclassificeerd vuurwerk in de container.De opslag vindt plaats conform de vergunning, waar tot nu toe aard en
hoeveelheid vuurwerk werd gelimiteerd en gekoppeld aan veiligheidsvoorschriften.
In het thans voorgelegde ontwerp-Vuurwerkbesluit wordt voortaan altijd uitgegaan
van de veilige veronderstelling dat het bij de opslag van professioneel vuurwerk
gaat om vuurwerk van de zwaarste subklasse 1.1. Vanuit de overheid is er op
de verschillende plaatsen in de vuurwerkketen het middel van controle.Er zijn vanuit Nederland zowel binnen de Europa als in de VN (waar de
vervoersclassificatie zijn vorm krijgt) reeds initiatieven ondernomen om te
komen tot een verbeterd gebruik en harmonisatie van de classificatie.116Kan het kabinet door middel van een berekening aantonen
dat de middelen beschikbaar voor de sanering van een aantal vuurwerkbedrijven
toereikend zullen zijn?Voor de berekening van de geschatte voor sanering benodigde middelen wordt
verwezen naar de Nota van toelichting van het ontwerp-Vuurwerkbesluit.117Voor hoeveel vuurwerkbedrijven leidt het ontwerp-Vuurwerkbesluit
tot sanering? Verwezen wordt naar de Nota van toelichting van het ontwerp-Vuurwerkbesluit.118Wil het kabinet naast acties in VN-verband tevens bij
de EU aandringen op harmonisatie van classificatie, veiligheidsvoorschriften
en controle en toeichtsvereisten ten aanzien van gevaarlijke stoffen? Op welke
termijn gata het kabinet hiermee aan de slag en wat wordt haar inzet?Transportverdragen gelden op Pan-Europees niveau. Dit betekent dat ook
landen buiten de EU zich conformeren. Op dit moment wordt er actie ondernomen
om voorstellen in te dienen bij de diverse vergaderingen van de Pan-Europese
verdragen betreffende het vervoer van gevaarlijke stoffen. Voornaamste inzet
daarbij is zorg te dragen voor een classificatiesysteem dat leidt tot een
verhoging van de effectiviteit van handhaving en uitvoering. Verder wordt
er actie ondernomen om de diverse transportinspecties binnen Europa op één
lijn te krijgen om te komen tot een éénduidige handhaving. Ook
met de beleidsdirecties in andere landen wordt afstemming gezocht om te voorkomen
dat vuurwerk via andere buitengrenzen dan Nederland wordt ingevoerd en vervolgens
via illegale weg Nederland weer binnenkomt. Vandaar dat VenW hecht aan een
zeer goede samenwerking binnen de EU, zowel beleidsmatig als tussen de inspectiediensten.119Wat is de reactie van het kabinet op de aanbeveling
van de Commissie (bladzijde 96 Eindrapport) om ook in EU-verband afspraken
te maken over classificatie van vuurwerk en toereikende controle aan de buitengrenzen
van de Unie?Zie het antwoord op vraag 118 (27 157-20).120Is de indruk juist dat op het niveau van de VN wel
een juiste classificatie bestaat, maar dat er nog geen goede internationale
regeling is voor de praktische handhaving en het toezicht op de naleving van
die classificatie? Of hoeft er op het niveau van de VN niets meer geregeld
te worden en kan men gewoon aan de slag gaan met effectieve controles op naleving,
zoals aanbeveling E op bladzijde 96 van het Eindrapport suggereert?De classificatiecriteria voor het transport zijn vooralsnog voldoende
betrouwbaar. De praktische handhaving en het toezicht op de naleving van classificatie
is gebaseerd op internationale overeenkomsten. Momenteel wordt gewerkt aan
een verhoging van de effectiviteit. Inzet daarbij is in VN verband een systeem
door te voeren, dat in de praktijk beter handhaafbaar en uitvoerbaar is. Dit
sluit niet uit dat Nederland vooruitlopend op internationale regelgeving voor
het binnenlands vervoer maatregelen zal nemen voor een intensivering van controle.
Op basis van direct opvraagbare informatie van vuurwerk artikelen en de bijbehorende
classificatie (een zogenaamde defaultlijst), die thans in voorbereiding zijn,
kan de controle sneller en doelmatiger plaatsvinden.121De Rijksverkeersinspectie zal een bureaucontrole doen
op basis waarvan besloten kan worden tot fysieke controle en monstername.
Kan het kabinet uitleggen of dit systeem een voldoende garantie is voor veiligheid
bij transport?Jaarlijks worden 800–1000 containers die vuurwerk bevatten aangevoerd
met zeeschepen. Door de kapitein dient te worden gemeld welke produkten
en met welke classificatie zich in het schip bevinden. Om de controles zo
efficiënt en effectief mogelijk te kunnen uitvoeren worden lijsten aangelegd
waarop de inspecteurs kunnen zien welke classificatie behoort bij een vuurwerkprodukt.
Indien uit de lijsten zou blijken dat er sprake is van een onjuiste classificatie,
kan de RVI de importeur verplichten deze onjuiste situatie op te heffen, bijv.
door het laten ompakken van het vuurwerk. Deze lijsten worden thans ontwikkeld
in samenwerking met TNO. Ze zullen in de beleidsregels voor de controle worden
vastgelegd.Daarnaast ontwikkelt de RVI inmiddels een handhavingsstrategie betreffende
vuurwerk. Uitgangspunten bij deze strategie vormen diepgang en frequentie
van controles en de samenwerking met andere handhavingsdiensten.De diepgang en frequentie van de controles richten zich met name op:– de classificatie van vuurwerk;– het controleren van vuurwerkcontainers De RVI controleert inmiddels
op containerterminals één op de drie vuurwerkcontainers die
bestemd zijn voor Nederlandse ontvangers en één op de tien containers
met vuurwerk die bestemd zijn voor de doorvoer.Bij gerede twijfel bij de classificatie van vuurwerk, neemt de RVI hiervan
monsters en laat deze monsters vervolgens testen door TNO PML. Bij deze controles
zullen ook afspraken worden gemaakt met DCMR waarbij het scannen van containers
door de douane een adequaat hulpmiddel kan zijn;– het bezigen en het transport van professioneel vuurwerk, waarbij
6 à 8 evenementen per maand worden gecontroleerd door de RVI;– het voortdurend actualiseren van de (gespecialiseerde) kwaliteit
van de inspecteurs op het terrein van vuurwerk.De hiervoor vermelde activiteiten gekoppeld aan de in internationaal verband
ontwikkelde initiatieven moeten er toe leiden dat in ieder geval het classificatiesysteem
voor vuurwerk op de juiste wijze wordt toegepast, zodanig dat de gegeven classificatie
overeenkomt met de daadwerkelijke gevaarzetting en daardoor een veilig vervoer
mogelijk is.122Waarom stelt het kabinet alleen maatregelen voor ter
verbetering van de kwaliteit van de RVI-controles, maar niet met betrekking
tot de frequentie van de controles? Waarom is het verplichte toezicht op laden
en lossen vanaf 1992 afgeschaft?Dit is niet juist. Bij de controles van de RVI wordt aan beide aspecten
(kwaliteit en frequentie) aandacht besteed. Zie verder het antwoord op vraag
14 (27 157-18A).123Kan het kabinet een indicatie geven van de wijze waarop
het een koppeling wil aanbrengen tussen milieuvoorschriften, bestemmingsplan
en bouwvoorschriften?De les die uit het rapport van de Commissie moet worden getrokken is dat
de wetgeving ten aanzien van ruimtelijke ordening, milieu- en bouwvergunningen
zodanig moet zijn ingericht en zijn afgestemd dat de met het oog op de gezondheid
en veiligheid noodzakelijke afstand tussen milieubelastende bestemmingen (bijvoorbeeld
bedrijfsterreinen) en milieugevoelige bestemmingen (bijvoorbeeld woon- en
verblijfsgebieden) gerealiseerd kan worden.Ten aanzien van vuurwerkinrichtingen kan op dit punt worden verwezen naar
de reeds voorgepubliceerde en volgens de planning nog dit jaar in werking
tredende algemene maatregel van bestuur. Ten aanzien van het vraagstuk van
afstemming tussen milieuvergunning en wettelijk vastgelegde ruimtelijke eisen
met betrekking tot het afstand houden betreffende risicovolle inrichtingen,
kan voorts verwezen worden naar de in het kabinetsstandpunt aangekondigde
AMvB Kwaliteitseisen externe veiligheid inrichtingen, waarbij ook eisen gesteld
zullen worden ten aanzien van de doorwerking van die kwaliteitseisen in milieuvergunningen
en bestemmingsplannen (en daarmee ook ten aanzien van de doorwerking in de
verlening van bouwvergunningen).In het thans in voorbereiding zijnde wetsvoorstel voor de fundamentele
herziening van de WRO, dat nog dit jaar in procedure zal worden gebracht,
zal meer in het algemeen, daar waar sprake is van risico's voor de leefomgeving,
een sluitende afstemming tussen milieukwaliteitseisen en bestemmingsplan tot
stand worden gebracht. Beoogd wordt de nieuwe ruimtelijke-ordeningswetgeving
zodanig in te richten dat de eisen op het terrein van geluid, bodem, stank
en andere lokaal beïnvloedbare luchtkwaliteit, en externe veiligheid,
die onder meer met het oog op de gezondheid en veiligheid van mensen een ruimtelijke
vertaling behoeven, een plaats kunnen krijgen in het bestemmingsplan.In de discussienota over de toekomst van de milieuwetgeving wordt in aansluiting
hierop voorts voorgesteld om de Wet milieubeheer zodanig aan te passen dat
wordt bepaald dat milieubelastende activiteiten in het kader van de vergunningverlening
op grond van de Wet milieubeheer mede getoetst kunnen worden op de consequenties
daarvan voor de kwaliteit van de ruimtelijke leefomgeving (onder meer toetsing
aan het bestemmingsplan). Bij die aanpassing zal ook de aanbeveling van de
Commissie inzake de afstemmingsregeling van de milieuvergunning en de bouwvergunning
zoals neergelegd in artikel 20.8 van de Wet milieubeheer, worden betrokken.
In de discussienota over de toekomst van de milieuwetgeving is aangegeven
dat dit een van de voorstellen is waarmee op korte termijn een aanvang zal
worden gemaakt. Het precieze tijdstraject vormt onderdeel van de besluitvorming
over de voorstellen van de discussienota.124Waarom is het voor een betere coördinatie van
toezichthoudende taken op het terrein van vergunningverlening op rijksniveau
niet gewenst om de inspectieverantwoordelijkheden voor alle aspecten van veiligheid
bij het rijk onder één dak te brengen? Heeft de eindverantwoordelijkheid
van één ministerie voor alle aspecten van veiligheid niet tot
voordeel dat voorschriften, regels en verantwoordelijkheden met betrekking
tot veiligheid beter op elkaar afgestemd kunnen worden en dat hiermee wordt
voorkomen dat er door de ministeries en inspecties langs elkaar heen wordt
gewerkt?Veiligheid kent zeer veel aspecten. Brandveiligheid, veiligheid van werken
met gevaarlijke stoffen, stralingsveiligheid, explosieveiligheid, veiligheid
met betrekking tot bouwconstructies, veiligheid van de voedselketen, veiligheid
voor werknemers, voor omwonenden en voor milieu. Deze zaken liggen op het
beleidsterrein van bijna alle ministeries. Een goede afstemming is daarbij
onontbeerlijk en één van de lessen van de vuurwerkramp is dan
ook dat ministeries en hun inspecties beter moeten samenwerken en afstemmen.125Het kabinet zegt dat afstemming tussen bouw- en milieuvergunningen
en bestemmingsplannen meegenomen zal worden in een fundamentele herziening
van milieu- en ruimtelijke regelgeving. Welk tijdschema hoort hierbij? Welke
lessen trekt het kabinet op het punt van afstemming uit de ramp in Enschede
en hoe worden die betrokken in het herzieningsproject? Zie het antwoord op vraag 123 (27 157-20).126Welke overwegingen liggen ten grondslag aan de opmerking
dat zal worden nagegaan of de wettelijk voorgeschreven taak van het bevoegd
gezag om milieuvergunningen voor advies aan de Inspectie Milieuhygiëne
voor te leggen, in stand moet blijven?In de huidige situatie heeft de Inspectie Milieuhygiëne een wettelijke
adviesrol in het kader van de Wet milieubeheer. Dit betekent dat het bevoegd
gezag de Inspectie in de gelegenheid moet stellen om te adviseren over een
aanvraag voor een vergunning Wet milieubeheer.De overweging dat zal worden nagegaan of de wettelijke adviesrol van de
IMH in stand moet blijven, moet gezien worden in het licht van de vraag in
hoeverre een adviserende taak het onafhankelijk functioneren als (tweedelijns)
toezichthouder beïnvloedt.127Waaruit bestaat het verschil tussen de taak van het
bureau AMV met betrekking tot advisering en toezicht in het kader van milieuvergunningverlening
door gemeenten en de algemene adviesrol van de Inspectie Milieuhygiëne
bij vergunningverlening op basis van de Wet milieubeheer?De DMKL is in het Inrichtingen- en vergunningenbesluit Milieubeheer aangewezen
als adviseur van het bevoegd gezag ten aanzien van de gevolgen voor de externe
veiligheid die een (vuurwerk) inrichting kan veroorzaken.Bureau AMV is op basis van het Besluit aanwijzing toezichthoudende ambtenaren
milieuwetgeving door VROM mede belast met het toezicht op de naleving van
het bij of krachtens de Wet milieubeheer bepaalde ten aanzien van inrichtingen
waaronder die voor de opslag van vuurwerk.Het tweedelijnstoezicht van de Inspectie Milieuhygiëne van VROM richt
zich primair op het handelen van overheden. In dit kader wordt jaarlijks vastgesteld
welke categorieën van bedrijven worden gecontroleerd. Tot mei 2000 ging
het om gevaarlijke bedrijven met risico's voor veiligheid en gezondheid, zoals
Seveso-inrichtingen, echter niet om vuurwerkbedrijven. Zie ook het antwoord
op vraag 17 (27 157-14).128Waarom moet de wetgeving voor invoering van een registratieplicht
voor risicosituaties met betrekking tot gevaarlijke stoffen zo lang op zich
laten wachten (begin 2003)?De termijn voor het van kracht laten worden van de regelgeving wordt niet
bepaald door de regeling zelf, maar door het voor de regeling noodzakelijke
uitvoerings-instrumentarium. Dat instrumentarium bestaat uit een aantal onderdelen.
Enerzijds is van belang de informatie- en communicatietechniek die nodig is
om alle gegevens permanent actueel te houden in een register, zonder dat daarvoor
een kostbare administratieve overhead behoeft te worden ingezet. Tot de techniek
hoort tevens het instrument om op afstand (via Internet) gebiedsgebonden overzichten
van risicosituaties te krijgen. Naast deze IC techniek is het nodig om een
nul-inventarisatie uit te voeren van alle risicosituaties en deze in het register
op te nemen. Op dit moment is nog geen compleet overzicht van risicovolle
bedrijven beschikbaar.Deze overzichten moeten (deels) nog aangevuld worden met risico-informatie
van de bedrijven zelf (welke stoffen zijn daar, hoeveel, hoe liggen de risico-contouren,
etc.) Ook voor risicovolle transportroutes zal nog moeten worden nagegaan
hoe de risico-informatie kan worden gecompleteerd. Deze gegevens dienen aan het register te worden toegevoegd, waarna het
register operationeel kan worden gemaakt en getoetst op betrouwbare werking.Voor dit alles is een termijn van 18 maanden gepland vanaf medio 2001,
als is vastgesteld welke organisatie als beheersorgaan voor het register zal
optreden. Dat houdt in dat realisering van het uitvoeringsinstrument per eind
2002 wordt voorzien. Direct daarna zal de regeling in werking treden, d.w.z.
begin 2003. Voor de informatievoorziening ten behoeve van de hulpverleningsdiensten
wordt verwezen naar het antwoord op vraag 175 (27 157-20).129Hoe verhoudt zich het uitgangspunt dat eerst het risico
bij de bron zoveel mogelijk wordt gereduceerd tot recente maatregelen van
het kabinet, bijvoorbeeld rondom de chloortransporten en de afstandseis van
20 meter voor verkooppunten van consumentenvuurwerk? Hoe beoordeelt het kabinet
de mening van de VNG dat bouwkundige en technische eisen voor dergelijke verkooppunten
toereikend zijn?Zie het antwoord op vraag 6 (27 157-20).130Waarop baseert het kabinet de uitspraak dat ten aanzien
van veiligheid de bestaande verantwoordelijkheidsverdeling tussen ministeries
helder is en dat er ten aanzien van de verantwoordelijkheidsverdeling geen
sprake is van lacunes? Heeft de commissie-Oosting juist niet aangetoond dat
dit niet helder is en er wel lacunes zijn?De Commissie heeft naar de mening van het kabinet geconstateerd dat de
rijksoverheid op het gebied van vuurwerkregelgeving is tekortgeschoten. Het
kabinet onderschrijft de conclusies van de Commissie op dit punt. Met het
ontwerp-Vuurwerkbesluit worden deze lacunes naar de mening van het kabinet
opgelost.In het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp is voorts uiteengezet hoe de verdeling
van verantwoordelijkheden is t.a.v. het externe veiligheidsbeleid m.b.t. gevaarlijke
stoffen.Het kabinet is van oordeel dat daarin thans geen lacunes zijn. Het heeft
destijds ontbroken aan een goede coördinatie en afstemming. Om die reden
heeft het kabinet besloten om de minister van VROM de verantwoordelijkheid
toe te kennen voor de coördinatie van het totale externe veiligheidsbeleid
ten aanzien van gevaarlijke stoffen.131De basis voor het veiligheidsbeleid is het generieke
externe veiligheidsbeleid uit de nota Omgaan met risico's (1989), en op onderdelen
een effectbenadering. Is het kabinet voornemens de effectbenadering verder
uit te bouwen dan wel te besluiten het algemene risicobeleid te herzien? Op
welke termijn verwacht het kabinet hierover een beslissing te nemen?Zie het antwoord op vraag 6 (27 157-20).132Welk ministerie wordt het aanspreekpunt voor de Technische
Adviesraad voor Gevaarlijke stoffen?Het ministerie van VROM wordt aanspreekpunt.133Waarom blijft de coördinatie van het extern veiligheidsbeleid
niet bij het ministerie van BZK en de uitvoering bij VROM? De brandweer valt
immers met al zijn taken onder BZK en dient voor de transparantie
een eindverantwoordelijke te zijn?De minister van VROM is verantwoordelijk voor het externe veiligheidsbeleid
t.a.v. inrichtingen; de minister van VenW is verantwoordelijk voor het externe
veiligheidsbeleid t.a.v. transport van gevaarlijke stoffen. De minister van
BZK is systeemverantwoordelijk voor de brandweerzorg en voor de rampenbestrijding.
Het kabinet heeft besloten om de verantwoordelijkheid voor de coördinatie
van het totale externe veiligheidsbeleid te aanzien van gevaarlijke stoffen
toe te kennen aan de minister van VROM. De minister van VROM zal nog dit jaar
een voorstel indienen bij het kabinet m.b.t. de nadere uitwerking van zijn
coördinerende rol.134Het kabinet zal de coördinerende rol van de inspectie
brandweerzorg en rampenbestrijding uitbreiden. Is dit in overeenstemming met
het leggen van een coördinerende rol bij VROM?De coördinerende rol van VROM heeft betrekking op de coördinatie
met betrekking tot het externe veiligheidsbeleid ten aanzien van gevaarlijke
stoffen. De coördinerende rol van de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding
betreft de coördinatie van het onderzoek naar de rampenbestrijding. Het
gaat hierbij zowel om onderzoek naar de voorbereiding op de rampenbestrijding
als om incidentonderzoek.135De geschiedenis heeft geleerd dat veel technische rapporten
of adviezen van onafhankelijke instellingen het politiek niveau moeilijk bereiken
of als niet relevant terzijde worden gelegd (bijvoorbeeld het TNO-rapport
over Culemborg). Moet dit ook voor de adviezen van de voorgestelde onafhankelijke
technische adviesraad voor gevaarlijke stoffen worden gevreesd? Zo nee, waarom
niet?Nee. Het kabinet kiest met het oprichten van de Technische Adviesraad
voor Gevaarlijke Stoffen voor een onafhankelijk adviesorgaan dat zowel gevraagd
als ongevraagd zal adviseren. De Raad zal beschikken over een eigen secretariaat,
een structureel budget en de adviezen zullen openbaar zijn. Daarnaast wordt
door de betrokken departementen onder leiding van het ministerie van VROM
een begeleidend overleg gestart t.b.v. het voorbereiden van adviesaanvragen
en het voorbereiden van standpunten t.a.v. de gegeven adviezen. Hiermee wordt
naar de mening van het kabinet gewaarborgd dat adviezen voldoende worden gebruikt.136De commissie-Oosting bepleit dat het expertisecentrum
tevens optreedt als wettelijk adviseur bij de vergunningverlening. Waarom
neemt het kabinet die aanbeveling niet over, temeer daar de positie van anderen
waaronder TNO thans de constante voeding van de decentrale overheden in de
weg staat?Het kabinet is van mening dat elk bevoegd gezag zelf primair verantwoordelijk
is voor het voorhanden hebben en aanwenden van de voor zijn taken benodigde
expertise. Zeker als het gaat om zeer specifieke kennis, zoals bij vuurwerk,
zou de situatie kunnen ontstaan dat het bevoegde gezag niet zelf de voor zijn
taken benodigde kennis ontwikkelt, maar blind vaart op de adviezen van de
wettelijk adviseur. Om de eigen verantwoordelijkheid van bevoegde gezagen
te benadrukken, heeft het kabinet besloten het expertisecentrum geen wettelijke
adviestaak te geven. Dit is een les die is geleerd uit het rapport van de
Commissie. Het expertisecentrum kan uiteraard wel een belangrijk
servicecentrum zijn voor de bevoegde gezagen en toezichthouders in eerste
en tweede lijn.137Zijn de ministers verplicht om de onafhankelijke adviezen
van de Technische Adviesraad voor Gevaarlijke Stoffen op te volgen? Hoe kan
het kabinet garanderen dat de instelling van de Technische Adviesraad voor
Gevaarlijke Stoffen bijdraagt aan een verbetering van de maatregelen ter voorkoming
van ongevallen en rampen en ter beperking van de gevolgen van die ongevallen
en rampen?Het gaat om openbare adviezen van de Adviesraad aan de ministers. De ministers
zijn niet verplicht deze te volgen. Elk advies dient op zijn merites te worden
bezien. De ministers zijn uiteraard verantwoordelijk voor de toets van het
advies op maatschappelijke en politieke aspecten, alsmede voor de besluitvorming –
naar aanleiding van zo'n toets – over het niet, gedeeltelijk of geheel
(of bijvoorbeeld gefaseerd) opvolgen van het advies. Uitgangspunt is dat voor
zover adviezen worden gevolgd zij tevens worden geëcht in regelgeving,
waarop ook wordt gehandhaafd. De transparantie in advisering maakt dat het
werk van de Raad beter toetsbaar zal zijn in verhouding tot de huidige CPR
en dat ook een slagvaardiger vertaling naar het beleid kan plaatsvinden.138Waarom krijgt het voorgestelde expertisecentrum externe
veiligheid en vuurwerk geen wettelijke adviesrol? De voorgestelde optioneel
serviceverlenende taak aan het bevoegd gezag wat betreft de vergunningverlening
over vuurwerk verhoudt zich toch geenszins met het doel van het expertisecentrum?
En hoe kan dan veilig worden gesteld dat betrokken overheden goed worden geadviseerd?Zie het antwoord op vraag 136 (27 157-20).139Wat worden precies de taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van het nieuwe Experticecentrum? Wat is de verhouding met
de Technische Adviesraad voor Gevaarlijke stoffen?Het expertisecentrum wordt belast met kennisontwikkeling op het gebied
van externe veiligheid, inclusief vuurwerk. Het expertisecentrum zal ook worden
ingezet voor voorbereiding en ondersteuning van de Nederlandse inbreng in
de internationale beleidsvorming. Daarnaast zal het expertisecentrum desgevraagd
zijn diensten verlenen aan bevoegde gezagen inzake vergunningverlening en
het eerste en tweedelijns toezicht.Het onderzoeksprogramma van het expertisecentrum wordt opgenomen in de
meerjarenactiviteitenprogramma's van het RIVM, die goedkeuring behoeven van
de betrokken ministers.De Technische Adviesraad voor Gevaarlijks Stoffen is onafhankelijk en
zal gevraagd en ongevraagd adviseren over technische en technisch-organisatorische
maatregelen ter voorkoming van ongevallen en rampen veroorzaakt door het gebruik,
de opslag, de productie en het vervoer van gevaarlijke stoffen. richtlijnen
en risicomodellen. De adviesraad zal worden gemodelleerd naar het model van
de Gezondheidsraad; de leden zullen afkomstig zijn uit de wetenschap en uit
voor het werkterrein relevante maatschappelijke organisaties. Er wordt geen
organisatorische band voorzien met het expertisecentrum bij het RIVM. Wel
zou de adviesraad gebruik kunnen maken van de wetenschappelijke diensten van
het expertisecentrum. 140Waarom moet het expertisecentrum zich beperken tot
enkel vuurwerk en niet andere gevaarlijke stoffen?Het expertisecentrum zal zich bezig houden met externe veiligheid m.b.t.
het omgaan met gevaarlijke stoffen, waaronder vuurwerk.141Wat vindt het kabinet van het idee om het expertisecentrum
onder te brengen bij de nog op te richten Onafhankelijke Onderzoeksraad of
de Technische Adviesraad voor Gevaarlijke Stoffen?Het kabinet ziet het expertisecentrum als het nationale kenniscentrum
bij uitstek op het gebied van externe veiligheid en vuurwerk. De nadruk ligt
daarbij op dienstverlening aan de bevoegde gezagen en aan toezichthouders.
Het kabinet heeft om deze en voornoemde andere redenen gekozen voor het RIVM
als basis voor het expertisecentrum. Bij de Technische Adviesraad voor Gevaarlijke
Stoffen ligt het accent op gevraagde en ongevraagde (openbare) advisering
over het treffen van technische en technisch-organisatorische maatregelen
in de sfeer van preventie. Hierbij gaat het niet om zuiver wetenschappelijke
adviezen, maar komen ook consequenties voor de «gebruikers» van
de adviezen in de praktijk aan de orde. Om die reden zal de adviesraad mede
bestaan uit leden die afkomstig zijn uit betrokken maatschappelijke organisaties
(b.v. andere overheden, brandweerorganisatie, gezondheidszorg).De primaire taak van de Onafhankelijke Onderzoeksraad is het onderzoeken
van rampen teneinde daaruit lering te trekken. De raad kan niet als kenniscentrum
voor derden fungeren in verband met haar neutrale positie. Bij de voorbereiding
van de Technische adviesraad zal bezien worden of onderbrenging van een expertisecentrum
gewenst is.142De brandweer heeft een wettelijke taak op het gebied
van voorkomen van branden en rampen. Daar hoort dus de meeste deskundigheid
van de overheid op dit terrein te zitten. Waarom wordt dan zo'n landelijk
expertisecentrum aangehaakt bij VROM en niet bij BZK?Het kabinet heeft besloten een expertisecentrum voor externe veiligheid
en vuurwerk op te richten en dat onder te brengen bij het RIVM. Vanwege de
uitgebreide expertise die op met name het terrein van externe veiligheid reeds
bij het RIVM aanwezig is, ligt het voor de hand om het expertisecentrum daar
onder te brengen. Het expertisecentrum zal geen wettelijke adviesrol krijgen.
Het zal niet rechtsstreeks onder de verantwoordelijkheid van de minister van
VROM vallen (Kabinetsstandpunt VWR, TK 2000–2001, 27 157-20, hoofdstuk
3).Het RIVM zal vanzelfsprekend wat betreft kennis op het gebied van brandweerzorg
en rampenbestrijding gebruik (kunnen) maken van de expertise van het Nederlands
instituut voor brandweer en rampenbestrijding (Nibra) en van de landelijk
op pro-actie, preventie en preparatie gerichte faciliteit waar actuele kennis
over en ervaring met de diverse aspecten van fysieke veiligheid en de rampenbestrijding
wordt gebundeld (Kabinetsstandpunt, TK 2000–2001, 27 157-20, hoofdstuk
4).143Waarom leidt een wettelijke adviesrol van een nationaal
expertisecentrum externe veiligheid en vuurwerk tot onduidelijkheid over de
verdeling van verantwoordelijkheden?Zie het antwoord op vraag 136 (27 157-20). 144Schuilt in het voorstel om de provincies zelf verantwoordelijk
te stellen voor het voorhanden hebben en aanwenden van de voor vergunningverlening
en toezicht benodigde expertise niet het risico dat dit onvoldoende gebeurt,
waardoor een vergelijkbare situatie als bij de vergunningverlening door de
gemeente Enschede zou kunnen ontstaan?Nee. Het kabinet benadrukt dat elk bevoegd gezag zelf primair verantwoordelijk
is voor het voorhanden hebben en aanwenden van de voor zijn taken benodigde
expertise. De reden voor deze overheveling is gelegen in het feit dat de provincie
thans al voor de meer complexe inrichtingen, waaronder de meer ingewikkelde
Seveso-inrichtingen, het bevoegd gezag is. De betrokken provincies beschikken
om die reden al over de nodige deskundigheid.145Hoe verhoudt zich het werk van het op te richten expertisecentrum
externe veiligheid en vuurwerk bij het RIVM tot dat van de op te richten Technische
Adviesraad voor gevaarlijke stoffen?Zie het antwoord op vraag 141 (27 157-20).146Hoe oordeelt de regering over het functioneren van
RTV-Oost als rampenzender en vallen uit dit functioneren lessen te trekken?Het beleid van het kabinet is erop gericht om gemeenten te adviseren om
gebruik te maken van een regionale zender als rampenzender.Uit de conclusies van de Commissie is op te maken dat het maken van afspraken
met een regionale zender als rampenzender nut heeft.Het is gemeenten aan te bevelen om een regionale zender die dienst doet
als rampenzender een voorkeursbehandeling te geven ten opzichte van andere
media, met de bijbehorende faciliteiten.147Was het in het licht van het rapport-Oosting alsmede
de discussie over de rol van de brandweer bij de bestrijding van de brand
op het terrein van SE Fireworks niet beter geweest als er bij de rijksoverheid
meer en eerder prioriteit was gegeven aan de uitvoering van het Project Versterking
Brandweer?Het Project Versterking Brandweer (PVB) was een gezamenlijk initiatief
van Rijk en gemeenten. Dit project was vooral gericht op een bestuurlijke,
organisatorische en operationele versterking van de regionale brandweer in
het kader van de rampenbestrijding en niet op het verbeteren van het functioneren
van de brandweerorganisaties in de gemeenten.Hoewel uitgangspunt van het PVB was dat de versterking van de rampenbestrijdingstaken
van de brandweer staat of valt met adequaat toegeruste gemeentelijke brandweren,
is het realiseren van de noodzakelijke kwaliteitsverbetering van de gemeentelijke
brandweren voornamelijk als een verantwoordelijkheid van gemeenten beschouwd.Derhalve moet betwijfeld worden of het meer en eerder prioriteren van
het PVB door het Rijk rechtstreeks zou hebben bijgedragen tot een beter functioneren
van de brandweer bij het bestrijden van de brand op het terrein van SE Fireworks.148Hoe zullen de aanloopkosten voor de congruente gebiedsindeling
worden gefinancierd? Het proces om te komen tot een territoriaal congruente gebiedsindeling
kent zowel kosten als baten voor de betrokken regio's. Eén van de positieve
elementen wordt gevormd door het te behalen schaalvoordeel. De negatieve financiële
gevolgen kunnen worden onderverdeeld in enerzijds tijdelijke proceskosten
zoals het inhuren van onderzoeksbureaus en anderzijds zogenaamde «frictiekosten»
die optreden bij de fusietrajecten. Het kabinet heeft vorig jaar een bijdrage
geleverd in het kader van de door sommige regio's gemaakte proceskosten. Van
frictiekosten wordt gesproken bij onder andere in- en uittredingskosten, kosten
i.v.m. aanpassing technische infrastructuur (verbindingen / meldkamers) en
operationele kosten (organisatie). Het kabinet is bereid een bijdrage te leveren
als regio's worden geconfronteerd met onevenredige frictiekosten. Er zal met
de provinciale en regionale besturen in overleg worden getreden om een inventarisatie
te maken van de te verwachten kosten alsmede de mogelijke bijdrage van het
kabinet.149Waarom wordt pas nu de aanbeveling uit het rapport
inzake de Vliegramp Bijlmermeer om de Commissaris der Koningin een toetsende
rol te geven in het oefenbeleid, gestalte gegeven?De aanbeveling om de commissaris van de Koningin een toetsende rol te
geven in het oefenbeleid is reeds opgenomen in de Beleidsnota rampenbestrijding
2000–2004. Momenteel wordt dit beleidsvoornemen uitgewerkt in een projectplan.
Vooruitlopend daarop is reeds een aantal malen door de commissarissen van
de Koningin gerapporteerd met betrekking tot het oefenen in het kader van
de Seveso-bedrijven, de vliegvelden en het Nationaal Plan voor de Kernongevallenbestrijding.150Hoe verhoudt de voorgenomen rol van de Inspectie Brandweerzorg
en Rampenbestrijding bij de periodieke doorlichting van de kwaliteit van de
voorbereiding op de rampenbestrijding zich tot de (voorgenomen) bevoegdheden
van de Commissaris der Koningin op dit terrein?De rol van de commissaris van de Koningin bij de voorbereiding van de
rampenbestrijding is een andere dan die van de IBR. De commissaris van de
Koningin heeft een bemiddelende, arbitrerende en controlerende en rol en kan
interveniëren, indien hij dat nodig acht. Zo zal hij het regionale bestuur
straks onder andere kunnen uitnodigen het beheersplan met betrekking tot de
voorbereiding van de organisatie van de rampenbestrijding binnen de regio
te wijzigen. Hij houdt daarmee toezicht op de wijze waarop de regio's de voorbereiding
van de rampenbestrijding ter hand nemen en op de afstemming daarvan tussen
de onderscheiden regio's binnen zijn provincie.De inspectie heeft een signalerende rol en vervult deze rol ten behoeve
van de invulling van de verantwoordelijkheid van de minister van BZK voor
de algemene brandweerzorg en rampenbestrijding.De bevindingen van de inspectie kunnen voor de minister van BZK aanleiding
zijn om bestuurlijk overleg te voeren met de desbetreffende gemeente en de
betrokken provincie. Verwacht mag worden dat de aanbevelingen uit een periodieke
doorlichting in onderling overleg worden opgevolgd. De commissaris van de
Koningin kan deze bevindingen ook betrekken bij de uitoefening van zijn bevoegdheden
De intensivering van de taak van de IBR bestaat eruit dat, meer dan dat tot
nog toe is gebeurd, de inspectie volgt hoe de betrokken instanties de aanbevelingen
in hun organisaties hebben geïmplementeerd. Zo is de minister van BZK voornemens om een onderzoek te laten verrichten
naar de wijze waarop de aanbevelingen van de IBR in de afgelopen jaren hun
beslag hebben gekregen in de brandweerzorg en de rampenbestrijding. Het kabinet
ziet niet in hoe, gelet op bovenbeschreven gang van zaken voortvloeiend uit
de onderscheiden verantwoordelijkheden van gemeente, provincie en rijk, de
IBR met de voorgenomen intensivering van haar taak het risico loopt om haar
eigen werk te controleren.151Via de unaniem aangenomen motie-Wagenaar heeft de Kamer
het kabinet gevraagd 145 miljoen aan de gemeenten beschikbaar te stellen in
het kader van het Project Versterking Brandweer en GHOR omdat de gemeenten
hun aandeel in deze reeds geleverd hadden. Wordt die motie nu volledig uitgevoerd?In de motie Wagenaar vraagt de Tweede Kamer het kabinet om «in overleg
met andere betrokken overheden mogelijkheden te scheppen om de nog ontbrekende
financiële middelen beschikbaar te krijgen». De voor de versterking
van de rampenbestrijding benodigde 145 miljoen was opgebouwd uit 50 miljoen
versterking regionale brandweer, 35 miljoen versterking GHOR en 60 miljoen
versterking gemeentelijke brandweerzorg. Het is niet zo dat het gehele bedrag
van 145 miljoen aan het kabinet is gevraagd als een rijksbijdrage.Het kabinet heeft in de miljoenennota 2000 voorzien in de structurele
financiering van de versterking van de regionale brandweer en van de GHOR,
met een bedrag van 85 miljoen. In de miljoenennota 2001 is het budget structureel
verhoogd met 5 miljoen en ook incidenteel zijn in deze kabinetsperiode financiële
impulsen gegeven.Uit eerder verricht onderzoek blijkt dat de stijging van uitgaven voor
brandweerzorg en rampenbestrijding door gemeenten de 60 miljoen inmiddels
overstijgt. Bij gemeentelijke autonomie hoort ook een financiële verantwoordelijkheid
die de gemeenten moeten waarmaken.De facto is er een structurele stijging van 145 miljoen door de betrokken
partijen gerealiseerd en daarmee is beantwoord aan de strekking van de motie
Wagenaar.Het kabinet zal dit jaar 21 million (oplopend tot 61 miljoen in 2004)
extra ter beschikking stellen voor de versterking van de rampenbestrijding
in ruime zin om uitvoering te geven aan de voornemens genoemd in het kabinetsstandpunt
over de vuurwerkramp.Tenslotte zal de tussentijdse evaluatie, zoals aangekondigd in de Beleidsnota
rampenbestrijding 2000-2004, nader antwoord moeten geven op de vraag in hoeverre
de huidige inspanning van rijk en gemeenten afdoende is om een adequate organisatie
van de rampenbestrijding te realiseren en in stand te houden. Hierbij worden
de extra beschikbaar gestelde middelen mede in ogenschouw genomen. De uitkomsten
van de evaluatie kunnen mede de basis vormen voor toekomstig beleid.152Taak van het Landelijk Beraad Rampenbestrijding is
kwaliteitsnormen voor rampenbestrijding te ontwikkelen. Hebben de regio's
de «mogelijkheid» om deze normen toe te passen, of zijn zij hiertoe
gehouden?Het Landelijk Beraad Rampenbestrijding zal een samenhangend stelsel van
kwaliteitsnormen in de vorm van referentiekaders (doen) actualiseren en opstellen.
Voor de brandweer en de politie bestaan reeds referentiekaders t.b.v. de crisis-
en rampenbestrijdingsorganisatie; deze zullen worden geactualiseerd. Ten behoeve
van de GHOR zullen dit jaar referentiekaders worden ontwikkeld. De referentiekaders
geven de lokale autoriteiten de mogelijkheid om het gewenste zorgniveau vast
te stellen. 153Heeft het kabinet aanwijzingen dat er in de verdeling
van rijksmiddelen over de hulpverleningsregio's meer differentiatie nodig
is?De verdeling van rijksmiddelen is grotendeels gebaseerd op objectieve
verdeelmaatstaven zoals die ook voor de verdeling van de middelen van het
gemeentefonds gelden. Met name structuurkenmerken spelen een rol bij de bepaling
van de hoogte van het toe te kennen bedrag per regio zoals aantal woningen,
aantal inwoners, aantal kernen, adressendichtheid, etc. De tussentijdse evaluatie
als bedoeld in de Beleidsnota rampenbestrijding 2000–2004 heeft mede
ten doel om te bezien of de verdeelsystematiek van het Interim-besluit doeluitkering
bestrijding van rampen en zware ongevallen voldoende aansluit op de in het
kader van de leidraad Maatramp gemaakte risicoanalyses. In het op 1 januari
2003 in werking tredende definitieve bijdragebesluit zullen eventuele nieuwe
inzichten worden verwerkt.154Is het kabinet ervan overtuigd dat gemeenten de juiste
risico-inventarisaties kunnen uitvoeren en de risico's ook onderling de juiste
prioritering kunnen/zullen geven?De feiten samenhangend met de vuurwerkramp, hoe ernstig ook, zijn voor
het kabinet geen aanleiding geweest de huidige bestuurlijke verhoudingen te
wijzigen. De gemeente is de bestuurslaag waar het uitvoeren van risico-inventarisaties
en de onderlinge prioritering van risico's thuishoort, binnen de door het
Rijk geschapen kaders. Bij de voorbereiding op de rampenbestrijding, waaronder
de keuze voor welke objecten een rampbestrijdingsplan wordt gemaakt, zal de
rol van de gemeenteraad worden versterkt.Het kabinet is daarnaast voornemens eisen te stellen met betrekking tot
het uitvoeren van risico-inventarisaties ten behoeve van de rampenbestrijding
en ten behoeve van het informeren van het publiek.De risicokaart is een visualisering van de risicoinventarisatie.155Zou er in de financieringssystematiek voor de brandweer
geen prikkel moeten worden opgenomen voor het regelmatig houden van oefeningen
op zowel operationeel als bestuurlijk niveau?De regionale samenwerkingsverbanden voor brandweer en voor geneeskundige
hulpverlening bij ongevallen en rampen ontvangen van het rijk een jaarlijkse
bijdrage op grond van het Interim-besluit doeluitkering bestrijding van rampen
en zware ongevallen (Staatsblad 2001, 113). De financieringssystematiek die
daarin is opgenomen is gebaseerd op het principe van «lump sum»
financiering. Op basis van objectieve verdeelmaatstaven krijgt iedere brandweer-
en geneeskundige regio een bijdrage voor zijn taken die verder niet geoormerkt
is. Het is de keuze en de verantwoordelijkheid van het regionale bestuur waar
en hoe die middelen worden ingezet. Dit model van financiële sturing
is passend bij de systeemverantwoordelijkheid zoals deze is beschreven in
het kabinetsstandpunt. In deze financieringssystematiek past het dus niet
dat van rijkswege door geoormerkte financiering en prikkels in de verantwoordelijkheid
van het regionaal bestuur wordt getreden.Naast deze bekostiging, die het overgrote deel van het budget betreft,
ontvangen de regio's ook in beperkte mate gelden die wel op een specifieke
taak betrekking hebben, al dan niet tijdelijk ter stimulering. Zo is met ingang
van 2001 het budget ten behoeve van de rampenbestrijding structureel opgehoogd
met f 5 miljoen. Dit bedrag is bestemd voor opleidings- en oefenactiviteiten
zoals daar zijn een tijdelijke stimulans van het houden van oefeningen
op luchtvaartterreinen, poolvorming, het ontwikkelen van kwaliteitscriteria
en oefencentra. Meer informatie over deze activiteiten is opgenomen in de
brief van de staatssecretaris van BZK van 28 september 2000, kamerstukken
II, 2000/2001, 26 956, nr. 5.156Is het de bedoeling dat de taakuitbreiding van de Inspectie
Brandweerzorg en Rampenbestrijding (IBR) naar de provincies, gemeenten en
andere openbare organen leidt tot het geven van aanbevelingen aan deze organen?Zie het antwoord op vraag 150 (27 157-20).157Indien de IBR aanbevelingen gaat geven aan provincies,
gemeenten en andere openbare lichamen, loopt zij dan niet het risico haar
eigen werk te controleren?Zie het antwoord op vraag 150 (27 157-20).158Wat voegt de vierjaarlijkse rapportage extra toe aan
de halfjaarlijkse rapportages met betrekking tot veiligheid die naar aanleiding
van de commissie-Oosting zijn toegezegd?De vierjaarlijkse rapportage geeft een totaalbeeld van de stand van zaken
op rampbestrijdingsgebied.De halfjaarlijkse rapportage heeft betrekking op de voortgang van de actiepunten
uit het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp.159Acht het kabinet het niet wenselijk wegens het door
betere voorzorg verbeteren van de centrale rol van de overheid bij het bevorderen
van veiligheid, dat de Kamer frequenter dan eens in de vier jaar wordt geïnformeerd
over de stand van zaken van de voorbereiding op de bestrijding van rampen
en zware ongevallen in Nederland, bijvoorbeeld jaarlijks?Nee. De frequentie van eens in de vier jaar sluit aan bij de voorgestane
beleidscyclus op regionaal niveau, waarin eens per vier jaar het regionaal
beheersplan wordt vastgesteld. Het kabinet zal aan de Tweede Kamer rapporteren
welke resultaten landelijk op basis van de uitvoering van de regionale beheersplannen
zijn bereikt.160Op welke termijn en in welke mate zal de capaciteit
van de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding en van de Inspectie voor
de Politie versterkt worden?De Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding en de Inspectie voor de
Politie beschikken thans elk over 10 formatieplaatsen. Voorzien is een stapsgewijze
verdubbeling van het aantal formatieplaatsen voor beide inspecties die in
2003 gerealiseerd moet zijn.161Gesproken wordt over een capaciteitsuitbreiding met
betrekking tot de ondersteuning van gemeenten en provincies bij de uitvoering
van het pro-actie en preventiebeleid. Waar moet deze ondersteuning terecht
komen? Om hoeveel mensen gaat het voor welk bedrag? Wanneer kan deze capaciteitsuitbreiding
tegemoet worden gezien? Het kabinet is voornemens de capaciteitsuitbreiding plaats te laten vinden
bij de regionale brandweer. Dit jaar wordt begonnen met de uitvoering en het
streven is erop gericht om reeds in 2002 de volledige capaciteitsuitbreiding
te hebben bereikt. Het kabinet wil deze versterking niet alléén
financieren, maar gezamenlijk met alle betrokken bestuurslagen. De uitkomsten
van het overleg met de medeoverheden over het versterken van de samenhang
in het gemeentelijk veiligheidsbeleid zal het kabinet betrekken bij de vormgeving
van de capaciteitsuitbreiding. Daar kunnen derhalve thans nog geen definitieve
uitspraken over worden gedaan.162In welke mate (financieel en qua sterkte) wordt de
capaciteit van de regionale brandweren voor het uitvoeren van taken op het
gebied van pro-actie en preventie verder uitgebreid?Zie het antwoord op vraag 161 (27 157-20).163Waar wordt vastgelegd dat de brandweer een intensievere
rol krijgt bij de advisering over besluiten en vergunningen van gemeenten
op het terrein van milieuwetgeving, de brandveiligheid en de ruimtelijke ordening?De intensievere rol van de brandweer kan in beginsel in verschillende
wetten en besluiten worden vastgelegd. Hierbij kan worden gedacht aan (besluiten
op grond van) de Wet milieubeheer, de Brandweerwet 1985, de Wet rampen en
zware ongevallen en de Wet op de ruimtelijke ordening.164Wordt er een standaard opgesteld voor de inhoud en
vorm van de risico-inventarisaties? Wie gaat dit controleren?In hoofdstuk 3 van het kabinetsstandpunt vuurwerkramp is vermeld dat het
kabinet voornemens is aanvullende eisen te stellen aan de risico-inventarisaties
ten behoeve van de rampenbestrijding, aanvullend op die van de Leidraad Maatramp
die gericht is op de operationele prestaties van de rampbestrijdingsorganisaties.
De gedetailleerdheid van deze aanvullende eisen moet nog nader worden bezien
in overleg met de gemeenten en provincies.De controle op de uitvoering van deze risico-inventarisaties is in eerste
plaats een zaak van het betreffende lokale bestuur. Versterking van de rol
van de gemeenteraad hierbij zal worden gerealiseerd, op een wijze die past
bij de uitkomsten van de discussie over de dualisering van het lokaal bestuur.In tweede en derde instantie hebben de provincie en de Inspectie Brandweer
en Rampenbestrijding een toezichthoudende rol ten aanzien van deze risico-inventarisaties.165Wat is de relatie tussen de dualisering van het lokaal
bestuur en de betrokkenheid van de gemeenteraad bij de voorbereiding van het
lokale rampenbestrijdingsplan? Bestaat de intensivering van de rol van de
gemeenteraad bij de voorbereiding alleen in een periodieke informatieplicht
over de voorbereiding op de rampenbestrijding?Bij de doorvoering van de dualisering van het lokaal bestuur zal de controlerende
taak van de gemeenteraad worden geïntensiveerd. Daartoe krijgt hij meer
bevoegdheden. Ook zal de informatieplicht van de burgemeester en het college
worden aangescherpt, in die zin dat de burgemeester en het college de gemeenteraad
ongevraagd alle informatie moet geven die de raad voor zijn functioneren nodig
heeft. Het spreekt voor zich dat het totale veiligheidsbeleid
van de gemeente onderwerp is van deze controlerende taak. Daartoe behoort
ook het beleid met betrekking tot de objecten waarvoor een rampbestrijdingsplan
dient te worden opgesteld en de uitvoering daarvan. In de Beleidsnota rampenbestrijding
2000–2004 is de ontwikkeling van een bestuurlijke rapportage aangekondigd.
Deze rapportage kan straks ook dienen om de gemeenteraad te informeren over
het veiligheidsbeleid van de gemeente en de uitvoering daarvan. Het voornemen
is om de bestuurlijke rapportage periodiek voor te schrijven. Gelet op de
actieve informatieplicht van het lokale bestuur ligt het in de rede dat deze
rapportage ook periodiek in de gemeenteraad aan de orde zal worden gesteld.
Uiteraard is het de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad om zijn controlerende
taak uit te voeren.166Gesproken wordt over een periodieke informatieplicht
van gemeenteraden over de voorbereiding op de rampenbestrijding. Is dit niet
een verantwoordelijkheid van de gemeenteraden zelf?Zie het antwoord op vraag 165 (27 157-20).167In hoeverre is het gebruik van een risicoinventarisatie/risicokaart
voor gemeenten verplicht?Zie het antwoord op vraag 154 (27 157-20).168Wat is de mogelijkheid voor burgers om aan een dergelijke
risicokaart te komen van hun gemeente indien bij de niet-verplichtstelling
van risico-inventarisaties de gemeente geen risicokaart heeft?Op grond van het Besluit informatie inzake rampen en zware ongevallen
heeft elke gemeente in Nederland sinds begin jaren '90 de plicht haar burgers
te informeren over mogelijke rampen en zware ongevallen. Middels het traject
VORAMP (Voorlichting bij Rampen) wordt dit vanuit het ministerie van BZK ondersteund.
Recht op informatie hebben burgers wel degelijk, alleen de vorm waarin deze
informatie de burgers bereikt, is vooralsnog vrij. In hoofdstuk 3 van het
kabinetsstandpunt is aangegeven dat het kabinet voornemens is in overleg met
de gemeenten en provincies risicokaarten te ontwikkelen en te komen tot meer
vernieuwende voorlichtingsmogelijkheden. Dit wordt nog nader uitgewerkt.169Acht het kabinet de ten aanzien van de brandweer ingezette
kwaliteitsslag op het gebied van pro-actie, preventie en professionalisering
haalbaar gezien het te verwachten tekort aan vrijwilligers bij de brandweer?Uit het in 1998 verrichtte onderzoek brandweer en vrijwilligers is gebleken
dat er geen indicaties zijn dat er op korte termijn een tekort zal ontstaan
aan vrijwilligers bij de brandweer, met uitzondering van de categorie vrijwillige
brandweerofficieren. Uit onderzoek blijkt dat deze categorie vrijwilligers
in toenemende mate wordt vervangen door brandweerofficieren in beroepsdienst.
Brandweervrijwilligers zijn met name actief in het repressieve deel van de
veiligheidsketen. Om de gewenste kwaliteitsverbetering op het gebied van pro-actie,
preventie en professionalisering te realiseren wordt bevorderd dat er beroepsondersteuning
komt voor deze genoemde taken. 170Acht het kabinet het feit dat brandweerkorpsen voor
een belangrijk deel op vrijwilligers draaien ook voor de toekomst (2010, 2020)
nog steeds een werkbare optie?Ja. De vrijwilligheid bij de brandweer is een institutie in Nederland
met een langdurige traditie, die met name voor het repressieve deel van de
veiligheidsketen een kwalitatief goede en betaalbare brandweerzorg levert.
De vorm waarin de vrijwilligheid bij de brandweer zich nu manifesteert kan
wel veranderen. Het aantal beroepskrachten zal toenemen en de eisen die aan
vrijwilligers worden gesteld zullen hoger worden. Het is te verwachten dat
de brandweervrijwilliger in de toekomst meer overeenkomsten zal gaan vertonen
met een deeltijdwerker. Naar aanleiding van het onderzoek vrijwilligers in
de openbare veiligheid is een werkgroep van de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) en de Nederlandse vereniging van brandweerkorpsen bezig om
de rechtspositie van vrijwilligers te moderniseren.171Hoeveel multidisciplinaire oefencentra zijn er voorzien?
Van welke bestaande oefencentra zal er gebruik worden gemaakt? Is er nu een
capaciteitsgebrek? Zal er ook gebruik worden gemaakt van oefenterreinen van
het ministerie van Defensie zoals die in Woensdrecht?Op verzoek van de staatssecretaris van BZK hebben het College van Commandanten
van Regionale Brandweren (CCRB) en de Nederlandse Vereniging van Brandweerkorpsen
(NVBK), onderzoek verricht naar het gebruik van de 18 oefencentra (waaronder
Woensdrecht) door de brandweer en naar de bruikbaarheid daarvan voor multidisciplinaire –
operationele – oefeningen. Voor oefeningen van beleidsteams (bestuurlijke
oefeningen) en het operationeel team (tactische aansturing van de operationele
diensten) heeft het oefenen binnen de eigen (gemeentelijke, regionale en provinciale)
coördinatiecentra de voorkeur. Er bestaan geen oefencentra die specifiek
gericht zijn op multidisciplinaire oefeningen, maar voor kleinschalige operationele
multidisciplinaire oefeningen kan gebruik worden gemaakt van de bestaande
oefencentra. Uit onderzoek blijkt dat er sprake is van een capaciteitsgebrek
bij de bestaande oefencentra (de vraag is groter dan het aanbod). De onderzoekers
adviseren om 8 oefencentra voor de brandweer optimaal geschikt te maken (deels
verbouw, deels nieuwbouw) voor het beoefenen van basis brandweerhandelingen.
Thans vindt overleg plaats met de NVBK om te bezien of en op welke wijze e.e.a.
dient te worden gerealiseerd.172De vertaling van de risico-analyses naar operationele
prestaties moet eind 2001 klaar zijn. Is dit praktisch ook haalbaar en waarop
baseert het kabinet die haalbaarheid? Hoe ver is men thans reeds?De leidraad Operationele Prestaties wordt medio mei 2001 opgeleverd en
wordt direct daarna geïntroduceerd bij de regio's. Volgens planning zijn
rond die tijd ook de resultaten bekend van de regionale toepassing van de
leidraad Maatramp en kan vervolgens direct de leidraad Operationele Prestaties
worden toegepast. De haalbaarheid van deze planning zal niet zo zeer worden
bepaald door de technische toepassing van de leidraad doch vooral door de
tijd die nodig zal zijn voor de bestuurlijke besluitvorming. Er wordt van
uitgegaan dat voor eind november 2001 in elke regio een voorlopig standpunt
is ingenomen ten aanzien van het «zorgniveau» dat m.b.t. de rampenbestrijding
wordt voorgestaan. Tot 2003 wordt vervolgens gewerkt aan de realisatie daarvan.
De ervaring hiermee zal moeten leiden tot actualisering en verbetering van
de leidraden Maatramp en Operationele Prestaties. In de periode
daarna zal om de 4 jaar moeten worden bezien of de juiste keuze is gemaakt
en of het nagestreefde kwaliteitsniveau op regionaal en landelijk niveau is
bereikt en op dat niveau moet worden gehandhaafd.173Wordt bij herijking van de opleidingsprogramma's de
kennis ook extern, via onder andere internationale gegevens verworven? Kan
het kabinet garanderen dat de vereiste kennis ook op het uitvoeringsniveau
terecht komt?Het Nederlands instituut voor brandweer en rampenbestrijding (Nibra) zal
de opleidingprogramma's herijken. Het gebruikt daarvoor, indien noodzakelijk,
internationale gegevens. Op basis hiervan zal de bestaande les- en leerstof
worden aangepast. De brandweermensen die de opleiding al gedeeltelijk of helemaal
hebben afgerond, worden door middel van bijscholing, congressen, symposia
en vakliteratuur op de hoogte gehouden van de nieuwe informatie.174Hoeveel bedraagt de eenmalige financiële bijdrage
voor de ontwikkeling van multidisciplinaire oefencentra? Hoeveel van deze
oefencentra zijn er op dit moment? Met hoeveel moet dit aantal minimaal worden
uitgebreid?Het kabinet wil organisaties die een muldisciplinair oefencentrum tot
stand willen brengen, een eenmalige financiële bijdrage geven. Op basis
van nog in te dienen voorstellen voor de aanpassingen van deze oefencentra,
wordt de hoogte van de toe te kennen eenmalige financiële bijdrage bepaald.Zie voorts het antwoord op vraag 171 (27 157-20).175Waarom worden actuele gegevens over de aanwezigheid
van gevaarlijke stoffen in een inrichting niet opgenomen in de beoogde landelijke
database van risicosituaties door gevaarlijke stoffen van het ministerie van
VROM? Is dit niet van belang voor de directe informatieverstrekking over de
aanwezigheid van gevaarlijke stoffen aan hulpverleningsdiensten van buiten
de regio, die mogelijk worden ingezet bij een ramp of zwaar ongeval?Het register van risico-situaties is een register waarin wel de risico's
van bedrijven en transportroutes opgenomen zijn, maar waarin geen stofgegevens
actueel gehouden worden. De stofgegevens worden immers verschaft door de bedrijven
waar deze stoffen aanwezig zijn, terwijl risico-informatie in het register
van risicosituaties de verantwoordelijkheid is van het bevoegd gezag. Het
doel van dit centraal register is om een beperkt aantal gegevens (met name
vooral risico's en effect-afstanden) ten aanzien van inrichtingen met gevaarlijke
stoffen en het vervoer van gevaarlijke stoffen in de vorm van gebiedsgebonden
overzichten te kunnen tonen, zodanig dat dit toegankelijk is voor de diverse
overheden en toezichthoudende diensten, de hulpdiensten en voor burgers. Voor
het effectief kunnen optreden van de hulpdiensten zijn daarnaast nog andere
gegevens nodig die door de regionale brandweren eenduidig bepaald dienen te
worden. Thans bestaat er geen landelijke database met actuele informatie over
inrichtingen met gevaarlijke stoffen. Dit betekent niet dat de regionale brandweer
geen actuele informatie heeft over de soorten gevaarlijke stoffen, de aanwezige
hoeveelheden, locatie(s) en wijze van opslag. Echter deze informatie is lokaal
beschikbaar, al dan niet in electronische vorm. Voor hulpdiensten moet de
meeste recente stoffen informatie met hoge zekerheid en betrouwbaarheid
beschikbaar zijn. Om die reden zijn lokale afspraken tussen de bedrijven en
de hulpdiensten over actuele stofgegevens te prefereren boven een landelijke
database met hulpverleningsinformatie.176Waarom kan het kabinet de Kamer niet sneller informeren
over de stand van zaken wat betreft multidisciplinair oefenen? Is het kabinet
van mening dat de regionale brandweren, los van de eenmalige financiele bijdrage
die ze zullen ontvangen voor het opzetten van een oefencentrum, voldoende
middelen hebben om voldoende multidisciplinair te oefenen?De staatssecretaris BZK heeft de commissarissen van de Koningin verzocht
voor 15 juli 2001 te rapporteren over de stand van zaken van de voorbereiding
op de rampenbestrijding (waaronder het multidiscipliniar oefenen) op luchtvaartterreinen,
NPK-objecten en Seveso-inrichtingen. De rapportages worden door de staatssecretaris
vervolgens aan de Kamer aangeboden. Daarnaast worden de resultaten van het
project kwaliteitscriteria voor multidisciplinair oefenen, een project wat
in nauwe samenwerking met betrokkenen uit het land tot stand moet worden gebracht,
niet eerder dan eind 2001 verwacht.De middelen die op dit moment en in de toekomst ter beschikking gesteld
worden aan de regio's bieden naar de mening van het Kabinet voldoende ondersteuning
om het multidisciplinair oefenen zowel kwantitatief als kwalitatief op een
hoger peil te brengen. Het gaat hierbij om het project kwaliteitscriteria
en de overige in gang gezette activiteiten ter bevordering van de kwaliteit
van oefenen van brandweer en rampenbestrijdings-organisatie (zie brief van
28 september 2000, kamerstukken II, 2000/2001, 26 956, nr. 5), de eenmalige
subsidie voor verbouw of nieuwbouw van oefencentra en de jaarlijkse bijdrage
ten behoeve van het opleiden en oefenen aan regionale brandweren in het kader
van de Brede Doel Uitkering Rampenbestrijding (BDUR).Zoals genoemd in het kabinetsstandpunt hoofdstuk 4.4 zullen de besturen
van de regionale brandweren, nadat in 2003 in iedere regio het beheersplan
rampenbestrijding is vastgesteld, periodiek rapporteren aan de gemeentebesturen
en aan de commissarissen van de Koningin over de uitvoering van het regionaal
beheersplan. Deze bestuurlijke rapportage zal betrekking hebben op de kwaliteit
van de voorbereiding van de rampenbestrijding, waaronder het multidisciplinair
oefenen, en de voortgang aan eventuele activiteiten ter verbetering, zoals
de implementatie van de activiteiten ter bevordering van de kwaliteit van
oefenen van brandweer en rampenbestrijdingsorganisatie. De commissarissen
van de Koningin zullen vervolgens hun bevindingen rapporteren aan de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op basis van deze rapportages
zal het Kabinet aangeven of aanvullende maatregelen in dit kader noodzakelijk
zijn.177Bestaan er op het niveau van de regionale brandweer
ook databases met actuele informatie over inrichtingen met gevaarlijke stoffen?
Wat is het precieze doel van de beoogde landelijke database?Thans bestaan er op het niveau van de regionale brandweer geen databases
met actuele informatie over inrichtingen met gevaarlijke stoffen. Dit betekent
niet dat de regionale brandweer geen actuele informatie heeft over de soorten
gevaarlijke stoffen, de aanwezige hoeveelheden, locatie(s) en wijze van opslag.
Echter deze informatie is lokaal beschikbaar, al dan niet in elektronische
vorm. Het precieze doel van de landelijke database is om een aantal minimum
gegevens (onder andere risico's en effecten) ten aanzien van inrichtingen
met gevaarlijke stoffen en het vervoer van gevaarlijke stoffen landelijk beschikbaar
te hebben, zodanig dat dit toegankelijk is voor de diverse toezichthoudende
diensten, de hulpdiensten en voor burgers. Voor het effectief kunnen optreden
van de hulpdiensten zijn daarnaast nog andere gegevens nodig die door de regionale
brandweren eenduidig bepaald dienen te worden.178Is er een termijn waarbinnen in overleg zal worden
getreden met betrokken organisaties om te bezien hoe de informatievoorziening
ten behoeve van de hulpverleningsdiensten organisatorisch en juridisch kan
worden uitgewerkt? Wat is de doelstelling van dit overleg?Het overleg met betrokken organisaties om te bezien hoe de informatievoorziening
ten behoeve van de hulpverleningsdiensten organisatorisch en juridisch kan
worden uitgewerkt zal medio dit jaar starten en eind dit jaar worden afgerond.Het overleg heeft tot doel om te zorgen dat hulpverleningsdiensten bij
een calamiteit in een inrichting waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken,
direct over actuele gegevens over de aanwezigheid van die stoffen kan beschikken.179Waarom zorgt het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties niet zelf voor de ontwikkeling van een samenhangend
kwaliteitssysteem met criteria voor de brandweerzorg? Is dit kwaliteitssysteem
bedoeld als landelijk model dan wel als richtlijn voor de verschillende overheden?Waarom worden er geen landelijke criteria ontwikkeld
voor de basisbrandweerzorg? Zijn landelijke criteria geen betere garantie
voor een integrale benadering van de brandweerzorg, zoals de Commissie Onderzoek
Vuurwerkramp aanbeveelt?De zorg voor de brandveiligheid is een gemeentelijke taak, vastgelegd
in de Brandweerwet van 1985. De verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur
komt tot uitdrukking in artikel 1, lid 4: «Burgemeester en wethouders
hebben de zorg voor:a. het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, het beperken van brandgevaar,
het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand en al hetgeen daarmee verband
houdt;b. het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen
anders dan bij brand. In artikel 1 lid 1 van de Brandweerwet staat: «Er
is in elke gemeente een gemeentelijke brandweer, behoudens indien ingevolge
samenwerking met andere gemeenten een regeling ter zake tot stand gekomen
is». Lid 2 vervolgt met». De gemeenteraad regelt de organisatie,
het beheer en de taak van de gemeentelijke brandweer bij verordening».
Hiervoor heeft de VNG een modelverordening opgesteld en voor het formuleren
van beleid en de uitvoering van de taken betreffende de brandweerzorg kunnen
de gemeenten beschikken over vele richtlijnen, leidraden, publicaties e.d.,
deze zijn verstrekt door onder meer het ministerie van BZK. In lid 3 van artikel
1 is vermeld dat: «De regels inzake de organisatie betreffen in elk
geval de personeels- en materieelsterkte. Bij algemene maatregel van bestuur
kunnen over de minimumsterkte voorschriften worden gegeven». Van deze
bevoegdheid heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties
nog geen gebruik gemaakt. Wel is een deskundigen advies verwoord in een richtlijn
«De handleiding brandweerzorg». Deze richtlijn kan
door de gemeenten worden gebruikt.In artikelen 14, 16 en 18 heeft de wetgever middels Algemene maatregelen
van bestuur regels gesteld aan de kwaliteit van het brandweerpersoneel, de
opleidingen en examinering. Voor al deze onderwerpen lopen momenteel projecten
om te bezien in hoeverre een actualisatie gewenst is.Om te stimuleren dat alle gemeenten op een uniforme wijze uitvoering geven
aan een minimale zorgplicht zal de staatssecretaris van BZK in overleg treden
met de VNG en de branche om te bevorderen dat gemeenten zorgdragen voor een
samenhangend kwaliteitssysteem met criteria voor de brandweerzorg (kamerstuk
27 157-20, actiepunt 45).180Waarom moet ook de politie betrokken zijn bij juist
het opstellen van de risico-analyses? Duidelijk is wel dat de politie bij
uitvoerende prestaties op basis van deze risico-analyses moet worden betrokken,
maar waarom bij het opstellen?Van de politie wordt niet verwacht dat zij zelf daadwerkelijk de risico-analyses
opstelt. Wel dient de politie meer betrokken te zijn bij het proces van het
opstellen van risico-analyses door de brandweer, opdat de politie zicht krijgt
in de bestaande risico's in de regio en daarmee kan anticiperen op de eventuele
maatregelen die ten aanzien van die risico's moeten worden getroffen.181Hoe verhoudt zich de taak van het Landelijk Beraad
Rampenbestrijding om kwaliteitsnormen te ontwikkelen tot het initiatief van
de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken om de VNG te verzoeken de gemeenten
te stimuleren tot het ontwikkelen van kwaliteitsnormen voor de basisbrandweerzorg?
Zijn deze beide sporen op elkaar afgestemd?Het Landelijk Beraad Rampenbestrijding zal een samenhangend stelsel van
kwaliteitsnormen in de vorm van referentiekaders (doen) actualiseren en opstellen.
Voor de brandweer en politie organisatie bestaan reeds referentiekaders t.b.v.
de crisis- en rampenbestrijdingsorganisatie, deze zullen worden geactualiseerd.
Het initiatief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken heeft uitsluitend
betrekking op de basisbrandweerzorg. Beide ontwikkelingen sluiten derhalve
op elkaar aan. Immers een goede brandweerzorg is de basis voor een adequate
rampenbestrijding. Voor beide onderwerpen geldt dat nog gestart moet worden
met het ontwikkelen van kwaliteitscriteria, waarbij aandacht zal worden besteed
aan een adequate afstemming.182Zal de politie oefenen met de naar aanleiding van de
ramp Enschede hernieuwde versie van het Referentiekader Conflict- en Crisisbeheersing
Politie? Wordt ook geoefend met samenwerking tussen kleine en middelgrote
politieregio's met het oog op langdurige en grootschalige inzet bij rampen?Het Expertisecentrum Conflict- en Crisisbeheersing Politie (ECCB) werkt
op dit moment in overleg met de politieregio's en het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties aan een nieuwe versie van het Referentiekader
Conflict- en Crisisbeheersing Politie. Die herziening was al voorzien bij
het uitkomen van de eerste versie van het Referentiekader in 1999. In het Referentiekader worden minimumvereisten en normeringen geformuleerd
voor maatregelen en activiteiten met betrekking tot de inzet van de politie
bij onder andere rampen. In het Referentiekader wordt onder meer bepaald dat
korpsen plannen moeten opstellen met betrekking tot het regelmatig oefenen
onder realistische omstandigheden.Naar aanleiding van de aanbeveling voor met name kleine en middelgrote
politieregio's om samenwerkingsverbanden aan de gaan met omliggende regio's
om de uitwisselbaarheid van functionarissen zo groot mogelijk te maken, zal
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het Korpsbeheerdersberaad
en de Raad van Hoofdcommissarissen verzoeken actie te ondernemen.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal er bij het
Korpsbeheerdersberaad en de Raad van Hoofdcommissarissen op aandringen om
naar aanleiding van de bevindingen en aanbevelingen van de Commissie en de
Inspectie voor de Politie concrete stappen te ondernemen, onder andere ten
aanzien van het multidisciplinair oefenen. 183Wat is het tijdschema voor de ontwikkeling van de opleidingen
voor leidinggevenden en coördinerende functies in de geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen? Wie gaat zorgdragen voor deze ontwikkeling? Wie
betaalt dit?Eind 2000 zijn in een afsluitende expertmeeting (van één
van de deelprojecten van het project GHOR) de eindtermen voor een dertigtal
functies in de GHOR-structuur vastgesteld. Na uitwerking hiervan zijn de daarvoor
in aanmerking komende opleidingsinstituten uitgenodigd voor een bijeenkomst
in mei 2001, waar vastgesteld zal worden hoe de opleidingen kunnen worden
vormgegeven. De eerste opleidingen zullen dan eind dit jaar kunnen starten.
De opleidingsinstituten zullen zorgdragen voor de ontwikkeling van de opleidingen,
waaraan de ministeries van BZK en VWS voorzover nodig zullen bijdragen.De kosten van ontwikkeling komen in principe voor rekening van de opleidingsinstituten.
De opleidingsinstituten brengen hiervoor een kostendekkend tarief in rekening
bij de cursisten. Voor het financieren van deze kosten kan door de GHOR regio's
gebruik worden gemaakt van de beschikbare financiering door de bevoegde besturen
en de bijdragen die vanuit het rijk worden verstrekt in het kader van het
Interim besluit doeluitkering bestrijding van rampen en zware ongevallen.184Hoe verhoudt zich het Rererentiekader Conflict- en
Crisisbeheersing Politie tot het draaiboek Rampen Identificatieteam dat door
het KLPD opgesteld en aan korpsen, gemeenten en hulpverlenende instanties
verstrekt wordt?Het Referentiekader Conflict- en Crisisbeheersing Politie heeft betrekking
op de organisatie, de organisatiestructuur – en alles wat daarbij komt
kijken – bij allerlei vormen van voorzienbaar en onvoorzienbaar grootschalig
politieoptreden, variërend van een demonstratie tot een ramp.Het draaiboek van het Rampen Identificatieteam van het KLPD is een beschrijving
van de werkwijze van het Rampen Identificatieteam met betrekking tot met name
de aanpak van de berging en identificatie van slachtoffers bij rampen.Het Rampen Identificatieteam van het KLPD kan ten tijde van een ramp bijstand
verlenen aan de regio. De mogelijkheid van inzet van het Rampen Identificatieteam
maakt expliciet onderdeel uit van het Referentiekader. 185Wat is de reactie van het kabinet op de conclusies
en aanbevelingen uit het rapport van prof. J. De Boer, «De Geneeskundige
Hulpverlening bij de Enschederamp»?Het kabinet heeft kennisgenomen van het onderzoeksrapport van em. prof.
De Boer.Met hem is destijds gesproken over een onderzoek naar inzet van hulpverlening
en hulpverleners in relatie tot de door hem ontwikkelde rekenkundige modellen.
Inbedding in een door het Medisch Spectrum Twente / Universiteit Twente voorgesteld
onderzoek werd noodzakelijk geacht. Om hem moverende redenen heeft em. Prof.
De Boer daar van afgezien en ongevraagd zijn rapport «De Geneeskundige
Hulpverlening bij de Enschederamp» uitgebracht. Daarbij is ten onrechte
de indruk gewekt dat dit rapport in opdracht van VWS is uitgebracht.Ten aanzien van de conclusies en aanbevelingen van em. prof. De Boer het
volgende.Op het punt van opleiding en oefenen, evenals een modelmatige benadering
van capaciteiten, heeft het kabinet zich reeds in hoofdstuk 4 van het kabinetsstandpunt
Vuurwerkramp uitgesproken. Modellen of enige andere vorm van leidraad wordt
door het kabinet ter voorbereiding op rampen gestimuleerd.De discussie over schaarste en beddenreductie is ingegeven vanuit de problematiek
van de dagelijkse geneeskundige zorg. Onder rampomstandigheden, of in de voorbereiding
hierop, spelen andere verantwoordelijkheden en financieringsstructuren een
rol. Deze twee punten (MBC en schaarste) zijn dan ook niet op deze wijze te
vergelijken. Het betoog van em. prof. De Boer om de GHOR bij VWS onder te
brengen wordt door het kabinet dan ook niet gedeeld. Het openbaar bestuur
dient samen met zorginstellingen vorm en inhoud te geven aan de GHOR. VWS
draagt zorg voor adequate randvoorwaarden ter invulling van de reguliere zorg
(de SMH) als basis voor een inzet bij rampen en zware ongevallen.De noodzaak voor het instellen van een leerstoel rampengeneeskunde onderschrijft
het kabinet. Er was op dit punt reeds in 1999 overeenstemming met de geneeskundige
faculteit van de universiteit Utrecht. Zeer recent (eind februari 2001) werd
van de voorzitter van het College van Bestuur van de Universiteit Utrecht
de schriftelijke mededeling ontvangen dat het hun uiteindelijke niet mogelijk
is gebleken de leerstoel te installeren. Het kabinet zal zich nu oriënteren
op een andere universiteit.186Wie wordt bedoeld met de ambulancesector? Zitten hier
ook openbare bestuurders bij?Met de ambulancesector wordt bedoeld het geheel van ambulancediensten
en Centrale Posten Ambulancevervoer, vertegenwoordigd door de Landelijke Federatie
Ambulancezorg (LFAZ). In de ambulancesector zitten ook openbare bestuurders.
Het gaat dan om de besturen van de Centrale Posten Ambulancevervoer (gemeenschappelijke
regelingen van gemeenten op basis van de vigerende Wet ambulancevervoer) en
om besturen van ambulancediensten die onder gemeentelijke cq. regionale verantwoordelijkheid
vallen.187Wiens verantwoordelijkheid is het om de landelijk beschikbare
documentatie ter ondersteuning van de voorbereiding en de uitvoering van de
rampenbestrijding bij te houden? Is dit niet de Inspectie Brandweerzorg en
Rampenbestrijding? De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is er
voor verantwoordelijk dat de landelijk beschikbare documentatie ter ondersteuning
van de voorbereiding en de uitvoering van de rampenbestrijding wordt bijgehouden.188Waarom vraagt de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties om advies over de status van de documentatie?
Werkt dit niet vertragend?De insteek van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
is dat de gemeenten en regio's zich aan de documentatie committeren zodat
zij de rampenbestrijding organiseren conform de structuur zoals deze in de
documentatie wordt beschreven.Aangezien het Landelijk Beraad Rampenbestrijding ook betrokken zal zijn
bij de herziening van de documentatie, werkt dit niet vertragend.189Waar wordt de nog op te richten Landelijke Ondersteuningsfaciliteit
Rampenbestrijding ondergebracht? Waarom wordt het niet ondergebracht in het
op te richten landelijk expertisecentrum?Voordat besluiten worden genomen over de organisatorisch opzet en ophanging
van de Landelijke Ondersteuningsfaciliteit Rampenbestrijding zal eerst een
studie worden uitgevoerd naar mogelijkheden, betrokkenen, varianten is opzet
en bestuurlijke en operationale ophanging, enz. Daarbij zullen ook de bestaande
expertisecentra worden betrokken. Het ligt overigens niet voor de hand de
landelijke ondersteuningsdienst rampenbestrijding onder te brengen bij het
op te richten expertisecentrum gevaarlijke stoffen van VROM.190Kan het kabinet ook zeggen welke andere ondersteunende
faciliteiten er zijn voor rampenbestrijding dan de landelijke ondersteuningsfaciliteit
rampenbestrijding en of daar geen overlapping inzit?Het kabinet zal op korte termijn een studie laten verrichten naar de precieze
taakopdracht, de organisatorische, financiële en de bestuurlijke inbedding
van de landelijke ondersteuningsfaciliteit rampenbestrijding. Bij het formuleren
van de precieze taakopdracht zal worden gestreefd naar complementariteit aan
reeds bestaande faciliteiten.191Waarom moet een Landelijke Ondersteuningsfaciliteit
Rampenbestrijding opgericht worden als er al een Landelijk Beraad Rampenbestrijding
bestaat waarin veel bestuurlijke expertise en kennis gebundeld wordt en omgezet
wordt in kwaliteitsnormen en coordinatie en afstemming van beleid?De Landelijke ondersteuningsfaciliteit is bedoeld om in concrete situaties
bij rampen en zware ongevallen ondersteuning te leveren, het LBRB zal dit
in algemene zin beleidsmatig doen.192Kan het kabinet verzekeren dat het opzetten en opleiden
van landelijke bijstandsteams voor complexe en grootschalige rampen niet ten
koste gaat van het oefenen en de vaardigheid van het «gewone»
personeel van brandweer en ambulancediensten voor hulpverlening vij dergelijke
rampen? Staat inschakeling van deze teams los van de mogelijkheid om bij grote
rampen de hulp van belendende regio's in te schakelen? De Vuurwerkramp heeft aangetoond dat bij de uitvoering van complexe grootschalige
rampbestrijdingstaken behoefte bestaat aan gespecialiseerde ondersteuning.De leden van de landelijke bijstandsteams zijn niet in dienst bij de landelijke
ondersteuningsfaciliteit rampenbestrijding, maar zijn deskundigen die onder
normale omstandigheden elders werkzaam zijn.De inzet van de gespecialiseerde bijstandsteams is een kwalitatieve aanvulling
op de inzet van het eigen personeel van de gemeente/regio en de bijstand uit
de buurregio's bij complexe grootschalige rampbestrijdingstaken. Zonodig kunnen
de bijstandsteams ter aflossing worden ingezet. Aangezien de bijstandsteams
worden ingezet als kwalitatieve aanvulling of ter aflossing, dient het eigen
personeel van de gemeente/regio adequaat te zijn voorbereid (opgeleid en geoefend)
voor inzet bij een ramp.193Kunnen de 25 meldkamers, gelet op financiële-
en praktische mogelijkheden, op korte termijn worden gerealiseerd?Het streven van het kabinet is gericht op het op korte termijn samenvoegen
van de meldkamers waarbij als richtdatum 1 januari 2004 wordt aangehouden.
Het instandhouden van de meldkamers is een verantwoordelijkheid van de regionale
besturen van de brandweer, de politie en de Centrale Posten Ambulancevervoer.
Het kabinet zal in overleg treden met de besturen om gezamenlijk te bepalen
op welke wijze het samenvoegen van meldkamers binnen deze termijn kan worden
gerealiseerd.194Acht het kabinet het gezien de problematische voorgeschiedenis
van het project 2000 nu plotseling haalbaar dat de verdere uitrol zonder enig
hiaat zal verlopen? Zo ja, kan het kabinet garanderen dat de in het verleden
voorgekomen problemen bij bijvoorbeeld toeleveranciers niet meer zullen voorkomen?Bij een innovatief en complex project als C2000, waarbij een groot aantal
partijen meespeelt, dient altijd rekening gehouden te worden met onzekere
factoren die van invloed kunnen zijn op de planning. Door de recente kabinetsbesluiten
om extra financiën beschikbaar te stellen en nu een go-tenzij-beslissing
te nemen teneinde de landelijke uitrol van het C2000-netwerk te realiseren,
is duidelijkheid ontstaan over de beoogde voortgang. Zie hiervoor ook de brief
van de staatssecretaris van BZK aan de Tweede Kamer (kamerstuk II 25 124
nr. 19). Om de planning van de uitrol tijdig te kunnen realiseren is de optimale
inzet en medewerking van alle partijen vereist. Het kabinet zal daarom over
de uitrol van C2000 overleggen met de regio's.195In de komende jaren wordt satelliet communicatie ten
behoeve van rampenbestrijding verder uitgewerkt. Worden er in dit geval onderdelen
van C2000 overbodig?Satellietcommunicatie wordt specifiek ingezet voor de uitbreiding van
de telefonieverbindingen op het rampterrein. Het betreft hier een voorziening
in de verbindingscommando voertuigen waardoor het telefoonverkeer tussen het
rampterrein en de meldkamer dan wel het Operationeel Centrum wordt veiliggesteld.
Het vervangt daarmee geen onderdelen van C2000 maar functioneert als aanvulling
op C2000. 196Het kabinet wil de rol van de medisch milieukundige
versterken. Wat worden de de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden?
Wat is de relatie met het nieuwe Experticecentrum?Binnen de rampenbestrijding zal de medisch milieukundige met gezag over
de risico's voor de gezondheid en de te treffen maatregelen moeten adviseren,
zowel bij de planvorming, als bij de rampenbestrijding zelf. Er is geen directe
relatie met het nieuwe expertise centrum. Wel kan in zijn taak uitoefening
de medisch milieukundige gebruik maken van de kennis, die door het expertisecentrum
wordt ontwikkeld op het gebied van externe veiligheid, inclusief vuurwerk.197Is er inmiddels voldoende nazorg geregeld voor slachtoffers
afkomstig uit minderheidsgroeperingen? Is deze nazorg inmiddels ook in voldoende
mate in de eigen taal beschikbaar? Is het tekort aan hulpverleners in het
algemeen bij het IAC in Enschede gelenigd door maatschappelijk werkers in
vaste in plaats van in tijdelijke dienst aan te stellen en daarvoor vanuit
VWS een facilitaire opstelling te kiezen? Zijn er inmiddels maatregelen genomen
om de werkdruk bij huisartsen in Enschede te verminderen? Zijn er inmiddels
voldoende maatschappelijke werkers beschikbaar voor scholen en schoolgaande
kinderen?Het tekort aan maatschappelijk werkers in algemene zin was het voornaamste
probleem (het tekort aan maatschappelijk werkers bij het IAC speelde veel
minder). Inmiddels zijn deze tekorten aan maatschappelijk werkers opgelost.
Ook zijn er voldoende maatschappelijk werkers beschikbaar voor scholen en
schoolgaande kinderen. Het beroep op het schoolmaatschappelijk werk is voor
80% van de populatie afkomstig van allochtonen. Het beroep op het gewone maatschappelijk
werk is voor 25% van de populatie afkomstig van allochtonen. Mede daarom heeft
men inmiddels 4 Turkssprekende en 1 Arabische sprekende maatschappelijk werker
extra ingezet.De werkdruk bij de huisartsen is inmiddels verminderd. De huisartsen hebben
laten weten tevreden te zijn met mogelijkheden die zij tot hun beschikking
hebben. Zij kunnen op grond van de belasting naar aantal getroffenen per praktijk
de gewenste ondersteuning verkrijgen. Het betreft zowel administratieve ondersteuning
als ondersteuning door de inzet van extra huisartsen.198Onderkent het kabinet de waarneming van de commissie
dat er bij rampen met name voor allochtonen, ouderen en hulpverleners meer
structurele psychosociale opvang en nazorg moet komen? Wat doet het kabinet
extra om dit mogelijk te maken?Bij de uitvoering van de integrale psychosociale (en medische) nazorg
vuurwerkramp Enschede door de Stichting Consense (bestaande uit alle bij de
psychosociale en medische nazorg betrokken instellingen) onder verantwoordelijkheid
van de gemeente Enschede en met financiering vanuit de rijksoverheid, is er
volop aandacht voor allochtonen, ouderen en hulpverleners (en kinderen en
jongeren). Allochtonen, ouderen, kinderen/jongeren en hulpverleners zijn groepen
die binnen de psychosociale en medische nazorg bij een ramp aandacht moeten
krijgen. Echter: iedere ramp is anders. Daarom dient er altijd «maatwerk»
door de verantwoordelijke instellingen geleverd te worden, afhankelijk van
de samenstelling (o.a. leeftijd) en aard van de problemen van de direct en
indirect getroffenen. Bij de cafébrand in Volendam bijvoorbeeld
waren autochtone jongeren de grootste groep direct getroffenen.Daarnaast moeten instellingen, los van een ramp, in hun reguliere zorgverlening
in principe in staat worden geacht om bijvoorbeeld allochtonen en ouderen
adequate en passende hulp te verlenen.199Kan de Kamer nog voor het plenaire debat beschikken
over het onderzoek dat de ministeries van SZW en VWS verrichten naar de kwaliteit
van de nazorg voor hulpverleners? Wat is de reactie van het kabinet op aanbeveling
drie, eerste twee onderdelen, over nazorg op bladzijde 160 van het Eindrapport?
Het kabinet stelt dat de nazorg voor vrijwillige hulpverleners een regionale
verantwoordelijkheid is. Wat is niettemin zijn visie op dit vraagstuk?De resultaten van de onderzoeken van de Arbeidsinspectie naar de kwaliteit
van de geboden nazorg aan de hulpverleners is opgenomen in het deelrapport
14 van de gezamenlijke inspectiediensten, dat op 9 januari aan de Tweede Kamer
is verstrekt. Met name sectie 5 van dit rapport beschrijft dit onderwerp.Het kabinet is van oordeel dat de nazorg aan de hulpverleners na een ramp
dient plaats te vinden overeenkomstig de reeds bestaande en wettelijk geborgde
systematiek, waarbij de werkgever zelf de gewenste acties initieert, desgewenst
ondersteund door deskundigen van zijn Arbodienst of uit andere organisaties.Met betrekking tot de aanbeveling van de Commissie betreffende het verwerken
van de geïntegreerde nazorg in richtlijnen ten aanzien van de rampenbestrijding
(aanbeveling 1, onder 3, bladzijde 160, eindrapport Commissie) heeft het kabinet
besloten om zich enerzijds te richten op de belangrijkste knelpunten die de
Commissie signaleert. Het gaat dan met name om de aandacht voor de positie
van de vrijwilligers (zie actie 84: aandacht vragen bij medeoverheden, kabinetsstandpunt),
de verantwoordelijkheden van de werkgever in de zorg voor haar medewerkers
die getroffen zijn door een ramp (zie actie 83, kabinetstandpunt), de positie
van etnische minderheden en de richtlijnen voor het gezondheidszorgonderzoek
(actie 85). Anderzijds zal het kabinet ook de opgedane ervaringen op het gebied
van de nazorg borgen in relevante documenten zoals het Handboek Rampenbestrijding
en het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming (zie actie 79, kabinetsstandpunt).200Zal bij het vaststellen van de criteria op basis van
waarvan tot gezondheidsonderzoek en- monitoring kan worden besloten, het medisch
nut ervan bepalend zijn? Wie of wat stelt in een concrete situatie vast of
er sprake is van medisch nut? Wat zijn in dit verband de ervaringen bij het
instellen van een gezondheidsonderzoek naar aanleiding van de Bijlmerramp?Inderdaad zal het medisch nut leidend zijn bij de vast te stellen criteria.
Medisch nut kent echter meerdere dimensies. Enerzijds betreft het zowel lichamelijke
als psychische problematiek. Anderzijds is er sprake van zowel een nut voor
de individuele getroffenen als voor groepen getroffenen. Het gezondheidsonderzoek
direct na de ramp richt zich op de vraag of er inderdaad sprake is van lichamelijke
en/of psychische problematiek als gevolg van de ramp en zo ja in welke mate
en bij welke groepen van getroffen. De gezondheidsmonitoring is gericht op
het volgen van de ontwikkelingen van de gezondheid van individuele getroffenen,
op het moment dat zijn enige vorm van hulpverlening na de ramp ontvangen.Deze complexiteit is voor het eerst onderkend bij de opzet van het medisch
onderzoek voor de getroffenen van de Bijlmermeerramp. Ook in dat
onderzoek wordt onderzoek gedaan naar zowel lichamelijke als psychische problematiek,
en is sprake van een individueel onderzoek en een (epidemiologisch) onderzoek
op groepsniveau. Belangrijke lessen van de Bijlmerramp is dat een gezondheidsonderzoek
zo snel mogelijk na de ramp dient plaats te vinden én dat gezondheidsonderzoek
en -monitoring over een langere periode dient plaats te vinden. Beide lessen
zijn verwerkt in de aanpak in Enschede.201Welke rol krijgt de minister van VWS bij het instellen
van een gezondheidsonderzoek en/of monitoring na rampen?Zie het antwoord op vraag 74 (27 157-18).202Kan het kabinet een actueel financieel overzicht verstrekken
van de materiële schade van particulieren en ondernemers en in hoeverre
aan hen tegemoet gekomen is door de diverse getroffen regelingen?In het overzicht in bijlage 2 is de stand van de uitvoering per 29 maart
2001 van de diverse regelingen voor on- en onderverzekerde schade weergegeven.
De verzekerde schade beloopt volgens opgave van het verbond van verzekeraars
de orde van grootte van f 600 mln.203Wanneer zal de studie naar de toereikendheid van de
huidige financiële regelingen zijn afgerond? Worden in de tussentijd
eventuele tijdelijke tegemoetkomingen verstrekt aan knelgevallen? Hoe staat
het met een oplossing voor de groep van slachtoffers die door dubbele financiële
lasten (hypotheek op verwoest huis of bedrijfspand en hypotheek of huurlasten
voor de nieuwe woning of bedrijfspand) in de knel is gekomen?Overeenkomstig de aanbevelingen van de Commissie voert het kabinet overleg
met de gemeente Enschede over de opzet van het onderzoek naar de toereikendheid
van de getroffen regelingen. De Kamer zal nader worden geïnformeerd over
de opzet van dit onderzoek en het tijdpad ervan. Het kabinet heeft in het
kabinetsstandpunt aangegeven geen rol te zien voor de overheid in het bevorderen
van tegemoetkomingen in andere dan materiele schade. De motie van de gemeenteraad
van Enschede van 19 maart 2001 dient dan ook in dat perspectief te worden
bezien. Voor acute probleemgevallen bestaat reeds de mogelijkheid om een beroep
te doen op de hardheidsclausules van de diverse door het college van B&W
van Enschede vastgestelde regelingen, danwel op de reguliere regelingen, zoals
de bijstand. Bij de probleemgevallen kan een onderscheid worden gemaakt tussen
probleemgevallen bij particulieren en bedrijven. De bedrijven vallen alle
binnen de werkingssfeer van de ondernemersregeling. Er zijn bij de gemeente
Enschede circa 25 probleemgevallen bij particulieren bekend. Dit betreft met
name particuliere woningeigenaren met herstelbare schade aan de woning waarvan
de hypotheeklasten doorlopen tijdens de periode waarin vervangende woonruimte
wordt gehuurd, wat huurlasten met zich brengt. Dit punt zal onderwerp zijn
van de genoemde studie. Ook over de oplossingen voor de acute probleemgevallen
zal de Kamer worden geïnformeerd.204Kan het kabinet inzicht geven in de wijze waarop verzekeraars
momenteel slachtoffers van de ramp bejegenen? Wordt daarbij door verzekeraars
aandacht gegeven aan de afhandeling van het een en ander omdat dit geen doorsnee
calamiteit betreft? Door de verzekeraars is gemeld dat bij de afhandeling van de verzekerde
schadegevallen, gezien de aard van de calamiteit, de nodige ruimhartigheid
is betracht.205Zijn de eigenaren van woningen met de vergoedingsmaatregelen
en de koopvouchers van 10 000 gulden in voldoende mate geholpen?Ja. De eigenaarbewoners zijn hiermee in een vergelijkbare positie gebracht
als de huurders.206Het kabinet zal een studie laten verrichten naar de
toereikendheid van de door de commissie financiële afwikkeling vuurwerkramp
geadviseerde en de door het college van BenW vastgestelde regelingen. Betekent
dit de uitvoering van de motie, aangenomen door de gemeenteraad van Enschede
op 19 maart 2001, over de knelpunten die zijn blijven bestaan voor particulieren
en bedrijven? Zo nee, voor welke onderdelen niet?Zie het antwoord op vraag 203 (27 157-20).207Kan het kabinet uitleggen of de scheiding tussen materieel
en immaterieel in dit verband duidelijk is te trekken? Geldt de uitspraak
van minister president Kok nog steeds dat niemand in Enschede slechter van
de ramp zal worden? (De Europese regelgeving staat vergoedingen voor bedrijven
tot 100 000 euro toe. Nu blijkt dat er problemen door de Europese wetgeving
blijven bestaan waardoor er zelfs minder uitgekeerd kan worden dan door de
regering via EZ is toegezegd). Kan en zal het kabinet op grond van een andere
EU regeling proberen deze problemen voor bedrijven op te lossen? Zal het kabinet
dit in Brussel gaan bepleiten?Door het kabinet is ruimhartige steun toegezegd aan de gedupeerden. Slachtoffers
van de vuurwerkramp komen niet in de kou te staan. Het kabinet heeft zich –
ook volgens de Commissie – aan deze toezegging gehouden.De uitgangspunten van de regeling zoals voorgesteld door de Commissie
Van Lidth de Jeude voor ondernemers zijn neergelegd in een brief aan de Tweede
Kamer (TK, 27 157 nummer 12, 15-11-2000). De normen van deze regeling
zijn helder ten aanzien van de tegemoetkomingen in de materiële en bedrijfsschaden.
In de regeling is ook aangegeven dat overheidssteun aan individuele bedrijven
niet hoger mag zijn dan 100 000 euro per 3 jaar. Tot nu toe zijn geen
gevallen bekend waarbij de Europese regelgeving uitbetaling volgens de normen
van de regeling belemmert. Welk bedrag uiteindelijk op grond van de regeling
zal worden uitgekeerd is op dit moment niet te overzien.208Wat is de motivatie bij het standpunt van het kabinet
dat bij voorbaat alle vergoeding van immateriële schade, op welke manier
ook, wordt uitgesloten?Voor gevallen van niet verzekerde schade is nog maar enkele jaren geleden
een wettelijk kader, namelijk de Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware
ongevallen, in het leven geroepen. Het gaat hierbij kort gezegd om vergoeding
van materiele schade die niet op een aansprakelijke partij kan worden verhaald
en niet verzekerbaar is. Bij dat laatste is het uitgangspunt dat de volledige
schade door de aansprakelijke partij dient te worden vergoed inclusief eventuele
immateriële schade (smartegeld). Het kabinet acht het niet wenselijk
van deze recente wetgeving af te wijken en evenmin om in dit
verband een extra wettelijke voorziening te creëren.209Wil het kabinet de CFA verzoeken alsnog een nader onderzoek
te doen naar lichamelijk en psychische schade die thans niet vergoed is of
wordt en tevens de mogelijkheden te doen verkennen om alsnog tot schadevergoeding
dan wel uitkeringen over te gaan?Zie het antwoord op vraag 208.210De getroffenen van de vuurwerkramp in Enschede komen
niet in aanmerking voor de regeling voor niet-verzekerbare schade als gevolg
van rampen die is geregeld in de Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware
ongevallen. Waarom is het kabinet niet bereid om een basisontwerp voor financiële
regelingen na rampen op te stellen of de bestaande regeling voor niet-verzekerbare
schade bij rampen en zware ongevallen aan te passen zodat aanvullende regelingen
na een ramp of zwaar ongeval niet meer nodig zijn? (Aanvullende regelingen
hebben immers als nadeel dat de uitvoering ervan langer op zich laat wachten,
hetgeen leidt tot grote onzekerheid over vergoeding van de schade bij de getroffenen).Zie het antwoord op vraag 208.211Hoe is de verhouding van de onafhankeljike onderzoeksraad
bij rampen tot de mogelijkheden en taken van de rijksinspecties bij onderzoek?
Zijn er beleidslijnen op komst wanneer het een dan wel het ander zal worden
ingezet?Het kabinet zal alvorens een voorstel van wet over de nieuwe onafhankelijke
raad voor te leggen aan de Tweede Kamer, eerst een hoofdlijnennotitie presenteren,
waarin onder meer de verhouding tussen de Onafhankelijke Raad en de inspecties,
de taakstelling en de omvang zullen worden beschreven. Uitgangspunt voor het
kabinet is dat de onafhankelijke raad een gezaghebbende en daarmee vertrouwenwekkende
positie krijgt, ook in verband met de maatschappelijke verontrusting die een
ramp met zich mee kan brengen.212Hoe beziet het kabinet in het licht van de door de
Commissie benoemde kanttekeningen bij sommige onderzoeken van rijksinspecties
dat een rapport van de Rijksverkeersinspectie een halfjaar voor de Commissie
is achtergehouden? (onder andere AD van 05-03-2001)? Hoe verklaart het kabinet
de verschillen tussen het bedoelde conceptrapport en het eindrapport van de
RVI?De Rijksverkeersinspectie (RVI) heeft op 9 januari 2001 een Eindrapportage
(«Rapport Rijksverkeersinspectie naar aanleiding van de vuurwerkramp
te Enschede») opgesteld waarin zij een kritische analyse heeft gemaakt
van haar handelen. Er zijn daarin geen feiten achtergehouden. Ter toelichting
op de verschillende RVI-rapportages het volgende. Zoals gebruikelijk vindt
de weg naar een eindrapportage plaats via conceptrapportages. In de loop van
zo'n proces worden feiten aangedragen, feiten worden geverifieerd en kunnen
inzichten en formuleringen wijzigen. In dit proces zijn twee conceptrapportages
en een eindrapportage door de Commissie onderscheiden.1. In juli 2000 is een intern rapport samengesteld. Het betrof het conceptrapport van de afdeling havens, Binnenvaart en Spoor (HBS) van de
sector Handhaving van de RVI. De inhoud is vervolgens deels verwerkt in de
feitenreconstructie (in samenwerking met BZK en de andere 7 inspecties) die
in oktober 2000 door de RVI is gepubliceerd en deels verwerkt in het eindrapport
van de RVI, dat op 9 januari jl. werd gepubliceerd.2. In november 2000 werd, zoals afgesproken tussen de Inspectie Brandweerzorg
en Rampenbestrijding (IBR) en de Commissie, van alle inspecties de tussenstand
via een concept-rapportage aan de Commissie ter hand gesteld. 3. In januari
2001 werd de definitieve rapportage van de RVI aan de Commissie gezonden.
In het rapport van de Commissie wordt gesteld, dat het rapport van de genoemde
afdeling HBS ingaat op de rol die de RVI heeft gespeeld bij de vergunningverlening
aan en het toezicht op SE Fireworks, maar dat dit niet terugkeert in de eindrapportage.
De reden dat dit niet terugkeert in de eindrapportage is dat het administratief
onderzoek naar de vervoershandelingen en vergunningen uit het rapport in een
ander format is opgenomen in de IBR-rapportage over de feitenreconstructie
die in oktober 2000 in de openbaarheid werd gebracht.Voorts stelt de Commissie, dat dit rapport er al in juli 2000 was en dat
de Commissie het pas in januari jl. onder ogen kreeg. Het rapport van de afdeling
HBS was een bouwsteen voor de reconstructie en de analyse van de RVI. Dit
concept is terecht gekomen bij het programma Reporter van de KRO. Eind 2000
vroeg de Commissie bij de RVI de documenten op, die een rol hadden gespeeld
in Reporter. Toen is haar onder meer het HBS-rapport toegezonden. De Commissie
stelt verder, dat in het concept-eindrapport van november 2000 bepaalde zinnen
staan, die niet meer zijn terug te vinden in het uiteindelijke eindrapport.Bij de bespreking van de achtereenvolgende concepten zijn uiteraard formuleringen
veranderd en verduidelijkt. Feitelijke discrepanties zijn naar de mening van
het kabinet niet opgetreden. Eindrapport Commissie onderzoek vuurwerkramp (27 157-18)1Welke aanbevelingen van de Commissie-Oosting zal het
kabinet niet uitvoeren? Waarom niet?In het kabinetsstandpunt is in hoofdstuk 1 aangegeven: «Daar waar
het kabinet afwijkt van aanbevelingen van de Commissie of de rijksinspecties
zal dat expliciet worden aangegeven».In Bijlage 3 van het kabinetsstandpunt «Overzicht aanbevelingen
Commissie in relatie tot kabinetsstandpunt en actiepunten, genoemd in bijlage
2 van het kabinetsstandpunt» is per aanbeveling van de Commissie aangegeven
in welke paragraaf van het kabinetsstandpunt deze is behandeld en welk actiepunt
aan deze aanbeveling gekoppeld is.2Kan per aanbeveling een overzicht (tijdpad, soort maatregelen,
wie verantwoordelijk, enz.) worden gegeven van de wijze waarop deze zal worden
uitgevoerd?Aan het kabinetsstandpunt (27 157-20) is als bijlage 2 toegevoegd
een overzicht van actiepunten, tijdpad, wie doet wat. Dit overzicht biedt
het gevraagde inzicht.3Kan worden aangegeven welke wettelijke taken een regionaal
coördinatie-centrum bij rampen moet vervullen in geval een ramp de gemeentegrens
geografisch niet overschrijdt?Op grond van artikel 3, tweede lid, onderdeel e, van de Brandweerwet heeft
de regionale brandweer tot taak de coördinatie bij de bestrijding van
rampen en zware ongevallen voor te bereiden. Het is aan het samenwerkingsverband
hoe die voorbereiding wordt geregeld en welke taken het regionaal coördinatiecentrum
(RCC) heeft. Het is dus afhankelijk van hetgeen het samenwerkingsverband in
dat kader in zijn regeling heeft opgenomen of het RCC een taak heeft bij niet
grensoverschrijdende calamiteiten en zo ja, welke, taken het RCC dan heeft.4De verbindingen zijn een achilleshiel gebleken. Is
dit een constatering die specifiek voor deze ramp geldt of zijn daarvoor structurele
oorzaken aan te wijzen die ook bij andere rampen tot soortgelijke problemen
zullen leiden?De verbindingen als achilleshiel is niet specifiek voor deze ramp. De
structurele oorzaak is gelegen in het gegeven dat in de eerste uren van een
ramp de behoefte aan communicatie in de vorm van onder andere meldingen van
burgers vele malen groter is dan in redelijkheid door de meldkamer kan worden
afgehandeld. De rol en functie van de meldkamer alsmede de daaraan te stellen
kwaliteitseisen worden daarom in kaart gebracht en maatregelen gericht op
het samenvoegen van meldkamers uitgewerkt. Hierdoor ontstaan mogelijkheden
voor een betere samenwerking en taakverdeling tussen en in de meldkamers waardoor
de overbelasting gedeeltelijk kan worden opgevangen. De mogelijkheden om de
overbelasting in de eerste uren van de ramp te kunnen opvangen zijn echter
beperkt. De communicatie op en om het rampterrein is zowel afhankelijk van
de capaciteit en de mogelijkheden van het radionetwerk alsook de etherdiscipline
van de hulpverleners. De huidige regionale analoge netwerken zijn op dit punt
beperkt en verouderd. Door de introductie van C2000 wordt de capaciteit van
het radionetwerk vergroot en zijn er technische mogelijkheden
om de communicatie op en om het rampterrein beter te laten verlopen.5Hoe beoordeelt het kabinet de verhouding tussen de
conclusie van de Commissie-Oosting dat de alarmering naar behoren is verlopen
(p.115) en de conclusie in het centraal rapport vuurwerkramp Enschede (p.
28) van de rijksinspectie waar wordt gesteld dat de communicatie tussen de
alarmcentrale en de brandweer sterk te wensen heeft overgelaten en de alarmcentrale
een aantal routinevereisten achterwege heeft gelaten?De Commissie geeft op p. 115 aan: «alarmering van de brandweereenheden
verloopt naar behoren», d.w.z. het oproepen van de brandweereenheden(voertuigen)
vanuit een rust- of kazernesituatie. De commissie heeft beoordeeld dat dit
naar behoren is verlopen. De Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding
geeft aan dat de communicatie tussen de centralisten van de regionale alarmcentrale
enerzijds en de bevelvoerders en de officier van dienst anderzijds sterk te
wensen overlaat. Zo bevat het eerste alarmeringsbericht niet alle relevante
informatie die dan op de regionale alarmcentrale beschikbaar is. Voorts geven
de bevelvoerders geen nader bericht door aan de alarmcentrale. Met het achterwege
laten van routinevereisten door de centralisten wordt o.a. bedoeld het niet
doorvragen naar aard van het incident en het adres bij melders (zie deelrapporten
5 en 6).De conclusie van de Commissie dat de alarmering naar behoren is verlopen
betreft de alarmering ( het oproepen) van eenheden. Een alarmering van eenheden
volgt na een of meerdere alarmmeldingen. Hierbij moet worden bedacht dat in
dit stadium er nog geen verbale communicatie is. De alarmering is een routinematige
actie op basis van protocollen.De conclusies van de rijksinspectie betreffen de verbale communicatie
tussen de gealarmeerde eenheden en de alarmcentrale tijdens de inzet. Doordat
veel eenheden tegelijkertijd berichten moeten en willen doorgeven raakt een
alarmcentrale in huidige configuratie al snel overbelast. Hierdoor is het
voorstelbaar dat ook routinematige handelingen achterwege blijven zoals plotten
en voldoende doorvragen.6Er is geen vraag 6 aangeleverd door de Tweede Kamer.7Welke maatregelen zal het kabinet nemen, tot het moment
dat C2000 wordt ingevoerd, om te voorkomen dat bij calamiteiten als gevolg
van het toegenomen telefoonverkeer hulpdiensten onbereikbaar blijven c.q.
ontoereikende communicatie kunnen onderhouden?De regio's houden tot de invoering van C2000 de bestaande netwerken in
bedrijf. Het Interim Landelijk Mobilofoonnetwerk (ILM) is speciaal voor deze
overgangsperiode ingericht om het mobilofoonverkeer landelijk te kunnen blijven
voeren. Tot het moment van de operationalisering eind 2003 van C2000 komen
alle exploitatiekosten voor C2000 voor rekening van het Rijk. Hierdoor worden
dubbele lasten voor de regio's voor het instandhouden van de radionetwerken
voorkomen. Voor communicatie op en met het rampterrein wordt een aantal verbindingscommando
voertuigen van de brandweer uitgerust met satelliet telefoon apparatuur, die
onafhankelijk van de openbare netten functioneert. Daarnaast beschikken de
hulpdiensten over het Nationaal Noodnet, een veilig en specifiek voor calamiteiten
en uitval van de openbare netwerken ingerichte voorziening. 8Welke lessen trekt het kabinet als systeemverantwoordelijke
voor de rampenbestrijding, voor het functioneren van de rampenstaf en voor
het optreden van de verschillende hulpverleningsdiensten naar aanleiding van
de bevindingen van de Commissie-Oosting resp. die van de rijksinspecties?Zie het antwoord op vraag 26 (27 157-18)9Wat is de opvatting van het kabinet over de aanbeveling
van de Commissie-Oosting dat bij dergelijk onafhankelijk onderzoek een voorziening
moet worden getroffen met het openbaar ministerie en de politie wanneer gelijktijdig
een justitieel onderzoek plaatsvond?Bij de voorbereidingen van de Hoofdlijnennotitie over de vormgeving van
de nieuwe onafhankelijke onderzoeksraad voor rampen en zware ongevallen zal
het kabinet rekening houden met deze aanbeveling. Ook thans zijn er met betrekking
tot de Raad voor Transportveiligheid afspraken tussen de raad en het OM.10Is het classificatiesysteem bij juist gebruik voldoende
onderscheidend en betrouwbaar? Sluit dit classificatiesysteem voldoende aan
bij bijv. het Amerikaanse classificatiesysteem en andere internationale systemen?Het classificatiesysteem, zoals dit door de VN is ontwikkeld, voor het
vervoer, is vooralsnog voldoende onderscheidend en betrouwbaar. Ten aanzien
van het fenomeen opsluiting bij opslag (mogelijk ook in een container) zijn
thans (internationaal) twijfels of de huidige criteria voor het vervoer dit
aspect voldoende afdekken. Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk
onderzoeken gezamenlijk of een aanvraag voor een EU onderzoeksvoorstel gewenst
is. De Amerikaanse transportregels volgen in beginsel het VN systeem. Daarnaast
stellen de Amerikanen, dat vuurwerk aan de Amerikaanse norm met betrekking
tot het gebruik moet voldoen. Consumentenvuurwerk is per definitie 1.4 en
professioneel vuurwerk 1.3. Zaken, die buiten de norm vallen, bijvoorbeeld
doordat er meer kruit in het artikel zit dan aangegeven in de norm worden
apart beoordeeld.11Zijn er aanwijzingen dat de zwaarte van het geïmporteerde
vuurwerk de laatste jaren is toegenomen? Zo nee, is daar wel op gecontroleerd?Daartoe zijn geen concrete aanwijzingen geweest. Wel is een trend waarneembaar
geweest tot gebruik van spectaculairder (sier)vuurwerk. Er is overigens na
de vuurwerkramp een onderzoek naar de opslag van vuurwerk uitgevoerd door
de inspectie Milieuhygiene. De resultaten van dit onderzoek zijn opgenomen
in het rapport: Onderzoek classificatie van evenementenvuurwerk «. Kamernummer
VROM 000 216. Bij dat onderzoek is ook documentatie uit archieven die
beschikbaar was bij de vergunninghouder bestudeerd. Uit die gegevens bleek
dat er in de loop van de tijd steeds zwaarder vuurwerk gebruikt werd.12Indien geen vergunning is vereist voor het vervoer
van professioneel vuurwerk hoe kan de RVI dan doelmatig controleren of het
vervoer aan de gestelde eisen voldoet?Bij het transport van professioneel vuurwerk is geen vergunning vereist. De volgende mogelijkheden zijn aanwezig om de doelmatigheid van de gestelde
eisen van het vervoer van vuurwerk te controleren:– Op basis van produktinformatie kan de inspecteur beoordelen of
produkten op de juiste wijze zijn verpakt;– Direct opvragen van informatie m.b.t. de classificatie van een
vuurwerkprodukt;– Monsterneming bij de controles en het testen van het vuurwerk
is een effectief middel om de classificatie van het vuurwerk vast te stellen.13Waarom wordt in Duitsland bij invoer van professioneel
vuurwerk de veiligheidsclassificatie wel gecontroleerd en in Nederland niet?In Duitsland wordt de vervoersclassificatie van professioneel vuurwerk
steekproefsgewijs gecontroleerd. Wel wordt na transport aan de hand van lijsten
bij de opslag in inrichtingen de classificatie aangepast. Nederland volgt
de internationale verdragen en die zijn uitgangspunt voor de classificatie.Er is een scheiding tussen vervoersreglementering en opslagreglementering,
terwijl de insteek in Duitsland ook gericht is op de opslag. Zie ook het antwoord
op vraag 32 (27 157-18).14Professioneel vuurwerk wordt bij invoer in Nederland
niet gecontroleerd. Welke overheidsinstantie had de plicht om wel die controle
uit te voeren. Welke overheidsinstantie had de taak deze gevaarlijke tekortkoming
in de controle te signaleren en daarvoor zelfstandig voorzieningen te treffen
en initiatieven te ontplooien. Heeft de inspectie voor het brandweerwezen
hierin op grond van de brandweerwet een wettelijke taak en zo ja, hoe is die
ingevuld?Nee, de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding heeft geen controlerende
functie, maar heeft tot taak het toetsen van de wijze waarop bestuursorganen
van provincie, een gemeente, een lichaam dat bij gemeenschappelijke regeling
is ingesteld dan wel een ander openbaar lichaam hun taken uitvoeren met betrekking
tot het voorkomen van, het voorbereiden op en het bestrijden van een brand,
ongeval of ramp. Tevens verricht de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding
onderzoek naar aanleiding van een brand, ongeval of ramp.VenW is als mede-wet- en regelgever en controlerende instantie (RVI) verantwoordelijk
voor de controle op professioneel vuurwerk tijdens het vervoer door Nederland.
Deze controles vormen een onderdeel van de controles binnen het brede pakket
van gevaarlijke stoffen, zoals die per schip en over de weg worden vervoerd.
Aangezien zich tijdens het vervoer van vuurwerk geen noemenswaardige incidenten
hebben voorgedaan is er wat dit betreft geen sprake van een gevaarlijke tekortkoming.15Is het toezicht door de RVI op de naleving van de wettelijke
regeling voor het vervoer de laatste jaren minder intensief geworden en zo
ja, wat is daarvan de reden?Nee. De controles zijn na 1997, mede naar aanleiding van incidentele meldingen
van inspecteurs en in het zicht van de naderende millenniumovergang geïntensiveerd.16Is het beleid van de R.V.I. de laatste jaren gewijzigd
met betrekking tot de afgifte en controle op de afleveringsvergunningen op
grond van art. 33 van het Reglement Gevaarlijke Stoffen.Met betrekking tot artikel 33 en artikel 41 Reglement Gevaarlijke Stoffen
is het beleid van de RVI niet gewijzigd.17Is er een openbaar register waarin geregistreerd wordt
wie er in het bezit is van bezigingsvergunning voor professioneel vuurwerk?
Zo nee, op welke wijze vindt registratie plaats?Er is geen openbaar register. Wel houdt de RVI een lijst bij waarop de
bedrijven staan vermeld die in het bezit zijn van een bezigingsvergunning.
Op verzoek van de vuurwerkbranche en gemeenten wordt informatie uit die lijst
toegezonden.18Is het beleid van de R.V.I. de laatste jaren gewijzigd
met betrekking tot de bezigingsvergunning op grond van art 41 van het Reglement
Gevaarlijke stoffen? Zo ja, in welke zin en hoe is dit dan gecommuniceerd?Zie het antwoord op vraag 16 (27 157 18).19Is naar het oordeel van het kabinet onderzoek nodig
naar de kwaliteit van vergunningverlening en handhaving in andere gemeenten,
zoals ook de gemeente Enschede aangegeven heeft?In het rapport «Handhaven op niveau» heeft de Commissie Privaatrechtelijke
en Bestuursrechtelijke Handhaving (Commissie Michiels) betrekkelijk recent
relevant onderzoek terzake gedaan en de oorzaken van handhavingstekort geanalyseerd.
In zijn kabinetsstandpunt «Handhaven op niveau» (Kamerstukken
II, vergaderjaar 1999–2000, 26 800 VI, nr. 67) van 18 april 2000
heeft het kabinet aangegeven de verschillende door de Commissie Michiels onderkende
oorzaken te herkennen. Het rapport van de Commissie onderzoek vuurwerkramp
onderstreept de noodzaak om de in het kabinetstandpunt aangekondigde initiatieven
tot verdere professionalisering en versterking van de samenwerking bij de
handhaving voort te zetten.20Hoe luidde het advies dat de Directie Materieel van
de Koninklijke Landmacht (DMKL) op 5 oktober 1994 en op 10 februari 1997 heeft
uitgebracht aan de gemeente Enschede?Zie bijlage 3.21De gemeente Enschede heeft niet onderkend dat het bedrijf
zich door de jaren heen meer en meer had toegelegd op de handel in professioneel
vuurwerk. Dit was wel bekend bij verscheidene rijksinspecties en adviseurs.
Welke rijksinspectie(s) had de plicht de gemeente hierop te wijzen gelet op
het gevaar dat hiervan uitging? Waarom is dit onvoldoende gebeurd? Welke inhoud
hadden de adviezen van de inspecties? Waren die adviezen op schrift gesteld
en welke instantie heeft ze uitgebracht?In het rapport van de Commissie is aangegeven welke taak de rijksinspecties
hadden en welke rol zij vervuld hebben met betrekking tot de advisering aan
de gemeente. Naar de mening van het kabinet is dit een volledig overzicht. 22Is het bericht uit Trouw van 16 mei 2000 juist dat
in 1996 de brandweer ternauwernood kon voorkomen dat SE Fireworks naar een
woonwijk in Dordrecht zou verhuizen? Had de Koninklijke Landmacht als adviseur
daar al groen licht voor gegeven?Hiervoor is in het dossier betreffende SE Fireworks dat aanwezig is bij
AMV geen enkele aanwijzing teruggevonden. Er waren plannen voor een verhuizing
van SE Fireworks naar een andere locatie in Enschede. Uit Dordrecht zijn geen
vergunningaanvragen van SE Fireworks bekend.23Welke informatie heeft het kabinet over de wijze waarop
de VNG zich in 1999 tot het kabinet heeft gewend naar aanleiding van de klachten
die de VNG bereikten over het functioneren van het bureau Milan?Volgens de VNG heeft de VNG in de periode augustus-september 1999 klachten
van gemeenten over bureau AMV geïnventariseerd. Vervolgens heeft in oktober
1999 overleg plaatsgevonden door een medewerker van de VNG met een medewerker
van de IMH van het ministerie van VROM. Hem is gevraagd actie te ondernemen
naar aanleiding van de klachten. Naar aanleiding van dit gesprek is de VNG
benaderd door de Koninklijke Marechaussee (Kmar), die was gestart met een
onderzoek naar het bureau AMV. De VNG heeft hierop de Kmar geïnformeerd
over de klachten van de gemeenten.Mede op basis van de resultaten van het onderzoek van de Kmar is een nader
corruptie-onderzoek door de Rijksrecherche gestart. In het kader van dit onderzoek
heeft in januari 2001 huiszoeking plaatsgevonden in de woningen en kantoren
van twee medewerkers van bureau AMV. Op basis daarvan vindt thans nader onderzoek
plaats.24Tot welke functionaris van DMKL heeft de gemeente Enschede
zich gewend met betrekking tot klachten over het functioneren van het bureau
Milan? Wat is er met die klachten gebeurd?De klachten van de gemeente Enschede zijn bij brief van 22 juni 1999 gericht
aan de Directeur Materieel KL. De brief is beantwoord namens de Directeur
Materieel door het toenmalig hoofd van Bureau AMV op 6 juli 1999. In de brief
van bureau AMV is onder meer aangegeven dat besprekingen met bedrijven in
het vervolg uitsluitend via de gemeente en in aanwezigheid van een vertegenwoordiger
van de gemeente zullen worden gepland.25Waarop berustte de vrees voor te grote invloed van
de vuurwerkbranche toen werd geprobeerd een op de Wet Milieugevaarlijke stoffen
te baseren besluit voor professioneel vuurwerk te maken?Algemeen uitgangspunt bij het maken van nieuwe regels is dat bij het bepalen
van de keuze voor een mogelijkheid tot overheidsinterventie om een doelstelling
te bereiken zoveel mogelijk wordt aangesloten bij het zelfregulerend vermogen
in de betrokken sector of sectoren. Direct overheidsingrijpen is slechts op
zijn plaats, indien van het zelfregulerend vermogen van een sector niet voldoende
resultaten te verwachten zijn. Gelet op de grote risico's die vuurwerk met
zich mee kan brengen, is vanuit het ministerie van Justitie het louter of
grotendeels aan de betrokken sector overlaten van het stellen van de normen
een stap te ver gevonden. Bovendien werd – en de Commissie bevestigt
dit – binnen het ministerie van Justitie gevreesd dat de branche de
erkenningsregeling zag als middel tot versterking van de bestaande
marktpositie. Justitie zag het werken aan de Erkenningsregeling als een mogelijkheid
voor de branche tot professionalisering, die overigens op dat moment niet
of nog niet in de plaats zou kunnen komen van een wettelijke regeling met
een vergunningsstelsel.26Hoe beoordeelt het kabinet de uitspraak van de Commissie-Oosting
dat het ministerie van VROM niet door de IMH op de hoogte is gesteld van de
vuurwerkexplosie in Culemborg? Als elke Nederlander die de krant leest van
de explosie op de hoogte is zou de Commissie-Oosting dan mogen veronderstellen
dat VROM dat niet zou weten?De vuurwerkexplosie te Culemborg is door de IMH Gelderland beoordeeld
als een arbeidsongeval met voor milieu alleen de asbestverontreiniging als
van belang. Dit was niet terecht, maar verklaarbaar omdat het TNO-rapport,
dat als onderdeel van het strafrechtelijk onderzoek op dat moment vertrouwelijk
was, niet aan de IMH ter beschikking is gesteld.Daarom is deze zaak niet, zoals gebruikelijk bij bijzondere gebeurtenissen,
besproken met de betrokken beleidsonderdelen.27Hoe beoordeelt het kabinet het feit dat de procureur-generaal
bij het Gerechtshof te Amsterdam, nadat hij een brief over de kansen op herhaling
van de ramp bij Culemborg naar het ministerie van Justitie heeft gestuurt,
niet verder reageert wanneer er geen antwoord van de minister komt? Welke
is de gebruikelijke behandeling die brieven van het Openbaar Ministerie aan
de minister van Justitie ten deel vallen?Naar het oordeel van de Commissie heeft het openbaar ministerie in 1991,
gelet op zijn taakopdracht, adequaat gehandeld met het bericht aan de minister
van Justitie over de gesignaleerde hiaten in de vergunningverlening en in
het toezicht. Het behoort evenwel niet tot de taak en verantwoordelijkheid
van het openbaar ministerie om toe te zien op de behandeling en voortgangsbewaking
van haar brieven binnen het ministerie van Justitie. In dit geval was ook
niet om een reactie gevraagd, maar beoogde het openbaar ministerie met de
brief de bevindingen onder de aandacht van de toenmalige minister van Justitie
te brengen met het advies hierover in contact te treden met zijn betrokken
ambtgenoten.28Wat is de reden dat de inspectie milieuhygiëne
en het ministerie van VROM zo weinig alert gereageerd hebben op het TNO-rapport
over Culemborg? Was bij VROM voldoende kennis aanwezig om de reikwijdte van
de onderzoeksrapporten over Culemborg te doorzien?Zie het antwoord op vraag 26 (27 157-18).29Welke concrete aanbevelingen en voorstellen heeft de
Commissie Preventie van Rampen met Gevaarlijke Stoffen (CPR) vanaf 1991
gedaan ? Hoe heeft het kabinet daarop gereageerd?Zie het antwoord op vraag 46 (27 157-20).30Is het kabinet van mening dat de primaire verantwoordelijkheid
voor het voorkomen van, het beperken van en het beschermen tegen brand en
rampen op grond van de Brandweerwet op rijksniveau ligt bij de minister van
BZK? De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen van, beperken van
en beschermen tegen brand en rampen ligt op gemeentelijk niveau. Het rijk
is systeemverantwoordelijk voor de rampenbestrijding en schept de noodzakelijke
randvoorwaarden opdat alle verantwoordelijke besturen en diensten in samenhang
hun taken kunnen uitoefenen. Deze verantwoordelijkheid is op rijksniveau toebedeeld
aan de minister van BZK als ondertekenaar van de Brandweerwet 1985 en de Wet
rampen en zware ongevallen. In beide wetten heeft deze minister een aantal
specifieke bevoegdheden ter ondersteuning van zijn systeemverantwoordelijkheid.31Had de Directie Brandweer van het ministerie van BZK
niet wettelijk de plicht om naar aanleiding van de ramp in Culemborg en de
daarover uitgebrachte TNO rapporten zelf nadere adviezen en richtlijnen aan
de gemeenten te geven met betrekking tot vuurwerk? Zo ja, waarom is dat niet
gebeurd? Was en is er binnen het ministerie van BZK daartoe voldoende kennis
aanwezig? Indien de wettelijke plicht daartoe voor de Directie Brandweer niet
bestond wie had die plicht dan wel?Het geven van adviezen aan en het ondersteunen van gemeenten is niet een
exclusieve taak van het ministerie. Hier is ook een rol voor de regionale
brandweren weggelegd en verder staat het de gemeenten vrij om gezamenlijk
kennispotentieel op te bouwen, bijvoorbeeld door tussenkomst van de VNG.Bij het ministerie van BZK is kennis aanwezig, maar de capaciteit is beperkt.
Na de discussies in het begin van de jaren negentig (kerntaken, grote efficiency-operatie)
is een deel van deze taken overgeheveld naar decentrale overheden, daarbij
is constant de afweging gemaakt hoe een dergelijke overheveling op een verantwoorde
wijze gestalte kon krijgen. Een concreet voorbeeld hiervan vormt het netwerk
van Officieren Gevaarlijke Stoffen, waarbij het ministerie een faciliterende
rol vervult. Het ministerie zelf richt zich primair op beleidstaken.32Zijn de veiligheidsrichtlijnen voor vuurwerk in Nederland
de laatste jaren ook in internationaal verband getoetst. Zo ja, hoe kwamen
de Nederlandse richtlijnen uit die toetsing te voorschijn? Zo neen waarom
heeft die toetsing niet plaatsgevonden?De veiligheidsnormen voor vervoer zijn in overeenstemming met de internationale
richtlijnen. Er zijn geen internationale richtlijnen voor opslag.33Is er binnen de Arbeidsinspectie voldoende deskundigheid
aanwezig om zinvolle controles van vuurwerkopslag mogelijk te maken? Zo ja,
waarom heeft de Arbeidsinspectie dan geen alarm geslagen na bezoeken aan bijv.
SE Fireworks?Ja, de Arbeidsinspectie kent het systeem van algemene inspecteurs met
een basisdeskundigheid op het terrein van de arbeidsomstandigheden in brede
zin en een aantal groepen van specialisten met elk een specifieke deskundigheid.
Op het terrein van de gevaarlijke stoffen zijn drie vormen van specialismen
bij de Arbeidsinspectie aanwezig: arbeidshygiëne, chemische veiligheid
en major hazard control. De algemeen inspecteurs doen in projectmatige zin
het eerstelijns inspectiewerk en vragen in de tweede lijn zo nodig ondersteuning
van de specialist. Indien klachten worden ingediend bij de Arbeidsinspectie
of ongevallen gebeuren, hangt het van de aard af of al dan niet direct een
specialist wordt ingezet voor nader onderzoek. Tijdens de inspectie bij SE Fireworks in 1997 zag de algemeen inspecteur
gezien de op dat moment aangetroffen situatie geen aanleiding om een specialist
in te schakelen voor een tweedelijns inspectie.Overigens is inmiddels vastgelegd dat, ingeval een algemeen inspecteur
de opslag van of het werken met vuurwerk aantreft, deze altijd een specialist
dient in te schakelen.34Onderschrijft het kabinet het verwijt van de Commissie-Oosting
dat DMKL geen initiatief heeft genomen tot een groot landelijk onderzoek bij
vuurwerkbedrijven naar aanleiding van de vuurwerkramp in Culemborg? Zo ja,
welke gronden heeft ziet het kabinet voor dit verwijt ? Had DMLK in dezen
bevoegdheid en hoe verhield die bevoegdheid zich tot de beveogdheid van het
ministerie van VROM dat toch de eerste verantwoordelijke voor vuurwerk is?De vuurwerkexplosie in Culemborg is – zoals in het antwoord op vraag
24 (27 157-Q) is aangegeven – destijds beschouwd als een bedrijfsongeval.
Achteraf is dit te betreuren. De bevoegdheidsverdeling voor het houden van
een landelijk onderzoek was indertijd niet scherp afgebakend.35Hoe beoordeelt het kabinet de juistheid en volledigheid
van de informatie die de R.V.I. vanaf aanvang naar de Commissie-Oosting heeft
gestuurd?Zie het antwoord op vraag 212 (27 157-20).36Zijn door veranderingen bij de R.V.I. de controles
op vuurwerk de laatste jaren verminderd en is er voldoende deskundigheid binnen
de R.V.I. aanwezig om zeer gevaarlijk vuurwerk te kunnen onderkennen?Voor wat betreft het eerste deel van de vraag wordt verwezen naar vraag
15 (27 157-18). De deskundigheid bij de inspecteurs is de laatste jaren –
middels scholing – verder uitgebouwd.37Is bij bezuinigingen bij het ministerie van Defensie
voldoende rekening gehouden met de taak die DMKL buiten Defensie heeft met
betrekking tot vuurwerk? Zijn er bij Defensie richtlijnen voor de minimale
bezetting en deskundigheid van de DMKL organisatie? Is de praktijk in overeenstemming
met die minimale eisen?Zie het antwoord op 1 (27 157-16). Er waren geen richtlijnen bij
Defensie m.b.t. de minimale bezetting m.b.t. vuurwerk bij de DMKL organisatie.
Er bestaan wel opleidingseisen voor de diverse functies bij bureau AMV. De
taken van het bureau AMV met betrekking tot vuurwerk vereisen kennis die niet
organiek bij Defensie aanwezig is. Dit betekent dat aanvullende opleidingen
dienen te worden gevolgd. Zittende functionarissen volgen nog opleidingen
om aan de gestelde eisen te kunnen voldoen. Gedurende het opleidingstraject
van de functionarissen worden zij onder begeleiding ingezet voor advies- en
toezichtwerkzaamheden waarbij zij de noodzakelijke ervaring opdoen. Naar het
oordeel van het kabinet is het nodig advisering en toezicht te laten doorgaan
gedurende de periode dat het opleidingstraject wordt doorlopen. Er dient steeds
een goede balans te worden gevonden tussen het op peil brengen van de noodzakelijke
deskundigheid en het verzekeren van de voortgang van de werkzaamheden. Alle
mogelijke maatregelen zijn genomen om gedurende dit opleidingstraject de uitvoering
van de taken zo verantwoord mogelijk plaats te laten vinden.38Welke actie heeft de minister van VROM ondernomen vanaf 1991,
nadat het rapport over Culemborg beschikbaar was gekomen?Zie het antwoord op vraag 60 (27 157-20) en het antwoord op vraag
26 (27 157-18).39Welke actie heeft de Inspectie Milieuhygiëne ondernomen
vanaf 1991, nadat het rapport over Culemborg beschikbaar was gekomen?Zie het antwoord op vraag 26 (27 157-18)40Hoe en op basis van welke overwegingen beoordeelt het
kabinet de conclusie dat vooral de DMKL en de RVI te kort zijn geschoten in
hun rol van adviseur en toezichthouder? Hoe beoordelt het kabinet het feit
dat in de conclusie het ministerie van VROM en de Inspectie Milieuhygiëne
ontbreken?De Commissie heeft in het eindrapport aandacht besteed aan de tekortkomingen
in het handelen van de rijksoverheid. De Commissie heeft daarbij aandacht
besteed aan alle betrokken onderdelen van de overheid. Het is de keuze van
de Commissie geweest om in de eindconclusie twee onderdelen met name te noemen.Het kabinet heeft in de kabinetsreactie zijn reactie gegeven op de conclusies
van de Commissie en is daarbij ingegaan op de rol van de betrokken departementen
en de daaronder ressorterende diensten. Het kabinet heeft in dit kader de
zienswijze van de Commissie onderschreven dat er geen zwaartepunt in verantwoordelijkheden
kan worden aangegeven. 41Had DMKL de wettelijke plicht de gesignaleerde gevaren
van uit de verpakking gehaald vuurwerk classificatie 1.1, door te geven aan
het bevoegd gezag of aan een andere overheidsinstantie zodat passende maatregelen
genomen hadden kunnen worden? Indien ja, waarom is dit niet gebeurd?Nee, hoogstens in het kader van het toezicht op de naleving van de vergunning
voorzover dit strijdig met de vergunningvoorwaarden was.De transportclassificatie van explosieve stoffen is een onderwerp uit
de vervoerswetgeving en geen taak van AMV. Bureau AMV is op basis van het
Besluit aanwijzing toezichthoudende ambtenaren milieuwetgeving door VROM mede
belast met het toezicht op de naleving van het bij of krachtens de Wet milieubeheer
bepaalde ten aanzien van inrichtingen waaronder die voor de opslag van vuurwerk.
Er zijn geen nadere externe richtlijnen gegeven voor de wijze waarop dit toezicht
moet worden uitgeoefend. Evenmin is in de regelgeving omschreven op welke
aspecten het toezicht zich specifiek dient te richten.Nu de controle op de juistheid van de transport classificatie geen verantwoordelijkheid
was van bureau AMV, controleerden de medewerkers van het bureau dan ook niet
de inhoud van de dozen. AMV controleerde of de aanwezige hoeveelheid vuurwerk
(het aantal dozen) van een bepaalde gevarenklasse toegestaan was op basis
van de vergunningvoor de inrichting.In het geval van SE Fireworks is door een adviseur van AMV in 1998 geconstateerd
dat een aantal losse mortierbommen doordat deze uit de verpakking waren gehaald
in klasse 1.1. ingedeeld moesten worden. Dit is ook schriftelijk
doorgegeven aan het bevoegd gezag, in dit geval aan de gemeente Enschede.42Had DMKL, bij bezoek aan SE Fireworks, op grond van
hun expertise moeten kunnen waarnemen dat er in strijd met de vergunning te
zwaar vuurwerk lag opgeslagen en hadden genoemde instanties ook de plicht
deze bedrijfsbezoeken uit te voeren?Behoudens een aantal evidente zaken is het niet mogelijk om visueel te
constateren dat er te zwaar vuurwerk lag of dat vuurwerk onjuist geclassificeerd
is. Hier zijn uitgebreide en kostbare classificatie testen voor nodig waarbij
meerdere complete transportverpakkingen destructief worden beproefd. Zie ook
het antwoord op vraag 41 (27 157-18).43Deelt het kabinet de conclusie van de Commissie-Oosting
dat wellicht erger was voorkomen indien VROM het actiepunt naar aanleiding
van de ramp in Culemborg had uitgevoerd?Ja.44Had de brandweer Enschede op grond van de brandbeveiligingsverordening
en de Brandweerwet de wettelijke plicht om het vuurwerk dat op 13 mei
2000 bij SE Fireworks lag opgeslagen te controleren op classificatie en hoeveelheid.
Was de brandweer daartoe in staat geweest? Welke andere instanties dan de
brandweer hadden een wettelijke controleplicht op de hoeveelheid vuurwerk
en de classificatie en bezaten die instanties daarvoor voldoende deskundigheid?De Brandweer heeft tot taak de feitelijke
uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot het voorkomen, beperken en
bestrijden van brand, het beperken van brandgevaar, het voorkomen en beperken
van ongevallen bij brand en al wat daarmee samenhangt. Tevens dient zij op
te treden ter zake het beperken en bestrijden van een ramp of zwaar ongeval
in de zin van de Wet rampen en zware ongevallen (artikel 1, zesde lid, i.s.m.
het vierde lid, van de Brandweerwet 1985). De brandweercommandant heeft, voor
zover dit redelijkerwijs voor de vervulling van bovenvermelde taak nodig is,
vrij toegang tot alle plaatsen en kan alle benodigde uitrustingsstukken en
hulpmiddelen meenemen en daarvan gebruik maken (artikel 20 Brandweerwet 1985).
De brandweer heeft dus geen wettelijke bevoegdheid om de naleving van vergunningsvoorwaarden
te controleren. Zij voert slechts werkzaamheden uit in opdracht van de burgemeester
en wethouders.Het bevoegd gezag, veelal de gemeente, alsmede het IMH in haar rol van
tweedelijns toezicht, controleren op naleving van de vergunningsvoorwaarden
waaronder eisen t.a.v. toegelaten vuurwerk. Verder controleert de Arbeidsinspectie
de arbeidsveiligheid.Het bureau AMV ressorterende onder de directie Materieel Koninklijke Landmacht
heeft op basis van het Besluit aanwijzingen toezichthoudende ambtenaren milieuwetgeving,
eveneens tot taak om toezicht te houden op de naleving van het bij of krachtens
de Wet milieubeheer bepaalde ten aanzien van onder meer inrichtingen waar
vuurwerk wordt opgeslagen. Er zijn verder geen externe richtlijnen gegeven
voor de invulling van deze taak. Wat betreft de classificatie ging men er
van uit bij AMV dat dit geen taak was van AMV. Behoudens een aantal evidente
zaken is het niet mogelijk om visueel te constateren dat er zwaar vuurwerk
lag of dat er vuurwerk onjuist geclassificeerd is. Hier zijn uitgebreide en
kostbare classificatietesten voor nodig waarbij meerdere complete
transportverpakkingen destructief worden beproefd.De RVI heeft een controlerende taak bij het vervoer en haar toetsing is
dus uitsluitend gebaseerd op de vervoersregelgeving. Controle op de classificatie
bij het vervoer maakt hier onderdeel van uit. De controletaak van de RVI strekt
zich niet uit tot de opslag en ziet dus niet op de hoeveelheid vuurwerk die
binnen de inrichting lag opgeslagen toe.Voor wat betreft de vraag welke inspectie deskundigheid over classificatie
bezat, kan gesteld worden dat de RVI de taak en deskundigheid heeft voor de
controle van de classificatie van vuurwerk. Inmiddels heeft de IMH een grote
controle uitgevoerd.45Sluit de classificatie gevarenklasse 1.4 voor consumentenvuurwerk
aan bij de internationale afspraken over classificatie? Hoe is deze afstemming
van classificatie en afspraken voor professioneel vuurwerk?Nee. De classificatie in sub klasse 1.4 komt overeen met de transportclassificatie.
Het onderscheid tussen consumentenvuurwerk en professioneel vuurwerk is gebaseerd
op consumentenwetgeving en niet op de transportclassificatie.46Welke opvatting heeft het kabinet over de respectieve
rollen van de overheid en van burgers en ondernemers bij het uitsluiten of
beperken van risico's?De burger/ondernemer heeft, naast de gemeenten, provincies en het Rijk,
een eigen verantwoordelijkheid voor veiligheid. Tot deze verantwoordelijkheid
behoort ook het in beeld brengen én beperken van de veiligheidsrisco's.
In het Integraal Veiligheidsprogramma heeft het kabinet aangegeven dat het
bevorderen van integrale veiligheid een kerntaak is van de overheid, máár
dat de overheid niet alleen de samenleving veiliger kan maken. Ook bedrijven
en burgers moeten zich bewust zijn van veiligheid en risico's en daarin hun
eigen verantwoordelijkheden onderkennen.Echter ook bij een maximale inzet om risico's zo veel mogelijk terug te
brengen, blijven er risico's over. Een succesvol veiligheidsbeleid betekent
niet dat alle risico's in onze samenleving kunnen worden uitgesloten.De rol van de overheid is die van het scheppen van kaders waarmee bepaald
wordt welke risico's aanvaardbaar zijn en welke niet. Voor externe veiligheid
zijn door de overheid normen ontwikkeld die in acht moeten worden genomen
bij zowel de vergunningverlening als bij de besluitvorming in het kader van
de ruimtelijke ordening. Het bevoegd gezag neemt in de vergunning voorschriften
op om de risico's te beperken en ziet toe op naleving daarvan.47Hoe ver gaat volgens het kabinet de aansprakelijkheid
van burgers en ondernemers in geval van rampen zoals de Vuurwerkramp Enschede?Het uitgangspunt in het privaatrecht is dat de burger/ondernemer die civielrechtelijk
aansprakelijk kan worden gehouden op basis van onrechtmatige daad of een risicoaansprakelijkheid,
verplicht is de gehele door hem veroorzaakte schade te vergoeden. Bovendien
geldt dat de gelaedeerde zich op het gehele vermogen van de aansprakelijke
partij kan verhalen. In het algemeen plegen particulieren en ondernemingen
zich tegen de financiele gevolgen van een dergelijke aansprakelijkheid te
verzekeren, zodat er voor de gelaedeerden ook daadwerkelijk voldoende verhaalsmogelijkheden
zullen zijn. 48Welke overheidsinstantie is bij een risicoanalyse en
effectbeperkings-benadering primair verantwoordelijk voor het leveren van
de gegevens? Bezit die instantie daarvoor de nodige expertise?Degene die de gevaarzettende activiteit verricht is te allen tijde verantwoordelijk
voor het aanleveren van de juiste gegevens betreffende de activiteit, in het
kader van een vergunningaanvraag en het daarbij behorende veiligheidsrapport
of de in dat kader door het bevoegd gezag verzochte risico-analyse, dan wel
in het kader van de indiening van een periodiek veiligheidsrapport ter voldoening
aan de verplichtingen terzake op grond van het Besluit risico's zware ongevallen
1999 (Seveso-inrichtingen). Voor de beoordeling van die gegevens heeft het
bevoegd gezag doorgaans voldoende expertise. Als vangnet kan het bevoegd gezag
voor de beoordeling van de gegevens een beroep doen op het RIVM of een in
risico-analyses gespecialiseerd technisch adviesbureau.49Wat is het standpunt van het kabinet met betrekking
tot de aanbeveling een keuze te maken tussen een risicobenadering en een effectbeperkingsbenadering?In het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp is aangegeven dat in het kader van
de besluitvorming over aangekondigde AMvB's m.b.t. externe veiligheid van
inrichtingen en van vervoer zal worden besloten of voor sommige risicobronnen
een meer op de effecten bij ongevallen gebaseerde benadering moet worden gekozen.
Die besluitvorming heeft nog niet plaats gevonden.50Het gevaar bestaat dat de maatregelen met betrekking
tot professioneel vuurwerk een overaccent krijgen. Is er op dit moment voldoende
duidelijkheid welke andere externe risico's mensen lopen? Zo nee, op welke
wijze worden die risico's op korte termijn in kaart gebracht en hoe worden
deze risico's tot aanvaardbaar niveau teruggebracht?In het externe veiligheidsbeleid dat in Nederland wordt gevoerd worden
alle gevaarlijke activiteiten beoordeeld met een passend beleidskader, gebaseerd
op een inschatting van de risico's en de mogelijke effecten. Daarbij krijgen
kans en gevolg van ongevallen met gevaarlijke stoffen bij vervoer en opslag
in inrichtingen gepaste aandacht.Daarbij worden zowel de (plaatsgebonden) risico's geschat en getoetst,
die een willekeurige persoon zou kunnen lopen door een gevaarlijke activiteit,
als de risico's van een zwaar ongeval met vele slachtoffers (het zogenaamde
groepsrisico).Voor veel activiteiten met gevaarlijke stoffen zijn in de afgelopen jaren
risico's vastgesteld, hetzij categoriaal voor een hele categorie van activiteiten
(zoals LPG-tankstations), hetzij individueel voor grote risicovolle inrichtingen
zoals de Seveso-inrichtingen («chemische industrie») en spoorwegemplacementen.Uit die vaststelling is het beeld ontstaan dat in de meeste gevallen de
risico's aanvaardbaar zijn op grond van de normstelling die voor de externe
veiligheid al vele jaren wordt gehanteerd. Dit betekent overigens niet dat
effecten van een ongeval voor de omgeving daarmee uitgesloten zijn, maar wel
dat het berekende risico ten opzichte van de normstelling voor externe veiligheid
aanvaardbaar is. Daarnaast zijn er situaties, waarbij moeilijk voldaan kan
worden aan de externe veiligheidsnormering. Dit zijn bijvoorbeeld een aantal
spoorweg-emplacementen die in het PAGE onderzoek naar voren zijn gekomen,
een beperkte groep Seveso-inrichtingen, een aantal binnenstedelijke LPG tankstations
en het vervoer van chloor. Voor dit soort situaties wordt het
nodig geacht om risico's verder omlaag te brengen.Het is van belang dat risicosituaties niet aan de aandacht ontsnappen.
Daartoe zal het register van risicosituaties dat is aangekondigd, een belangrijke
rol vervullen. Alle inrichtingen worden thans opnieuw geïnventariseerd
en opgenomen in het desbetreffende register. De risico's zullen daarbij opnieuw
worden getoetst.51De brandweer heeft een wettelijke taak met betrekking
tot de gebruiksvergunning. Leidt een hogere prioriteit voor de gebruiksvergunning,
ook in de handhavende en controlerende sfeer voor de risicovolle bedrijven,
dan niet automatisch tot de afstemming van Wm-vergunning en bouwvergunning?
Immers zonder gebruiksvergunning kan de inrichting niet in gebruik genomen
worden.De brandweer heeft op grond van de Brandweerwet 1985 een wettelijke taak
ten aanzien van onder meer preventie. De taak m.b.t. de gebruiksvergunning
is niet expliciet wettelijk geregeld, maar volgt wel uit het eerstgenoemde.
Gemeenten kunnen wel in hun bouwverordening de rol van de brandweer ten aanzien
van de beoordeling van aanvragen voor gebruiksvergunningen regelen.De aanvraag voor de gebruiksvergunning moet conform de toelichting in
de (model)bouwverordening van de VNG zoveel mogelijk worden afgestemd met
de aanvraag voor een bouwvergunning. Verder geldt dat een gebruiksvergunning
niet eerder kan worden verleend dan een bouwvergunning. De verplichte afstemming
tussen de bouwvergunning en milieuvergunning is gebaseerd op coördinatiebepalingen
in respectievelijk de Woningwet en de Wet milieubeheer en is primair de verantwoordelijkheid
voor de eerstaangewezen gemeentelijke diensten, bouw- en woningtoezicht en
milieu. Een en ander zou naar de mening van het kabinet ook zonder andere
prioritering voor de gebruiksvergunning moeten leiden tot een optimale afstemming
tussen genoemde gemeentelijke diensten en de brandweer over de voorwaarden
die worden verbonden aan de drie onderhavige vergunningen.52De Commissie-Oosting beveelt aan om bij een Wm-vergunning
voor een inrichting voor professioneel vuurwerk een veiligheidsrapport te
verlangen. In welke situaties moet thans al een veiligheidsrapport worden
opgemaakt? Hoe is dit vastgelegd? Wie is bevoegd een dergelijk rapport op
te maken? Ziet het kabinet hier een primaire rol weggelegd voor de brandweer?Voor een inrichting voor professioneel vuurwerk moet thans een veiligheidsrapport
worden ingediend bij een aanvraag om een Wm-vergunning, indien de aanvraag
betrekking heeft op een inrichting waar 200 ton of meer vuurwerk aanwezig
is. Dit is vastgelegd in het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer,
artikelen 5.15 en 5.17, juncto het Besluit risico's zware ongevallen 1999,
artikel 8 en bijlage I, deel 2. Indien het een inrichting betreft voor professioneel
vuurwerk, wordt voor de vaststelling of de drempelwaarde wordt overschreden
uitgegaan van het totale gewicht van het vuurwerk, tenzij de houder van de
inrichting aan de hand van schriftelijke gegevens over de samenstelling van
de betrokken producten het percentage werkzame (ontplofbare) stof kan aantonen.
De verplichting om een dergelijk rapport in te dienen bij het bevoegd gezag
rust op degene die de aanvraag doet. Voor het opstellen van het rapport kan
de hulp worden ingeroepen van een technisch adviesbureau. Het kabinet ziet
ten aanzien van het opstellen van het rapport geen primaire rol voor de brandweer;
wel bij het beoordelen van het veiligheidsrapport. Het bevoegd
gezag voor de milieuvergunning, de Arbeidsinspectie en de regionale brandweer
zijn belast met de beoordeling van het ingediende veiligheidsrapport voor
wat betreft de gevolgen van de inrichting voor de externe veiligheid, de interne
veiligheid respectievelijk de voorbereiding van de rampenbestrijding.53De Commissie-Oosting beperkt de rol van de brandweer
als wettelijk adviseur tot die inzake een vergunning van professioneel vuurwerk.
Hoe ziet het kabinet die rol? Zou deze rol als wettelijk adviseur zich niet
tot meer terreinen moeten uitstrekken?Het kabinet onderschrijft het advies van de commissie om de brandweer
als wettelijk adviseur te laten optreden inzake vergunning van professioneel
vuurwerk. Het kabinet is echter van mening, dat deze adviesrol niet alleen
voor professioneel vuurwerk moet gelden, maar voor vuurwerk in het algemeen.
In het ontwerp-Vuurwerkbesluit is dit reeds geregeld. Dit is terug te vinden
in hoofdstuk 2 van het kabinetsstandpunt vuurwerkramp.In de regelgeving voor vergunningverlening voor risicobedrijven is de
adviesrol van de regionale brandweer ook formeel verankerd, dit doormiddel
van de verplichte beoordeling van het veiligheidsrapport van bedrijven die
vallen onder het Besluit risico's zware ongevallen 1999. Ook in de aangekondigde
Amvb Kwaliteitseisen externe veiligheid inrichtingen is voor risicovolle activiteiten
een verplichte adviestaak voor de regionale brandweer opgenomen.Het kabinet zal in overleg met IPO en VNG de samenhang in het gemeentelijk
veiligheidsbeleid versterken, o.m. met als doel dat de brandweer een intensievere
rol krijgt bij de advisering over besluiten en vergunningen van gemeenten
op het terrein van milieuwetgeving, de brandveiligheid en de ruimtelijke ordening.
Daartoe wordt door de betrokken bestuurslagen de capaciteit van de regionale
brandweer voor pro-actie en preventie uitgebreid en dient ook de specifieke
kennis van de brandweer op deze terreinen te worden vergroot. Dit is terug
te vinden in hoofdstuk 3 van het kabinetsstandpunt.54De Commissie-Oosting adviseert een landelijk expertisecentrum
voor externe veiligheid en vindt het voor de hand liggend dit centrum onder
te brengen bij VROM. Hoe beoordeelt het kabinet dit voorstel in het licht
van het feit dat de brandweer onder BZK valt, de brandweer een wettelijke
taak heeft bij het voorkomen van rampen en zware ongevallen op grond van de
Brandweerwet en juist bij BZK en de brandweer deze expertise aanwezig is of
hoort te zijn?Het kabinet heeft besloten een expertisecentrum voor externe veiligheid
en vuurwerk op te richten en dat onder te brengen bij het RIVM. Het gaat hierbij
om expertise op het gebied van risicomodellering die wordt gebruikt voor het
ontwikkelen van normstelling. In de huidige situatie valt dat onder het milieubeleid
van het ministerie van VROM en niet primair in het werkveld van het ministerie
van BZK of de de taken van de brandweer. Het expertisecentrum zal niet het
exclusieve domein zijn van één ministerie, maar een centrale
rol vervullen bij de ontwikkeling van het externe veiligheidsbeleid van de
rijksoverheid en bij de adequate uitvoering daarvan door andere overheden.Het RIVM zal vanzelfsprekend wat betreft kennis op het gebied van brandweerzorg
en rampenbestrijding gebruik maken van de expertise van het Nibra en van de
landelijk op pro-actie, preventie en preparatie gerichte faciliteit waar actuele
kennis over en ervaring met de diverse aspecten van fysieke veiligheid en
de rampenbestrijding wordt gebundeld (Kabinetsstandpunt, TK 2000–2001,
27 157-20, hoofdstuk 4). 55Hoe beoordeelt het kabinet de aanbeveling om de interdepartementale
coördinatie niet bij BZK maar bij VROM te leggen? Ligt het niet veel
meer voor de hand dat ook de brandweer in het expertisecentrum zorgt voor
de inbreng van kennis in plaats van het R.I.V.M. Deze kennis kan toch wereldwijd
via de internationale literatuur verkregen worden?Het kabinet heeft aan de minister van VROM de coördinerende verantwoordelijkheid
toegekend inzake het externe veiligheidsbeleid ten aanzien van gevaarlijke
stoffen. Een belangrijke reden hiervoor is dat de minister van VROM verantwoordelijk
is voor het milieubeleid, waarvan het externe veiligheidsbeleid een onderdeel
is.Zoals ook in het antwoord op vraag 54 is uiteengezet, zal het expertisecentrum
een centrale rol vervullen inzake de ontwikkeling van het externe veiligheidsbeleid
en regelgeving terzake. Het RIVM zal vanzelfsprekend wat betreft kennis op
het gebied van brandweerzorg en rampenbestrijding gebruik maken van de expertise
van het Nibra en van de landelijk op pro-actie, preventie en preparatie gerichte
faciliteit waar actuele kennis over en ervaring met de diverse aspecten van
fysieke veiligheid en de rampenbestrijding wordt gebundeld.56Bij de aanbieding van de reconstructie van de gebeurtenissen
van de vuurwerkramp heeft de minister van BZK opgemerkt dat door de rijksinspecties
niet is gestreefd naar het plaatsen van de feiten en gebeurtenissen in de
context van de hectische omstandigheden in de eerste uren van de ramp, waardoor
onder meer het telefoonnet overbelast was en de registratie van gebeurtenissen
en handelingen in die uren deels gebrekkig is geweest. Is het kabinet van
mening dat de Commissie-Oosting aan deze aspecten voldoende aandacht heeft
besteed in haar beoordeling van het functioneren van overheid en hulpverleners
in deze eerste uren?De minister van BZK heeft in zijn aanbiedingsbrief van de feitenreconstructie
aangegeven dat de reconstructie bestaat uit een opsomming van feiten en gebeurtenissen.
Er is in deze reconstructie niet naar gestreefd deze feiten en gebeurtenissen
nader te plaatsen in de context van de hectiek, met name in de eerste uren
na de ramp. In de analyse en oordeelvorming door de Commissie is deze hectiek
naar het oordeel van het kabinet wel zorgvuldig meegewogen.Voor wat betreft de aangehaalde voorbeelden kan worden opgemerkt dat de
inspectierapporten, inclusief de feitenreconstructie, en de bevindingen en
aanbevelingen van de Commissie aanleiding zijn geweest voor het kabinet een
aantal maatregelen in gang te zetten. Zo zijn in het kabinetsstandpunt maatregelen
aangekondigd gericht op het bevorderen van het samengaan van meldkamers, het
beschrijven van de rol, de functie en de kwaliteiteisen te stellen aan de
meldkamers, het oefenen en opleiden van centralisten alsmede het met kracht
voortzetten van het beleid gericht op een snelle introductie van het C2000
systeem.57Hoe beoordeelt het kabinet het feit dat het adviesbureau
AVIV in 1998 bij een studie naar externe veiligheidsrisico's van objecten
in Overijssel, gelet op Culemborg en Muiden, de verwachting uitspreekt dat
het aantal gewonden onder de omwonenden nihil zal zijn? Dit mede in het licht
van de aanwezigheid van 100 kg 1.1 vuurwerk.De AVIV-rapportage is gebaseerd op bureauonderzoek, waarbij een inventarisatie
van de gemeentelijke vergunningdossiers heeft plaats gevonden. AVIV heeft
de betrokken bedrijven t.b.v. van de rapportage in 1998 niet zelf bezocht. Mede vanwege dit feit is AVIV uitgegaan van een scenario, waarbij er overwegend
klasse 1.4 opgeslagen lag. AVIV heeft in de studie in 1998 geen rekening gehouden
met de aanwezigheid van klasse 1.1, dit ondanks het feit, dat er wel voor
maximaal 100 kg klasse 1.1 vergund was.T.a.v. de effecten van klasse 1.4 is AVIV uitgegaan van het destijds bekende
maximum effect zijnde een felle brand. Uitgaande van dit effect heeft AVIV
geconcludeerd dat er een invloedsgebied rond SE Fireworks lag waarbinnen een
gering aantal personen aanwezig zou zijn, waardoor de kans op gewonden bij
omwonende klein zou zijn.58Is er een (globaal) overzicht van het aantal en de
kwaliteit van multidisciplinaire oefeningen in Nederland? Zo nee, kan een
dergelijk overzicht worden opgesteld?Ten aanzien van de hoeveelheid multidisciplinaire oefeningen heeft het
kabinet de Tweede Kamer in de brief van 5 augustus 2000 over «Stand
van zaken van de voorbereiding op de rampenbestrijding op luchtvaartterreinen,
NPK-objecten en Seveso-inrichtingen», een overzicht gegeven van de stand
van zaken van de voorbereiding op de rampenbestrijding in de periode van 1998
tot en met 2000, bij luchtvaart-terreinen, Nationaal Plan Kernongevallenbestrijding
(NPK-)objecten en Seveso-inrichtingen. Deze stand van zaken is gebaseerd op
een inventarisatie die begin dit jaar op verzoek van de staatssecretaris BZK,
door de Commissarissen van de Koningin is uitgevoerd. De drie genoemde objecten
zijn gekozen omdat voor deze objecten specifieke of aanvullende regelgeving
voor de (voorbereiding op de) rampenbestrijding geldt of in voorbereiding
is. De inventarisatie is met name gericht op de aanwezigheid van rampbestrijdingsplannen
en de beoefening ervan. Deze aspecten vormen belangrijke indicatoren voor
de (kwaliteit van de) voorbereiding op de rampenbestrijding.Per brief heeft het kabinet de Commissarissen van de Koningin verzocht
om een volgende rapportage voor 19 juli 2001. Deze procedure loopt vooruit
op de ontwikkeling van een bredere bestuurlijke rapportage, gekoppeld aan
het beheersplan rampenbestrijding over de kwaliteit van de rampenbestrijding,
welke in de Beleidsnota rampenbestrijding reeds is aangekondigd.Het kabinet heeft reeds in 2000 structureel extra financiële middelen
ter beschikking gesteld voor activiteiten ter bevordering van de kwaliteit
van het monodisciplinair oefenen van de brandweer en het multidisciplinair
en bestuurlijk oefenen van de rampenbestrijdingsorganisatie. Deze activiteiten
zijn beschreven in de brief van de staatssecretaris van BZK van 28 september
2000 kamerstukken II, 2000/2001, 26 956, nr. 5. Eén van de genoemde
activiteiten is het ontwikkelen van kwaliteitscriteria voor multidisciplinair
oefenen als onderdeel van het samenhangend stelsel van kwaliteitscriteria
voor de rampenbestrijding (zie hoofdstuk 4.4 van het kabinetsstandpunt). In
samenwerking met direct betrokkenen uit het veld is inmiddels een projectplan
opgesteld om te komen tot criteria voor multidisciplinair oefenbeleid, oefenplannen,
oefeningen en kwaliteitszorg m.b.t. het oefenen. Over de projectresultaten
wordt de Tweede Kamer eind 2001 geïnformeerd.59Welke landelijke richtlijnen zijn er voor de opzet
en uitvoering van provinciale, regionale en lokale inventarisaties van objectrisico's?De Leidraad Maatramp is een landelijke richtlijn voor (regionale) inventarisaties
van risico's, vanuit het oogpunt van de benodigde capaciteit voor de rampbestrijdingsorganisaties.
Hier wordt geen totale risico-inventarisatie mee gerealiseerd
omdat uitsluitend de grotere risico's in beeld worden gebracht. Het kabinet
is voornemens nadere eisen te stellen aan het uitvoeren van risico-inventarisaties
ten behoeve van de rampbestrijding en ten behoeve van het informeren van het
publiek (zie hoofdstuk 4, kabinetsstandpunt Vuurwerkramp).60Op welke wijze wordt in Nederland vastgesteld of brandweerkorpsen
voor hun taak berekend zijn? Op welke wijze worden zij getest? Wie is hiervoor
verantwoordelijk?De basis van de kwaliteit van de brandweermensen in Nederland ligt bij
de brandweeropleidingen. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
stelt examenreglementen vast. Hierin zijn de leerdoelen van de modules, per
rang, beschreven. Het Nederlands instituut voor brandweer en rampenbestrijding
(Nibra) ontwikkelt op basis van deze reglementen de les- en leerstof. Het
Nederlands bureau brandweerexamens maakt op basis van de reglementen de examens
en neemt de examens af.Na het opleidingstraject ligt de verantwoordelijkheid voor het bijhouden
van de kennis en vaardigheden en het aanleren van nieuwe kennis bij de gemeentelijke
korpsen en regionale brandweren. Dit gebeurt tijdens het volgen van bijscholingscursussen
e.d. en het oefenen. Het is aan de korpsen zelf hoe zij dit invullen. Oefeningen
kunnen worden gebruikt om de inzetbaarheid van de brandweermensen te testen.
De Leidraad oefenen is op 27 juni 2000 door de staatssecretaris van BZK aangeboden
aan de colleges van B&W en de besturen van de regionale brandweren. Met
behulp van deze leidraad kunnen de korpsen meer structuur geven aan het oefenen.61Onderschrijft het kabinet de opvatting van de Commissie-Oosting
dat er sprake is van een gebrekkige opleiding van brandweerpersoneel voor
gevaarlijke en ontplofbare stoffen, daar waar de Commissie eerder heeft vastgesteld
dat 13 van de 24 betrokken brandweerlieden een opleiding voor optreden bij
ontplofbare stoffen hebben gehad?De Commissie wijst erop dat met name de inhoud van de modulen gericht
op het omgaan met ontplofbare stoffen op de lagere niveaus (bevelvoerders)
tekortkomingen kent.Tevens wijst de Commissie op het feit dat de resultaten van het onderzoek
naar de ramp in Culemborg niet in de brandweeropleidingen verwerkt zijn. De
genoemde lacunes worden opgevuld.62Als de eigenaren en een medewerker van SE Fireworks
op de hoogte waren van de grote gevaren die door explosies konden ontstaan,
is het kabinet dan van mening dat van hen had mogen worden verlangd dat zij
het brandweerpersoneelhiervoor hadden moeten waarschuwen, zodat wellicht toekijkend
publiek en bewoners van de wijk nog tijdig een veilig heenkomen hadden kunnen
zoeken?Op elke inwoner die kennis draagt van naderend onheil rust de plicht de
hulpverlenende instanties te waarschuwen. In hoeverre in casu betrokkenen
van SE Fireworks verwijtbaar hebben gehandeld is niet ter beoordeling van
het kabinet, maar van de rechter.63Hoe vindt de opleiding van centralisten van alarmcentrales
plaats? Zijn de opleidingseisen voor centralisten ondubbelzinnig vastgelegd? In 1996 is bij politie, brandweer en ambulancehulpverlening een traject
gestart om een nieuw model voor de centralistenopleiding te ontwikkelen. De
opleiding bestaat uit een gemeenschappelijke, niet-disciplinespecifieke basismodule,
die zich richt op de kennis en vaardigheden die elke centralist, onafhankelijk
van de discipline nodig heeft, en een voor de drie sectoren verschillende
module, die zich richt op de sectorspecifieke kennis en vaardigheden. De basismodule
is inmiddels ontwikkeld en opgenomen in de modulaire opleidingsstructuur van
de brandweer. In november 2000 heeft de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties het Nibra de opdracht gegeven de brandweerspecifieke
module te ontwikkelen. Het Nibra zal gevraagd worden de aanbevelingen van
de Commissie mee te nemen bij de ontwikkeling van deze module.Ook de politie en de ambulancehulpverlening zullen de nieuw vormgegeven
centralistenopleiding in hun opleidingsprogramma's integreren. Tevens zullen
de ministers van BZK en VWS de opleidingsinstituten verzoeken de bestaande
opleidingen voor centralisten aan te passen op basis van de ervaringen van
Enschede (kamerstuk 27 157-20, actiepunten 68 en 69).64Welke lessen heeft het kabinet getrokken met betrekking
tot de opleiding, begeleiding, oefening en kwaliteit van centralisten naar
aanleiding van de Herculesramp? Op welke wijze zijn deze in de praktijk gebracht?De staatssecretaris van BZK heeft tesamen met de staatsecretaris van Defensie
op 27 maart 2001 op verzoek van de vaste commissie voor Defensie in een brief
de stand van zaken van de aanbevelingen van de parlementaire werkgroep Herculesramp
aangegeven. Uit het daarin opgenomen overzicht kan worden afgeleid dat de
meeste maatregelen inmiddels zijn uitgevoerd en dat aan een beperkt aantal
andere nog wordt gewerkt. De regering hecht onveranderd grote prioriteit aan
de verwezenlijking van alle maatregelen.In het kabinetsstandpunt vuurwerkramp wordt gememoreerd dat de bewindslieden
van BZK en VWS aan de opleidinginstituten zullen verzoeken om de bestaande
opleidingen voor de centralisten aan te passen op basis van de ervaringen
in o.a. Enschede.65Hoe beoordeelt het kabinet de verhouding tussen de
constatering van de Commissie-Oosting dat de opschaling goed is verlopen (p.115)
en de constatering van de Commissie-Oosting op p.123 waar wordt gesteld: «RAC
reageert echter niet adequaat op deze duidelijke verzoeken tot de opschaling.
Daardoor komt de alarmering door de RAC laat en aanvankelijk ook ongestructureerd
tot stand. De trage en verbrokkelde alarmering heeft tot gevolg dat de brandweereenheden
later op het rampterrein arriveren dan nodig was geweest» en de constatering:
bij de meldkamers hebben zich ernstige problemen voorgedaan (p. 239).De Commissie heeft de beoordeling van de opschaling van de brandweer tot
aan de fatale explosies en de opschaling na deze explosies afzonderlijk beschreven.
Het beeld dat overblijft is dat tot de explosies de opschaling adequaat verloopt
en dat daarna sprake is van late en ongestructureerde opschaling. In het kabinetstandpunt
vuurwerkramp wordt gemeld dat de bewindslieden van BZK en VWS zullen initiëren
dat in overleg met de vertegenwoordigende organisaties van politie, brandweer
en geneeskundige hulpverlening (ambulancevoorzieningen) de rol en de functie
van de meldkamer bij grootschalige hulpverlening en rampen wordt beschreven
en dat er, voor zover niet aanwezig, kwaliteitseisen worden ontwikkeld en
vastgelegd in referentiekaders. Het gaat om kwaliteitseisen voor onder andere
de procedures voor alarmering van hulpverleningsinstanties en zorginstellingen,
de opschaling en de mate van kennis en bekwaamheid van centralisten.66Zijn er duidelijke criteria voor opschaling? Zo ja,
zijn die eenduidig vastgelegd en bekend bij de alarmcentrales? Is een protocol
opschaling brandweer noodzakelijk? Zo ja, dient dit dan niet beschikbaar te
zijn voor alle hulpdiensten?Thans is geen landelijk uniforme beschrijving van het opschalingsproces
beschikbaar.In het kader van de herziening van de landelijk beschikbare documentatie
ter ondersteuning van de voorbereiding en de uitvoering van de rampenbestrijding
zal ook het opschalingsproces inclusief het eerste uur worden beschreven.
Hierbij wordt bezien op welke wijze het opschalingsproces kan worden verbeterd.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal aan
het Landelijk Beraad Rampenbestrijding een advies vragen over de status van
deze documentatie. De insteek is dat de gemeenten en regio's zich aan de documentatie
committeren zodat zij de rampenbestrijding organiseren conform de structuur
zoals deze in de documentatie wordt beschreven, met inbegrip van het opschalingsproces.De beschrijving van het opschalingsproces zal betrekking hebben op zowel
de brandweer, de geneeskundige sector als de politie.67Hoe kan een protocol opschaling voor de Nederlandse
brandweer problemen bij RAC/CPA en RMC oplossen? Zal het communicatie/verbindingsprobleem
daarmee opgelost kunnen worden?In het kader van de herziening van de landelijk beschikbare documentatie
ter ondersteuning van de voorbereiding en de uitvoering van de rampenbestrijding
zal ook het opschalingsproces inclusief het eerste uur worden beschreven.
Hierbij wordt bezien op welke wijze het opschalingsproces kan worden verbeterd.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal aan
het Landelijk Beraad Rampenbestrijding een advies vragen over de status van
deze documentatie. De insteek is dat de gemeenten en regio's zich aan de documentatie
committeren zodat zij de rampenbestrijding organiseren conform de structuur
zoals deze in de documentatie wordt beschreven, met inbegrip van het opschalingsproces.De beschrijving van het opschalingsproces zal betrekking hebben op zowel
de brandweer, de geneeskundige sector als de politie. De uniforme beschrijving
van het opschalingsproces is een hulpmiddel voor de alarmcentrales/ meldkamers/
CPA om gestructureerd op te kunnen schalen.Het communicatie/ verbindingsprobleem zal met de beschrijving van het
opschalingsproces niet worden opgelost. Hiertoe is de voorbereiding van de
implementatie van een landelijk dekkend digitaal radionetwerk (C2000) ingezet.
De landelijke uitrol van C2000 zal dit jaar nog starten. Tevens wordt de toepassing
van de mogelijkheden van mobiele satellietcommunicatie ten behoeve van de
rampenbestrijding verder uitgewerkt.68Ziet het kabinet ook een taak ter verbetering van de
procedures rond alarmering en grootschalig werken van de geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen?De bewindslieden van BZK en VWS zullen, zoals wordt gemeld in het kabinetsstandpunt
vuurwerkramp, in overleg met de vertegenwoordigende organisaties van politie,
brandweer en geneeskundige hulpverlening (ambulancevoorzieningen) initiëren
dat de rol en de functie van de meldkamer bij grootschalige incidenten
en rampen worden beschreven en dat, voor zover niet aanwezig, kwaliteitseisen
op dit punt worden ontwikkeld en vastgelegd in referentiekaders.Tevens zullen nadere afspraken worden gemaakt ten aanzien van de aanbevelingen
over de functies, de taken, de procedures en de bestuurlijke en operationele
verantwoordelijkheden met betrekking tot de GHOR.69Bestaan er reeds afspraken in grensregio's aangaande
wederzijdse (geneeskundige) hulpverlening bij ongevallen en rampen in het
grensgebied? Welke zijn dit?Er bestaan diverse afspraken tussen grensregio's over wederzijdse (geneeskundige)
hulpverlening bij rampen en ongevallen in grensgebieden. Zoals in de nota
Internationale aspecten van het beleid inzake brandweer en rampenbestrijding
(kamerstukken II, 2000/2001, 27 556, nr. 1) is aangeven, ondersteunt
het kabinet dergelijke decentrale initiatieven van harte. Zo hebben de minister
van VWS en de staatssecretaris van BZK een modelovereenkomst over grensoverschrijdende
inzet van ambulances ten behoeve van de spoedeisende hulpverlening, bij circulaire
onder de aandacht gebracht van onder meer de aan België en Duitsland
grenzende regio's en provincies. Tussen de regio Achterhoek en Kreis Borken
en tussen enerzijds de Alarmerings- en Ambulancedienst Oost en anderzijds
de Landkreis Grafschaft Bentheim en het DRK-Kreisverband Grafschaft Bentheim
zijn reeds overeenkomsten van deze strekking gesloten. In het kader van de
zgn. euregio's, waarin decentrale autoriteiten aan weerszijden van de grens
tussen Nederland en België respectievelijk Nederland en Duitsland participeren,
kunnen afspraken worden gemaakt op het terrein van de (geneeskundige) hulpverlening
bij rampen en ongevallen. Het kabinet beschikt niet over een volledig overzicht
van de diverse uiteenlopende decentrale afspraken, die overigens een lokale
verantwoordelijkheid betreffen.70Waarom is er door BZK sinds 1999 te weinig voortgang
gemaakt met de algemene kwaliteitsverbetering van de OGS-organisatie (Ongevallen
met gevaarlijke stoffen) in Nederland?In opdracht van BZK werd bij het uitkomen van het betreffende inspectierapport
reeds door het NIBRA gewerkt aan het tot stand komen van een nieuwe leidraad
OGS. Deze leidraad is nu gereed en zal binnenkort worden verspreid. De ontwikkeling
heeft vrij lang geduurd omdat er in tussenliggende periode intensief overleg
is gevoerd met het CCRB (College van Commandanten Regionale Brandweren) en
regionale ogs-deskundigen (CCRB-netwerk OGS) over een duurzaam te realiseren
en in stand te houden opzet van die organisatieonderdelen en de personele
en operationele eisen die daarbij worden gehanteerd. Samenwerking van regio's
om de nodige deskundigheid paraat ter beschikking te hebben en intensievere
samenwerking met deskundige instituten als het RIVM en DCMR-milieudienst Rijnmond
vormen onderdeel van die discussies. Ook hier geldt wederom dat het vervolgens
aan de regionale besturen is om tot realisatie te komen.71Indien bij een ramp een verschil van inzicht is tussen
BZK, SZW en VROM, wie beslist dan uiteindelijk? Moet protocolering dit besluitvormingsproces
verbeteren?Het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming is een procesbeschrijving
op hoofdlijnen van de te activeren coördinatie- en besluitvormingsstructuren voor de beheersing van crises door de rijksoverheid. Zoals
beschreven in hoofdstuk 5 van het Handboek vindt crisisbesluitvorming op politiek-bestuurlijk
niveau in beginsel plaats in het Ministerieel Beleidsteam (MBT) dat in de
beperkte variant bestaat uit de betrokken bewindslieden en in de uitgebreide
variant uit de (nagenoeg) voltallige (Rijks)ministerraad, onder voorzitterschap
van de minister-president.In beide varianten geldt dat er qua besluitvormingsproces geen sprake
is van een apart protocol maar dat het reguliere Reglement van Orde voor de
ministerraad van toepassing blijft.72Valt de Leider Plaats Delict onder het gezag van de
burgemeester?Alle activiteiten en handelingen van brandweer en politie op het gebied
van rampenbestrijding worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van
de lokale burgemeester. Ook de Leider Plaats Delict valt derhalve onder zijn
gezag.73Heeft het kabinet al een oordeel over de rol en positie
van wethouders en raadsleden tijdens rampsituaties?De verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding ligt bij de gemeentebesturen.
De betreffende taken zijn vastgelegd in de Brandweerwet 1985 en in de Wet
Rampen en Zware Ongevallen (WRZO).Het gemeentelijke stelsel voor de rampenbestrijding omvat een voorbereiding
door het college van burgemeester en wethouders en de raad. Tijdens een ramp
geldt het beginsel van éénhoofdigheid, want de bestrijding van
een ramp vergt dat beslissingen snel en slagvaardig kunnen worden genomen.
Artikel 11 van de WRZO bepaalt dan ook, dat de burgemeester het opperbevel
heeft in geval van een ramp of een zwaar ongeval of van ernstige vrees voor
het ontstaan daarvan. De controle op het bestuurlijk handelen tijdens de ramp
vindt achteraf plaats door de gemeenteraad. Wanneer de tijdsdruk minder wordt,
bijvoorbeeld in de nazorgfase, wordt de betrokkenheid van de wethouders groter.
Enerzijds omdat de verminderde tijdsdruk collegiale besluitvorming toelaat,
anderzijds omdat in de nazorgfase veelal een rol is weggelegd voor diverse
gemeentelijke bestuursterreinen, zoals volksgezondheid, huisvesting en sociale
zaken.Het kabinet laat deze systematiek in stand, maar wil de kwaliteit van
de gehele keten van de rampenbestrijding verbeteren. De rol van de raad en
van de wethouders in de voorbereidingsfase zal in de praktijk meer inhoud
moeten krijgen, dan tot op heden vaak het geval is geweest.Rampenbestrijding zal vaker op de gemeentelijke agenda moeten worden gezet.
De Beleidsnota rampenbestrijding 2000–2004 bevat hiertoe aanzetten,
bijvoorbeeld de opzet dat de regionale brandweren periodiek zullen rapporteren
aan de gemeentebesturen over de uitvoering van het regionaal beheersplan.
Verder zal met de verantwoordelijke besturen en de betrokken diensten een
samenhangend stelsel van kwaliteitscriteria voor de rampenbestrijding worden
ontwikkeld.Het kabinet heeft de uitwerking van bovenstaande vraag opgenomen als actiepunt
63 in bijlage 2 van het kabinetsstandpunt.74Wie beslist na een ramp of en hoe er gezondheidsmonitoring
moet plaats vinden?Zie het antwoord op vraag 95 (27 157-18).Het kabinet heeft toegezegd om te komen met richtlijnen voor de vraag
of gezondheidsonderzoek en/of -monitoring geïndiceerd is. Mede op basis van uitspraken van de Tweede Kamer in het debat over de nazorg Vliegtuigramp
Bijlmermeer acht het kabinet het gewenst om de verantwoordelijkheid voor het
besluit of en zo ja op welke manier dit onderzoek plaatsvindt te leggen bij
het kabinet. Daarmee is het ook logisch dat het kabinet zorgdraagt voor de
financiering van dit onderzoek. De uitvoering daarvan zal in principe in handen
komen te liggen van lokale/regionale actoren, zoals nu in Enschede het geval
is. 75Is er een standaardprocedure voor het doen van gezondheidsonderzoeken
onder door calamiteiten getroffen bevolking en hulpverleners? Zo ja, wat houdt
deze in? Zo nee, komt deze er?Nee, deze standaardprocedure is in ontwikkeling, mede op basis van de
ervaringen met de vliegramp Bijlmermeer. Op basis van de inschatting van experts
die ook bij de Bijlmerramp betrokken zijn geweest, is in het geval van Enschede
besloten om een gezondheidsonderzoek te starten. Het doel van dit onderzoek
heeft het kabinet reeds uitvoerig toegelicht in het kabinetsstandpunt op cie
Oosting. Het kabinet heeft de aanbeveling van de cie Oosting overgenomen om
vóór het eind van 2001 dergelijke richtlijnen ontwikkeld te
hebben.76Wat vindt het kabinet van de aanbeveling van de Commissie-Oosting
om een andere instantie dan de brandweer na de acute fase bij een ramp de
activiteiten op het rampterrein te laten coördineren?Het is aan de burgemeester om te bepalen wie de leiding en coördinatie
op de plaats van het ongeval of de ramp voert. In beginsel is dat in de acute
fase de commandant brandweer tenzij de burgemeester anders beslist. In de
latere fase van de ongevalsafwikkeling kan het inderdaad raadzaam zijn het
primaat bij een andere dienst te leggen, bijv. de geneeskundige organisatie
als nazorg vooral geneeskundige hulp vraagt of de gemeentelijke milieudienst
indien milieuproblemen het nazorgtraject bepalen.77Wat vindt het kabinet van het idee van de Commissie-Oosting
om landelijke bijstandteams op te richten die gemeenten kunnen ondersteunen
bij de samenstelling van de lijst van slachtoffers en vermisten, bij de pers-
en publieksvoorlichting maar ook bij de organisatie van de nazorg?De beslissing om landelijke expertise- en bijstandsteams te formeren is
reeds enige tijd terug genomen. Daarnaast is naar aanleiding van de Vuurwerkramp
te Enschede besloten een Landelijke Ondersteuningfaciliteit Rampenbestrijding
op te richten. Op korte termijn zal een studie worden verricht naar de precieze
taakopdracht, de organisatorische, financiële en bestuurlijke inbedding
van deze faciliteit. Het ligt in de rede de landelijke expertise- en bijstandsteams
onder te brengen in de Landelijke Ondersteuningfaciliteit Rampenbestrijding.De landelijke expertise- en bijstandsteams zijn opgeleid en geoefend,
en 24 uur per dag inzetbaar ter ondersteuning van de lokale en regionale organisaties
bij complexe grootschalige rampbestrijdingstaken. De teams hebben zowel een
bestuurlijk als operationeel ondersteunende rol.78Op welke wijze zal een landelijk expertise- en bijstandsteam
op het moment van de ramp in de praktijk ondersteuning kunnen geven? De beslissing om landelijke expertise- en bijstandsteams te formeren is
reeds enige tijd terug genomen. Daarnaast is naar aanleiding van de Vuurwerkramp
te Enschede besloten een Landelijke Ondersteuningfaciliteit Rampenbestrijding
op te richten. Op korte termijn zal een studie worden verricht naar de precieze
taakopdracht, de organisatorische, financiële en bestuurlijke inbedding
van deze faciliteit. Het ligt in de rede de landelijke expertise- en bijstandsteams
onder te brengen in de Landelijke Ondersteuningfaciliteit Rampenbestrijding.De landelijke expertise- en bijstandsteams zijn opgeleid en geoefend,
en 24 uur per dag inzetbaar ter ondersteuning van de lokale en regionale organisaties
bij complexe grootschalige rampbestrijdingstaken. De teams hebben zowel een
bestuurlijk als operationeel ondersteunende rol.79Hoe beoordeelt het kabinet de aanbeveling van de Commissie-Oosting
een model voor een rampennazorgplan te ontwikkelen. Is het kabinet van mening
dat een model voor alle typen rampen dus ook voor natuurrampen kan worden
gebruikt?Het kabinet gaat ervan uit dat de commissie een model bedoelt voor alle
typen rampen. Overigens is voor de financiële afwikkeling van een aantal
typen rampen de wet tegemoetkoming schade (WTS) vastgesteld. Deze wet is o.a
ook toegepast bij de financiële afwikkeling van de recente gevallen van
extreme regenval in 1998 en 1999.80De Commissie-Oosting merkt op dat de uitvoering van
de financiële regelingen niet vlot verloopt. Wat is de reactie van het
kabinet op deze constatering?De inhoud en de aard van de verschillende regelingen brengt een gecompliceerd
uitvoeringsproces met zich. De uitvoeringsorganisatie LASER constateert bij
de uitvoering van de regelingen verschillen in de gegevens van de gemeente
en in de opgaven van de gedupeerden. Hierin dient steeds eerst klaarheid te
worden gebracht alvorens tot rechtmatige uitkering kan worden overgegaan.81Was het binnen de algemene opdracht die de brandweer
heeft m.b.t. veiligheid bij onderkenning van de risico's van professioneel
vuurwerk, niet mogelijk adequaat op te treden tegen dit gevaarlijke vuurwerk?De officier van dienst (OvD) was opgeleid om in dergelijke gevaarlijke
situaties adequaat op te treden. Dat in dit geval niet adequaat is opgetreden
heeft, volgens informatie afkomstig van de gemeente Enschede, de volgende
redenen.Ten eerste waren de bunkers aan de buitenkant voorzien van de gevarenidentificatie
klasse 1.4 en de algemene opvatting bij de brandweer was, dat brandend vuurwerk
van klasse 1.4 zich gedraagt als een zeer felle brand.Ten tweede heeft de Commissie vastgesteld dat er op 13 mei meer vuurwerk
lag opgeslagen dan toegestaan.Tenslotte hadden de brandweermensen voorafgaand aan de inzet geen inzicht
in de aard van het risico-object. Er was geen aanvalsplan of bevelvoerderskaart
van SE Fireworks aanwezig en informatie op de alarmcentrale ontbrak. 82Wat is het antwoord van het kabinet op de constatering
van de Commissie-Oosting dat het ministerie van VROM een bijzondere verantwoordelijkheid
heeft voor externe veiligheid maar niet liet blijken een actieve en centrale
rol te willen spelen ten aanzien van de materie van het professionele vuurwerk?De aangehaalde conclusie van de Commissie heeft betrekking op het uitblijven
van een reactie van de vertegenwoordiger van het ministerie van VROM in de
CPR. In het kabinetsstandpunt is aangegeven dat het kabinet deze conclusie
en de conclusies t.a.v. de andere in CPR betrokken ministeries onderschrijft.83Wordt de verstopping van het leervermogen van de overheid
n.a.v. Culemborg veroorzaakt door gebrek aan kennis over deze materie? Zo
nee, welke andere redenen kunnen dan worden genoemd?Gebleken is dat de kennis over de gestelde effecten voor de omgeving niet
op alle gewenste plekken terecht is gekomen. Culemborg werd voornamelijk beschouwd
als een noodlottig arbeidsongeval, waarbij het onderzoek en de follow-up zich
voornamelijk heeft gericht op de werknemersbescherming en niet zozeer op de
effecten op de omgeving. Hierdoor heeft dit onderwerp niet de aandacht gekregen
die achteraf gezien noodzakelijk was.84Wat is de reactie van het kabinet op de conclusie van
de Commissie-Oosting Onderzoek Vuurwerkramp dat op het niveau van de rijksoverheid
een goede overdracht van aanwezige kennis en het op peil houden van expertise
zijn bedreigd door reorganisatie (de opheffing van KCGS), bezuiniging (DMKL)
of terugtred (Inspectie Milieuhygiëne)?Het kabinet onderschrijft deze conclusie.85Is het kabinet nog steeds van mening dat een deel van
de verantwoordelijkheid voor de veiligheid ten aanzien van vuurwerk door de
vuurwerkbranche kan worden gedragen? Zo ja, waarom? Om welk deel van de verantwoordelijkheid
gaat het hier?In het ontwerp-Vuurwerkbesluit worden de voorschriften ten aanzien van
handelingen met vuurwerk en de voor de inrichting geldende veiligheidsafstanden
dwingend voorgeschreven. Dit laat onverlet de verantwoordelijkheid van de
vuurwerkbranche met betrekking tot de veiligheid van vuurwerk. Deze verantwoordelijkheid
dient vooral gestalte te krijgen door een correcte naleving van de wettelijke
voorschriften.86Wat wordt bedoeld met «dat niemand snel verantwoordelijkheid
zal voelen voor het geheel». Betekent dit dat de uiteindelijke doelen
van de regels ook niet gezien worden?Daarmee bedoelt de commissie, met verwijzing naar de complexiteit van
de regelgeving, dat binnen de overheid op het terrein van het vuurwerk sprake
is van versnippering van taken en bevoegdheden over tal van actoren. Zo'n
situatie houdt het risico in dat het voor betrokkenen moeilijk is een algemeen
overzicht te hebben. Zij heeft verder het bezwaar dat een ieder zal staan
voor zijn deel, maar dat niemand snel de verantwoordelijkheid voor het geheel
aan zich trekt. Dit betekent dat de uiteindelijke doelen van
de regels wel degelijk worden gezien door betrokkenen, maar kennelijk onvoldoende
in een samenhangend verband.87Versnippering, coördinatie en uitwisseling van
informatie vormden een probleem. Houdt dit in dat de regelgeving op zich wel
voldoende mogelijkheden biedt om adequaat op te treden tegen gevaarlijke situaties
zoals bij SE Fireworks?Het nieuwe Vuurwerkbesluit voorziet in het tegengaan van versnippering
en het verbeteren van de informatie-uitwisseling. Het voorziet o.a. in de
toezending van alle relevante gegevens met betrekking tot activiteiten met
vuurwerk aan de minister van VROM. Ten behoeve van een gecoördineerde
handhaving zal deze informatie worden beheerd op een door de minister van
VROM aan te wijzen centraal punt. Voor inrichtingen waar de (lage en hoge)
drempelwaarden genoemd in het Besluit risico's zware ongevallen 1999 worden
overschreden, worden de relevante gegevens met betrekking tot de activiteiten,
hoeveelheden en scenario's voor zware ongevallen informatie namens de minister
beheerd door het RIVM.In het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp is voorts uiteengezet hoe de nieuwe
verdeling van verantwoordelijkheden is t.a.v. het externe veiligheidsbeleid
m.b.t. gevaarlijke stoffen.Het kabinet is van oordeel dat daarin thans geen lacunes zijn. Het heeft
destijds ontbroken aan een goede coördinatie en afstemming. Om die reden
heeft het kabinet besloten om de minister van VROM de verantwoordelijkheid
toe te kennen voor de coördinatie van het totale externe veiligheidsbeleid
ten aanzien van gevaarlijke stoffen. Binnen het departement van VROM zal een
nieuwe projectdirectie Externe Veiligheid worden ingesteld.88De Commissie-Oosting constateert na enige tijd een
zekere stolling bij bestuurlijk-ambtelijke processen. Is dit vermijdbaar en
verwijtbaar te achten?De Commissie beschrijft met betrekking tot de praktische hulpverlening
dat wanneer de spanning van de rampsituatie enigszins is weggeëbd, ook
de overheid geleidelijk weer terugkeert naar de orde van de dag. De bestrijding
van de gevolgen van de ramp heeft dan een zekere structuur en routine gekregen,
en daarnaast vragen ook de «gewone» bestuurlijke vraagstukken
van alle dag weer hun aandacht. De normale bestuurlijke en ambtelijke taakverdeling
en verhoudingen en de normale procedures keren terug. De Commissie wijst erop
dat de ramp besluiten vereist die lang zullen doorwerken, en die, onverminderd
de urgentie ervan, ook met de vereiste zorgvuldigheid moeten worden voorbereid.
De soepelheid van direct na de ramp vermindert, en er treedt, in de woorden
van de Commissie, een zekere stolling op in de bestuurlijk-ambtelijke processen.
Wat eerst snel en gemakkelijk kon, gaat dan weer veel moeizamer.Het kabinet is van mening dat het, door de aanpak die het heeft gekozen
bij de afwikkeling van de vuurwerkramp (zie hoofdstuk 1 kabinetsstandpunt),
zichtbaar heeft willen maken dat het de directe afwikkeling, maar ook de consequente
uitvoering van de actiepunten, daadwerkelijk en zonder vertraging wil realiseren.
Hiertoe dient onder meer de in het antwoord op vraag 21 (27 157-20) beschreven
aanpak.De vuurwerkramp; SE Fireworks; De overheid; De ramp (27 157,
nr. 18A)1Wat betekenen de aanbevelingen van de Commissie-Oosting
voor het risicobeleid (externe veiligheidsbeleid) in het algemeen? Is het
kabinet bereid een integrale notitie op te stellen, waarin het huidige risicobeleid
is weergegeven en waarin ook eventuele nieuwe inzichten worden aangeduid?
Kan daarbij een indicatie worden geven van de ruimtelijke en financiële
implicaties van het beleid? Wanneer kan de Kamer een dergelijke notitie tegemoetzien?Zie het antwoord op vraag 6 (27 157-20).2Waarom heeft de Inspectie Milieuhygiëne (IMH)
in de periode 1996–1999 geen inspectie bij vuurwerkbedrijven uitgevoerd?Zie het antwoord op vraag 17 (27 157-14).3Kan de zinsnede «de facto bestaat het bureau
Adviseur Milieuvergunningen niet meer» worden toegelicht? Kan dat zomaar,
terwijl de wettelijke taak bleef, of werd die taak de facto ook afgeschaft?Zie het antwoord op vraag 1 (27 157-16).4Wat moet men afleiden uit de versterking van het bureau
Adviseur Milieuvergunningen ná de vuurwerkramp met twee adviseurs en
een administratief medewerker? Kwam de directeur Materieel van de Koninklijke
Landmacht (DMKL) pas na de ramp tot het inzicht dat de personele bezetting
bij het bureau niet afdoende was?Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14). Pas na het verschijnen
van de rapporten van de heer Booij die naar aanleiding van de ramp te Enschede
aan de bewindslieden van Defensie zijn uitgebracht, is duidelijk geworden
dat de capaciteit van het bureau onvoldoende was.5Op 7 december 1999 is (naar aanleiding van klachten
vanuit diverse gemeenten) een intern onderzoek naar de taakuitvoering van
enkele medewerkers van het Bureau Milieuvergunningen gestart. Dit onderzoek
heeft geleid tot het op non-actief stellen van het bureauhoofd en een berisping
voor een andere medewerker van het bureau. Wat waren de redenen? Werden maatregelen
getroffen om alsnog aan de adviestaak te voldoen?De klachten van diverse gemeenten zijn door de VNG kenbaar gemaakt aan
de Inspectie Milieu Hygiëne van VROM. Deze inspectie heeft de Kmar ingelicht
die een strafrechtelijk onderzoek heeft ingesteld. Bij een naar aanleiding
daarvan door de DMKL ingesteld intern onderzoek is vastgesteld dat er sprake
was van laakbaar handelen van de betrokkenen. Er is vervolgens gestart met
de werving voor de vacature die was ontstaan door het ontheffen van het bureauhoofd
uit zijn functie. Aan de medewerkers van het bureau is duidelijk gemaakt dat
de advisering uitsluitend ten behoeve van het bevoegd gezag diende te gebeuren. 6Wat is de oorzaak van het teruglopen van het aantal
adviseurs bij het bureau Adviseur Milieuvergunningen?Zie het antwoord op vraag 1 (27 157-16).7Waarom heeft het ministerie van Defensie niet gereageerd
op de signalen die vanuit het bureau Adviseur Milieuvergunningen over de werkdruk
en het capaciteitsgebrek werden afgegeven?Deze signalen hebben de politieke leiding pas na het verschijnen van de
rapporten van de heer Booij in juni 2000 bereikt. Er is op dit punt geen discussie
geweest tussen de Directie materieel en bureau AMV. De specifieke problemen
van het bureau AMV zijn in onvoldoende mate en te laat voor het voetlicht
gekomen.8Wat is de reden dat het bureau Adviseur Milieuvergunningen
een grote pot met geld beschikbaar had voor extern onderzoek? Is dit geld
ook gebruikt om de werkdruk bij het bureau te verlichten? Zo nee, waarom niet?De defensieorganisatie besteedt ieder jaar tientallen miljoenen aan wetenschappelijk
onderzoek. Dit betreft een algemene begrotingspost. Dit wordt voor een groot
deel uitgevoerd door TNO. Het budget dat beschikbaar is voor wetenschappelijk
onderzoek staat niet specifiek ter beschikking van een onderdeel van de organisatie
zoals bureau AMV. In samenwerking tussen de krijgsmachtdelen en TNO worden
voorstellen voor wetenschappelijk onderzoek vastgesteld. Daarnaast kon bureau
AMV jaarlijks over een budget beschikken om aanvullend onderzoek op het gebied
van vuurwerk te laten uitvoeren. Het bedrag dat hier jaarlijks voor werd uitgegeven
varieerde van 1991 tot 1998 globaal tussen de 40 000 en 100 000
gulden.TNO-PML heeft in opdracht van Defensie vele onderzoeken uitgevoerd waarvan
een aantal plaatsvond in internationaal verband. De in dit verband relevante
onderzoeken hadden veelal betrekking op het valideren van de normen voor de
opslag van explosieve stoffen en munitie. De normen voor vuurwerk zijn hier
vaak van afgeleid of er zijn in opdracht bureau AMV specifieke onderzoeken
gedaan naar aspecten van vuurwerk.De aanvragen voor het eigen jaarlijkse budget van bureau AMV moesten in
het kader van de algemene bezuinigingen op de Defensiebegroting in de tweede
helft van de jaren 90 vooraf nauwkeuriger onderbouwd worden. Gezien de onzekerheid
van de onderzoeksbehoefte en de hiervoor benodigde capaciteit was dit niet
altijd mogelijk. Vanaf 1998 is hieraan nog eenmalig 25 000 gulden
besteed.Deze begrotingsposten waren niet bestemd om de werkdruk te verlichten
bij enig onderdeel van Defensie.9Halverwege de jaren tachtig kan het bureau Hinderwetzaken/OS
putten uit allerlei geldstromen. In die periode worden veel opdrachten uitgezet
bij TNO om te komen tot normstelling voor de opslag van vuurwerk. Hoe was
de onderzoekscapaciteit in de jaren negentig? Kon het bureau Adviseur Milieuvergunningen
in de jaren na 1998 beschikken over budgetten voor uitvoeren van extern onderzoek?
Zo neen, waarom niet, zo ja, waarvoor werd dat geld gebruikt?Zie het antwoord op vraag 8 (27 157-A). 10Kan een heldere analyse gegeven worden, waarom in 1991
het Korps Controleurs Gevaarlijke Stoffen van het ministerie van Verkeer en
Waterstaat is opgeheven?Is er een relatie te leggen tussen het niet meer bestaan
van dit Korps en de, op enkele in het rapport van de Commissie-Oosting beschreven,
tekortkomingen in de vergunningverlening aan S.E. Fireworks?Overwegingen van efficiëncy en effectiviteit vormden uiteindelijk
de basis om de RVI en het KCGS in 1992 samen te voegen tot één
brede inspectiedienst.Tot de samenvoeging van het Korps Controleurs Gevaarlijke
Stoffen (KCGS) met de Rijksverkeersinspectie (RVI) hadden de controleactiviteiten
van de RVI betrekking op het vervoer van goederen en personen waarin de component
gevaarlijke stoffen niet werd meegenomen. Het KCGS daarentegen was specifiek
belast met het toezicht en de controle op het vervoer van gevaarlijke stoffen
met als sterk ontwikkelde specialiteit de controle op vuurwerk. De afschaffing
van het verplichte toezicht bij het laden en lossen, welke overigens reeds
voor de samenvoeging van KCGS en RVI plaatsvond, leidde er mede toe dat de
betrokkenheid van de inspectiedienst bij de vuurwerkketen sterk verminderde.In de periode 1992 – 1996 was het beleid van de RVI er vooral op
gericht, mede gelet op de samenvoeging van deze dienst met het KCGS, een verbreding
van taken en kennis te laten plaatsvinden waardoor het mogelijk werd controles
op het vervoer van personen en goederen met alle modaliteiten integraal uit
te voeren. Dit betekent tevens dat in het opleidingsplan zoals dat voor de
medewerkers werd ontwikkeld uitgebreid aandacht werd besteed aan het vervoer
van gevaarlijke stoffen. De basis onder het opleidingsplan had als uitgangspunt
dat elke medewerker alles moest kunnen. In deze periode werden de prioriteiten
voor wat betreft controle met name gelegd bij:– het verrichten van controles op het vervoer van gevaarlijke stoffen
door alle modaliteiten;– het verrichten van integrale controles: bij weg-/watercontroles
waar controle wordt uitgeoefend op alle relevante wetgeving;– de invoering van de Wet goederenvervoer over de weg (1992) en
dan in het bijzonder op de naleving van het concurrentievoorwaardenstelsel,
waarover indertijd uitgebreid met de kamer is gediscussieerd;– de naleving van de rijtijdenwetgeving bij zowel het vervoer van
goederen als personen.11Waarom kan de Keuringsdienst van Waren (KvW) wel jaarlijks
60 tot 70 monsters nemen bij de importeurs van vuurwerk en 150 tot 170 monsters
bij de detailhandel en is er door de Rijksverkeersinspectie (RVI) in de afgelopen
jaren slechts eenmaal een monster van vuurwerk genomen?In de periode 1991 – 2000 zijn de controles op gevaarlijke stoffen
in zijn algemeenheid sterk geïntensiveerd (1991: ca. 7000 en in 2000:
ruim 14 000). Hierbij hadden controles op vuurwerk echter geen prioriteit.
Daarbij speelde mede een rol dat zich bij het vervoer van vuurwerk geen noemenswaardige
incidenten hebben voorgedaan. Weliswaar is er enkele malen sprake geweest
van door inspecteurs opgemerkte onderclassificatie, maar uit de signalen die
de RVI bereikten (o.a. via eigen inspecteurs) is nooit een beeld ontstaan
van structureel onjuiste classificatie. De RVI had dus geen reden om veelvuldig
testen te laten uitvoeren. 12Wat is de afbakening van de taken en verantwoordelijkheden
van de KvW, Douane en RVI als het gaat om vuurwerkpartijen bij importeurs
en handelaren?Indien bij de Nederlandse Douane vuurwerk ten invoer wordt aangegeven
met als bestemming een Nederlandse importeur, meldt de Douane dit bij de Keuringsdienst
voor Waren. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen consumentenvuurwerk
en professioneel vuurwerk. De Keuringsdienst voor Waren geeft binnen twee
uur na deze melding aan of zij de goederen zal controleren en/of bemonsteren
of dat de goederen kunnen worden vrijgegeven.De Douane heeft met de RVI afspraken gemaakt over de controle op het vervoer
van gevaarlijke stoffen. Daaronder valt ook vuurwerk. De controle richt zich
op uiterlijk waarneembare vereisten die aan het vervoer zijn gesteld, zoals
de aanwezigheid van brandblusapparatuur, vergunningen, keuringsbewijzen van
de vervoermiddelen e.d. De controles richten zich niet specifiek op vuurwerk.De RVI voert haar controles uit in het kader van de vervoerregels en heeft
op grond van artikel 34 van de Wvgs en op grond van artikel 23a van de Wet
op de economische delicten tevens bevoegdheid tot het openen van verpakkingen.
De Douane inspecteert vanuit haar wettelijke taak met betrekking tot de accijnsplicht
en heeft met name in het kader van de in-, uit-, en doorvoer van vuurwerk
een controlerende taak. De Keuringsdienst voor Waren (KVW) is belast met de
uitvoering en handhaving van de regelgeving met betrekking tot consumentenvuurwerk.
Op de weg inspecteren met name de RVI, het KLPD, de Douane en de reguliere
politiekorpsen. Bij de vuurwerkimporteur inspecteren de RVI en de KVW en op
de verkooppunten de reguliere politiekorpsen (v.w.b. de detaillisten die consumentenvuurwerk
verkopen) alsook de gemeenteambtenaren.13Waarom is in 1992 de controlefrequentie door de RVI
sterk afgenomen?Zie het antwoord op vraag 10 (27 157-18A).14Waarom is het verplichte toezicht op laden en lossen
afgeschaft? Waarom is de controle toen vooral beperkt tot steekproefsgewijze
administratieve controles waarbij de verpakking en etikettering wordt vergeleken
met de bijbehorende documenten?Aan het eind van de jaren '80 vond een verschuiving plaats in de wijze
waarop vuurwerk werd aangeleverd. In plaats van stukgoed (colli) nam het containervervoer
steeds meer toe. De aanlevering van het vuurwerk in containers en de toename
ervan, betekende in de praktijk dat het toezicht door het toenmalige KCGS
op het laden lossen erg arbeidsinstensief werd en daarenboven weinig effectief
was.Hierdoor werd het bedrijfsleven zelf verantwoordelijk en het laden en
lossen van ontploffingsgevaarlijke stoffen en voorwerpen van klasse 1 moesten
vanaf dat moment onder toezicht staan van een ter zake deskundige (= iemand
uit het bedrijfsleven).15Kan het kabinet een reactie geven op het gestelde op
pagina 331 van het rapport Oosting deel A, waarin de RVI een zwaar verwijt
wordt gemaakt niet direct openheid van zaken te hebben gegeven na de vuurwerkramp
in Enschede over haar controle-activiteiten bij S.E. Fireworks en over eventuele
passende maatregelen ten aanzien van controle op vuurwerkbedrijven? Zie het antwoord op vraag 212 (27 157-20).16De Commissie-Oosting concludeert dat van de RVI adequaat
toezicht verwacht had mogen worden ten aanzien van de aflever- en bezigingsvergunningen
en op de aanwezigheid van de vergunningen als zodanig. Voorts had de RVI de
gemeente op de hoogte moeten stellen van het resultaat van de controles, dit
is niet gebeurd. Kan het kabinet aangeven hoe deze nalatigheid heeft kunnen
ontstaan en of dit vaker voorkomt. Wat wordt er concreet aan gedaan om dit
soort situaties in de toekomst te voorkomen?In het vierde kwartaal van 1999 heeft de RVI broncontroles geïntensiveerd.
Deze opdracht was ingegeven vanuit het feit dat vanuit de vuurwerkbranche
berichten waren ontvangen dat tijdens het millennium onvoldoende deskundigen
aanwezig zouden zijn om professioneel vuurwerk te ontsteken. Hiervoor is een
plan van aanpak opgesteld en is een afloopbericht gebruikt waarop de resultaten
van de controle dienden te worden vermeld. Bij de nadere beschouwing van de
richtlijn die door de RVI voor de inspecteurs is opgesteld ten behoeve van
deze broncontrole, is vastgesteld dat de instructie ten aanzien van de Wmb-vergunning
niet helder is. Het onderzoek van de inspecteur was primair gericht op het
verkrijgen van antwoord op de twee volgende vragen:– Welke ondernemer gaat waar vuurwerk bezigen?– Gebeurt dit bezigen door vergunninghouders met deskundige personen?Op basis van de handleiding voor de uitvoering van de betreffende inspectie
heeft de inspecteur vastgesteld dat een milieuvergunning aanwezig was. Hij
heeft deze niet ingezien. Dit was op basis van de vragen die in het kader
van deze gerichte controles beantwoord moesten worden ook niet opportuun.
Uit de mondeling door de ondernemer verstrekte gegevens en op basis van eigen
waarneming is door de inspecteur geen situatie vastgesteld op basis waarvan
hij, in het kader van oog- en oorfunctie meende de verantwoordelijke autoriteiten
te moeten informeren.De richtlijn broncontrole is nader aangescherpt, in die zin dat volstrekt
helder is dat alleen op vervoersgerelateerde zaken wordt gecontroleerd. Vanzelfsprekend
zullen de betreffende autoriteiten door de inspecteurs worden geïnformeerd
wanneer zij vanuit hun oog- en oorfunctie onveilige situaties constateren.
Hiermee moet eenduidigheid van handelen door inspecteurs zijn verzekerd.17Zijn er door het ministerie van Justitie maatregelen
genomen nadat bekend werd dat een ambtsbericht van het openbaar ministerie
zonder nadere actie is gearchiveerd? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?Zie het antwoord op vraag 42 (27 157-20).18Waarom zijn bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat
de conclusies uit de rapportage rondom de vuurwerkramp in Culemborg in 1991
niet geïmplementeerd in het beleid van de RVI? Op welke wijze wordt aangaande
dit soort zaken gecommuniceerd tussen de diverse betrokken departementen en
Rijksinspecties?Wat wordt concreet gedaan om deze communicatie te verbeteren?Zoals bij de beantwoording van vraag 56 (27 157-20) al is aangegeven,
was het onderzoek van TNO naar aanleiding van de ramp Culemborg niet bekend bij VenW, dus ook niet bij de RVI. Dit onderzoek is door andere
instanties uitgevoerd en niet met alle departementen, waaronder VenW, gecommuniceerd.
De RVI is evenmin over de uitkomsten van dit onderzoek geïnformeerd.
Zodoende heeft de RVI de conclusies uit de rapportage rondom de vuurwerkramp
niet kunnen implementeren in haar beleid.In het algemeen vindt intern VenW aangaande dit soort zaken regulier overleg
plaats en is er sprake van een open communicatie tussen zowel beleid als uitvoering.
Zaken die het handhavingsbeleid betreffen, worden via de reguliere contacten
ook met het OM en Justitie gecommuniceerd. Communicatie over beleidsmatige
zaken vinden plaats via de vakministeries en daar waar nodig informeert de
beleidsafdeling van VenW de RVI over dergelijke zaken.Tot 1997 liepen de contacten over vuurwerk voornamelijk via DMKL en de
Keuringsdienst voor Waren. Vanaf 1997 is er een regulier overleg tussen
de KLPD, Douane, Koninklijke Marechaussee Korps Militair Controleurs Gevaarlijke
Stoffen en de Regiopolitie Amsterdam en Rotterdam. Ook handhavingszaken op
het gebied van vuurwerk worden hier besproken. In het kader van de illegale
handel in vuurwerk is in het jaar 2000 een samenwerkingsverband in de vorm
van een Landelijke werkgroep vuurwerk ingesteld, waarvan het OM de coördinatie
heeft. Hieraan wordt deelgenomen door de RVI, de regionale politiekorpsen,
KLPD, IMH, KvW, FIOD, Douane, KMAR, Arbeidsinspectie, Provincies en Gemeenten.
Daarnaast wordt intensief samengewerkt met andere betrokken handhavingsdiensten,
waaronder douane, KLPD en milieu-inspecties.19Waarom is het ministerie van Defensie niet vertegenwoordigd
in de Commissie Preventie van Rampen met gevaarlijke stoffen (CPR)?Zie het antwoord op vraag 30 (27 157-20).20Het ministerie van SZW levert zowel de voorzitter als
het secretariaat van de CPR. Betekent dat dat dit ministerie als eerste verantwoordelijk
is voor (de bewaking van) de voortgang van het adviesproces van de CPR? Of
is dit de verantwoordelijkheid van de vertegenwoordiger van het ministerie
die het betreffende verzoek tot advies aan het CPR heeft ingediend?Zie het antwoord op vraag 10 (27 157-20). SZW had een primaire procesrol.
Die rol impliceerde dat de voortgang bewaakt werd, zoals rappelleren waar
nodig.21Was de evaluatie van de CPR in 1998 de eerste sinds
zijn instelling in de jaren zestig? Wat is er met de resultaten van deze evaluatie(s)
gebeurd?De evaluatie in 1998 en 1999 was de eerste externe evaluatie en heeft
aanleiding gegeven tot het herstructureren van de CPR. De discussies rond
deze structuur waren in mei 2000 nog in volle gang en hebben geleid tot het
model van de Technische Adviesraad voor Gevaarlijke Stoffen, zoals nu is meegenomen
als actiepunt in het kabinetsstandpunt.22Iedere deelnemer aan de CPR kan onderwerpen aan de
orde stellen. Welke maatstaven gebruikt de CPR om te beslissen of zij een
bepaald onderzoek wel of niet start? Wat gebeurt er bij meningsverschillen
over de noodzaak tot het starten van een onderzoek?Hiertoe werden geen uniforme maatstaven gebruikt. De CPR opereerde op
basis van consensus tussen de betrokken ministeries. Op basis van deeigen
beleidsverantwoordelijkheid kon iedere deelnemer een onderwerp aan de orde
stellen. Afhankelijk van de al dan niet gedeelde belangen bij de verdere technische
uitwerking van een onderwerp kon de CPR besluiten dit via een sub commissie
te laten lopen, dan wel via een uit te voeren onderzoek door derden. De betrokkenheid
van de verschillende ministeries hing dan af van de mate van verantwoordelijkheid
die zij dragen voor het betreffende beleidsonderwerp en de mate waarin een
ministerie bij kan dragen aan de kosten. Bij meningsverschillen nam ieder
lid zijn eigen beleidsverantwoordelijkheid. Afhankelijk van het belang dat
er door partijen aan werd toegekend, zou diegene die het onderwerp agendeert,
afwegen of verder ambtelijk of politiek overleg noodzakelijk is, dan wel dat
de kwestie binnen het eigen beleidsterrein verder opgepakt moest worden. In
de nieuw op te richten Technische Adviesraad worden openbare onafhankelijke
technische advisering aan de politiek verantwoordelijken en uiteindelijke
besluitvorming over beleidsontwikkeling apart belegd, waardoor het totale
proces een grotere transparantie krijgt en aan kwaliteit en slagvaardigheid
zal winnen.23Heeft het kabinet in 1998 kennisgenomen van de conclusie
van de evaluatie naar het functioneren van de CPR? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, welke consequenties heeft het kabinet toen uit deze evaluatie getrokken?De evaluatie mondde uit in een tussenrapportage eind 1998 en een eindrapportage
eind 1999. De rapporten zijn daarna binnen de CPR besproken en vormden de
basis voor voorstellen tot herstructurering van de CPR. Ten tijde van de ramp
in Enschede waren de voorstellen nog niet zodanig uitgewerkt dat ze al aan
het kabinet konden worden, respectievelijk waren voorgelegd.24Waarom wijken de richtlijnen in het concept P-blad
(richtlijnen voor arbeidsveiligheid) af van het memorandum Veiligheidsafstanden
Groot Vuurwerk van het bureau hinderwetzaken, terwijl beide door dezelfde
persoon zijn opgesteld?Deze weken af omdat er verschil is gemaakt tussen bruto en netto hoeveelheden
explosieven. Bruto betekent het gewicht van de explosieve stoffen inclusief
de verpakkingsmaterialen en netto betekent alleen het gewicht van de explosieve
stoffen. Het concept p-blad was algemeen en gaat over «alle vormen van explosieven»; de gehanteerde afstandstabellen
in het concept p-blad gingen uit van NETTO hoeveelheden en betroffen opslag
en werkzaamheden ten behoeve van de arbeidsbescherming. Het memorandum Veiligheidsafstanden
ging alleen over opslag van groot vuurwerk en betrof alleen bruto hoeveelheden.
Derhalve konden dit concept p-blad en het memorandum niet rechtstreeks met
elkaar vergeleken worden.25De afdeling OGS van de Directie Brandweer schrijft
in 1991 dat de onderzoeken over Culemborg nog onvoldoende hadden aangetoond
dat aanpassing van preventieve maatregelen nodig was. Ook een landelijk onderzoek
naar vuurwerkbedrijven werd afgeraden. Kon dit in redelijkheid ook daadwerkelijk
uit de rapporten worden afgeleid?Deze reactie was gebaseerd op het interne rapport van de districtsinspectie.
Onduidelijk was daarin wat er was misgegaan, welke stoffen aanwezig waren.
Slechts de omvang van de schade was duidelijk. Het landelijk schouwen van
alle vuurwerkopslagen heeft alleen zin als duidelijk is waar op gelet moest
worden. Dat inzicht ontbrak op dat moment. Zelfs ten aanzien
van de afstanden die in de omgeving van opslagen moesten worden gehanteerd,
waren er twijfels. Toch is besloten, in overleg met de districtsinspectie,
om de preventieve aspecten van dit soort van opslagen in juni 1991 al vast
onder aandacht van de CPR te brengen.26Waarom heeft de hoofdinspecteur voor het Brandweerwezen,
tevens CPR-lid, het rapport van de Directie-inspectie Brandweerwezen niet
meegestuurd naar de CPR?Het betrof een interne, toen nog als vertrouwelijk geclassificeerde, rapportage
van de districtsinspectie voor het brandweerwezen. De technische rapportages
van de Arbeidsinspectie en TNO waren toen nog niet beschikbaar.Zie tevens het antwoord op vraag 8 (27 157Q, rapport van de Rijksinspecties
met betrekking tot follow-up Culemborg).27Waarom heeft het bureau Adviseur Milieuvergunningen
verzuimd de uitkomsten van het PML-TNO onderzoek en de normstelling door te
geven aan de betrokken ministeries?TNO-PML heeft in 1991 onderzoek uitgevoerd naar de explosie van de vuurwerkfabriek
te Culemborg in opdracht van de officier van justitie te Utrecht aan wie de
uitkomsten zijn gerapporteerd. In dit onderzoeksrapport PML 1991-C35 staat
vermeld dat er geen aanwijzingen zijn gevonden betreffende de oorzaak. Bij
bureau AMV verkeerde men in de veronderstelling dat er geen problemen waren
met betrekking tot de classificatie van vuurwerk zolang het zich in de transportverpakking
bevond. Gelet op het voorgaande zag men bij AMV geen aanleiding om actie te
nemen richting andere ministeries. Het bureau heeft wel initiatief genomen
om een reeds door het bureau AMV gegeven onderzoeksopdracht aan TNO aan te
passen in verband met de explosie te Culemborg. De resultaten zijn gebruikt
om de normering (veiligheidsafstanden) van bureau AMV voor de opslag van groot
vuurwerk aan te passen.Deze normering (veiligheidsafstanden) werd door bureau AMV vastgelegd
in het memorandum «veiligheidsafstanden opslag groot vuurwerk»
dat door bureau AMV werd gehanteerd bij de advisering.28Kan inzage worden verleend in de brief van 3 augustus
1999 waarin de minister van Verkeer en Waterstaat (de minister a.i. Pronk)
aankondigt dat hij na de zomer met een beleidsregel zal komen waarin de vergunningplicht
voor het bezigen en de daarbij gehanteerde criteria op een voor een ieder
duidelijke wijze wordt beschreven?Ja, zie bijlage 4.29Welke maatregelen treft het kabinet om de juistheid
van de classificatie van vuurwerk te garanderen? Is het waar dat Nederland
derde landen bijstaat of bij zal staan bij hun classificatieactiviteiten?
Hoe verhoudt zich dit tot het classificatiesysteem van de Verenigde Naties,
waarin de classificatie geschiedt binnen het land van herkomst en waarbij
importerende landen verplicht zijn deze classificatie over te nemen?Het classificatiesysteem van de VN is gebaseerd op een aantal testmethoden,
bedoeld voor transport van soortgelijk verpakt vuurwerk. Voorts is er de mogelijkheid
om bij gelijk verpakt vuurwerk te verwijzen naar eerdere testrapporten.
Logischerwijs vindt het classificeren en dus testen plaats in het land van
herkomst. De mogelijkheden in het ontvangende land (in dit geval Nederland)
zijn beperkt. Men zou de container vuurwerk bij binnenkomst moeten openen
en daadwerkelijk dozen moeten testen. Dit is een kostbare en tijdrovende bezigheid
en kan daardoor slechts steeksproefgewijs plaastvinden, bovendien gaat het
geteste produkt verloren. Bij de inrichting aangekomen wordt het vuurwerk
normaal gesproken voor het eerst uit de container gehaald en zouden ook op
dezelfde wijze controles door de vergunningverlenende instantie kunnen plaatsvinden.
Het zoeken is naar een systeem om de effectiviteit van uitvoering en handhaving
te verbeteren, waarbij verder gekeken wordt dan alleen naar de transportregelgeving.
In een aantal landen hanteert men een nationale systeem om vuurwerk al dan
niet toe te laten. Dergelijke systemen zijn echter niet gebaseerd op de VN
testen. Op dit moment wordt ook in Nederland gewerkt aan zo'n systeem, waarbij
gewerkt wordt aan lijsten die wel gebaseerd zijn op VN testen; testen die
inmiddels ook zijn uitgevoerd naar aanleiding van het ongeval te Enschede.
In eerste instantie kunnen dergelijke lijsten worden gebruikt voor controle.
Deze kwestie is nu ook internationaal (Europa en VN) aangekaart om uiteindelijk
te bewerkstelligen dat naast testen dergelijke lijsten internationaal een
regelgevende betekenis krijgen. Voor de kortere termijn wordt gepoogd om met
China, het belangrijkste producerende land, afspraken te maken over het gebruik
van zo'n in Nederland opgestelde lijst ten behoeve van een extra check op
de classificatie aldaar.30Hoe moet de opmerking worden gelezen dat in bepaalde
gevallen het toepassen van een effectbenadering de meest praktische of goedkoopste
oplossing kan zijn? Voor welke «bepaalde gevallen» zou dit gelden?Zie het antwoord op vraag 6 (27 157-20).31Kan het kabinet aangeven welke mate van veiligheidszonering
zij afdoende acht? Kan daarvan een uitgebreide wetenschappelijke onderbouwing
worden geven?Nee, op dit moment niet. In het kader van de besluitvorming over de voorgenomen
AMvB's inzake externe veiligheid voor inrichtingen en voor transport van gevaarlijke
stoffen zal uiteraard een onderbouwing worden gegeven.32Hoe gaat het kabinet om met de aanbeveling om artikel
20.8 van de Wet milieubeheer te verduidelijken? Hoe gaat het kabinet om met
de aanbeveling het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer (Ivb)
of het Besluit Risico's Zware Ongevallen (BRZO) aan te passen op het punt
van de informatieverstrekking?Voor het eerste deel van de vraag wordt verwezen naar het antwoord op
vraag 123 (27 157-20).Op grond van de artikelen 5.4 en 5.16 van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit
milieubeheer moet nu al een risico-analyse of een risicostudie worden overgelegd
in het kader van een vergunningaanvraag indien het bevoegd gezag deze gegevens
nodig heeft voor de beoordeling van de aanvraag. Zo nodig heeft het bevoegd
gezag altijd de mogelijkheid om aanvullende informatie te vragen. De vuurwerkramp; Rampbestrijding en gezondheidszorg (27 157,
nr. 18B)1Klopt het bericht dat de vijfkoppige brandweerploeg
die de eerste twintig minuten als enige het vuur bestreed zich op zeker moment
geheel terugtrok van het terrein?In het op 23 maart 2001 in de NRC geplaatste artikel «Oosting zag
iets over het hoofd in Enschede» wordt gesteld dat er sterke aanwijzingen
zijn, dat de vijfkoppige brandweerploeg, die de eerste twintig minuten als
enige het vuur bestreed (de ploeg van de hoofdpost) zich op zeker moment geheel
terugtrok van het terrein. Dit bericht is gebaseerd op foto's, die omstreeks
15.22 uur zijn genomen buiten het terrein van S.E. Fireworks. Op deze foto's
zijn vier brandweerlieden zichtbaar. Naast brandweerlieden van de Hoofdpost
zijn vanaf ongeveer 15.18 uur ook brandweerlieden van de sectie Oost op en
bij het terrein van S.E. Fireworks aanwezig. In de reconstructie (bijlage
A bij rapport 5) staat echter vermeld, dat de brandweerlieden van de sectie
Oost om ongeveer 15.21 uur zijn uitgerukt naar het terrein van Thole. Hieruit
trekken de verslaggevers van de NRC de conclusie dat de brandweerlieden op
de foto's brandweerlieden van de Hoofdpost zijn en zich dus van het terrein
van S.E. Fireworks hebben teruggetrokken. Op de foto's staan echter drie (vrijwillige)
brandweerlieden van de sectie Oost en één beroepsbrandweerman
van de Hoofdpost. De brandweerlieden zijn door de brandweer Enschede als zodanig
geïdentificeerd. Hieruit volgt dat de brandweerlieden van de sectie Oost
niet om 15.21 uur naar het terrein van Thole zijn uitgerukt, maar enkele minuten
later. Er is dus geen enkele reden om te twijfelen aan de verklaringen van
de brandweerlieden van de Hoofdpost. Deze brandweerlieden hebben zich niet vòòr de explosie van container E2 teruggetrokken
van het terrein van S.E. Fireworks.2Bestaan er landelijke richtlijnen voor het opschalen
van de politie-inzet? Zo ja, hoe hebben die gewerkt in Enschede? Zo nee, waarom
niet?Er bestaan geen landelijke richtlijnen met betrekking tot de vraag wanneer
er moet worden opgeschaald. Wel geeft het Referentiekader Conflict- en Crisisbeheersing
Politie aanwijzingen hoe kan worden gehandeld, indien opschaling nodig is.
Of en wanneer moet worden opgeschaald is sterk afhankelijk van plaatselijke
factoren en omstandigheden. De inschatting daarvan is overgelaten aan de politie.In het kader van de herziening van de landelijk beschikbare documentatie
ter ondersteuning van de voorbereiding en de uitvoering van de rampenbestrijding
zal ook het opschalingsproces inclusief het eerste uur worden beschreven.
Hierbij wordt bezien op welke wijze het opschalingsproces kan worden verbeterd.
De insteek is dat – via de weg van het Landelijk Beraad Rampenbestrijding,
waarin de politie is vertegenwoordigd door de voorzitters van het Korpsbeheerdersberaad
en de Raad van Hoofdcommissarissen – de gemeenten en regio's zich aan
de documentatie gaan committeren zodat zij de rampenbestrijding organiseren
conform de structuur zoals deze in de documentatie wordt beschreven, met inbegrip
van het opschalingsproces. De beschrijving van het opschalingsproces zal betrekking
hebben op zowel de brandweer, de geneeskundige sector als de politie.3Het is bekend dat bij rampen de verbindingen een knelpunt
zijn. Waarom duurde het dan toch zo lang voordat de Mobiele Communicatie Unit
van het Korps landelijke politie diensten (KLPD) werd bemand? Het KLPD stelt de Mobiele Communicatie Unit inclusief een aantal ondersteunende
medewerkers facilitair ter beschikking van het bevoegd gezag op locatie. De
snelheid van de invulling van de overige functionaliteiten in de unit wordt
bepaald door het lokaal gezag. De Leider Plaats Delict – aangesteld
door het lokale gezag – heeft hierin het primaat.4De gehele hulpverlening had te maken met gebrekkige
verbindingsmiddelen. Ligt dit mede aan de apparatuur of aan de incongruentie
tussen verbindingsmiddelen van brandweer, politie en geneeskundige hulpverlening?Zie het antwoord op vraag 4 (27 157-18).5Voor welke onderdelen van de registratie en het onderzoek
naar vermisten is de Rijksoverheid verantwoordelijk?De registratie van slachtoffers en het onderzoek naar vermisten zijn gemeentelijke
processen en een gemeentelijke verantwoordelijkheid.De staatssecretaris van BZK zal met de Vereniging Nederlandse Gemeenten
in overleg treden om te bevorderen dat de gemeenten een gezamenlijk project
opzetten om de gemeentelijke processen bij de rampenbestrijding te versterken.De staatssecretaris van BZK zal ter ondersteuning van het proces registratie
slachtoffers en vermisten in overleg treden met de gemeenten, de politie en
de geneeskundige sector om te komen tot een landelijke standaard voor de registratie
van slachtoffers en vermisten. Deze standaard moet aansluiten bij de registratiesystemen
van de geneeskundige hulpverlening en het Rampen Identificatie Team. In overleg
met de gemeenten wordt bekeken of het wenselijk en mogelijk is om op basis
van deze standaard een landelijk geautomatiseerd systeem te ontwikkelen. Dit
systeem moet in staat zijn de eigen gegevens te vergelijken met gegevens uit
onder andere de Gemeentelijke Basis Administratie persoonsgegevens.6Worden de ervaringen van de bij de ramp in Enschede
betrokken hulpverleners gebundeld tot een handleiding bij rampenplannen, om
te voorkomen dat zij verloren gaan?Door de uitgebreide onderzoeksrapportages is reeds veel ervaring verzameld
en gebundeld. De talrijke aanbevelingen worden overgenomen en leiden tot het
beschikbaar komen van instrumentarium ter ondersteuning van de regionale planningsactiviteiten.
BZK heeft aan de regio Twente toegezegd dat bezien zal worden of specifieke
plaatselijke ervaringen ook landelijk beschikbaar kunnen worden gesteld.7Waarom heeft het nationaal coördinatiecentrum
geen contact met de coördinerend minister (BZK) opgenomen om hem te melden
dat het rampenplan in werking is gezet?In de eerste momenten na de ramp heeft het NCC zich geconcentreerd op
de eerste noodzakelijke activiteiten die in dat kader moeten worden verricht.
Hierbij behoort ook het verifiëren van de binnengekomen berichten, zodat
de informatie die vanuit het NCC wordt verspreid ook juist is. De minister
van BZK hoorde min of meer gelijktijdig de eerste berichten over de situatie
in Enschede. Hij heeft op dat moment terstond contact opgenomen met het NCC. De vuurwerkramp; Praktische hulpverlening (27 157,
nr. 18C)1Wat is de laatste stand van zaken wat betreft de hoogte
van de totale financiële schade van getroffen bewoners en ondernemers?
Hoeveel daarvan wordt gedekt door verzekeringen?Zie bijlage 2 met daarin een overzicht van de stand van de uitvoering
per 29 maart 2001 van de diverse regelingen voor on- en onderverzekerde schade
weergegeven. De verzekerde schade beloopt volgens opgave van het verbond van
verzekeraars de orde van grootte van f 600 mln. Brief van de minister van Defensie (27 157, nr. 16)1Het bureau Adviseur Milieuvergunningen (AMV) heeft
geregeld personele aderlatingen ondergaan, zodat een chronische onbalans tussen
werkpakket en bezetting kon ontstaan. Waarom werd er personeel bij het bureau
weggehaald? Werd tot afstoting van (delen van) de wettelijke adviestaak besloten?
Zo ja, werd dit met het politieke niveau gecommuniceerd?In verband met de bezuinigingen op de Defensiebegroting is de Directie
Materieel KL (DMKL) gereorganiseerd en is het personeelsbestand gereduceerd.
De DMKL-organisatie is in 1998 teruggegaan van 1400 naar 700 FTE'n. De personele
bezetting werd gereduceerd met 350 FTE'n (25%). Daarnaast werden 350 FTE'n
met de bijbehorende taken overgedragen aan het Nationaal Commando (NATCO).
De nieuwe DMKL-organisatie werd opgehangen aan een functieplafond waarbij
voor bureau AMV geen directe relatie werd gelegd tussen taken en middelen.
Alle onderdelen van de DMKL hebben evenredig aan de reductie bijgedragen.
Voor 1-8-1998 bestond het bureau AMV organisatorisch uit één
bureauhoofd (tevens adviseur), drie adviseurs en anderhalve administratieve
medewerker. Na de reorganisatie van 1-8-98 was dat drie adviseurs (waarvan
één «meewerkend voorman»). De administratieve ondersteuning
van anderhalve medewerker moest vanaf dat moment gedeeld worden met het secretariaat
Militaire Commissie Gevaarlijke Stoffen (MCGS). Deze reductie komt nagenoeg
overeen met een vermindering van 25%. Er is geen afweging gemaakt of tot afstoting
van de taken van het bureau moest worden besloten. Achtergrond van de reorganisatie
was de keuze van Defensie om een evenredig deel van de afgesproken bezuinigingen
te realiseren op het personeelsbestand van de staven waaronder de Directie
Materieel, waartoe het bureau AMV behoort.Eind jaren 90 werd het bureau geconfronteerd met een flinke groei in het
aantal aanvragen voor advies met name in verband met de naderende millenniumwisseling.In 1998 is één van de adviseurs voor 6 maanden uitgezonden
naar Bosnië. Dit is tijdelijk gecompenseerd door extern ingehuurde capaciteit.
Eind 1999 is het toenmalige hoofd van het bureau AMV uit zijn functie ontheven
op basis van de uitkomsten van een uitgevoerd intern-onderzoek naar nevenactiviteiten
van de betreffende functionaris. Er is vervolgens gestart met de werving voor
de vacature die daardoor was ontstaan.Over de bezetting van het bureau is noch met de minister noch met de staatssecretaris
gecommuniceerd. Er zijn geen taken van het bureau afgestoten.2Het bureau Adviseur Milieuvergunningen gold bij gemeenten
als de deskundigheid op het gebied van vergunningverlening voor het opslaan
van ontplofbare stoffen. De adviestaak van het bureau Adviseur Milieuvergunningen
(en voorlopers daarvan) is wettelijk vastgelegd. Werd ooit gerapporteerd over
de uitvoering van deze taak? Werd daar door leidinggevenden nooit om gevraagd?Er vond na de reorganisatie van de DMKL in 1998 periodiek overleg plaats
tussende Plv Souschef Verwerving (namens de DMKL), de cluster verwerving en
de secretaris van de Militaire Commissie gevaarlijke Stoffen (MCGS) als «vertegenwoordiger»
van bureau AMV In deze vorm vond de functionele aansturing van het bureau
en verantwoording door het bureau plaats. De adviseurs van het bureau voerden
veelal op locatie in het land hun werkzaamheden uit en waren weinig in Den
Haag aanwezig. Door bureau AMV werd niet gerapporteerd over
de uitvoering van de adviestaak aan DMKL. Er is door de DMKL leiding geen
verantwoording gevraagd aan het bureau over het functioneren.3In één van de bijlagen van de brief van
de minister van Defensie staat dat het bureau AMV in ieder geval de laatste
jaren eigenstandig heeft kunnen functioneren en zijn werkzaamheden naar eigen
inzichten heeft kunnen indelen en uitvoeren. Is daar nooit verantwoording
om gevraagd?Zie het antwoord op vraag 2 (27 157-16).4Welke conclusies trekt het kabinet uit het eigen onderzoek
naar de opzet en werkwijze van het bureau AMV?Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14).5Het kabinet spreekt in algemene zin van verbetermaatregelen
en kondigt een functiescheiding aan. Wat wordt hier mee bedoeld, wat wordt
er precies gescheiden? Blijven beide functies wel uitgevoerd worden door hetzelfde
bureau? Verder wil het kabinet de werkwijze van het AMV «aanpassen en
aanscherpen», mag dat wat concreter? Heeft het kabinet nog wel vertrouwen
in het handhaven van het bureau en in de beoogde functiescheiding? Waarom
zou dat een waarborg betekenen voor het toekomstig functioneren? In hoeverre
meent het kabinet dat dit afdoende vertrouwenwekkende maatregelen zijn? Wat
zijn de personele consequenties, mede in het licht van het strafrechtelijk
onderzoek naar de medewerkers van het bureau in het kader van de ramp in Enschede?Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14) en zie ook vraag 35 (27 157-20).
Zoals aangegeven heeft de minister van Defensie na het verschijnen van de
rapporten van de heer Booij en van STUVEX maatregelen genomen om het functioneren
in kwantitatieve en kwalitatieve zin te verbeteren.Eventuele personele consequenties in relatie tot de strafrechtelijke onderzoeken
kunnen pas worden getrokken nadat deze onderzoeken zijn afgerond. Daarbij
dient te worden opgemerkt dat de functionarissen die als Directeur van de
DMKL in relatie kunnen worden gebracht met de geconstateerde tekortkomingen
inmiddels niet meer in dienst zijn van het ministerie van Defensie.6Waarom heeft STUVEX het dossier van AMV inzake S.E.
Fireworks buiten beschouwing gelaten? Is daar op het ministerie wel onderzoek
naar gedaan en zo neen, wil het kabinet dat alsnog doen? Welke tekortkomingen
uit dat specifieke dossier heeft het kabinet geconstateerd en/of onderschreven?
Welke consequenties trekt het hieruit ten aanzien van de oorzaak en de mogelijke
voorkoming van de ramp in Enschede?Het dossier SE Fireworks was reeds voorwerp van onderzoek door diverse
instanties waaronder de Commissie Oosting. In het rapport van de Commissie
Oosting worden de tekortkomingen uitvoerig beschreven. Het kabinet heeft in
het kabinetsstandpunt dat op 23 maart aan de kamer is gestuurd, aangegeven
dat de conclusies van de Commissie Oosting over het bureau AMV worden onderschreven.
Zie het antwoord op vraag 13 (27 157-14). 7Waarom is de minister van Defensie een eigen onderzoek
naar de opzet en werkwijze van het bureau AMV gestart, terwijl het bureau
AMV ook aan de orde komt in de onderzoeken van de Inspecties van het ministerie
van VROM, het Openbaar Ministerie te Almelo en de Commissie Onderzoek Vuurwerkramp?De Rijksinspecties, de Commissie onderzoek vuurwerkramp en het Openbaar
Ministerie hebben met name onderzoek gedaan naar de vuurwerk ramp te Enschede
en de betrokkenheid van bureau AMV als adviseur en toezichthouder m.b.t. de
vergunning(verlening) van het bedrijf SE Fireworks. De minister van Defensie
wilde vooruitlopend op de uitkomsten van deze onderzoeken een oordeel hebben
over het functioneren in algemene zin van het bureau AMV. Hij heeft dit gevraagd
om indien nodig zo spoedig mogelijk maatregelen te kunnen nemen met het oog
op het adequaat functioneren van het bureau. Zie verder het antwoord op vraag
13 (27 157-14).8Was de minister van Defensie voor de vuurwerkramp in
Enschede plaatsvond op de hoogte van de taken en verantwoordelijkheden van
het bureau AMV?Staatsrechtelijk is de vraag of de bewindslieden van Defensie feitelijk
op de hoogte waren niet relevant voor de politieke verantwoordelijkheid. Feitelijk
is in de ambtsperiode van de huidige bewindslieden het bureau AMV niet onder
hun aandacht gebracht, noch bij de staatssecretaris gelet op zijn specifieke
verantwoordelijkheid voor DMKL, noch bij de minister gelet op zijn algehele
verantwoordelijkheid. 9Uit de brief blijkt dat de kwaliteit van het advies
door AMV als onvoldoende is beoordeeld. Er staat evenwel niet in waarom dan.
Ook blijkt niet uit de brief wat in de STUVEX-onderzoeken de bevindingen zijn.
Graag zouden deze leden die uitgebreide toelichting alsnog krijgen. Hoelang
hebben de tekortkomingen al dan niet onder zijn verantwoordelijkheid kunnen
voortbestaan? Welke oorzaken lagen ten grondslag aan de onderbezetting? Hoe
lang heeft die situatie bestaan en (hoelang) is het bureau nu weer in orde?De bevindingen van STUVEX richten zich voor een deel op het niet adequaat
vastgelegd zijn van gegevens. Het is niet altijd in de dossiers terug te vinden
op welke gronden adviezen zijn gegeven. Verder constateert STUVEX onder meer
dat er geen consistentie is in de uitgebrachte adviezen. Ook constateert STUVEX
dat de controlerende taak sterk is verwaarloosd. Zoals de minister van Defensie
in zijn brief van 15 januari jl. aan de Kamer heeft gemeld komt STUVEX op
basis van de bestudering van de dossiers tot de conclusie dat de kwaliteit
van de advisering door het bureau AMV als onvoldoende moet worden beoordeeld
zonder dat betekent dat dit automatisch resulteert in gevaarlijke situaties.
Een kopie van het rapport van STUVEX «Beoordeling Bureau AMV»
is gevoegd bij de brief van de minister van Defensie aan de Kamer van 15 januari
2001.Zie verder het antwoord op de vraag 13 (27 157-14) en vraag 1 (27 157-16).
De sinds medio 2000 in gang gezette verbetermaatregelen moeten zeker stellen
dat het bureau AMV tot de inwerking treding van het Vuurwerkbesluit haar taken
naar behoren kan uitvoeren. 10Waardoor werden de tekortkomingen bij het bureau AMV,
zoals personele onderbezetting, verschillen in kwaliteit en verwaarloosde
controle, veroorzaakt?Zie ook het antwoord op vraag 5 (25 157-16) en het antwoord op vraag
1 (27 157-16).De onderbezetting heeft niet alleen een nauwe relatie met de vermindering
van de bezetting, maar ook met het toegenomen werkaanbod vooral in verband
met de millenniumwisseling. Als gevolg werden door het bureau AMV prioriteiten
gesteld en werd de nadruk gelegd op de advisering boven het toezicht. Dit
hield verband met het feit dat de advisering gebonden is aan een externe termijn,
terwijl voor de frequentie en invulling van het toezicht externe richtlijnen
ontbreken. 11De minister wil «uiteraard» controle van
dossiers op tekortkomingen van de AMV, en stelt dat inmiddels (bij VROM) een
selectie van de 51 grootste risicobedrijven heeft plaatsgevonden, waarbij
«een onderzoek» zal aansluiten. Maar wanneer heeft zijn onderzoek
aangevangen? Door wie wordt het uitgevoerd en wanneer is het afgerond? Wat
stelt het onderzoek inhoudelijk voor? Hoe ziet het kabinet hier op toe? Om
welke 51 bedrijven gaat het dan? Welke andere dossiers komen in aanmerking
voor controle? Hoeveel zullen er in totaal worden doorgelicht en voor wanneer
moet dat klaar zijn? Wanneer rapporteert hij aan de Kamer? Kan dat bij de
beantwoording van deze vragen worden meegenomen? Welke consequenties trekt
hij uit eventueel nu reeds te constateren tekortkomingen? Waar ligt zijn grens
van wat daarin voor hemzelf nog acceptabel is?STUVEX heeft een bureaustudie verricht en op basis daarvan de advisering
beoordeeld. Bij het onderzoek is steekproefsgewijs 10% van de dossiers doorgelicht
waarin in de periode maart 1999 tot juli 2000 correspondentie was gevoerd.
Daarnaast zijn bij het onderzoek tevens 22 dossiers beoordeeld uit de lijst
van 51 vuurwerkbedrijven die medio 2000 door de Inspectie Milieuhygiëne
zijn geïnventariseerd en gecontroleerd. Deze lijst bevatte bedrijven
met de hoogste potentiële risico's die zijn gecontroleerd door de Inspectie
Milieuhygiëne.De minister van VROM heeft over deze «Quick Scan» controle
aan de kamer gerapporteerd bij brief van 27 juli 2000. Bij deze ter plaatse
uitgevoerde controle door VROM zijn onder meer de ligging van de inrichting,
de toegestane en feitelijke aanwezige hoeveelheden vuurwerk en de inhoud van
de vergunning (externe veiligheidsafstanden) aan de orde geweest.Na de rapportage van STUVEX is door de minister van Defensie besloten
dat diende te worden bezien in welke dossiers tekortkomingen zitten, of deze
tekortkomingen gevolgen hebben voor de kwaliteit van de geleverde adviezen
en bovendien of dit gevolgen heeft voor de externe veiligheid.Bij het direct aangevangen onderzoek is aansluiting gezocht bij de eerder
in 2000 door VROM gemaakte selectie van 51 bedrijven met de grootste potentiële
risico's. Een aantal dossiers dat door STUVEX als prioriteit is aangemerkt
is als eerste nader bekeken. Over de resultaten hiervan heeft de minister
van Defensie gerapporteerd in zijn brief van 15 januari 2001 aan de Kamer.
Zie ook het antwoord op vraag 13 (27 157-14).Om het zekere voor het onzekere te nemen zullen de overige dossiers op
de zelfde wijze worden bezien in overleg met VROM. Aangezien de ongeveer 3500
vuurwerkdossiers van bureau AMV eind januari 2001 door deRijksrecherche
in beslag werden genomen heeft dit onderzoek geen doorgang kunnen vinden.
Op 26 maart jl. zijn de meeste dossiers door de Rijksrecherche geretourneerd.
Deze worden op dit moment weer gearchiveerd. Er zijn echter 47 dossiers achtergehouden
bij de Rijksrecherche voor nader onderzoek. Hiervan maken er 30 deel uit van
de selectie van 51 van VROM. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking
met het ministerie van VROM. Het tijdstip van afronding van het onderzoek
is afhankelijk van het moment van teruggave van de laatste dossiers en van
de aard van de tekortkomingen die worden aangetroffen. Het onderzoek richt
zich primair op de 51 bedrijven van de lijst van VROM alsmede andere bedrijven
waarbij STUVEX bemerkingen heeft bij het dossier. Afhankelijk van de aard
en ernst van de tekortkomingen die bij het onderzoek worden aangetroffen zal
worden besloten of meer dossiers aan een nader onderzoek dienen te worden
onderworpen.Zie bijlage 5. Centraal rapport rijksinspecties (27 157, nr. 14)1Kan het kabinet per inspectie aangegeven op welke wijze
het organisatorisch is ingebed en aan wie het op welke wijze verantwoording
aflegt voor zijn handelen en nalaten?De Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding en de Inspectie Politie
maken als zelfstandig dienstonderdeel deel uit van het directoraat-generaal
voor openbare orde en veiligheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. De inspecties rapporteren door (procedurele)tussenkomst
van de Directeur-Generaal aan de bewindslieden. Op dit moment vindt een studie
plaats naar de meest wenselijke organisatorisch inbedding van de inspecties
binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.De Inspecties voor de Ruimtelijke Ordening (IRO), Volkshuisvesting (IVH),
en Milieuhygiëne (IMH) maken onderdeel uit van het ministerie van VROM,
De Inspecties leggen verantwoording af aan de minister van VROM. De minister
van VROM rapporteert periodiek aan de Kamer over de handhaving van de milieuwetgeving,
de ruimtelijke ordening, de woningwet en bouwregelgeving.De Arbeidsinspectie maakt als Directie onderdeel uit van het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Binnen de Algemene Leiding maakt Arbeidsinspectie onderdeel uit van de
portefeuille van een Directeur Generaal. Via Ministerstafberichten kan de
Arbeidsinspectie wekelijks rechtstreeks over het handelen rapporteren naar
de SG en de bewindslieden van SZW.In het zelfstandige Jaarverslag van de Arbeidsinspectie, dat ieder jaar
door de minister van SZW aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, wordt verantwoording
aan de Tweede Kamer afgelegd over het handelen. In de Jaarverantwoording SZW
wordt verantwoording afgelegd aan de Tweede Kamer over de benodigde inzet
van middelen bij dat handelen.De Rijksverkeersinspectie valt organisatorisch onder het Directoraat-Generaal
Goederenvervoer van het ministerie van Verkeer en Waterstaat en legt aldus
verantwoording af aan de minister van Verkeer en Waterstaat.2Voert het kabinet alle aanbevelingen gedaan door de
inspecties uit? Zo ja, op welke wijze (tijdplan, wijze, verantwoordelijkheid)
geschiedt dit? Zo neen, welke niet en waarom niet?Het kabinet zal invulling geven aan alle aanbevelingen van de inspecties
in het kader van de uitwerking van de actiepunten zoals die zijn geformuleerd
in het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp en in het kader van reeds lopende trajecten.3Waarom is de aard van de inrichting, waar explosieven
zijn opgeslagen, geen aanleiding geweest tot controle door de inspecties van
VROM? Het vuurwerkbesluit en de handhaving daarvan is toch een primaire aangelegenheid
van VROM?De eerstelijns handhaving van zowel de huidige Algemene maatregel van
Bestuur inzake kleinschalige opslag van (oudejaars)vuurwerk als van vergunningen
op grond van de Wet milieubeheer voor grotere opslag van vuurwerk
is een aangelegenheid van de gemeente. Voor het tweedelijnstoezicht door de
VROM-inspecties zie het antwoord op vraag 17 (27 157-14).4Betrof het niet uitvoeren van toezicht en het niet
controleren van de regelgeving ter zake van vuurwerk door de inspectie van
VROM alleen S.E. Fireworks of gold dit ook voor andere inrichtingen waar vuurwerk
werd opgeslagen?Dit gold voor alle inrichtingen waar vuurwerk werd opgeslagen. Zie verder
het antwoord op vraag 17 (27 157-14)5Op welke wijze heeft de inspectie voor brandweerzorg
en rampenbestrijding de afgelopen jaren de kwaliteit van de gemeentelijke
rampenplannen en oefeningen gecontroleerd?De provincie heeft tot taak de rampenplannen te toetsen op grond van de
WRZO. Gedeputeerde Staten van de provincie kunnen de gemeenten aanwijzingen
geven hun rampenplan aan te passen indien het plan niet voldoet aan de eisen
bij de wet gesteld.De inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding (IBR) geeft uitvoering
aan haar opgedragen taak door het verrichten van aspectonderzoeken en incidentonderzoeken.
Een vorm van algemene doorlichting op regionaal niveau van de rampbestrijdingsorganisaties
is in voorbereiding. Er zijn geen specifieke onderzoeken gedaan naar de kwaliteit
van de rampenplannen van gemeenten. In de afgelopen jaren zijn de resultaten
van een aantal onderzoeken van de IBR gepresenteerd waarin de kwaliteit van
de rampenplannen en de geoefendheid aan de orde kwamen. Voorbeelden hiervan
zijn «Operationele leiding» (1995), «Kwaliteit van het repressieve
brandweerpersoneel» (1997) en «Oefenen, de laatste stap in de
voorbereiding op de rampenbestrijding» (1993). Ook bij de rapporten
over incidentonderzoeken, zoals naar de vliegtuigramp in Eindhoven, komen
deze aspecten aan de orde. Bij de genoemde algemene doorlichting zullen de
rampenplannen en de geoefendheid nadrukkelijk worden betrokken.6Kan het kabinet een overzicht geven van de (inhoudelijke)
wijzigingen die hebben plaatsgevonden nadat de gemeente Enschede de inspectierapporten
heeft kunnen vergelijken?De procedure hoor en wederhoor kende met betrekking tot de gemeente Enschede
twee stappen.Vanaf de periode 27 11 00 tot 05 01 01 zijn de concepten aan
een breed samengestelde gemeentelijke leesgroep voorgelegd. Met de betreffende
onderzoekers van de verschillende deelrapporten hebben vervolgens besprekingen
over de bevindingen plaatsgevonden. Van een aantal van deze suggesties werd
door de onderzoekers meteen toegezegd dat ze zouden worden verwerkt. Voor
andere was eerst nader onderzoek nodig. Deze procedure heeft geleid tot tientallen,
vaak feitelijke, aanpassingen in de inspectierapporten.7Opvallend is de gedegen en gesmeerd verlopende interdisciplinaire
samenwerking bij het projectmatig werken van de inspecties. Departementale
schotten waren vervangen door collegiale samenwerking en werkbare afspraken.
Moet deze aanpak niet het uitgangspunt van de organisatie van de landelijke
inspectiediensten worden? Waarom wordt niet voor een interdisciplinaire projectbenadering
gekozen, waarbij teams van samenwerkende inspecteurs worden geformeerd op
basis van een ontkokerde organisatie? De samenwerking tussen de inspecties is goed verlopen. Het uitgangspunt
daarbij is de bundeling van de expertise die er is bij de verschillende inspecties.
Op deze weg zal verder worden gegaan. Ook bij het onderzoek naar de ramp in
Volendam is voor een dergelijke benadering gekozen. Bij de algemene doorlichting
van de voorbereiding van de rampenbestrijding die door de inspectie Brandweerzorg
en Rampenbestrijding wordt voorbereid zal nadrukkelijk ook de deskundigheid
van andere inspecties worden betrokken. De bijbehorende bevoegdhedenstructuur
zal wettelijk worden vastgelegd. Bij de uitvoering van actiepunt 31 van het
kabinetsstandpunt zal worden bezien welke organisatorische mogelijkheden in
aanmerking komen om het doel: «een integrale rapportage over de (voorbereiding
op) de rampenbestrijding» te bereiken.Ook op enkele andere gebieden wordt zowel op regionaal niveau als op landelijk
niveau in interdisciplinaire projecten samengewerkt. Voorbeelden zijn legionella
en asbesthoudende afvalstromen.Ook in het kader van de uitvoering van het Besluit Risico's Zware Ongevallen
van 1999 worden er momenteel afspraken gemaakt en geëffectueerd tussen
de Arbeidsinspectie, de Vergunningverlener ex Wet milieubeheer en de Brandweer.
Deze afspraken, op landelijk niveau gecoördineerd en voornamelijk op
regionaal niveau verder vorm gegeven, betreffen de beoordeling van Veiligheidsrapporten
en bedrijfsnoodplannen en het gezamenlijk vaststellen en uitvoeren van inspectieplannen
bij bedrijven.8Hoe verhoudt de opmerking op bladzijde 14 van het centraal
eindrapport dat er tot het moment van de ramp sprake was van, in strijd met
de bestemming, het opslaan van vuurwerk in tenminste elf zeecontainers zich
tot de tekst van het eindrapport Commissie-Oosting waar wordt gesproken over
het verlenen van een tijdelijke veranderingsvergunning (19 juli 1999) waarin
wel toestemming werd gegeven voor de elf zeecontainers (bladzijde 30–32)?Het verlenen van de milieuvergunning, in casu de tijdelijke veranderingsvergunning,
sluit niet uit dat de plaatsing van de containers in strijd is met het bestemmingsplan.
De milieuvergunning kan juridisch niet worden getoetst aan het bestemmingsplan.
Daarom is in het Inspectierapport de aanbeveling opgenomen over de toetsing
van een aanvraag voor een milieuvergunning aan het bestemmingsplan.9Over beide bestemmingsplannen is door de inspectie
(als lid PPC) inhoudelijk geadviseerd, onder meer op het punt algemene categorie-indeling
bedrijven. Bewijst dit dat ook in 1994 op rijksniveau de gevaren van vuurwerk
voor de omgeving nog steeds totaal onderschat werden?Zie het antwoord op vraag 5 (27 157-14D).10Waarom is het College van B&W van de gemeente Enschede
in 1979, 1997 en 1999 bij het verlenen van een vergunning afgeweken van het
advies van het DMKL/Bureau Milan?De redenen waarom het college van B&W is afgeweken van de adviezen
van bureau AMV van DMKL zijn niet bekend. 11Wat is de reden van het niet handhavend optreden om
de feitelijke situatie bij S.E. Fireworks in overeenstemming te brengen met
de vigerende vergunning? Was de onderschatting van de risico's door gebrek
aan kennis hier de oorzaak?De gemeente is het bevoegd gezag en moest de vergunning handhaven. Niet
handhavend optreden was niet uniek en paste volgens de Commissie Onderzoek
Vuurwerkramp bij de bestuurscultuur in die tijd. Redenen waren onder andere
het vermijden van procedures bij de Raad van State en angst voor schadeclaims.
Bovendien was de gemeente niet bekend met de mogelijke risico's van professioneel
vuurwerk zoals die bij Culemborg bleken. Dit omdat het TNO-rapport dat onder
verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie over de risico's van professioneel
vuurwerk naar aanleiding van de vuurwerkexplosie te Culemborg is gemaakt,
niet is openbaar gemaakt.12Enschede had beleidsvrijheid op de wenselijke afstand
van S.E. Fireworks ten aanzien van woonwijken en de milieuvergunning. Waarom
ontbrak het aan een heldere VROM- en/of Defensie-richtlijn, en hoe wordt dit
in de toekomst voorkomen?De Wet milieubeheer kent een coördinatieregeling voor het verlenen
van een milieuvergunning in gevallen waarin voor de betrokken inrichting tevens
een bouwvergunning nodig is. Deze afstemmingsconstructie blijft ook in de
toekomst in stand. Voor het verlenen van een milieuvergunning ten behoeve
van een inrichting waar professioneel vuurwerk of meer dan 1000 kg consumentenvuurwerk
wordt opgeslagen waren voorschriften en veiligheidsafstanden ten opzichte
van kwetsbare objecten buiten de inrichting opgenomen in het Handboek milieuvergunningen.
Dit handboek diende als uitgangspunt voor het bevoegde gezag voor de vergunning
en voor Defensie als wettelijke adviseur. Daarnaast hanteerde Defensie interne
memoranda in het kader van de uitoefening van zijn adviesbevoegdheid. In de
toekomst geldt hetontwerp-Vuurwerkbesluit als eenduidig toetsingskader voor
het verlenen van een milieuvergunning (veiligheidsafstanden) en gelden de
daarin opgenomen voorschriften met betrekking tot de inrichting als algemene
regel die rechtstreeks zijn gericht tot degene die de inrichting drijft. De
adviesbevoegdheid van Defensie komt te vervallen. 13Bureau MILAN (Defensie) deed concessies ten opzichte
van haar eigen beleidskader, haar adviezen inzake de vergunningen kenden een
compromiskarakter. MILAN ging akkoord met een feitelijke afwijkende situatie
ten opzichte van de beschikkingen. MILAN is in gemeentelijke bevoegdheden
getreden. MILAN-medewerkers kenden hun bevoegdheden niet in het kader van
de Awb. Wat gaat het kabinet doen om dit in de toekomst te voorkomen?De ramp in Enschede is voor de minister van Defensie aanleiding geweest
om opdracht te geven tot een eigen onderzoek naar de opzet en werkwijze van
het bureau AMV. De voormalig Directeur van de Defensie Accountantsdienst ,
de heer drs J. Booij RA, is op 30 mei 2000 verzocht een beoordeling/advies
uit te brengen met betrekking tot de organisatie, taken en het functioneren
van het bureau AMV. Op basis daarvan zou de minister indien nodig maatregelen
kunnen nemen met het oog op het adequaat functioneren van het bureau. Dit
onderzoek had niet als doel om de rol van het bureau met betrekking tot S.E.
Fireworks te bezien. Hiernaar werd immers onderzoek uitgevoerd door De Rijksinspecties,
de Commissie Oosting en het Openbaar Ministerie. Op basis van
de bevindingen in de rapporten van de heer Booij (juni 2000) heeft de minister
van Defensie eind juni 2000 opdracht gegeven om een aantal verbetermaatregelen
te nemen met betrekking tot het bureau AMV. Het betreft met name de versterking
van de personele bezetting van het bureau met twee adviseurs en een administratieve
kracht. Tevens is functiescheiding doorgevoerd tussen de verschillende taken
(met name advisering en toezicht) van het bureau. In concreto wordt voortaan
het toezicht op de naleving van de vergunning uitgevoerd door een andere adviseur
dan diegene die het advies rond de vergunningverlening heeft gegeven.De aansturing van het bureau is door de Directie Materieel Koninklijke
Landmacht verbeterd.In het rapport van de heer Booij is onder meer gewezen op het risico van
een mogelijke vermindering van kwaliteit van de door het bureau afgegeven
adviezen, met name gedurende de periode waarin sprake was van onderbezetting.
Dit is voor de minister van Defensie aanleiding geweest hiernaar onafhankelijk
onderzoek te laten doen. Hierover heeft overleg plaatsgevonden met de Inspectie
Milieuhygiëne van VROM. In oktober 2000 is hiervoor het «Internationaal
Bureau voor explosieveiligheid en risicobeheersing» STUVEX N.V. ingeschakeld.
Dit bureau heeft een dossierstudie verricht en heeft op basis daarvan de wijze
van advisering beoordeeld. Het dossier SE Fireworks is niet bezien omdat dit
al voorwerp van onderzoek was door de eerder genoemd instanties. Het bureau
STUVEX heeft op 8 januari 2001 zijn rapport ingediend. Samenvattend komt STUVEX
op basis van de bestudering van de dossiers tot de conclusie dat de kwaliteit
van de advisering door het bureau als onvoldoende moet worden beoordeeld zonder
dat dit betekent dat dit automatisch resulteert in gevaarlijke situaties.
De bevindingen van STUVEX hebben de minister van Defensie tot de volgende
maatregelen gebracht waarbij over de aanpak overleg is gevoerd met de Inspectie
Milieuhygiëne van VROM en het ministerie van BZK.De werkwijze van bureau AMV bij de advisering is aangepast en aangescherpt.
Concreet heeft dit onder meer betrekking op:– het bezien op volledigheid van de advies aanvraag en daarover
bij geconstateerde tekortkomingen rapporteren aan de vergunningverlener.– het voorzien van het advies aan de vergunningverlener van een
uitgebreide motivering. -het rapporteren aan de vergunningverlener van alle
tekortkomingen en bevindingen die bij de beoordeling van de vergunningaanvraag
worden geconstateerd.Het intern memorandum van 12 januari 2001 waarin deze maatregelen zijn
vastgesteld is als bijlage 6 gevoegd.Voorts is een nader onderzoek gestart teneinde te bezien welke dossiers
tekortkomingen bevatten, of deze tekortkomingen gevolgen hebben voor de kwaliteit
van de geleverde adviezen en bovendien of dit gevolgen heeft voor de externe
veiligheid.Een aantal dossiers dat door STUVEX als prioriteit was aangemerkt is direct
na het verschijnen van het rapport van STUVEX nader bekeken. In samenwerking
met VROM zijn daarbij de bevindingen van de bureaustudie van STUVEX vergeleken
met de «technische» controle ter plaatse die VROM eerder in 2000
(na 13 mei) heeft uitgevoerd bij deze bedrijven. Er zijn uit deze eerste vergelijking
geen nieuwe elementen met betrekking tot de externe veiligheid naar voren
gekomen die niet al eerder in de rapportage van VROM aan de betreffende gemeenten
waren medegedeeld. Om het zekere voor het onzekere te nemen is besloten de
overige dossiers op de zelfde wijze te onderzoeken. Aangezien in het kader
van een strafrechtelijk onderzoek tegen een ex-medewerker en een medewerker
van het bureau kort daarop (eind januari 2001) door de Rijksrecherche alle
ongeveer 3500 vuurwerkdossiers van het bureau in beslag werden genomen, heeft
dat onderzoek geen doorgang kunnen vinden. Inmiddels zijn eind
maart de meeste dossier weer geretourneerd door de Rijksrecherche. Het onderzoek
naar de dossiers kan nu worden voortgezet.De rapporten van de heer Booij alsmede het STUVEX-rapport zijn als bijlagen
bij de brief van de minister van Defensie van 15 januari 2001 (kamerstuk 27 157-16)
aan de Kamer gestuurd.Het strafrechtelijk onderzoek naar de betrokken (ex) medewerkers is nog
niet afgerond. Hierover kunnen derhalve geen mededelingen worden gedaan.Zoals aangekondigd zullen met het inwerking treden van het nieuwe Vuurwerkbesluit
van de minister van VROM in de loop van 2001 de adviesen toezichttaken van
het bureau AMV komen te vervallen. De geschetste verbetermaatregelen moeten
zeker stellen dat het bureau AMV tot de inwerking treding van hetontwerp-Vuurwerkbesluit
haar taken naar behoren kan uitvoeren.14Milan heeft schriftelijk verzocht de brandweer te betrekken
bij de vergunningverlening. Waarom heeft Enschede dat verzoek van Milan niet
opgevolgd? Waarom heeft de brandweer, gelet op haar taak, hier niet zelfstandig
actie ondernomen?Op grond van informatie van de gemeentelijke brandweer van Enschede kan
het volgende worden vermeld:Er zijn afzonderlijke vergunningtrajecten voor bouwvergunningen en milieuvergunningen.
Het is een feit dat de brandweer in het kader van de milieuwetgeving met betrekking
tot S.E. Fireworks een te beperkte rol heeft gespeeld. Daarnaast is de constatering
juist dat er geen structurele borging was voor de inschakeling van de brandweer.
Dit is inmiddels gerealiseerd. Toch betekende dat niet dat er geen enkele
samenwerking bestond tussen de brandweer en de Bouw en milieudienst. De brandweer
was betrokken bij m.n. de beoordeling van brandbeveiligingsinstallaties bij
risicovolle bedrijven. Aanleiding was dan veelal een zogenaamde CPR-richtlijn
voor de te vergunnen activiteit. De CPR gaf richtlijnen uit over de omgang
met gevaarlijke stoffen. Voor vuurwerk bestond geen CPR-richtlijn.15Beschikken Enschede en de door Enschede geraadpleegde
deskundigen over onvoldoende deskundigheid gelet op de resultaten van nadere
toetsing door SAVE?Op grond van informatie van de gemeentelijke brandweer van Enschede kan
het volgende worden vermeld: Het brandveiligheidsconcept «Beheersbaarheid
van brand» is een rekenmodel en om brandveiligheidseisen, ter voorkoming
van branduitbreiding, te bepalen voor compartimenteringen > 1000m2.
Bij SE Fireworks waren geen compartimenten > 1000m2 aanwezig. Enschede
en de door Enschede geraadpleegde deskundigen kunnen beschikken over de benodigde
deskundigheid maar in de regel wordt in deze zaken om onafhankelijk advies
gevraagd van een adviseursbureau.16Kan de tekst op bladzijde 18, waar wordt aangegeven
dat B&W van Enschede geen uitvoering hebben gegeven aan het landelijk
geldende gedoogkader, nader worden toegelicht? Wat is dat landelijk geldende
gedoogkader?Over het gedogen van illegale situaties zijn begin jaren negentig strikte
spelregels afgesproken tussen Rijk, IPO, VNG en UvW in het «Gezamenlijke beleidskader inzake het terugdringen van het gedogen van milieu-overtredingen»
(aangeboden door ministers VenW en VROM op 10-10-1991).Gedogen kan alleen als er een schriftelijke beschikking is die aangeeft
wat onder welke condities en voor welke termijn wordt toegestaan. Een gedoogbeschikking
is daarmee een formeel instrument en er kan net als bij een vergunning bezwaar
worden aangetekend.Door B&W van Enschede is niet gewerkt volgens dit beleidskader. B&W
doelen mogelijk op uitspraken van de Raad van State dat om redenen van proportionaliteit
het niet hebben van een (deel van) een vergunning niet voldoende argument
is om de inrichting te sluiten.17Waarom hebben de inspecties van het ministerie van
VROM de afgelopen twintig jaar geen (tweedelijns) toezicht uitgeoefend op
het vergunningenbeleid inzake vuurwerkinrichting S.E. Fireworks?De VROM-inspecties verrichten eerstelijnstoezicht en tweedelijnstoezicht.
Het eerstelijnstoezicht omvat de taken waarvoor de minister van VROM zelf
bevoegd gezag is. Dit betreft onder andere de besluiten van de Wet milieugevaarlijke
stoffen (asbest, cadmium, PCB's, CFK's, genetisch gemodificeerde organismen
enzovoort), de productregelingen van de Wet milieubeheer (verpakkingen, autobanden,
KCA-logo enzovoort), grensoverschrijdende afvaltransporten en de Kernenergiewet.
In dit kader controleert de Inspectie Milieuhygiëne vele bedrijven en
treedt sinds midden jaren negentig direct straf- of bestuursrechtelijk op
tegen overtredingen van kernbepalingen. De prioriteit van bedrijven wordt
bepaald aan de hand van risico's voor veiligheid, gezondheid en milieu en
het naleefgedrag.Het tweedelijnstoezicht van de VROM-inspecties richt zich op het handelen
van overheden. In het begin van de jaren negentig is dit toezicht meer op
afstand geplaatst en werden minder bedrijven gecontroleerd waarvoor andere
overheden bevoegd gezag zijn. De capaciteit van de VROM-inspecties is in dit
kader midden jaren negentig dan ook verminderd (zie hiervoor ook deel A van
het rapport van de Commissie onderzoek vuurwerkramp blz. 208 en verder
voor de ontwikkeling van het tweedelijnstoezicht).Verder wordt in het kader van het tweedelijnstoezicht door de VROM inspecties
steekproefgewijs onderzoek gedaan om te bekijken of door gemeenten en bedrijven
conform de regelgeving wordt gewerkt.In de betrokken periode viel noch de gemeente Enschede noch de branche
in deze steekproeven. Wel is de gemeente in 1999 gevallen in de steekproef
bouwregelgeving van de Inspectie Volkshuisvesting (IVH). Dit heeft alleen
betrekking op bouwregelgeving ten aanzien van woningen.Uitkomst van deze steekproef was dat de vergunningverlening in de gemeente
Enschede onvoldoende was gewaarborgd, een oordeel dat overeenkomt met de gemiddelde
score van onderzochte gemeenten in Nederland, zoals blijkt uit het Inspectierapport
bouwregelgeving 1999.Inmiddels is het beleid met betrekking tot de lokatiebezoeken aangescherpt.
De steekproeven worden uitgebreid, zowel met betrekking tot de aantallen te
controleren bedrijven en branches als met betrekking tot de aantallen te controleren
gemeenten. Het aantal af te leggen bezoeken neemt eveneens toe. Het kabinet
heeft daartoe besloten tot een versterking van het tweedelijnstoezicht met
65 fte met ingang van de begroting 2001.Bovendien wordt reeds op signalen gereageerd die nog niet als klacht dan
wel als «gebleken» probleem zijn geregistreerd. De samenvoeging van de Inspecties Ruimtelijke Ordening, Milieuhygiëne
en Volkshuisvesting draagt, gelet op de samenhang van ruimtelijk beleid met
veiligheidsbeleid en bouwregelgeving, krachtig bij aan een betere werkwijze.
De nieuwe VROM-inspectie zal per 1 januari 2002 zijn gerealiseerd.Veiligheid van bedrijven was al vanaf begin jaren negentig een prioriteit.
Echter binnen deze prioriteit is tot mei 2000 prioriteit gegeven aan Seveso-bedrijven,
LPG-stations, veiligheid van emplacementen, maar niet aan vuurwerkbedrijven.
Het mogelijke brandgevaar was bekend, maar het extra explosiegevaar (vertrouwelijk
TNO-onderzoek Culemborg) niet.De VROM-inspecties hebben ter voorkoming van mogelijke andere ongevallen
wel alle grote vuurwerkbedrijven vorig jaar gecontroleerd en waar nodig te
veel of verkeerd geclassificeerd vuurwerk in beslag laten nemen.18Bevoegdheden van B&W om bestuursrechtelijk op te
treden waren niet gemandateerd. Had wel mandatering de situatie in positieve
zin beïnvloed?In geval van mandaat aan een ambtenaar kan deze namens het bestuursorgaan,
in casu het college van burgemeesters en wethouders, optreden. De ambtenaar
treedt in dat geval op als vertegenwoordiger van het bestuur. Hiertoe is het
nodig dat het bestuursorgaan expliciet besluit om deze bevoegdheid te mandateren.
In het algemeen betekent dit dat de betrokken ambtenaar in individuele situaties
het besluit om op te kunnen treden niet afzonderlijk voor goedkeuring hoeft
voor te leggen aan het bestuursorgaan. Dit kan tot gevolg hebben dat sneller
en vaker wordt opgetreden. Dit veronderstelt dan wel dat dit optreden past
binnen het algemene gemeentelijke beleid en de daarin vastgelegde prioritering
en dat er voldoende capaciteit is en middelen zijn om op te treden. Kort gezegd:
de bestuurlijke prioriteitsstelling is een wezenlijk uitgangspunt. Het is
het kabinet niet bekend in hoeverre in Enschede aan deze voorwaarden is voldaan.19Waarom komen de inspecties van VROM nu met een reeks
van voor de hand liggende aanbevelingen terwijl zij de afgelopen jaren niets
van zich hebben laten horen?Evenals de andere rijksinspecties hebben de VROM-inspecties in hun onderzoeksrapport
aanbevelingen opgenomen.Zie verder het antwoord op vraag 17 (27 157-14).20Hoe zou de scheiding van handhaving en vergunningsverlening
op bestuurlijk niveau er uit moeten zien?Op bestuurlijk niveau zou die scheiding gestalte kunnen krijgen door binnen
het college van burgemeester en wethouders de verantwoordelijkheden voor vergunningverlening
en voor handhaving bij verschillende portefeuillehouders onder te brengen.21Wie bepaalt waar veiligheid, gezondheid en milieu in
het geding zijn? Wie kan met deskundigheid en gezag een juiste prioritering
doorvoeren?Zie het antwoord op vraag 17 (27 157-14). 22Er moeten landelijke richtlijnen komen voor de te hanteren
afstanden ten opzichte van publiek en gebouwen bij het afsteken van vuurwerk.
Kan het kabinet nader ingaan op de handhaafbaarheid en de controleerbaarheid,
zowel richting de branche als richting het publiek?In het ontwerp-Vuurwerkbesluit is voor het tot ontbranding brengen van
professioneel vuurwerk toestemming vereist van gedeputeerde staten van de
betrokken provincie alsmede een verklaring vereist van de burgemeester van
de betrokken gemeente dat in verband met de openbare orde en veiligheid geen
bezwaar bestaat tegen het verlenen van toestemming. Aan de toestemming kunnen
voorschriften worden verbonden in het belang van de bescherming van mens en
milieu. De verklaring van de burgemeester zal pas worden afgegeven indien
aan de toestemming een voorschrift is verbonden dat de daarbij genoemde, op
de specifieke omstandigheden (aard van het vuurwerk, locatie) afgestemde veiligheidsafstanden
tot het publiek en gebouwen, in acht moeten worden genomen en het werkplan
van het bedrijf dat het evenement verzorgt daarmee in overeenstemming is.
Over de in concreto voor te schrijven veiligheidsafstanden zullen de burgemeester
en gedeputeerde staten derhalve moeten overleggen. De op te stellen richtlijnen
dienen daarbij als uitgangspunt te worden gehanteerd. De provincie, de gemeente
(brandweer) alsmede de Arbeidsinspectie zien toe op de naleving van de voorschriften
en of wordt gewerkt overeenkomstig het werkplan.23Wat gebeurt er met de aanbevelingen van de VROM-inspecties
neergelegd in het rapport op bladzijde 19? Welke worden wel en niet uitgevoerd
en waarom?De scheiding tussen vergunningverlening en handhaving en de intensivering
van de handhaving in één hand betreffen verantwoordelijkheden
door de bevoegde gezagen op lokaal niveau. In het bestuurlijk overleg met
de VNG en het IPO kan deze thematiek evenwel onderwerp van gesprek vormen.De aanbeveling over de verlaging van de drempel in het Besluit risico's
zware ongevallen 1999 wordt uitgevoerd. Dit is terug te vinden in kamerstuk
27 157-20, pg. 31. De aanbeveling over het in beeld brengen van effecten
van potentiële calamiteiten is reeds ten dele uitgevoerd middels de Leidraad
Maatramp (zie pg. 47 van kamerstuk 27 157-20). Daarnaast zal het kabinet
nadere eisen stellen aan het uitvoeren van risico-analyses ten behoeve van
de rampenbestrijding en aan het ontwikkelen van risicokaarten (zie pg. 46
van kamerstuk 27 157-20).24Wat waren de precieze afspraken (wanneer, hoe vastgelegd)
die gemaakt zijn tussen de RVI en VROM met betrekking tot het overnemen van
de controle op het bezigen en afleveren van vuurwerk door VROM?Omdat het dossier tot nu toe niet is overgedragen zijn er geen harde afspraken
gemaakt met betrekking tot het feitelijk overnemen van de controle op het
bezigen van vuurwerk. Van de kant van Verkeer en Waterstaat is wel in de ambtelijke
briefwisseling met VROM in de zomer van 1999 over de overdracht van het bezigen
afgesproken dat de RVI haar controleactiviteiten op het bezigen en afleveren
van vuurwerk af zou gaan bouwen, als in het nieuwe Vuurwerkbesluit deze taak
bij een andere overheid (eerst de gemeente, later de provincie) zou komen
(het betreft de brieven van 13 juli 1999 en 5 augustus 1999 van de directeur-generaal
Goederenvervoer aan de plaatsvervangend directeur-generaal Milieubeheer
van VROM en de antwoordbrief van laatstgenoemde van 20 juli 1999). In voornoemde
briefwisseling was dit voorzien per 1 augustus 2000, doch dit werd later in
de brief van de directeur-generaal Milieubeheer van VROM van 17 april 2000
naar de eerste helft van 2001 verschoven.25Wat gebeurt er met de aanbevelingen van de RVI met
betrekking tot de uitvoerings- en inspectietaak van de RVI? Welke worden uitgevoerd
en welke niet en waarom?Ten aanzien van scherpere regelgeving voor alle ontploffingsgevaarlijke
stoffen kan worden gemeld dat dit onderwerp zal zijn van nader onderzoek.
Op dit moment is er wel interimbeleid in voorbereiding, dat met ingang van
1 juli 2001 van kracht moet worden. Dit interimbeleid heeft betrekking op
vuurwerk en houdt in dat alle vuurwerk wordt behandeld als zijnde van de zwaarste
categorie vuurwerk. Verder is een voorstel voor de VN in voorbereiding waarin
wordt voorgesteld om de regelgeving m.b.t. de vuurwerkclassificatie aan te
scherpen. Gedacht wordt hierbij aan invoering van defaultlijsten en aanscherping
van de testen (beperking vrijblijvendheid bevoegde autoriteiten bij de keuze
van testen) voor de classificatie van vuurwerk. Tegelijkertijd wordt gewerkt
aan het indienen van voorstellen t.b.v. de Europese verdragen waaronder ADR
(wegvervoer gevaarlijke stoffen). De in te dienen wijzigingen worden afgestemd
naar aanleiding van een vragenlijst die op zeer korte termijn aan de deelnemende
landen van het ADR zal worden toegezonden.Zoals gesteld wordt er op dit moment gewerkt aan defaultlijsten die vooruitlopend
op de beslissingen binnen de VN, in Nederland zullen worden gehanteerd als
zijnde wetsinterpreterende beleidsregels. Hierdoor zal de effectiviteit van
de handhaving en uitvoering voor de RVI toenemen. Samengevat betekent dit
dat er op dit moment diverse acties lopen om de handhaafbaarheid ten aanzien
van de vuurwerkclassificatie voor het transport toe te laten nemen.Door de RVI is een plan van aanpak ontwikkeld voor het intensiveren van
handhaving van de regelgeving op het gebied van vuurwerk. Uitbreiding van
het aantal inspecteurs dat in staat is tot het nemen van monsters en het intensiveren
van het instrument monstername maken daarvan deel uit. De RVI zal in 2001
30 inspecteurs extra opleiden ten behoeve van controles vuurwerk, waaronder
het nemen van monsters. In 2001 zal de RVI op containerterminals één
op de drie containers met vuurwerk controleren die bestemd zijn voor Nederlandse
ontvangers en één op de tien containers met vuurwerk die bestemd
zijn voor doorvoer. Bij gerede twijfel bij de classificatie van het vuurwerk,
neemt de RVI hiervan monsters en laat deze vervolgens testen door TNO-PML.
Daarnaast zullen afspraken met de douane worden gemaakt betreffende het scannen
van containers.Met ingang van 1 februari 2001 is het Besluit politieregisters (Stb. 2001,
54) inmiddels zodanig aangepast dat de politieregisters kunnen worden geraadpleegd
door de korpschefs van een regionaal politiekorps en commissarissen van de
Koningin, voor zover dit noodzakelijk is voor de advisering inzake het verlenen
van een bezigingsvergunning door de RVI ingevolge artikel 41 van het Reglement
gevaarlijke stoffen. Hiermee heeft de RVI indirect toegang tot de politieregisters
in het kader van deze vergunningverlening.Ten aanzien van de wens van de RVI om in een breder verband, buiten eerder
genoemde mogelijkheid en de mogelijkheid die artikel 14, onder c, van de Wet
politieregisters reeds biedt, over informatie uit politieregisters te
kunnen beschikken zal nog overleg plaatsvinden tussen vertegenwoordigers van
de betrokken ministeries (VenW, BZK en Justitie).26Op welke wijze kan thans tot monsterneming van vuurwerk
worden overgegaan? Is er deskundigheid om de monsters te testen? Zo ja, hoe
gebeurt dit in de praktijk? Hoe is de aansprakelijkheid en het kostenverhaal
geregeld? Welke actie vindt plaats als de classificatie ondeugdelijk blijkt
te zijn?Monsters van vuurwerk worden genomen uit de opslag van vuurwerkbedrijven
op basis van de toezichthoudende bevoegdheden in de Algemene wet bestuursrecht.
De deskundigheid om vuurwerk te testen is in Nederland aanwezig bij TNO-Prins
Maurits Laboratorium (PML). TNO-PML is ingevolge de vervoerswetgeving in Nederland
aangewezen als de bevoegde autoriteit om gevaarlijke stoffen waaronder vuurwerk,
te classificeren. Dit wordt gedaan door het uitvoeren van testen conform de
door de Verenigde Naties vastgestelde testmethodes.Vanaf medio 2000 zijn door de Inspectie Milieuhygiëne bij verschillende
opslagplaatsen 36 verschillende soorten vuurwerk bemonsterd en onderzocht.
De kosten van het onderzoek zijn gedragen door de Inspectie Milieuhygiëne.
Indien classificatie ter plekke onjuist blijkt te zijn en de juiste classificatie
leidt tot een overtreding van de vergunningsvoorschriften van de betreffende
opslagplaats, kan vuurwerk in beslag worden genomen door het Openbaar Ministerie
of kunnen door het bevoegd gezag bestuurlijke maatregelen genomen om het foutief
geclassificeerde vuurwerk te verwijderen. In de afgelopen maanden heeft onderzoek
van de Inspectie Milieuhygiëne naar de classificatie er toe geleid dat
er bij 9 grote opslagplaatsen van professioneel vuurwerk onjuist geclassificeerd
vuurwerk (onder dwang) is verwijderd. De resultaten van dit onderzoek zijn
opgenomen in het rapport «onderzoek classificatie evenementenvuurwerk»van
de Inspectie Milieuhygiëne dat op 26 februari 2001 is toegezonden (Kamernummer
VROM 000216).27Wie beoordeelt op basis van welke normen de kwaliteit
van de rampenplannen? Wie beoordeelt de kwaliteit van de rampenplanoefening?In de Wet rampen en zware ongevallen worden in artikel 4.1 een aantal
onderdelen genoemd die in het gemeentelijk rampenplan moeten zijn opgenomen.
Verdere vorm en inhoud zijn een verantwoordelijkheid van de gemeenteraad die
het rampenplan vaststelt. Na vaststelling wordt het gemeentelijk rampenplan
voorgelegd ter toetsing aan gedeputeerde staten voorgelegd. De provincies
toetsen de rampenplannen op de afstemming tussen gemeenten en aan het provinciaal
Coördinatieplan. Rampbestrijdingsplannen worden aan de de commissaris
van de Koningin voorgelegd. De inhoudelijke toetsingscriteria die daarbij
worden gehanteerd kunnen per provincie verschillen. In interprovinciaal overleg
wordt momenteel, op instigatie van de staatssecretaris van BZK, een afgestemd
toetsingskader ontwikkeld.Voor rampenoefeningen zijn eveneens geen algemeen geaccepteerde kwaliteitscriteria
beschikbaar. In een binnenkort op te starten project ter intensivering van
het oefenbeleid is uitdrukkelijk een projectdeel gericht op het ontwikkelen
van praktisch hanteerbare criteria voor het oefenen.28Welke aanbevelingen van IBR en NIBRA worden uitgevoerd
en welke niet en waarom?Zie het antwoord op vraag 2 (27 157-14). 29Waarom wordt op rijksniveau geen modelrampenplannen
opgesteld? Op welk beleidsdocument was het modelrampenplan van de regionale
brandweer Twente gebaseerd (bladzijde 23)? Waarom wordt geadviseerd per regio
een modelrampenplan op te stellen (bladzijde 25)? Hoe verhoudt zich dit tot
de opmerkingen op p.46 (punt 10.5a) dat ten onrechte de bestuursstructuur
als basis dient voor de rampenbestrijding en niet de aard van de werkzaamheden?Er is indertijd door de BZK bewust gekozen om geen landelijk model rampenplan op te stellen omdat uitgangspunt is dat
de lokale/ regionale planvorming een resultaat moet zijn van lokale en regionale
samenwerkingsafspraken. Er zijn wel vorm-modellen aangereikt via onder meer
het NIBRA en door BZK georganiseerde workshops begin jaren negentig. In de
PVB-referentiekaders (mei 1996) is het advies opgenomen om regionale model rampenplannen vast te stellen die als basis dienen
voor de gemeentelijk rampenplannen. De inspectie heeft dit als aanbeveling
opgenomen. Argument daarvoor is dat rampen vrij snel gemeentegrens overschrijdend
zullen zijn en dus afgestemde planvorming en samenwerking tussen de gemeenten
noodzakelijk is. Twente zal daarbij gebruik hebben gemaakt van reeds beschikbare
voorbeelden uit eigen gemeenten, eigen ideeën en voorbeelden van andere
regio's.Basis voor de rampenbestrijding is de bestuursstructuur omdat daaraan
de bestuurlijke verantwoordelijkheidstoedeling is opgehangen. Rampen storen
zich niet aan gemeente of regiogrenzen en daarom dient in de planvorming voldoende
rekening te worden gehouden met samenwerking over die grenzen heen.30Aanbeveling 2 op bladzijde 24 spreekt van risico-inventarisaties
en daarop gebaseerde prioritering. Zit dit niet reeds in het project versterking
brandweer en met name in het vereiste regionale plan?Dit is inderdaad onderdeel van het versterkingsprogramma dat momenteel
in uitvoering is binnen de regio's (Beleidsnota rampenbestrijding 2000–2004,
de veiligheidsketen gesmeed).31Wat is de reden dat op BZK het rapport Bestrijding
ongevallen waarbij ontplofbare stoffen zijn betrokken en dat vanaf 1985
een goede basis bood voor proactie en preparatie inzake vuurwerkopslag zo
weinig aandacht heeft gekregen? BZK had toch de taak om te kijken wat gemeenten
daarmee deden (centraal rapport inspecties, eerste versie, grijze kaft)?Het genoemde rapport is primair ontwikkeld als hulpmiddel voor gemeenten
ten behoeve van de preparatie en ongevalsbestrijding van ongevallen waarbij
ontplofbare stoffen zijn betrokken en heeft ook betrekking op vuurwerkopslagplaatsen.
Het rapport is destijds via een circulaire verspreid aan alle gemeenten. Daarnaast
wordt het rapport sinds die tijd gebruikt als lesmateriaal in onder meer de
cursus regionaal officier gevaarlijke stoffen (ROGS) die onderdeel uitmaakt
van de reguliere officiersopleiding die door het Nibra wordt verzorgd. Verder
biedt het boekje inderdaad ook inzichten die de brandweer in het kader van
proactie bij het geven van adviezen over ruimtelijke ordening kan gebruiken.BZK had ten tijde dat deze publicatie is verschenen een meer stimulerende
en adviserende rol ten aanzien van de operationele voorbereiding door gemeenten
op ongevallen met gevaarlijke stoffen. Het volgen van wat er met publicaties
door gemeenten werd gedaan, had destijds weinig aandacht. Dit is de laatste
jaren verbeterd. Er wordt door BZK nu meer aandacht besteed
aan de wijze waarop publicaties worden gebruikt, onder meer in de vorm van
evaluaties.Verder kan de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding naar aanleiding
van een specifiek ongeval, bij een aspectonderzoek op het gebied van gevaarlijke
stoffen of bij een periodieke doorlichting van de kwaliteit van de rampenbestrijding
aandacht besteden aan de wijze waarop deze publicaties worden gebruikt.32Bij de brandweer ging het behoorlijk fout, zo blijkt
uit het onderzoek naar het brandweeroptreden tot en met de fatale explosie.Welke conclusies trekt het kabinet uit deze treurige
gang van zaken? Welke minimumeisen stelt het voor de toekomst?Het is van belang dat onderscheid gemaakt wordt tussen de gemeentelijke
verantwoordelijkheid voor de brandweerzorg (zie de Brandweerwet 1985) met
name betreffende de uitvoering enerzijds en de rijksverantwoordelijkheid voor
de brandweerzorg in het algemeen m.n. m.b.t. wet- en regelgeving anderzijds.
Geconstateerd kan worden dat zaken fout zijn gegaan in het overheidsbeleid,
bijvoorbeeld ten aanzien van het gebruik maken van de lessen van Culemborg
middels een vertaling naar wet- en regelgeving. Dit heeft bij de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en koninkrijksrelaties geleid tot het voornemen om
de brandweer te versterken ten aanzien van pro-actie en preventie en gezien
de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor brandweerzorg zal hij er bij de
VNG op aandringen dat gemeenten zorgdragen voor de ontwikkeling van een samenhangend
kwaliteitssysteem met criteria voor de basis brandweerzorg (kabinetsstandpunt
Vuurwerkramp, actiepunten 34 en 45).33Er ontbreekt een landelijk stelsel van procedures op
basis waarvan een bevelvoerder snel en duidelijk geïnformeerd kan worden
over de gevaren van een bepaald object of de te hanteren inzet techniek. Wat
betekent dit en wat zijn de gevolgen? Dient zo'n stelsel centraal ontworpen
te worden?Op dit moment is voor het repressief optreden belangrijke informatie nog
niet opgenomen in landelijke procedures en databases. De gevolgen zijn dat
er dan minder adequaat opgetreden kan worden. De staatssecretaris van Binnenlandse
en Koninkrijksrelaties in overleg met de betrokken organisaties zal bezien
hoe deze informatievoorziening ten behoeve van de hulpverleningsdiensten organisatorisch
en juridisch kan worden uitgewerkt (kabinetsstandpunt Vuurwerkramp, actiepunten
44).34Ten aanzien van de coördinatie rampbestrijding
worden verschillende conclusies getrokken en aanbevelingen gedaan.Welke neemt het kabinet over en welke niet en waarom?Zie het antwoord op vraag 2 (27 157-14).35Bij de brandbestrijding worden verschillende conclusies
getrokken.Wat gaat het kabinetten aanzien van deze conclusies
verbeteren? Hoe en wanneer?Zowel in de Handleiding rampenbestrijding, de leidraad Brandweercompagnie
en in de PVB-referentiekaders (mei 1996) is een duidelijke coördinatiestructuur
opgenomen. In het kader van de herziening van de landelijk beschikbare documentatie
ter ondersteuning van de voorbereiding en de uitvoering van de rampenbestrijding
zal ook het opschalingsproces worden beschreven. Het ministerie
van BZK zal hierover afspraken maken met het LBRB.Ten aanzien van het oefenen is onlangs de Leidraad oefenen uitgebracht
waarin het monodisciplinair oefenen van de brandweer is uitgewerkt. Het is
nu aan de regio's en gemeenten om hiermee aan de slag te gaan. Dit onderwerp
vormt een belangrijk onderdeel van de beheersplannen die de regio's met ingang
van 2003 zullen indienen.Zoals in het regeringsstandpunt is opgenomen wordt in de loop van 2002
een bijstandseenheid voor search and rescue geformeerd die zowel in het binnenland
als in het buitenland inzetbaar is.Zie tevens het antwoord op vraag 78 (27 157-18).36Wat gaat het kabinet doen met de conclusies met betrekking
tot het GHOR?In de komende jaren moet meer energie worden gestoken in de multidisciplinaire
elementen van de rampenbestrijdingsorganisatie. Het gaat dan vooral om het
bundelen van schaars aanwezige kennis en vaardigheden. Het versterken van
het functioneren van de geneeskundige kolom binnen het gehele systeem van
de rampenbestrijding vormt een bijzondere prioriteit.Hiertoe zullen de bewindslieden van BZK en VWS afspraken maken met de
Raad van RGF-en en de GHOR-burgemeesters.Mede in het licht van de ontwikkeling in de afgelopen jaren zullen de
beschreven, vooral operationeel gerichte, conclusies uit de inspectierapporten
hierbij worden betrokken.37Wat wordt bedoeld met de «formele status van
met name de Leidraad operationele prestaties zal in dit verband bepalend zijn
voor de uiteindelijke richting»? Wordt met formele status dwang bedoeld
en tegen wie?De leidraad operationele prestaties zal onderdeel zijn van de landelijk
beschikbare documentatie ter ondersteuning van de voorbereiding en de uitvoering
van de rampenbestrijding (handleidingen, leidraden en referentiekaders). Zoals
aangekondigd in het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp zal de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan het Landelijk Beraad Rampenbestrijding
een advies vragen over de status van deze documentatie. De insteek is dat
de gemeenten en regio's zich aan de documentatie committeren zodat zij de
rampenbestrijding organiseren conform de structuur zoals deze in de documentatie
wordt beschreven.38Over het Ambulancevervoer en de Nazorg worden verschillende
conclusies getrokken. Welke conclusies trekt het kabinet uit deze bevindingen?
Hoe worden deze problemen toekomstig voorkomen? Wanneer neemt het kabinet
maatregelen?• Het vaststellen van de mate van paraatheid van de diverse functies
in de rampenbestrijding, waaronder die in de GHOR, is een verantwoordelijkheid
van het regionale cq. lokale openbare bestuur. In de Leidraad Geneeskundige
Combinatie is voor het personeel dat is ingedeeld bij de Geneeskundige Combinatie
(ambulanceteam cq. SIGMA), 30 minuten aangegeven als norm voor de opkomsttijd
(dit is de tijd tussen alarmering en aankomst bij het opkomstpunt). Tevens
is aangegeven dat de daadwerkelijke aankomsttijd op de plaats van het incident
niet meer dient te bedragen dan 60 minuten na alarmering.• Het trainen van personeel voor het mobilofoongebruik is een verantwoordelijkheid van de desbetreffende organisaties (CPA, ambulancedienst,
Rode Kruis etc.).• De RGF (Regionaal Geneeskundig Functionaris) heeft de verantwoordelijkheid
om er voor te zorgen dat de afstemming tussen de ketenpartners in geval van
een ramp of zwaar ongeval goed verloopt. Dit is aangegeven in de taakomschrijving
van de RGF (circulaire EB 1999/70 913 d.d. 1 juli 1999 van de staatssecretaris
van BZK en de minister van VWS). Dit geldt ook ten aanzien van de psychosociale
hulpverlening bij rampen en zware ongevallen (samenwerking tussen GGD en GGZ-instellingen,
protocol voor het houden van oefeningen etc.). Dit alles dient te gebeuren
in het kader van het GHOR-organisatieplan.• Het kabinet zal dit nogmaals onder de aandacht brengen van de RGF
van de regio Twente. Met betrekking tot de aanbeveling om aan de Gezondheidsraad
een advies over psychosociale nazorg te vragen, het volgende. Op 25 januari
2001 heeft het kabinet de Landelijke Commissie Psychosociale Nazorg bij Rampen
geïnstalleerd. De minister van VWS wil eerst het rapport van deze commissie
afwachten (naar verwachting in mei 2001), alvorens het besluit te nemen advies
over psychosociale nazorg aan de Gezondheidsraad te vragen.39Over de Milieubelasting en gezondheidsrisico's worden
verschillende conclusies getrokken. Welke maatregelen neemt het kabinet naar
aanleiding van deze conclusies?Taken en verantwoordelijkheden/informatieuitwisselingDe medisch milieukundige van de GGD was onvoldoende op de hoogte van de
onderzoeksresultaten. De infobrief aan de burgers (hoe om te gaan met asbest)
is pas na twee dagen verschenen.Het kabinet is voornemens de rol van de medisch milieukundige structureel
in te bedden in de GHOR-structuur. Hierdoor zal besluitvorming en communicatie
ten aanzien van (de bescherming tegen) gezondheidsrisico's na een ramp eenduidig
geregeld kunnen worden, omdat voorzien wordt in een heldere taakafbakening
en samenwerking tussen deskundigen op het gebied van gezondheidsrisico's en
communicatie binnen GHOR-structuur. Het kabinet verwacht dat hierdoor een
betere informatieuitwisseling kan plaatsvinden tussen de medisch milieukundige
en de overige betrokkenen (o.a. regionaal geneeskundig functionaris, GGD en
voorlichters) en dat de voorlichting aan de bevolking sneller op gang kan
komen.Hiermee is ook aandacht besteed aan het in één team samenvoegen
van milieu- en gezondheidsdeskundigen en voorlichters.Belasting geestelijke gezondheidEr is reeds kort na de vuurwerkramp een aantal maatregelen genomen ten
bate van de geestelijke gezondheid van de direct en indirect getroffenen.Ten eerste is direct na de vuurwerkramp door alle betrokken instellingen
psychosociale nazorg verleend aan de direct en indirect getroffenen. De integrale
psychosociale nazorg zal onder verantwoordelijkheid van de gemeente gedurende
ten minste 5 jaar uitgevoerd worden door de Stichting Consense, waarin alle
betrokken instellingen zijn verenigd (zoals Mediant, GGD, maatschappelijk
werk, de huisartsen). De uitvoering van deze integrale psychosociale nazorg
wordt gefinancierd door de rijksoverheid.Ten tweede heeft er twee weken na de vuurwerkramp een gezondheidsonderzoek
plaatsgevonden. Er volgt de komende jaren nog tweemaal een follow-up van het
gezondheidsonderzoek . Daarnaast wordt de gezondheidstoestand van de direct
en indirect getroffenen gedurende meerdere jaren op gemonitord
door de instellingen in Enschede. De coördinatie van de monitoring ligt
bij de GGD.Logboeken e.d.Het belang van vastlegging van feiten en besluiten zal onder de aandacht
van de verantwoordelijken worden gebracht.40Opschaling is een kernbegrip bij rampenbestrijding.
Deze heeft gehaperd met betrekking tot het bevoegd gezag en de brandweer.
Kunnen verbeteringen tot stand worden gebracht met handhaving van de huidige
opschalingsmethodiek?Zoals aangekondigd in paragraaf 4.6 van het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp
zal de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met
het Landelijk Beraad Rampenbestrijding afspraken maken over de herziening
van de landelijk beschikbare documentatie ter ondersteuning van de voorbereiding
en de uitvoering van de rampenbestrijding.In het kader van deze herziening zal ook het opschalingsproces worden
beschreven. Hierbij wordt bezien op welke wijze het opschalingsproces kan
worden verbeterd. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zal tevens aan het Landelijk Beraad Rampenbestrijding een advies vragen over
de status van deze documentatie. De insteek is dat de gemeenten en regio's
zich aan de documentatie committeren zodat zij de rampenbestrijding organiseren
conform de structuur zoals deze in de documentatie wordt beschreven, met inbegrip
van het opschalingsproces.41Ten aanzien van de politie zijn verschillende conclusies
en aanbevelingen van toepassing. Welke conclusies en aanbevelingen worden
overgenomen en tot welke maatregelen leiden zij? Wat wordt er bedoeld met
de opmerking dat mogelijkheden uit de Wet op de Politieregisters een «geschikt
middel vormen voor het realiseren van kwaliteit en eenduidigheid van informatie»?
Welke mogelijkheden zijn dat en hoe werken zij?Op het gebied van de politie worden alle aanbevelingen van de Inspectie
voor de Politie die betrekking hebben op het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties of op het landelijke beleid, overgenomen. Veel van
de door de Inspectie gedane aanbevelingen kunnen worden opgenomen in het Referentiekader
Conflict- en Crisisbeheersing Politie. Aan de herziening van dit Referentiekader
wordt door het Expertisecentrum Conflict- en Crisisbeheersing Politie (ECCB)
reeds gewerkt. In oktober van dit jaar zal het nieuwe Referentiekader beschikbaar
komen. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal de Inspectie
voor de Politie vragen een onderzoek te verrichten naar de stand van zaken
met betrekking tot de implementatie van de herziene versie van het Referentiekader
Conflict – en Crisisbeheersing door de politieregio's en het Korps landelijke
politiediensten. Het onderzoek zal medio 2003 van start gaan en naar verwachting
begin 2004 zijn afgerond.Ook de modernisering van het draaiboek Rampen Identificatieteam is reeds
aangevangen. De nieuwe versie van het draaiboek zal naar verwachting medio
2001gereed zijn. De documentatie wordt door het Korps landelijke politiediensten
aangeboden aan alle politieregio's, gemeenten, regionale brandweren en organisaties
betrokken bij de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen.Tevens zullen de aanbevelingen worden verwerkt in de opleidingen voor
politiefunctionarissen. Met betrekking tot de uitvoering van de aanbevelingen zal de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties op zeer korte termijn een brief
zenden aan het Korpsbeheerdersberaad, de Raad van hoofdcommissarissen in afschrift
aan de individuele korpsbeheerders en korpschefs. In de brief wordt hen verzocht
de aanbevelingen in hun organisatie en werkwijze te implementeren. Met name
wordt ook aandacht gevraagd voor het multidisciplinair oefenen. Over de wijze
waarop en de termijn waarbinnen het implementeren van de aanbevelingen geschiedt
zal vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op
korte termijn met de korpsbeheerders en korpschefs worden gesproken.Op korte termijn zullen door het kabinet maatregelen worden voorbereid
gericht op het samenvoegen van de meldkamers van politie, brandweer en ambulancezorg,
met inachtneming van de daarbij bestaande verantwoordelijkheden en kwaliteitsnormen.
Uitgangspunt is maximaal 25 meldkamers, dat wil zeggen één per
(hulpverlenings-)regio. Op deze wijze wordt het financiële en organisatorische
draagvlak van de meldkamers versterkt, kan gezamenlijk gebruik worden gemaakt
van de infrastructurele voorzieningen en worden de mogelijkheden tot samenwerking
en informatie-uitwisseling onder rampomstandigheden vereenvoudigd.Kort na de ramp heeft de regiopolitie Twente bij de Registratiekamer een
tweetal tijdelijke politieregisters aangemeld voor politie-informatie rondom
de gebeurtenissen van de ramp. Hierdoor viel deze informatie onder het regime
van de Wet politieregisters. Deze wet biedt bescherming door de beperkte toegankelijkheid
van de informatie voor derden. Hierdoor werd de mogelijkheid gecreëerd
om in alle rust informatie te verzamelen en te veredelen, zonder dat druk
van buitenaf dit zou kunnen belemmeren. De gedachte hierachter was dat daardoor
op termijn geen onvolledige of onjuiste informatie over de ramp zou worden
gebruikt.42Over de Registratie slachtoffers CRIB wordt een aantal
conclusies getrokken. Tot welke maatregelen leiden deze conclusies? Welk worden
wel en niet overgenomen en waarom?De registratie van slachtoffers CRIB is een gemeentelijk proces, en de
gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van dit proces. De staatssecretaris
van BZK zal met de Vereniging Nederlandse Gemeenten in overleg treden om te
bevorderen dat de gemeenten een gezamenlijk project opzetten om de gemeentelijke
processen bij de rampenbestrijding te versterken.De staatssecretaris van BZK zal ter ondersteuning van het proces registratie
slachtoffers en vermisten in overleg treden met de gemeenten, de politie en
de geneeskundige sector om te komen tot een landelijke standaard voor de registratie
van slachtoffers en vermisten. Deze standaard moet aansluiten bij de registratiesystemen
van de geneeskundige hulpverlening en het Rampen Identificatie Team. In overleg
met de gemeenten wordt bekeken of het wenselijk en mogelijk is om op basis
van deze standaard een landelijk geautomatiseerd systeem te ontwikkelen. Dit
systeem moet in staat zijn de eigen gegevens te vergelijken met gegevens uit
onder andere de Gemeentelijke Basis Administratie persoonsgegevens.Ten aanzien van het aanwezig zijn van een liaison van VWS binnen het CRIB
is reeds thans in de procedure opgenomen dat zodra er sprake is van het faciliteren
van een gemeente voor verwanteninformatie er terstond een liaison naar de
betrokken gemeente zal worden gezonden.43Ten aanzien van Voorlichting en Communicatie worden
enkele opmerkingen gemaakt. Welke conclusies deelt het kabinet en welke maatregelen neemt het kabinet om dit in de toekomst te verbeteren?Het kabinet deelt de conclusies ten aanzien van Voorlichting en Communicatie.
Voorlichting en communicatie maken onderdeel uit van de gemeentelijke processen.
De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van deze processen.Zoals aangekondigd in het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp zal de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten in overleg treden om te bevorderen dat de gemeenten een gezamenlijk
project opzetten om de gemeentelijke processen bij de rampenbestrijding, waaronder
voorlichting en communicatie, te versterken.Tevens heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft het Nationaal Voorlichtingscentrum (NVC) versterkt, aangezien gemeenten
zijn niet altijd voldoende in staat zijn de vele publieksvragen en de enorme
mediabelangstelling bij rampen en calamiteiten het hoofd te bieden. Het vernieuwde
Nationaal Voorlichtingscentrum bestaat uit een afdeling persvoorlichting en
een afdeling publieksvoorlichting. Daarnaast is er een pool van voorlichters
van verschillende ministeries, die opgeleid zijn tot crisiscommunicatiespecialisten
waaruit voorlichters kunnen worden uitgeleend aan mede-overheden. Deze voorlichters
werken dan onder verantwoordelijkheid van de betreffende lokale overheid.
De nieuwe structuur en werkwijze van het Nationaal Voorlichtingscentrum wordt
nog dit jaar vastgelegd in het Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming. Tijdens
de vuurwerkramp in Enschede en de cafébrand in Volendam zijn er al
voorlichters van het Nationaal Voorlichtingscentrum aan deze gemeenten uitgeleend.Tenslotte zal in het kader van de uitwerking van actiepunt 89, het bezien
op welke wijze invulling kan worden gegeven aan de uitvoering van de aanbevelingen
van de Commissie aan de gemeentelijke rampenplannen aan te passen, dan wel
aan te vullen, ook aandacht besteed worden aan de aspecten voorlichting en
communicatie.44Het onderdeel Arbeidsinspectie leidt tot verschillende
aanbevelingen.Neemt het kabinet deze over en op welke wijze worden
deze omgezet in beleidsmaatregelen?Het kabinet is van oordeel dat versterkende maatregelen ten behoeve van
de organisatie van de rampenbestrijding noodzakelijk zijn:Het beleid voor de komende jaren is vastgelegd in de beleidsnota rampenbestrijding
2000–2004 «De veiligheidsketen gesmeed» (kamerstukken II,
1999/2000, 26 956, nr. 2). De beleidsnota sluit aan bij het Project Versterking
Brandweer en het Project Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen
en is gericht op het verder invoeren van de beleidsvoornemens zoals die zijn
geformuleerd in het kader van beide projecten.Aan de voorkant van de veiligheidsketen kan door pro-actie en preventie
winst worden geboekt op het terrein van fysieke veiligheid. In het Project
Versterking Brandweer zijn hiervoor referentiekaders opgesteld en aanvullende
initiatieven ontwikkeld. Daarnaast neemt als gevolg van de Seveso-II-richtlijn
van de Europese Unie het takenpakket van de brandweer met betrekking tot pro-actie
en preventie toe. In het kader van de beleidsnota rampenbestrijding 2000–2004
is daarom voorzien in een bijdrage aan de financiering van extra capaciteit
en deskundigheid voor de uitvoering van deze richtlijn. Het kabinet wil de
capaciteit en deskundigheid bij de regionale brandweren voor het uitvoeren
van taken op het gebied van pro-actie en preventie nog verder uitbreiden.
Het gaat om een aanvulling op de capaciteit die reeds is toegezegd in de beleidsnota
rampenbestrijding 2000–2004. Om te komen tot een eenduidige organisatie van de rampenbestrijding streeft
het kabinet er naar om uiterlijk in 2003 een congruente gebiedsindeling van
de regionale samenwerkingsverbanden van de brandweer en de organisatie voor
geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen in de wet vastgelegd
te hebben. De schaal van de politieregio's is hierbij richtinggevend.Voor zowel de brandweer als voor de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen worden de organisatie, de taken en de verantwoordelijkheden door
het regionaal bestuur vastgesteld in een organisatieplan. Het organisatieplan
als instrument zal wettelijk verankerd worden. Om daarnaast de samenwerking
binnen regio's te bevorderen zal het regionaal beheersplan rampenbestrijding
eveneens een wettelijke basis krijgen. In het regionaal beheersplan rampenbestrijding
worden de afspraken vastgelegd tussen de betrokken besturen van de brandweer,
de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, de politie, de waterschappen
en de overige gemeentelijke diensten over het functioneren van deze diensten
als één samenhangende organisatie bij rampen en zware ongevallen.In de eerste plaats wordt ingezet op het versterken van de samenhang in
het gemeentelijk veiligheidsbeleid. Dit betreft onder andere de samenhang
tussen bouw- en milieuvergunningen, de gemeentelijke activiteiten in het kader
van de ruimtelijke ordening en de taken van de brandweer op het gebied van
pro-actie en preventie. De vormgeving hiervan is gemeentelijk beleid. Het
onderwerp zal daarom ingebracht worden in het Overhedenoverleg met het Interprovinciaal
Overleg en Vereniging Nederlandse Gemeenten. De uitkomsten van het overleg
zullen bij voorkeur worden vastgelegd in een Bestuursakkoord Nieuwe Stijl.Leidraad Maatramp/Leidraad Operationele situatiesDe brandweerregio's inventariseren de aanwezige risico's, bepalen op welke
rampen zij zich voorbereiden en welke operationele prestaties van de diverse
(parate) diensten en de overige betrokkenen daarbij worden verwacht. Deze
prestaties vormen de basis voor de operationele voorbereiding (qua organisatie,
werkwijze, personeel en materieel) van de afzonderlijke disciplines. Om dit
proces te ondersteunen is in opdracht van de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties de Leidraad Maatramp ontwikkeld. Deze is in september
2000 (kenmerk EB2000/89 825) aangeboden aan de regionaal commandanten
van de brandweer, de korpschefs van de politie en de regionaal geneeskundig
functionarissen. In opdracht van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties wordt nu de Leidraad Operationele prestaties ontwikkeld,
die voorziet in de vertaling van de risico-analyse naar de operationele prestaties.
De regio's moeten volgens de planning eind 2001 de risico-analyses hebben
afgerond en de regionale maatscenario's en operationele prestaties hebben
vastgesteld. Het beschikbare onderzoekmateriaal over de vuurwerkramp is reden
tot een herijking van de maatscenario's. Dit past in de systematiek van de
Leidraad Maatramp waarin een periodieke herijking is voorzien.OefenenHet kabinet onderschrijft dat er vaker en beter bestuurlijk en multidisciplinair
dient te worden geoefend. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft in zijn brief van 28 september 2000 (kamerstukken II, 2000/2001, 26 956,
nr. 5) zijn beleidsvoornemens ten aanzien van het bevorderen van het oefenen
door de brandweer en de rampenbestrijdingsorganisatie uiteengezet. Eind 2001
zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden over de stand van zaken. Optreden hulpverleningsdiensten in verband met classificatie
vuurwerkDe minister van BZK heeft op 16 augustus 2000 een brief gestuurd aan de
gemeenten en de regionale brandweren over het gegeven dat onjuiste classificatie
van vuurwerk bij een zwaar ongeval kan leiden tot een ander effect dan waar
de rampbestrijdingsorganisaties op voorbereid zijn. Vrom-inspecties (27 157, nr. 14)1Heeft de breed gedragen wens tot versterking van de
handhaving geleid tot grotere aandacht bij de Inspectie Milieuhygiëne
voor handhaving van milieuwetten waarvoor het rijk het bevoegd gezag is, terwijl
dit ten koste is gegaan van het toezicht op de vergunningverlenings- en handhavingsactiviteiten
van mede-overheden? Hoe moet de passage in het jaarverslag over 1999 van de
Inspectie Milieuhygiëne op dit punt worden gelezen? Is dit mede aanleiding
geweest voor de versterking van personele bezetting, zoals genoemd in de brief
van de minister van VROM van 11 oktober 2000?Ja. De reorganisatie van de IMH medio jaren 90 stond in het teken van
«meer eerstelijnstoezicht en anders (lees: afstandelijker en daardoor
met minder mensen) tweedelijnstoezicht». De recente uitbreiding beoogt
het tweedelijnstoezicht weer op het oorspronkelijke peil te brengen.Zie verder het antwoord op vraag 17 (27 157-14).2Hoe beoordeelt het kabinet het feit dat de Inspectie
Milieuhygiëne (IMH) de uitvoering van de milieuvergunningverlening en
-handhaving in Enschede jaarlijks als positief beoordeelde, terwijl de feitelijke
situatie daar geen aanleiding toe gaf?Naar de criteria die in de bijdrageregeling voor uitvoering van het gemeentelijk
milieubeleid golden, dus op het niveau van aantallen personeelsleden, aantallen
vergunningen en handhavingsacties, werd de uitvoeringsorganisatie als adequaat
beoordeeld. Met de kennis van nu moet opgemerkt worden dat de kwaliteit van
de vergunningen en de handhaving te wensen overlieten. Daaruit is de conclusie
getrokken dat tweedelijnstoezicht zich tevens moet richten op die kwaliteit
van de resultaten.3Had het onder het overgangsrecht plaatsen van S.E.
Fireworks bij de vaststelling van twee bestemmingsplannen de jure consequenties
voor de eisen met betrekking tot de opslag van vuurwerk?Door de gemeente is niet handhavend opgetreden ten aanzien van de MAVO-boxen
en de containers. Bij wijziging van het bestemmingsplan is de strijd met het
bestemmingsplan niet gewraakt. Het daardoor van toepassing zijnde overgangsrecht
gaf de beperking dat vergroting van het strijdig gebruik niet was toegestaan.4Hoe verhoudt het interdepartementaal overleg over een
aanscherping van voorschriften voor de opslag van vuurwerk naar aanleiding
van de ramp bij Culemborg (vanaf 1991) zich tot het feit dat het bureau
MILAN bij de advisering inzake de vergunningaanvragen van 1997 en 1999 juist
concessies deed ten opzichte van haar eigen beleidskader? Wat moet worden
verstaan onder «advieskader»? (wellicht het door MILAN gehanteerde
Memorandum?)In 1991 werd door de Directie Brandweer van het ministerie van BZK naar
aanleiding van de ramp te Culemborg bij de CPR aandacht gevraagd voor de aanscherping
van regelgeving omtrent constructie-eisen van vuurwerkopslagen en de afstanden
van vuurwerkopslagen tot woonbebouwing. De bij de CPR neergelegde vraag heeft
niet geleid tot verdere actie van de commissie. Het ministerie van Defensie maakte geen deel uit van de CPR. Er is dan
ook geen relatie tussen het overleg over aanscherping in de CPR en de concessies
bij de advisering door het bureau AMV inzake de vergunningaanvragen in 1997
en 1999 van SE Fireworks.Bureau AMV hanteerde voor de advisering inzake de vergunningaanvragen
in 1997 en 1999 als beleidskader het Memorandum «veiligheidsafstanden
opslag groot vuurwerk», waarin onder andere de onderlinge afstanden
tussen vuurwerkopslagen werden geregeld.5Wat was, beknopt, de inhoud van het advies van de VROM-inspecties
(als lid van de Provinciale Planologische Commissie (PPC)) over de twee bestemmingsplannen?
Welk vervolg is aan dit advies gegeven?De Provinciale Planologische Commissie heeft op 23 december 1985 geadviseerd
over het vastgestelde bestemmingsplan Tollensstraat 20. Het advies was in
het algemeen positief; op één punt stelde de PPC aan GS voor
om goedkeuring te onthouden en dat was aan het deel van de voorschriften dat
het mogelijk maakte dat via een vrijstelling bedrijven mogelijk zijn die 2
categorieën hoger zijn dan de bedrijfsvormen die bij recht zijn toegestaan.
Dit advies is niet overgenomen door GS. Op 14 september 1994 heeft de PPC
advies uitgebracht over het vastgestelde bestemmingsplan Enschede Noord. De
PPC adviseert om aan enkele (in dit verband niet relevante) onderdelen goedkeuring
te onthouden. Dit advies is door GS overgenomen.6Hoe beoordeelt het kabinet de passage in de officiële
reactie van het College van B&W van Enschede op het eindrapport van de
Commissie-Oosting waarin wordt gesteld dat legalisatie algemeen geaccepteerd
was en dat dit feitelijk een onvermijdbaar gemeentelijk beleid was? Hoe staat
het kabinet ten opzichte van een dergelijk legalisatiebeleid? Welke rol vervult
de IMH daarin?In de Nederlandse uitvoeringspraktijk van de Wet milieubeheer is het achteraf
legaliseren, zoals door het college van B&W van de gemeente Enschede is
gedaan m.b.t. het bedrijf S.E.Fireworks, niet uniek. Het is echter zeker niet
zo dat dit in de jaren negentig, zoals door het college van B&W van Enschede
verwoord, algemeen geaccepteerd beleid was. Dit moge blijken uit het feit
dat over het gedogen van illegale situaties begin jaren negentig strikte spelregels
zijn afgesproken tussen het Rijk en IPO, VNG en Unie van Waterschappen in
het «Gezamenlijke beleidskader inzake het terugdringen van het gedogen
van milieu-overtredingen» (aangeboden aan de 2e kamer door de Ministers
van VROM en VenW d.d. 10/10/1991).De verklaring voor het legalisatiebeleid van de gemeente in deze acht
het kabinet dan ook niet gerechtvaardigd. Tegen overtredingen van de Wet milieubeheer
diende handhavend te worden opgetreden.De Inspectie vervult in zijn algemeenheid de rol van toezichthouder op
de uitvoering van de milieutaken van de andere overheden. Bij constatering
van overtredingen is de werkwijze van de Inspectie dat het bevoegd gezag verzocht
wordt om handhavend op te treden. De Inspectie bewaakt de voortgang van het
handhavend optreden door het bevoegd gezag en stelt beroep in als het verzoek
terzijde wordt gelegd.7Hoe beoordeelt het kabinet de opmerking van B&W
van Enschede dat het bestuur op afstand was komen te staan ten aanzien van
de vergunningverlening? Is het niet de IMH die moet toezien op de vergunningverlenings-
en handhavingspraktijken van gemeenten en een dergelijke situatie
derhalve had moeten signaleren? Hoe beoordeelt het kabinet het toezicht van
de IMH op dit punt, zowel voor wat betreft de Enschedese situatie als in het
algemeen?De IMH hield toezicht of er vergunning werd verleend, of deze tijdig werd
verleend of er voldoende toezichthouders waren etcetera. De inhoud van de
vergunning werd alleen beoordeeld voor bedrijven waaraan prioriteit werd gegeven
en tot mei 2000 was er wel prioriteit voor bedrijven met veiligheidsrisico's,
maar binnen deze groep niet voor vuurwerkbedrijven.8Waarom is de eis van een minimale afstand van 100 meter
tussen de inrichting en woonwijken wél uitdrukkelijk aan de orde geweest
bij het bestemmingsplan maar niet geëffectueerd? Welke middelen stonden
de VROM-inspecties ter beschikking om effectuering daarvan af te dwingen?Bij de voorbereiding van het bestemmingsplan is uitdrukkelijk de aard
van de vuurwerkopslag aan de orde geweest (is het een fabriek, een opslag
of een opslag met bewerking?) en welke afstanden daarbij aangehouden zouden
moeten worden. Er waren geen dwingende eisen die in een bestemmingsplan moeten
worden verwerkt. Wel was er het Handboek Milieuvergunningen met uitgebreide
richtlijnen en afstandstabellen en het Groene Boekje van de VNG. De gemeente
Enschede had haar eigen daarvan enigszins afwijkende systematiek, zoals meer
gemeenten. Op basis van al die verschillende richtlijnen was een vergelijkend
onderzoek wel degelijk mogelijk.Indien de VROM-inspecties het bestemmingsplan hadden willen doen aanpassen
hadden zij de normale route van zienswijze bij de gemeenteraad en bedenkingen,
bezwaar en beroep moeten bewandelen; de Inspectie Ruimtelijke Ordening zou
tenslotte de minister hebben kunnen voorstellen de provincie een aanwijzing
te geven het bestemmingsplan niet goed te keuren.9Is het kabinet van mening dat de Inspectie Ruimtelijke
Ordening voldoende alert is geweest ten aanzien van de handhaving van het
bestemmingsplan door de gemeente Enschede?Zie het antwoord op vraag 17 (27 157-14).10Wat is de reden dat MILAN concessies heeft gedaan ten
opzichte van het eigen advieskader als het gaat om constructie-eisen en afstandseisen?
Hoe beoordeelt het kabinet dit «meedenken» door MILAN?Het valt niet uit te sluiten dat bureau AMV concessies heeft gedaan aan
haar eigen advieskader omdat er sprake zou zijn van een tijdelijke situatie.
Er waren reeds gesprekken gaande over een verhuizing.Dit «meedenken» is als ongewenst te beoordelen. De adviseur
dient zich strikt aan zijn eigen advieskader te houden.11Wat is de reden van het feit dat de IMH alleen in 1979
gebruik heeft gemaakt van haar wettelijke adviesbevoegdheid?Zie het antwoord op vraag 17 (27 157-14).12Gesteld wordt dat de bouw niet conform de bij de bouwaanvraag
behorende situatietekening is uitgevoerd. Welke middelen staan de VROM-inspecties ter beschikking om dergelijke afwijkingen teniet te doen?
Is daarvan gebruik gemaakt? Zo nee, waarom niet?De gemeente moet toezien dat de bouw conform de vergunning plaatsvindt.
Handhaving daarvan is dus ook een zaak van de gemeente. Indien de VROM inspecties,
achteraf, bij een steekproef constateren dat in strijd met een vergunning
is gebouwd, dan zal de Inspectie de gemeente vragen handhavend op te treden
en zal, indien de gemeente dat weigert, daartegen in beroep gaan. Indien de
gemeente dat weigert kan de inspectie daartegen in beroep gaan.13Is het kabinet van mening dat het niet-afleggen van
controlebezoeken door de Inspecties heeft bijgedragen aan het voortbestaan
van een onwenselijke en onwettige situatie? Deelt het kabinet de mening dat
daadwerkelijke feitelijke controles, naast administratieve controles, een
onmisbaar handhavingsinstrument vormt?Op beide vragen is het antwoord: ja. Het tweedelijnstoezicht van de VROM-inspecties
is om die reden – sinds het aantreden van dit kabinet, dus al voor de
vuurwerkramp – in deze zin gewijzigd.14Acht het kabinet het niet opmerkelijk dat de aanbeveling,
om blijvend een hoge prioriteit toe te kennen aan bedrijven waar veiligheid,
gezondheid en milieu in het geding zijn, juist door de VROM-inspecties wordt
gedaan, terwijl dit vanzelfsprekend zou moeten zijn gelet op hun wettelijke
taken?Het «blijvend» in de aanbeveling is bedoeld om aan te geven
dat er geen misverstand mag bestaan dat de Inspecties dat reeds doen en blijven
doen, ook na de samenvoeging tot één geïntegreerde VROM
inspectie.15Hoe gaat het kabinet om met de aanbeveling om op bestuurlijk
niveau een scheiding aan te brengen tussen vergunningverlening en handhaving?
Ervaart het kabinet dit als een steun in de rug voor het beleid terzake en
zal het leiden tot versnelling, gelet op het feit dat de wens tot scheiding
ook op eerdere momenten naar voren is gebracht?Op bestuurlijk niveau zou die scheiding gestalte kunnen krijgen door binnen
het college van burgemeester en wethouders de verantwoordelijkheden voor vergunningverlening
en voor handhaving bij verschillende portefeuillehouders onder te brengen.
Onder meer via het periodieke bestuurlijk overleg met VNG en IPO zal dit bestuurlijk
aspect aan de orde komen. De aanbeveling betekent een steun in de rug voorzover
het kabinet reeds eerder het belang daarvan heeft onderstreept.16Hoe verhoudt het door bureau MILAN bij de advisering
gehanteerde Memorandum zich tot de NAVO-richtlijnen voor de opslag van grote
hoeveelheden vuurwerk? Moeten ook stappen worden ondernomen om te komen tot
een aanpassing van de genoemde NAVO-richtlijnen naar aanleiding van rampen
bij Culemborg en Enschede?Het door bureau AMV en daarvoor de sectie MILAN gebruikte memorandum is
voor een deel afgeleid van de NAVO richtlijn voor de opslag van explosieve
stoffen en munitie. Deze NAVO-richtlijn heeft betrekking op explosieve stoffen
in het algemeen en niet specifiek op vuurwerk. Het gebruikte memorandum is
geschreven met gebruikmaking van onder meer gegevens van diverse in opdracht
van Defensie door TNO uitgevoerde experimenten. De NAVO richtlijn
is op zich zelf juist. De problemen bij vuurwerk ontstaan met name door onjuiste
classificatie, het niet juist hanteren van richtlijnen en het niet handhaven
van gestelde eisen. Er is dan ook geen reden om de NAVO richtlijn aan te passen.17Volgens het rapport Onderzoek naar het proces van vergunningverlening,
toezicht en handhaving met betrekking tot VROM-regelgeving heeft de minister
van VROM het Hoofd bureau MILAN rechtstreeks de bevoegdheid gegeven om toezicht
te houden op verleende vergunningen. Bovendien was geen sprake van een inhoudelijke
rapportage vanuit het bureau MILAN naar hogere geledingen van het ministerie
van Defensie. Wat betekenen deze vaststellingen voor de politieke verantwoordelijkheden
met betrekking tot het bureau MILAN? Werd wèl inhoudelijk gerapporteerd
naar het ministerie van VROM?Zie het antwoord op vraag 34 (27 157-18).18Is er in de voorbije jaren afstemming geweest tussen
het ministerie van VROM en het ministerie van Defensie over de personele bezetting
van het bureau MILAN?Van afstemming tussen Defensie en VROM over de personele bezetting bij
het bureau MILAN (AMV) is in de afgelopen jaren geen sprake geweest. Wel is
in 1997/1998 tussen de Inspectie Milieuhygiëne en het bureau AMV de geringe
personele capaciteit van AMV voor het toezicht op munitie-opslagplaatsen binnen
Defensie aan de orde geweest. Dit is in 1998 voor de Inspectie Milieuhygiëne
aanleiding geweest om bij haar toezicht op Defensie-inrichtingen het toezicht
op munitie-opslagen meer prioriteit te geven binnen haar eigen handhavingstaken.19Hoe kon het DMKL oordelen over de personele bezetting
van het bureau MILAN wanneer het niet op de hoogte was van het werk dat daar
werd uitgevoerd? Welke stappen heeft het hoofd van het bureau MILAN ondernomen
om zorg te dragen voor een adequate personele bezetting van het bureau? Heeft
het hoofd van het bureau MILAN eventuele problemen met de personele bezetting
van het bureau aangekaart bij het ministerie van VROM?De DMKL heeft in onvoldoende mate kunnen oordelen over de personele bezetting
van het bureau. Het hoofd van het bureau heeft geen stappen ondernomen om
de problemen kenbaar te maken aan de Directeur Materieel KL. Zie ook het antwoord
op vraag 32 (27 157-20). Rijksverkeersinspectie (27 157, nr. 14)1In het rapport van de Rijksverkeersinspectie (RVI)
staat dat regelgeving zou worden overgedragen van Verkeer en Waterstaat naar
VROM. Dit duurde echter zo lang dat de minister van Verkeer en Waterstaat
na overleg nieuwe regels heeft gesteld. Kan aangegeven worden om welke regels
het hier gaat en kunnen deze aan de Kamer overlegd worden. Waarom duurde dit
proces zo lang?Het gaat hier om de Beleidsregels vergunning professioneel vuurwerk en
de Regeling professioneel vuurwerk RGS. Beiden zijn gepubliceerd in Staatscourant
146 van 1 augustus 2000. Voor de beantwoording van het tweede deel van deze
vraag kan verwezen worden naar het antwoord op vraag 52 en 53 (27 157-20).2De Rijksverkeersinspectie, zo blijkt uit de rapporten,
houdt zich terecht bezig met de vervoersgerelateerde vergunningen. Waarom
is de RVI ook bevoegd op het terrein van de bezigingsvergunningen?In het Reglement Gevaarlijk Stoffen (art 41) is aangegeven dat de minister
(= de minister van Verkeer en Waterstaat) verantwoordelijk is voor de afgifte
bezigingsvergunningen. Namens de minister verstrekt de RVI deze vergunningen.
Omdat de RVI zich bezig houdt met vervoer en daaraan gerelateerde handelingen
wordt al een aantal jaren gesproken om deze vergunningverlening onder te brengen
bij VROM.3Klopt het bericht dat de RVI, voordat het inspectierapport
aan de Commissie werd geleverd, belangrijke passages heeft geschrapt?Zie het antwoord op vraag 212 (27 157-20).4In 1985 is VenW begonnen met besprekingen met VROM
over de formele overdracht van de verantwoordelijkheid van handelingen die
betrekkingen hebben op niet vervoerhandelingen met betrekking tot ontploffingsgevaarlijke
stoffen. Was toen duidelijk dat het hier ook ging om de formele overdracht
van de verantwoordelijkheid met betrekking tot professioneel vuurwerk? Waarom
stokte die overdracht in de volgende tien jaar?Zie het antwoord op vraag 53 (27 157-20).5Zijn er in de periode van 1993 (Wet Milieugevaarlijke
Stoffen) tot en met 1996 (inwerkingtreding Wet vervoer gevaarlijke stoffen)
signalen (brieven, toezeggingen) naar het kabinet gegaan die signaleerden
dat een nieuw vuurwerkbesluit niet tijdig zou afkomen? Idem voor de Kamer?Nee. In 1995 zijn de betrokken bewindslieden geïnformeerd over het
belang van spoedige besluitvorming over de te volgen koers met betrekking
tot het toen voorliggende ontwerp-Vuurwerkbesluit op grond van de Wet milieugevaarlijke
stoffen. In dat ontwerpbesluit werden – naast de al bestaande regels
voor handelingen met consumentenvuurwerk, niet zijnde opslag – alleen
die elementen geregeld die bij de inwerkingtreding van de Wet vervoer gevaarlijke
stoffen zouden komen te vervallen, derhalve het bezigen en afleveren van professioneel
vuurwerk. Het opslaan daarvan viel daarbuiten aangezien dat onderwerp werd
gereguleerd op grond van de Wet milieubeheer. De Kamer is hierover dan ook niet afzonderlijk geïnformeerd. De reden daarvan is dat bij
de inwerkingtreding van de Wet vervoer gevaarlijke stoffen op verzoek van
VROM in afwachting van de inwerkingtreding van het nieuwe Vuurwerkbesluit
er voor is gekozen om de bestaande regels voor het bezigen en afleveren van
professioneel vuurwerk tijdelijk in stand te laten, maar nu op basis van een
overgangsbepaling in de Wet vervoer gevaarlijke stoffen.6Kunnen de «redenen van beleidsmatige en juridische
aard» die ertoe hebben geleid dat de departementen er niet mee konden
instemmen om de voorgestelde erkenningsregeling een publiekrechterlijke grond
te geven in een nieuw Vuurwerkbesluit worden toegelicht?Zie het antwoord op vraag 83 (27 157-20).7Kan inzicht worden gegeven in de brief van 13 juli
1999 van VenW aan VROM over problemen aangaande de overname van taken met
betrekking tot niet-vervoerhandelingen van onder andere vuurwerk?Ja, zie bijlage 7.8Waarom neemt VenW en niet VROM het initiatief om nieuwe
beleidsregels te ontwikkelen?VenW heeft het initiatief voor de beleidsregels genomen omdat deze gebaseerd
moesten worden op het bestaande Reglement gevaarlijke stoffen dat via een
overgangsbepaling in de Wet Vervoer Gevaarlijke Stoffen onder laatstgenoemde
wet viel.9Welk effect hebben de «onduidelijke beleidsregels»
op de controle van afleveren en aanwezig houden van vuurwerk gehad? Was (goede)
controle überhaupt mogelijk? Is dit in het overleg tussen VenW en VROM
aan de orde geweest?De regels waar naar wordt verwezen zijn geen beleidsregels, maar regels
die voortkomen uit de oude Wet Gevaarlijke stoffen en het Reglement Gevaarlijke
Stoffen. Deze zijn middels de overgangsbepaling van artikel 52 van de Wvgs
van kracht gebleven. Doordat de vergunningverlening voor het afleveren dan
wel ter aflevering aanwezig houden (ook bezigen) van professioneel vuurwerk,
gebaseerd was op oude wet- en regelgeving ontstond een juridisch onduidelijke
situatie. Controle was wel mogelijk maar zoals later bleek, was de strafbaarstelling
bij het afleveren (ook bezigen) juridisch niet afgedekt. Dit is in 1999 (voor
het millennium) opgelost middels een spoedregeling Wms (Stcrt. nr. 238, 1999
en nr. 237, 2000). In 1999 is voornoemde situatie uitvoerig aan de orde geweest
in het overleg tussen Ven W en VROM en heeft geleid tot het opstellen van
een nieuwe regeling en beleidsregels. Deze beleidsregels, waarin o.a. de criteria
van de vergunningverlening duidelijk worden beschreven, zijn in augustus 2000
van kracht geworden en gelden tot aan de inwerkingtreding van het nieuwe Vuurwerkbesluit
(Stcrt. 2000, 146).10Waarom zijn particuliere initiatieven tot zelfregulering
van de hand gewezen terwijl de RVI niet met iets beters is gekomen?Op 2 juni 1999 hebben de departementen (VROM, Justitie, VenW, SZW en VWS)
unaniem vastgesteld dat de erkenningsregeling tekort schiet. Doordat
de branche een minimale overheidsbemoeienis wilde, voldeed de regeling niet
aan de in eerder departementaal overleg geformuleerde criteria, met name met
het oog op de handhaafbaarheid. De departementen stelden vast dat de ontwerp-regeling
teveel vrijheid voor het bestuur van de erkennende stichting bevat, en dat
de concreetheid en inhoud van de normstelling onvoldoende zijn. De regeling
was naar het oordeel van de departementen daarmee onvoldoende handhaafbaar.
Gezien de stand van zaken van hetontwerp-Vuurwerkbesluit lag het niet voor
de hand dat VenW in casu de RVI met een alternatief zou komen. Het ministerie
van VenW is wel spoedig hierna begonnen met het formuleren van overgangsbeleid
in de vorm van de beleidsregels vergunning professioneel vuurwerk en de Regeling
professioneel vuurwerk RGS. Dit is aangekondigd in de brief van de ministers
van VenW en VROM van 3 augustus 1999. Preparatie (27 157, nr. 14)1Wie houdt er toezicht op de kwaliteit van rampenbestrijding
van gemeenten?Onder toezicht verstaat het kabinet in navolging van de Algemene Rekenkamer
en de Ambtelijke Commissie Toezicht (ATC) het verzamelen van informatie over
de vraag of een handeling of een zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen,
het zich daarna vormen van een oordeel daarover en het eventueel naar aanleiding
daarvan interveniëren. Deze drie elementen hoeven niet per definitie
door hetzelfde orgaan te worden uitgeoefend. De gemeente is primair verantwoordelijk
voor de (voorbereiding op de) rampenbestrijding. In het toezichtarrangement
in het kader van de rampenbestrijding is de provincie het bestuursorgaan,
dat, thans op onderdelen en straks over het geheel van de voorbereiding van
de rampenbestrijding toezicht uitoefent op de wijze waarop de gemeente haar
taken in dat kader uitvoert. Thans door middel van de toetsing van de rampenplannen
en rampbestrijdingsplannen, straks wordt dit uitgebreid met de toetsing van
de beheersplannen.Op rijksniveau wordt geen toezicht in de zin van bovenstaande definitie
uitgeoefend. Wel verzamelt de inspectie voor brandweerzorg en rampenbestrijding
informatie over de wijze waarop de onderscheiden bestuursorganen hun taken
in het kader van de rampenbestrijding vervullen. De staatssecretaris van BZK
kan de informatie die de inspectie heeft verzamelt aan de betrokken provincie(s)
doen toekomen, Ook op basis van deze informatie kan de provincie haar toezicht
uitoefenen.2Wat vindt het kabinet van het idee van landelijke kwaliteitseisen
(outputnormen) van rampen(bestrijdings)plannen? Wie zou deze kwaliteitseisen
dan moeten controleren?De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit (outputnormen) van de rampenbestrijding
(incl. de gemeentelijke rampenplannen en rampbestrijdingsplannen) ligt primair
bij de gemeenten. In hoofdstuk 4 van het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp is
aangegeven dat het kabinet de toedeling van verantwoordelijkheden zal handhaven
en welke maatregelen genomen worden ter verbetering van de invulling. De provincies
hebben toezichthoudende bevoegdheden ten aanzien van de totstandkoming van
gemeentelijke rampenplannen en rampbestrijdingsplannen. Een éénduidig
provinciaal toetsingscriteria / kader voor rampbestrijdingsplannen wordt momenteel
gezamenlijk door de provincie (ICOV) ontwikkeld. De verwachting is dat dit
toetsingskader medio 2001 wordt vastgesteld door de commissarissen van de
Koningin.Na vaststelling van het provinciale toetsingskader voor rampbestrijdingsplannen
zal het Rijk bezien of de inhoud van het rampenbestrijdingsplan wettelijk
verankerd dient te worden zoals voor het gemeentelijk rampenplan is geregeld
in artikel 4.1 van de Wrzo.In hoofdstuk 4 van het kabinetstandpunt is aangegeven dat het Rijk het
Landelijk Beraad Rampenbestrijding heeft verzocht om een stelsel van kwaliteitscriteria
te ontwikkelen voor de totale rampenbestrijding. Op basis van dit stelsel
van kwaliteitscriteria zullen de gemeenten, regio's en provincies in staat
zijn om de kwaliteit van de voorbereiding op de rampenbestrijding te toetsen.
Daarnaast heeft de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding een onafhankelijke
rol als het gaat om de toetsing van de kwaliteit van de rampenbestrijding
(deze toetsing kan zich ook uitstrekken tot de planvorming, zoals de gemeentelijke
rampenplannen en rampbestrijdingsplannen). 3Is er een landelijke standaard waaraan multidisciplinaire
oefeningen aan moeten voldoen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat houdt deze
standaard globaal in? Wie zou zo'n eventuele standaard voor multidisciplinaire
oefeningen moeten controleren?Er bestaan landelijke referentiekaders inzake de noodzaak van multidisciplinair
oefenen voor politie en brandweer en deze worden in 2001 ontwikkeld voor de
geneeskundige sector. Deze referentiekaders worden ingebed in regionale beheersplannen
(zie hoofdstuk 4.4 van het kabinetsstandpunt). Het kabinet heeft reeds in
2000 structureel extra financiële middelen ter beschikking gesteld voor
activiteiten ter bevordering van de kwaliteit van oefenen van de brandweer
en de rampenbestrijdingsorganisatie. Deze activiteiten zijn beschreven in
de brief van 28 september 2000 kamerstukken II, 2000/2001, 26 956, nr.
5. Eén van de genoemde activiteiten is het ontwikkelen van kwaliteitscriteria voor multidisciplinair oefenen als
onderdeel van het samenhangend stelsel van kwaliteitscriteria voor de rampenbestrijding
(zie hoofdstuk 4.4 van het kabinetsstandpunt). In samenwerking met direct
betrokkenen uit het veld is inmiddels een projectplan opgesteld om te komen
tot criteria voor multidisciplinair oefenbeleid, oefenplannen, oefeningen
en kwaliteitszorg m.b.t. het oefenen. Over de projectresultaten wordt de Tweede
Kamer eind 2001 geïnformeerd.Er zal, zoals vermeld in hoofdstuk 4.4 van het kabinetsstandpunt, sprake
zijn van periodieke rapportage door de besturen van de regionale brandweren
aan de Commissaris van de Koningin over de regionale beheersplannen, een versterking
van de toezichthoudende rol van de Commissaris van de Koningin in de voorbereiding
op de rampenbestrijding, een verplichte rapportage van deze aan de staatssecretaris
van BZK, onafhankelijke audits in overleg met IPO en VNG ten aanzien van het
totale kwaliteitsstelsel voor de rampenbestrijding en een uitgebreidere rol
van de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding en de Inspectie Politie. Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding (27 157,
nr. 14)1Handelde de Enschedese brandweer rechtmatig door geld
te vragen voor het geven van adviezen inzake milieuvergunningen? Is dit in
andere gemeenten ook gebruikelijk?Het gaat hier om een intern gemeentelijke begrotingsaangelegenheid, waarbij
de brandweer meer budget verlangt als zij meer adviezen geeft. Het kabinet
is van mening dat deze kwestie een bestuurlijke oplossing binnen de gemeente
Enschede had verdiend. Immers, de brandweerzorg is een gemeentelijke aangelegenheid.
Het is het kabinet niet bekend of dit in andere gemeenten ook speelt. Inspectie voor de Gezondheidszorg (27 157, nr. 14)1Was de keuze voor het reguliere telefoonnetwerk in
plaats van het nationale noodnet een juiste afweging? En zo ja, wanneer dient
gebruik gemaakt te worden van het nationale noodnet?De afweging om zolang mogelijk gebruik te maken van het openbare telefoonnetwerk
is juist. Via dit netwerk zijn de mogelijkheden van communicatie veel groter.
Indien er in het openbare net congesties of storingen optreden kan (beperkt)
gebruik worden gemaakt van het Nationaal Noodnet. Overigens hebben alleen
vitale instellingen in de gezondheidszorg een aansluiting op dit net.2Bestaan er afschalingsrichtlijnen?Er zijn geen universele afschalings richtlijnen beschikbaar. Er zijn zo
veel varianten bedenkbaar dat dit weinig zinvol lijkt. Bovendien is in die
fase van de ongevalsafwikkeling meestal mer tijd beschikbaar voor wel overwogen
besluiten over afschaling. Dat die besluiten door het lokale gezag bewust
dienen te worden genomen staat buiten kijf.3Hoe zal de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
controleren of uitvoering wordt gegeven aan de beleidsmatige aanbevelingen
voor de diverse actoren en instellingen in de zorgketen die betrokken waren
bij de geneeskundige hulpverlening van de vuurwerkramp in Enschede?De Inspectie voor de Gezondheidszorg zal bij het follow up onderzoek bij
de diverse actoren en instellingen in de zorgketen die betrokken waren bij
de geneeskundige hulpverlening controleren of uitvoering is gegeven aan de
beleidsmatige aanbevelingen door de inspectie voor de Gezondheidszorg gedaan
in haar rapportage. Dit follow up onderzoek zal over ongeveer 6 maanden plaatsvinden.
Ook bij het reguliere algemene toezichtsbezoek zal aandacht besteed worden
aan genoemde aanbevelingen. 4Wordt ervoor zorggedragen dat de bevindingen en aanbevelingen
van de IGZ worden gecommuniceerd aan soortgelijke actoren en instellingen
in zorgketens elders in het land, die betrokken zijn bij geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen? Zal de IGZ controleren of ook elders in het land
de aanbevelingen worden opgevolgd?De belangrijkste actoren en instellingen elders in het land binnen de
gezondheidszorg hebben de rapportage van de Inspectie voor de Gezondheidszorg
inzake de vuurwerkramp ontvangen en aldus kennis kunnen nemen van de aanbevelingen
welke door de IGZ hierin zijn gedaan. Bij het reguliere algemene toezicht
zal door de IGZ gecontroleerd worden of bovengenoemde aanbevelingen binnen
deze organisaties geïmplementeerd zijn.5Er zijn tijdens de ramp ook hulpverleners uit Duitsland
ingezet. Deze blijven echter in de rapportage buiten beschouwing. Wat is hiervoor
de reden?De bevoegdheid van de IGZ inzake toezicht op de gezondheidszorg strekt
zich niet uit over de landsgrenzen. Wel zijn enkele geneeskundige sleutelfunctionarissen
van Duitse zijde gehoord inzake hun bevindingen en samenwerking
met Nederlandse collegae. Deze hebben zij als uitstekend ervaren.6De inzet van het aantal geneeskundige hulpverleners
valt te rechtvaardigen door onder andere de berekening aan de hand van wetenschappelijke
modellen. Op hoeveel slachtoffers had men volgens deze modellen gerekend?
Hoe verhoudt zich dit tot hetgeen Prof. dr. J. de Boer aangeeft over de rekenmodellen
in zijn rapport De Geneeskundige Hulpverlening bij de Enschede ramp, februari
2001?Er is binnen Nederland een tendens om de rampenbestrijding en de GHOR
steeds meer in maat en getal (kengetallen) te vatten en dit vervolgens te
vertalen in allerlei protocollen. Het kabinet steunt deze ontwikkeling. Het
kabinet denkt hierbij aan de «Leidraad maatramp», de diverse referentiekaders,
maar ook de Leidraad Operationele Prestaties die momenteel onder de regie
van het ministerie van BZK in ontwikkeling is. Em. prof. De Boer refereert
in zijn rapport ook aan kengetallen. Het systeem van em. prof. De Boer heeft
echter in het veld nog geen algemene ingang gevonden en wordt in de praktijk
als niet volledig toepasbaar gezien.Er zijn voor zover het kabinet bekend is in Nederland bij rampenbestrijdingsorganisaties
dan ook (nog) geen modellen in omloop die de verbinding leggen tussen de aard
van een ramp, het mogelijke aantal slachtoffers en dan vervolgens calculeren
hoeveel hulpverleners nodig zijn.Het was dus ook niet mogelijk om op basis van een theoretisch model ten
tijde van de Vuurwerkramp een voorspelling te doen over het verwachte aantal
slachtoffers, laat staan over de inzet van het aantal hulpverleners.Noot: Het kabinet heeft het bedoelde onderzoeksrapport van em. prof. De
Boer ontvangen. Met hem is destijds gesproken over een onderzoek naar inzet
van hulpverlening en hulpverleners in relatie tot de door hem ontwikkelde
rekenkundige modellen. Inbedding in een door het Medisch Spectrum Twente /Universiteit
Twente voorgesteld onderzoek werd noodzakelijk geacht. Om hem moverende redenen
heeft em. Prof. De Boer daar van afgezien en ongevraagd zijn rapport «De
Geneeskundige Hulpverlening bij de Enschederamp» uitgebracht. Daarbij
is ten onrechte de indruk gewekt dat dit rapport in opdracht van VWS is uitgebracht.7Hoe zal de IGZ controleren of de aanbevelingen ten
aanzien van de Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR)
worden uitgevoerd?Zie het antwoord op vraag 3 en 4 (27 157-14). Inspectie Milieuhygiëne (27 157, nr. 14)1Lag er een draaiboek ten grondslag aan het overheidsoptreden
dat was gericht op het voorkomen van risico's voor volksgezondheid en milieu?
Zo ja, welk draaiboek was dat? Tot welke aanpassingen in het draaiboek leiden
de ervaringen van de vuurwerkramp? Zo nee, is het kabinet voornemens om dergelijke
draaiboeken te (laten) ontwikkelen?Voor het optreden van de (rijks)overheid bij incidenten is enkele jaren
geleden het project Overheidsoptreden bij Bijzondere milieuomstandigheden
gestart. Ter nadere vaststelling en beperking van de gevolgen van een incident
is een samenwerkingsverband, het Beleids Ondersteunend Team Milieu-incidenten(BOT-mi)
van de rijksonderzoeksinstituten in 1999 opgericht. Het BOT-mi functioneert
onder voorzitterschap van Crisismanagement VROM. Voor het BOT-mi is inmiddels
een handboek geschreven.2Betekenen de conclusies dat er, anders dan bij bijvoorbeeld
de Bijlmerramp, geen of weinig discussie te verwachten is over de lichamelijke
gezondheidseffecten van de ramp, ook op langere termijn?Vooralsnog gaat het kabinet er inderdaad vanuit dat er geen specifieke
gezondheidsproblemen zullen ontstaan als gevolg van de blootstelling aan gevaarlijke
stoffen. Dit oordeel is ook gebaseerd op de eerste rapportage van het RIVM
over de resultaten van het gezondheidsonderzoek (juli 2000). Dat neemt niet
weg dat er lichamelijke klachten kunnen ontstaan bij de getroffenen als gevolg
van psychische problematiek. Indien in de toekomst nieuwe vragen over mogelijke
blootstelling opkomen, dan kan dit, afhankelijk van de concrete vraag, via
de bij het gezondheidsonderzoek verzamelde bloed- en urinemonsters alsnog
onderzocht worden.3Welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen van het
Nederlands Instituut voor brandweer en rampenbestrijding (NIBRA), die voortvloeiden
uit een oefening in 1999? Kan het kabinet dit uitwerken voor de aanbevelingen
betreffende de communicatie en de taakverdeling tussen het Regionaal coördinatieteam
(RCC) en de gemeentelijke rampenstaf?Uit informatie van het Nibra blijkt dat in 1999 in de regio Twente geoefend
is in het kader van het millennium. Daar stond de uitvoeringstaak van het
Regionaal Coördinatie Centrum (RCC) en de communicatie naar de bevolking
centraal. Het RCC heeft conform de aanbevelingen van het Nibra gedurende de
vuurwerkramp ondersteuning geboden aan de gemeente Enschede op de wijze zoals
geoefend is voor het millennium. Arbeidsinspectie (27 157, nr. 14)1Waarom heerste er zoveel onduidelijkheid over het wel
of niet vrijkomen van asbest en het wel of niet beschermd zijn? Hoe kan het
dat er pas op 17 mei een brief uitging waarin stond dat iedereen die
actief in het puin zocht het asbestregime van de arbeidsinspectie moest volgen?
Waarom heeft de arbeidsinspectie niet actiever opgetreden bij de asbestproblematiek
door bijvoorbeeld contact te zoeken met de burgemeester?Het rapport van de Arbeidsinspectie, deel 14 van de gezamenlijke inspecties
gaat uitgebreid in op de wijze waarop door de hulpverleningsorganisaties is
omgegaan met de asbestproblematiek, en op de rol die de Arbeidsinspectie daarin
vervulde. De onduidelijkheid in de eerste dagen van de ramp met betrekking
tot het al dan niet aanwezig zijn van asbest is terug te voeren op de veelheid
aan problemen waar de hulpverleningsdiensten zich mee zag geconfronteerd,
en het niet optimaal op elkaar afgestemd zijn van de informatievoorzieningen
van de diverse betrokken partijen. Zo werden zowel visuele inspecties verricht
door de regionale brandweer en gekwalificeerde asbestdeskundigen, als metingen
naar het voorkomen van asbestvezels in de lucht. Deze laatste metingen waren
met name bedoeld ter vaststelling van eventuele asbestblootstelling voor de
omwonenden. Nadere informatie over de meetresultaten is terug te vinden in
het rapport van de Inspectie Milieuhygiëne, deel 9 van de rapportage
van de gezamenlijke inspecties.Uit de visuele inspecties volgde dat er zeker in de eerste ring, aanzienlijke
hoeveelheden asbest aanwezig waren. De metingen wezen vervolgens uit dat het
blootstellingsniveau van de omwonenden onder het Maximaal Toelaatbaar Risico
bleven.Aan de hulpverleners is vervolgens onvoldoende duidelijk gemaakt dat niet
de gemeten asbestvezelconcentraties in de lucht bepalend waren voor de persoonlijke
beschermingsmaatregelen tijdens de werkzaamheden in het asbesthoudend puin,
maar het zogenaamde «asbestsloopregime» volgens de Arbeidsomstandighedenwet,
dat van toepassing is bij werkzaamheden waarbij asbest wordt gesloopt en/of
verwijderd.Met betrekking tot de handelswijze van de Arbeidsinspectie is –
samengevat – te stellen:de Arbeidsinspectie was vanaf 15 mei op het terrein aanwezig. Zij
heeft zich daarbij – zoals gebruikelijk in haar aanpak – in eerste
aanleg een oordeel gevormd over de omvang van de problematiek. Daarbij heeft
zij vrijwel vanaf dat eerste moment aan partijen in het veld kenbaar gemaakt
dat het beschermingsniveau niet overeenstemde met hetgeen in asbestbesmette
situaties overeenkomstig de arbeidsomstandighedenwet vereist is.De omvang en complexiteit, in combinatie met de enorme tijdsdruk om zo
snel als mogelijk slachtoffers te vinden, maakte dat de Arbeidsinspectie zich
niet direct bij het hoofd van de rampbestrijdingsorganisatie heeft gemeld,
doch via deskundigenoverleg enerzijds – onder meer middels de kortstondig
bestaande commissie gevaarlijke stoffen – en overleg met de betreffende
werkgevers anderzijds is ingestoken. Ter completering van haar aanpak heeft
de Arbeidsinspectie op dinsdag 16 mei een gesprek met de burgemeester gevoerd,
en aansluitend haar bevindingen diezelfde avond schriftelijk (per brief en
per fax) aan de relevante betrokken partijen doen toekomen (en dus niet op
17 mei zoals aangegeven in de vraag). Aansluitend heeft de Arbeidsinspectie
moeten constateren dat, hoewel aan haar door de betreffende werkgevers –
KLPD en regiopolitie – werd toegezegd dat de gewenste maatregelen getroffen
zouden worden, dit in de uitvoeringspraktijk om een aantal redenen niet gerealiseerd
werd. Voor het kabinet heeft een en ander geleid tot de actiepunten 74 t/m 78
in het kabinetsstandpunt. Rijksinspecties met betrekking tot follow-up Culemborg
(BZK0100189) 1Waarom heeft het kabinet opdracht gegeven aan de rijksinspecties
om een onderzoek te doen naar het uitblijven van acties naar aanleiding van
de explosie in de vuurwerkfabriek in Culemborg? Deze inspecties waren toch
mede de oorzaak van het uitblijven van acties? Waarom is niet door een onafhankelijke
instantie het onderzoek uitgevoerd?De rijksinspecties hebben – elk op grond van haar specifieke wettelijke
taakopdracht – onderzoek verricht naar de vuurwerkramp. In het kabinetsstandpunt
is in hoofdstuk 1 de werkwijze van de rijksinspecties beschreven. De rijksinspecties
bepalen onafhankelijk van het kabinet het object van onderzoek. Dit betekent
dat het kabinet geen aanwijzingen heeft gegeven wat betreft de inhoud van
de onderzoeken die naar de gebeurtenissen voor, tijdens of na de vuurwerkramp
door de rijksinspecties zijn onderzocht. Daarnaast heeft de Commissie –
onafhankelijk van de rijksinspecties – onderzoek verricht naar de follow-up
van de vuurwerkexplosie in Culemborg. In dit onderzoek is ook de rol van de
betrokken (rijks-) inspecties aan de orde gekomen.2Welke actie heeft de afdeling chemische veiligheid
van het Directoraat Generaal van de Arbeid van SZW genomen, nadat het aangepaste
Publicatieblad van de Arbeidsinspectie (P-blad) betreffende explosieve stoffen
en arbeidsveiligheid op 22 februari 1994 werd aangeboden?De aanbevelingen van TNO PML zijn opgenomen in een concept p-blad, zoals
gebruikelijk was in de beleidssystematiek destijds. Het voornemen bestond
om het concept als p-blad uit te brengen. Dit is evenwel niet geëffectueerd
omdat het systeem van p-bladen is afgeschaft. Zie ook het antwoord op vraag
11 (27 157Q).3Hoe verklaart het kabinet dat het ministerie van VROM
dat verantwoordelijk is voor de regelgeving met betrekking tot vuurwerkopslag
geen enkele actie heeft ondernomen naar aanleiding van de explosie in de vuurwerkfabriek
in Culemborg?Zie het antwoord op vraag 26 (27 157-18).4Is er naar aanleiding van de ramp bij Culemborg ook
overwogen om het Memorandum van het bureau MILAN te wijzigen?TNO-PML heeft in 1991 onderzoek uitgevoerd naar de explosie van de vuurwerkfabriek
te Culemborg in opdracht van de officier van justitie te Utrecht waaraan de
uitkomsten zijn gerapporteerd. Uit het onderzoek van TNO-PML is de oorzaak
van de explosie in Culemborg niet komen vast te staan. Bij bureau AMV verkeerde
men in de veronderstelling dat er geen problemen waren met betrekking tot
de classificatie van vuurwerk zolang het zich in de transportverpakking bevond.
Het bureau heeft wel initiatief genomen om een reeds door het bureau AMV gegeven
onderzoeksopdracht aan TNO aan te passen in verband met de vuurwerkexplosie
te Culemborg. De resultaten zijn gebruikt om de normering (veiligheidsafstanden)
van bureau AMV voor de opslag van groot vuurwerk aan te passen. Deze normering (veiligheidsafstanden) werd door bureau AMV vastgelegd
in het memorandum «veiligheidsafstanden opslag groot vuurwerk»
dat door bureau AMV werd gehanteerd bij de advisering.5Waarom werd professioneel vuurwerk bij invoer in Nederland
niet gecontroleerd op de juistheid van de gevarenclassificatie? Zag men daar
de noodzaak niet van in of mocht dit niet op basis van internationale afspraken?Het land van herkomst heeft volgens internationale verdragen de taak juist
te classificeren. Uitgangspunt bij vervoer van gevaarlijke stoffen is dat
de afzender (doorgaans de producent) in beginsel zorgdraagt voor juiste classificatie.6Kan meer duidelijkheid worden verschaft waarom het
ministerie van VROM niet is ingegaan op het verzoek van de CPR om een nadere
duiding van de uitkomsten uit het onderzoek naar de ontploffing in Culemborg?Zie het antwoord op vraag 60 (27 157-20).7Op welke wijze heeft de inspectie voor het brandweerwezen
haar toetsende rol waarop bestuursorganen en andere openbare lichamen hun
taken uitvoeren met betrekking tot het voorkomen van, het voorbereiden op
en het bestrijden van een brand, ongeval of ramp in voldoende mate waargemaakt?De Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding heeft tot taak om voor
zover dit uit oogpunt van algemeen brandweerzorg en rampenbestrijding noodzakelijk
is onderzoek te doen naar de wijze waarop bestuursorganen van provincies,
gemeenten en andere openbare lichamen invulling geven aan de brandweerzorg
en de voorbereiding op rampenbestrijding. Het is gewenst om in voorkomende
geval ook onderzoek te kunnen doen naar de wijze waarop door een bepaald bestuursorgaan
de taken worden uitgevoerd. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties zal bezien of daartoe de Brandweerwet 1985 dient te worden
aangepast.De Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding verricht haar onderzoek
in opdracht van de minister van BZK; zij rapporteert dan ook aan de minister
van BZK. Als deze bewindspersoon oordeelt dat actie moet worden ondernomen
in de richting van het bestuur, dan zal deze daartoe het initiatief nemen.8Waarom heeft BZK richting de CPR geen aanvullende informatie
verstrekt? Wat is de reden dat de actie van VROM nooit is uitgevoerd? Waarom
heeft BZK niet verzocht om een reactie op de notitie?Indertijd is er voor gekozen de CPR een brief te sturen naar aanleiding
van de interne, toen nog als vertrouwelijk geclassificeerde, rapportage van
de districtsinspectie voor het Brandweerwezen, nog voordat de technische rapportages
van de Arbeidsinspectie en TNO beschikbaar waren. Bij het ministerie van VROM
heeft de totstandkoming van regelgeving terzake van professioneel vuurwerk
te weinig prioriteit gekregen. Het ministerie van BZK heeft niet om verdere
actie gevraagd omdat aan andere CPR-activiteiten meer prioriteit is gegeven.
Deze overwegingen dienen gezien te worden in het licht van kerntakendiscussies
bij alle departementen. Zo is in 1992 bij het ministerie BZK de interne expertise
omtrent risico's gevaarlijke stoffen sterk gereduceerd en een adviestaak richting operationeel brandweerveld vanaf 1993 helemaal beëindigd.
De taken op het gebied van de ongevalsbestrijding gevaarlijke stoffen zijn
ondergebracht bij de regionale brandweren.9Het rapport van de Districtsinspecteur voor het brandweerwezen
over de ramp in Culemborg bevat onder punt 2 en 6 dermate verontrustende mededelingen
over vuurwerk in met name een woonomgeving dat het onvoorstelbaar is dat via
BZK (brandweer) zo weinig doortastendheid is betoond om soortgelijke rampen
in de toekomst te voorkomen. Kan het kabinet verklaren wat de reden is waarom
vanuit BZK naar andere ministeries en naar gemeenten geen effectieve stappen
zijn gezet?Conclusie 2 van de districtsinspectie beschrijft de ernst van de schade
van de explosie en conclusie 6 gaat over de zeer beperkte mogelijkheden van
preventieve voorzieningen. Deze signalen waren inderdaad verontrustend. Omdat
de onderliggende onderzoeksrapportages van o.a. TNO nog niet beschikbaar waren
en er nog onduidelijkheid was over de aard en hoeveelheid van de aanwezige
kruitsoorten, is voorgesteld deze eerst af te wachten. Na overleg met de districtsinspectie
is vervolgens toch in juni 1991 reeds een brief met aanbeveling van (brand)preventieve
aard aan de CPR te richten. Bedacht moet worden dat de juiste oorzaak van
het ongeval in Culemborg en de exacte gegevens over aanwezige stoffen niet
konden worden vastgesteld en daarom voorzichtig werd omgegaan met de conclusies
uit de rapportage van de districtsinspectie. Tevens werd dit soort van rapportages
in die tijd gezien als een interne rapportage aan de Hoofdinspecteur. Er werd
altijd op deze wijze gerapporteerd over grote branden of zware ongevallen.
De Inspectie Brandweerwezen had zeker niet die inspecterende en onderzoekende
functie die momenteel aan de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding
zijn toebedeeld. Geconcludeerd moet worden dat de analyse van de aanbevelingen
van het districtinspectie zijn vertaald naar nadere preventieve eisen en dat
geen aanleiding is gezien om bijvoorbeeld les- en leerstof te herzien.10Uit de onderzoeksrapporten naar aanleiding van de ramp
in Culemborg komt naar voren dat, ook al houdt een bedrijf zich aan de regelgeving
van de hinderwetvergunning, vuurwerkmassa explosief kan reageren en classificaties
geen zekerheid geven met betrekking tot veiligheid. Hoe is het mogelijk dat
dan niemand binnen de overheid de verantwoordelijkheid neemt om aan die onveilige
situatie een eind te maken? Wie had wettelijk gezien de plicht daartoe?Zie het antwoord op vraag 56 (27 157-20).11Waarom heeft SZW geen actie ondernomen op de aanbevelingen
van PML TNO en de AI?Zie het antwoord op vraag 2 (27 157Q).12Waarom hebben de inspectiediensten geen initiatief
genomen, toen zij informatie kregen over het ongeval in Culemborg? Waarom
is de regionale IMH niet betrokken geweest, noch geïnformeerd over de
oorzaken en gevolgen van het ongeval in Culemborg?Het onderzoek van de districtsinspectie betrof een interne opdracht van
de Hoofdinspecteur Brandweerwezen om nadere gegevens over ongeval en ongevalsafwikkeling
te verzamelen. De districtsinspectie heeft daarbij samenwerking
gezocht met andere onderzoekers (de Arbeidsinspectie en het OM). De taakstelling
van de Inspectie Brandweerwezen was indertijd anders dan die van de huidige
Inspectie brandweerzorg en Rampenbestrijding. Hoewel het achteraf gezien wellicht
in de rede lag, is de IMH niet bij dit ongevalsonderzoek betrokken. Of hier
expliciet een reden voor was, is thans niet meer te achterhalen.13Waarom wordt in het rapport «folllow up Culemborg»
als mogelijke reden voor het niet optreden van de IMH genoemd, dat de effecten
van externe veiligheid gelet op de plaatselijke situatie relatief beperkt
waren? Er waren toch doden en gewonden te betreuren? Daarnaast gaat het er
toch om welke lessen te trekken zijn voor het rijksbeleid met betrekking tot
regelgeving voor vuurwerkinrichtingen?Zie het antwoord op vraag 26 (27 157-18).14Welk interdepartementaal overleg is er geweest om te
komen tot een verruiming van het budget voor de controle en handhaving met
betrekking tot de voorschriften voor opslagplaatsen voor vuurwerk? Indien
sprake is geweest van dergelijk overleg, wat heeft het dan opgeleverd?Verwezen wordt naar de Nota van Toelichting van het ontwerp-Vuurwerkbesluit.15Hielden de bezwaren van TNO PML tegen CPR-7 in dat
CPR-7 nog verder moest worden aangescherpt?CPR-7 moest niet alleen worden aangescherpt maar ook fundamenteel worden
herzien. TNO-PML gaf aan dat de gehanteerde uitgangspunten in de CPR-7 niet
overeen kwamen met de gehanteerde NATO richtlijnen voor wat betreft het schade
criterium alsmede de gehanteerde hoeveelheden (CPR-7: tot 100 kg, NATO: meer
dan 500 kg). Daarenboven zou de gehanteerde klassering verouderd zijn en bestond
er onduidelijkheid over de toepassing van andersoortige bouwmaterialen dan
beschreven in CPR-7. Om één en ander nader te onderzoeken werd
door TNO voorgesteld nader onderzoek te verrichten met een totale doorlooptijd
van minimaal 3 jaar.16Waarom heeft het ongeveer 3 jaar geduurd voordat het
besluit om de P-bladen te vervallen, en de concrete normen om te zetten in
beleidsregels, is geëffectueerd bij het nieuwe Arbobesluit?De ontwikkelingen rond p-bladen en beleidsregels enerzijds, en die rondom
het Arbobesluit anderzijds, kenden elk een eigen motivatie en waren aanvankelijk
gescheiden trajecten.De afschaffing van de p-bladen was gemotiveerd vanuit de wens dat de Arbeidsinspectie
minder een voorlichtende rol en meer een handhavende rol moest hebben. Vanuit
de Algemene Wet Bestuursrecht werd voorts de opstelling van beleidsregels
voor de handhaving vereist; de p-bladen bevatten zowel normen, beleidsregels
als voorlichting.Het Arbobesluit uit 1997 bracht de regels uit de vele Algemene Maatregelen
van Bestuur samen en had als oogmerk vereenvoudiging en een betere toegankelijkheid.Er was dus sprake van twee grote, gecompliceerde en tijdrovende operaties,
gecompliceerd bijvoorbeeld omdat in het veld weerstand bestond tegen afschaffing
van de voorlichtingsfunctie van de AI, wat leidde tot het aanvankelijk niet
voorziene opzetten van AI-bladen. Om redenen van efficiency en duidelijkheid naar de maatschappij toe is
besloten de resultaten van deze operaties op hetzelfde tijdstip te laten ingaan.
Overigens bleven bestaande p-bladen tot die tijd van kracht.17Waarin ligt de oorzaak van het feit dat de CPR taken
binnen VROM moesten concurreren met andere taken?Zie het antwoord op vraag 60 (27 157-20).18Waarom heeft het OM belangrijke conclusies uit het
TNO rapport niet in hun persbericht opgenomen? Was men verplicht volledige
informatie te verstrekken?Het openbaar ministerie heeft zich, zoals ook de Commissie heeft aangegeven,
in het persbericht vanuit de strafrechtelijke taakstelling en verantwoordelijkheid
gericht op mogelijke overtredingen van wet- en regelgeving en de beslissing
om niet tot strafvervolging over te gaan. Voor de vraag of er een verplichting
bestond volledige informatie te verstrekken is artikel 8, eerste lid van de
Wet openbaarheid van bestuur (Wob) van belang. Dit artikel bepaalt dat het
bestuursorgaan dat het rechtstreeks aangaat, uit eigen beweging informatie
verschaft over het beleid, de voorbereiding en uitvoering daaronder begrepen,
zodra dat in het belang is van een goede en democratische bestuursvoering.
In dat licht bezien heeft het openbaar ministerie middels het persbericht
informatie verschaft voor zover dat op het terrein lag, dat het openbaar ministerie
rechtstreeks aangaat, namelijk de opsporing en vervolging van strafbare feiten.19Is het vaker voorgekomen dat informatie, die duidelijk
bedoeld is voor de minister van Justitie, wel bij het ministerie van Justitie
is ingeboekt maar de minister nooit heeft bereikt? Is dit ook op andere ministeries
voorgekomen? Is het kabinet, indien nodig, bereid hier nader onderzoek naar
te verrichten?Het kabinet acht het niet uit te sluiten dat informatie, gezien de grote
hoeveelheid post die dagelijks op het ministerie van Justitie en de andere
ministeries wordt bezorgd, de respectieve bewindspersonen niet altijd persoonlijk
bereikt, terwijl de verzender dit juist wel had beoogd. Op zichzelf bezien
hoeft dit niet tot complicaties te leiden aangezien ingekomen poststukken
in de regel op de ministeries worden geregistreerd en vervolgens worden afgehandeld.
In veel gevallen kan ingevolge een mandaatbesluit namens de desbetreffende
bewindspersoon de brief c.q. informatie op ambtelijk niveau worden afgehandeld.
Gezien het voorgaande ziet het kabinet geen aanleiding tot nader onderzoek.20Welke functionaris op het ministerie van Justitie heeft
in 1991 besloten dat de brief van de PG Amsterdam gericht aan de minister
van Justitie over de vuurwerkexplosie Culemborg niet ter kennis aan de minister
behoefde te worden gebracht? Om welke reden is dit niet gebeurd?Zie het antwoord op vraag 42 (27 157-20).21Waarom is de VROM-vertegenwoordiging in de CPR zelfs
niet zover gekomen dat zij beschikt over de kennis binnen VROM over vuurwerk
en springstoffen? Zie het antwoord op vraag 60 (27 157-20).22Hoe wordt de communicatie tussen en binnen departementen
en tussen de inspectiediensten verbeterd?In de eerste plaats is de mate van samenwerking tussen de verschillende
inspectiediensten sinds de vuurwerkramp Enschede sterk verbeterd en worden
de afspraken aangaande die samenwerking zoveel mogelijk vastgelegd. Daarnaast
zal de Technische Adviesraad Gevaarlijke Stoffen de communicatie tussen de
departementen moeten verbeteren.23Waarom is het rapport met alle belangrijke conclusies
en aanbevelingen nooit verspreid vanuit BZK?Dit soort van rapportages werden in die tijd binnen de inspectie gezien
als interne rapportages van de districtsinspectie aan de hoofdinspecteur.
Meestal werd zo'n rapportage niet extern verspreid. Van de explosie/brand
DSM (1975) is bijvoorbeeld alleen een intern rapport opgesteld. Van de brand
in Hotel Polen (1978) in Amsterdam is wel een externe publicatie gemaakt.
Over de brand in pension Vogel (begin 1990) in Den Haag is alleen intern gerapporteerd.
Van de Bijlmerramp is geen externe inspectierapportage gemaakt. Ook het doorsturen
van achterliggende rapportages van andere diensten zoals TNO of de arbeidsinspectie
was niet gebruikelijk. De rapportages werden gebruikt voor interne lering
en vertaling naar beleid indien dit relevant werd geacht. In het geval van
Culemborg ten aanzien van preventieve maatregelen.24Is er geen enkele bewindspersoon door zijn/haar ministerie
daadwerkelijk geïnformeerd over de gevaren van vuurwerk naar aanleiding
van het TNO rapport over Culemborg?Voor zover kon worden nagegaan uit persberichten uit die tijd was de vuurwerkexplosie
in Culemborg géén politiek relevant item. Binnen BZK is aan
de bewindspersonen geen informatie doorgegeven over de onderzoeksrapportages
over de vuurwerkexplosie in Culemborg. Het ongeval is beschouwd als een bedrijfsongeval
met dodelijke afloop voor 2 personeelsleden en met verder alleen lokale gevolgen.De minister van SZW is op 18-02-1991 dus kort na de ramp die op 14-02-1991
plaatsvond over de gang van zaken betreffende de explosie geïnformeerd.
Onder andere werd er melding gemaakt van het niet Arbeidsveiligheidsrapport-plichtig
zijn van de installaties van het vuurwerkbedrijf te Culemborg en hoe het ongevalsonderzoek
formeel was geregeld.Noch de minister noch de staatssecretaris van SZW zijn naar aanleiding
van de rapportage van TNO betreffende de vuurwerkramp te Culemborg geïnformeerd
over de expliciete risico's van het gezamenlijk opslaan van verschillende
klassen vuurwerk.Binnen VenW en binnen VROM was het TNO onderzoek bij de met dit werk belaste
en verantwoordelijke ambtenaren niet bekend. Daardoor was deze kennis noch
bij de departementsleiding van deze departementen noch bij de ministers van
VenW en VROM bekend.Deze kennis was evenmin bekend bij de departementsleiding en de bewindslieden
van Defensie. Voor een gedetailleerde beschrijving van waar (bij welk ministerie en
wie) het bedoelde onderzoek bekend was, wordt verwezen naar het specifiek
voor deze vraag opgestelde rapport van de inspecties dat op 19 februari 2001
naar de Tweede Kamer is verstuurd. BIJLAGE 1 behorende bij vraag 46 (27 157-20)Door de CPR worden technische richtlijnen en rapporten gepubliceerd gebaseerd
op werk wat verricht wordt in subcommissies van deskundigen dan wel onderzoek
wat door derden wordt verricht in opdracht van de CPR. Sinds 1991 zijn de
volgende richtlijnen dan wel rapporten verschenen: CPR 1 Nitraathoudende
Meststoffen; Vervoer en opslag. Vierde druk 1992. CPR 3Organische peroxiden;
Opslag. Tweede druk 1997. CPR 3EStorage of organic
peroxides. Second ed. 1997. CPR 8–1Autogas
(LPG) Vierde druk 1994. CPR 8–1SAutogas
(LPG) Suppl.Supplement 1994. CPR 8–3Distributiedepots
voor LPG (Butaan, Propaan en hun mengsels). Eerste druk 1991. CPR 8–3ELPG Distribution
depots. First ed. 1991 CPR 9–1Vloeibare
aardolieprodukten; Ondergrondse opslag in stalen tanks en afleverinstallaties
voor motorbrandstof. Opslag in grondwaterbeschermingsgebieden. Vijfde druk
1993. CPR 9–5Vloeibare
aardolieprodukten; ondergrondse opslag van vloeibare aardolieprodukten in
kunststof tanks. Eerste druk 1993. CPR 9–6Vloeibare
aardolieprodukten; buiten-opslag tot 150 m3 van brandbare vloeistoffen
met een vlampunt van 55 tot 100°C in bovengrondse tanks. Tweede druk 1999. CPR 11–5Propaan;
Vulstations van butaan- en propaanflessen. Eerste druk 1994. CPR 11–6Propaan;
Vulstations voor spuitbussen met propaan, butaan en dimethyl-ether als drijfgas
Eerste druk 1998CPR 12EMethods for determining
and processing probabilities. Second ed. 1997. CPR 13–1Ammoniak;
opslag en verlading. Derde druk 1999. CPR 13–2Ammoniak;
toepassing als koudemiddel in koelinstallaties en warmtepompen. Derde druk
1999. CPR 14EMethods for the
calculation of physical effects Third edition 1997. CPR 15–1EStorage
of packaged hazardous materials; Storage of liquids and solids (0–10
tons). (First ed. 1992) CPR 15–2Opslag
gevaarlijke stoffen, chemische afvalstoffen en bestrijdingsmiddelen in emballage.
Opslag van grote hoeveelheden. Eerste druk 1991. CPR 15–2EStorage
of packaged hazardous materials, chemical waste and pesticides (storage of
large quantities) (First ed.'91). CPR 15–3EStorage
of packaged pesticides; Storage of pesticides in distribution and related
enterprises (in excess of 400 kg). Eerste druk 1992. CPR 15Handboek brandbestrijdingssystemen.Suppl.Eerste druk 1993 CPR 16EMethods for the
determination of possible damage to people and objects resulting from releases
of hazardous materials. First edition 1992. CPR 17–1Gecomprimeerd
aardgas (CNG); Aardgasafleverstations voor motorvoertuigen. Eerste druk 1998. CPR 17–2Gecomprimeerd
aardgas (CNG); Veilig stallen en repareren van motorvoertuigen. Eerste druk
1998. CPR 17–3Gecomprimeerd
aardgas (CNG) Installaties voor het inpandig afleveren van gecomprimeerd aardgas
aan motorvoertuigen. Eerste druk 1999. CPR 18EGuideline for
quantitative risk assessment First edition 1999. CPR 19Stoffendatabase
SERIDA Eerste druk 1999 N.B. op internetsite van RIVM CPR 20Richtlijnen Informatievoorziening
BRZO '99 Eerste druk 1999Deze rapporten en richtlijnen zijn, afhankelijk van het wettelijk kader
dat door de betrokken overheid wordt gehanteerd bedoeld als richtinggevende
norm, dan wel als beleidsregel of voorlichting. BIJLAGE 2 behorende bij vraag 202 (27 157-20)In onderstaand overzicht is de stand van de uitvoering per 29 maart 2001
van de diverse regelingen voor on- en onderverzekerde schade weergegeven.
De verzekerde schade beloopt volgens opgave van het verbond van verzekeraars
de orde van grootte van f 600 mln. Casco:   Ingediend591  Goedgekeurd550  Afgewezen36   Verzoek bij BCE / elders om informatie taxatie te
leveren1   Nog in behandeling LASER4(0,6%) Totaal uitgekeerd 1,4 M (budget 2,0 M)    Inboedel   Ingediend564  Verzonden vooraankondigingen318  Waarvan goedgekeurd132   Waarvan afgewezen19   Nog te beoordelen   246 Verzoek bij BCE om informatie / taxatie te leveren  224  Nog in behandeling bij LASER22(4,0%)  Overeenkomstig gemaakte
afspraken met de belangenvereniging wordt voor definitieve besluitvorming
aanvrager geïnformeerd over de vastgestelde schade met een vooraankondiging.
De aanvragen waarvoor vooraankondigingen zijn verzonden zijn dus al wel inhoudelijk
beoordeeld. Na verstrijking van de twee weken termijn wordt voor 167 aanvragen
de beoordeling definitief gemaakt. Totaal uitgekeerd incl.
te verwachten uitkeringen 2,01 (budget 5,0 M) Dit bedrag is excl. de bedragen
in de vooraankondigingen. De waarde van de vooraankondigingen wordt niet afzonderlijk
geregistreerd.OBO   Ingediend553   Goedgekeurd404  Afgewezen 31  Aanvragen waarvoor een voornemen tot terugvordering
is verzonden (aanvragers hebben voorschot ontvangen dat hoger is dan het recht
op OBO) 83  Verzoek bij IAC/DMO/BCE om informatie/taxatie te
leveren 19  Nog in behandeling 16 (2,9%)  Van de 83 aanvragen waarop
een voornemen tot terugvordering is verzonden, loopt na veertien dagen de
termijn voor reactie af. Voor wat betreft de terugvorderingen heeft de Stichting
verzocht om kopieën van deze dossiers aan DMO te zenden voor nadere advisering.
81 dossiers zijn op 21 maart aangeboden, 2 dossiers zijn later nagezonden. De afhandeling van de 19
aanvragen waarvoor nader onderzoek loopt, vindt plaats direct na retourontvangst
van de onderzoeken.Totaal uitgekeerd en nog
te verwachten uitkeringen op grond van OBO (incl. voorschotten december 2000)
4,42 M (budget 20,5 M). NB. Budget is inclusief verrekening met gemeente Enschede
ter zake uitgekeerde gelden volgens Regeling I en II.Kampeerwagens   Ingediend94   Goedgekeurd55  Afgewezen1   Verzoek bij BCE om taxatie te leveren  34 Nog in behandeling4(4%)  Van bovenstaande 34 dossiers,
is voor 17 dossiers het verzoek om de taxatie aan te leveren 14 dagen geleden
gedaan. Bovenstaande goedkeuringen
leiden tot een totaal uit te keren bedrag van f 259 000,00 (budget
0,5 M). OpruimingIn het kader van de opruimingsregeling
zijn 10 aanvragen ingediend, waarvan 7 aanvragen afkomstig van particulieren
en 3 afkomstig van opruimingsbedrijven. Na registratie bij LASER worden deze
aanvragen aan BCE aangeboden met het verzoek de facturen te controleren.OndernemersregelingEr zijn inmiddels twee verzoeken
om een voorschot ontvangen. De gevraagde voorschotten ter grootte van f 220 000,–
zijn reeds betaald. De hierbij behorende aanvragen zijn retour gezonden naar
BCE ter verdere completering. Na completering kan de aanvraag definitief door
LASER worden afgehandeld.Daarnaast heeft LASER van
BCE de eerste 19 aanvragen ontvangen ter verdere afhandeling.BIJLAGE 3 behorende bij vraag 20 (27 157-16)Het advies van 5 oktober 1994 luidde letterlijk:Onderwerp: Advies aanvraag milieuvergunning perceel Tollenstraat 46–50Ref:1. Uw schrijven d.d. 12 augustus 1994 kenmerk 94M007671 TMH2. Gesprek/bezoek d.d. 4 oktober 1994Naar aanleiding van refertes bericht en bevestig ik u het volgende.1. Opstelling Mavo-boxIndien er een «brandmuur» tussen de op lijn geplaatste boxen
wordt aangebracht kunnen deze boxen alsnog voor opslag worden aangemerkt (à
2000 kg vuurwerk 1.4S en 1.4G)Eisen brandmuur:– 1/2 steensmetselwerk;– 0,5 m uitstekend t.o.v. voorzijde boxen;– 0,5 m uitstekend t.o.v. bovenzijde toegangsdeuren2. Belegging 3 kleine bunkersEen hoeveelheid tot maximaal 500 kg, per bunker, van de gevarenklasse
1.3G heeft mijn instemming. Indien in een bunker geen vuurwerk van de gevarenklasse
1.3G wordt opgeslagen is 5 t. vuurwerk van de gevarenklasse 1.4S/G toegestaan.3. Geladen vrachtwagenDe gegevens zoals in referte l zijn aangegeven hebben mijn instemming.4. Uitbreiding met 3 containersEen uitbreiding zoals afgesproken heeft mijn instemming indien:• de containers brandwerend worden gemaakt (brandwerendheid tussen
de bewaarplaatsen ten minste 120 min. bedraagt);• de containers van een houten deur met een brandwerendheid van ten
minste 30 minuten wordt geconstrueerd• per container maximaal 2000 kg vuurwerk van de gevarenklasse 1.4S/G
in ongeopende verpakking wordt opgelegd.• deuren niet worden gericht/opengesteld direkt in de richting van
overige bewaarplaatsen.Mocht een en ander verder nog vragen oproepen dan ben ik gaarne bereid
die te beantwoorden.De Direkteur materieel KL voordeze:Het Hoofd Bureau Adviseur MilieuvergunningenHet advies van 10 februari 1997 luidde letterlijk:Onderwerp: Advies behorende bij vergunningaanvraag S.E. Fireworks b.v.
d.d.4/11/96Referte:uw gegevens van 23 januari 1997 Naar aanleiding van referte, en voorzover de aktiviteiten tot mijn werkgebied
behoren, bericht ik u het volgende:1. Op grond van de normering vallen de aangegeven hoeveelheden binnen
de noodzakelijke veiligheidsafstanden.2. De voorgestelde betonnen afscheidingen van de vuurwerkbewaarplaatsen
moeten voorzien zijn van een betonwapeningsnet van minimaal 5 mm en een maaswijdte
van tenminste 50 mm.3. De betonnen vloeren moeten zijn afgedekt met een materiaal dat geen
vonkvorming ken veroorzaken.4. Voor het overige moet de konstruktie voldoen aan het Handboek milieuvergunningen,
hoofdstuk III.2, Opslag en verkoop van vuurwerk.Voor de goede orde deel ik u mede dat op grond van de Wet milieubeheer,
artikel 8.7 de adviseur advies moet uitbrengen op basis van de ontwerpbeschikking.
Mijn huidig kommentaar kan zonder de ontwerpbeschikking niet beschouwd worden
als advies zoals bedoeld in bovengenoemde wet. Daarom verzoek ik u den ook
de ontwerpbeschikking na opmaak formeel voor advies aan mij aan te bieden.De Directeur MaterieelKoninklijke Landmachtvoor dezeHet hoofd van het bureauadviseur milieuvergunningen BIJLAGE 4 behorende bij vraag 28 (27 157–18A)Geachte mevrouw, mijnheer,Mede namens mijn ambtgenoot van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer deel ik u het volgende mee.Zoals bekend mag worden verondersteld, is voor het bezigen van het zogenaamde
professioneel vuurwerk een vergunning nodig op basis van het Reglement Gevaarlijke
Stoffen van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. (Dit is bepaald bij
ministeriële regeling van 20 december 1990, Staatscourant 251).Het verlenen van dergelijke vergunningen op basis van deze regelgeving
vormt een overgangssituatie in afwachting van nieuw beleid en regelgeving,
welke in samenwerking tussen de ministeries van VROM, Verkeer & Waterstaat,
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en Volksgezondheid, Welzijn en Sport worden
voorbereid op basis van de Wet milieugevaarlijke stoffen (Wms). Het feit dat
er sprake is van een overgangsregeling maakte dat het niet doelmatig was nog
veel energie te steken in de aanpassing van de bestaande regelgeving.Ik betreur het dat de genoemde overgangssituatie tot dusver nog niet is
beëindigd. Voorstellen voor een definitieve oplossing zijn op dit moment
nog steeds in voorbereiding. Voor vuurwerkbedrijven heeft het bestaan van
deze overgangssituatie in zoverre geen gevolgen dat de genoemde vergunningsplicht
op grond van de thans geldende regelgeving terzake onverkort van kracht blijft.Teneinde in deze situatie van overgangsrecht helderheid te verschaffen,
heb ik besloten na de zomer een beleidsregel voor mijn ambtelijke diensten
op te stellen, waarin de vergunningsplicht en de daarvoor gehanteerde c.q.
te hanteren criteria op voor iedereen kenbare wijze worden beschreven. Daardoor
kan geen misverstand meer bestaan over de interpretatie van de regelgeving,
noch over de criteria die voor vergunningsverlening worden gehanteerd. Voor
wat betreft de vakbekwaamheid van bezigers van professioneel vuurwerk zullen
er door de beide ministeries onafhankelijke en heldere eindtermen worden geformuleerd
die ook worden voorgelegd aan de vuurwerkbranche.De op 2 september 1998 met de branche besproken mogelijkheid om tijdens
de millenniumovergang via een verkorte opleiding een beperkte vrijstelling
van de vakbekwaamheidseisen te verlenen aan personen die een nader te bepalen
beperkt assortiment vuurwerk zouden mogen bezigen, heb ik aanvankelijk in
welwillende overweging genomen.Ik heb inmiddels echter moeten vaststellen dat zich sinds genoemde datum
meerdere ongevallen met vuurwerk hebben voorgedaan, waarbij mensen uit het
publiek ernstig gewond zijn geraakt. Ik verwijs onder andere naar de vuurwerkevenementen
op Koninginnedag 1999.Ik ben dan ook tot de conclusie gekomen dat ik – gelet op het aantal
te verwachten evenementen dat tijdens de eeuwwisseling zal plaatsvinden –
het risico van onvoldoende vakbekwaamheid voor de veiligheid van het publiek
te groot acht om vrijstellingen van de thans geldende vakbekwaamheidseisen
te verlenen, zelfs indien dit voor een beperkt vuurwerkassortiment zou gelden.Ik acht bovendien het beperkte vakbekwaamheidsniveau dat voor het bezigen
van een beperkt vuurwerkassortiment wordt gehanteerd (onder andere
in de zogenaamde «millenniumcursus») onvoldoende om dergelijke
vrijstellingen te verlenen.Hierbij laat ik ook meewegen dat er in afwachting van de op te stellen
eindtermen voor het bezigen van vuurwerk in het algemeen, nog geen zekerheid
bestaat over het vereiste vakbekwaamheidsniveau.Overigens is mij uit het aantal aanvragen – er heeft mij één
verzoek bereikt vanuit de Vereniging Evenementenvuurwerk Nederland (VEN),
die slechts ongeveer een derde van de vuurwerkbedrijven vertegenwoordigt –,
niet gebleken dat de branche de capaciteitsproblemen niet in onderling overleg
kan oplossen door bezigingsbevoegde werknemers aan elkaar ter beschikking
te stellen.Ik heb de Rijksverkeersinspectie (RVI) opdracht gegeven het toezicht op
de naleving van de voorschriften inzake bezigen te intensiveren en zo nodig
handhavend op te treden. Controle door de brancheorganisatie VEN zelf juich
ik toe, maar onafhankelijk toezicht door de overheid blijft nodig.Tenslotte wil ik toezeggen dat mijn ambtgenoot van VROM en ik ons maximaal
zullen inspannen om binnen afzienbare tijd nieuw beleid en nieuwe regelgeving
te realiseren waardoor de huidige overgangssituatie zo kort mogelijk zal voortduren.Hoogachtend,De Minister van Verkeer en Waterstaat a.i.,J. P. Pronk BIJLAGE 5 Lijst van bedrijven behorende bij vraag
11 (27 157-16)Lijst van 51 bedrijven Naam bedrijfPlaats Beko BVTilburg Broekhoff Vuurwerk Int. BV, nr. 60, 62, 90DrontenHaarman vuurwerkEnschede Jaco Vuurwerk EvenementenEdeJNS PyrotechniekLeeuwarden KAT Vuurwerk BVLeidenKoster de Pyrotechnische evenementenDronten Precision TheatricalHulsberg Magic EffectsLiempde Mercurius BVLijnden Nat vd BVSteenwijk Rohan BVLandgraafUniversal FireworksZeist Vierde Dimensie de VOFAmsterdam Wagenvoort Vuurwerk VOFWapenveld Sahtoe AhismaDen Bosch Pyrobest BVBest Breeschoten BobinestraatVeenendaal Breeschoten Smalle ZijdeVeenendaalSuperstar BVOosterhout FranerexBergen op ZoomCaferata Vuurwerk BVNistelrode Domeinen Roerende ZakenRijen Hamels BVGilze Breeschoten de Kruiterij BVVeenendaal Lesli VuurwerkLichtenvoorde Westen vuurwerkVoorst Wolff VuurwerkTwello Wolff VuurwerkWilp Horst vd TheaterbureauBredaVerbeek-Classen VOFDen
Haag AmmanWoensel Hoek Vrije Tijde VOFBovenkarspel Bleker denTer Aar Hutuin BVZoetermeer Regelink Schroothandel (Harry's vuurwerk)Kampen Rubro BV (VD Broeke)Almelo Mikx Handelsonderneming BVGroningen Vuurwerk Evenementen Europe Inc.Haulerwijk Brunsting BVBeilen VeneboerHoogeveenTuin HandelsondernemingHoogeveen Poelman Camping TotaalKlazienaveen Jan Mouw Tweewielers VOFNunspeetKruidenierHaaksbergen BusscherHengeloWidaRijssen Schuurmans 1e Ned. KunstvuurwerkfabriekLeeuwarden Turbo FashionDordrechtTuincentrum de Carlton's-GravezandeWytecTilburgBIJLAGE 6 bij vraag 13 Centraal rapport rijksinspecties
(27 157, nr. 14)1. Naar aanleiding van de vuurwerkramp in Enschede en het daarop volgende
dossieronderzoek van STUVEX N.V. is gebleken dat de werkwijze van het bureau
AMV bij de advisering aangepast en aangescherpt dient te worden. Dit IM geeft
de minimale veranderingen aan die ik noodzakelijk acht.2. Alvorens een advies wordt uitgebracht dient de aanvraag bezien te worden
op volledigheid. Dit houdt onder meer in dat alle informatie die nodig is
om een gefundeerd advies uit te kunnen brengen (waaronder de hoeveelheden
en klasse vuurwerk, onderlinge afstanden, afstanden tot de erfgrens, afstanden
tot «derden», enz), bekend moet zijn. Indien dit niet het geval
is, dient de aanvrager c.q. vergunningverlener hiervan op de hoogte te worden
gebracht en dient er geen dan wel een negatief advies uitgebracht worden.3. Het advies aan de vergunningverlener dient uitgebreid te worden met
een duidelijke motivatie m.b.t. dit advies. Hierbij dient onder meer aandacht
geschonken te worden aan de effectafstanden en de eventuele overschrijding
hiervan over de erfgrens.4. Alle geconstateerde tekortkomingen of bemerkingen, ook op gebieden
waar formeel geen advies over uitgebracht kan of mag worden, dienen vermeld
te worden in het dossier en als aandachtpunten bij het advies c.q. de rapportage
aan de vergunningverlener.5. Verslagen van bezoeken dienen duidelijk in het dossier vastgelegd te
worden. De bevindingen van een bezoek aan een inrichting (t.b.v. advisering
of toezicht) dienen in alle gevallen aan de vergunningverlener bekend gesteld
te worden.6. Conform eerdere afspraken breng ik nogmaals onder de aandacht dat de
ambtenaar die het toezicht uitvoert niet dezelfde mag zijn als degene die
het advies heeft uitgebracht.7. Ter ondersteuning van de organisatie van deze verbeteringen kunt u
een beroep doen op mijn Hoofd Officier Toegevoegd. BIJLAGE 7 behorende bij vraag 7 (27 157-14
Rijksverkeersinspectie)Geachte heer Zoeteman,Graag vraag ik uw aandacht voor het volgende.Al sinds 1989 zijn onze beide departementen in overleg om te komen tot
de juridische overdracht van de handelingen met professioneel vuurwerk van
V & W naar VROM. Deze materie moet worden overgeheveld van het Reglement
Gevaarlijke Stoffen (RGS, gebaseerd op de Wet vervoer gevaarlijke stoffen)
naar een hernieuwd vast te stellen Vuurwerkbesluit gebaseerd op de Wet milieugevaarlijke
stoffen (Wms) (zie bijgevoegde afschriften van de relevante correspondentie).Nadat het Ministerie van Justitie in 1995 de in de Rijksmilieuhygiënische
Commissie voorgestelde regeling om hiervoor algemene regels te stellen in
plaats van een vergunningplicht, blokkeerde, is er gewerkt aan een ander Vuurwerkbesluit
Wms. Hierbij is er gestreefd naar een systeem van erkenningen van bedrijven
die professioneel vuurwerk hanteren.Zoals u bekend zal zijn is deze door een extern adviesbureau voorbereide
regeling op 2 juni jl. met de betrokken departementen (VROM, Justitie, SZW,
VWS en V & W) besproken. De departementen konden om redenen van beleidsmatige
en juridische aard er niet mee instemmen om de voorgestelde erkenningsregeling
een publiekrechtelijke grondslag te geven in een nieuw Vuurwerkbesluit.Het moge duidelijk zijn dat dit resultaat voor het ministerie van V &
W zeer teleurstellend is. Vooral omdat na zoveel jaren van besprekingen en
door VROM gedane toezeggingen de situatie weer terug bij af is en er vooralsnog
geen uitzicht is op een oplossing die er op korte termijn toe leidt dat deze
handelingen met vuurwerk onder de Wms gaan vallen.Om uit deze impasse te geraken heeft er op verzoek van V & W ambtelijk
overleg plaatsgevonden tussen onze beide ministeries.In dit overleg heeft VROM aangegeven dat haar Minister zich naar aanleiding
van een interne nota inmiddels heeft uitgesproken voor het overhevelen van
de vergunningverlenende taak inzake het bezigen van professioneel vuurwerk
van V & W naar de plaatselijke colleges van B en W.Wat er zij van de haalbaarheid van deze aanpak op welke termijn ook, ik
wil benadrukken dat V & W ernaar streeft dat uiterlijk binnen een jaar
alsnog de reeds lang geleden afgesproken oplossing is bereikt.Met het oog hierop zijn er tijdens voornoemd overleg afspraken gemaakt
die die mogelijkheid bieden en ik wil deze daarom thans vastleggen.1. De regeling van de minister van V & W van 20 december 1990 voor
het afleveren, ter aflevering aanwezig houden en bezigen van vuurwerk zal
worden gewijzigd als ministeriële regeling onder het Vuurwerkbesluit
in het licht van de inmiddels gewijzigde aanpalende regelgeving. Tevens zullen
de voorwaarden onder welke de Rijksverkeersinspectie (RVI) op dit moment vergunningen
verleent voor het bezigen van vuurwerk, worden geherformuleerd en opgenomen
in deze regeling.2. Eén van de vergunningvoorwaarden betreft het voldoende vakbekwaam
zijn voor het bezigen van vuurwerk. Dit betekent dat er personen gecertificeerd
moeten worden aan de hand van eindtermen die onder verantwoordelijkheid van
de overheid worden opgesteld. Deze opleiding zal, anders dan de bestaande
opleiding die in sterke mate aan de brancheorganisatie (VEN) verbonden is,
voor een ieder toegankelijk zijn. Voor het opstellen van deze eindtermen is
deskundigheid vereist die voorhanden is bij een aantal inspectiediensten (de
Arbeidsinspectie, de inspectiedienst van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
en de RVI). Daarnaast is er bij de branche deskundigheid voorhanden. Het opstellen
van de eindtermen zal in gezamenlijk overleg tussen deze deskundigen plaatsvinden.
Tevens zal daarbij externe begeleiding moeten worden ingehuurd. De kosten
die dit met zich meebrengt zijn door mijn departement uiteraard
niet voorzien en begroot, gelet op het onvoorziene karakter daarvan. Daarom
zal als dekking hiervoor het bedrag van f25 000 gebruikt worden dat oorspronkelijk
door V & W was bestemd als deelname in de kosten van het opstellen van
de erkenningsrichtlijn. Gelet op het uiteindelijk magere resultaat van dit
laatste project lijkt mij dit een juiste aanwending.3. VROM verbindt zich ertoe het Vuurwerkbesluit Wms zo spoedig mogelijk,
doch uiterlijk vòòr 1 augustus 2000, zodanig aan te passen dat
deze het RGS kan vervangen als wettelijke basis voor de ministeriële
regeling als genoemd onder 1.4. De nu nog bestaande bepalingen van het RGS zullen door V & W worden
ingetrokken per 1 augustus 2000.5. Tot dit moment zullen bij de vergunningverlening en toezicht, naast
de RVI ook de inspectiediensten onder 2 genoemd worden betrokken. Dit met
als doel de nodige operationale kennis op te bouwen. Na 1 augustus 2000 zal
de taak van de RVI op het gebied van vergunningverlening beëindigd worden.Ik vertrouw erop dat met deze afspraken een heldere lijn is uitgezet om
op afzienbare termijn tot afronding van de betrokkenheid van V & W bij
deze materie te komen.Hoogachtend,De Directeur-Generaal van het goederenvervoer,B. WesterduinXNoot1Samenstelling: Leden: Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe (PvdA),
voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Oedayraj
Singh Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), Rijpstra (VVD), O.P.G. Vos (VVD),
Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld (VVD), De Boer (GroenLinks),
Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks), Kant
(SP), Balemans (VVD), De Swart (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Slob (Christen-Unie).Plv. leden: Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Ravestein (D66), Van Wijmen
(CDA), Bakker (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Gortzak (PvdA), Rabbae
(GroenLinks), Dittrich (D66), Cherribi (VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven
(PvdA), Apostolou (PvdA), Cornielje (VVD), Kuijper (PvdA), Belinfante (PvdA),
Mosterd (CDA), T.H.A.M. Meijer (CDA), Van Gent (GroenLinks), Poppe (SP), Van
Splunter (VVD), Nicolaï (VVD), Wijn (CDA), Rouvoet (ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27157-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl