Wijziging Wetboek van Strafrecht en van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet i.v.m. stelselmatige daders; Verslag wetgevingsoverleg van het overleg over het wetsvoorstel op 1 december 2003 tussen de vaste commissie voor Justitie en de minister
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28980, nr. 13

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28980 nr. 13

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Justitie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28980Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 980Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering
en de Penitentiaire beginselenwet (plaatsing in een inrichting voor stelselmatige
daders)nr. 13VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 3 december 2003De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
1 december 2003 overleg gevoerd met de minister van Justitie over het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek
van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet (plaatsing in een inrichting
voor stelselmatige daders) (28 980).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerAdjunct-griffier van de vaste commissie voor Justitie,De GrootStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor JustitieMaandag 1 december 2003 10.15 uurDe voorzitter: De Pater-van der MeerAanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten:Eerdmans, Griffith, Jager, Rouvoet, De Pater-van der Meer, Van der Staaij,
Vos, De Wit en Wolfsen,en de heer Donner, minister van Justitie.Aan de orde is de behandeling van: Het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire
beginselenwet (plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders) (28980).De heerJager(CDA)Voorzitter. De CDA-fractie is blij met het voorliggende wetsvoorstel.
In het verleden heeft onze fractie erop aangedrongen, de veelplegers adequaat
aan te pakken. Deze aanpak behelst in onze visie niet alleen het gedurende
langere tijd opsluiten van deze dadercategorie, maar ook een ruime aandacht
voor het resocialisatieproces van deze groep daders. Door middel van deze
wetswijziging en het resocialisatieproces moet duidelijk worden gemaakt dat
de samenleving een dergelijk gedrag absoluut niet accepteert. Voorgesteld
wordt om de aanpak gefaseerd in te voeren, te beginnen in de grote steden,
aangezien daar de overlast van de bedoelde categorie daders het grootste is.
Na elke fase in dit proces is het wellicht goed, te evalueren hoe de aanpak
verloopt en hoe de ontwikkelingen zich verhouden met de bestaande en beschikbare
capaciteit. Is de minister bereid, een dergelijke tussentijdse evaluatie aan
de Kamer te verstrekken?Van vele zijden is kritiek geleverd op de aanpak, onder andere door de
Centrale Raad voor de Strafrechttoepassing. De duur van de insluiting zou
lang zijn in verhouding tot de delicten waarvoor de insluiting plaatsvindt.
De aanpak van het gedrag van de veroordeelde gedurende de insluiting kan die
duur rechtvaardigen. Voor een deel kun je je wellicht vinden in die kritiek,
maar er wordt aan voorbijgegaan dat het opleggen van de voorgestelde maatregel
in de wetgeving slechts dan tot de mogelijkheden behoort wanneer een verdachte
een nieuw feit pleegt nadat hij binnen een periode van vijf jaar al drie keer
eerder onherroepelijk is veroordeeld en de sanctie ten uitvoer is gelegd.
Indien iemand in genoemde periode drie keer is veroordeeld voor mishandeling
of opzettelijke vernieling, mag je je toch afvragen of een passende behandeling
om de agressie in te tomen niet tot de mogelijkheden moet behoren. Hetzelfde
geldt in feite voor de notoire winkeldieven. Zij veroorzaken veel overlast
en zorgen ervoor dat behoorlijke financiële investeringen moeten worden
gedaan om winkeldiefstal te voorkomen en te bestrijden.De aanpak van deze groep laat echter onverlet dat er voldoende aandacht
moet zijn en blijven voor de groep "first offenders". Daarbij moet worden
bedacht dat een "first offender" dit in vele gevallen pas is wanneer hij of
zij voor de eerste keer wordt betrapt. Wanneer die aandacht verslapt, kan
dat voor deze verdachten een mogelijke rechtvaardiging zijn om opnieuw een
dergelijk feit te plegen, aangezien het toch niet zo'n vaart loopt. Verslapping
van de preventieve en repressieve aanpak kan ertoe leiden dat deze mensen
meerpleger en vervolgens veelpleger worden. Bij de aanpak van veelplegers
moet het de inzet zijn om dit te voorkomen, omdat anders een situatie dreigt
te ontstaan van "dweilen met de kraan open". Een goede afstemming tussen preventie,
repressie en resocialisatie is een eerste vereiste bij de aanpak van veelplegers.
Hoe verhoudt de inzet van de reclassering voor de veelplegers zich met hetgeen
ik zojuist heb gezegd over een goede afstemming?Zoals de minister in de toelichting al heeft benadrukt, zijn enkele mogelijkheden
van de via deze wijziging te bereiken aanpak ook onder de huidige wetgeving
mogelijk, maar worden deze niet altijd toegepast. Daarnaast word ik regelmatig
geconfronteerd met de opmerking dat de dader eerder het politiebureau verlaat
dan het slachtoffer. Dat is meestal het geval bij zaken op heterdaad; veelal
wordt dan gewezen op het slechte systeem. Mijn fractie is van mening dat dit
meer te maken heeft met de werkwijze van de politie. De politie heeft immers
de mogelijkheid om iemand zes uur vast te houden ten behoeve van verhoor.
In feite kun je verdachten pas laten gaan nadat een gesprek heeft plaatsgevonden
met het slachtoffer om vast te stellen wat er precies heeft plaatsgevonden.
Het slachtoffer zal dan binnen een termijn van zes uur schriftelijk of mondeling
aangifte hebben moeten doen. Pas dan kan een afdoend verhoor van de verdachte
plaatsvinden en zal het aldus niet voorkomen dat de verdachte eerder op straat
loopt dan het slachtoffer. Is de minister wellicht voornemens
op dit punt tot een aanwijzing over te gaan?Tegelijkertijd heeft de afdoening via de zogenaamde snelrechtprocedures
niet altijd een positief effect op de aanpak van bepaalde groepen stelselmatige
daders. De zaak wordt immers direct op de zitting gebracht, terwijl dezelfde
verdachte dezelfde dag of een dag later wederom wordt aangehouden voor een
soortgelijk delict. Die zaak wordt dan gedagvaard voor een andere zitting.
Een en ander heeft alles van doen met snellere doorlooptijden, doch de kwaliteit
van de rechtspraak werd of wordt daarbij wellicht wel eens uit het oog verloren.
Dat dergelijke zaken niet altijd direct worden onderkend, heeft in feite te
maken met de geautomatiseerde systemen, die onvoldoende zijn ingericht op
het meervoudig aanbrengen op zittingen. Is daaraan inmiddels iets gedaan of
niet? Wellicht brengt het voorliggende wetsvoorstel juist in dit soort gevallen
voordelen met zich, nu de aanpak meer persoonsgericht wordt voorgesteld, waarbij
een bepaalde categorie veelplegers van tevoren vast staat en hun zaken zoveel
mogelijk worden gebundeld, evenals de achtergrondinformatie rondom de persoon
van de dader.In de nota van wijziging is over het uitbrengen van de rapportage onder
andere opgenomen, dat blijkt dat met de totstandkoming van een advies nogal
veel tijd is gemoeid. Is dat de belangrijkste reden voor het niet meer uitbrengen
van een dergelijk rapport of zijn er wellicht andere redenen, zoals in de
toelichting genoemd?Wordt het afschaffen van de rapportage eerst dan tot de mogelijkheden
gerekend wanneer de risico-inventarisatie, die vanaf 1 januari 2005 door de
reclassering kan worden opgesteld, van toepassing is? Of is de minister voornemens
dit al veel eerder te doen, bij de invoering van het wetsvoorstel?Wij kunnen ons vinden in de voorliggende wetswijziging en in de door de
minister gegeven toelichting daarop. Wij zeggen hem dank voor de antwoorden
die hij heeft gegeven op de door ons gestelde vragen.MevrouwVos(GroenLinks)De heer Jager zei dat voor hem van belang is dat aan de detentie ook reïntegratie
en resocialisatie worden gekoppeld. Een van de problemen met het voorstel
is volgens mij dat voor 440 mensen van de 1000 een sober programma, zonder
enige vorm van reïntegratieprogramma, wordt beoogd. Dat betekent dus:
geen resocialisatie. Wat vindt hij daarvan?De heerJager(CDA)Ik ga ervan uit en hoop dat de minister in die zin zal reageren dat ook
het sober regime inhoudt dat er een vorm van resocialisatie plaatsvindt. Anders
heeft het weinig zin om veelplegers op deze manier aan te pakken.De heerWolfsen(PvdA)Het is wel geruststellend dat de heer Jager vindt dat in alle gevallen
een programma moet worden aangeboden, inclusief nazorg. Dat is een onderwerp
dat ik dadelijk ook zal aansnijden.De heerJager(CDA)Als je helemaal geen programma aanbiedt, zul je zien dat de mensen nadat
zij zijn vrijgelaten weer vervallen in hetzelfde stramien. Dat levert dan
alleen maar meer overlast op.De heerWolfsen(PvdA)Voorzitter. Wij hebben een paar jaar geleden gestemd voor de Wet strafrechtelijke
opvang verslaafden (SOV). Het onderhavige wetsvoorstel is een soort veralgemenisering
van die wet. Ik neem meteen de angst van de minister weg. Wij zullen dit wetsvoorstel
ook van harte steunen. Wij steunen namelijk de krachtige aanpak door de minister
van de veelplegers, met name de mensen voor wie roven en stelen gepaard gaat
met geweld of bedreiging met geweld. Dat kun je niet krachtig genoeg aanpakken.
Hoewel het wetsvoorstel op de keper beschouwd volstrekt overbodig is, is het
in zijn verschijningsvorm eigenlijk een mooi wetsvoorstel. Mensen die hebben
bewezen immuun te zijn geworden voor straffen kun je via deze maatregel toch
een tijdje, tot maximaal twee jaar, van de straat houden. De mensen die immuun
zijn geworden voor straf moet je, om in dezelfde terminologie te blijven,
weer receptief maken voor straf. Daarom zijn de programma's zo ontzettend
belangrijk.De SOV kent mooie programma's. Hoe ziet de minister die programma's nu
voor zich? Hoe krijgen die vorm en inhoud, met name de nazorg? Zorg, huisvesting,
arbeid en inkomen zijn van essentieel belang, zegt de minister. Hoofdcommissarissen
zeggen dat de mensen moeten worden gedetineerd in hun eigen regio. Hoe lopen
de programma's nu feitelijk? Hoe zien de behandelplannen eruit enz.? Hoe wordt
omgegaan met de screening? Hoe wordt omgegaan met de spijtoptanten, mensen
die eerst niks willen maar later toch wel willen meewerken?Ik vind het wel een mooie wet, want er kunnen maatregelen worden opgelegd
van één dag tot maximaal twee jaar en er zijn ook nog heroverwegingsmogelijkheden;
de rechter kan de aanpak tussentijds afbreken. Het OM heeft al aangegeven
dat het deze maatregel alleen zal gaan gebruiken voor de speciale groep van
extreme veelplegers, dus ook beleidsmatig zit het wel goed, denk ik. Maar
hoe zal de selectie van de potentiële klanten verlopen? Is er een lijst
van bekend? Zijn de informatiesystemen van de politie op elkaar afgestemd?
Piept het systeem als er een veelpleger wordt aangehouden? En wordt iemand
ook gewaarschuwd dat het om de laatste "gewone" veroordeling gaat en dat hij
de volgende keer ISD of SOV krijgt?Ik zei het al, op de keper beschouwd is het wetsvoorstel volstrekt overbodig,
want de recidiverende en bedreigende winkeldieven en straatrovertjes kunnen
nu al straffen krijgen van twaalf tot zestien jaar, dus veel meer dan met
deze maatregel. Ook voor kale mishandeling kan er een straf tot drie jaar
worden opgelegd, dus in deze zin is het veeleer een strafbeperkende dan een
strafuitbreidende maatregel. Toch zullen wij er vóór stemmen,
omdat wij het beleid van de minister krachtig willen steunen. En eerlijk gezegd
willen wij natuurlijk niet de indruk wekken dat wij het beleid van de minister
niet zouden steunen, dus alleen al daarom stemmen wij vóór.De heerEerdmans(LPF)Voorzitter. Op welk artikel van het Wetboek van Strafrecht baseert de
heer Wolfsen zijn uitspraak dat een stelselmatige winkeldief een straf van
zestien jaar kan krijgen?De heerWolfsen(PvdA)Op artikel 312, in relatie met een prachtige recidivebepaling die ergens
helemaal achter in dit wetboek staat. Iemand die het een keer helemaal heeft
uitgelezen, is dit artikel tegengeko men. Het is artikel 421,
waarin staat dat voor iemand die binnen vijf jaar recidiveert, de straf met
een derde kan worden verhoogd, mits dit artikel ten laste wordt gelegd. Hiermee
kun je dus zestien jaar opleggen aan een gewelddadige winkeldief.De heerEerdmans(LPF)Maar wij praten nu over misdrijven waarop een straf tot vier jaar staat,
dus met een derde erbij kom je nog niet uit op twaalf of zestien jaar.De heerWolfsen(PvdA)Een winkeldief die met geweld dreigt, kan twaalf jaar krijgen; bij herhaling
binnen vijf jaar kan dit met een derde verhoogd worden. Maar goed, ik zeg
er wel bij dat ik de minister een fles wijn aanbied als hij kan aantonen dat
deze recidivebepaling ooit gebruikt is. En ik zou hem een goed diner willen
aanbieden als hij kon aantonen dat dit voor honderd veelplegers zou zijn gebruikt.MevrouwVos(GroenLinks)Het smeren en fêteren neemt nu wel grote vormen aan_De heerWolfsen(PvdA)De heer Jager zei het ook al, er zou veel meer kunnen dan wij veelal denken,
als het OM en de politie even stelselmatig werkte als een stelselmatige dader.
Daar ontbreekt het vaak aan.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter. De heer Wolfsen zet het scherp aan dat dit wetsvoorstel volstrekt
overbodig is. Hoe kan hij het dan toch volmondig steunen? Is dit alleen een
symbolische daad? Dit doet veronderstellen dat hij niet zo serieus met wetsvoorstellen
omgaat.De heerWolfsen(PvdA)De minister heeft in zijn toelichting gesteld dat deze wet een krachtige
signaalwerking heeft. Dit ben ik met hem eens. Je zou kunnen zeggen dat het
wetgeving is om schoon schip te maken. De Raad van State heeft soortgelijke
kritiek; de minister brengt daartegen in dat de aanpak van de veelplegers
tot nu toe geen prioriteit heeft gekregen door een gebrekkige samenwerking
in de strafrechtelijke keten en vooral doordat processen-verbaal soms gebrekkig
worden uitgewerkt. Voor de winkeldief die de heer Eerdmans beschreef, wordt
er een proces-verbaal van één A4'tje opgemaakt, dat niets bijzonders
bevat. Als er een goed proces-verbaal wordt gemaakt en als de zaak goed wordt
aangebracht, leidt dat tot succes. Ik heb een krantenartikel meegebracht,
een artikel dat in Trouw van 7 juni 2003 stond, met de volgende kop: "OM tevreden
over straffen veelplegers." Er worden zaken van winkeldieven verzameld, soms
de oogst van niet meer dan een dag, wat dan zes winkeldiefstallen zijn. Daarvoor
krijg je bij de Haagse rechtbank een halfjaar. Fantastisch, zo behoort het.De heerDe Wit(SP)Voorzitter. Ligt het, nu de heer Wolfsen eigenlijk al vijf minuten bezig
is geweest met het opsommen van punten van kritiek op de huidige praktijk
bij de aanpak van veelplegers, niet voor de hand om de minister te vragen,
nu eerst eens de praktijk op orde te brengen voordat hij de aanpak van de
minister blind steunt?De heerWolfsen(PvdA)Er kan inderdaad al veel meer dan veel mensen denken. Maar wij willen
iedere schijn voorkomen dat wij de minister zouden willen hinderen bij een
krachtdadige aanpak van veelplegers. Dat is eigenlijk de kern van mijn verhaal.
De heer Jager, die waarschijnlijk ook voor de wet zal stemmen, heeft eenzelfde
soort kritiek. Wij moeten die schijn vermijden, zo werkt de politiek. Ik herhaal
dat het niet nodig zou zijn, als het OM en de politie even geraffineerd en
stelselmatig zouden werken als de daders.MevrouwVos(GroenLinks)Ik heb hier grote moeite mee. Ik herinner u eraan dat juist uw fractie
indertijd juichend het kabinet heeft gesteund in de aanpak van de bolletjesslikkers.
Nu loopt de PvdA-fractie voorop met uitspraken dat het zo niet gaat en dat
zij moeten worden teruggestuurd, desnoods zonder dagvaarding. De fractie van
GroenLinks heeft dat overigens altijd gezegd. Wij voeren hier toch echter
geen wetten in puur als symbool, wij voeren toch wetten in omdat wij weten
dat het noodzakelijk is en dat het niet anders mogelijk is dan via een wet?
Straks zitten wij over twee jaar weer hier en zegt u tegen de minister dat
de wet moet worden afgeschaft, omdat zij onzin is. Waar bent u in hemelsnaam
mee bezig?De heerRouvoet(ChristenUnie)De heer Wolfsen is zeer uitgesproken in zijn opvatting dat het wetsvoorstel
volstrekt overbodig is, maar toch steunt hij het van harte. Ik sluit mij aan
bij vragen van de collega's. De eerlijkheid van de heer Wolfsen siert hem,
maar in feite zegt hij dat hij in dit geval de politieke uitstraling belangrijker
vindt dan de verantwoorde wetgevingstaak. Hij zal dat toch iets zorgvuldiger
moeten wegen.De heerWolfsen(PvdA)Wat mevrouw Vos doet, is een beetje appels met peren vergelijken. Bij
de bolletjesslikkers gaat het om beleid, in dit geval gaat het om wetgeving.
Met het beleid hebben wij twee jaar geleden aanvankelijk ingestemd.MevrouwVos(GroenLinks)Daarvoor is een noodwet gemaakt.De heerWolfsen(PvdA)Dat klopt. Het beleid hebben wij toen gesteund op basis van de informatie
die wij toen kregen van minister Korthals, dat het probleem niet zo omvangrijk
was en dergelijke. Na een jaar bleek dat de feiten volstrekt anders waren.
Toen hebben wij gezegd dat wij niet moesten volharden in die verkeerde aanpak,
maar het beleid moesten veranderen. Na een jaar heeft de minister ons daarin
gelijk gegeven.De heer Rouvoet heeft voor een deel gelijk als hij zegt dat wij de wetgeving
dan niet moeten invoeren. Maar, zoals de minister zelf ook zegt, er is veel
meer mogelijk dan wij willen. Je moet met de wet een signaal geven dat wij
de aanpak van de stelselmatige daders serieus nemen en daarvoor een sterk
beleid opzetten. Als deze wetgeving de minister kennelijk helpt, alhoewel
zij formeel niet nodig is, steunen wij hem daarin. Zo simpel ligt het.Ik was bij de succesvolle aanpak in de praktijk. Ook in Tilburg wordt
door het OM projectmatig gewerkt met goede resultaten. Ik heb de minister
al geciteerd. Onder het kabinet-Balkenende I met een daadkrachtige aanpak
zou deze wet misschien niet nodig zijn. Onder het kabinet-Balkenende II met
minder regels zou zij eigenlijk formeel niet mogen, maar toch komt deze wet
er.Wij hebben wel zorgen. Deze wetgeving kan ook leiden tot een soort van
luiheid. Er komt een inrichting voor stelselmatige daders. Ik sprak zojuist
over de gebrekkige coördinatie, de sobere PV's, de succesvolle Tilburgse
en Haagse aanpak, de tenlastelegging en recidivebepaling, straffen
die niet volledig worden uitgezeten, voorwaardelijke straffen die niet prompt
ten uitvoer worden gelegd als mensen niet voldoen aan de voorwaarden, taakstraffen
die niet volledig ten uitvoer worden gelegd en waarbij mensen het maar erbij
laten zitten. Als de minister zegt dat deze wet voor hem geen reden is om
dat beleid sterker te maken, omdat de mensen vanzelf wel die inrichting inlopen,
en als deze wet leidt tot die luiheid en tot die traagheid, zal mij dat grote
zorgen baren. Wil de minister die zorgen bij ons wegnemen?Er is nu veel geld beschikbaar en er zijn veel cellen beschikbaar. De
heer Paas, partijgenoot van de minister en wethouder in Groningen, heeft een
prachtig rapport geschreven over de heroïne-experimenten. Hij zegt dat
het in de bestrijding van de criminaliteit een geweldig groot effect zal hebben,
als er 1000 plaatsen zouden komen voor medische verstrekking van heroïne
aan heroïneverslaafden. Ik vraag de minister om in overleg te treden
met zijn collega van VWS. Ook op dat ministerie speelt de discussie, omdat
er geen geld zou zijn om die plekken te creëren. Ik heb uitgerekend dat
een budgettair-neutrale omzetting van deze 1000 plekken in 750 plekken voor
stelselmatige daders en 1000 plekken voor heroïneverslaafden, een beperking
van de maatschappelijke schade in het kwadraat zou zijn. De justitiële
capaciteit kan dan beter worden benut en steden zouden rustiger worden. Wil
de minister, voordat het wetsvoorstel wordt aangenomen, in overleg treden
met de colleges van de grote steden en hen vragen wat zij liever hebben, die
1000 plekken of 750 plekken en 1000 plekken voor heroïneverslaafden.
In zijn beleidsbrief over de stelselmatige dader schrijft de minister dit
zelf ook. Ik lees alleen de laatste zin voor: besluitvorming over eventuele
uitbreiding en verdieping van de experimenten met de heroïneverstrekking
kan derhalve zeer relevant zijn voor het veelplegersbeleid. Het staat verstopt
in noot 4 op blz. 12 van die mooie brief, maar het staat er wel degelijk.
Het zou bestuurlijk moedig zijn als je dat gaat combineren.De heerJager(CDA)Ik heb een vraag aan de heer Wolfsen wat betreft de heroïneverstrekking.
In de beantwoording van de vragen vanuit de Kamer geeft de minister onder
andere aan dat er nadrukkelijk sprake is van heroïneverstrekking en dat
dit heel positieve effecten heeft. Als dat geïncorporeerd wordt in deze
maatregel, zit het er toch al voor een belangrijk deel in verweven?De heerWolfsen(PvdA)Dat ben ik met u eens. Wat wij echter ook gezien hebben bij de Justitiebegroting,
is dat iedereen discussieert over zijn eigen begroting. Wat wij moeten voorkomen,
is dat wij weliswaar deze wet aannemen, maar dat straks bij VWS die plekken
er niet komen. Laten wij een deal maken, mijnheer Jager, en zeggen dat wij
dit samen belangrijk vinden. Laten wij die 1000 plekken voor heroïneverslaafden
creëren, aanbevolen door uw partijgenoot uit Groningen, een man uit de
praktijk, een wethouder die precies weet hoe het in elkaar zit. Laten wij
daarbij zeggen: desnoods zijn wij bereid om wat minder kosten te reserveren
voor de plekken voor veelplegers. Kunnen wij samen afspreken dat wij daar
zo'n groot belang aan hechten dat wij dit ook proberen te realiseren?De heerJager(CDA)Ik wacht eerst het antwoord van de minister af op uw vragen.De heerWolfsen(PvdA)Voorzitter. Wij denken over een amendement op artikel 38m, eerste lid,
onder punt 3. Daar staat: indien de verdachte verslaafde is, strekt de maatregel
er mede toe een bijdrage te leveren aan de oplossing van zijn verslavingsproblematiek.
Deze wet beoogt een veralgemenisering van de SOV-maatregel. Ik zou de minister
hierbij willen vragen of hij bezwaren zou hebben tegen een amendement, ertoe
strekkende dat het niet beperkt wordt tot de verslavingsproblematiek, dan
wel of hij zelf de wet in die zin zou willen aanpassen. Immers, de minister
zegt ook in zijn toelichting dat het gaat om verslaving, alcohol, huisvesting,
gebrekkige maatschappelijke binding, enz. Welnu, dit artikel zou volgens ons
amendement dan komen te luiden: de maatregel strekt er mede toe een bijdrage
te leveren aan de oplossing van verslavingsproblematiek en andere bij de verdachte
aanwezige en de kans op recidive bevorderende problematieken. Daarmee veralgemeniseer
je ook de behandeling in die inrichting, terwijl dit nu beperkt is tot de
verslavingsproblematiek en SOV-georiënteerd is.Ik heb een beetje zitten tobben over de afsluiting van mijn inbreng. Ik
dacht: moet ik de minister nu vragen of hij even succesvol is als zijn grootvader?
Immers, zijn grootvader heeft ooit een soortgelijke wet ingediend.MinisterDonnerDie maatregel is nooit ingevoerd en na de oorlog weer ingetrokken!De heerWolfsen(PvdA)Het is grappig dat de minister dit weet. Zijn grootvader heeft dit gedaan
in de jaren twintig en toen moesten die inrichtingen ook gebouwd worden, maar
toen brak de crisis uit en was er geldgebrek. Tegelijkertijd wijs ik op het
volgende en daarmee kom ik terug op de luiheid en op hetgeen waar zo'n wet
toe kan leiden. De dreiging van die wet zou er wel eens toe geleid kunnen
hebben dat mensen creatiever werden met straffen. De grootvader van de minister
heeft gezegd: laten wij beginnen met de gedetineerden overdag in één
cel of een gemeenschappelijke ruimte te stoppen. De minister doet er nu de
nacht ook bij, maar zijn grootvader begon met de dag. Vervolgens zijn elektronisch
arrest, taakstraffen en geldboetes ingevoerd, alsmede een diversiteit in regimes.
Het zou wel eens kunnen zijn dat die wet, die dreigend boven de markt hing,
heeft gestimuleerd tot grote creativiteit. Ik vroeg mij daarom even af: moet
ik nu zeggen dat ik hoop dat de minister méér succes heeft dan
zijn grootvader en dat deze wet wel wordt ingevoerd? De oude wet is trouwens
ook ingevoerd maar is later weer ingetrokken, in 1986 pas. Of moet ik zeggen
dat ik hoop dat de minister evenveel succes heeft? Immers, dan komt de wet
niet in werking, maar ontstaat er wel een geweldige "boost" aan creativiteit
bij het OM en bij de politie, waardoor de wet niet meer nodig is. Ik wacht
daarom nog even tot de tweede ronde om er een afsluitende opmerking over te
maken.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik wil hierbij een opmerking maken over de veralgemenisering van de SOV.
Wat mij bijstaat van de discussie over de SOV, is dat wij heel
veel gesproken hebben over het programma dat in die twee jaar zou worden aangeboden.
Hier wordt het veralgemeniseerd en wij weten eigenlijk nog niets van de programma's
buiten de verslavingsprogramma's. Die verslavingsprogramma's kennen wij al,
maar van hetgeen er daarbuiten is, weten wij nog niets, terwijl het wel breed
veralgemeniseerd wordt tot veelplegers. Is dat voor u een overweging om te
zeggen: wij moeten daar eerst meer van weten voordat wij met de wet van start
kunnen? Het is toch een beetje raar dat nu de werking heel breed wordt, terwijl
wij niet weten wat er gaat gebeuren? Wij weten wel dat het voor velen van
de doelgroepen waarschijnlijk zinloos zal zijn, omdat zij niet voor behandeling
in aanmerking komen.De heerWolfsen(PvdA)Ik ben het eens met de heer Rouvoet. In navolging van de heer Jager ga
ik ervan uit dat die programma's er gewoon komen. Gebeurt dat niet, dan houdt
de minister ons een klein beetje voor de gek.De heerRouvoet(ChristenUnie)Wilt u niet weten waar het over gaat?De heerWolfsen(PvdA)Dat heb ik gevraagd. Ik wil weten wat die behandelplannen precies inhouden.
Bij de SOV is dat heel goed: eenderde-eenderde-eenderde. Ik ga ervan uit dat
het hier ook gebeurt en dat er ruimte is voor spijtoptanten. Belangrijk is
dat de rechter nu vaak die twee jaar gewoon oplegt, omdat er een mooi programma
onder ligt. De rechter kan ook een dag, een week of een maand opleggen, oplopend
tot twee jaar. Als er geen programma onder ligt, verwacht ik dat een rechter
geen twee jaar zal opleggen, maar bijvoorbeeld een maand of een halfjaar.
Wat u vraagt is dan ook volstrekt relevant.MevrouwVos(GroenLinks)Ik zou bijna denken dat de partij van de heer Wolfsen in het kabinet zit,
want ondanks zijn kritiek op deze minister zegt hij toch achter hem te staan
en hem te steunen.De heerWolfsen(PvdA)In zijn beleid.MevrouwVos(GroenLinks)U spreekt over de overbodigheid van deze wet. U heeft zelfs gezegd dat
wij de wet misschien niet eens moeten invoeren. In de nota naar aanleiding
van het verslag staat letterlijk dat er 440 plaatsen in sobere detentie komen
zonder enige vorm van reïntegratieprogramma. Wat is uw oordeel daarover?
Kunt u zelfs met deze invulling van de wet toch de minister zo van harte steunen?De heerWolfsen(PvdA)Dat moet een misslag zijn. De heer Jager wil dat niet, wij willen dat
niet, u wilt dat niet, de hele Kamer wil dat niet; dat zal dus niet gebeuren.MevrouwVos(GroenLinks)De minister wil dat wel, maar toch staat u van harte te juichen achter
deze minister.De heerWolfsen(PvdA)Dat zal hij vandaag corrigeren. Dat hoop ik althans.De heerDe Wit(SP)Ook ik heb uit het betoog van de heer Wolfsen begrepen dat hij vindt dat
er altijd behandelingen moeten plaatsvinden. Voor verslaafden gebeurt dat
al. Wat moet er naar zijn mening gebeuren voor niet-verslaafden? Dit weekend
was mevrouw Ross in het nieuws in verband met het bekende probleem van de
dwangverpleging. Aan welke behandelingen denkt de heer Wolfsen?De heerWolfsen(PvdA)Ik denk aan soortgelijke behandelingen als in de SOV. Ik ben er wel eens
op bezoek geweest. In het begin wordt er met de veroordeelde een behandelplan
opgesteld. Ik vind de vraag wat moeilijk te beantwoorden, omdat ik in de praktijk
heb gezien dat het maatwerk is. Daarom heb ik gepleit voor een veralgemenisering
van lid 3. Je moet behandelprogramma's op maat bieden: wat zijn uw problemen,
waarom bent u immuun geworden voor straf, hoe maken wij u weer ontvankelijk
voor straffen, wat is in uw geval nodig? Ik ga uit van behandelplannen op
maat waarbij alles mogelijk moet zijn.MevrouwGriffith(VVD)Voorzitter. Mijn fractie is een voorstander van deze aanpassing van het
Wetboek van Strafrecht in verband met stelselmatige daders. Wij kunnen ons
met name sterk vinden in de aandacht voor de persoon van de dader in plaats
van alleen de gepleegde strafbare feiten. Het succes van dit wetsvoorstel
staat of valt natuurlijk met de uitvoering. Daarom hebben wij een paar vragen
aan de minister.Een van de eerste vragen heeft te maken met de rol van de rechterlijke
macht. De minister heeft reeds aangegeven dat het op basis van de huidige
wetgeving mogelijk is veelplegers langer te detineren, maar in de praktijk
komt dat heel weinig voor, hoewel de rechter kijkt naar de persoon van de
dader en de omstandigheden waaronder het feit heeft plaatsgevonden. Recentelijk
is in Amsterdam zelfs gebleken dat de rechterlijke macht geen hogere straffen
oplegt ondanks de eis van het openbaar ministerie. Hoe wil de minister garanderen
dat er daadwerkelijk zwaardere straffen worden opgelegd?Mijn fractie zou het op prijs stellen als er nu alvast een nulmeting wordt
gehouden, zodat wij bij de evaluatie in 2006 weten welke straffen de rechters
nu opleggen aan recidiverende daders. De minister heeft aangegeven dat er
pas in 2006 een evaluatie komt. Zoals wij ook bij andere onderzoeken hebben
gezien, zegt dat onderzoek nog niet zoveel omdat je geen nulmeting hebt. Je
hebt niet kunnen vergelijken. Wij zouden het dan ook zeer op prijs stellen
als er nu reeds wordt gestart met een nulmeting, zodat wij kunnen kijken wat
er in het verleden is gebeurd. Dan kan de evaluatie in 2006 in verband met
de stelselmatige daders gewoon plaatsvinden.De heerWolfsen(PvdA)Vroeg mevrouw Griffith nu welke straffen er kunnen worden opgelegd? Dat
staat toch gewoon in de wet?MevrouwGriffith(VVD)Nee, dat vroeg ik niet. Het ging er mij om dat er hogere straffen kunnen
worden opgelegd.Ik kom op de extra motivering. Op dit moment worden door de rechterlijke
macht vrij veel standaardvonnissen uitgesproken. Wij zouden het op prijs stellen
als er in dit wetsvoorstel een bepaling zou worden opgenomen waarmee de rechter
gevraagd wordt om extra te motiveren waarom hij al of niet tot een strafverzwaring
komt. De rechters moet gevraagd worden om maatwerk te leveren.
Al die standaardvonnissen bieden geen zicht op het onderzoek dat de minister
in 2006 wil entameren.De minister wil de subgroepen verslaafden, al of niet met een psychiatrische
achtergrond, illegalen en overigen. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen
autochtoon en allochtoon. De minister heeft recent in een interview gezegd
dat voor allochtonen bekeken moet worden welke gevoelswaarde een straf heeft.
Is de minister voornemens de wet op dit punt aan te passen? Wil hij het onderscheid
allochtoon-autochtoon introduceren? Zo ja, dan zou dit het juiste moment zijn.
Ik zou het ook heel prettig vinden om te horen wat de minister met dat onderscheid
bedoelt. Tot nu toe kent ons strafrechtbeleid geen onderscheid tussen autochtonen
en allochtonen. Ik kan mij daar helemaal in vinden en ben in de war gebracht
door de laatste uitingen van de minister. Ik ga nog maar niet in op de definitie
van allochtoon. Stel dat iemand één ouder afkomstig uit Australië
heeft. Geldt hij dan als allochtoon?De minister heeft aangegeven dat het heel belangrijk is dat de rechter
beschikt over alle informatie. Voor een deel kan de informatie gehaald worden
uit de justitiële documentatie, maar er is ook informatie voorhanden
die gaat over zaken die nog lopen. Kan de minister eindelijk een keer duidelijk
uitspreken of ook die informatie in het persoonsdossier van de verdachte gevoegd
kan worden, zodat de rechter daarvan kennis kan nemen? Hierover bestaat onduidelijkheid
in het land. Het gaat niet alleen om de officiële informatie waarin staat
dat de verdachte al veroordeeld is, maar ook om lopende zaken. In sommige
steden wordt gewoon op een A4'tje gezet wat er allemaal gedaan is, welke waarschuwingen
een verdachte heeft gekregen. Mag de rechter daarvan kennis nemen? Mag het
in het dossier worden opgenomen?Ik kom op de richtlijnen. De minister geeft aan dat er een aanwijzing
van het openbaar ministerie zal komen, waarin zal worden opgenomen welke subgroepen
er zijn. Wij vinden het jammer dat die informatie op dit moment niet beschikbaar
is. Misschien heeft de minister er al informatie over. Zo nee, wanneer zal
die informatie wel beschikbaar zijn? Wij moeten streven naar uniform beleid. In hoeverre zullen de richtlijnen
aangepast worden zodat voor elke officier duidelijk wordt welke eis gesteld
moet worden? Wij hebben nu de gewone Polarisrichtlijnen, maar die zijn niet
aan dit wetsvoorstel aangepast. Gaat dat gebeuren en zo ja, wanneer? Zal de
Kamer hierover geïnformeerd worden?De heerRouvoet(ChristenUnie)Essentieel in dit wetsvoorstel is een op de persoon toegesneden eis, die
kan variëren van een maand tot twee jaar. Wat bedoelt mevrouw Griffith
nu precies met uniformiteit in de eis?MevrouwGriffith(VVD)Wij kennen in Nederland maximumstraffen. Er kan maximaal twee jaar geëist
worden. Bij winkeldiefstal of straatroof kun je natuurlijk wel iets voorschrijven,
bijvoorbeeld bij vijf winkeldiefstallen een eis van een jaar of anderhalf
jaar. Als je dat aan elke officier van justitie overlaat, krijg je daarin
grote ongelijkheid. Ik kan mij voorstellen dat Den Haag dan negen maanden
eist en Rotterdam twee jaar. Ik wil daarvoor graag een aanwijzing.De heerRouvoet(ChristenUnie)Wil mevrouw Griffith meer in algemene zin de rekwireervrijheid van het
openbaar ministerie ter discussie stellen?MevrouwGriffith(VVD)Wij hebben nu een rekwireervrijheid, maar ook een rekwireerbeleid waarin
wordt gestreefd naar een bepaalde uniformiteit. Natuurlijk wordt gekeken naar
de persoon van de verdachte en de omstandigheden waaronder het strafbaar feit
zich heeft voorgedaan. Het is echter niet raar om bij een bepaald aantal winkeldiefstallen
aan te geven dat aan een specifieke strafmaat moet worden gedacht. Dat gebeurt
nu ook, bijvoorbeeld bij de wietteelt. Dan wordt de eis ook op het aantal
hennepplanten gebaseerd.De heerRouvoet(ChristenUnie)Dit is een misverstand. Ik stelde de vraag omdat wij bij dit wetsvoorstel
nadrukkelijk de stap maken van een zaaksgerichte naar een persoonsgerichte
benadering. Daarom ligt dat hier iets anders dan bij de voorbeelden die u
gaf.MevrouwGriffith(VVD)Ik denk van niet. Het is goed te streven naar een bepaalde uniformiteit
en daarvoor kaders vast te leggen. Daarbinnen kan dan weer worden gekeken
naar een persoonsgerichte aanpak.De heerWolfsen(PvdA)Ik heb nog een vraag over het rekwireerbeleid. Ik zei net al dat op diefstal
met bedreiging van geweld negen jaar staat. Als je dat feit binnen vijf jaar
opnieuw pleegt, loopt het maximum op tot twaalf jaar. Dat is een gigastraf.
Waar ligt uw prioriteit? Als iemand dat voor een tweede of derde keer doet
en kan worden opgesloten volgens deze maatregel zonder behandelplan, zegt
u dan: nee, maak er dan maar geen gebruik van, maar maak gebruik van de reguliere
straffen? Wanneer kies je voor de straf en wanneer voor de maatregel?MevrouwGriffith(VVD)In de stukken is duidelijk gedefinieerd wat een veelpleger is. Dat heeft
op dit moment topprioriteit. Elke gemeente zal een lijst moeten maken van
notoire veelplegers. Gelet op de bedoeling van het wetsvoorstel, is het goed
om die stelselmatige daders langer op te sluiten. Anders dan u ben ik niet
van mening dat iedere veelpleger ook een behandeling moet hebben. Een man
van 55 die zwaar verslaafd is, kun je volgens mijn fractie wel degelijk opsluiten
als er, naast het werken aan afkicken, geen ander behandelplan is.De heerWolfsen(PvdA)Dat is raar. Je kunt dan veel beter het gewone strafcircuit ingaan, waarin
zelfs veel langere straffen kunnen worden opgelegd dan zo'n sobere maatregel
van beperkte duur.MevrouwGriffith(VVD)Dat noemen ze kale detentie. Volgens de huidige wet- en regelgeving kan
dat al, maar het gebeurt niet. Dat was het probleem. De dreiging uit het wetsvoorstel
kan juist een stimulans zijn om die straf op te leggen.De heerWolfsen(PvdA)Vanwege dat behandelen.MevrouwGriffith(VVD)Dat hoeft niet als dat niet nodig is. Je moet ook kijken naar kansrijke
groepen.Ik kom bij mijn laatste punt, namelijk de nazorg. Voor een deel is sprake
van een justitiële verantwoordelijk heid, voor een ander
deel van een gemeentelijke verantwoordelijkheid. De minister geeft toe dat
een betere aansluiting moet plaatsvinden tussen de justitiële en maatschappelijke
voorzieningen. Hij zegt dat hiervoor voorstellen worden ontwikkeld. Recent
is in Amsterdam bij de SOV gebleken dat de eerste mensen die uit dat traject
kwamen, in een soort niemandsland terechtkwamen. Voor een woning, werk of
uitkering is er niemand die hen opvangt. Wil het wetsvoorstel slagen, dan
moet er een goede overdracht zijn tussen de justitiële invulling en het
maatschappelijke traject. Het blijft echter onduidelijk wie de Kamer hierop
kan aanspreken. De minister heeft aangegeven dat het openbaar ministerie de
regie voert bij het justitiële traject. De gemeente vervult de regierol
bij het gemeentelijke traject. Kan de minister aangeven waar zijn verantwoordelijkheid
ophoudt? Als deze mensen in de samenleving terugkomen, is nazorg heel belangrijk,
maar wie kunnen wij daarop aanspreken? Wie zorgt voor een goede overdracht
tussen de twee instanties en hoe wordt dat gegarandeerd? Gaat het niet goed,
dan vervallen deze mensen in herhaling. Er worden voorstellen ontwikkeld,
maar wanneer gaan die naar de Kamer?De heerDe Wit(SP)De fractie van mevrouw Griffith stemt in met de bezuinigingen op de reclassering.
Met andere woorden, haar vraag is ingegeven door de enorme verschraling die
plaatsvindt bij het terugbrengen van deze mensen in de samenleving.MevrouwGriffith(VVD)U ziet dat heel goed. De VVD heeft wat dat betreft een heel consistente
lijn. Wij hebben tegen het amendement gestemd om de bezuinigingen op de reclassering
terug te draaien.De heerJager(CDA)Kan mevrouw Griffith zich vinden in een regierol van het Arrondissementaal
Justitieel Beraad en een coördinerende rol van Justitie in de buurt,
die in ieder geval in de vier grote steden aanwezig is? Dan zijn de gemeentelijke
instanties ook betrokken.MevrouwGriffith(VVD)Het AJB en JIB zijn fantastische instellingen, maar ik ben bang dat de
minister van Justitie niet thuis geeft als het gaat om woning, werk en inkomen.
Daar gaat het mij om. Ik wil weten wie wij daarop kunnen aanspreken. Ik kan
het AJB er niet op aanspreken als iemand uit de gevangenis komt en vervolgens
geen woning en geen werk vindt. Het risico van herhaling is dan heel groot.
Daarmee wordt het streven van de minister, het terugdringen van de recidive
met 25%, absoluut niet gehaald. Ik ben het ermee eens dat de minister van
Justitie ons aanspreekpunt moet zijn, maar ik hoor dat graag uit zijn mond.MevrouwVos(GroenLinks)Ik kan de VVD niet volgen. Mevrouw Griffith pleit voor nazorg. Tegelijkertijd
heeft de VVD ingestemd met een forse bezuiniging op de reclassering. Mevrouw
Griffith heeft ook gezegd dat niet iedereen die volgens deze maatregel wordt
opgesloten, behandeld hoeft te worden. Als zij nazorg wil, dan moet iedereen
toch op een goede manier worden behandeld?MevrouwGriffith(VVD)Nazorg heeft betrekking op inkomen, woning en werk. Dit betekent niet
meteen dat, als iemand uit detentie komt, hij een behandelprogramma moet krijgen
voor sociaal gedrag, heroïneverslaving of het voeren van sollicitatiegesprekken.
Dat zijn twee aparte trajecten. Nazorg vind ik belangrijk in het kader van
woning, werk en inkomen. Resocialisatie begint al in de gevangenis zelf. Dat
is het laatste onderdeel. Er kan een groep zijn die zeker behandeling moet
hebben. Er zullen echter ook groepen zijn die gewoon een kale detentie moeten
hebben.De heerWolfsen(PvdA)Ik begrijp mevrouw Griffith niet helemaal. Zij wil weten wie er verantwoordelijk
is. De gedetineerden zitten vast onder verantwoordelijkheid van de minister
van Justitie, dus is hij ook verantwoordelijk voor de omstandigheden waaronder
ze worden vrijgelaten. Mevrouw Griffith is wel heel erg soepel. Zij geeft
de minister de ruimte om zich niet helemaal verantwoordelijk te voelen. Hij
doet het AJB, maar op die manier is iedereen verantwoordelijk en in de praktijk
dus niemand. Zij kan toch gewoon zeggen dat de minister verantwoordelijk is.MevrouwGriffith(VVD)De minister is verantwoordelijk zo lang het om zijn justitiële taken
gaat. Ik weet echter niet of de minister verantwoordelijk moet worden gehouden
voor de woning van de ex-gedetineerde of voor werk. Ik vind niet dat dit behoort
tot de kerntaken van de minister van Justitie. Als hij daar wel de verantwoordelijkheid
voor wil nemen, omdat hij dit als onderdeel ziet van de resocialisatie, dan
hoor ik dat graag. De PvdA vindt blijkbaar dat de minister van Justitie wel
verantwoordelijk is voor woning en werk van ex-gedetineerden.De heerWolfsen(PvdA)De minister is verantwoordelijk voor het aanbod. Ze zitten vast onder
zijn verantwoordelijkheid. Hij heeft ook zelf aangegeven dat zorg, huisvesting,
arbeid en inkomen van essentieel belang zijn. Welnu, dan moet je het aanbieden
als ze vrijkomen. Of ze er vervolgens gebruik van maken, is hun eigen verantwoordelijkheid.MevrouwGriffith(VVD)Ik zie het niet voor mij dat de minister stapt naar een woningbouwvereniging
om daar dingen af te dwingen. Het is een stuk niemandsland; niemand is daarvoor
verantwoordelijk. Dus zegt de minister: als het gaat om justitiële aangelegenheden,
is de minister van Justitie daarvoor verantwoordelijk of de officier van justitie
en als het gaat om de gemeente, is de gemeente verantwoordelijk. Er zijn verschillende
mensen die in dat traject verantwoordelijk zijn voor alles en nog wat. Ik
vind dat dit heel goed geregeld moet worden en daar gaat deze discussie over.
Vandaar mijn vraag aan de minister, wie wij als Kamer daarop kunnen aanspreken.
U zegt dat dit de minister van Justitie is. Welnu, dat hoor ik dan graag van
hem, want ik spreek hem daar graag op aan.De heerEerdmans(LPF)Voorzitter. Een crimineel virus teistert Nederland. Stelselmatige daders
zijn verantwoordelijk voor 60% van de criminaliteit in Nederland en ze kosten
de overheid zo'n € 700.000 per jaar. En in de grote steden maken
deze daders het werken en leven van de winkeliers bijkans onmogelijk. Deze
grote groep onverbeterlijke criminelen maakt van Nederland een onveilig land.
Deze mensen doen grote afbreuk aan het rechtsgevoel en er is wat betreft de
Lijst Pim Fortuyn maar één oplossing: deze mensen moeten van
de straat worden gehaald. Tegen iedereen die altijd roept dat
straffen niet helpt, zou ik willen zeggen: jawel, het helpt enorm als wij
deze relatief kleine groep een tijdje opsluiten en weghouden uit de samenleving.
De samenleving moet worden beschermd tegen deze veelplegers. Het is zoals
de minister schrijft, het is een vicieuze cirkel van opsluiten, vrijlaten,
veroordelen, opsluiten, vrijlaten, veroordelen, opsluiten, vrijlaten, veroordelen
enz. Die vicieuze cirkel moet worden doorbroken. Daarom is de LPF zeer te
spreken over het voorliggende wetsvoorstel.MevrouwVos(GroenLinks)Vindt u het wetsvoorstel niet veel te slap? Een klein deel van de mensen
wordt maar opgesloten en dan nog wel voor een periode van ten hoogste twee
jaar. Als ik u zo hoor, zou u ze het liefst levenslang willen opsluiten en
allemaal.De heerEerdmans(LPF)Over levenslang zullen wij morgenavond praten als het gaat over terrorisme.
Wij zijn ook niet helemaal tevreden over het wetsvoorstel. Wij beschouwen
het als een stap in de goede richting, maar levenslang voor veelplegers lijkt
ons een wat bizar voorstel.MevrouwVos(GroenLinks)Ik chargeerde uiteraard, maar slechts een relatief klein deel van de mensen
zal worden opgesloten. Dus ik zou van u verwachten dat u vindt dat wat de
minister voorstelt, absoluut tekort schiet.De heerEerdmans(LPF)Ik kom ook met twee amendementen en aan het eind van mijn betoog zal ik
nog een paar vragen stellen die in die richting gaan, want helemaal tevreden
ben ik inderdaad niet.Voorzitter. Iemand die voor de vierde keer iemand mishandelt of voor de
vierde keer een winkelier besteelt of voor de vierde keer een straatroof pleegt,
wordt met dit wetsvoorstel voor maximaal twee jaar uit de roulatie genomen,
letterlijk en figuurlijk. Dan zeg ik inderdaad: de samenleving heeft lang
genoeg last gehad van deze figuren.Voor mijn fractie is het ook belangrijk dat de veelpleger met deze nieuwe
wetgeving daadwerkelijk wordt aangepakt en bestraft. In het wetsvoorstel wordt
als punt gemarkeerd de vierde keer dat men in de fout gaat binnen vijf jaar.
Ik plaats daar toch wat kanttekeningen bij. Immers, de veroordeling tot plaatsing
in de inrichting is een maatregel en geen straf, net zoals we de SOV en de
tbs kennen. Is het nu ook zo dat er naast die maatregel door de rechter ook
een celstraf kan worden opgelegd? Dat is een belangrijke vraag omdat mijn
fractie namelijk expliciet in de wet zou willen vastleggen dat er naast de
maatregel een celstraf kan worden opgelegd. Misdaad moet altijd vergolden
en bestraft worden. Voor mijn fractie is het onacceptabel dat voor misdrijven
die normaal gesproken met vier jaar worden bestraft, het voortaan zou gaan
om een maatregel van maximaal twee jaar.Een andere lacune in het wetsvoorstel betreft de aanpak van de onverbeterlijke
veelplegers nadat de maatregel is uitgevoerd, dus na de twee jaar in een inrichting.
Wat gebeurt er met criminelen die vervolgens hun criminele carrière
voortzetten en hun daden blijven plegen? In het wetsvoorstel wordt niets geregeld
over de manier waarop deze onverbeterlijke criminelen kunnen worden aangepakt.
Het is heel simpel: ook iemand die na de straf honderd keer een diefstal pleegt,
blijft nu via het Wetboek van Strafrecht bedreigd met een straf van maximaal
vier jaar. Ik heb het over eenvoudige mishandeling of diefstal; de maximale
straf daarvoor in het Wetboek van Strafrecht is vier jaar. Wat gebeurt er
als deze criminelen na hun detentie en hun terbeschikkingstelling in die inrichting
gewoon voortgaan? Wij vinden dat de regel van de meerdaadse samenloop, die
er nu voor zorgt dat straf wordt kwijtgescholden doordat meerdere diefstallen
op één hoop worden geveegd, waardoor de maximale straf vier
jaar is plus een maximale uitbreiding van eenderde, moet worden afgeschaft.
Wij vinden dat een junk die al meer dan twintig inbraken en winkeldiefstallen
op zijn naam heeft staan zonder tussentijds te zijn gepakt, ook voor die individuele
daden kan worden bestraft. Er kan dan dus niet worden gezegd: u hebt het twintig
keer gedaan, maar als u het veertig of honderd keer had gedaan, had dat niet
uitgemaakt, want wij geven u gewoon de straf van vier jaar plus eenderde.
Dat vinden wij te weinig en te kort. Wij hopen dat de minister de meerdaadse
samenloop voor deze onverbeterlijke categorie wil schrappen.De heerDe Wit(SP)U maakt zich zorgen over de mensen die na die twee jaar in de samenleving
komen en dan opnieuw in de fout gaan. Is dat eigenlijk een pleidooi om ook
de mensen die volgens het wetsvoorstel eigenlijk niet in aanmerking komen
voor behandeling, in die twee jaar te behandelen om daarmee het risico uit
te sluiten dat het na twee jaar weer fout gaat?De heerEerdmans(LPF)Dat begrijp ik niet.De heerDe Wit(SP)Slechts een deel van de mensen die twee jaar als veelpleger worden opgesloten,
komt voor behandeling in aanmerking. Ongeveer 400 mensen worden afgeschreven
en krijgen geen behandeling. Dan kun je op je vingers natellen dat die mensen
in recidive vervallen en weer dezelfde fouten begaan zodra zij vrijgelaten
zijn. Dat is ook uw zorg. Pleit dat er niet voor om ook die 400 mensen intensief
te behandelen?De heerEerdmans(LPF)Zij vallen niet voor niets buiten de categorie. Dat is precies waarom
zij niet onder deze terbeschikkingstelling vallen, maar ik ben het wel met
u eens dat deze lieden langer dan nu het geval is – omdat zij via de
draaideur weer op straat komen – moeten worden vastgezet. Wij vinden
dat iemand die honderd keer een diefstal pleegt, veel zwaarder zou moeten
worden bestraft, omdat nu het plafond van vier jaar blijft gelden. Mijn amendement
richt zich op de categorie die zelfs na twee jaar behandeling in de inrichting
nog steeds doorgaat met de criminele carrière. Dan houdt het echt een
keer op en dan moeten wij de meerdaadse samenloop schrappen, want dan loopt
het gewoon uit de hand. Anders denkt iemand: ik doe het gewoon nog een keer,
want het maakt nu niets meer uit; ik krijg immers toch niet meer straf dan
die vier jaar.De heerDe Wit(SP)Mijn vraag ging niet zozeer om nog meer en langer straffen, maar juist
om de behandeling van de mensen die opgegeven zijn.De heerEerdmans(LPF)Mijn amendement richt zich natuurlijk op de categorie die wél in
de inrichting komt. Het is dus een aardige vraag, maar ik kan daar niets mee.De heerDe Wit(SP)Ik vroeg u om een antwoord op die vraag.De voorzitter:De heer Eerdmans antwoordt en gaat daarna verder.De heerEerdmans(LPF)Ja, de heer Eerdmans geeft nog één keer antwoord. Ik denk
dat ik het best met de heer De Wit eens kan zijn. Ik zou de jeugdige veelplegers
het liefst allemaal in Den Engh hebben, maar wij hebben het hier over oudere,
volwassen veelplegers. Die vallen dus buiten dat opvoedingsregime. Je zult
hen wel moeten behandelen. Daar hebben wij geen plaatsen voor. Zij vallen
buiten deze maatregel. Het is dus een beetje een hulpeloze groep. Ik kan het
niet anders zeggen. Ik vind het een heel vervelende groep. Wat onze fractie
betreft, wordt die groep dus langdurig opgesloten. Wij willen de onverbeterlijke
dieven en straatrovers dus meer straf geven dan nu mogelijk is.Ik sluit af met een paar kleine vragen. Zij zijn ook gericht tot mevrouw
Vos, die mij terecht vroeg hoe het allemaal gaat lukken. De eerste vraag is
vrij eenvoudig: kan deze maatregel ook worden toegepast op het "twee op één
cel"-regime? Met andere woorden: ziet de minister ook deze veelplegers een
gedeelde cel krijgen? Ik reken even met de heer Wolfsen mee. Als ik uitga
van 4000 à 5000 veelplegers en meerplegers, ben ik heel snel klaar:
als zij allemaal met z'n tweeën in één cel kunnen gaan
zitten, zijn wij meteen van de hele groep af. Ik weet natuurlijk dat er harddrugsverslaafden
en psychoten tussen zitten en die moeten niet met elkaar in één
cel worden gezet, maar er is ook een behoorlijke groep niet-psychotische mensen
bij en die zouden uitstekend met z'n tweeën of met meer in één
cel gezet kunnen worden.In de memorie van toelichting wordt gesproken over een beperkt beveiligingsregime
in de tweede periode. Wat is dat voor een regime? Een open of een halfgesloten?
Hoe groot is dan het gevaar van ontspanning?Mijn laatste vraag betreft het gedragsbeïnvloedend programma. Er
wordt gezegd dat met de mensen aan de slag wordt gegaan in de inrichting.
Wat moeten wij ons daarbij voorstellen? Het gaat mij nu niet om de SOV, maar
om de overige gevangenen.De heerDe Wit(SP)Voorzitter. Uit de cijfers blijkt dat Nederland zo'n 19.000 veelplegers
heeft, waarvan er 4.000 zeer actief zijn, zoals de minister het omschrijft.
Volgens schattingen van de politie zou het opsluiten van 1.000 veelplegers
200.000 delicten per jaar schelen, een indrukwekkend cijfer dus.Ook mijn fractie realiseert zich dat het buitengewoon moeilijk is om beleid
te maken voor in hoofdzaak zwaarverslaafde criminelen, die dag in dag uit
misdaden plegen om voor hun verslaving drugs te kunnen kopen. Vaak zijn zij
niet vatbaar voor gedragsbeïnvloeding. De minister heeft met het wetsvoorstel
een aantal doelen voor ogen, in de eerste plaats het beveiligen van de samenleving,
in de tweede plaats het beëindigen van de recidive voor in ieder geval
een periode van twee jaar en ten slotte, waar mogelijk – het is heel
voorzichtig geformuleerd – het oplossen van de problematiek, waarbij
het hoofdzakelijk om verslavingsproblematiek gaat. Verder zegt de minister
dat de celregimes kunnen verschillen en dat het uiteindelijk "slechts" om
de 4.000 zeer actieve veelplegers gaat. Uit het wetsvoorstel heb ik opgemaakt
dat twee op één cel voor veelplegers mogelijk wordt. Ook maakt
de minister onderscheid tussen kansloze en kansrijke mensen waar het gaat
om de behandeling. De eerste groep wordt, zo begrijp ik, in feite afgeschreven,
terwijl de tweede groep in aanmerking komt voor behandeling.Voor mijn fractie is nu vooral de vraag aan de orde, in hoeverre dit wetsvoorstel
voor de veelplegers iets toevoegt aan het instrumentarium dat nu al in het
Wetboek van Strafrecht is opgenomen voor de straftoemeting, mede omdat wij
al de SOV-maatregel kennen. De minister zegt dat de rechterlijke macht niet
altijd gehoor geeft aan een vordering van het openbaar ministerie om de SOV-maatregel
op te leggen, met als gevolg dat wij in toenemende mate deze veelplegers in
onze samenleving waarnemen. Vervolgens zegt de minister dat het wetsvoorstel
eigenlijk een signaal is. Nu kennen wij symboolwetgeving en dit zou dus signaalwetgeving
zijn. Wat is dit signaal dan? Beoogt dit wetsvoorstel dat de rechter meer
gaat kijken naar de mogelijkheid van de SOV-maatregel, of is het een oproep
aan de rechterlijke macht om veelplegers nog zwaarder te straffen? Wat is
signaalwetgeving eigenlijk?Mijn fractie is er voorstander van dat er nieuwe wetten worden gemaakt
als dat nodig is. Er moet dan wel voldaan zijn aan twee voorwaarden: de bestaande
wetten moeten niet deugen en er moet echt behoefte zijn aan nieuwe wetgeving.
Uit de resultaten die enkele weken geleden in Amsterdam naar buiten zijn gebracht,
blijkt dat van de 10 personen met een SOV-maatregel er inmiddels weer 7 zijn
teruggevallen in het oude patroon. De voorlopige resultaten in Amsterdam laten
zien waar het in feite aan schort: de deelnemende instanties, zoals gemeente
en reclassering, sluiten niet goed op elkaar aan en falen ook in de uitvoering
van hetgeen er zou moeten gebeuren op drie terreinen: huisvesting, arbeid/inkomen
en schuldsanering. Bij interruptie heb ik al mijn verbazing uitgesproken in
de richting van mevrouw Griffith omdat hier eigenlijk toch al de effecten
bloot worden gelegd waarmee wij straks te maken krijgen als dit voorstel voor
stelselmatige daders wordt ingevoerd, namelijk dat met name door bezuinigingen
in de reclassering het de vraag is of al die veelplegers die worden opgesloten
wel een zinvolle behandeling kunnen krijgen.Er zijn gegevens over Amsterdam naar buiten gekomen, maar natuurlijk speelt
dit niet alleen daar. De plaats waar ik woon, heeft ook ervaring met mensen
die in de SOV zijn opgesloten, en daar zijn er van de zes drie weer in het
oude patroon vervallen. Ofschoon wij de SOV nu niet evalueren, vind ik het
toch belangrijk om op een ander aspect te wijzen. De SOV is gericht op zwaar
verslaafden, maar in de praktijk blijkt dat het vaak gaat om zeer ernstig
psychisch gestoorde mensen waarvan deskundigen zeggen dat zij die in het kader
van de SOV niet op een goede manier kunnen behandelen. Dus gebeurt er niets.
Voor alle duidelijkheid zeg ik er maar bij dat ik mij hierbij baseer op ervaringen
die op dit punt in Heerlen zijn opgedaan. Wat komt er met dit nieuwe voorstel
terecht van de behandeling van deze mensen die in die inrichtingen
voor stelselmatige daders worden opgesloten? Is de behandeling alleen gericht
op het afkicken, alleen op het straks weer kunnen functioneren in de samenleving,
of wordt er ook wat gedaan aan hun vaak ernstige psychische problematiek?
Als dat laatste niet gebeurt, vrees ik dat wij straks de problemen voor het
oprapen krijgen, of wij het nu ISD of SOV noemen. Het is dan de vraag of dat
dan wel de juiste keuze is voor die 400 mensen die in die soberder opvang
voor stelselmatige daders worden gezet, maar in feite niet kunnen worden behandeld.
Hebben juist die mensen niet een zodanig ernstige problematiek dat ze zullen
zeggen dat ze niets willen en waarvan je je eigenlijk zou moeten afvragen
of die problematiek niet zo ernstig is dat je ze een behandeling zou moeten
opdringen, ook al omdat er na die twee jaar dan nog meer sprake zal zijn van
terugval en recidive met alle nadelen voor de samenleving van dien?Voorzitter. De minister heeft eigenlijk zelf al toegegeven dat de bestaande
mogelijkheden in feite toereikend zijn. Is dit voorstel dan wel echt nodig?
Als je dan al denkt aan het opbergen van die stelselmatige daders, waarom
dan alleen in de vier grote steden? Ik kan zo enkele andere steden noemen
die met dat probleem van de veelplegers zitten, maar buiten dit wetsvoorstel
vallen. Wat zou volgens de minister de behandeling moeten zijn? Is die alleen
gericht op de verslaving of ook op de dieper liggende problematiek? Worden
mensen nu wel of niet opgegeven? Moet heroïneverstrekking niet veel prominenter
een oplossing bieden voor deze mensen met dit soort problemen? Op dit punt
sluit ik mij aan bij het pleidooi van de heer Wolfsen. Ten slotte wijs ik
in dit verband op de suggesties die enkele commissarissen van politie in een
hoorzitting van de Kamer naar voren hebben gebracht. Ik noem een snellere
analyse van de knelpunten SOV, flexibele inzet van de behandelingstrajecten,
de 24-uursbeschikbaarheid van hulpverleningsinstanties die grote tekorten
vertoont – als men iemand oppakt, kan men nergens terecht, want het
is tegenwoordig alleen maar tussen 09.00 en 17.00 uur – en de dossieroverdracht.
Kortom, zijn die belangrijke (knel)punten die door de commissarissen van politie
naar voren zijn gebracht, niet veel eerder de punten waarop wij ons zouden
moeten richten vooraleer wij aan deze plannen rond de ISD beginnen?MevrouwGriffith(VVD)Ik begrijp dat de heer De Wit de zorgen van de VVD-fractie deelt over
de nazorg en de samenwerking tussen de lokale organisaties op het gebied van
arbeid, werk en inkomen. Welke oplossingen heeft hij voor deze problematiek?De heerDe Wit(SP)De gemeenten dreigen weer een heel grote rol te krijgen. Het is de vraag
of de gemeenten dit kunnen. Ik stel vast dat de reclassering te weinig mogelijkheden
heeft om effectief op te treden. Ook moet de beschikbaarheid van hulporganisaties
verbeteren. Zij moeten niet van negen tot vijf bereikbaar zijn, maar 24 uur
per dag. Wat mij betreft kan de rol van de gemeenten dan veel geringer zijn,
mits is voldaan aan de voorwaarde dat de mensen die ervoor zijn, ook beschikbaar
zijn. Daar raken wij toch aan het punt dat op alle fronten wordt bezuinigd.
Ik zie het dus heel somber in, tenzij de minister nog eens goed wil kijken
naar de beschikbaarheid van middelen om dit te verbeteren.De heerJager(CDA)De heer De Wit heeft gesproken over verstrekking van heroïne. Ik
neem aan dat hij dit niet als een oplossing op zich ziet, maar dat er ook
uitzicht moet zijn op deelname aan een afkickprogramma.De heerDe Wit(SP)Heroïneverstrekking lost het probleem niet helemaal op. Heroïneverstrekking
is een belangrijke voorwaarde voor mensen om een zekere rust te krijgen, maar
er zal veel meer moeten gebeuren. Toch moeten wij niet de illusie hebben dat
mensen die al twintig jaar zwaar verslaafd zijn, op korte termijn in een ander
traject kunnen worden ondergebracht. Niets doen is de slechtste oplossing.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. De GroenLinksfractie erkent met de minister dat er op dit
moment veel overlast bestaat en er onveiligheidsgevoelens bij burgers heersen
ten gevolge van mensen die zeer regelmatig inbraken plegen, anderen lastig
vallen of zich of straat misdragen. Wij zetten echter grote vraagtekens bij
de oplossing waarvoor de minister heeft gekozen. De minister zegt als doel
te hebben, de samenleving veiliger te maken en de recidive te verminderen.
Mijn fractie vraagt zich af of dit kan worden bereikt met de wetgeving die
de minister voorstelt. Mijn fractie begrijpt in dit kader niets van de enorme
bezuinigingen op de reclassering. Het gaat vandaag vooral om de aanpak van
de groep veelplegers. Ik begrijp uit het wetsvoorstel dat de minister onder
veelplegers verstaat een groep van 12% van de verdachten, die ongeveer 20%
van de geregistreerde en opgehelderde criminaliteit voor zijn rekening neemt.
Daarnaast is er nog de groep meerplegers die voor 40% van de criminaliteit
verantwoordelijk is.Wat is nu de meerwaarde van het voorliggende voorstel? Zoals anderen al
hebben gezegd, biedt de huidige wetgeving al de mogelijkheid om zwaardere
straffen op te leggen aan mensen die herhaaldelijk in de fout gaan. Vrij recent
is de nieuwe maatregel Strafrechtelijke opvang verslaafden ingevoerd, die
is gericht op de groep mensen die verantwoordelijk is voor een groot deel
van de overlast waarover de minister spreekt. De categorie veelplegers wordt
gedomineerd door verslaafden aan harddrugs; zij vormen 60% van deze groep.
Ook alcoholverslaving en psychische problemen spelen een rol. Slechts 22%
is crimineel zonder dit type verslavingskenmerken. Wat mijn fractie betreft
is de maatregel Stafrechtelijke opvang verslaafden juist bedoeld om dit probleem
aan te pakken. Er is nog geen evaluatie van de maatregel beschikbaar, dus
wij weten nog niet hoe effectief deze is. Wij vragen ons af waarom wordt overgegaan
naar een nieuwe maatregel, zonder de huidige maatregel, die bedoeld is voor
de grootste groep waar het om gaat, te hebben geëvalueerd en zonder te
hebben bezien of de maatregel wel of niet werkt. In de nota naar aanleiding
van het verslag merkt de minister overigens op dat het WODC heeft aangegeven
dat behandeling van verslaafde criminelen, waarbij men naast methadon ook
heroïne verstrekt, tot significant meer resultaten leidt op het gebied
van het verminderen van crimineel gedrag. Welke conclusie verbindt de minister
daaraan? Gaat hij inderdaad over tot het uitbreiden van projecten
waarbij heroïne wordt verstrekt? Dat lijkt ons meer in de rede te liggen
om de problemen op te lossen. Ik sluit mij overigens graag aan bij een aantal
voorstellen die de heer De Wit op dit punt heeft gedaan, bijvoorbeeld het
uitbreiden van de maatschappelijke opvang; de 24-uursopvang. Deze is bedoeld
om mensen die problemen veroorzaken, snel van de straat te kunnen halen.Een tweede punt is de behandeling die uiteindelijk aan deze mensen zal
worden gegeven. Wij hebben er grote problemen mee dat in het plan van de minister
van de 1000 mensen die worden gedetineerd, er 440 een sobere detentie krijgen,
zonder enige vorm van reïntegratieprogramma. Dat is voor mijn fractie
echt niet acceptabel. Als wij dat gaan doen, sluiten wij mensen maximaal twee
jaar op en halen hen uit de samenleving, zonder enige vorm van behandeling
of resocialisatie. Waar is de minister dan mee bezig? Dit leidt niet tot een
veiliger samenleving. Als deze mensen vrijkomen, zullen zij het gewoon weer
gaan doen. Wij vinden dit niet de manier waarop de minister een dergelijke
maatregel mag toepassen. Waar komt het aantal van 440 mensen die zonder enige
vorm van reïntegratie zouden kunnen worden opgesloten, trouwens vandaan?
Is dit aantal gebaseerd op praktijkgegevens? De minister heeft aangegeven
dat deze mensen ook kunnen worden opgesloten in meerpersoonscellen. Geldt
dit ook voor mensen die geen enkel reïntegratieprogramma krijgen?Wat de huidige mogelijkheden en de wetgeving in iets bredere zin betreft,
vraagt mijn fractie zich af wat er mis is met de huidige praktijk. Het gaat
om veel, maar relatief lichte criminaliteit. Op dit moment is het zo dat een
verdachte wordt veroordeeld voor de bewezen verklaarde feiten die hem ten
laste worden gelegd. De rechter vonnist op basis van deze feiten en houdt
daarbij rekening met de persoon van de dader en met de eerder begane feiten.
Op grond daarvan kunnen er al zwaardere straffen worden opgelegd. Op dit moment
wordt geen rekening gehouden met de in het proces-verbaal niet uitgewerkte
feiten, maar wordt volstaan met de mededeling dat de verdachte heeft bekend
nog tientallen andere delicten te hebben begaan. Dat is blijkbaar het punt
waarbij de minister wil aanhaken. Hij wil ook feiten waarvoor geen proces-verbaal
is opgemaakt, betrekken bij het opleggen van maatregelen en het opsluiten
van de persoon. Hoe gaat dit werken? De minister heeft al aangegeven dat een
persoon die blijkbaar al eerder is veroordeeld, minimaal drie keer in de afgelopen
vijf jaren, slechts een relatief licht feit behoeft te begaan om onder deze
maatregel te kunnen vallen. Hoe staat het dan met de rechtszekerheid op basis
van dit wetsvoorstel? Op basis van wat voor relatief lichte feiten kan een
persoon maximaal twee jaar worden opgesloten? Kan de minister iets preciezer
aangegeven om wat voor type feiten het in deze gevallen zou moeten gaan? Moet
een verdachte bekentenissen afleggen van alle andere feiten waarvoor geen
proces-verbaal is opgemaakt, maar die blijkbaar wel worden betrokken bij het
opleggen van de straf? Wat is de bewijslast op basis waarvan een rechter moet
overgaan tot het opleggen van de maatregel?De minister geeft aan dat het al voldoende is als het dossier een duidelijk
beeld geeft van de verdachte, ook al worden niet alle feiten ten laste gelegd.
Op dat punt hebben wij een aantal kritische vragen te stellen.De minister schrijft in de nota naar aanleiding van het verslag dat het
in snelrechtprocedures nodig noch mogelijk is om uitgebreid in te gaan op
de voorgeschiedenis van de verdachte. Rapportage ontbreekt namelijk vaak.
De minister zegt dat de door hem voorgestelde aanpak een zo groot mogelijk
inzicht moet geven in de criminele carrière. Alle partners in de keten
moeten hun informatie bundelen om een zo goed mogelijk beeld te schetsen.
Blijkbaar is echter het probleem dat de informatievoorziening niet goed is
en dat de partners in de keten niet goed samenwerken. Hoe is het dan mogelijk
om deze nieuwe maatregel uit te voeren? Betere samenwerking en informatievoorziening
moeten dan toch kunnen volstaan?Mijn fractie meent dat het op basis van de huidige wetgeving reeds mogelijk
is om de daders over wie de minister het heeft, afdoende aan te pakken. Wij
hebben daartoe speciaal de Strafrechtelijke Opvang Verslaafden. Wat ons betreft
moet er in de praktijk beter worden samengewerkt. Daarin moeten wij eerder
de oplossing van het probleem zoeken. Ook de Raad van State adviseert om de
behoefte aan het wetsvoorstel nader te voorzien en daarbij in te gaan op het
probleem dat de rechter soms onvoldoende relevante informatie heeft. Waarom
kiest de minister niet eerst voor die weg, dus voor de verbetering van de
praktijk? Wij vinden het wetsvoorstel op dit moment voorbarig en overbodig,
want wij betwijfelen of de rechtszekerheid wordt gegarandeerd. Voorts hebben
wij ernstige problemen met het feit dat de minister op voorhand over een deel
van de personen om wie het gaat, zegt dat recidivebestrijding geen enkele
zin heeft en ze daarom opsluit zonder enig reïntegratieprogramma. De
minister wil overeenkomstig het kabinetsbeleid minder regels. Daarom vinden
wij het echt onbegrijpelijk als deze in onze ogen overbodige nieuwe wet wordt
ingevoerd.MevrouwGriffith(VVD)Mevrouw Vos zegt dat dit wetsvoorstel eigenlijk overbodig is. Zij merkt
op dat het opleggen van zwaardere straffen in de praktijk niet blijkt te werken.
Daaraan voegt zij toe dat er beter moet worden samengewerkt. Is dat volgens
haar de manier om toch tot zwaardere straffen te komen? Hoe denkt zij dat
de samenwerking kan worden verbeterd met het doel om recidive tegen te gaan?
Hoe ziet zij dat voor zich in het verlengde van haar opmerkingen dat dit niet
de manier is om dat te bewerkstellingen, maar dat het allemaal goed komt als
er beter wordt samengewerkt? Ik wil wel met haar meegaan, maar kan zij mij
dit uitleggen?MevrouwVos(GroenLinks)Mijn eerste grote probleem is dat voor de verslaafden al de Strafrechtelijke
Opvang Verslaafden bestaat. Deze groep veroorzaakt de grootste overlast. Daarvoor
is dus al een speciale maatregel genomen. Ik stel voor om die eerst te evalueren,
om eerst te bestuderen hoe die werkt en om vervolgens te bedenken of die aanpak
moet worden verbeterd of veranderd. Mijn tweede punt is dat in de praktijk
blijkbaar het probleem bestaat dat lang niet alle feiten in processen-verbaal
worden vastgelegd en dat de informatie-uitwisseling tussen de personen in
de strafrechtelijke keten onvoldoende is. Gezien deze problemen moet naar
mijn mening worden overgegaan tot het vaker vastleggen van feiten
in processen-verbaal. Ik vind dat de informatie-uitwisseling in de strafrechtsketen
moet worden verbeterd, zodat de strafbare feiten van iemand helder en goed
op papier zijn vastgelegd zodra die voor de rechter verschijnt. Ik vind niet
dat nu moet worden overgegaan tot een maatregel waardoor het blijkbaar gemakkelijker
wordt om iemand twee jaar vast te zetten voor feiten die niet op papier zijn
vastgelegd en waarvoor wellicht zelfs geen bekentenissen bestaan. Wij hebben
daar een groot probleem mee. Mijn derde punt is dat blijkens de overgang op
dergelijke maatregelen het doel om recidive te voorkomen, dus om ervoor te
zorgen dat mensen later niet meer in de fout gaan, er niet meer toe doet voor
bijna de helft van deze personen. Dat vind ik onbegrijpelijk.MevrouwGriffith(VVD)Hoor ik mevrouw Vos zeggen dat zij vreest dat mensen straf zullen krijgen
zonder dat zij strafbare feiten hebben begaan?MevrouwVos(GroenLinks)Nee. De minister zegt dat het mogelijk wordt om iemand onder deze maatregel
te laten vallen als hij of zij in de laatste vijf jaar al drie maal is veroordeeld
en een extra feit begaat waarvoor uiteraard een proces-verbaal moet zijn opgemaakt.
Het kan dan ook gaan om een relatief licht feit. Ik betwijfel of het goed
is om de mogelijkheid te scheppen om iemand twee jaar op te sluiten voor een
relatief licht feit vanwege het feit dat die persoon in het verleden al diverse
malen strafbare feiten heeft begaan. Tegen dat punt maakt mijn fractie bezwaar.De heerWolfsen(PvdA)Ik heb al aangegeven dat ik, evenals mevrouw Vos, meen dat er veel meer
mogelijk is dan nu gebeurt. Ik heb hetzelfde type van kritiek. Ik was echter
wel gerustgesteld doordat nu in de wet komt te staan dat de maatregel alleen
kan worden opgelegd op vordering van het OM. Dat is al een bescherming. Het
OM heeft aangekondigd – en het staat ook in de advisering bij de wetsvoorstellen –
dat het de maatregel alleen gaat gebruiken voor hyperactieve mensen, die dag
in dag uit roven en stelen, en niet voor anderen. Dan is toch voldoende geborgd
dat de maatregel niet zal worden misbruikt?MevrouwVos(GroenLinks)Ik vind het toch merkwaardig dat wij dingen in de wet gaan vastleggen
die tot vergaande stappen kunnen leiden, maar dat nu op basis van inzet van
het OM wordt gezegd dat wij ons niet ongerust behoeven te maken. Wetten zijn
er voor goede tijden en voor slechte tijden. Ik wil dat de wet ook voor de
verdachte voldoende rechtszekerheid biedt. Ik ben daar helemaal niet gerust
op. Ik zou liever zien dat de praktijk van aanhouding, het opstellen van processen-verbaal
en van uitwisseling van informatie, zodanig wordt verbeterd dat de mensen
op basis van vastgestelde strafbare feiten worden veroordeeld tot wellicht
langere straffen dan nu soms worden opgelegd.De heerRouvoet(ChristenUnie)Mevrouw Vos heeft al een paar keer gezegd dat de SOV zal worden geëvalueerd.
Gekeken moet worden of daarin verbeteringen kunnen worden aangebracht. Haar
fractie was daar in het verleden niet voor. Mag ik uit haar woorden afleiden
dat zij er nu het nut wel van inziet? Of is zij er nog steeds op tegen?MevrouwVos(GroenLinks)Wij hebben ertegen gestemd en wij hebben nog steeds grote vragen bij die
wet en de effectiviteit ervan. De wet is echter een realiteit. Wij willen
dat eerst die wet wordt geëvalueerd, maar niet nu al, voordat wij weten
of zij werkt, de maatregelen weer uitbreiden.De heerRouvoet(ChristenUnie)Voorzitter. Het is onmiskenbaar – een aantal sprekers heeft er ook
op gewezen – dat de aanpak van de criminaliteit eigenlijk een voortdurende
bezinning op het instrumentarium vergt. Ook nieuwe instrumenten moet je overwegen.
Je moet voortdurend bekijken of bestaande instrumenten wel goed worden benut.
Dat is ook een beetje de achtergrond van het onderhavige wetsvoorstel. Het
is een nieuw instrument, maar er is ook kritiek op de benutting van het bestaande
instrumentarium. De criminaliteit is omvangrijk. Met de bestaande middelen
zijn wij er tot nu toe niet voldoende in geslaagd om de criminaliteit adequaat
terug te dringen. De resultaten zijn in sommige opzichten nog niet om over
naar huis te schrijven. Alleen al dat wij spreken over "draaideurcriminelen"
betekent dat er iets fout zit. Wij krijgen daar de vingers nog niet achter.
Daarom is de fractie van de ChristenUnie voortdurend bereid met een zekere
welwillendheid naar nieuwe instrumenten en nieuwe wetsvoorstellen te kijken.
Ik herinner mij het debat van de vorige week over het meerpersoons cellengebruik
en andere voorstellen. Ook als voorstellen op het eerste oog opzienbarend
of onorthodox lijken, zeggen wij niet op voorhand "nee". Wij zien het probleem
van de criminaliteit terdege.Ik zeg er meteen bij dat niet alles acceptabel is omdat de criminaliteit
een probleem is. Wij houden de grenzen van strafrecht en strafvordering graag
netjes geregeld. Ik heb daar een iets andere insteek dan de heer Wolfsen,
die over volstrekt overbodig spreekt. Hij heeft veel vragen, maar hij steunt
de minister op voorhand van harte. Dat wil ik maar niet doen, omdat ik zoveel
vragen heb. Ik zal er straks een aantal stellen. Een belangrijke overweging
is dat wij midden in een discussie over het sanctierecht zitten. Dat wordt
op tal van punten aangescherpt. Regimes worden versoberd. Er komt meerpersoons
cellengebruik. Het wordt allemaal strenger, steviger en fermer. Ik gebruik
bewust die positieve woorden, omdat ik dat op zichzelf een goede ontwikkeling
vind. Op een aantal punten mag het steviger. Wij zijn de tolerantie, ook bij
lichtere overlast veroorzakende vormen van criminaliteit, wel voorbij.Ik heb de vorige week in het andere wetgevingsoverleg, over meerpersoons
cellengebruik, opgemerkt dat wij moeten oppassen dat wij – ik heb een
hekel aan de term werkende weg – al doende, als het ware sluipenderwijs,
de centrale doelstelling van het strafrecht, die wij iedere keer samen bevestigen,
ondergraven. Het gaat daar om vergelding, generale en specifieke preventie
en ook resocialisatie. Dat blijft voor mijn fractie een belangrijke doelstelling
van het strafrecht. Ik zeg dat juist bij dit wetsvoorstel met enige nadruk,
omdat in de stukken regelmatig naar voren komt dat er groepen daders zijn
waar werkelijk niks meer mee valt te beginnen, ook niet met meer preventief
gerichte maatregelen. Ook penitentiaire programma's hebben nauwelijks
zin. Die veelplegers wacht eigenlijk niets anders dan kale opsluiting; mevrouw
Vos heeft er ook een aantal woorden aan gewijd. Ik heb enige zorg dat wij
dit net iets te makkelijk zeggen. Ik begrijp het probleem wel en ik zie ook
wel hoe hardnekkig het probleem bij juist deze groep is, maar wij mogen er
niet te makkelijk in berusten dat wij mensen alleen nog maar kunnen opsluiten,
zonder enig uitzicht op resocialisatie. Ook in het belang van de samenleving
moeten wij voortdurend blijven werken aan resocialisatie, juist omdat vermindering
van recidive ook belangrijk is bij preventie.In het kader van dit wetsvoorstel is deze vraag ook nog om een andere
reden van belang, want er staat in artikel 38m expliciet dat de maatregel
gericht is op beëindiging van de recidive. Deze bepaling is toch niet
zinvol als er kennelijk van tevoren al rekening mee wordt gehouden dat voor
een omvangrijke groep eigenlijk alleen kale opsluiting overblijft? Dan komt
deze bepaling toch wel in een ander daglicht te staan. In de nota naar aanleiding
van het verslag wordt het RISK-handelingsdiagnostiekinstrument toegelicht.
Dit moge een waardevol instrument zijn, maar als bij de toepassing daarvan
blijkt dat bepaalde veelplegers niet vatbaar zijn voor interventies, kun je
daar dan wel zonder meer in berusten?Bij het voorkomen van recidive en bij resocialisatie past een traject
in een inrichting, maar ook daarna. Het is goed dat hierop wordt ingegaan.
Er worden met de steden op dit punt optimale afspraken gemaakt over huisvesting,
zorg, arbeid en inkomen. De gemeenten kunnen hier niet alleen voor zorgen,
er zijn ook anderen bij nodig. Ik denk bijvoorbeeld aan hier al veel besproken
stichtingen als Exodus en Ontmoeting, maar er zijn ook andere instellingen
op dit terrein werkzaam. Graag meer informatie over de "nazorg", want die
lijkt mij essentieel om veelplegers ook na de detentie goed in het oog te
kunnen houden.Voorzitter. Ik vind dit eigenlijk wel een merkwaardig wetsvoorstel, al
voel ik wel aan wat de doelstellingen zijn. Ik heb zo'n zes redenen opgeschreven
waarom ik dit een raar wetsvoorstel vind. Net als anderen vind ik dat er al
heel veel mogelijk is, maar er staat in de stukken met zoveel woorden dat
rechters niet bereid zijn om veelplegers een langdurige celstraf op te leggen.
Nu is het de vraag of het indienen van een wetsvoorstel het meest geschikte
instrument is om rechters duidelijk te maken dat zij het bestaande instrumentarium
beter zouden kunnen gebruiken. Er moeten toch nog andere mogelijkheden zijn,
al erken ik natuurlijk dat rechters onafhankelijk zijn. Maar het is de vraag
of de wetgever deze kant op zou moeten gaan.Verder wordt er gesproken van duizend specifieke plaatsen, maar er staat
in de nota naar aanleiding van het verslag ook dat het niet beperkt zal blijven
tot deze plaatsen en dat er bij de opsluiting van veelplegers ook gebruik
kan worden gemaakt van de reguliere capaciteit. Ik vraag me dan ook af wat
de verhouding is tussen specifieke plaatsen in een ISD-inrichting of -afdeling
en de reguliere capaciteit. Zijn die plaatsen dan wel zo specifiek?De SOV wordt in de nieuwe regeling geïncorporeerd; met andere woorden,
het bereik van de SOV wordt verruimd tot buiten de aan harddrugs verslaafden.
Het is een veralgemenisering van de werking van de SOV-maatregel, maar anders
dan in de debatten over die maatregel weten wij nu eigenlijk nog helemaal
niets over de programma's die erbij behoren, alleen dat ze er wel degelijk
zullen komen. Ik vind dit wel een punt van zorg, want het was bij de discussie
over de SOV-maatregel een behoorlijk punt: een verdeling in drieën met
als basis de resocialisatiegedachte. Nu weten wij eigenlijk alleen maar dat
er naast de SOV-programma's voor de niet-verslaafden nog andere programma's,
behandelingstrajecten zullen komen. Overigens is het wel interessant om te
lezen dat de minister onderscheid maakt tussen verslaafden, niet-verslaafden
en overigen. Misschien kan hij dit nog even uitleggen.Een vierde reden waarom ik het een raar wetsvoorstel vind, is dat er voor
een grote groep alleen nog kale opsluiting overblijft, omdat voor die groep
een behandelingstraject niet zinvol wordt geacht. Ik sluit mij wat dit betreft
aan bij de vragen van de heer Wolfsen. Als behandeling niet zinvol is, is
die straf van twee jaar eigenlijk een beetje raar. Het wordt dan een gewone
vrijheidsstraf, van een maand of twee maanden. Het is dan eigenlijk niet meer
de maatregel die bedoeld is om behandeling mogelijk te maken, zodat de recidive
beëindigd kan worden. De parallel met de SOV gaat dan in ieder geval
niet meer op. De vraag is of de rechter de duur van de maatregel niet sterk
zal afstemmen op de duur van de vrijheidsstraf die op dit moment al aan veelplegers
wordt opgelegd. Dat lijkt mij niet de bedoeling. Dan komt eigenlijk de vraag
op of je niet, als consequentie, een soort minimumduur van de ISD-maatregel
zult moeten aangeven. In het systeem zit het wel een beetje ingebakken. Als
je het helemaal openlaat en er wordt bijvoorbeeld een maand gevorderd en opgelegd,
dan spoort het weer met de reden waarom wij de ISD-maatregel invoeren in het
Wetboek van Strafrecht. Dan is het toch eigenlijk een soort minimumduur en
dat zou moeten worden vastgelegd in het systeem van de wet. Lopen wij anders
niet het risico dat wij bij een vrijheidsstraf terechtkomen?Ik kom bij een volgend punt. Het is een nieuwe maatregel in het Wetboek
van Strafrecht, maar door de toevoeging "op vordering van het openbaar ministerie"
wordt het gewoon beperkt tot de vier grote steden. Dat is de bedoeling, zo
heb ik begrepen, van deze toevoeging. De consequentie daarvan is dat als er
in Groningen een veelpleger voor de rechter wordt gehaald, het Groningse OM
het niet zal vorderen. Ik zie namelijk niet in hoe je anders de werking van
de maatregel, die in algemene zin in het wetboek wordt opgenomen, kunt beperken
tot de vier grote steden. Ik vind het een rare redenering en daarom hebben
wij een amendement ingediend om de toevoeging "op vordering van het openbaar
ministerie" eruit te halen. Ik vind dat ook in Groningen, of waar dan ook,
iemand de maatregel opgelegd moet kunnen krijgen. Het is een beetje een instrumenteel
gebruik van het Wetboek van Strafvordering, als wij via de vordering van het
OM, waar wij wel greep op kunnen krijgen, de rechter in andere dan de vier
grote steden verhinderen om iemand die maatregel op te leggen. Dat vind ik
een rare manier van omgaan met ons strafrecht.Mijn laatste punt, daar waar het gaat om de merkwaardigheid van dit wetsvoorstel,
betreft het volgende. Om de veralgemenisering van de SOV te bereiken, wordt
de regeling van de voorlopige hechtenis aangepast – de
artikelen 67 en 67a – om zodoende een bepaalde groep veelplegers, binnen
het bereik van de ISD te brengen. Dan schrijft de minister in zijn memorie
van toelichting: er is geen grond voor vrees dat uitbreiding zal leiden tot
onnodige of disproportionele toepassing van voorlopige hechtenis, dwangmiddelen
en maatregelen ten aanzien van verdachten van mishandeling en beschadiging.
Dat vind ik ook een merkwaardige redenering. De deur wordt op een kier gezet
om voorlopige hechtenis algemener toe te passen en dan zegt de minister: wij
zetten de deur open, maar wij gaan ervan uit dat niemand daar doorheen zal
gaan. Ook dat is een instrumenteel of een pragmatisch gebruik van het strafrecht.Ter afsluiting maak ik drie korte opmerkingen. Dit betreft in de eerste
plaats de ASBO- en de ABC-maatregelen. Ik heb daarover gesproken bij de begroting
van Justitie: het betreft de Engelse maatregelen die nodig zijn om asociaal
gedrag aan te pakken. Ik ga er nu niet uitvoerig over spreken; ik heb een
notitie daarover het licht doen zien. Er komt een brief, want die hebben wij
nog te goed van de minister. Ik vraag hem wanneer deze brief ongeveer zal
komen. Ik ben het ermee eens dat dit een andere doelgroep betreft dan dit
wetsvoorstel. Dat is de reden waarom wij het voorstel hebben gedaan, want
het heeft een toegevoegde waarde, ook ten opzichte van de ISD. Overigens zijn
ISD en ASBO beide gebaseerd op een persoonsgerichte in plaats van een zaaksgerichte
benadering. Dat is de overeenkomst. Ook daarvan mag echter gezegd worden dat
er aan de persoonsgerichte benadering binnen het strafrecht wel grenzen zijn,
juist vanwege het non-discriminatoire karakter van het strafrecht. Je kunt
het niet te veel toesnijden op de persoon die toevallig achter het hekje staat.In de nota naar aanleiding van verslag lees ik op blz. 7 dat het wetsvoorstel
in beginsel niet van toepassing is op "meerplegers" – hier staat dus
niet: veelplegers – met tussen de twee en de 11 antecedenten. Hoe moet
ik "in beginsel" verstaan? Is het wel mogelijk of is het eigenlijk uitgesloten?
Ik meen dat dit werd gesteld naar aanleiding van een vraag van de SGP-fractie
en ik verkrijg er graag een toelichting op. Mijn laatste opmerking is een technische en tekent ook een beetje het
karakter van dit wetsvoorstel. Bij de nota van wijziging is artikel 38m, vierde
lid, gewijzigd. Het betreft het deskundigenrapport van de gedragsdeskundige.
Echter, in het vijfde lid is dit blijven staan. Misschien moet de minister
dit nog aanpassen; ik heb er geen amendement op ingediend.De heerJager(CDA)De heer Rouvoet pleit op een gegeven moment voor een minimumperiode, maar
ik weet niet of hij dat zo bedoeld heeft: men zou binnen een periode van maximaal
twee jaar iemand de maatregel moeten opleggen. Bedoelt hij daarmee dat men
dit minimaal zou moeten koppelen aan een bepaalde behandelingsduur? Het is
immers persoonsgericht. Als hij voorstander is van een soort van minimumstraf,
wat ik daarin een beetje bespeur, is het dan nog wel voldoende persoonsgericht?De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik ben geen voorstander van minimumstraffen. Dat ben ik al heel lang niet
en dat word ik ook vandaag niet. Wij spreken nu over een maatregel. Er wordt
een grens van twee jaar gehanteerd waardoor behandeling mogelijk wordt. Voor
een bepaalde groep is echter geen behandeling mogelijk. Iemand kan ook een
maand of zelfs een dag opgelegd krijgen, al schat ik in dat dit niet snel
zal gebeuren. Voor een beperkte periode is behandeling niet mogelijk. Wil
de ISD aan haar doel beantwoorden, dan moet je in het systeem dat de minister
nu voorstelt aan een ondergrens denken om die behandeling opportuun te maken.
Dat moet je dan in het wetsvoorstel verankeren. Dat is iets anders dan een
minimumstraf.De heerWolfsen(PvdA)Wij zijn kritisch positief, de heer Rouvoet is kritisch negatief. Hij
wil eerst die vragen beantwoord zien en dan stemt hij pas voor. Ik wil hem
toch tot een secundair standpunt verleiden. Met de heer Jager vind ik dat
de maatregel alleen mag worden gebruikt als er een goed en adequaat plan ligt.
Het gebruik van een lege maatregel zal dus niet plaatsvinden, als de meerderheid
van de Kamer dat niet wil. De heer Rouvoet zegt terecht dat de rechter bij
een lege maatregel aansluiting zal zoeken bij de straf; dan heeft het geen
zin. Waarom zegt hij niet: als de wet wordt aangenomen, schaar ik mij achter
de meerderheid dat de maatregel alleen mag worden gebruikt als er een adequaat
behandelplan onder ligt? De rechter legt namelijk in de praktijk vaak twee
jaar op, omdat er een mooi plan onder ligt.De heerRouvoet(ChristenUnie)De heer Wolfsen heeft vast goed geluisterd. Ik heb het impliciet gezegd.
Ik heb hem zelfs geïnterrumpeerd – het is grappig dat ik hem nu
terugkrijg – en gevraagd of hij niet vindt dat wij inzicht moeten hebben
in die andere dan SOV-behandelprogramma's voordat wij met het wetsvoorstel
kunnen instemmen. Ik vind het raar dat de Kamer als medewetgever instemt met
een maatregel waarover wij toch vrij breed veel vragen hebben om te voorkomen
dat wij het signaal afgeven dat wij de minister niet steunen in zijn aanpak
van de criminaliteit, terwijl wij geen flauw benul hebben welke programma's
eronder liggen. Ik vind dan ook dat wij meer zicht moeten hebben op de programma's.
Wat mij betreft, is het echt open of ik het met het wetsvoorstel instem. De
minister heeft meer overtuigingskracht nodig dan vorige week om mij voor te
laten stemmen.MevrouwGriffith(VVD)Ik begrijp dat de heer Rouvoet tegen minimumstraffen is. Dat zijn wij
ook. Ik sprak net over een rekwireerbeleid, waarover hij mij een vraag stelde.
Zou dat tegemoet komen aan zijn zorg?De heerRouvoet(ChristenUnie)Nee, daarom heb ik juist gezegd dat je, in het systeem van deze maatregel
redenerend, het bijna in de maatregel zelf moet opnemen om te voorkomen dat
je tegen het OM moet zeggen: het is wel persoonsgericht, maar denk erom, bij
vijf winkeldiefstallen dit en bij twaalf overvallen dat. Ik heb geen behoefte
aan zo'n lijstje. Als het echt een behandeling moet dienen, zul je een minimumduur
van de maatregel in het wetsvoorstel zelf moeten opnemen. Ik heb daarvoor
overigens nog geen voorstel ingediend, maar wacht de reactie van de minister
af.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter. De SGP-fractie bejegent dit wetsvoorstel om ten minste drie
redenen met sympathie en welwillendheid. De eerste reden is dat het voorstel
herkenbaar en concreet invulling geeft aan de door ons gesteunde doelstelling
van een voortvarende bestrijding van de criminaliteit, te weten terugdringing
van recidive.De tweede reden is dat het wetsvoorstel een terechte focus legt op de
zeer actieve veelplegers, zeg maar hardnekkige delinquenten. De meeste, maar
niet alle, veelplegers zijn harddrugsverlaafden, voor wie de SOV al geldt.
Deze gaat op in de nieuwe regeling, die ook geldt voor niet-verslaafde actieve
veelplegers. Die focus is terecht, gelet op het aandeel in de totale criminaliteit
en de daarmee verbonden ergernis en overlast. Ook de doelen van de nieuwe
ISD-maatregel spreken ons zeer aan: beveiliging van de maatschappij, beëindiging
van recidive en een bijdrage aan een oplossing voor verslaving. Een effectieve
aanpak van de draaideurcriminaliteit is ook van belang voor een versterking
van het vertrouwen in politie en justitie. Ik wil dit punt nadrukkelijk gemarkeerd
hebben, omdat het mij in de praktijk opvalt dat er vaak heel veel ergernis
bij burgers leeft. Het is vaak heel moeilijk uit te leggen dat mensen die
telkens opnieuw tot misdaden overgaan alweer zo snel op straat komen of er
met een lichte straf van afkomen, alsof politie en justitie er niet goed greep
op kunnen krijgen.De derde reden waarom ik dit wetsvoorstel sympathiek vind is het accent
op de persoonsgerichte aanpak in plaats van de zaakgerichte benadering. Dit
hangt natuurlijk nauw samen met het vorige punt. Het is heel belangrijk dat
de persoon van de dader goed in beeld komt. Wat is zijn verleden, wat is de
achtergrond van zijn daden en wat heeft hij al op zijn kerfstok?Deze redenen van sympathie nemen niet weg dat ook voor mijn fractie geldt
dat een sympathiek doel niet bij voorbaat de middelen heiligt. Is het nodig
wat hier gebeurt? Gaat het werken? Hoe wordt het ingevuld?Dat een vrijheidsbeneming langdurig kan zijn, wordt niet betwist. Dat
het meer kan en dat die mogelijkheid onvoldoende wordt benut, geeft de minister
zelf ook aan. Waarom is dit wetsvoorstel dan toch nodig? Ik hoor graag een
nadere motivering. De argumentatie in de stukken vond ik af en toe wat mager:
"De wetgeving is niet voldoende omdat de mogelijkheden onvoldoende worden
benut." Ik vind dat een magere redenering. Ik zou juist zeggen: dan is het
toch logisch om te veronderstellen dat de wetgeving voldoende is, maar dat
het schort aan het gebruikmaken ervan? Zal het wetsvoorstel wel werken als
er kennelijk tot nu toe meer mogelijkheden waren die niet zijn benut. Zullen
de mogelijkheden van dit wetsvoorstel dan wél worden benut?Hoe komt het dat de bestaande mogelijkheden onvoldoende worden benut?
Volgens de minister heeft dit in de eerste plaats te maken met tekortschietende
samenwerking tussen instanties. Een tweede oorzaak ligt in de capaciteit van
het OM, met name in de totale opbouw van dossiers. Vaak is de benadering er
niet op gericht geweest om alle delicten in beeld te brengen. Het is een heel
tijdrovende kwestie. Hoe staat het met beide oorzaken voor de onderbenutting
van het huidige instrumentarium?In de stukken staat dat de rechter in een aantal gevallen niet bereid
is gebleken om de gevorderde straf op te leggen. Hoe komt dat? Heeft de minister
daar inzicht in? De eisen van consistentie en rechtszekerheid brengen met
zich dat een rekwireer- en straftoemetingsbeleid niet zomaar in korte tijd
aanzienlijk kan worden aangescherpt. Betekent dat dat om die reden nu aanvullende
wetgeving nodig is? Zal er zonder de wet geen intensivering van het benutten
van bestaande maatregelen mogelijk zijn?De wet is bedoeld als impuls en signaal richting veelplegers en samenleving.
Gaat het in feite niet vooral om een signaal richting OM en rechter?Ik kom op de effectiviteit in het kader van de recidivebestrijding. Wat
zijn de lessen die tot nu toe uit de SOV-trajecten zijn getrokken? De kans
op succes neemt toe als de behandeling langer duurt. Wordt dat inzicht toegepast
op de invulling van programma's in het kader van deze nieuwe maatregel? Zo
mogelijk is de wet ook gericht op resocialisatie en gedragsbeïnvloeding.
Wat betekent dat concreet? Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de vragen die
erop neerkomen hoe de behandelingsprogramma's worden ingevuld. Hoe zit het
in die gevallen waarin een interventie gericht op gedragsbeïnvloeding
niet voorhanden is? Ik kan mij daar in een aantal gevallen best wat bij voorstellen,
maar hoe verhoudt dat zich met de nadrukkelijk als doelstelling van deze maatregel
genoemde beëindiging van de recidive, naast de beveiliging van de maatschappij?
Als de meerwaarde niet zozeer zit in een gerichte behandeling of aanpak, zou
je dan niet zonder meer voldoende hebben aan louter de langdurige vrijheidsbeneming?
Wat heeft voor die groep deze maatregel als meerwaarde?De veronderstelling is dat eerdere interventies gericht op gedragsverandering
op niets zijn uitgelopen. Zijn die inspanningen er altijd geweest? Is niet
juist nu een probleem dat bij lichte delicten vaak de tijd simpelweg te kort
en de inspanning er niet op gericht is geweest om te kiezen voor interventies
gericht op gedragsbeïnvloeding? Kortom, is en kon daar juist niet weinig
in de behandeling worden geïnvesteerd? Is het dus waar dat in deze gevallen
eerdere interventies op niets zijn uitgelopen?Een belangrijk discussiepunt zijn ook de verantwoordelijkheden voor resocialisatie
na detentie. Wij moeten die discussie nu niet uitgebreid voeren. Onlangs hebben
wij gesproken over projecten als "Exodus" en "Ontmoeting" en over de reikwijdte
van de lokale verantwoordelijkheid. De minister zei toen dat wij daar zeker
op terug moesten komen in het kader van het IBO over maatschappelijke opvang,
waarover onlangs het kabinetsstandpunt naar de Kamer is gestuurd. Daar steun
ik hem van harte in, want het lijkt ons heel goed om die discussie breder
en preciezer te voeren buiten het bestek van dit wetsvoorstel. Het zal echter
duidelijk zijn dat de aansluiting op een traject van nazorg na detentie cruciaal
is.Tot slot kom ik op een paar uitvoeringspunten. Voor de persoonsgerichte
aanpak is het van groot belang dat een zo compleet mogelijk inzicht in de
criminele carrière van de verdachte bestaat. Daarbij gaat het om meer
gegevens dan alleen die uit het justitiële circuit. In het verslag hebben
wij voorbeelden genoemd, zoals gegevens van het Consultatiebureau voor alcohol
en drugs, de Belastingdienst en de sociale dienst. Kortom, je moet een multidisciplinair
dossier beschikbaar hebben. De regering zegt dat in het kader
van de Wet bescherming persoonsgegevens en de eigen sectorale wetgeving goede
afspraken over de verstrekking van de gegevens moeten worden gemaakt, omdat
dit bevorderlijk is voor een goede dossiervorming. Dat zal zeker waar zijn,
maar onze vraag is of die afspraken voldoende zijn en of er niet te zeer beperkingen
aanwezig zijn in de huidige wetgeving. Dat signaal kwam in ieder geval wel
uit de politiepraktijk naar voren. Als wij overgaan van een zaaksgerichte
naar een meer persoonsgerichte benadering, dan moet de dossieropbouw daarmee
nadrukkelijk corresponderen. Dan moet ook kritisch worden bekeken of de wetgeving
daaraan niet te veel beperkingen stelt.Mijn volgende vraag betreft de inzet in met name de grote steden. Lopen
wij daarmee niet het risico dat verschuivingseffecten optreden naar plaatsen
die niet in deze benadering meedoen?De voorzitter:Hiermee hebben wij de eerste termijn van de commissie gehad, waarvoor
wij ruim de tijd hebben genomen. De minister heeft voor de voorbereiding van
zijn antwoord om een kwartier schorsing gevraagd.De vergadering wordt van 12.05 uur tot 12.20 uur geschorst.MinisterDonnerVoorzitter. Ik dank de Kamer dat wij dit wetsvoorstel nu kunnen behandelen
en het eventueel nog deze week plenair afronden. Dat is essentieel voor het
beleid en de realisatie van het veiligheidsprogramma, zoals dat met de Kamer
is besproken. Daaruit blijkt ook dat de veiligheid in de openbare ruimte een
van de hoofdaandachtspunten van het kabinet is; vandaar de noodzaak van de
aanpak van de veelplegers. Sinds deze kwestie ongeveer een jaar geleden in
discussie is gekomen, is het idee om er iets aan te doen duidelijk aangeslagen.
Dit heeft er ook toe geleid dat in de grote vier steden inmiddels programma's
zijn opgezet, op basis van het veiligheidsprogramma, waarin de nadruk op de
veelplegers wordt gelegd. De samenleving mag de overheid op deze kwestie aanspreken.Er is gevraagd, als de behandeling niet helpt, of de mensen weer op straat
komen te staan en hoe het wat dat betreft met de verantwoordelijkheid staat.
Het gaat om een bestaand probleem. Wij creëren dat niet met deze maatregel.
Er zijn nu al mensen die met grote regelmaat een aantal misdrijven plegen.
Het gaat om auto-inbraken, winkeldiefstallen, beschadiging, kleine geweldpleging
en diefstal op straat. Het klopt dat, als de behandeling niet slaagt, deze
mensen na twee jaar weer op straat staan. Dat is inderdaad een probleem, maar
nu staan deze mensen doorgaans na drie weken, of nog eerder, of na een paar
maanden weer op straat. Het perspectief moet dus worden omgedraaid. Dat probleem
speelt ook bij de SOV. Er wordt een SOV-maatregel opgelegd als die perspectief
heeft, maar degene die de maatregel niet krijgt opgelegd, laten wij niet na
twee jaar gaan, maar al na een paar weken. In die zin ontstaat een discrepantie.
Het verschijnsel is er, maar we proberen er iets aan te doen. Onder de brede
omschrijving vallen 18.000 tot 19.000 personen. Er is een harde kern van 5.000.
Deze personen kunnen worden geïdentificeerd, althans zij worden door
de gemeente aangevoerd.In de eerste brief over deze materie is aangegeven dat wij met de duizend
plaatsen voor de specifieke capaciteit een goed begin kunnen maken. Als de
aanpak aanslaat, dan wordt er desnoods meer ruimte gecreëerd. In de brief
is ook aangegeven dat er ook altijd een overloop mogelijk is via de reguliere
gevangenisplaatsen. We beginnen met iets nieuws. Er is gesteld dat wij via
de SOV al een maatregel hebben getroffen, maar daarbij was sprake van een
andere insteek, ook vanwege de doelstelling. De doelstelling van de SOV heeft
nog steeds betrekking op de specifieke aanpak en behandeling van betrokkenen.
Bij dit wetsvoorstel zijn drie hoofddoelstellingen in het geding. Bij jongeren
gaat het erom te voorkomen dat ze uitgroeien tot veelplegers, via effectieve
sancties stoppen van het veelplegen door jeugdigen. Van volwassen veelplegers
wordt de vrijheid langer ontnomen. Dit alles geldt mede ter bescherming van
de samenleving. Het verschil tussen drie maanden en twee jaar heeft een substantieel
effect op de criminaliteit. Het is niet de enige rechtvaardiging maar het
is wel een belangrijk element. Nu zegt de politie vaak aan het patroon van
diefstal te kunnen herkennen wie er vrijgekomen is.De vraag die mede op de voorgrond moet staan is of in die gevallen waarin
er op voorhand geen perspectief op behandeling is, deze mensen dan maar op
straat rond moeten blijven lopen en doorgaan met inbreken. Dat is de keuze
die aan de orde is. De huidige wetgeving gaat uit van straffen. De heer Wolfsen
heeft er op gewezen dat een termijn van twee jaar nu ook al binnen de huidige
wetgeving als straf kan worden opgelegd. De constatering is wel dat op dat
punt de ontwikkeling in de verschillende arrondissementen uiteenloopt. In
het arrondissement Den Haag worden er geleidelijk aan structureel hogere straffen
opgelegd. Die liggen nu ongeveer op drie maanden. In het arrondissement Rotterdam
probeert men hetzelfde te doen doordat het OM de zaken gestapeld aanbrengt.
In Amsterdam heeft de rechter het afgewezen, die doet het dus niet. Om de
rechters die omslag te laten maken, is het ook nodig dat er een ondubbelzinnig
signaal komt via de wetgeving dat het de bedoeling is deze problematiek daadwerkelijk
aan te pakken. Garanties over hoe de rechter zal reageren kan ik niet geven;
dat past ook niet in het bestel. Het is ook niet het enige signaal. De voorgestelde
maatregelen bewerkstelligt wel degelijk een belangrijke omslag in het systeem.
Bij straffen moet men op voorhand aangeven wat de duur is van de straf. Door
er nu een maatregel van te maken, maakt men het enigszins los van de concrete
zaak. Bovendien introduceert de maatregel de beoordeling achteraf: de beoordeling
tussentijds om te bezien of de maatregel nog door moet lopen. Dat schept de
ruimte en dat maakt ook dat de rechter niet op voorhand moet gaan verantwoorden
of er sprake is van perspectief door behandeling. De opzet van deze maatregel
is dat in die gevallen waarin uit het patroon blijkt dat men te maken heeft
met een veelpleger, door het opleggen van de langdurige maatregel de ruimte
wordt geschapen voor behandeling. In een aantal gevallen ligt die behandeling
voor de hand. Om de merkwaardigheid weg te nemen dat wie in de SOV terechtkomt
voor twee jaar of voor de duur van deze maatregel wordt opgesloten en degene
die "gewoon" gestraft wordt maar een paar weken of een paar maanden
wordt opgesloten, schept het opleggen van de maatregel de nodige ruimte in
die keuze. Bovendien wordt de betrokkene hierdoor gedurende geruime tijd in
een regime van regelmaat gebracht.De heerRouvoet(ChristenUnie)Ik heb heel veel moeite met deze insteek van de minister. Bij een maatregel
gaat het om iets anders dan om een straf; het mag geen verkapte straf zijn.
Als de minister het zo makkelijk loskoppelt van de mogelijkheden tot behandeling,
laat hij een van de belangrijkste uitgangspunten van het strafrecht los, namelijk
dat de strafmaat altijd in overeenstemming moet zijn met het delict, het gepleegde
strafbare feit. Hij zegt dat het een maatregel is, maar als het zo makkelijk
wordt losgekoppeld van een behandeling, is het feitelijk een straf; daar hebben
wij het uitvoerig over gehad. De minister zegt dat zij dan in ieder geval
twee jaar van de straat zijn. Dat kan hij als minister van Justitie bijna
niet maken.De heerEerdmans(LPF)Mijn vraag houdt verband met de opmerking van de minister over arrondissementen
die bepaalde straffen uitdelen. Ik begin mij zo langzamerhand zorgen te maken
over de rechterlijke straf. Dat is ook de reden waarom ik namens de LPF voor
invoering van minimumstraffen ben. Ik haal de goede vraag van collega Rouvoet
in zijn eerste termijn erbij: wil de minister deze maatregel opleggen omdat
de rechters in Nederland te laag straffen? Daaraan voeg ik de vraag toe of
verschillende arrondissementen misschien geen hogere straffen opleggen omdat
zij weten dat er geen cellen zijn.MevrouwVos(GroenLinks)Vinden de rechters op basis van de aangeleverde feiten inderdaad dat zij
niet verder kunnen gaan dan het opleggen van een maximale straf van drie maanden?
Zo ja, betekent deze maatregel dan in feite dat de minister het strafrecht
dermate oprekt dat veel makkelijker een langdurige straf kan worden opgelegd?MinisterDonnerIk weet niet wat de motieven van de rechter zijn. De straffen die nu worden
opgelegd, moeten passen binnen het systeem als geheel en moeten gericht zijn
op de zaak. Dat is nou net waarom wij met de maatregel de ruimte scheppen
voor een persoonsgerichte benadering. Anders dan de heer Rouvoet meent, is
dat geen substituut voor de straf. Wij hebben nu al verschillende maatregelen
in het strafrecht die juist mede gericht zijn op bescherming van de samenleving
tegen overlast of gevaar, bijvoorbeeld de tbs-maatregel, die ook berust op
het patroon, losstaat van de zaak en de mogelijkheid biedt om de reactie van
de overheid proportioneel te maken aan de behandeling. Tegelijkertijd moet
je vaststellen dat een vrijheidsbeneming van maximaal twee jaar proportioneel
is ten opzichte van de gepleegde feiten. Daarop wijst alleen al het door verschillende
sprekers genoemde feit dat in het Wetboek van Strafrecht de maximale straffen
voor de individuele zaak vaak al boven de twee jaar uitkomen. Het gaat hier
om patronen en niet zomaar om meerdaadse samenloop of recidive. De Kamer heeft
in de gesprekken met de hoofdcommissaris de lijsten gezien. Het gaat dan om
600 of meer gepleegde misdrijven en om honderden contacten met zorginstellingen
en de politie. In de harde kern gaat het om dat soort gevallen. Ik heb daarbij
dus te maken met mensen die, wat hun gedrag betreft, het patroon vertonen
dat zij daarmee verder gaan op het moment waarop ik hen vrijlaat. Daarom moet
juist op dit punt niet primair worden gedacht in termen van straf. De maatregel
wordt opgelegd, net zoals nu al bij de SOV gebeurt. Ten dele is de maatregel
vergelijkbaar met de straf, maar de maatregel heeft niet primair het strafkarakter
ofwel het retributiekarakter, maar ook het karakter om ruimte te scheppen
voor de behandeling. Daaraan voeg ik gelijk toe dat het de bedoeling is om
in alle gevallen waarin de personen voor behandeling vatbaar zijn –
daarop zal bij allen gescreend worden – recidive door behandeling te
voorkomen. Het moet niet zo zijn dat wij een systeem hebben waarin de mensen
maar weer op de samenleving los worden gelaten daar waar wij nu nog niet weten
welke behandeling mogelijk is. Die keuze moet gemaakt worden. Juist door die
omslag in het systeem te maken, wordt ruimte gecreëerd voor de behandeling
die nodig is: men doorbreekt dan gedurende langere tijd het patroon, men brengt
betrokkene in een regime met regelmaat en eventueel methadonverstrekking als
die nodig is met het oog op de verslaving, er vinden in dat kader activiteiten
plaats en er wordt gekeken of psychische behandeling nodig is voor andere
problemen dan die welke strikt te maken hebben met de SOV-behandeling. Die
ruimte heb ik nodig. Zolang ik die niet heb, zal ik steeds eerst op voorhand
moeten nagaan of er iets is dat eventueel kan helpen en of dat binnen de SOV-maatregel
valt. Als dat niet het geval is, is de enige conclusie dat ik ze maar weer
op straat moet laten, terwijl ik weet dat ze verder gaan met hun patroon op
het moment dat ze weer op straat komen.De heerRouvoet(ChristenUnie)Hoe langer de minister praat, des te meer ben ik ervan overtuigd dat wij
dit niet moeten willen voor die mensen waarvoor geen behandeling mogelijk
is. Daar ligt, wat mij betreft, het grootste probleem. Juist de vergelijking
van de minister met de tbs sterkt mij in dit overtuiging, want wij leggen
ook geen tbs-maatregel op aan mensen waarvan wij denken dat behandeling weliswaar
uitgesloten is, maar dat we ze op die manier tenminste vele jaren kwijt zijn.
Dat doen wij toch niet?De heerWolfsen(PvdA)De minister zegt dat de wetgeving het onmogelijk maakt om bij straffen
rekening te houden met de persoon van de verdachte. Dat is echt evidente onzin.
Er wordt niet alleen rekening gehouden met de zaak, maar nadrukkelijk ook
altijd met de persoon. Ik ben het met hem eens dat winkeldiefstallen op één
A4'tje worden aangeleverd en dat projecten als justitie in de buurt en een
betere afstemming in de keten dat meer mogelijk maken, maar de wetgeving maakt
het niet onmogelijk om rekening te houden met de persoon van de verdachte.De heerVan der Staaij(SGP)Mijn vraag richt zich in het bijzonder op de nauwelijks te behandelen
veelpleger. Hoe zou in dat geval de keus moeten worden gemaakt, of wij er
méér aan hebben om een straf op te leggen die twee jaar kan
duren, dan wel om deze maatregel op te leggen? Waar zitten de verschillen
en hoe zou die afweging gemaakt moeten worden?De heerEerdmans(LPF)Ik zou graag antwoord hebben op mijn vraag over de rechterlijke macht.MinisterDonnerDe heer Wolfsen heeft terecht opgemerkt dat het Wetboek van Strafrecht
nu al verschillende mogelijkheden biedt. Alleen bereik ik, door het niet een
straf maar een maatregel te noemen, het voordeel dat ik niet op voorhand hoef
te bezien welke straf proportioneel is, maar dat ik na een bepaalde termijn
kan gaan beoordelen of de behandeling wel of niet aanslaat en welke mogelijkheden
er verder zijn.De heer Rouvoet spreekt over de onbehandelbaren, maar ook bij tbs lopen
wij tegen dat verschijnsel op, bijvoorbeeld bij plegers bij seksuele delicten
waarbij wij moeten constateren dat wij er voorlopig niets mee kunnen doen.
Desondanks laten wij die mensen niet weer op straat los. Tbs is juist een
voorbeeld van een maatregel die eventueel voortduurt totdat het gevaar voor
de samenleving is geweken. Daarom worden er nu ook longstay-afdelingen gecreëerd.
Wij hebben ook andere maatregelen die opgelegd kunnen worden, bijvoorbeeld
om de buurt te beveiligen door een straatverbod op te leggen. Er zijn dus
verschillende maatregelen mogelijk die juist samenhangen met bescherming van
de samenleving.In het geval van het wetsvoorstel leggen wij, in plaats van een straf
die gericht is op de zaak, vanwege het patroon een maatregel op die wel valt
binnen de proportionaliteit van de straf die anders opgelegd zou zijn, maar
daarnaast veel meer ruimte biedt om een behandeling te beginnen. Daarom is
ervoor gekozen om niet naast de SOV ook nog een andere maatregel mogelijk
te maken, maar de SOV op te rekken tot een breder begrip. Daarom ben ik gaarne
bereid om aan te geven – al denk ik niet dat dit echt nodig is –
dat het behalve om behandeling voor verslaving ook gaat om behandeling voor
eventuele andere factoren die tot een wilsgebrek leiden. Wij moeten daar een
juiste formulering voor zien te vinden, want er moet niet uit te halen zijn
dat de behandeling voortduurt totdat er werk of een woning gevonden is. Dat
zijn immers factoren die kunnen samenhangen met het al dan niet gaan veelplegen.
In alle eerlijkheid moet ik zeggen dat ik niet kan zeggen welke behandeling
mij in alle gevallen voor ogen staat. Door deze maatregel kan dat nu wel.
In het huidige systeem valt er in sommige gevallen niets op te leggen en moet
de samenleving er maar mee uit de weg kunnen. Het thans voorliggende wetsvoorstel
draait het om. Zowel vanwege de capaciteit als vanwege het beleid is ervoor
gekozen om het initiatief te leggen bij een vordering van het OM en kan mede
gelet op het patroon – dat zal doorgaans veel meer het geval zijn dan
de vijf veroordelingen die thans geëist worden om tot oplegging van de
maatregel te komen – en op basis van de informatie de maatregel worden
opgelegd. Er wordt thans hard gewerkt aan het op peil brengen van de registratie-
en informatiesystemen zodat de rechter de informatie ook geboden kan worden.
Zo wordt het mogelijk om voor een bepaalde categorie, die harde kern van veelplegers,
de zaak om te draaien en om ze om te beginnen vast te zetten om het patroon
te doorbreken en om, waar men vatbaar blijkt voor behandeling, ook daadwerkelijk
met behandeling te beginnen. De ruimte die verschillende leden van de commissie
vragen, wordt met dit wetsvoorstel dus gecreëerd. Dat is ook de meerwaarde
van dit voorstel ten opzichte van de mogelijkheden die er op dit moment theoretisch
gesproken al zijn, maar die de rechter niet altijd gebruikt. Ik zeg niet dat
het op termijn altijd zal gebeuren, want dat zal verschillen per rechtbank.
Het lijkt mij in ieder geval goed om nu al dit signaal te geven. Dat geeft
geen garantie, maar geeft wel een duidelijke intentie weer en dat kan de rechterlijke
macht in een aantal gevallen ook over de streep trekken.MevrouwVos(GroenLinks)De minister zegt dat met deze maatregel de ruimte wordt geboden om mensen
te behandelen, maar uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt dat
uiteindelijk slechts maar een deel van de mensen behandeld zal worden. Ik
vind dat de minister dan ook duidelijker zal moeten aangegeven wat nu precies
het doel van deze maatregel is.De heerWolfsen(PvdA)De minister zei dat het niet wordt opgelegd, maar ik heb gezegd dat dit
nu juist komt omdat het OM en de politie niet even stelselmatig en geraffineerd
werken als de daders. Ik neem aan dat hij dat met mij eens zal zijn.MinisterDonnerDat is ten dele het geval. Vanwege de benadering die nu vaak gekozen wordt,
komen die zaken voor de politierechter die doorgaans niet de gelegenheid heeft
om al die informatie te behandelen. Dat is een van de redenen voor het inschakelen
van een meervoudige kamer voor dit soort zaken.De heerWolfsen(PvdA)Dat is een keuze van het OM.MinisterDonnerHet Amsterdamse OM heeft voor deze benadering gekozen en stuit dan weer
op de rechter. Als alles optimaal wordt gebruikt, is het mogelijk. In de werkelijkheid
is het echter nooit zo dat alles op hetzelfde moment optimaal loopt. Dat is
een praktisch gegeven. Ik zeg ook niet dat het met dit wetsvoorstel allemaal
wel is verzekerd. In dat opzicht is het een omdraaiing van het systeem. Dat
moet worden gezien tegen de achtergrond van de constatering dat wij nu een
probleem hebben. Het probleem wordt niet geschapen door deze maatregelen,
maar bestaat al. Wat wij er tot nu toe aan doen, is vooralsnog onvoldoende.Wil de heer Eerdmans zijn vraag herhalen? Ik dacht namelijk dat ik zijn
vraag al had beantwoord, maar het antwoord blijkt nog steeds niet bevredigend
te zijn.De heerEerdmans(LPF)Het ging om mijn opmerking dat rechters in Nederland veel te laag straffen.
Is dat voor de minister reden geweest om deze maatregel in te voeren? De heer
Rouvoet heeft zich ook al afgevraagd wat de noodzaak is van deze maatregel
als rechters gewoon een straf van vier jaar kunnen opleggen voor diefstal,
inbraak, straatroof en enkelvoudige mishandeling. Vindt de minister dat rechters
in Nederland te laag straffen?MinisterDonnerNee. Ik constateer dat de opgelegde strafduur op dit moment oploopt. Er
zijn 3000 celjaren meer opgelegd. Dat komt niet alleen omdat er meer misdrijven
zijn aangebracht, maar ook omdat de duur van de straffen oploopt. Uit de statistieken
blijkt ook dat Nederland op het gebied van de praktische duur van de straf
allang in de midden moot zit. Zolang een rechter blijft denken
in termen van een straf, zal hij blijven kijken naar de zaken waarvoor wordt
veroordeeld. Hij zal steeds afwegen of de straf proportioneel is. Het kan
dan wel zo zijn dat de maxima het al mogelijk maken, maar in de praktijk zijn
die maxima bedoeld als maxima en zijn zij niet de regel. Het maximum moet
niet het oriëntatiepunt zijn, maar is bedoeld als plafond voor een passende
strafmaat. In dat opzicht constateer ik een zich ontwikkelende praktijk. Ook
als die praktijk anders was, zou ik pleiten voor deze maatregel, vanwege de
andere systematiek die erin besloten ligt.Mevrouw Vos heeft gezegd dat ik voorzie dat er geen programma is. Dat
is onjuist. Ik voorzie inderdaad, mede in het licht van de praktijk, dat er
in een aantal categorieën geen aanleiding zal zijn voor een intensief
programma dat op gedragsverandering is gericht. Door het toepassen van de
maatregel krijgt de veelpleger echter weer een ritme. Door de regelmaat, de
medische verzorging en eventueel door methadon kan hij in een veel betere
lichamelijke conditie worden gebracht. Mogelijk wordt hierdoor ook zijn wilskracht
verbeterd. Hij gaat sporten en luchten, al die zaken horen erbij. De spijtoptant
die aanvankelijk niet meende voor een programma in aanmerking te komen, kan
daarvoor door deze ruimte juist wel in aanmerking komen. Resocialisatie en
begeleiding zijn ook op deze personen van toepassing. Ik kom hier straks op
terug. Ik voorzie niet in alle gevallen in een duur reïntegratieprogramma;
dat is het enige onderscheid. Ik denk namelijk niet dat dit in alle gevallen
profijt oplevert. Er is niet voor gekozen om de maatregel te rechtvaardigen
door die breed uit te smeren en overal een programma in te zetten, omdat de
programma's dan op de lange duur te weinig renderen. Ik hoop dat de effectiviteit
van het programma nu kan worden bewezen door de gerichte inzet en door de
selectie die plaatsvindt. Dit betekent niet dat in de andere gevallen geen
behandeling in het regime besloten zit. Mocht voorts achteraf blijken dat
de mogelijkheid bestaat om alsnog te kiezen voor een programma, dan zal die
worden geboden.Het is mogelijk om twee personen op een cel te plaatsen. In de brief over
het sobere regime is daar zelfs uitdrukkelijk in voorzien. Op het departement
van Justitie loopt het programma "Terugdringen recidive". In het kader daarvan
worden de verschillende programma's in combinatie bestudeerd op geschiktheid
voor recidivebestrijding. Vervolgens wordt bestudeerd in hoeverre die geschikt
zijn voor de verslaafden en de niet-verslaafden in het traject. Ik ben er
inderdaad nog niet achter waaruit de derde categorie tussen verslaafden en
niet-verslaafden bestaat. Mogelijk krijg ik daarop nog antwoord.De aanpak is gebaseerd op het diagnosesysteem. Gericht maatwerk is daardoor
mogelijk. Afhankelijk van het plan kan iemand in detentie worden gehouden.
In voorbereiding op het vervolg wordt zorg ingezet. Enkelen onder u hebben
gevraagd hoe dit zich verhoudt tot de bezuinigingen op de reclassering. Zoals
ik een- en andermaal heb uitgelegd, wordt er bezuinigd op de algemene werkwijze
van de reclassering en op de grotere selectie. In de brief over de modernisering
van de sanctietoepassing is juist voorzien in een uitbreiding van middelen
vanwege de extra werkzaamheden die daarmee gepaard gaan. Er wordt in het algemeen
wel bezuinigd, maar per saldo komt het op nul uit. Er is dus niet minder geld.
Derhalve is het onterecht om de bezuinigingen op de reclassering erbij te
halen. Waar gerichte programma's mogelijk zijn en maatwerk kan worden geleverd,
worden extra middelen ingezet.De heer Rouvoet en anderen zijn ingegaan op de nazorg. Voor ogen staat
dat er een persoonlijk traject voor betrokkenen wordt opgesteld. Daarbij zijn
huisvesting, arbeid, uitkering, schuldhulpverlening, eventueel schuldsanering
en plaatsing in zorgvoorzieningen mogelijk. Zodoende wordt zorgcontinuïteit
georganiseerd. Voor het tweede traject zijn volgens de algemene systematiek
de gemeenten primair verantwoordelijk. Dit verandert niet door deze maatregel,
omdat de gelden die de gemeenten hiervoor krijgen niet worden overgeheveld
naar de begroting van het ministerie van Justitie. Zodra dit wel gebeurt,
kunnen wij over een ander systeem praten. Juist om die reden is het de bedoeling
dat met de gemeenten convenanten worden gesloten over de opvang. Dat is een
onderdeel van de keuze om de maatregel in eerste instantie te beperken tot
de vier grote steden. Let wel: die beperking geldt alleen voor 2004. Dat is
alleen maar omdat wij in 2004 pas de eerste 274 plaatsen beschikbaar krijgen.
Als ik die over alle gemeenten in het land verspreid, dan heb ik overal te weinig
plaatsen. Daarom hebben wij ervoor gekozen dit in het eerste jaar te beperken
tot de vier grote steden. Het is allerminst de bedoeling dat dit permanent
is. Ook Groningen, Heerlen en andere plaatsen worden in de gelegenheid gesteld
aan de maatregel deel te nemen. Er wordt wel mee aangegeven dat er keuzen
gemaakt zullen moeten worden. Ik kan niet in iedere regio een paar cellen
maken in deze categorie. Er zal een afweging moeten worden gemaakt tussen
de voordelen van het in de regio laten van betrokkene en de noodzaak van behandeling
en van beschikbare capaciteit. Er kan niet op voorhand een garantie worden
gegeven.MevrouwGriffith(VVD)Treedt u op tegen de gemeenten als zij zich niet houden aan de afspraken
in de convenanten?De heerRouvoet(ChristenUnie)Mijn vraag sluit hierbij aan, omdat ik op dit punt een amendement heb
ingediend. Mag ik de minister zo verstaan dat de toevoeging "op vordering
van het openbaar ministerie" niet te maken heeft met het gericht inzetten
van de nieuwe maatregel in de vier grote steden? Dat staat in de memorie van
toelichting. Kan er waar dan ook in het land gevorderd worden?MinisterDonnerIn eerste instantie staat de vordering wel degelijk mede ten dienste van
de toepassing van de capaciteit. Ik introduceer daarmee een verschil, maar
dat hangt samen met de capaciteit. In 2004 zal er alleen in de grote steden
gevorderd kunnen worden. Dat sluit aan op de programma's.In 2005, als het aantal plaatsen wordt verdubbeld, zullen die ook breder
verdeeld worden. Er zal dan ook in andere plaatsen op vordering van het OM
toepassing kunnen plaatsvinden. Ook dan zal steeds de vordering van het openbaar
ministerie er tussen moeten zitten. Anders dreigt de maatregel wel opgelegd
te worden, terwijl de behandelplaatsen er niet zijn. De maatregel
gaat dan aan zijn eigen succes ten onder.De vordering van het OM zit er ook om andere redenen tussen, namelijk
vanwege het element van de rechtsbescherming waarop mevrouw Vos wijst. Er
zijn een aantal consequenties, zoals het in voorlopige hechtenis nemen. Derhalve
moet het steeds een keuze van het openbaar ministerie blijven. Dat is nu net
een element van rechtsbescherming. Onder andere de beperkte capaciteit is
een belangrijke waarborg dat er niet zo maar uitgebreid wordt.De heerRouvoet(ChristenUnie)Hoe verhoudt de opmerking van de minister dat dan wel een maatregel kan
worden opgelegd, maar dat in een aantal plaatsen de capaciteit niet aanwezig
is, zich tot wat de minister in antwoord op vragen van de fractie van de PvdA
in de nota naar aanleiding van het verslag heeft geschreven, namelijk dat
buiten de specifieke ISD-capaciteit ook in de reguliere capaciteit tenuitvoerlegging
kan plaatsvinden?MinisterDonnerDie cellen zijn daarvoor eventueel geschikt, maar desondanks is het niet
de bedoeling om dit in één keer breed op te leggen, terwijl
wij nog niet eens de specifiek gerichte capaciteit hebben kunnen ontwikkelen.
Dan dreigt wat de heer Rouvoet vreest. De maatregel wordt opgelegd, maar de
behandeling blijkt niet mogelijk. De betrokkene zou op zichzelf wel vatbaar
zijn voor behandeling, maar de mogelijkheid is er niet. Vervolgens ontstaat
bij de rechterlijke macht een houding van: nu leggen wij het op, maar heeft
het geen enkel effect. Derhalve dwingt een wijs beleid in dezen onder andere
om met de capaciteit rekening te houden. Dat is niet duurzaam het geval, maar
wel in de opbouwfase.Mevrouw Griffith stelde een vraag over een verschil in aanpak tussen allochtonen
en autochtonen. Dat speelt minder bij de veelplegers. Mevrouw Griffith zal
als zij het interview heeft gelezen hebben gezien, dat ik geen onderscheid
maak tussen allochtoon en autochtoon. Ik maak wel onderscheid tussen verschillende
groeperingen. Er zal steeds bij de sanctie op de persoon gelet moeten worden.
Er is terecht op gewezen dat dit binnen de grenzen van de wet nu al gebeurt,
en het is allerminst mijn bedoeling om de grenzen van de wet in dezen op te
rekken. Maar dit is juist een van de redenen om in deze maatregel te voorzien,
want op basis van dezelfde filosofie zou het een vorm van discriminatie zijn
om de veelpleger, die totaal anders dan anderen op straffen reageert, hetzelfde
te behandelen als die anderen. Deze maatregel biedt dus ruimte voor differentiatie,
maar ik ben mevrouw Griffith dankbaar voor deze vraag, want zo heb ik de gelegenheid
om nog eens te wijzen op de discriminerende dimensie die doorgaans aan opmerkingen
gegeven wordt door de kop die men boven overigens verstandige opmerkingen
zet.De heerWolfsen(PvdA)Heeft u achteraf niet een klein beetje spijt van die uitlating, omdat
er toch een zekere suggestie van "wij/zij" van uitgaat, die niet onmiddellijk
de kop ingedrukt is? Ik erken dat het ook al in de huidige aanpak gebeurt,
maar de uitspraak wekte een wat ongelukkige suggestie.MinisterDonnerAls wij ons neerleggen bij de onzorgvuldigheid waarmee wat er gezegd wordt,
doorgaans wordt weergegeven, draait het erop uit dat wij onze mond gaan houden.
Dit lijkt mij verkeerd. Ik heb ook geen spijt van mijn uitspraken. Die heb
ik gedaan in een interview, maar de uitspraken stonden al in de krant voordat
het interview gepubliceerd was. Dat vind ik al uitermate dubieus. Vervolgens
werd het door de kop boven het bewuste artikel nog dubieuzer gemaakt, zonder
dat de tekst er enige aanleiding toe gaf. Als je dit wilt voorkomen, wijk
je voor onzorgvuldigheid.De heer De Wit heeft nog gevraagd of wij ons niet juist zouden moeten
richten op de groep met de zwaarste problemen en of wij daarvoor geen behandeling
zouden moeten afdwingen. In wezen gaat het bij de groep van de veelplegers
om een categorie met zware problemen. Ik ben het ermee eens dat sommigen in
deze groep zware problemen hebben die niet alleen met een verslaving verband
houden, maar ook met een psychische stoornis. Maar door deze maatregel breder
te maken dan de SOV schep ik juist ruimte om hiermee rekening te houden. Ik
ben het er zonder meer mee eens dat er op het ogenblik mensen in een penitentiaire
inrichting verblijven die eigenlijk in een psychiatrische inrichting thuishoren.
Ik ben er ook met de minister van Volksgezondheid over in bespreking hoe wij
het een beter op het ander kunnen laten aansluiten, maar dit geeft tegelijkertijd
het belang van de nu voorgestelde maatregel aan. Het gaat bij deze groep nog
niet om ernstige misdrijven zoals in de gevallen waarin er tbs wordt opgelegd,
maar in wezen gaat het wel om hetzelfde soort maatregel. In beide gevallen
is het namelijk de bedoeling om ruimte te scheppen voor een behandeling. En
mocht er sprake zijn van een dubbele indicatie, dus van verslaving en van
een psychische stoornis, dan biedt deze maatregel de ruimte om hiermee rekening
te houden en de betrokkene eventueel naar een andere inrichting over te plaatsen.Er zal inderdaad op 1 januari in Heerlen een programma in deze sfeer van
start gaan. Ik verwacht dat personen in een ISD die psychische problemen hebben,
op den duur ook in dit soort programma's kunnen worden opgenomen.Wat de vragen over negatieve ervaringen met de SOV betreft, deze maatregel
is nog niet adequaat en volledig geëvalueerd. Er heeft een tussenevaluatie
plaatsgevonden in Amsterdam. De berichten in Het Parool op dat punt zijn onjuist.
Bij zeven van de tien deelnemers bij wie de maatregel is beëindigd, gaat
het tot op heden goed. Echter, de aantallen die aan de orde zijn, zijn nog
te klein en de periode is te kort om tot een definitieve evaluatie te komen.
Daarom wordt die evaluatie pas over drie jaar voorzien.In antwoord op de vraag van mevrouw Griffith over een tussentijdse evaluatie
merk ik het volgende op. Ik ben bereid tot zo'n evaluatie, maar niet na één
jaar of na twee jaar, want de maatregel wordt voorzien voor twee jaar. Je
hebt daarbij eerst een instroom nodig en vervolgens moet je kunnen kijken
wat de effecten zijn. Nu is een evaluatie van de wet als geheel na vier jaar
voorzien, maar ik zeg gaarne toe om bij de evaluatie die in 2006 is voorzien
van de SOV-maatregel, de vraag mee te nemen wat nu de winst is van deze maatregel
ten opzichte van de enkele SOV-maatregel. In die zin ben ik bereid de tussentijdse
evaluatie mee te nemen.De heerWolfsen(PvdA)Wat is het oordeel van de minister over het amendement betreffende
een jaarlijkse rapportage dat mijn collega Van Heemst, die aanvankelijk het
wetsvoorstel zou behandelen, heeft ingediend?MinisterDonnerHet is niet ingediend, maar misschien mag ik wat dat betreft waarschuwen
voor zonder meer een jaarlijkse rapportage. Je moet hier over de lange termijn
gaan kijken, want anders blijf je je fixeren op kortetermijneffecten. Ik zeg
gaarne toe om niet pas over vier jaar maar al over drie jaar, in het kader
van de evaluatie van de SOV, de ervaringen met deze maatregel mee te nemen.
Dan hebben wij het over een periode van drie jaar, één jaar
nadat de eerste groep er eventueel uit is gekomen.MevrouwGriffith(VVD)Neemt u dan ook de vraag mee of rechters al dan niet zwaarder straffen?
Daar ging het immers met name ook om.MinisterDonnerUw punt van een nulmeting neem ik zonder meer mee. Dat zal inderdaad moeten
worden uitgevoerd en dan heb ik er ook een beeld van of er een verandering
in het beleid tot stand komt. Het gaat er echter niet om dat de rechters "zwaarder"
straffen. Met dit wetsvoorstel leggen zij een maatregel op en kunnen zij achteraf
bekijken of het eventueel kan worden bekort.De heer Van der Staaij vroeg wat er gebeurt in situaties dat de gedragsbeïnvloeding
niet van de grond komt. Strikt genomen gebeurt er niet iets anders dan wat
er nu gebeurt als betrokkenen vastgezet worden. Wij moeten dan constateren
dat zij weer op vrije voeten zullen komen. Het enige verschil dat er is door
deze maatregel, is dat ik meer ruimte heb om juist de gedragsbeïnvloeding
aan te laten slaan dan bij de maatregelen die nu worden opgelegd en die steevast
te kort te zijn, behalve als het om SOV-maatregelen gaat.Wat betreft een periodieke rapportage tussendoor, wijs ik erop dat deze
ook al in het veiligheidsprogramma is voorzien; daar kan het meegenomen worden.
Een amendement op dit punt zal ik ontraden.De garantie van het hoger straffen die mevrouw Griffith vroeg, kan ik
niet geven als minister van Justitie. Ik denk wel dat je op deze manier, gegeven
het probleem, weer een stap verder gaat in het scheppen van de voorwaarden
daarvoor. Ik denk dat inderdaad voor de rechter de praktijk van belang zal
zijn, namelijk in hoeverre er nu iets wordt gedaan met die mensen om op den
duur de maatregel te rechtvaardigen. Alleen, ik moet eerst beginnen met deze
op te leggen, voordat ik dit zo kan bewerkstelligen.De heer Jager vroeg hoe wordt voorkomen dat de dader alweer op straat
staat voordat het slachtoffer aangifte heeft gedaan. Dat is mede de reden
waarom wij de mogelijkheid van voorlopige hechtenis uitbreiden tot deze gevallen.
Daar waar uit het patroon blijkt dat er sprake is van een veelpleger, weet
je op voorhand zeker dat als je betrokkene onmiddellijk weer laat gaan nadat
je hem aangehouden hebt, deze vrijwel onmiddellijk weer verder zal gaan met
het patroon. Dat is het onbevredigende. Vanwege het gedrag moet je iemand
eventueel gedurende geruime tijd vastzetten ter bescherming van de samenleving.
Dat begint op het moment dat je hem hebt aangehouden; vandaar de verruiming
van de voorlopige hechtenis.De rechtsbescherming zit erin dat er een gerichte vordering moet zijn
van het openbaar ministerie om in dit geval de maatregel voor veelplegen op
te leggen. Is dat niet het geval, dan vindt vervolging plaats voor het misdrijf
dat net is gepleegd. Gelet op het totale strafpatroon zal de straf dan doorgaans
lager zijn dan de periode van voorlopige hechtenis, die daarom niet zal worden
opgelegd. Om dat te doorbreken moet het openbaar ministerie vaststellen dat
het om een veelpleger gaat. In die situatie kan voorlopige hechtenis worden
opgelegd, wat ook logisch is in de filosofie om de maatregel op te leggen.Ik kom bij de vraag van de heer Wolfsen hoe de selectie plaatsvindt. In
een aantal gemeenten is de verdere verbetering van de informatiesystemen op
gang gekomen. Op basis van de criteria zal de politie in samenspraak met de
reclassering en het OM een lijst van potentiële kandidaten opstellen.
In Den Haag heeft men al een lijst die wat badinerend de top 10 wordt genoemd.
Daarop wordt systematisch gericht: wordt iemand aangehouden, dan zal onmiddellijk
worden overwogen om gestapeld ter zitting te brengen met vervolgens de vordering
en eventueel een zwaardere straf.Mevrouw Griffith heeft gevraagd naar de uniformiteit van de maatregel.
Op den duur, als de maatregel algemeen wordt gehanteerd, zal dat zeker een
punt zijn. Op dit moment hebben wij evenwel te maken met gemeenten die hun
eigen programma's ontwikkelen voor de aanpak van veelplegers. Dit is in het
eerste jaar beperkt tot de vier grote gemeenten. Ik heb er dan ook voor gekozen
om de gemeenten naar eigen inzicht programma's te laten ontwikkelen en binnen
de grenzen en definities van deze maatregel te kijken hoe zij dat aanpakken.
Ik heb de gemeenten al toegezegd dat mede onder leiding van justitie de resultaten
van de verschillende aanpakken in de verschillende gemeenten kunnen worden
vergeleken. Wij moeten echter niet op voorhand de uniformiteit voorop zetten.
Uiteraard zal op den duur waar nodig via aanwijzingen van het openbaar ministerie
een zekere lijn worden gebracht in het rekwireergedrag, maar die richtlijnen
sluiten een individuele vrijheid van de officier absoluut niet uit. Langs
die lijnen wordt uiteraard wel lijn gebracht in het beleid van het openbaar
ministerie inzake de toepassing van deze zaken.De heer De Jager heeft gevraagd of de geautomatiseerde systemen bij het
openbaar ministerie en de zittende magistratuur op orde zijn voor de persoonsgerichte
aanpak. De koppeling van de systemen van de politie en het openbaar ministerie
is inmiddels in gang gezet. Hiervoor moet de technische infrastructuur geschikt
worden gemaakt. De doorschakeling vindt niet ook gelijk naar de zittende magistratuur
plaats. Dat zal moeten lopen via de dossiers. De dossiers bevatten niet uitsluitend
justitiële informatie over veroordelingen, maar ook andere informatie.
In Utrecht worden hele kalenders opgesteld met een tijdbalk van alle incidenten
en ingrepen.MevrouwGriffith(VVD)Ik begrijp dat de justitiële informatie in het dossier zit, maar
ook binnen de JIB's komen partijen bij elkaar. Daar hebben ze vaak een overzicht
op een A4'tje met wat een verdachte allemaal gedaan heeft. Mag dat in het
dossier voor de rechter?MinisterDonnerJa. Ik zei dat het ook gaat om andere informatie, ook over
lopende zaken. Een belangrijk element hiervan zal zijn het op orde brengen
van het verzamelen van die informatie.De heer Rouvoet vroeg naar de selectie van degenen die voor de maatregel
in aanmerking komen. In de stukken is ingegaan op het diagnose-instrument
van de RISc. Op basis daarvan wordt gekeken of er aanknopingspunten zijn.
Juist omdat nu niet de hele selectie geconcentreerd wordt op het eerste moment
en ik door het opleggen van de maatregel de ruimte krijg om een langere periode
te bezien, heb ik een langere termijn om de diagnose beter te funderen. Er
komt daardoor meer ruimte voor de juiste behandeling of voor uitbreiding ervan.
Ook tijdens de uitvoering van de sobere detentie bestaat de mogelijkheid om
tussentijds te screenen op de vraag of er aanleiding is om het programma te
veranderen.Mevrouw Vos heeft gevraagd hoe het staat met de rechtszekerheid bij het
opleggen van de maatregel. Zal een enkel feit voldoende zijn? Moet betrokkene
instemmen met het eventueel opleggen van de maatregel? Net zomin als nu bij
de SOV, zal betrokkene moeten instemmen.MevrouwVos(GroenLinks)Die vraag heb ik niet gesteld. Ik heb gevraagd naar het bekennen.MinisterDonnerIn de praktijk worden de personen om wie het hier gaat doorgaans op heterdaad
betrapt en is bekennen om die reden al niet nodig. Het bekennen is gewoon
een vraag van het bewijsrecht. Zoals dat nu al het geval is, is de enkele
bekentenis vaak onvoldoende als bewijsvoering. Dat verandert allemaal niet
door deze maatregel. Er zal gewoon een veroordeling nodig zijn, waarbij de
rechter de gronden aanwezig acht voor het opleggen van de maatregel. In dat
opzicht blijft de rechtszekerheid die nu in het systeem zit, gewaarborgd.MevrouwVos(GroenLinks)Er is een patroon. De verdachte pleegt opnieuw een daad. Dat enkele feit
kan aanleiding zijn voor het opleggen van de maatregel, ook al is het een
feit van betrekkelijk lichte aard. Hoe verhoudt zich dat tot voldoende rechtsbescherming?MinisterDonnerDat is nu net waarom je met een maatregel komt. Als ik overstap van het
meer zaaksgericht naar het persoonsgericht benaderen van de verdachte, dan
is strikt genomen de vraag of het laatste feit van lichtere aard is, niet
bepalend. Het gaat om het patroon dat ik vaststel. Ik heb vastgesteld dat
iemand behoort tot de harde kern van de veelplegers. Daaraan ligt een vrij
lange lijst van feiten ten grondslag. Dan speelt veel minder of het laatste
feit lichter of zwaarder is. Nee, het gaat erom dat het feit valt binnen de
categorie van feiten die aanleiding geven tot de maatregel. Anders blijf je
vastzitten in de zaaksgerichte benadering en blijf je de maatregel zien als
sanctie op het laatste feit, hetgeen onlogisch is.Er is ook gevraagd naar de extra motiveringsplicht. Het is niet de bedoeling
dat er op dit punt een extra motiveringsplicht komt. Als de maatregel wordt
opgelegd, zal dat uiteraard wel worden gemotiveerd. Van de rechter zullen
wij echter geen motivering vragen in alle gevallen waarin de maatregel niet
wordt opgelegd. Als een maatregel gevorderd wordt en niet wordt opgelegd,
zal de rechter dat wel moeten motiveren.MevrouwGriffith(VVD)Het is juist gebruikelijk dat rechters meestal een standaardmotivering
aanhouden. Aangezien wij zoveel waarde hechten aan dit voorstel, heb ik u
gevraagd of het mogelijk is om die extra motivering in dit concrete geval
aan de rechter te vragen.MinisterDonnerHet is niet de bedoeling om het in de wet te regelen, want daarmee zouden
wij een extra last aan de rechterlijke macht opleggen. Ik zal het punt ter
sprake brengen bij de Raad voor de Rechtspraak, ook omdat het aanvankelijk
alleen maar gaat om de rechtbanken in een beperkt aantal arrondissementen.
Wij kunnen dan bij de evaluatie nagaan of dat duidelijkheid biedt of niet.De heer Rouvoet vroeg waarom de rechter de maatregel zou opleggen als
iemand niet beïnvloedbaar blijkt te zijn. Door de gekozen vorm bestaat
de mogelijkheid dat de rechter achteraf constateert dat iemand volstrekt niet
beïnvloedbaar blijkt en besluit om de maatregel af te breken. In het
huidige systeem moet bij het opleggen van een straf op voorhand worden beoordeeld
of betrokkene beïnvloedbaar is. Het grote voordeel van de maatregel is
dat ruimte wordt geschapen om in de praktijk te zien of een persoon beïnvloedbaar
is, terwijl dat nu vaak moet worden beoordeeld terwijl een persoon nog niet
eens in voorlopige hechtenis is. Dat berust dan puur op een visie op een dossier.De heer Rouvoet vroeg of bezuinigingen reden vormen voor een sober reclasseringsrapport.
In het algemeen zal in een aantal gevallen inderdaad met soberder reclasseringsrapportages
kunnen worden volstaan. Het is primair aan de rechter en het openbaar ministerie
om aan te geven in welke gevallen dat mogelijk is. De rapportage op basis
van RISc, zoals hier is voorzien, is veel uitgebreider.De heer Rouvoet sprak ook over het schrappen van de rapportage van de
gedragsdeskundige in het vierde lid van artikel 38m. Het gaat daarbij om een
ander rapport dan het reclasseringsrapport. Het is inderdaad logisch om dan
ook in het vijfde lid de term "deskundig" te schrappen. Strikt nodig is dat
niet, want daarin wordt niet gesproken van gedragsdeskundigen. Dat het advies
van een deskundige komt, mag je toch verwachten. Ik ben het er echter mee
eens, dat het vanwege de mogelijke verwarring beter is om dat in het vijfde
lid te schrappen. Ik dank de heer Rouvoet dus voor zijn suggestie.Verder is gevraagd naar wat met een veelpleger gebeurt na de maatregel.
Ik heb aangegeven dat de nazorg onderwerp van overleg zal zijn met de gemeente
en dat daarover afspraken moeten worden gemaakt. In het voorjaar van 2004
hoop ik bij brief terug te komen op de ASBO-maatregel of de "doe maar gewoon"-maatregel.Een aantal leden heeft gevraagd hoe het in deze gevallen staat met de
heroïneverstrekking. Ik huiver ervoor wat dat betreft een combinatie
te maken. In het desbetreffende rapport wordt als rechtvaardiging voor de
heroïnemaatregel aangegeven dat die bevorderlijk is voor de gezondheid
van betrokkene en dat die ook in andere opzichten een verbetering in het gedrag
aanbrengt. Ik weet niet of dat ook hierbij het geval is.De heerWolfsen(PvdA)De beleidsbrief van de minister is er kraakhelder over. Daarin
wordt over "zeer relevant" gesproken.MinisterDonnerDaarom sluit ik het niet uit, maar ik huiver wel voor het leggen van die
relatie. Het is een punt, zij het dat het daarbij in wezen om iets anders
gaat dan de heroïneverslaafde in het kader van de veelplegers. Het betreft
meer de bredere vraag hoe wij met dat project omgaan. De economie van het
geheel mag geen afwegingsfactor op dat punt zijn. De evaluatie van het nut
van heroïneverstrekking vindt nog ten dele plaats. Als dat op termijn
een van de behandelmethoden blijkt, dan zullen wij dat zeker moeten overwegen.Ik ben ingegaan op het voornemen van de heer Wolfsen tot het indienen
van een amendement over de uitbreiding van het derde lid van artikel 38m.
Op zichzelf sta ik er sympathiek tegenover als er een juiste formulering voor
kan worden gevonden. Daar moet ik nog even over nadenken, maar als wij dit
artikel toch al moeten wijzigen om de kwestie van de deskundigen eruit te
gooien, dan kunnen wij deze wijziging meteen meenemen.De heerWolfsen(PvdA)Neemt u dit direct mee? Dat is het gemakkelijkste.MinisterDonnerHet klopt dat het niet alleen om de verslaving gaat. Wij moeten tot uitdrukking
brengen dat de behandeling breder moet zijn. In die zin ben ik het eens met
dat punt. Als er toch een nota van wijziging moet komen, naar aanleiding van
de kwestie van de deskundigen, dan kunnen wij de verbreding wellicht direct
meenemen.De heer Eerdmans heeft een amendement ingediend om, naast de maatregel,
ook celstraf te kunnen opleggen. Dat is nu niet het geval. Ik ontraad de aanneming
van dit amendement, want ook bij de SOV is die combinatie niet voorzien. Dat
is ook logisch, want qua toepassing vallen deze maatregelen ten dele over
elkaar heen. De motivering van de maatregel is er niet in gelegen dat die
bovenop de celstraf komt, maar in plaats daarvan. Tegelijkertijd zal het vergeldingsaspect
mogelijk ook een factor zijn. De rechter zal een en ander in een andere optiek
plaatsen, omdat hij de maatregel oplegt en na een zekere tijd kan gaan kijken
of die nog zinvol is. In de praktijk zal die termijn doorgaans aanzienlijk
langer zijn dan nu al aan straf wordt opgelegd. Om die reden ontraad ik de
aanneming van het amendement. De Raad van State heeft bij de advisering over
de SOV ook geadviseerd af te zien van die combinatie. In de praktijk van de
SOV is niet gebleken dat die wenselijk is.Ik ben ingegaan op het amendement van de heer Rouvoet op stuk nr. 9 om
de vordering van het openbaar ministerie te schrappen. Ik ontraad de aanneming
van dat amendement ook, alleen al om redenen van de capaciteit. In de stukken
wordt weliswaar aangegeven dat de vordering op termijn eventueel kan vervallen,
maar dat maakt onderdeel uit van de evaluatie. Er zijn daarnaast nog andere
redenen om de vordering te handhaven, mede uit een oogpunt van de koppeling
met de voorlopige inhechtenisneming.Vervolgens kom ik te spreken over het amendement van de heer Eerdmans
op stuk nr. 8 dat ertoe strekt een nieuw artikel 62a in te voegen, teneinde
de samenloopregeling buiten toepassing te verklaren in het specifieke geval
van de veelplegers. Aanneming van dat amendement ontraad ik. Als er reden
is om de samenloopregeling te veranderen dan gaat het niet aan om dat specifiek
voor veelplegers te doen. Mocht na ommekomst van de maatregel blijken dat
betrokkene onmiddellijk zijn leven hervat, dan komt hij weer in aanmerking
voor de maatregel als aan de vereisten is voldaan. Om die reden is er geen
grond om de samenloopregeling af te schaffen. Je moet in een algemene voorziening
in de systematiek van het Wetboek van Strafrecht, waarvoor wij ten aanzien
van samenloop een verhoging toestaan, nu niet een bijzondere maatregel invoeren.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn beantwoording in eerste termijn. Aangezien
wij nu al over de voor dit wetgevingsoverleg afgesproken tijd heen zijn, zal
op een nader te bepalen tijdstip de tweede termijn worden gehouden.Sluiting 13.37 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (VVD), Weekers (VVD), De Pater-van der
Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA), ondervoorzitter,
Lazrak (SP), Wolfsen (PvdA), Tonkens (GroenLinks), Jan de Vries (CDA), Van
Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Nawijn (LPF),
Van Fessem (CDA), Straub (PvdA), Griffith (VVD), Van der Laan (D66) en Visser
(VVD). Plv. leden: Van Hijum (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer (SP), Arib (PvdA), Karimi
(GroenLinks), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Varela (LPF), Joldersma (CDA), Hermans
(LPF), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Örgü (VVD), Lambrechts (D66)
en Rijpstra (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28980-13.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl