Rechtsstaat en Rechtsorde; Brief minister over de voortgang van het programma Bruikbare rechtsorde
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29279, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-11-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29279 nr. 41

09-11-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamKwalitatieve visie op vermindering regeldrukDoorbreek piramide van gestapeld wantrouwenConcrete resultaten en projecten van Bruikbare rechtsordeTot slotOndertekeningLichaamVOORTGANGSRAPPORTAGE BRUIKBARE RECHTSORDE 2006Inhoudsopgave blz.1. INLEIDING2 PROJECTEN BRUIKBARE RECHTSORDE2.1 Bruikbare rechtsorde projecten 2004/2005 (eerste reeks)Hoger OnderwijsWet MOT/WIDZorgplichten in milieuwetgevingGezondheids- en welzijnswet voor dierenScheepvaartGevaarlijke stoffenVleeswetgeving2.2 Bruikbare rechtsorde projecten 2005/2006 (tweede
reeks)Rechtsvorm maatschappelijke ondernemingPrivaatrechtelijke rechtsvormen decentrale overhedenTuchtrechtParticuliere beveiliging en rechercheRegelgeving biotechnologie (tweede fase)Primair onderwijsVoortgezet onderwijs: minimumvoorschriften voor de inrichting
van het vmbo2.3 Nieuwe Bruikbare rechtsorde projectenOpenbare internetconsultatie bij voorbereiding van regelgevingSanctiestelselsUitdragen kernwaarden rechtsorde3 ONDERZOEK3.1 Afgerond onderzoekRegeldruk en zoeken naar draagvlakRegeldruk en open normen3.2 Lopend onderzoekLiteratuuronderzoek regeldrukNieuwe gelijkheidNationale regelgevingsmonitorPilot Monitor EU-invloed3.3 Nieuwe onderzoeksvoorstellen4 UITDRAGEN KWALITATIEVE VISIE OP REGELDRUK4.1 Maatschappelijke regeldrukconferentie4.2 Catshuissessie over regeldruk4.3 Communicatie4.4 Nieuwe activiteiten5 OVERIGE EN AANVULLENDE ACTIVITEITEN5.1 Adviesaanvraag SER5.2 Project Herijken departementale regels5.3 Vermindering administratieve lasten en vereenvoudiging
vergunningen5.4 Nederlands Taxonomie Project5.5 Activiteiten op het gebied van het privaatrecht5.6 Activiteiten op het gebied van het algemene bestuursrecht6. VERWACHTINGENBIJLAGE 1Startnotities voor nieuwe projectenStartnotitie Openbare internetconsultatie bij voorbereiding
van regelgeving1. Aanleiding en achtergrond2. Doel3. Aanpak4. Werkwijze en planningStartnotitie «Uitdragen kernwaarden rechtsorde»Ter vergroting van het draagvlak voor de rechtsorde bij
burgers1. Aanleiding2. Noodzaak3. Aard van het projectUitgangspunten– Wijze van overdracht centraal– Kennisgericht– Aandacht voor dilemma’s4. Doel en taakopdracht5. Programma Bruikbare rechtsorde6. Projectorganisatie en planningBIJLAGE 2TabellenFiguur 1: Aantal geldende wetten en AMvB’s in de
loop der tijdFiguur 2: Aantal geldende regelingen per ministerie (januari
2006)Figuur 3: Aantal in de Eerste Kamer aangenomen wettenFiguur 4: Aantal nieuwe zelfstandige regelingen in de
loop der tijdFiguur 5: Vergelijking 2005/2006 (totaal aantal geldende
regelingen)Figuur 6: Wijzigingen 2006 t.o.v. 2005 (aantal en soort
regeling)Figuur 7: Wijzigingen 2006 t.o.v. 2005: (procentuele veranderingen
per ministerie)
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29279Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 411 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 279Rechtsstaat en Rechtsordenr. 41BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 november 2006Hierbij zend ik u een notitie waarin gerapporteerd wordt over de voortgang
van het programma Bruikbare rechtsorde. Centraal in dit programma staat het
uitdragen van een kwalitatieve visie op regeldruk.Kwalitatieve visie op vermindering regeldrukHet kabinet streeft naar minder regeldruk. Regeldruk is te definiëren
als de investering en inspanning die burgers, bedrijven en instellingen moeten
verrichten en de vrijheidsbeperking die ze ondergaan om zich aan regels te
houden. Het gaat daarbij om de ruimte die regels laten voor gedragsalternatieven
(keuzevrijheid), de kenbaarheid en doorzichtigheid van de regels, de consistentie
tussen regels, de uitvoering en naleving van regels, de handhaving van regels
en de wijze waarop overtredingen worden bestraft en de administratieve lasten
als gevolg van de regels.Het programma Bruikbare rechtsorde (brief van 21 april 2004, Kamerstukken
II, 29 279, nr. 9) is een van de wijzen waarop invulling wordt gegeven
aan het streven van het kabinet naar vermindering van regeldruk. In Bruikbare
rechtsorde staat een kwalitatieve visie op de vermindering van regeldruk centraal: «Welke
verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid en samenleving is wenselijk
en welke alternatieve wetgevingsconcepten kunnen worden ingezet om mensen
en organisaties meer ruimte te bieden om hun verantwoordelijkheid zelf in
te vullen?»Bruikbare rechtsorde ontwikkelt alternatieve wetgevingsconcepten en zorgt
dat deze concepten een plek krijgen in het beleidsdebat. In interdepartementale
projecten worden concrete wetgevingscomplexen doorgelicht en aangepast. Daarnaast
wordt onderzoek verricht naar de achterliggende oorzaken en mogelijke oplossingen
van regeldruk en wordt gestreefd naar een grotere betrokkenheid van alle verantwoordelijken
bij het daadwerkelijk aanpakken van regeldruk.Doorbreek piramide van gestapeld wantrouwenWe klagen over het teveel aan regels, maar vragen tegelijk om meer. Deze
tegenstrijdigheid in de samenleving leidt ertoe dat van echte vermindering
van de regeldruk in de praktijk te weinig terechtkomt. Zodra het om concrete
dossiers en gevestigde belangen gaat, neemt de bereidheid tot het verminderen
van regeldruk blijkbaar af. Om dit tegenstrijdige gedrag te bespreken en te
doorbreken, heeft het kabinet Balkenende II op 15 maart 2006 in het kader
van het programma Bruikbare rechtsorde een brede maatschappelijke conferentie
georganiseerd met honderd vertegenwoordigers uit de politiek, de overheid,
het bedrijfsleven en de maatschappij.De regeldrukparadox «we klagen over te veel regels en tegelijkertijd
vragen we om meer» werd door velen herkend. Belangrijkste conclusies
van de conferentie waren dat de overheid vertrouwen moet geven in plaats van
wantrouwen organiseren, dat de samenleving, de media en de politiek weer risico’s
moeten durven te accepteren en dat ambtenaren beter moeten leren denken vanuit
degenen op wie de regels van toepassing zijn. (Brief van 7 juni 2006,
Kamerstukken II, 29 362, nr. 96.)Samenleven vergt meer vertrouwen dan we in recht en wet kunnen codificeren.
Een deel van dat samenleven is vastgelegd in contracten, particuliere regels
en reglementen. Het grootste deel van het maatschappelijk leven berust op
samenwerking die niet in de wet of in een contract geregeld is, maar uitgaat
van gewoonte en onderling vertrouwen. Vertrouwen moet uitdrukkelijk het uitgangspunt
zijn en blijven in de relatie tussen overheid en samenleving. De piramide
van het gestapeld wantrouwen moet doorbroken worden.Concrete resultaten en projecten van Bruikbare rechtsordeMet concrete, interdepartementale projecten wil het programma Bruikbare
rechtsorde aantonen dat er goede alternatieven zijn voor gedetailleerde regelgeving.
Alternatieve wetgevingsconcepten, zoals zorgplichten en open normen, zijn
inmiddels beter bekend bij wetgevingsjuristen en beleidsmakers. Het automatisme
van overheidsregelgeving wordt steeds vaker vervangen door de vraag wat de
maatschappij nodig heeft om zelf de problemen op te lossen.Een groot aantal projecten is inmiddels afgerond. Op verschillende terreinen
wordt nu wetgeving aangepast om open normen en zorgplichten te implementeren.
Een voorbeeld is het nieuwe voorstel voor de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek, waarin zorgplichten zijn geïntroduceerd op
het gebied van de kwaliteit van het onderwijs en onderzoek, de organisatie
van de medezeggenschap en de bestuursorganisatie. Andere voorbeelden zijn
de voorstellen voor de invoering van zorgplichten in het primair onderwijs
en de minimumvoorschriften in het vmbo. Ook is door een interdepartementale
werkgroep onder leiding van de heer Wijffels als onafhankelijk voorzitter
een voorstel uitgewerkt voor een nieuwe rechtsvorm, de maatschappelijke onderneming.
Een laatste voorbeeld waarin het gedachtegoed van dit programma als leidraad
is gehanteerd, is het Nederlandse Taxonomie Project, dat met de XBRL-taxonomie
een eenduidig gegevenswoordenboek heeft opgeleverd voor het financiële
domein.De kennis over de oorzaken van regeldruk is verdiept doordat wetenschappers
van de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzoek hebben gedaan naar de relatie
tussen het zoeken naar draagvlak en regeldruk. Onderzoekers van de Universiteit
Twente hebben gekeken naar de voorwaarden waaronder open normen
bijdragen aan vermindering van regeldruk. (Brief van 8 mei 2006, Kamerstukken
II 29 279, nr. 36).Tot slotIn de komende maanden wordt nog een aantal lopende projecten in het kader
van Bruikbare rechtsorde afgerond. Daarnaast is een aantal nieuwe projecten
en activiteiten van start gegaan, zoals een project over openbare internetconsultatie
bij voorbereiding van regelgeving en een project over het uitdragen van kernwaarden
van de rechtsorde.Het uitdragen van de kwalitatieve visie op regeldruk en de inzet van alternatieve
wetgevingsconcepten bij de vermindering van regeldruk is en blijft naar mijn
mening van groot belang.Met deze voortgangsrapportage geef ik tevens uitvoering aan de door mijn
ambtsvoorganger gedane toezeggingen tijdens het beleidsdebat over Bruikbare
rechtsorde in de Eerste Kamer op 13 juni jl.De Minister van Justitie,E. M. H. Hirsch BallinVOORTGANGSRAPPORTAGE BRUIKBARE RECHTSORDE 2006Inhoudsopgave blz.1Inleiding5   2Projecten Bruikbare rechtsorde52.1Bruikbare rechtsorde projecten
20045/2005 (eerste reeks)52.2 Bruikbare rechtsorde projecten
2005/2006 (tweede reeks)7 2.3 Nieuwe Bruikbare rechtsorde projecten11   3Onderzoek123.1 Afgerond onderzoek12 3.2 Lopend onderzoek13 3.3 Nieuwe onderzoeksvoorstellen13    4Uitdragen kwalitatieve visie op regeldruk144.1 Maatschappelijke regeldrukconferentie14 4.2 Catshuissessie over regeldruk15 4.3 Communicatie15 4.4 Nieuwe activiteiten15    5Overige en aangrenzende activiteiten165.1 Adviesaanvraag SER16 5.2Project Herijken departementale
regels16 5.3Vermindering administratieve lasten
en vereenvoudiging vergunningen17 5.4 Nederlands Taxonomie Project175.5 Activiteiten op het gebied van
het privaatrecht185.6 Activiteiten op het gebied van
het algemene bestuursrecht18    6Verwachtingen19   Bijlage
1 Startnotities voor nieuwe projecten20– Startnotitie
Openbare internetconsultatie bij voorbereiding van regelgeving20– Startnotitie «Uitdragen
kernwaarden rechtsorde»22   Bijlage
2 Tabellen261. INLEIDINGHet programma Bruikbare rechtsorde is in 2004 gestart om ideeën uit
te werken over de aard en de oorzaken van de regelgroei, de ongewenste effecten
en de aanpak daarvan. Doel is het ontwikkelen van alternatieve, ruimtescheppende
wetgevingsconcepten en zorgen dat die concepten een plek krijgen in het beleidsdebat.
Met ongeveer twintig concrete projecten wil het programma aantonen dat er
goede en bestendige alternatieven zijn voor gedetailleerde regelgeving. De
nota Bruikbare rechtsorde (Kamerstukken II, 29 279, nr. 9) biedt
daarvoor een aantal wetgevingsconcepten aan. Daarbij gaat het ten eerste om
ruimtescheppende concepten, zoals zorgplichten, open normen en erkennen of
verbindend verklaren van afspraken; ten tweede om het harmoniseren en integreren
van begrippen, besluiten, procedures en regelingen en ten derde om de alternatieve
handhavingsarrangementen.Bij brief van 27 oktober 2004 (Kamerstukken II, 29 279, nr. 17)
en 27 juni 2005 (Kamerstukken II, 29 279, nr. 24) is over de
voortgang gerapporteerd. Sinds de laatste voortgangsrapportage is een groot
aantal activiteiten uitgevoerd om invulling te geven aan de ideeën uit
de nota Bruikbare rechtsorde. Een uitgebreidere beschrijving van deze activiteiten
is hieronder te vinden. In de bijlage zijn de startnotities van nieuwe projecten
opgenomen. Overige documenten zijn te vinden op de website www.bruikbarerechtsorde.nl.2 PROJECTEN BRUIKBARE RECHTSORDE2.1 Bruikbare rechtsorde projecten 2004/2005 (eerste reeks)De zeven projecten uit de eerste reeks Bruikbare rechtsorde projecten
bevinden zich in de fase van de implementatie. De projecten hebben er aan
bijgedragen om de regelgeving bestendiger en beter bruikbaar te maken door
wetgeving te harmoniseren, zorgplichten in te voeren of op andere wijze meer
ruimte te laten voor de eigen verantwoordelijkheid van degene op wie de wet
van toepassing is.Hoger OnderwijsIn het rapport (Kamerstukken II, 2005/06, 29 853, nr. 16) wordt voorgesteld
om drie zorgplichten in de nieuwe Wet op het Hoger Onderwijs en Onderzoek
op te nemen. Het gaat daarbij om zorgplichten voor de kwaliteit van het onderwijs,
de inrichting van de bestuursstructuur en de vormgeving van de medezeggenschap.
Deze wijze van regelgeving laat voor de desbetreffende onderwerpen vrijheid
aan de instellingen en geeft ruimte voor diversiteit. Het rapport is door
de minister van OCW aan de Tweede Kamer gezonden en wordt geïmplementeerd
in het voorstel voor een nieuwe Wet op het Hoger Onderwijs en Onderzoek. Dit
wetsvoorstel is op 8 juni 2006 bij de Tweede Kamer ingediend (Kamerstukken
II, 2005/06, 30 588).Wet MOT/WIDDe huidige wetgeving rond de melding van ongebruikelijke transacties is
verpreid over twee wetten (Wet Melding Ongebruikelijke Transacties/Wet op
de Identificatie bij Dienstverlening), met elk hun eigen procedures en begrippenapparaat.
In het rapport van de Bruikbare rechtsorde werkgroep zijn voorstellen ontwikkeld
om het huidige systeem om te vormen tot een effectiever en efficiënter
systeem, door de invoering van een nieuwe wijze van melden. Het rapport is
afgerond en aan de minister van Financiën aangeboden. Financiën
werkt aan een wetsvoorstel waarin beide wetten worden samengevoegd.
De wet wordt naar verwachting in het najaar 2006 aan de Tweede Kamer aangeboden.Zorgplichten in milieuwetgevingDoel van het project was om het milieu tot een collectieve verantwoordelijkheid
te maken door het gebruik van zorgplichten ter vervanging van gedetailleerde
regels. Het rapport (Kamerstukken II, 2005/06, 29 383, nr. 51) bestaat
uit een theoretisch kader over de voorwaarden waaronder en de manier waarop
zorgplichten op het milieuterrein kunnen werken. Daarnaast zijn twee casus
uitgewerkt op het gebied van de glastuinbouw en de grafische industrie. De
rapportage is afgerond en aangeboden aan de staatssecretaris van VROM, die
een kabinetsstandpunt heeft opgesteld.Gezondheids- en welzijnswet voor dierenDe werkgroep adviseert in haar rapport (Kamerstukken II, 2004/05, 29 279,
nr. 25 en nr. 29) om de welzijnsproblemen bij gezelschapsdieren
primair op te lossen door middel van informatieverstrekking en zelfregulering.
De werkgroep stelt een verminderd aantal wettelijke bepalingen voor en dan
alleen als het zelfregulering een onvoldoende oplossing vormt voor de geconstateerde
welzijnsproblemen. Het rapport Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWWD)
is aangeboden aan de minister van LNV en aan de Tweede Kamer gezonden. In
het kabinetsstandpunt zijn ook de bevindingen van het Forum Dierenwelzijn
meegenomen.ScheepvaartDe werkgroep heeft een aantal handhavingsinstrumenten onderzocht, die
bruikbaar zouden kunnen zijn in de Schepenwet en de Wet verontreiniging door
schepen. In het rapport «De bakens verzet» wordt voorgesteld om
de bestuurlijke boete te introduceren. Daarmee ontstaan een efficiënter
handhavingssysteem dat meer ruimte laat voor de inspectie. De rapportage is
aangeboden aan de minister van V&W en inmiddels is het kabinetsstandpunt
over het rapport aanvaard door de Rijksministerraad (Kamerstukken II, 2005/06,
29 279, nr. 38).Gevaarlijke stoffenDoel van het project was voorstellen te doen om begrippen, procedures
en andere onderdelen van de verschillende gevaarlijke stoffen wetgeving te
harmoniseren en om de wetgeving over toezicht en handhaving beter op elkaar
af te stemmen. De werkgroep heeft geconcludeerd dat er geen tegenstrijdigheden
in de regels zitten en dat er weinig mogelijkheden zijn voor harmonisatie
door internationale regelgeving. De werkgroep erkent dat inspecties buitengewoon
deskundig en klantgericht zijn, maar meent dat ze toch beter zouden kunnen
functioneren als ze meer zouden samenwerken. Het project is afgerond. Het
rapport is aangeboden aan de staatssecretaris van VROM met het verzoek om
in overleg met de andere betrokken ministeries (BZK, Defensie, LNV, SZW, VWS
en V&W) een kabinetsstandpunt op de stellen. Het kabinetsstandpunt wordt
in het najaar van 2006 verwacht.VleeswetgevingDoelstelling van dit project was het ontwikkelen van voorstellen voor
de harmonisatie van de vleesregelgeving, die nu over verschillende wetten
is verspreid. Tijdens de loop van dit project is deze harmonisatie gedeeltelijk
al gerealiseerd doordat er vanuit de Europese Unie een Hygiënepakket
(artikel 152 EG-Verdrag) is ingevoerd met extra voorschriften om een hoog
niveau van consumentenbescherming te garanderen voor de voedselveiligheid.
De werkgroep heeft zich daarna vooral gebogen over de vraag hoe deze regelgeving
in de Nederlandse wetgeving moet worden geïmplementeerd.Het rapport is afgerond en aangeboden aan de ministers van LNV en VWS. Het kabinet heeft het rapport (Kamerstukken II, 2004/05, 29 279,
nr. 26) aan de Tweede Kamer gestuurd.2.2 Bruikbare rechtsorde projecten 2005/2006 (tweede
reeks)In het najaar 2006 zullen alle rapporten van de tweede reeks projecten
zijn afgerond en aan de minister van Justitie aangeboden. De minister van
Justitie zal de verantwoordelijke bewindspersoon verzoeken een kabinetsstandpunt
op te stellen.Rechtsvorm maatschappelijke ondernemingEen interdepartementale werkgroep onder leiding van de heer Wijffels als
onafhankelijk voorzitter heeft een rapport opgesteld over de mogelijkheid
een rechtsvorm te ontwikkelen voor de maatschappelijke onderneming. De werkgroep
heeft de mogelijkheden onderzocht van een rechtsvorm voor de maatschappelijke
onderneming zonder winstoogmerk. Het gaat dan om een privaatrechtelijke rechtsvorm
die één of meer ondernemingen in stand houdt en die zich blijkens
de statuten specifiek en uitsluitend in dienst stelt van de betrokken publieke
belangen. Deze maatschappelijke onderneming zonder winstoogmerk onderscheidt
zich van de commerciële onderneming, doordat zij een externe, op de belangen
van de afnemers van de aangeboden diensten gerichte doelstelling heeft. Het
onderzoek heeft zich in het bijzonder gericht op scholen, zorginstellingen
en woningbouwcorporaties.De hypothese die in dit rapport wordt getoetst, is dat met een generieke
regeling van de maatschappelijke onderneming enkele, goeddeels samenhangende
doelen kunnen worden gediend: (1) meer zelfstandigheid van de instellingen
ten opzichte van de overheid, waardoor ruimte voor eigen verantwoordelijkheid
van de instellingen ontstaat en de informatieverplichtingen jegens de overheid
kunnen worden beperkt, (2) creëren van ruimte voor professionals en ondernemerschap
en (3) stevige maatschappelijke inbedding door het afleggen van verantwoording
aan belanghebbenden. In wet- en regelgeving die op onderwijsinstellingen,
woningcorporaties of zorg- en ziekenhuizen betrekking heeft, worden voorschriften
gegeven over de juridische vormgeving van de instellingen in het algemeen
en het afleggen van verantwoording aan de overheid in het bijzonder. Die regels
zouden tot hun essentie kunnen worden teruggebracht, wanneer in een algemene
regeling al dan niet in het Burgerlijk Wetboek zou kunnen worden voorzien.
Door het interne toezicht en de horizontale verantwoording in die wettelijke
regeling behoorlijk te verankeren, wordt een aanzet gegeven om te bezien of
de externe controle door de overheid en de daarmee gepaard gaande administratieve
lasten verminderd kunnen worden.In het beleid van de vakdepartementen is nu een aantal gemeenschappelijke
lijnen te ontwaren. Men vraagt van de rechtspersonen verregaande professionalisering,
die gestalte krijgt in raden van toezicht, verantwoording aan belanghebbenden,
door middel van raden of jaarverslagen, mogelijkheden voor belanghebbenden
om voor hun belangen op te kunnen komen en gedragscodes. Door middel van een
basisstructuur in een nieuwe rechtsvorm kan het evenwicht van rechten en plichten
voor de verschillende organen in de maatschappelijke onderneming worden verzekerd
en bijvoorbeeld het enquêterecht worden toegekend.De werkgroep concludeert dat een rechtsvorm waarin een basisstructuur
voor de maatschappelijke onderneming wordt vastgelegd, recht zou doen aan
de ontwikkelingen die onderwijs, zorg en volkshuisvesting doormaken. Voorgesteld
wordt hiervoor een wetsvoorstel op te stellen. De minister van Justitie zal
de voorbereiding van een wetsvoorstel op basis van het rapport ter hand nemen.
De beslissing over het al dan niet indienen van dit wetsvoorstel
moet gelet op de aanstaande verkiezingen worden overgelaten aan het volgende
kabinet.Als de nieuwe rechtsvorm in de sectoren waar het hier omgaat wordt geïntroduceerd,
kan dit de basis zijn voor nieuwe verhoudingen tussen overheid en maatschappelijke
ondernemingen. De overheid kan terugtreden op de terreinen, waar de maatschappelijke
ondernemingen zelf in staat zijn om te voorzien in de behoeften van dat deel
van de samenleving waarin zij opereren. Deze nieuwe verhoudingen zullen niet
door de rechtsvorm zelf, maar door veranderingen in het overheids beleid en
de publiekrechtelijke wetgeving moeten worden bewerkstelligd.Privaatrechtelijke rechtsvormen decentrale overhedenHet project «Privaatrechtelijke rechtsvormen decentrale overheden»
heeft met het project «Rechtsvorm maatschappelijke onderneming»
gemeen dat het eveneens betrekking heeft op de vraag in hoeverre publieke
taken al dan niet door middel van privaatrechtelijke rechtsvormen kunnen worden
uitgevoerd. Gemeenten en provincies die regionale samenwerkingsverbanden willen
aangaan op gebieden als de gezondheidszorg, het onderwijs of het vervoer,
kiezen in toenemende mate voor privaatrechtelijke rechtsvormen. De daarbij
gekozen constructies lijken steeds complexer te worden. Kennelijk is de publiekrechtelijke
normering niet langer toegesneden op de praktijk.Het project «Privaatrechtelijke rechtsvormen decentrale overheden»
herijkt het goedkeuringsbeleid voor privaatrechtelijke rechtsvormen en ontwikkelt
voorwaarden voor een helder en concreet beleidskader voor dat goedkeuringsbeleid.
Verder beziet het rapport of de ter beschikking staande instrumenten afdoende
zijn voor de huidige bestuurspraktijk van decentrale overheden. Daarvoor is
inzicht nodig in de motieven die ten grondslag liggen aan de keuze van gemeenten
en provincies voor bestaande instrumenten voor samenwerking en dienstverlening.
Ook is inzicht nodig in de meerwaarde van de instrumenten. Tot slot onderzoekt
de projectgroep de wenselijkheid van een nieuw instrument of een modaliteit
van een bestaand instrument.De werkgroep heeft het gebruik van privaatrechtelijke rechtsvormen door
provincies, gemeenten en waterschappen in kaart gebracht. Lokale bestuurders
blijken in de praktijk behoefte te hebben aan handvatten voor de afweging
in de keuze tussen de publieke- en de privaatrechtelijk weg en aan informatie
of een leidraad over de voor- en nadelen van diverse samenwerkingsvormen.
Tegelijkertijd heeft de werkgroep gekeken naar de wijze waarop de Rijksoverheid
en de provincies voor dit gebruik (ex. art 158 Provinciewet en art. 160 Gemeentewet)
goedkeuring verlenen. De bevindingen zijn in september 2006 voor een brede
consultatie voorgelegd aan gemeenten, waterschappen en provincies. Het eindrapport
van de werkgroep zal in december verschijnen.TuchtrechtHet project Tuchtrecht zal een beleidskader voor het tuchtrecht opleveren.
Het rapport zal ingaan op de vraag in welke gevallen de keuze voor tuchtrechtelijke
handhaving gemaakt wordt en wanneer niet. Het rapport bevat hiertoe een matrix.
Tevens zal het rapport handvatten bieden voor de inrichting van tuchtrechtelijke
regelingen. Het geeft aan welke elementen in een tuchtrechtelijke regeling
dienen te worden opgenomen en wat de voorkeur verdient. Hierbij kan gedacht
worden aan zaken als de voorfase, de koppeling met het klachtrecht, griffierecht,
het indienen van alle klachten bij een loket, pakket aan tuchtsancties, ondersteuning,
financiering. Uitgebreide aandacht zal worden geschonken aan de regeling van
het tuchtprocesrecht.Voor departementen die tuchtrechtelijke regelgeving overwegen zal het
rapport een handleiding bieden bij het opstellen van tuchtrechtelijke regelgeving.
Voor reeds bestaande tuchtrechtelijke regelgeving kan het rapport dienen als
toets bij de doorlichting van deze regelgeving.Particuliere beveiliging en rechercheHet project «Particuliere beveiliging en recherche» heeft
fundamenteel nagedacht over de vraag welk publiek belang met het toezicht
op de particuliere veiligheidssector gemoeid is, welke verantwoordelijkheid
en daaraan gekoppelde rol voor de Minister van Justitie is weggelegd en welke
verantwoordelijkheden bij de branche zelf thuis horen.De werkgroep heeft eerst de huidige situatie met betrekking tot de Wet
particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus en de ontwikkelingen
in de branche en andere relevante ontwikkelingen in kaart gebracht. Vervolgens
is de werkgroep aan de slag gegaan met een analyse van van de verschillende
wettelijke eisen. Daarbij is telkens de vraag gesteld of deze eis (nog steeds)
aansluit bij een maatschappelijk belang en zo ja, of dit belang wellicht op
een andere wijze dan door regelgeving kan worden geborgd.Het rapport wordt in het najaar van 2006 afgerond. Betrokkenen uit het
veld zijn in verschillende fases geconsulteerd om hun ideeën met betrekking
tot de wet te vernemen. Ook is met een deel van hen een analyse verricht van
het nalevingsgedrag van de branche.Regelgeving biotechnologie (tweede fase)Het rapport over de regelgeving op het terrein van biotechnologie zoekt
naar mogelijkheden voor een betere afstemming en voor vereenvoudiging van
deze regelgeving. De regelgeving op het terrein van de biotechnologie is sectoraal
van opbouw en onderhevig aan veelvuldige veranderingen. De meeste regelingen
vormen in belangrijke mate een uitwerking van Europese rechtsregels. Soms
gaat de nationale regeling verder dan het Europese recht eist.Uit de regelgeving op het terrein van de biotechnologie vloeit een tweetal
problemen voort. In de eerste plaats is er sprake van overlap, in die zin
dat op eenzelfde activiteit vaak meerdere regelingen van toepassing zijn.
De consequentie hiervan is dat er ook vaak meerdere vergunningen noodzakelijk
zijn voor eenzelfde activiteit. Het kost in de regel veel tijd om een vergunning
te krijgen (besluitvormingsprocedures duren vaak langer dan de wet toestaat).
Een tweede probleem is dat er sprake kan zijn van onnodige belemmering van
biotechnologische activiteiten als Nederland meer eisen stelt dan op grond
van het Europese recht noodzakelijk is.De werkgroep heeft zich in haar analyse geconcentreerd op de vergunningstelsels
in deze regelgeving. Nagegaan is in hoeverre deze vergunningstelsels op grond
van het Europese recht verplicht zijn en, voorzover dat niet het geval is,
of er alternatieven voor de vergunningplicht zijn. De conclusie is dat een
groot aantal vergunningplichten voortvloeit uit Europese regels. Voor de niet-verplichte
vergunningstelsels bestaan vaak goede alternatieven, zoals een combinatie
van algemene regels en een meldingsplicht.De aanbevelingen van de werkgroep liggen vooral op het terrein van biotechnologie
bij dieren. Juist hier bestaat veel overlap, in die zin dat meerdere vergunningen
noodzakelijk zijn voor eenzelfde activiteit. De werkgroep beveelt aan om een
afstemmingsregeling te treffen tussen de Gezondheids- en Welzijnswet voor
Dieren en de Wet op de dierproeven en om de vergunningplicht in de eerste
wet voor bepaalde gevallen om te zetten in een systeem van algemene
regels en een meldingsplicht. Ten aanzien van de regelgeving op het terrein
van ingeperkt gebruik van en veldproeven met genetisch gemodificeerde organismen
ziet de werkgroep geen aanleiding om aanbevelingen te doen. Zij ondersteunt
de verbetervoorstellen die de Staatssecretaris van VROM op dit punt al heeft
gedaan.Primair onderwijsHet rapport (Kamerstukken II, 2005/06, 27 728, nr. 85) beziet
of het huidige complexe regelkader op het terrein van leerlingenzorg kan worden
vereenvoudigd. De projectgroep wijst er op dat al enkele malen is geconstateerd
dat het onderwijssysteem zichzelf steeds vaster draait en dat een andere aanpak
nodig is. De projectgroep heeft gekeken naar diverse ontwikkelingen in het
onderwijs op gebied van deregulering, herijking, vermindering van administratieve
lasten, vergroting van de autonomie van de schoolbesturen en toepassing van
het «governance-concept», en verwacht dat zorgplichtbepalingen
als aanvulling hierop bruikbaar zijn. De beleidsmatige inzet van deze ontwikkelingen
spoort met de inzet van zorgplichtbepalingen. In het onderwijs zijn in redelijke
mate de algemene randvoorwaarden voor het gebruik van zorgplichten aanwezig.Nut en noodzaak van zorgplichten zijn afhankelijk van de bestaande knelpunten.
Het invoeren van zorgplichten op zich is soms niet voldoende. De taak van
de overheid en de beleidswensen kunnen aanvullende doelbepalingen nodig maken.
De ruimte die scholen krijgen, dient gepaard te gaan met een aanpassing van
de bekostiging. Om de ruimte te kunnen benutten en kwalitatief goed onderwijs
te verzorgen, hebben scholen ook een zekere vrijheid nodig bij de besteding
van middelen. Het rapport pleit ervoor om de scholen niet zonder meer in het
diepe te laten springen. De rijksoverheid, de vertegenwoordigende organisaties
en andere betrokkenen zullen samen een plan van aanpak moeten opstellen voor
de invoering van zorgplichten.Voortgezet onderwijs: minimumvoorschriften voor de inrichting
van het vmboDe werkgroep heeft zich beperkt tot de vraag wat de overheid minimaal
op het niveau van de Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO) zou moeten regelen
om haar verantwoordelijkheid voor de inrichting van het vmbo waar te maken.
Het rapport, dat zeer binnenkort wordt afgerond, heeft daarmee het karakter
van een dereguleringsadvies.De werkgroep concludeert dat deregulering van de inrichtingsvoorschriften
van het vmbo tot de mogelijkheden behoort zonder dat daarmee regulering op
ander niveau nodig wordt. Deze deregulering spitst zich in het bijzonder toe
op de te gedetailleerde voorschriften over de manier waarop scholen op een kwalitatief goede wijze, binnen een aantal randvoorwaarden,
de doelstellingen van het vmbo dienen te realiseren. De wetgever zou zich
wat wettelijke kaderstelling betreft zoveel mogelijk moeten beperken tot bepalingen
ten aanzien van doelstellingen en randvoorwaarden (vooral: onderwijsdoelen,
kerndoelen, eindtermen), en zou regulering van de inrichting kunnen overlaten
aan scholen en professionals zelf.Schrapping van inrichtingsvoorschriften voor het vmbo betekent dat scholen
aanzienlijk meer vrijheid krijgen om invulling te geven aan hun onderwijs.
Deze vrijheid kan naar de mening van de werkgroep verantwoord worden verschaft,
mits voldoende duidelijk is welk niveau voor welke vakken na een bepaalde
cursusduur moet zijn bereikt om het examen te kunnen halen.Dit betekent dat de eindtermen naar opleiding en vakken in voldoende mate
moeten zijn gedifferentieerd. Verder zullen scholen intern en extern duidelijk
moeten maken op welke wijze het onderwijs op de school wordt ingericht en
hoe de kwaliteit van het onderwijs wordt verzekerd.Tot slot benadrukt de werkgroep dat het aanpassen of schrappen van regels
op zichzelf nog geen oplossing inhoudt voor vraagstukken als schooluitval.
Wettelijke ingrepen nemen barriëres weg, maar het is aan het inzicht
van de scholen zelf om binnen de vergrote ruimte passende oplossingen vorm
te geven.2.3 Nieuwe Bruikbare rechtsorde projectenMomenteel wordt gewerkt aan een aantal nieuwe interdepartementale projecten.
Sterker dan bij vorige projecten ligt de nadruk op het verminderen van de
(gepercipieerde of beleefde) regeldruk door het verbeteren van het wetgevingsproces
en het vergroten van het draagvlak voor de rechtsorde.Openbare internetconsultatie bij voorbereiding van regelgevingIn de huidige samenleving wordt de roep om vroegtijdige openbaarheid van
en transparante consultatie over regelgeving in voorbereiding steeds sterker.
Burgers, bedrijven en belangengroepen willen weten welke regelgeving wordt
voorbereid, zodat zij rekening kunnen houden met de mogelijke gevolgen en
invloed kunnen uitoefenen op het voorstel. Daarom is in de Catshuissessie
over regeldruk van 20 maart 2006 besloten dat in het kader van het programma
Bruikbare Rechtsorde een plan ontwikkeld wordt voor algemene uniforme openbare
internetconsultatie bij voorbereiding van wet- en regelgeving (aangekondigd
in Kamerstukken II, 2005/06, 29 362, nr. 85 en nr. 96).Meer specifiek gaat het dan om het ontwikkelen van een kader met gemeenschappelijke
uniforme minimum-normen voor het houden van openbare internetconsultaties
over regelgeving in voorbereiding, dus in de periode vóórdat
de Ministerraad hierover een besluit heeft genomen. Vanzelfsprekend wordt
hierbij gebruik gemaakt van opgedane ervaringen in binnen- en buitenland (o.a.
Verenigd Koninkrijk, Europese Unie) en wordt zoveel mogelijk aangesloten bij
relevante andere ontwikkelingen en projecten zoals Vaste Verandermomenten
(vaste inwerkingtredingsdata voor wet- en regelgeving met gevolgen voor het
bedrijfsleven) en het actieprogramma Electronische Overheid. Men zie bijlage
1 voor de startnotitie van dit project.SanctiestelselsIn de nota Bruikbare rechtsorde wordt ingegaan op het belang van betere
handhavingsstelsels. Met betrekking tot dit onderwerp is een interdepartementaal
project ingesteld naar aanleiding van de brief die in het kader van het wetsvoorstel
OM-afdoening op 8 november 2005 aan de Tweede Kamer is gestuurd (Kamerstukken
II, 29 849, nr. 30). In die brief wordt een aantal indicatoren gegeven
voor de keuze tussen privaatrechtelijke, bestuursrechtelijke en strafrechtelijke
handhaving.Uitgangspunt daarbij is dat eerst gekeken wordt naar de mogelijkheid van
privaatrechtelijke handhaving. Met andere woorden: kan de samenleving zelf
normnaleving afdwingen, bij voorbeeld door het afsluiten van contracten of
door het, al dan niet verplicht, verzekeren tegen bepaalde risico’s.
Als dan toch voor publiekrechtelijke handhaving gekozen wordt, leiden de indicatoren
tot een keuze voor de meest bruikbare handhavingsvorm, in de zin van effectiviteit,
efficiency, afschrikwekkendheid etc. In het project is, in overleg met de
andere departementen, bezien of een nadere concretisering nodig
en wenselijk is en welke vorm en inhoud daarvoor dan gekozen moet worden.
De aanbevelingen van het project zullen worden besproken en uitgevoerd.Uitdragen kernwaarden rechtsordeDe kernwaarden van de rechtsorde zijn in de Nederlandse samenleving niet
zonder meer onder alle bevolkingsgroepen en generaties bekend en aanvaard.
Veel actuele politiek-maatschappelijke discussies gaan direct of indirect
over de botsing tussen verschillende kernwaarden van de rechtsorde. Draagvlak
voor de rechtsorde is essentieel voor het functioneren en de handhaving ervan,
maar is in een pluriforme en mondige maatschappij niet vanzelfsprekend. Om
draagvlak te verkrijgen en te behouden moeten instellingen van de rechtsorde
zich permanent inspannen.Doel van het project is het ontwikkelen van een beleidskader voor het
gericht stimuleren van activiteiten, waarvan aannemelijk is dat ze bijdragen
aan het uitdragen van de kernwaarden van de rechtsorde. Het beleidskader kan
helpen om te onderbouwen welk soort activiteiten van welke instellingen kunnen
bijdragen aan het vergroten van het draagvlak van de rechtsorde bij het brede
publiek. Opgedane ervaring en kennis met het uitdragen van kernwaarden kan
daarin worden gebundeld en breder worden gedeeld. Op grond van dit beleidskader
zullen voorstellen worden gedaan voor een of meer concrete projecten, bijvoorbeeld
een Maand voor de rechtsorde. Men zie bijlage 1 voor de startnotitie van dit
project.3 ONDERZOEKMet een combinatie van kwantitatief en kwalitatief onderzoek naar regeldruk
wil het programma Bruikbare rechtsorde de kennis over regeldruk verdiepen.
Hieronder wordt aangegeven welke onderzoeken zijn verricht, welke onderzoeken
nog gaande zijn en wat er aan nieuw onderzoek zal worden gestart.3.1 Afgerond onderzoekRegeldruk en zoeken naar draagvlakHet onderzoek «Wie draagvlak zoekt, die regeldruk ontmoet»
(Kamerstukken II, 2005/06, 29 279, nr. 36) van de Erasmus Universiteit
Rotterdam is gericht op de vraag op welke wijze participatie van belanghebbenden
in het wetgevingsproces leidt tot regeldruk. Leerzaam uit dit onderzoek is
dat wanneer men het oor te luisteren legt bij de doelgroep van regelgeving,
dit niet gegarandeerd leidt tot regelgeving die op termijn als minder drukkend
wordt ervaren. De onderzoekers komen tot de conclusie dat de mate waarin dit
probleem zich voordoet, samenhangt met de manier waarop en door wie de belangen
zijn ingebracht. Bij vier van de vijf casus kan worden gezegd dat de invloed
die vertegenwoordigers van belangenorganisaties uitoefenen tijdens het wetgevingsproces,
op een of andere wijze leidt tot vermeerdering van regeldruk, in die zin dat
er meer of ingewikkelder regels komen waarvan de kosten voor naleving dus
groter zijn.Regeldruk en open normenHet onderzoek «Open normen en regeldruk» (Kamerstukken II,
2005/06, 29 279, nr. 36) van de Universiteit Twente gaat over de
vraag hoe en wanneer het gebruik van open normen tot minder of juist meer
regeldruk leidt. Rode draad in de bevindingen van het onderzoek is dat open
normen niet automatisch tot minder regeldruk leiden, maar dat dat afhankelijk
is van de omstandigheden waarin de open normen toepassing moeten vinden. De
onderzoekers concluderen dat ruimte voor zelfregulering een essentiële
voorwaarde is om immateriële regeldruk te beperken. Echter,
of dat effect werkelijk optreedt hangt samen met bijvoorbeeld de omstandigheid
of andere actoren dan de (centrale) overheid, zoals gemeenten of verzekeraars,
nadere eisen stellen die die ruimte toch weer inperken.3.2 Lopend onderzoekLiteratuuronderzoek regeldrukIn opdracht van het WODC wordt door de Universiteit van Tilburg een literatuuronderzoek
uitgevoerd over het begrip regeldruk en de oorzaken die daarvoor aangewezen
worden. Het onlangs afgeronde onderzoek zal binnenkort naar de Tweede Kamer
worden gezonden.Nieuwe gelijkheidIn de nota Bruikbare rechtsorde is het gelijkheidsbeginsel als een van
de oorzaken van regeldruk aangemerkt. De Balie in Amsterdam schrijft een boek
over de werking van het gelijkheidsbeginsel. Justitie levert een financiële
bijdrage en neemt deel aan de begeleidingscommissie.Nationale regelgevingsmonitorIn vervolg op het in 2004 uitgevoerde onderzoek «Alle regels tellen»
van de Rijksuniversiteit Groningen wordt een aantal van de gegevens waarop
dit onderzoek zich heeft gericht periodiek gemonitord. De monitor heeft betrekking
op de wetten in formele zin, de algemene maatregelen van bestuur en de ministeriële
regelingen. Omdat pas in de loop van 2006 de regelgeving van publiekrechtelijke
bedrijfsorganisaties en zelfstandige bestuursorganen is opgenomen in wetten.nl,
was het in 2005 nog niet mogelijk om de monitor ook op deze gegevens betrekking
te laten hebben. In bijlage 2 zijn ter informatie de tot 1 januari 2006
geactualiseerde grafieken bijgevoegd, zoals die ook in de vorige voortgangsrapportage
waren opgenomen. De termijn in deze grafieken is te kort om de grafieken te
kunnen lezen als resultaten van het kabinetsbeleid. Aan de nationale regelgevingsmonitor
zal verdere verdieping worden gegeven door afspraken te maken met de Sdu,
teneinde de gegevens van het Basiswettenbestand directer aan te kunnen spreken.
De monitor zou daardoor bijvoorbeeld mede betrekking kunnen hebben op de wijzigingsfrequenties
van regelingen.Pilot Monitor EU-invloedMet het oog op een eventuele ontwikkeling van de Europese regelgevingsmonitor
(waarin de invloed van EU op de in Nederland geldende regelgeving wordt gemeten)
is opdracht verleend aan het Asser-instituut om een pilot uit te voeren op
twee beleidsterreinen. Het gaat om de terreinen milieu en onderwijs. Milieu
is in grote mate afhankelijk van Europese regelgeving, terwijl onderwijs weinig
door Europese regelgeving beïnvloed wordt. Het onderzoek wordt in het
najaar van 2006 afgerond.3.3 Nieuwe onderzoeksvoorstellenMomenteel wordt verkend welk nieuw onderzoek zinvol is. In opdracht van
het WODC zal worden onderzocht hoe de huidige praktijk van consultatie bij
de voorbereiding van regelgeving (wetten in formele zin, AMvB’s en ministeriële
regelingen) eruit ziet, zowel qua omvang als qua inhoud. Dit wordt onderzocht
met behulp van enquêtes en interviews bijvoorbeeld over de regelgeving
van (de laatste) twee jaar, literatuur- en documentstudie, en eventueel enkele
casestudies mede ter voorbereiding op de (diepte)interviews.Dit onderzoek staat los van het project openbare internetconsultatie over
regelgeving in voorbereiding, maar dit project kan voor het formuleren van aanbevelingen wellicht mede gebruik maken van de resultaten van
het onderzoek.4 UITDRAGEN KWALITATIEVE VISIE OP REGELDRUKBruikbare rechtsorde richt zich naast projecten en onderzoeken ook op
het uitdragen van het gedachtegoed. Doel is het uitdragen van de kwalitatieve
visie op het probleem «regeldruk» en de oplossing «alternatieve
wetgevingsconcepten» als aanvulling op de kwantitatieve visies op gebied
van administratieve lastenvermindering en de verminderingen van aantallen
regels en vergunningen. Voor het uitdragen van het gedachtegoed zijn en worden
verschillende vormen beproefd: een folder, lezingen, lunchbijeenkomsten, werkbezoeken,
conferenties. Hieronder wordt vooral teruggeblikt op de interdepartementaal
georganiseerde maatschappelijke regeldrukconferentie en de daarop volgende
Catshuissessie.4.1 Maatschappelijke regeldrukconferentieSinds deregulering begin jaren tachtig op de politieke agenda is gezet,
is vrijwel uitsluitend naar de overheid gekeken als veroorzaker en dus probleemeigenaar
van de regeldruk. Iedereen is voor vermindering van regeldruk, maar zodra
het om concrete dossiers en gevestigde belangen gaat, neemt de bereidheid
tot het verminderen van regels blijkbaar af. In deze paradox zit niet alleen
de overheid gevangen, maar ook andere betrokkenen zoals politici, media, burgers,
bedrijven, uitvoeringsinstellingen en maatschappelijke organisaties.Daarom heeft de strategische adviescommissie van het programma Bruikbare
rechtsorde (te weten mevrouw Jorritsma en de heren Wallage en Post) geadviseerd
betrokkenen tijdens een conferentie bij elkaar te zetten om gezamenlijk naar
oplossingen te zoeken. Doel van de regeldrukbijeenkomst is dat er onder betrokkenen
consensus ontstaat over de oplossingsrichtingen en dat zij zich bewust worden
van de eigen rol bij de groei van regeldruk.Op 15 maart 2006 organiseerde het kabinet Balkenende II op initiatief
van het programma Bruikbare rechtsorde een brede maatschappelijke conferentie.
Een delegatie van het kabinet, bestaande uit de minister-president, de minister
voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, de minister van Economische
Zaken, de minister van Justitie en de minister van Financiën, sprak met
honderd vertegenwoordigers uit de Eerste en Tweede Kamer, het bedrijfsleven,
de werkgevers- en werknemersorganisaties, burgerorganisaties, de wetenschap,
het onderwijswereld, gezondheidssector, etc. Aan de hand van het essay «In
regels gevangen? Een verkenning van mogelijke oorzaken van regeldruk»
werd gediscussieerd over de achterliggende oorzaken en mogelijke oplossingen
van regeldruk. Doel was de brede erkenning van de regeldrukparadox «we
klagen over te veel regels en tegelijkertijd vragen we om meer».Opvallend was de eensgezindheid van de conclusies die aan verschillende
tafels over verschillende thema’s getrokken werden: de overheid moet
vertrouwen geven in plaats van wantrouwen organiseren, de samenleving, de
media en de politiek moeten weer risico’s durven te accepteren en ambtenaren
moeten de sturingsketen omkeren en denken vanuit degene op wie de regels van
toepassing zijn.Het kabinet kreeg ook veel concrete aanbevelingen mee. Zo zou de overheid
na een incident niet direct tot nieuwe regelgeving over moeten gaan, maar
eerst een bezinningsperiode van een half of een heel jaar in acht moeten
nemen. Nieuwe wetten zouden alleen op een paar vaste tijdstippen mogen worden
uitgevaardigd en van een invoeringstermijn moeten worden voorzien. Ook moeten
ministeries uitvoerders in een veel vroeger stadium betrekken bij conceptwetsvoorstellen
en meer werk maken van openbare internetconsultatie. Het uitgebreide verslag
van de conferentie is op 19 juni 2006 toegestuurd aan uw Kamer (Kamerstukken
II, 29 362, nr. 96).4.2 Catshuissessie over regeldrukIn aansluiting op de conferentie hield het kabinet op 20 maart jl.
een Catshuissessie over regeldruk. De vraagstelling die daar ter tafel lag,
was wat het kabinet het komende jaar nog zou kunnen doen om de inspanningen
op het gebied van regeldruk te intensiveren. De minister-president heeft op
10 april jl. een verslag naar de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 29 362,
nr. 85) gestuurd met een overzicht van de tijdens de Catshuissessie voorgenomen
departementale regeldrukactiviteiten. Alle departementen zijn nu aan de slag
met de nieuwe regeldrukactiviteiten die tijdens de Catshuissessie zijn besproken.
Om dit interdepartementale proces te coördineren is een ministeriële
stuurgroep regeldruk ingesteld bestaande uit de minister-president, de minister
voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, de staatssecretaris
van Economische Zaken, de minister van Justitie en de minister van Financiën.4.3 CommunicatieOm aansluiting te zoeken bij de maatschappelijke beleving van regeldruk
heeft het programma weer geput uit de meldingen die zijn binnengekomen bij
het publieksmeldpunt «Last van de Overheid» van het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ook heeft de minister van Justitie
twee werkbezoeken afgelegd om zich te laten informeren over problemen en oplossingen
rond regeldruk. Zo heeft hij deze zomer het VMBO praktijkonderwijs van het
Grotius College in Delft bezocht en is hij bij de Belastingdienst in Apeldoorn
geweest. Overige communicatiemiddelen die zijn ingezet zijn de website Bruikbare
rechtsorde, de verspreiding van onderzoeksrapporten, de publicatie van het
essay «In regels gevangen?», de folder «Wat u altijd al
had willen weten over het fenomeen regeldruk» en het verslag en de dvd
van de maatschappelijke regeldrukconferentie op 15 maart 2006.4.4 Nieuwe activiteitenTot nu toe zijn vooral algemene communicatiemiddelen ingezet om het gedachtegoed
van Bruikbare rechtsorde onder de aandacht te brengen. Vaak waren die middelen
gericht op alle doelgroepen tegelijk. Deze activiteiten zijn zeer nuttig gebleken,
maar voor een meer duurzaam effect worden in de toekomst meer gerichte activiteiten
per doelgroep uitgewerkt. Daartoe is een communicatie-beleidsplan ontwikkeld
waarin de te onderscheiden doelgroepen worden aangegeven alsmede de uit te
dragen boodschap (ofwel het conceptuele verhaal) en de wijzen van overdracht.
Op grond van dit kader kan beter onderbouwd een keuze worden gemaakt voor
uit te voeren communicatieactiviteiten. Ook kan per jaar gekozen worden op
welke doelgroep of op welk soort of mix van activiteiten het programma zich
in het bijzonder wil richten.Op 9 november 2006 zal een middagconferentie over Bruikbare rechtsorde
worden georganiseerd met als doel het uitdragen van de resultaten van het
programma Bruikbare rechtsorde en de betekenis voor de vermindering van regeldruk
in de praktijk. Doelgroep van de conferentie zijn sleutelfiguren
die in beleid en uitvoering uitwerking moeten geven aan de concepten met behulp
waarvan regeldruk kan worden verminderd.5 OVERIGE EN AANVULLENDE ACTIVITEITEN5.1 Adviesaanvraag SERVanuit het idee dat de maatschappelijke organisaties ook zelf betrokken
zijn bij de toename van de regeldruk heeft het kabinet advies gevraagd aan
de SER over de mogelijkheden die de sociale partners zelf zien om tot vermindering
van regeldruk te komen. Op 7 september 2005 heeft de SER advies uitgebracht.
De SER geeft in het rapport aan niet in te willen gaan op de in de adviesaanvraag
gestelde vraag of het wenselijk is om te komen tot een andere verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de overheid en werkgevers en werknemers. Ook heeft de SER het verzoek
terzijde gelegd om concrete onderwerpen van beleid en wetgeving aan te dragen
die zich naar de mening van de SER in het bijzonder kunnen lenen voor toepassing
van verantwoordelijkheidsverschuiving van de overheid richting de werkgevers
en werknemers. De SER wijst erop dat het meer algemene thema van de verantwoordelijkheidsverdeling
deel zal uitmaken van het advies over het sociaal-economisch beleid op middellange
termijn dat in 2006 verschijnt.In het kabinetsstandpunt over het advies van de SER is enige teleurstelling
uitgesproken over het feit dat de reactie van in de SER verenigde werkgevers
en werknemers eerder afwachtend, dan initiatiefrijk genoemd kan worden. Dit
illustrateert wel treffend waarom het in de praktijk een moeizaam proces is
om regeldruk ook werkelijk te verminderen. In abstracto is iedereen voor de
vermindering van de regeldruk, maar zodra het om concrete dossiers gaat en
de daarbij aan de orde zijnde belangen op het netvlies komen, neemt de bereidheid
om mee te denken en een bijdrage te leveren aan het verminderen van regeldruk
vaak af. (Brief van 7 februari 2006, Kamerstukken II, 2005/06, 29 279,
nr. 33.)5.2 Project Herijken departementale regelsHet project Herijken van departementale regels is onderdeel van het kabinetsprogramma
Andere Overheid (invulling van de maatregel 2.1: Saneren van departementale
regels). Het project Herijken van departementale regels heeft tot doel:– het versoberen, vereenvoudigen of schrappen van bestaande departementale
regels te bevorderen;– op hoofdlijnen en in samenhang, zichtbaar maken van departementale
herijkingsactiviteiten en de resultaten daarvan.Er is voor een bescheiden aanpak gekozen. Vanaf de start is het project
vooral gericht op het leren van elkaar en anderen, op afstemming en samenwerking
en op het zichtbaar maken van activiteiten en resultaten. Het project treedt
niet in de departementale besluitvorming en verantwoording. Departementen
maken eigen plannen en bepalen het eigen ambitieniveau. Vrijwel alle departementale
herijkingsprogramma’s hebben de afgelopen jaren een verdiepingsslag
gemaakt waarbij de aandacht langzamerhand is verschoven van opschoning van
obsolete regelgeving naar de vereenvoudiging, harmonisering of herontwerp
van wetten en de onderliggende regelgeving. Ook de komende jaren zullen in
een of andere vorm herijkingsactiviteiten blijven plaatsvinden. Daarom wordt
bezien of departementen behoefte hebben aan voortzetting van een platform
voor kennis- en ervaringsuitwisseling op het gebied van herijkingsoperaties.5.3 Vermindering administratieve lasten en vereenvoudiging
vergunningenJustitie werkt mee aan meerdere interdepartementale programma’s
en projecten die gericht zijn op de vermindering van administratieve lasten.
Bij Administratieve Lasten Bedrijven (Financiën), Administratieve Lasten
Burgers (BZK), Vereenvoudiging Vergunningen (EZ) en Strijdige Regels (EZ)
lag de nadruk op de kwantiteit van (de lasten van) regels. Door deze programma’s
zijn de administratieve lasten voor bedrijven in september 2006 met € 1,9
miljard (bijna de helft van de totale doelstelling van € 4,1 miljard
in 2007) gereduceerd en kan 20 procent van alle vergunningstelsels en 42 procent
van de vergunningen verdwijnen.In het project Vereenvoudiging Vergunningen heeft Justitie zich gericht
op herziening toezicht rechtspersonen, kansspelen, particuliere beveiliging
en wet wapens munitie. Vereenvoudiging geschiedt verder door onder meer de
digitalisering van aanvraagprocessen. Ook de wetsvoorstellen beroep bij niet-tijdig
beslissen (en het initiatief-wetsvoorstel dwangsom bij niet-tijdig beslissen)
en samenhangende besluiten zijn opgenomen in de actiepunten, net als de activiteiten
van de studiegroep schadevergoeding/nadeelcompensatie bij rechtmatige overheidsdaad.5.4 Nederlands Taxonomie ProjectIn het kader van de kabinetsdoelstelling voor vermindering van de adminstratieve
lasten voor bedrijven met een kwart, zijn Justitie en Financiën in het
voorjaar van 2004 het Nederlands Taxonomie Project (NTP) gestart. Het NTP
had als opdracht de bouw van een XBRL-taxonomie voor het samenstellen en uitwisselen
van financiële verantwoordingsrapportages (jaarrekening, belastingaangiftes,
statistiekopgaven).XBRL (Extensible Business Reporting Language) is een open standaard voor
het eenvoudig samenstellen en elektronisch uitwisselen van zakelijke gegevens
en rapportages via Internet. XBRL is gebaseerd op de gegevensstandaard XML
(Extensible Markup Language). Daarmee kunnen grote hoeveelheden gegevens worden
gelabeld, zodat ze gemakkelijk te (her)ordenen en doorzoeken zijn. De taxonomie
is een classificatie met daarin een precieze omschrijving van de uit te wisselen
gegevenselementen en hun onderlinge relaties. Als deze wordt ingelezen in
financiële software die voor het gebruik ervan geschikt is gemaakt, worden
de posten in de administratie van de ondernemer gelabeld en kunnen op eenvoudige
wijze de jaarrekening, fiscale aangiftes en statistiekopgaven worden samengesteld.Gaandeweg heeft het NTP er taken bij gekregen, met name om te zorgen dat
de infrastructuur voor berichtuitwisseling in XBRL-formaat met de overheid
(in casu KvK, Belastingdienst en CBS) tijdig gerealiseerd wordt en om te zorgen
dat het berichtenverkeer – zonder verplichtstelling van de standaard,
maar op basis van breed draagvlak bij de gebruikers van de taxonomie –
daadwerkelijk op gang komt. Een en ander heeft geresulteerd in een convenant
tussen overheid en markt (accountants en belastingsadviseurs, hun koepelorganisaties,
softwareleveranciers, ondernemersorganisaties) over instandhouding en gebruik
van de taxonomie en de infrastructuur en het doorgeven van de efficiencyvoordelen
aan de ondernemers. Ook wordt de laatste hand gelegd aan een domeintaxonomie
voor de bankensector, om te zorgen dat eventuele extra of andere uitvraag
van banken in het kader van kredietverstrekking ook zonder extra lasten voor
de ondernemer kan geschieden.Formeel houdt het NTP per 2007 op te bestaan. Op dat moment zal de taxonomie
ingevoerd zijn en de infrastructuur voor berichtuitwisseling met KvK, Belastingdienst
en CBS werken. Inmiddels melden zich echter verschillende ministeries en andere
instanties bij het project om aansluiting te zoeken bij het concept van de
Nederlandse XBRL-taxonomie en de infrastructuur.Verbreding van dit concept tot andere wetgevingsdomeinen lijkt een kansrijke
optie om tot vermindering van regeldruk te komen. Hiermee wordt een gestandaardiseerde «interface»
tussen wetgeving en uitvoering gecreëerd, die het aanleveren van gegevens
gemakkelijker maakt en de kwaliteit ervan kan verbeteren. Dat heeft niet alleen
positieve effecten op het gebied van administratieve lasten, maar ook voor
de nalevingsbereidheid en toezichtslasten. Om het rendement van taxonomieën
echter te optimaliseren is her en der nog harmonisatie of stroomlijning in
de wetgeving zelf nodig, en zou het goed zijn ten algemene te kijken of de «architectuur»
van wetgeving (bijvoorbeeld begrippenkaders) al bij voorbaat kan worden afgestemd
op de «architectuur» van een taxonomie.Tegen deze achtergrond zal Justitie bezien of en in welke vorm het NTP
kan worden voortgezet in de volgende kabinetsperiode.5.5 Activiteiten op het gebied van het privaatrechtOp 6 juli 2006 is de code over de afwikkeling van letselschade openbaar
gemaakt. Het Nationaal Platform Personenschade wil een permanente organisatie
opzetten om het gebruik van de code te stimuleren.Tijdens het debat met de Eerste Kamer op 13 juni 2006 is gesproken
over de mogelijkheid in ruimere mate gebruik te maken van het instrument van
de standaardregeling van artikel 6:214 BW. Een standaardregeling kan binnen
een bedrijfstak of een beroep worden afgesproken en uiteindelijk voorgesteld
door een door de minister van Justitie aangewezen commissie. De regeling geldt
dan voor die bedrijfstak als regelend recht. Aldus wordt ruimte geboden aan
zelfregulering door de bedrijfstak of het beroep, zonder nadere wettelijke
regeling. Tot nu toe is van de regeling geen gebruik gemaakt. Wel is inmiddels
in de SER de voorbereiding van een standaardregeling voor de kinderopvang
in vergaande mate gevorderd. De Overleggroep Kinderopvang van de SER-Coördinatiegroep
Zelfreguleringsoverleg heeft een voorzet voor een standaardregeling gemaakt.
De algemene maatregel van bestuur (bedoeld in artikel 6:214 lid 1 BW), waarbij
worden aangewezen de bijzondere soorten van overeenkomsten waarvoor standaardregelingen
kunnen worden vastgesteld en de bedrijfstak of het beroep, is inmiddels in
voorbereiding genomen. Tevens is binnen de Overleggroep Kinderopvang reeds
nagegaan welke personen kunnen worden voorgedragen voor benoeming door de
minister van Justitie in de commissie die de standaardregeling vaststelt.15.6 Activiteiten op het gebied van het algemene bestuursrechtDe vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Kamerstukken II,
2003/04, 29 702, nr. 1.e.v) biedt een algemene regeling voor bestuurlijke
geldshulden en de bestuurlijke boete. In het verlengde hiervan is ook aanpassingswetgeving
opgesteld. Het gevolg van deze wet zal zijn dat de bijzondere wettelijke regelingen –
het zijn er meer dan zestig – die een dwangbevelprocedure ter invordering
van een geldschuld bevatten, drastisch kunnen worden geschrapt en worden vervangen
door één algemene regeling in de Awb. Hetzelfde geldt voor de
wettelijke regelingen die betrekking hebben op de bevoegdheid een bestuurlijke
boete op te leggen; het zijn er meer dan vijftig. Aldus draagt
de Awb bij aan een aanzienlijke reductie, systematisering en vereenvoudiging
van wettelijke regels.De Raad van State heeft onlangs advies uitgebracht over een voorstel voor
een Wet samenhangende besluiten. Dit wetsvoorstel bevat een coördinatieprocedure
op grond waarvan met elkaar samenhangende besluiten – zoals verschillende
vergunningen en subsidies – behandeld kunnen worden in één
procedure, hetgeen bijdraagt aan een vermindering van de druk die de vergunningprocedures
veroorzaken.Tijdens het beleidsdebat met de Eerste Kamer op 13 juni jl. is voorts
gevraagd naar de stand van de bestuurswetgeving op het gebied van het bestuurprocesrecht
en schadevergoeding. Op 16 mei 2006 is een concept-wetsvoorstel aanpassing
bestuursprocesrecht voor advies aan de betrokken instanties voorgelegd. Dit
verzamelwetsvoorstel bevat onder meer de voorstellen inzake de «bestuurlijke
lus» en een regeling voor het incidenteel hoger beroep. Betrokkenen
hadden tot 1 september gelegenheid om te reageren. De bestuurlijke lus
kan bijdragen aan vermindering van regeldruk, doordat zij de rechter meer
mogelijkheden geeft om bestuursrechtelijke geschillen definitief te beslechten
en aldus een tweede of volgende procedure over dezelfde aangelegenheid te
voorkomen. De bestuurlijke lus komt thans ook voor in de Wet milieubeheer.Ter voorbereiding van een regeling inzake schadevergoeding in de Algemene
wet bestuursrecht is een studiegroep ingesteld onder voorzitterschap van prof.
mr. M. Scheltema. Deze studiegroep verwacht eind 2006 een advies, in de vorm
van een voorontwerp van wet, uit te brengen.16. VERWACHTINGENDe verwachting is dat het thema regeldruk ook in een volgend kabinet hoog
op de agenda zal staan. Vermindering van regeldruk is sedert de jaren tachtig
een punt van aandacht en vergt een langetermijnaanpak. Er blijft behoefte
bestaan aan het ontwikkelen en toepassen van ruimtescheppende, bestendige
wetgevingsconcepten door middel van interdepartementale doorlichtingsprojecten.
Hetzelfde geldt voor het vergroten van wetenschappelijke kennis over voorwaarden
waaronder dergelijke concepten werken en het monitoren van de ontwikkelingen
in het wetgevingsbestand. Afgelopen jaren is ook steeds duidelijker geworden
dat het verminderen van regeldruk medeverantwoordelijkheid vereist van alle
betrokken instellingen en organisaties. Dat besef zal ook in de toekomst moeten
leiden tot meer samenwerking, meer gezamenlijke communicatie en het verder
ontwikkelen van een gedeelde visie op en aanpak van regeldruk. De moeilijk
te stuiten en alsmaar doorlopende productie van wet- en regelgeving vereist –
als tegenwicht – een permanent beleid waarin voorstellen voor nieuwe
regels tegen het licht worden gehouden en waarin de druk die bestaande regels
veroorzaken wordt verminderd.BIJLAGE 1Startnotities voor nieuwe projectenStartnotitie Openbare internetconsultatie bij voorbereiding
van regelgeving1. Aanleiding en achtergrondIn de brief van de minister-president naar aanleiding van de Regeldrukconferentie
en de Catshuissessie over het onderwerp regeldruk is aangekondigd dat een
plan wordt ontwikkeld voor algemene, uniforme openbare internetconsultatie
bij de voorbereiding van wetgeving (Kamerstukken II, 2005–2006, 29 362,
nr. 85). Vervolgens heeft de minister van Justitie bij de aanbieding
van het verslag van de Regeldrukconferentie aan de Tweede Kamer aangegeven
dat in het kader van het programma Bruikbare rechtsorde een project over openbare
internetconsultatie bij de voorbereiding van wetgeving van start zal gaan
(Kamerstukken II, 2005–2006, 29 362, nr. 96).In de huidige samenleving van mondige burgers en goed georganiseerde belangenorganisaties
wordt de roep om vroegtijdige openbaarheid van en transparante consultatie
over regelgeving in voorbereiding steeds sterker. Bedrijven, burgers en belangengroepen
willen weten welke regelgeving wordt voorbereid en in welke fase een wetsvoorstel
zich bevindt, zodat zij rekening kunnen houden met de mogelijke gevolgen én
invloed kunnen uitoefenen op het voorstel. Daartoe wil men weten welke belangen
een rol spelen in het totstandkomingsproces en het liefst ook hoe de wetgever
de ingebrachte belangen en andere algemene belangen tegen elkaar heeft afgewogen.
Dit is ook onderstreept in het rapport «In dienst van de democratie»
(2001) van de Commissie Toekomst Overheidscommunicatie (Commissie Wallage)
en het rapport «Vijftig aanbevelingen voor communicatie met en door
een Andere Overheid» (2005) van de Gemengde Commissie Communicatie (Commissie
Wolffensperger).De overheid heeft er belang bij om de betrokkenheid van burgers en uitvoerders
bij de voorbereiding van regelgeving te versterken, zodat wettelijke regels
meer geaccepteerd worden en beter gehandhaafd kunnen worden. Een uniform en
herkenbaar proces van openbaarmaking en consultatie kan het vertrouwen in
de professionaliteit en betrouwbaarheid van de overheid vergroten. Bovendien
kan dit zowel het draagvlak voor als de bruikbaarheid van wet- en regelgeving
vergroten. Last but not least kan hiermee de gepercipieerde regeldruk worden
verminderd.Tot nu toe wordt in wetgevingsprocessen wel geconsulteerd over concept-wetsvoorstellen
maar dit is dan vaak beperkt tot een vooraf bepaalde groep belanghebbende
organisaties en instanties. Internet is een belangrijk hulpmiddel om dit proces
van openbaarmaking en consultatie sneller en transparanter te doen verlopen,
beter te ordenen en voor meer mensen toegankelijk te maken, waardoor ook de
kwaliteit en bruikbaarheid van de wetgeving verbeteren. Dit is onderstreept
in het onderzoek «Wie draagvlak zoekt, die regeldruk ontmoet!1 dat de Erasmus Universiteit in opdracht van het programma
Bruikbare rechtsorde heeft uitgevoerd.2. DoelDoel van het project is het ontwikkelen van een kader met gemeenschappelijke
uniforme minimum-normen voor het houden van openbare internetconsultaties
over wet- en regelgeving in voorbereiding. De resultaten van het project moeten
bijdragen aan een goede afweging voor de politieke beslissing om openbare
internetconsultatie over regelgeving in voorbereiding in te voeren.Focus van het project is internetconsultatie over regelgeving in voorbereiding, dus in de periode vóórdat de Ministerraad hierover
een besluit heeft genomen. Voorstellen die bij de Raad van State voor advies
zijn voorgelegd of voor behandeling bij de Tweede of Eerste Kamer zijn ingediend
vallen buiten de scope van het project. Onder regelgeving wordt begrepen:
wetten in formele zin, algemene maatregelen van bestuur en ministeriële
regelingen.Het project is uitsluitend gericht op consultatie via internet en dus
niet op alle andere mogelijke vormen van consultatie.3. AanpakDe volgende vragen zullen onder meer worden beantwoord:• In welke mate en op welke wijze verstrekken departementen openbaar
toegankelijke informatie over regelgeving in voorbereiding? Welke verschillen
en overeenkomsten zijn er?• Wanneer is het wenselijk dat concepten en (voor)ontwerpen van wetgeving
openbaar worden gemaakt? Wat verzet zich tegen vroegtijdige openbaarmaking?• Hoe moet worden omgegaan met het feit dat wetsvoorstellen die voor
advies bij de Raad van State liggen geheim zijn?• Welke criteria/randvoorwaarden dienen te gelden voor openbaarmaking
van concept-wetsvoorstellen (denk aan zaken als leesbaarheid en mate/wijze
van toelichtende informatie)?• Aan welke technische en organisatorische randvoorwaarden moet zijn
voldaan voor electronische openbaarmaking en in welke mate moet dit worden
geüniformeerd?• Welke lessen kunnen geleerd worden van ervaringen met internetconsultatie
in binnen- en buitenland?• Welke regelgeving leent zich voor openbare internetconsultatie?
Wetten in formele zin, AmvB’s, ministeriële regelingen, beleidsregels?
Welke beleidsvelden en welke domeinen?• Wanneer is voor internetconsultatie juist geen plaats?• Hoe worden internetconsultaties technisch en organisatorisch aangepakt?
In hoeverre is ondersteuning nodig (inhoudelijk, technisch, organisatorisch)?• Moeten geconsulteerden een stem hebben in het openbaar maken van
hun reactie? Zo ja, mogen geconsulteerden hun bijdrage geheel of gedeeltelijk
afschermen van openbaarheid? Zo nee, hoe kan worden voorkomen dat belanghebbenden
relevante informatie niet in het consultatieproces inbrengen, omdat ze die
informatie niet willen delen met andere belanghebbende organisaties?• Hoe kan de overheid meer inzicht geven in afwegingen die gemaakt
worden op basis van inbreng van belangenorganisaties? Moet gereageerd worden
op de afzonderlijke reacties?Op basis van de verzamelde informatie moeten minimum-normen voor openbare
internetconsultatieprocessen worden vastgesteld. Dit zijn zowel inhoudelijke
normen als procedurele en vormgevingsnormen. Met het vaststellen van deze
normen wordt de eerste belangrijke stap gezet voor het invoeren van openbare
internetconsultatie over regelgeving in voorbereiding.4. Werkwijze en planningVoor de uitvoering van het project wordt een projectgroep geformeerd bestaande
uit vertegenwoordigers van alle departementen. De projectgroep wordt voorgezeten
door een externe voorzitter. Het secretariaat wordt gevoerd door de ministeries
van Economische Zaken en Justitie.De projectgroep is in oktober 2006 van start gegaan en streeft ernaar
om in februari/maart 2007 een eindrapport af te ronden.Startnotitie «Uitdragen kernwaarden rechtsorde»Ter vergroting van het draagvlak voor de rechtsorde bij
burgers1. AanleidingDe kernwaarden van de rechtsorde zijn in de Nederlandse samenleving niet
zonder meer onder alle bevolkingsgroepen en generaties bekend en aanvaard.
Veel actuele politiek-maatschappelijke discussies gaan direct of indirect
over de botsing tussen verschillende kernwaarden van de rechtsorde. Een voorbeeld
is de discussies over rechterlijke dwalingen in zaken als de Schiedammer Parkmoord.
Gebrek aan kennis over de werking van die rechtsorde en gebrek aan gedeelde
waarden kan het draagvlak voor en de acceptatie van die rechtsorde schaden.Draagvlak voor de rechtsorde is essentieel voor het functioneren en de
handhaving ervan, maar is in een pluriforme en mondige maatschappij niet vanzelfsprekend.
Inspanningen om het draagvlak te vergroten zijn te rechtvaardigen ongeacht
de feitelijke grootte en precieze aard van het draagvlak. Ze zijn te allen
tijde nodig om te voorkomen dat het draagvlak vermindert. Instellingen van
de rechtsorde, die actief en permanent werken aan publiek draagvlak, vergroten
hun weerbaarheid tegen eventuele negatieve beeldvorming door schokkende incidenten,
te hoog gespannen verwachtingen, of kritische opstelling van publieke opinieleiders.Verschillende wetenschappers, adviseurs, ambtenaren en bestuurders vinden
dat de overheid te weinig doet om voor een breed publiek de kernwaarden van
de rechtsorde uit te dragen. De rechtsorde is het terrein van specialisten
geworden, die er niet altijd in slagen voor een breed publiek uit te leggen
wat de maatschappelijke relevantie is van hun werk. En ook in het debat met
andere specialisten of professionals lukt het juristen niet altijd om het
belang van de bepaalde waarden van de rechtsorde voldoende voor het voetlicht
te brengen. Daardoor kunnen kernwaarden van de rechtsorde niet altijd op het
begrip rekenen dat nodig is om het draagvlak voor de rechtsorde op peil te
houden.De overheid heeft de verantwoordelijkheid om de gemeenschappelijke waarden
van de democratische rechsstaat te bevorderen en onder de aandacht te brengen,
zo valt te lezen in de Nota grondrechten in een pluriforme samenleving van
het ministerie van Binnenlandse Zaken. Volgens de takenanalyse van «Een
Ander Justitie», heeft Justitie daarbij een bijzondere verantwoordelijkheid
als «hoeder van de rechtsstaat». Maar in de takenanalyse wordt
ook geconcludeerd dat Justitie tot nu toe te weinig heeft gedaan om de kernwaarden
van de rechtsorde actief uit te dragen. Het programma Een Ander Justitie heeft
het programma Bruikbare rechtsorde gevraagd een bijdrage te leveren aan de
opdracht om de kernwaarden van de rechtsorde uit te gaan dragen. Deze startnotitie
poogt daar invulling aan te geven.2. NoodzaakDe noodzaak voor de overheid om kernwaarden van de rechtsorde uit te dragen
komt voort uit het toenemend aantal signalen uit onze geïndividualiseerde,
multi-etnische maatschappij dat de kernwaarden van de rechtsorde ter discussie
en onder druk staan. Het kennisniveau van de gemiddelde burger over de werking
van de rechtsorde is matig. Een gebrek aan kennis en gedeelde
waarden van de rechtsorde kan effect hebben op het draagvlak voor de rechtsorde.
Een bijzonder punt van aandacht is de geringe acceptatie van de kernwaarden
van de rechtsorde onder bepaalde groepen uit etnische minderheden. Zo blijkt
uit onderzoek van het Instituut voor Migratie en Etnische Studies (IMES) dat
veertig procent van de Marokkaanse jongeren westerse waarden en democratie
afwijzen.3. Aard van het projectHet uitdragen van de kernwaarden van de rechtsorde is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van alle dragers van de rechtsorde. Wat ontbreekt is
een breed gedeeld beleidskader waarin die activiteiten op elkaar zijn afgestemd
en meer in samenhang worden gepresenteerd. De taak van de overheid zou primair
moeten zijn het inventariseren, stimuleren en coördineren van effectieve
wijze van waardenoverdracht, die besloten liggen in publieksgerichte activiteiten
van instellingen die deel uit maken van de rechtsorde. Om kernwaarden van
de rechtsorde effectief te kunnen uitdragen zou een interdepartementale werkgroep –
eventueel aangevuld met een aantal andere rechtsinstellingen – een gezamenlijk
beleidskader kunnen opstellen.UitgangspuntenOm niet in de valkuil te stappen van al te normatief, enkel op de analysefase
gericht project zouden de volgende uitgangspunten aangenomen kunnen worden:– Wijze van overdracht centraalDe taak van de overheid zou primair moeten zijn het inventariseren, stimuleren
en coördineren van effectieve wijze van waardenoverdracht. Net als bij
het debat over de historische en literaire canon, zou het bij het uitdragen
van kernwaarden van de rechtsorde niet te zeer moeten gaan over de vraag welk
feit, idee of welke stroming of auteur tot de canon behoort, maar over de
vraag hoe je mensen geïnteresseerd krijgt in en betrokken krijgt bij
geschiedenis, literatuur en rechtsorde. Na de analysefase over wat de kernwaarden
zijn, zou het accent vooral moeten liggen op effectieve wijzen van overdracht.– KennisgerichtWaarden zijn impliciet uit te dragen door uit te leggen hoe en waarom
de rechtsorde werkt zoals die werkt en eventuele botsingen tussen kernwaarden
in de praktijk in de bredere context van de rechtsorde te plaatsen. De overheid
is hoeder van de rechtsorde, maar is ook een betrokken partij binnen diezelfde
rechtsorde (een voorbeeld is de positie van het OM). Wanneer het uitdragen
van kernwaarden een te normatieve lading krijgt of te weinig ruimte laat voor
verschillende visies op de rechtsorde, is de overheid als zender kwetsbaar.
Die kwetsbaarheid en ideologische valkuil is te vermijden wanneer de overheid
zich richt op kennisoverdracht over de waarden en werking van de rechtsorde.– Aandacht voor dilemma’sBij het uitdragen van kernwaarden kan de overheid ook aandacht besteden
aan de dilemma’s die zich voordoen bij de interpretatie en botsing van
kernwaarden. De projectgroep kan de botsing tussen kernwaarden laten zien,
zonder er een keuze in te maken. Voorbeelden van dergelijke dilemma’s
zijn de spanningen tussen privacy en veiligheid, de keuze tussen vormen van
directe democratie zoals referenda en het overlaten van besluiten aan vertegenwoordigers
en de spanning tussen vrijheid van meningsuiting en het niet-kwetsen van andersdenkenden.4. Doel en taakopdrachtDoel van het project is het ontwikkelen van een beleidskader voor het
gericht stimuleren van activiteiten, waarvan aannemelijk is dat ze bijdragen
aan het uitdragen van de kernwaarden van de rechtsorde. Het beleidskader kan
helpen om te onderbouwen welk soort activiteiten van welke instellingen kunnen
bijdragen aan het vergroten van het draagvlak van de rechtsorde bij het brede
publiek. Opgedane ervaring en kennis met het uitdragen van kernwaarden kan
daarin worden gebundeld en breder worden gedeeld. Op grond van dit beleidskader
zullen voorstellen worden gedaan voor een of meer concrete projecten, bijvoorbeeld
een Maand voor de rechtsorde. De werkgroep zou in ieder geval antwoord moeten
formuleren op de volgende vragen:1) Stand van zakenWelke instellingen zijn betrokken bij het uitdragen van kernwaarden van
de rechtsorde? En welke (beleids)voorstellen en activiteiten bestaan al die
daaraan bijdragen?2) Vaststellen kernwaardenWat zijn de kernwaarden die de overheid moet uitdragen? En welke thema’s
of dilemma’s lenen zich het meest voor publiekscommunicatie?3) Wijze van overdrachtOp welke wijze kunnen deze waarden het best worden uitgedragen? Wat valt
er te leren van ervaringen uit het verleden of uit het buitenland? Is er een
doelgroepenbeleid nodig en zo ja, op welke doelgroepen moet de overheid zich
in het bijzonder richten?4) Voorstel voor concrete toepassingWelk concreet voorstel zou moeten worden uitgewerkt? Een voorbeeld van
een mogelijke uitkomst is een Maand van de rechtsorde.5. Programma Bruikbare rechtsordeWetgeving is de belangrijkste manier om de visie van de overheid op de
rechtsorde uit te dragen. Maar wetgeving is op zichzelf als drager van een
boodschap niet voor brede groepen in de samenleving kenbaar en toegankelijk.
Met wetgevingsbeleidsprogramma’s zoals Bruikbare rechtsorde beoogt het
kabinet haar visie op de rechtsorde verder uit te dragen en een maatschappelijke
dialoog aan te gaan over actuele vraagstukken van de rechtsorde. Een project
over uitdragen van kernwaarden van de rechtsorde kan bijdragen aan het vergroten
van het draagvlak voor de rechtsorde. Bruikbare rechtsorde kan een bijdrage
leveren aan het opzetten van een beleidskader. De uitvoering daarvan is vooral
een verantwoordelijkheid van de betrokken instellingen en ministeries zelf.6. Projectorganisatie en planningHet uitdragen van de kernwaarden van de rechtsorde is een verantwoordelijkheid
van verschillende ministeries en rechtsinstellingen. De betrokkenheid van
Justitie is gewenst vanwege de verantwoordelijk voor onder meer wetgeving,
preventie, handhaving en rechtspleging. De betrokkenheid van BZK is gewenst
vanwege de verantwoordelijk voor de democratie en de grondwet. Die van OCW
vanwege de verantwoordelijk voor het onderwijs. Die van AZ vanwege de coördinerende
rol, onder meer op gebied van de rijksvoorlichting (RVD). In de consultatiefase
van het project zullen ook andere, niet vertegenwoordigde partijen betrokken
worden.De projectgroep bestaat onder meer uit leden van betrokken departementen.
Justitie en een ander ministerie voeren gezamenlijk het secretariaat. De projectgroep
start in november en zou in mei 2007 een rapport moeten hebben afgerond. De
resultaten van de projectgroep worden gepresenteerd en besproken tijdens een
door het programma Een Ander Justitie geplande discussiemiddag onder de titel «Betekenis
geven aan de rechtsstaat», dat gehouden wordt in een discussiereeks
over «Recht, Justitie en Maatschappij».BIJLAGE 2TabellenDeze grafieken zijn in hoofdzaak gebaseerd op het aantal algemeen verbindende
voorschriften van departementen, zoals die zijn opgenomen in het Basiswettenbestand
(www.wetten.nl) op de aangegeven meetmomenten.Figuur 1: Aantal geldende wetten en AMvB’s in de
loop der tijdFiguur 2: Aantal geldende regelingen per ministerie (januari
2006)Figuur 3: Aantal in de Eerste Kamer aangenomen wettenFiguur 4: Aantal nieuwe zelfstandige regelingen in de
loop der tijdFiguur 5: Vergelijking 2005/2006 (totaal aantal geldende
regelingen)Figuur 6: Wijzigingen 2006 t.o.v. 2005 (aantal en soort
regeling)Figuur 7: Wijzigingen 2006 t.o.v. 2005: (procentuele veranderingen
per ministerie)XNoot1Hiermee is uitvoering gegeven aan de jegens de heer Franken gedane toezegging
in het beleidsdebat in de Eerste Kamer op 13 juni 2006.XNoot1Hiermee is uitvoering gegeven aan de jegens de heer Holdijk gedane toezegging
in het beleidsdebat in de Eerste Kamer op 13 juni 2006.XNoot1Onderzoek «Wie draagvlak zoekt, die regeldruk ontmoet!», W. S. R.
Stoter en N. J. H. Huls, Erasmus Universiteit Rotterdam, januari
2006, p. 153–154. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29279-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl