Wet sociale zekerheid politieke ambtsdragers; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133877
 2008-2009
 
 32 023
 Voorstel van wet van het lid Van Raak tot wijziging van de Algemene
pensioenwet politieke ambtsdragers en enige andere wetten in verband met de
toepassing van het sociale zekerheidsstelsel op politieke ambtsdragers (Wet
sociale zekerheid politieke ambtsdragers)
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 ALGEMEEN
 1. Inleiding
 Politici hebben bijzondere regelingen voor sociale zekerheid. Voor hen
geldt geen sollicitatieplicht en geen verplichte ondersteuning bij het vinden
van werk. Voor politieke ambtsdragers gelden ook bijzondere regelingen bij
werkloosheid – de wachtgeldregeling – en bij arbeidsongeschiktheid.
Ter rechtvaardiging van dit voordelige regime wordt gewezen op het bijzondere
karakter van het politieke ambt: politieke ontwikkelingen zouden het politieke
bestaan ongewis maken en politici zouden relatief snel hun baan kunnen verliezen.
De veronderstelde kwetsbaarheid van politici wordt echter gecompenseerd door
een relatief hoog inkomen: politieke ambtsdragers behoren tot de bestbetaalde
functionarissen in de samenleving. Zij hebben over het algemeen een goede
opleiding of werkervaring en beschikken veelal over een uitgebreid sociaal
netwerk. De indiener is de opvatting toegedaan dat de regels die politici
in de sociale zekerheid maken voor andere burgers, ook voor politieke ambtsdragers
zelf moeten gelden. Dit wetsvoorstel maakt een einde aan het voordelige sociale
regime voor politieke ambtsdragers. Hun sociale zekerheid wordt gelijkgesteld
aan die van werknemers in de sector Rijk.
 
 In september 2003 sprak de Tweede Kamer de wens uit om een sollicitatieplicht
in te voeren voor politieke ambtsdragers. Met
dit initiatiefwetsvoorstel wil de indiener mede uitvoering geven aan deze
wens. Een eerder voorstel voor invoering van een sollicitatieplicht voor politieke
ambtsdragers werd in januari 2006 door de regering bij de Tweede Kamer ingediend.
Na een aantal inhoudelijke aanpassingen informeerde de regering de Tweede
Kamer in februari 2009 dat dit voorstel werd aangehouden. In juli 2009 kwam de regering opnieuw met een visie op de rechtspositie
van politieke ambtsdragers en werd een aantal aanvullende voorstellen gedaan.
 
 Dit initiatiefwetsvoorstel beoogt niet een aanpassing van de bestaande
bijzondere regelingen voor politieke ambtsdragers, zoals in de voorstellen
die de regering tussen januari 2006 en juli 2009 heeft gedaan. Doel van dit voorstel is om de sociale zekerheid van politieke ambtsdragers zo veel
mogelijk gelijk te stellen met de regelingen zoals die gelden voor werklozen
en arbeidsongeschikten. De bestaande regelingen voor solliciteren, waaronder
de gebruikelijke sanctieregelingen en de verplichting van het aanvaarden van «passende
arbeid», worden in dit voorstel ook op politieke ambtsdragers van toepassing
verklaard. Ook verder wordt het reguliere sociale zekerheidsregime bij werkloosheid
en arbeidsongeschiktheid op politieke ambtsdragers toegepast. Daarbij wordt
zo veel mogelijk aangesloten bij de rechten en plichten zoals die gelden voor
werknemers in de sector Rijk.
 
 Dit initiatiefwetsvoorstel regelt de sociale zekerheid van ministers en
staatssecretarissen, leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, de voorzitter
van de Eerste Kamer der Staten-Generaal, burgemeesters en wethouders, commissarissen
van de Koningin en leden van Gedeputeerde Staten, leden van het dagelijks
bestuur van een waterschap – waaronder de voorzitter – en leden
van het dagelijks bestuur van een deelgemeente.
 2. Huidige regelingen voor politieke ambtsdragers
in geval van werkloosheid
 Politieke ambtsdragers hebben bij aftreden recht op een uitkering op grond
van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Uitzonderingen
zijn er voor commissarissen van de Koningin, burgemeesters en voorzitters
van een waterschap.
 Ministers, leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal, leden van Gedeputeerde
Staten, wethouders, leden van het dagelijks bestuur van een waterschap en
leden van het dagelijks bestuur van een deelgemeente.
 Op grond van de Appa hebben ministers bij aftreden op dit moment recht
op een uitkering voor de periode dat zij minister zijn geweest, doch minimaal
voor twee jaar en maximaal voor zes jaar. Is de minister korter dan drie maanden
minister geweest, dan is de uitkeringsduur beperkt tot zes maanden. Voor Kamerleden,
leden van Gedeputeerde Staten, wethouders, leden van het dagelijks bestuur
van een deelgemeente en leden van het dagelijks bestuur van een waterschap
geldt hetzelfde regime. Voorts geldt voor hen dat als ten tijde van het aftreden
de leeftijd van 50 jaar nog niet is bereikt en in het tijdvak van twaalf jaren
dat direct aan het aftreden voorafgaat betrokkene ten minste tien jaren Kamerlid,
lid van Gedeputeerde Staten, wethouder, lid van het dagelijks bestuur van
een deelgemeente of lid van het dagelijks bestuur van een waterschap is geweest,
de uitkering wordt voortgezet tot het tijdstip waarop de leeftijd van 65 jaar
wordt bereikt. Ministers kennen een dergelijke verlengde uitkering niet. De
hoogte van de uitkering is gedurende het eerste jaar 80 procent en vervolgens
70 procent van de laatstgenoten wedde.
 Commissarissen van de Koningin, burgemeesters, voorzitters
van een waterschap
 Deze politieke ambtsdragers vallen onder het bereik van de Werkloosheidswet
(WW). Voorts zijn uitkeringsrechten van deze politieke ambtsdragers op grond
van de Provinciewet, Gemeentewet respectievelijk Waterschapswet geregeld in
het Rechtspositiebesluit commissarissen van de Koningin, het Rechtspositiebesluit
burgemeesters respectievelijk het Waterschapsbesluit. Daarbij is:
 a) voor commissarissen van de Koningin het
Besluit bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid sector Rijk van overeenkomstige
toepassing verklaard. Indien bij ontslag of niet-herbenoeming geen recht op
uitkering ontstaat, kan bij koninklijk besluit ten laste van het Rijk aan
de commissaris een uitkering worden toegekend, die mede in verband met
de duur van de ambtsvervulling en de laatstgenoten bezoldiging redelijk is
te achten.
 b) voor burgemeesters het Besluit bovenwettelijke
uitkeringen bij werkloosheid sector Rijk van overeenkomstige toepassing verklaard,
met dien verstande dat bij eervol ontslag wegens opheffing van de gemeente
qua hoogte en duur een gunstiger regeling geldt. Daarnaast is een specifieke
uitkering geregeld voor de situatie dat de reden van het ontslag of de niet-herbenoeming
is gelegen in een verstoorde verhouding tussen de burgemeester en de raad.
 c) voor de voorzitters van een waterschap
bij eervol ontslag of niet-herbenoeming wegens opheffing van het waterschap
het Besluit bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid sector Rijk van overeenkomstige
toepassing verklaard, met dien verstande dat bij eervol ontslag wegens opheffing
van het waterschap qua hoogte en duur een gunstiger regeling geldt. Daarnaast
is een specifieke uitkering geregeld voor de situatie dat de reden van het
ontslag of de niet-herbenoeming is gelegen in een verstoorde verhouding tussen
de voorzitter en het algemeen bestuur van het waterschap.
 Sollicitatieplicht
 Voor politieke ambtsdragers geldt geen sollicitatieplicht, met uitzondering
van commissarissen van de Koningin, burgemeesters en voorzitters van een waterschap.
Zij vallen onder het regime van de WW en maken gebruik van de daar geldende
regels.
 Begeleiding naar werk
 Begeleiding naar werk is in de Appa niet geregeld. Commissarissen van
de Koningin, burgemeesters en voorzitters van een waterschap vallen onder
het regime van de WW en maken gebruik van de daar geldende regels.
 Passende arbeid
 In de Appa is geen regeling opgenomen voor het aanvaarden van «passende
arbeid». Commissarissen van de Koningin, burgemeesters en voorzitters
van een waterschap vallen onder het regime van de WW en maken gebruik van
de daar geldende regels.
 3. Invoering van de verplichting werk te zoeken en
passende arbeid te aanvaarden
 Uit een oogpunt van gelijke behandeling is het gerechtvaardigd om van
iedere politieke ambtsdrager met recht op een uitkering te vragen actief op
zoek te gaan naar nieuw werk. Toch blijkt het lang niet altijd gemakkelijk
voor een voormalig politiek ambtsdrager om een passende nieuwe werkkring te
vinden. Voor de Rijkskas, of voor de betrokken gemeenten en provincies, kan
dit hoge uitkeringslasten met zich meebrengen. Voor iedereen die in staat
is om te werken, is het wenselijk dat hij of zij zo snel mogelijk weer op
de arbeidsmarkt komt. Dit voorstel legt, in navolging van werknemers, ook
politieke ambtsdragers de verplichting op om in voldoende mate te solliciteren.
Op grond van de huidige WW geldt de verplichting om in beginsel één
keer per week te solliciteren, een verplichting die geldt tot de leeftijd
van 65 jaar is bereikt. Dit voorstel legt, in navolging van werknemers, politieke
ambtsdragers ook de plicht op om passende arbeid te aanvaarden.
 
 Bij het bepalen van de noodzakelijke activiteiten om een nieuwe werkkring
te vinden wordt aangesloten bij wat het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) in het kader van de uitvoering van de WW aan uitvoeringsrichtlijnen
heeft opgesteld, evenals bij de jurisprudentie die zich op dit terrein in
de loop van de tijd heeft ontwikkeld. Tevens wordt aangesloten bij de sanctiebepalingen
zoals opgenomen in de uitvoeringsvoorschriften voor werknemers op grond van
de WW en zoals die door het UWV worden gehanteerd.
 
 In de nieuwe situatie geldt voor alle politieke ambtsdragers waarop dit
voorstel betrekking heeft, dat zij onder het bereik komen van de WW. Nadat
passende arbeid voor 35 of meer uren per week is verkregen eindigt in dit
voorstel de uitkering (het wachtgeld) voor politieke ambtsdragers. De hoogte
van de uitkering voor politieke ambtsdragers bij werkloosheid wordt eveneens
gelijkgesteld aan die van werknemers. De hoogte van de uitkering wordt gedurende
de eerste twee maanden 75 procent en de volgende maanden 70 procent van de
laatstgenoten wedde. Daarnaast zal op de betrokken politieke ambtsdragers
het bovenwettelijke regime van toepassing zijn zoals dat geldt voor rijksambtenaren.
Dat betekent dat bij werkloosheid het Besluit bovenwettelijke uitkeringen
bij werkloosheid sector Rijk van overeenkomstige toepassing zal zijn. Voor
ambtenaren in de sector Rijk geldt dat de WW-uitkering wordt aangevuld tot
70 procent van het ongemaximeerde dagloon. Verder hebben ambtenaren in de
sector Rijk recht op een aanvullende uitkering, afhankelijk van hun leeftijd
en diensttijd.
 4. Huidige regelingen voor politieke ambtsdragers
in geval van arbeidsongeschiktheid
 
 Ministers, leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal, leden van Gedeputeerde
Staten, wethouders, leden van het dagelijks bestuur van een waterschap en
leden van het dagelijks bestuur van een deelgemeente.
 
 In het geval dat deze politieke ambtsdragers tijdens hun ambtsperiode
ziek worden, behouden zij op dit moment hun volledige wedde tot de dag van
aftreden. Daarna ontstaat recht op een uitkering op grond van de Appa (zie
punt 2). Als de politieke ambtsdrager op de dag waarop de duur van de uitkering
bij werkloosheid eindigt geheel of gedeeltelijk algemeen invalide is, wordt
de uitkering verlengd voor perioden van telkens drie jaar.
 Commissarissen van de Koningin, burgemeesters, voorzitters
van een waterschap
 Deze politieke ambtsdragers vallen onder het bereik van de Ziektewet (ZW) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA).
Voorts zijn uitkeringsrechten van deze politieke ambtsdragers op grond van
de Provinciewet, Gemeentewet respectievelijk Waterschapswet geregeld in het
Rechtspositiebesluit commissarissen van de Koningin, het Rechtspositiebesluit
burgemeesters respectievelijk het Waterschapsbesluit. Daarbij is geregeld
dat de commissaris van de Koningin, de burgemeester of de voorzitter van het
waterschap die wegens ziekte ongeschikt is tot het uitoefenen van zijn ambt,
vanaf de dag waarop deze ongeschiktheid aanvangt, gedurende een termijn van
18 maanden zijn volledige bezoldiging geniet.
 5. Nieuw regime bij ziekte en arbeidsongeschiktheid
 In de nieuwe situatie geldt voor alle politieke ambtsdragers dat zij onder
het bereik van de ZW en WIA vallen. Daarnaast zal op hen het bovenwettelijk
regime van toepassing zijn zoals dat geldt voor ambtenaren in de sector Rijk.
Dat betekent dat bij ziekte en arbeidsongeschiktheid de desbetreffende
artikelen uit het ARAR van overeenkomstige toepassing zullen zijn. Hoofdregel
is dat bij ziekte gedurende de eerste 52 weken de ambtenaar recht heeft op
volledige bezoldiging. De tweede 52 weken is dat 70 procent van de bezoldiging.
Na twee jaar vallen de ambtenaren in de sector Rijk onder de WIA.
 6. Premieheffing voor leden van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal en de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 De sociale zekerheidspremies van deze politieke ambtsdragers zullen voortaan
lopen via de Wet financiering sociale verzekeringen (Wfsv). Leden van de Tweede
Kamer en de voorzitter van de Eerste Kamer hebben geen dienstbetrekking en
vallen zonder nadere regelgeving niet onder de werking van de Wfsv. Daarin
wordt voorzien door ze aan te merken als «werknemer» in de zin
van de WW en ZW (en daarmee de WIA). In dit voorstel is ervoor gekozen om
de Tweede Kamer respectievelijk de Eerste Kamer voor de toepassing van die
wetten (en daarmee ten behoeve van de premieheffing) als werkgever te laten
optreden. Leden van zowel de Eerste als de Tweede Kamer kunnen er op dit moment
voor kiezen om hun schadeloosstelling te laten uitkeren als loon. Om te verzekeren
dat op de schadeloosstelling premies kunnen worden ingehouden komt deze keuze
voor leden van de Tweede Kamer en de voorzitter van de Eerste Kamer te vervallen
en wordt de schadeloosstelling in alle gevallen uitgekeerd als loon (zie de
artikelsgewijze toelichting bij artikel VIII).
 7. De Nationale Ombudsman
 De rechtspositie van de Nationale Ombudsman volgt op dit moment die van
de leden van de Tweede Kamer. De Nationale Ombudsman is echter niet een politieke
ambtsdrager, maar een Hoog College van Staat. Daarom wordt in dit voorstel
de rechtspositie van de Nationale Ombudsman losgemaakt van die van leden van
de Tweede Kamer (zie de artikelsgewijze toelichting bij artikel VII).
 8. Financiële gevolgen
 Dit wetsvoorstel beoogt politieke ambtsdragers die een uitkering ontvangen
sneller naar een nieuwe functie te begeleiden. Dit zal leiden tot een besparing
op de huidige wachtgelduitgaven. Ook het van toepassing verklaren op politieke
ambtsdragers van reguliere sociale rechten bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid
zal leiden tot lagere kosten. Het voorstel om de duur en de hoogte van het
wachtgeld te beperken en na het aanvaarden van nieuw werk voor ten minste
35 uur per week geen wachtgeld meer uit te keren zal eveneens leiden tot een
besparing. Hoeveel besparingen dit daadwerkelijk zal opleveren is afhankelijk
van het aantal ambtsdragers dat hun ambt zal verliezen en de voortvarendheid
waarmee zij nieuw werk zullen vinden.
 9. Regeldruk en administratieve lasten
 De informatieverplichtingen die uit dit wetsvoorstel voortkomen zijn vergelijkbaar
met die van werknemers of ambtenaren. Het betreft hier geen administratieve
lasten voor burgers of bedrijven. Gelet op de relatief beperkte groep wordt
ervan uitgegaan dat de toezichtskosten en nalevingskosten niet omvangrijk
zullen zijn.
 10. Inwerkingtreding
 Dit wetsvoorstel heeft onmiddellijke werking bij inwerkingtreding. Voor
de inwerkingtreding zijn geen bijzondere voorzieningen noodzakelijk.
 ARTIKELSGEWIJS
 Artikel I, onderdelen A en G
 Ten behoeve van een zo eenduidig mogelijke wetgeving is in de artikelen
2 en 130 van de Appa geregeld dat ook commissarissen van de Koningin, burgemeesters
en de voorzitters en de leden van het dagelijks bestuur van waterschappen
in beginsel onder de Appa worden gebracht. Deze bepaling is ontleend aan het
voorstel van wet 30 424.
 Artikel I, onderdelen B, D en H
 Alle bepalingen ten aanzien van de uitkering bij ontslag en invaliditeit
van ministers, staatssecretarissen (hoofdstuk 3), leden van de Tweede Kamer
(hoofdstuk 10), leden van Gedeputeerde Staten en wethouders (hoofdstuk 21)
komen te vervallen nu deze politieke ambtsdragers onder de sociale verzekeringen
worden gebracht.
 In plaats daarvan bevatten de nieuwe hoofdstukken 3, 10 en 21 nog één
bepaling die regelt dat de daar bedoelde politieke ambtsdragers wat betreft
financiële aanspraken bij werkloosheid, ziekte en arbeidsongeschiktheid
gelijk worden gesteld aan het personeel in de sector Rijk.
 Artikel I, onderdelen C, E en K, artikel VI, onderdeel
F, en artikel XII, onderdeel D
 In deze bepalingen is het overgangsrecht opgenomen. In de artikelen 38a,
84a en 163a van de Appa (artikel I, onderdelen C, E en K) is geregeld dat
voor ministers en staatssecretarissen, leden van de Tweede Kamer, leden van
Gedeputeerde Staten en wethouders die reeds een uitkering genieten op grond
van hoofdstuk 3, 10 of 21 van de Appa, het oude regime van toepassing
blijft en voorts dat deze politieke ambtsdragers geen aanspraak hebben op
uitkeringen op grond van de WW, ZW en de Wet WIA. Zie voorts de toelichting
op artikel VI, onderdeel F, artikel XI en artikel XII, onderdeel D.
 Artikel I, onderdelen F en I
 In de artikelen 106 en 160 van de Appa is – kort gezegd –
geregeld dat op de wedde en het wachtgeld van ministers en staatssecretarissen,
de schadeloosstelling van leden van de Tweede Kamer en de wedde van Gedeputeerden
en wethouders bedragen worden ingehouden voor de uitkeringen op grond van
de Appa. Omdat in dit wetsvoorstel wordt geregeld dat de socialezekerheidspremies
via de socialezekerheidswetgeving gaan lopen, kunnen de artikelen 106 en 160
worden geschrapt.
 Artikel I, onderdeel J
 Artikel 121, eerste lid, van de Appa bepaalt dat de besluiten op grond
van de Appa, met uitzondering van de vijfde afdeling, worden genomen door
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In de vijfde afdeling
van de Appa ontbreekt een bepaling als die van artikel 121, eerste lid. Uit
de context valt op te maken dat de wet ervan uit gaat dat Gedeputeerde Staten
de besluiten nemen. Op grond van artikel 130 van de Appa zijn in voorkomende
gevallen het college van burgemeester en wethouders of het dagelijks bestuur
van het waterschap bevoegd. Op sommige plaatsen wordt expliciet
een bevoegdheid aan Provinciale Staten (en op grond van artikel 130 daarmee
tevens aan de gemeenteraad of het algemeen bestuur van het waterschap) verleend.
Ter bevordering van duidelijke en heldere wetgeving is het aangewezen om ondubbelzinnig
vast te stellen welk bestuursorgaan aan belanghebbenden op grond van de Appa
verplichtingen kan opleggen. Daartoe wordt aan artikel 162, dat overeenkomt
met artikel 121, tweede lid, een bepaling toegevoegd analoog aan artikel 121,
eerste lid. Uit het voorgaande volgt dat met deze wijziging slechts een verduidelijking
en geen inhoudelijke wijziging is beoogd.
 Artikel II
 Artikel 2, eerste lid, van de Ambtenarenwet voorziet in een uitzondering
voor de in dit lid genoemde categorieën functionarissen ten aanzien van
titel III van de Ambtenarenwet. Deze titel is op de in artikel 2, eerste lid,
genoemde ambtenaren niet van toepassing. Titel III bevat de bepalingen van
materieel recht voor ambtenaren. Nu de burgemeesters en de voorzitters van
de waterschappen onder de werking van de Appa worden gebracht, moeten ze worden
uitgezonderd van de toepassing van titel III. Het materiële recht van
de voorzitters is en wordt immers gebaseerd op de Waterschapswet en op de
Appa.
 Van de gelegenheid is gebruik gemaakt de opsomming in het eerste lid aan
te passen, zodat de functionarissen van de decentrale overheden bij elkaar
komen te staan.
 Artikel III, IV en V, onderdeel c
 Artikel 73, eerste lid, onderdelen c en d, van de Gemeentewet, artikel
72, eerste lid, onderdelen c en d, van de Provinciewet en artikel 49, eerste
lid, onderdelen b en c, van de Waterschapswet bevatten de grondslag voor de
aanspraak op een werkloosheidsuitkering en aanspraken in geval van ziekte
van burgemeesters, commissarissen van de Koningin respectievelijk voorzitters
van waterschappen. Nu burgemeesters, commissarissen van de Koningin en voorzitters
van waterschappen onder de werking van de werknemersverzekeringen komen te
vallen, is een aparte grondslag voor aanspraken in de sfeer van werkloosheid
en ziekte in de Gemeentewet, Provinciewet en Waterschapswet niet meer nodig,
zodat de relevante bepalingen kunnen worden geschrapt.
 Artikel V, onderdelen A en B
 Deze wijzigingen houden allen verband met het gelijktrekken van waterschapsbestuurders
met provinciale en gemeentelijke politieke ambtsdragers en zijn ontleend aan
wetsvoorstel 30 424.
 De wijziging van artikel 32a, eerste lid, bewerkstelligt dat de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het politieke aanspreekpunt
is voor de waterschapsbestuurders.
 Verder komt het huidige tweede lid van artikel 32a te vervallen. Als gevolg
hiervan worden de regels betreffende vergoedingen aan leden van het algemeen
bestuur van waterschappen gelijkgetrokken met gemeenteraadsleden. De huidige
uitzonderingsbepaling in artikel 32a, tweede lid, vormt een inbreuk op het
gesloten rechtspositiestelsel dat buiten hetgeen bij of krachtens de wet is
vastgesteld, geen geldelijke voorzieningen kunnen worden toegekend. Naar analogie
met gemeenteraadsleden worden de uitzonderingsmogelijkheden niet geregeld
in de organieke wet, maar in het rechtspositiebesluit.
 Artikel 44, tweede lid, komt te vervallen. In deze bepaling is geregeld
dat van de overeenkomstige toepassing van de Appa zijn uitgesloten de leden
van het dagelijks bestuur die reeds overheidswerknemer in de zin van de Wet
privatisering ABP zijn. Dat laatste wil zeggen dat zij voor hun pensioen
aangesloten zijn bij het ABP. Hoewel de bepaling algemeen is geformuleerd,
ziet deze bepaling uitsluitend toe op de leden van het dagelijks bestuur die
de functie bekleden van voorzitter van een waterschap. Deze zijn immers, indien
de functie een fulltime functie is, uit hoofde van hun rechtspositie bij het
ABP aangesloten. De uitzonderingsbepaling voorkwam dat zij dubbele pensioenaanspraken
opbouwden. Nu voorgesteld wordt ook de voorzitters onder de werking van de
Appa te brengen, is de uitzonderingsbepaling niet meer nodig.
 Artikel VI, onderdeel A, onder 1, en D
 Artikel 1, onderdeel i, van de Werkloosheidswet bevat een definitie van
overheidswerkgever. Om politieke ambtsdragers zo gelijk mogelijk te maken
met het personeel in de sector Rijk, dienen de werkgevers van deze politieke
ambtsdragers eveneens als overheidswerkgever te worden aangemerkt. Dit heeft
tot gevolg dat net als voor hun ambtenaren deze werkgevers ook voor de hiergenoemde
politieke ambtsdragers eigen risicodragend zijn voor de WW. Het aanwijzen
van de desbetreffende werkgevers vindt plaats in het voorgestelde artikel
9A.
 Artikel VI, onderdeel A, onder 2
 Artikel 1, onderdeel j, van de Werkloosheidswet bevat een definitie van
overheidswerknemer. Aan dit onderdeel wordt toegevoegd dat ook ministers,
staatssecretarissen, commissarissen van de Koningin, leden van Gedeputeerde
Staten, burgemeesters, wethouders, leden van het dagelijks bestuur van een
deelgemeente, leden van het dagelijks bestuur van een waterschap, leden van
de Tweede Kamer en de voorzitter van de Eerste Kamer overheidswerknemer zijn.
 Artikel VI, onderdelen B en D, en XII, onderdelen B en
C
 De leden van de Tweede Kamer vallen niet onder de werking van de socialezekerheidswetgeving.
Ze hebben immers geen privaatof publiekrechtelijke dienstbetrekking. Daarom
worden zij expliciet als werknemer aangewezen in de Werkloosheidswet en de
Ziektewet (artikel 3b van de Werkloosheidswet en artikel 8b van de Ziektewet).
Door dit laatste zijn ze tevens werknemer in de zin van de Wet werk en inkomen
naar arbeidsvermogen. Hetzelfde geldt voor de voorzitter van de Eerste Kamer,
die wat betreft zijn rechtspositie in grote mate gelijk wordt gesteld aan
de leden van de Tweede Kamer (artikel 15 van de Wet vergoedingen leden Eerste
Kamer).
 Omdat Kamerleden geen arbeidsverhouding hebben, hebben ze dus ook geen
werkgever. Om voor de Werkloosheidswet en Ziektewet toch een werkgever aan
te wijzen, wordt in artikel 9a, onderdelen b en c, en 10a van de Ziektewet
bepaald dat de Tweede Kamer respectievelijk de Eerste Kamer optreedt als werkgever
in de zin van die wetten.
 Artikel VI, onderdeel C, en artikel XII, onderdeel A
 In zowel de Werkloosheidswet als de Ziektewet worden ministers, staatssecretarissen,
leden van Gedeputeerde Staten, wethouders en leden van het dagelijks bestuur
van een deelgemeente niet meer uitgezonderd van de Werkloosheidswet en de
Ziektewet. Hierdoor worden tevens de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
en hoofdstuk 3, afdeling 2, van de Wet arbeid en zorg van toepassing op deze
politieke ambtsdragers.
 Artikel VI, onderdeel E
 Met dit onderdeel wordt geregeld dat het aantal arbeidsuren van ministers, staatssecretarissen, commissarissen van de Koningin, leden van
Gedeputeerde Staten, burgemeesters, wethouders, leden van het dagelijks bestuur
van een deelgemeente, leden van het dagelijks bestuur van een waterschap,
leden van de Tweede Kamer en de voorzitter van de Eerste Kamer voor de vaststelling
van het arbeidsurenverlies per week op 40 wordt gesteld. Hiermee wordt voorkomen
dat de desbetreffende werkgever dat aantal uren zou moeten bijhouden. Bovendien
wordt aldus bewerkstelligd dat het recht op uitkering op grond van de Werkloosheidswet
eindigt indien deze politieke ambtsdragers, nadat zij werkloos zijn geworden,
een dienstbetrekking aanvaarden van meer dan 35 uur per week.
 Artikel VI, onderdeel F, XI en XII, onderdeel D
 Met deze onderdelen wordt geregeld dat dienstbetrekkingen als politiek
ambtsdrager respectievelijk het lidmaatschap van de Tweede Kamer en het voorzitterschap
van de Eerste Kamer, voor zover gelegen voor de datum van inwerkingtreding
van deze wet, bij het intreden van het op grond van de Werkloosheidswet, Ziektewet
of Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen verzekerde risico op of na de
datum van inwerkingtreding van deze wet, meetellen als dienstbetrekking voor
de vaststelling van het recht op, de omvang, hoogte en duur van de uitkering
en voor de toegang tot de vrijwillige verzekering op grond van die wetten.
Mocht het risico intreden voor de datum van inwerkingtreding van deze wet,
dan ontstaat geen recht op uitkering op grond van de Werkloosheidswet, Ziektewet
of Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen in verband daarmee, ook niet vanaf
de datum van inwerkingtreding van deze wet.
 Artikel VII
 Artikel 6 van de Wet Nationale Ombudsman bepaalt ten aanzien van de rechtspositie
van de Nationale Ombudsman dat de bepalingen van de Appa op hem van overeenkomstige
toepassing zijn, met dien verstande dat deze gelijkgesteld is met een lid
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het is echter niet de bedoeling dat
met onderhavig wetsvoorstel de rechtspositie van de Nationale Ombudsman wijzigt.
Daarom zijn de artikelen van hoofdstuk 10 van de Appa overgeheveld naar de
Wet Nationale Ombudsman, waarbij de bepalingen in zijn geheel zijn toegeschreven
naar de Nationale Ombudsman (onderdeel A). Wel zijn bepalingen die specifiek
zien op leden van de Tweede Kamer en die voor de Nationale Ombudsman geen
betekenis hebben, niet overgenomen.
 In onderdeel B wordt artikel 6 van de Wet Nationale Ombudsman in die zin
aangepast, dat nog wel de bepalingen ten aanzien van pensioenaanspraken uit
de Appa op hem van toepassing zijn. Hoofdstuk 10 wordt uitgezonderd, omdat
daarin is geregeld dat leden van de Tweede Kamer met betrekking tot ontslag,
ziekte en arbeidsongeschiktheid nu aanspraken hebben op grond van de socialezekerheidswetgeving
en niet meer op de Appa.
 De wijziging van artikel 10 van de Wet Nationale Ombudsman (onderdeel
C) bewerkstelligt dat ook de rechtspositie van degene die de Nationale Ombudsman
vervangt of zijn positie waarneemt, ongewijzigd blijft.
 Artikel VIII
 Leden van de Tweede Kamer ontvangen op grond van de Wet schadeloosstelling
leden Tweede Kamer een inkomen en onkostenvergoedingen voor het zijn van Kamerlid.
Kamerleden zijn gekozen en hebben geen gezagsverhouding tot een werkgever.
Ze zijn geen werknemer en er is niet sprake van een dienstbetrekking. Wel
kunnen Kamerleden er voor kiezen op de schadeloosstelling loonbelasting in
te laten houden, op grond van artikel 4, onderdeel f, van de
Wet op de loonbelasting («opting-in»). In het kader van de werknemersverzekeringen
is het van essentieel belang dat er in dienstbetrekking loon is genoten. Indien
dat niet het geval is, bedraagt het dagloon, en daarmee de uitkering, nihil.
Daarom wordt geregeld dat de opting-in-mogelijkheid voor Kamerleden niet meer
van toepassing is, door te bepalen dat ze voor de loonbelasting geacht worden
een fictieve dienstbetrekking te hebben (onderdeel A). Als gevolg hiervan
worden ze voor de loonbelasting als werknemer beschouwd. Hetzelfde geldt voor
de voorzitter van de Eerste Kamer.
 Nu Kamerleden onder de loonbelasting vallen, moet ook een inhoudingsplichtige
worden aangewezen. Dit is de Tweede Kamer onderscheidenlijk de Eerste Kamer,
die ook de inhoudingen op de salarissen van het personeel werkzaam bij de
beide kamers uitvoert (onderdeel B).
 Artikel IX
 Omdat Kamerleden de mogelijkheid hebben al dan niet te kiezen voor het
regime van de loonbelasting, is ten aanzien van enkele elementen van de onkostenvergoeding
geregeld dat deze afhankelijk van de keuze voor «opting-in» netto
dan wel bruto worden uitbetaald. Nu deze keuzemogelijkheid er niet meer is,
kunnen de bepalingen waarin deze keuzemogelijkheid is geregeld, komen te vervallen.
 Artikel X
 Artikel 15 van de Wet vergoedingen leden Eerste Kamer brengt de voorzitter
van de Eerste Kamer onder de Appa wat betreft aanspraken op een uitkering
bij ontslag en invaliditeit. De voorzitter van de Eerste Kamer wordt ook onder
de sociale verzekeringen gebracht. De relevante verwijzingen in artikel 15
van de Wet vergoedingen leden Eerste Kamer worden derhalve geschrapt.
 Artikel XIII
 Voor de inwerkingtreding zijn geen bijzondere voorzieningen noodzakelijk.
 Artikel XIV
 Deze bepaling bevat de citeertitel.
 
 Van Raak
 
 
 
 Motie Marijnissen c.s., Kamerstukken II 2003/04, 29 200, nr. 13.
 
 
 Brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
17 februari 2009. Op 3 januari 2006 werd een wetsvoorstel ingediend
dat de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (en enige andere wetten)
wijzigt in verband met de harmonisatie van de uitkeringsrechten en het onder
de werking van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) brengen
van de commissarissen van de Koningin en de burgemeesters (Kamerstukken II
2005/06, 30 424, nr. 2). Dit wetsvoorstel vormde samen met vier
andere wetsvoorstellen (Kamerstukken II 2005/06, 30 425, 30 426,
30 427 en 30 693) de uitwerking van het kabinet van het rapport
van de Adviescommissie beloning en rechtspositie ambtelijke en politieke topstructuur
(de commissie Dijkstal) getiteld «Over dienen en verdienen» (Kamerstukken
II 2003/04, 28 479, nr. 4). Het wetsvoorstel 30 424 bevat onder
meer een sollicitatieplicht voor politieke ambtsdragers, een voorziening voor
begeleiding naar nieuw werk en een verkorting van de uitkeringsduur van het
wachtgeld.
 
 
 Brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
9 juli 2009. Besloten werd alsnog een sollicitatieplicht in te voeren
voor politieke ambtsdragers, een voorziening in het leven te roepen voor begeleiding
naar nieuw werk en de uitkeringsduur van het wachtgeld te verkorten. Tevens
is een regeling voorgesteld voor het openbaar maken van nevenfuncties en het
verrekenen van een deel van de inkomsten uit nevenfuncties. Voor zittende
bestuurders zou een overgangsrecht gaan gelden, waardoor de huidige politieke
ambtsdragers worden ontzien.
 
 
 De leden van het dagelijks bestuur van een waterschap voor zover ze overheidswerknemer
zijn in de zin van de Wet privatisering ABP.
 
 
 Of arbeid «passend» is wordt in de WW onder meer bepaald door
de aard van de arbeid, in relatie tot de eerder verrichte arbeid, een eerder
uitgeoefend beroep of de opgedane werkervaring; het opleidingsniveau van de
persoon in kwestie; het geboden loon en het werkloosheidsrisico.
 
 
 In eerste instantie is de hoogte van de uitkering een percentage van de
laatstgenoten wedde. Dit percentage hangt af van de mate van invaliditeit.
De duur van de uitkering is afhankelijk van de leeftijd. De uitkering bedraagt
na afloop van deze leeftijdgerelateerde periode minimaal het op grond van
de invaliditeitsgraad vastgestelde uitkeringspercentage van de laatstgenoten
wedde.
 
 
 In het bijzonder artikel 76a, dat handelt over de aanspraak op bezoldiging
tijdens de eerste 104 weken van ziekte.
 
 
 Vervolgens geniet deze politieke ambtsdrager tot zijn ontslag 80 procent
van zijn bezoldiging. Tot slot geniet hij ook na afloop van die termijn van
18 maanden de volledige bezoldiging indien de ziekte uit hoofde waarvan de
politieke ambtsdrager ongeschikt is zijn arbeid te verrichten, in overwegende
mate haar oorzaak vindt in de aard van de hem opgedragen werkzaamheden of
in de bijzondere omstandigheden, waaronder deze moesten worden verricht, en
niet aan zijn schuld of onvoorzichtigheid is te wijten.
 
 
 Overheidswerkgevers en vakbonden hebben een aanvullende regeling afgesproken
bij arbeidsongeschiktheid voor overheid en onderwijs. Het gaat hier om een
aanvulling bovenop de WIA-uitkering. De aanvullende regeling is neergelegd
in de ABPpensioenregeling. De hoogte en duur van de uitkering hangt af van
individuele omstandigheden.