Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief staatssecretaris over het fiche Verordening erfrecht
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136761
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 957
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 november 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 7 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 
 1. Mededeling inzake ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategie
voor sleuteltechnologiën in de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 955);
 2. Verordening inzake migratie van het Schengeninformatiesysteem SIS1+
naar SIS II (Kamerstuk 22 112, nr. 956);
 3. Verordening inzake erfrecht;
 4. Mededeling inzake stand van zaken Strategisch Partnerschap tussen de
EU en Latijns-Amerika (Kamerstuk 22 112, nr. 958);
 5. Mededeling inzake ontwikkeling internationale dimensie Integraal Maritiem
beleid van de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 959);
 6. Richtlijn tot wijziging richtlijn betreffende het prospectus (Kamerstuk
22 112, nr. 960);
 7. Mededeling actieplan Stedelijke Mobiliteit (Kamerstuk 22 112,
nr. 961).
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans 
 
 Fiche: Verordening inzake erfrecht
 1. Algemene gegevens
 
 Voorstel: Voorstel voor een Verordening van
het Europees Parlement en de Raad inzake de bevoegdheid, het toepasselijk
recht, de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen en authentieke akten
in zaken van erfrecht en de invoering van een Europese verklaring van erfrecht.
 
 Datum Commissiedocument: 14 oktober 2009
 
 
 Nr. Commissiedocument: COM (2009)154
 
 
 Prelex: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2009:0154:FIN:EN:PDF
 Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board: COM (2009) 410 (IA), COM (2009) 411 (samenvatting) COM (2009) 412 (IAB
opinion)
 Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Burgerlijk Recht,
Coreper, JBZ-Raad (30 november 2009)
 Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Justitie
 2. Essentie voorstel
 a) Inhoud voorstel
 Het voorstel heeft tot doel uniforme regels vast te stellen voor het toepasselijke
recht met betrekking tot de afwikkeling van nalatenschappen binnen de Europese
Unie waar meer lidstaten bij zijn betrokken. Dit kan bijvoorbeeld van belang
zijn als de erflater in meerdere lidstaten goederen bezit. Het voorstel harmoniseert
niet het (materiële) erfrecht van de lidstaten.
 De praktijk is nu dat de bestaande verschillen tussen lidstaten er toe
leiden dat op een nalatenschap verschillende nationale regels moeten worden
toegepast. Deze verschillende regels vormen een belemmering voor een adequate
afwikkeling van de nalatenschap.
 Zo passen thans enkele lidstaten het erfrecht van de nationaliteit van
de erflater toe en andere het recht van de laatste verblijfplaats. Het voorstel
neemt de laatste gewone verblijfplaats als uitgangspunt. Wel wordt in het
voorstel de mogelijkheid gecreëerd dat de erflater zelf vooraf een zogenoemde
rechtskeuze kan maken, het recht uitkiest dat op de nalatenschap van toepassing
zal zijn, de erflater kan een keuze maken voor het recht van de staat waarvan
hij de nationaliteit bezit.
 Daarnaast zijn er lidstaten die voor het bepalen van het toepasselijk
recht een onderscheid maken tussen roerende en onroerende zaken, waardoor
de afhandeling van een erfenis bestaande uit roerende en onroerende zaken
niet volgens hetzelfde recht kan plaatsvinden. De verordening gaat uit van
een eenheidsstelsel, dat betekent dat de afhandeling van de nalatenschap van
roerende en onroerende zaken volgens hetzelfde recht kan plaatsvinden.
 
 De verordening bevat behalve regels omtrent het vaststellen van het toepasselijk
recht voor de afhandeling van erfenissen ook regels over de wederzijdse erkenning
en tenuitvoerlegging van beslissingen op het terrein van het erfrecht en authentieke
akten. Ten slotte wordt een uniform model voor een Europese verklaring van
erfrecht voorgesteld. Hiermee kan worden aangetoond dat men erfgenaam is en
daarmee recht heeft op (een deel van) de nalatenschap. 
 b) Impact assessment Commissie:
 De Commissie beveelt het instrument van een verordening aan. Een verordening
geeft uniforme en rechtstreeks bindende regels (zonder dat deze nog omgezet
moeten worden in nationaal recht). Voor de erfgenamen en de erflater levert
een verordening (de meeste) rechtszekerheid op.
 3. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
 a) Bevoegdheid: artikel 65 EG-verdrag
 b) Functionele toets
 Subsidiariteit: positief
 Proportionaliteit: positief
 Omdat de huidige situatie waarbij er bijvoorbeeld op een nalatenschap
twee (of meer) nationale rechtsstelsels van toepassing zijn, problematisch
is, is het goed om het internationaal privaatrecht (IPR) binnen de Europese
Unie voor de afhandeling van erfenissen en daarmee de wederzijdse erkenning
en tenuitvoerlegging van burgerrechtelijke beslissingen en authentieke akten,
vast te stellen. De keuze voor een verordening is positief omdat die uniforme
en rechtstreeks bindende regels hierover vastlegt die dit probleem oplost.
Omdat deze niet omgezet hoeft te worden in nationaal recht levert dit voor
erfgenamen en erflaters de meeste rechtszekerheid op. Het voorstel harmoniseert
niet het (materiële) erfrecht van de lidstaten en gaat niet verder dan
gezien het doel wenselijk is.
 c) Nederlands oordeel
 Nederland heeft zich al onder het Nederlandse voorzitterschap sterk gemaakt
voor opneming van het internationaal erfrecht in het Haags Programma. Op het
Groenboek van de Commissie uit 2006 is eveneens door Nederland positief gereageerd.
Nederland is partij bij het Haags verdrag van 1989 inzake het op de erfopvolging
toepasselijke recht. Er is evenwel geen uitzicht op inwerkingtreding van dit
verdrag. Dat er voor het Haags verdrag een EU-verordening in de plaats komt,
is in lijn met de Nederlandse inzet.
 4. Nederlandse positie
 Het is wenselijk dat niet alleen voor de bepaling van het op de erfopvolging
toepasselijk recht een uniforme regeling wordt getroffen, maar ook voor de
afwikkeling van de nalatenschap. Gelet op de complicaties die zich daarbij
kunnen voordoen, mede in verband met verschillen tussen de «common law»
en «civil law» stelsels, is Nederland van mening dat het project
zou kunnen worden gefaseerd.
 De totstandbrenging van uniforme regels van toepasselijk recht inzake
erfopvolging dient voorop te staan. Voor de burger betekent dit dat de afwikkeling
van een grensoverschrijdende erfenis in één lidstaat van de
Europese Unie kan worden afgewikkeld. Voor de burger levert dit het voordeel
op dat hij niet meer in meerdere lidstaten procedures hoeft te voeren. Dit
betekent een aanzienlijke vermindering van de administratieve lasten voor
de burger en grotere rechtszekerheid. Naar verwachting zullen er geen budgettaire
gevolgen optreden en zal de aanpassing van wetgeving leiden tot minimale lasten
voor burgers en voor rechtspraak.