Structurele duurzame economische groei; Notitie 'Kiezen voor groei'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29696, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-07-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29696 nr. 1

09-07-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKIEZEN VOOR GROEIWelvaart voor nu en laterI. PROBLEMEN MET DE GROEIII. DE AGENDA UIT HET HOOFDLIJNENAKKOORDBegrotingstekortConcurrentiepositieEerste stappen op weg naar structureel herstelIII. ARBEIDSKOSTEN EN CONCURRENTIEPOSITIEIV. EEN CONCURREREND ONDERNEMINGSKLIMAATRuimte en prikkels om te ondernemenRegeldrukInternationale concurrentie en heroriëntatie VPBInternationale concurrentie en economische migratieMobiliteit en ruimteV. KENNIS EN INNOVATIEConcurrentiedruk voor innovatieRuimte om te vernieuwenKwaliteit en excellentieMeer private investeringen in kennis en innovatieSociale innovatieVI. ACTIVEREN EN MEER WERKENMeer mensen aan de slagToerusting op de arbeidsmarkt: onderwijs en leven-lang-lerenArbeidsmarktdynamiekEen activerende sociale zekerheidMeer uren werkenVII. BESLUIT
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29696Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 254 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 696Structurele duurzame economische groeinr. 1BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 juli 2004Bijgevoegd treft u aan de notitie «Kiezen voor groei», waarin
wordt ingegaan op het belang van structurele duurzame economische groei voor
huidige en toekomstige generaties.De Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstDe Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. J. de GeusKIEZEN VOOR GROEIWelvaart voor nu en laterNederland is een welvarend land, met veel internationaal
opererende topbedrijven en een hoog opgeleide beroepsbevolking. Nederland
heeft in het verleden aangetoond dat het in staat is om economisch aansprekende
resultaten neer te zetten. En het heeft goede voorzieningen getroffen voor
zwakkeren in de samenleving.Maar welvaart, zo blijkt, is geen rustig bezit. De
economische groei in Nederland staat onder druk. In de afgelopen jaren heeft
de Nederlandse economie ronduit slecht gepresteerd. Het herstel is moeizaam,
we doen het ook slecht vanuit internationaal perspectief. De problemen van
de Nederlandse economie zijn structureel van aard. Het onderliggende groeivermogen
blijkt in vergelijking met andere Europese landen lager te liggen dan enkele
jaren geleden werd aangenomen. Het geringe effectieve arbeidsaanbod heeft
tot arbeidsmarktspanningen geleid die de arbeidskosten sterk hebben doen stijgen.
Daarnaast is een antwoord nodig voor vraagstukken voor de langere termijn.
Hoe dat antwoord luidt, is van cruciaal belang voor de verdere ontwikkeling
van Nederland. De Nederlandse economie heeft veel sterke punten maar het ontbreekt
aan vitaliteit en flexibiliteit. Mede daardoor drukken trends als vergrijzing
en internationalisering de Nederlandse economie in het defensief.Het kabinet heeft echter vertrouwen in het herstel
van het groeivermogen van de Nederlandse economie – als we tenminste
ambitieus durven te zijn.We staan voor een cruciale keuze, een keuze tussen
ambitie en afwachten. Het kabinet kiest voor ambitie en dus voor duurzame
groei. Groei voor een Nederland dat welvarend is in al zijn facetten. Groei
om voor toekomstige generaties een hoge en duurzame levensstandaard mogelijk
te maken. Groei ook, om een volwaardig niveau te kunnen behouden van collectieve
voorzieningen als onderwijs, zorg, veiligheid. Groei ten slotte om een sociaal
evenwichtig beleid mogelijk te maken ten behoeve van de zorg voor zwakkeren
in de samenleving.Het Hoofdlijnenakkoord schetst al de contouren van
het noodzakelijke hervormingsprogramma.In deze brief werkt het kabinet zijn
ambities voor een solide en solidaire toekomst verder uit, en plaatst het
de beleidsopgaven in een onderling perspectief. Het kabinet doet daarbij een
appèl aan burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties om bij
te dragen aan de vernieuwing van onze economie, in het besef dat zij dragers
zijn van de samenhang in de samenleving.Box 1. Dalende structurele economische groeiDe structurele groei van de economie staat onder druk. De toekomstige
welvaartsontwikkeling wordt bepaald door de structurele groei van de werkgelegenheid
en die van de arbeidsproductiviteit. In de afgelopen tien jaar heeft ons land
mede dankzij de toestroom van jongeren en vrouwen op de arbeidsmarkt een ongekende
toename van welvaart en werkgelegenheid gekend. Voor de komende jaren vlakt
deze toestroom echter af. Bovendien worden de mensen die werken, ouder, waardoor
ze vaak minder gaan werken. Het gevolg van deze ontwikkelingen is dat de werkgelegenheid
verder kan stijgen, maar dat de ruimte hiervoor minder groot is dan in het
verleden. We moeten het in de komende jaren niet alleen hebben van meer mensen
die meer uren aan het werk zijn (participatie), maar ook van slimmer werken,
betere scholing, leven lang leren en innovatie (productiviteit).Figuur 1. Dalende structurele economische groei (CPB)Het huidige structurele groeivermogen bedraagt 2¼% per jaar. Wanneer
dit zou kunnen worden vergroot naar 3% (het percentage van tien jaar geleden),
dan zou het totale inkomen van Nederland in vier jaar met € 15 mld.
extra toenemen. Hiervan komt € 9 mld. direct beschikbaar voor burgers
en bedrijven. De resterende € 6 mld. komt ter beschikking van de
overheid die dit kan gebruiken voor bijvoorbeeld extra uitgaven aan onderwijs,
zorg en veiligheid. Maar ook aan de wens om solidariteit mogelijk te maken
met de zwakkeren in de samenleving en met hen die onverhoeds worden getroffen
door inkomensverlies. Economische groei maakt het dus mogelijk om solide en
solidair met elkaar te verenigen en op beide terreinen ambitieus te zijn.I. PROBLEMEN MET DE GROEIDe Nederlandse economie werkt zich na de uitbundige jaren negentig langzaam
uit de zwaarste conjuncturele crisis sinds het begin van de jaren tachtig.
Zorgwekkend is dat we – nu de internationale conjunctuur lijkt aan te
trekken – nog onvoldoende in staat zijn om te profiteren van het herstel
van de wereldeconomie. Dit onvermogen van onze economie is niet alleen conjunctureel
van aard, maar weerspiegelt ook een structurele zwakte. Het ondernemingsklimaat
is in de afgelopen jaren minder aantrekkelijk geworden. Dit komt onder andere
door het feit dat de arbeidskosten in Nederland sinds 1997 veel te snel zijn
gestegen, doordat de groei van de werkgelegenheid groter was dan die van het
arbeidsaanbod. Bovendien zit het buitenland niet stil: andere landen hebben
hun concurrentiepositie wél verbeterd. De economische groei op langere
termijn staat bovendien onder druk door een geringe groei van de beroepsbevolking,
onder andere door vergrijzing. De vooruitzichten voor die groei zijn dus beduidend
minder gunstig dan in de jaren negentig, met alle gevolgen van dien voor de
inkomenspositie van toekomstige generaties, voor het draagvlak voor goede
publieke en sociale voorzieningen, en voor de kwaliteit van de samenleving.Er zijn echter ook kansen. Het kabinet heeft veel vertrouwen in de kracht
van de Nederlandse economie, mits we ambitieus zijn en niet afwachten. Herstel
van het groeivermogen van de Nederlandse economie vraagt om een drieslag:
lagere arbeidskosten, meer werkgelegenheid en slimmere productie in een omgeving
die uitdagingen en kansen biedt. De uitbouw van de Europese interne markt
en de verdere economische integratie van de Europese Unie vormen een grote
kans voor meer economische groei. De opkomst van China en India betekent dat
we er concurrenten bij krijgen, maar ook nieuwe markten voor afzet en toeleveranties.
Bovendien bieden deze opkomende landen een enorm potentieel aan goedopgeleide
mensen. Het bedrijfsleven moet de ruimte krijgen om deze kansen en mogelijkheden
te benutten. Dit tegen de achtergrond van een vergrijzende (beroeps)bevolking,
met ouderen die een betere gezondheid hebben dan veertig jaar geleden. Dit
maakt het mogelijk dat mensen langer kunnen en willen doorwerken. Ze zijn
nu echter niet of nauwelijks nog actief in het arbeidsproces. Dit geldt al
voor mensen boven de 55 jaar die tegenwoordig vaak vervroegd uit het arbeidsproces
treden. De situatie dat een relatief steeds kleiner deel van de bevolking
werkt en het geld moet verdienen voor relatief meer mensen, is niet houdbaar.Voor perspectief op een welvarend en solidair Nederland is een fundamentele
bezinning op onze sociaal-economische koers cruciaal. De coalitiepartijen
hebben in het HoofdlijnenakkoordBox 2. Het vestigingsklimaat in internationaal perspectiefHet «Institute for Management Development» (IMD) publiceert
jaarlijks een ranglijst waarin, onder andere op basis van enquêtes,
het vestigingsklimaat van de 60 belangrijkste landen en regio's wordt vergeleken.
Het onderstaande schema geeft de positie van Nederland op deze ranglijst weer.
De volgende zaken vallen met name op:• De vergelijking wijst erop dat de concurrentiepositie van Nederland
in relatief korte tijd is verslechterd.• Ook in andere publicaties, zoals die van het «World Economic
Forum», komt naar voren dat de Nederlandse concurrentiepositie de laatste
jaren is verslechterd.• Het IMD noemt met name de effectieve druk van de inkomensbelasting,
R&D klimaat, aanpassingsvermogen van de economie, hoogte van de VPB, mogelijkheid
om buitenlandse werknemers aan te trekken, aantal gewerkte uren, productiviteitsgroei,
arbeidskosten en beschikbaarheid van technisch personeel zwakke punten van
Nederland. Het tekort aan bèta en technisch geschoold personeel
vormt ook een belangrijk thema op de zgn. Lissabon-agenda.• Daarentegen worden met name de toegang tot kapitaalmarkten en de
mededingingswetgeving als sterke punten beschouwd.• Volgens het IMD zijn de voornaamste uitdagingen voor Nederland
het verbeteren van de condities voor innovatie en productiviteitsgroei, het
vergroten van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt, moderniseren van het pensioenstelsel,
verminderen van administratieve lasten en overbodige regelgeving, verbeteren
van het belastingklimaat, versnellen van investeringen in infrastructuur en
bevorderen van publiekprivate samenwerking.Figuur 2. De positie van Nederland op de «competitiveness»-ranglijstaangegeven dat de Nederlandse economie een nieuwe impuls behoeft. Het
kabinet wil Nederland activeren en vernieuwen. Dat vergt hervormingen. Hervormingen
die te maken hebben met werk en inkomen, waarbij de burger meer mogelijkheden,
ruimte en ook verantwoordelijkheid krijgt om zich een goede plaats in de samenleving
te verwerven. Hervormingen ook van het ondernemingsklimaat. Internationale
ontwikkelingen (globalisering) vergroten de concurrentiedruk voor ondernemingen
en de noodzaak om te innoveren. Bedrijven moeten daar de ruimte en mogelijkheden
voor hebben.Onze economie moet zijn vitaliteit en flexibiliteit terugkrijgen. Het
Hoofdlijnenakkoord bevat maatregelen die de eerste noodzakelijke stappen van
een hervormingsprogramma zijn. Deze stappen liggen in Europees perspectief
ook geheel in lijn met de uitdaging van de Lissabon-agenda die economische
groei, sociale samenhang en duurzaamheid combineert. De agenda stelt dat Europa
in 2010 de meest dynamische kenniseconomie in de wereld dient te zijn, met
een gemiddelde jaarlijkse economische groei van 3%. Echter, steeds meer wordt
duidelijk hoe ingrijpend én urgent de uitdaging van meer economische
groei is. Het kabinet neemt deze uitdaging aan. In het Hoofdlijnenakkoord
zijn voor de periode 2004–2007 de thans noodzakelijke eerste stappen
weergegeven: het kabinet heeft deze uitgewerkt in zijn beleidsprogramma voor
deze periode. Deze brief verkent de noodzakelijke (vervolg)stappen.II. DE AGENDA UIT HET HOOFDLIJNENAKKOORDBegrotingstekortHet kabinet is bij zijn aantreden geconfronteerd met twee acute problemen
waarvoor bij voorrang een oplossing moest worden gevonden. Het eerste probleem
was dat van het begrotingstekort. Dit dreigde te stijgen tot boven de 3% BBP
die in het Stabiliteits- en Groeipact als bovengrens was gesteld. Bovendien
was de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op langere termijn in het
geding. In een vergrijzende samenleving is immers het terugdringen van de
rentelasten van de overheid belangrijk om de zorg en de AOW in
de toekomst betaalbaar te houden. Het kabinet heeft in zijn eerste jaar tot
aanzienlijke bezuinigingen moeten besluiten om het uit de hand lopen van de
overheidsfinanciën te voorkomen. Daarbij zijn lastenverzwaringen zo veel
mogelijk voorkomen en uitgaven ontzien (zoals bijvoorbeeld onderwijs) die
bijdragen aan het versterken van het groeivermogen. Met dit beleid wordt voorkomen
dat toekomstige generaties onze lasten moeten dragen.Box 3. De verslechtering van de concurrentiepositie
en de effecten van loonmatigingDe verslechtering van de concurrentiepositie heeft een grote weerslag
op het bedrijfsleven. Figuur 3 laat zien dat in het midden van de jaren negentig
de arbeidskosten per eenheid product zijn gedaald en de winstgevendheid is
toegenomen. Dit verbeterde de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven
en bedrijven kregen meer ruimte om te investeren en welvaart en werkgelegenheid
te creëren. Ter indicatie: een structurele verlaging van de contractlonen
met 1% levert op langere termijn een toename van de bedrijfsinvesteringen
met 0,4% op en een stijging van ons totale inkomen (BBP) met ruim 0,3%. Tussen
1998 en 2004 heeft zich echter de tegenovergestelde ontwikkeling voorgedaan.
De arbeidskosten zijn sterk gestegen en de winstpositie van het bedrijfsleven
is verslechterd, met alle nadelige gevolgen van dien voor de welvaart en de
werkgelegenheid.Figuur 3. Weerslag arbeidskosten op concurrentiepositie
bedrijfslevenConcurrentiepositieHet tweede acute probleem betrof de voortgaande verslechtering van de
Nederlandse concurrentiepositie. De arbeidskosten per eenheid product zijn
sinds het einde van de jaren '90 met 12% sterker gestegen dan die van de naaste
concurrenten. Deze bovenmatige arbeidskostenontwikkeling vloeide voort uit
het feit dat de werkgelegenheid aanzienlijk sneller groeide dan het effectieve
arbeidsaanbod en dat bij de omslag in de internationale economie het in Nederland
te lang duurde voordat lonen zich aanpasten aan de economische ontwikkeling
(lange remweg). Bovendien droegen oplopende pensioenpremies bij aan de stijging
van de arbeidskosten en de verslechtering van de concurrentiepositie. Verder
werd er aan het einde van de jaren negentig te weinig aandacht gegeven aan
de reïntegratie en activering van uitkeringsgerechtigden.In het Hoofdlijnenakkoord wordt de noodzaak van een verbetering van de
concurrentiepositie onderkend en tot speerpunt gemaakt. Het kabinet heeft
maatregelen genomen om mensen in het arbeidsproces te houden en ze er weer
in terug te brengen. Met een gematigde inkomensontwikkeling in de collectieve
sector heeft het aangegeven dat een pas op de plaats geboden is bij de inkomensontwikkeling.
In het najaar van 2003 heeft het kabinet met de sociale partners een akkoord
gesloten om tot meerjarige loonmatiging te komen. Deze afspraken
zijn recent onder druk komen te staan. De noodzaak van een meerjarige loonmatiging
staat voor het kabinet echter nog steeds buiten kijf.Eerste stappen op weg naar structureel herstelNaast het bestrijden van de acute problemen heeft het kabinet ook maatregelen
genomen om de conditie van de Nederlandse economie op langere termijn te versterken.
Het stimuleert (meer en langer) werken door maatregelen ten aanzien van de
armoedeval, sociale-zekerheidsregelingen (WAO, WW en de Wet Werk en Bijstand),
VUT en (pre)pensioen. Het bedrijfsleven krijgt meer ruimte om te ondernemen
door een verlaging van de administratieve lasten en regeldruk. De Code Tabaksblat
moet bijdragen aan het herstel van het vertrouwen in het Nederlandse bedrijfsleven
en geeft aandeelhouders meer invloed op het beloningsbeleid van de onderneming.
Verder onderkent het kabinet het belang van een goede beschikbaarheid van
kennis als voorwaarde voor structurele economische groei. Daarom geeft het
een gerichte financiële impuls aan het onderwijs en onderzoek (€ 700
mln. via de kennisenveloppe, en € 100 mln. extra voor de WBSO).
Het Innovatieplatform heeft de opdracht om met voorstellen te komen waarmee
het onderzoek- en innovatieklimaat aanzienlijk kan worden verbeterd. Verder
heeft het kabinet ook maatregelen genomen, gericht op het versterken van de
elektronische infrastructuur en het gebruik daarvan (diensten).Deze maatregelen geven aan dat het kabinet zijn hervormingsagenda voortvarend
heeft ingezet. We hebben echter meer ambitie. Welvaart is geen rustig bezit.
Daarom zet het kabinet zijn agenda door. Deze agenda kent drie kernelementen:
versterken van de concurrentiepositie (§ III), slimmer werken (§
IV-V), en het activeren van mensen (§ VI). Deze drieslag vormt de sleutel
voor een perspectief op een gunstiger welvaartsontwikkeling.III. ARBEIDSKOSTEN EN CONCURRENTIEPOSITIEEerste element van een op de toekomst gericht groeibeleid betreft de concurrentiepositie.
Deloitte en Touche komt in het rapport «Made in Holland III» tot
de conclusie dat 31% van de industriële ondernemingen de afgelopen twee
jaren productiecapaciteit heeft verplaatst. En industriële ondernemingen
verwachten dat op een termijn van 10 jaar slechts 2/3 van hun totale productie
in Nederland zal blijven. Deze ontwikkeling is in de afgelopen jaren versneld
door de verdergaande integratie van de wereldeconomie. Bovendien weerspiegelt
deze versnelling de relatieve verslechtering van het vestigingsklimaat in
Nederland.Het vestigingsklimaat omvat een veelheid aan factoren. Deze zullen deels
ook in de Industriebrief die na de zomer verschijnt, nader aan de orde komen.
De arbeidskosten vormen een belangrijke factor. De stijging van deze kosten,
zoals hierboven beschreven, heeft Nederland minder aantrekkelijk gemaakt als
vestigingsplaats. Herstel van de concurrentiepositie vraagt om een meerjarige
matiging van de loonkosten. Niet omdat het kabinet denkt dat uitsluitend loonmatiging
dé strategie is om de Nederlandse economie te laten floreren. Wel omdat
zonder concurrerende arbeidskosten een herstel van onze economie niet mogelijk
is. Daarnaast is van belang dat de ontwikkeling van deze kosten niet alleen
aansluit bij de macro-economische situatie (die een arbeidskostenontwikkeling
rond nul vraagt) maar ook bij die op deelmarkten. De ontwikkeling moet rekening
houden met de uiteenlopende winstgevendheid tussen bedrijven en met de relatieve
schaarste op deelsegmenten van de arbeidsmarkt, want alleen dan
kunnen bedrijven hun concurrentiepositie en werkgelegenheid behouden.IV. EEN CONCURREREND ONDERNEMINGSKLIMAATRuimte en prikkels om te ondernemenEen krachtige economie is gebaat bij actieve werknemers, een vernieuwend
bedrijfsleven en een sterke overheid. Durf en ambitie zijn essentieel voor
alle partijen. Het is van belang dat partijen zich bij hun eigen leest houden:
de overheid creëert zo gunstig mogelijke voorwaarden waarbinnen het bedrijfsleven
zijn investeringsbeslissingen neemt en concurreert om de gunsten van de afnemers.
Goed ondernemerschap verdient maatschappelijke waardering. Dit betekent op
zijn beurt ook dat het stigma op falen, bijvoorbeeld bij faillissement, moet
worden doorbroken. Het kabinet neemt daarbij onnodige belemmeringen voor het
bedrijfsleven weg. Dit komt naar voren in het ruimtelijk-economisch beleid,
dat meer ruimte reserveert om te ondernemen. Het komt ook tot uitdrukking
in het wetenschaps- en innovatiebeleid, waar het kabinet scherpere keuzes
maakt en naast het ontwikkelen van nieuwe kennis ook het belang aan valorisatie
(vermarkting) van bestaande kennis betrekt. De Industriebrief, waarin het
kabinet later dit jaar het industriebeleid voor de komende jaren uiteenzet,
zet het creëren van ruimte voor het bedrijfsleven ook centraal.RegeldrukDe ruimte om te ondernemen mag niet onnodig worden beknot door bureaucratie
en regelzucht. Het Hoofdlijnenakkoord stelt hiertoe onder andere als doel
om de administratieve lasten met een kwart te verminderen. De plannen die
nu in uitvoering zijn, tellen op tot 18% vermindering van administratieve
lasten. Verdere stappen zijn echter nodig om de voorgenomen vermindering van
de lastendruk met 25% ook waar te maken. Daartoe wordt een viertal sporen
verkend, te weten (1) de Europese aanpak (een stevige inzet, onder andere
tijdens het Nederlandse voorzitterschap), (2) interdepartementale samenwerkingsprojecten,
(3) de inzet van ICT, en (4) aanvullende departementale acties om administratieve
lasten te verminderen. De monitoring van de voortgang is gekoppeld aan het
reguliere begrotingsproces. Naast de administratieve lasten moeten ook andere
(nalevings)kosten van wet- en regelgeving worden verlaagd. Het gaat daarbij
om de extra kosten die bedrijven moeten maken, bijvoorbeeld omdat vergunningprocedures
zo lang duren.Box 4. Nederland kent relatief hoog VPB-tariefHet VPB-tarief is in Nederland met 35% relatief hoog. Figuur 4 laat zien
dat de positie van Nederland in de afgelopen jaren is verslechterd doordat
andere Europese landen hun tarieven verder hebben verlaagd.Figuur 4. Tarieven vennootschapsbelasting1 Het kabinet start na de zomer van 2004 een project waarin de
procedures voor het verlenen van concrete vergunningen worden gestroomlijnd
en ingekort. Daarnaast pakt het de onnodige en strijdige regelgeving aan.
Nut en noodzaak van de arboregels worden nader bekekenen afgezet tegen de
kosten die bedrijven moeten maken om aan deze regels te voldoen. Het kabinet
zal nog dit jaar bezien in welke delen van de Nederlandse economie (bijvoorbeeld
de vrije beroepen) onnodige regels kunnen worden afgeschaft en de mededinging
verder kan worden versterkt. Het zal de mogelijkheden bezien om de regeldruk
te operationaliseren en om een concrete (kwantitatieve) doelstelling te formuleren.Internationale concurrentie en heroriëntatie VPBBedrijven krijgen in toenemende mate te maken met concurrentie uit het
buitenland, zowel vanuit Europa als daarbuiten. Het internationale bedrijfsleven
vestigt zich daar waar de productieomstandigheden het meest gunstig zijn.
Investeerders binnen de Europese Unie houden sterk rekening met verschillen
in belasting. Een verlaging van het VPB-tarief leidt volgens het CPB op lange
termijn tot meer groei dan een verlaging van andere belastingen (zoals een
tariefsverlaging op arbeid). Een daling van het Nederlandse VPB-tarief met
1% leidt tot circa 4% meer investeringen uit andere EU-landen.Nederland had van oudsher een gunstig fiscaal vestigingsklimaat (met name
gericht op het internationaal opererende bedrijfsleven). De laatste jaren
heeft het onder druk van Europa dit deels moeten prijsgeven en hebben andere
landen gunstige bepalingen gekopieerd. Het Nederlandse tarief van de VPB komt
bovendien steeds meer onder druk te staan omdat andere (Europese) landen een
(veel) lager tarief hanteren. Deze landen hebben hun tarief in de afgelopen
jaren vaak sterk laten dalen. Zo heeft bijvoorbeeld Oostenrijk recentelijk
besloten haar VPB-tarief per 1-1-2005 te verlagen van 34% naar 25%. Dergelijke
ontwikkelingen vragen om scherpe keuzes, gericht op een verbetering van ons
fiscale klimaat.2 Om het gunstige vestigingsklimaat van Nederland te behouden
en te versterken zal de VPB worden aangepast. Hierbij wordt onder meer gekeken
naar verlaging van het tarief en aanpassing van de grondslag van
de VPB. De Staatssecretaris van Financiën zal in de loop van 2004 hierover
op hoofdlijnen rapporteren.Box 5. Het toelaten van kenniswerkers in de praktijk –
ervaringen uit het VKIn 1999 sprak de Britse regering naar aanleiding van een aantal alarmerende
rapporten over de stand van de kenniseconomie de ambitie uit om «the
most skilled and most enterprising people from abroad» naar het VK te
halen. Dit resulteerde onder meer in verruiming van de sectoren waarvoor werkvergunningen
werden afgegeven, aanpassing van de criteria voor immigranten, eenvoudiger
procedures, en maatregelen om studenten aan te trekken en te behouden. In
januari 2002 startte bij wijze van proef het Highly Skilled Migrant Programme
(HSMP). Dit programma is sinds april 2003 opgenomen in de immigratiewet. Het
totaal aantal aanvragen is gestegen van 2491 in 2002 tot 4504 van januari
tot en met september 2003.Toelating onder het HSMP vindt plaats op basis van criteria ten aanzien
van opleiding, werkervaring, inkomen in voorgaande baan en bijzondere prestaties
in het vakgebied. Toelating geschiedt voor de periode van één
jaar, verlenging kan voor drie jaar, afhankelijk van een eventueel beroep
op algemene middelen, openbare orde aspecten en economische prestaties. Na
vier jaar verblijf ontstaat recht op een permanente verblijfstitel. De vormgeving
van het systeem is zodanig dat een beroep op de algemene middelen in de eerste
vier jaar niet mogelijk is, verdringing van laagopgeleiden niet plaatsvindt,
en de uitvoeringslasten meevallen.De eerste ervaringen met het programma geven aan dat de vergunning voor
vrijwel 100% van de deelnemers na één jaar is verlengd. Werkgevers
hebben toegang gekregen tot meer en beter opgeleid mensen zonder dat daar
tijdrovende procedures tegenover staan. En getalenteerde migranten kunnen
als zelfstandige hun weg vinden naar de arbeidsmarkt.Een ander aspect van het fiscale klimaat betreft internationale afspraken
over de fiscale uitvoeringspraktijk, die op nationaal niveau worden uitgevoerd.
Het kabinet heeft maatregelen genomen die bedrijven sneller duidelijkheid
moeten geven over hun fiscale positie.3. Het kabinet zal bedrijven in de toekomst snel duidelijkheid
verschaffen over het fiscale regime dat op hen van toepassing is. De onlangs
aangekondigde maat-regelen passen in deze beleidslijn.Internationale concurrentie en economische migratieDe internationale concurrentiekracht van het bedrijfsleven wordt versterkt
door de verruimde mogelijkheden om buitenlandse «kenniswerkers»
naar Nederland te laten komen. Het kabinet heeft de adviezen van het Innovatieplatform
overgenomen. Zo heeft het besloten tot één loket, kortere procedures
en beperkte leges voor het toelaten van kenniswerkers. Deze maatregelen betreffen
echter alleen kennismigranten die reeds een arbeidscontract hebben; vreemdelingen
die naar Nederland willen komen om zich als zelfstandige te vestigen, vallen
buiten de scope van de Kennismigrantennotitie.4. Het Kabinet zal nieuw beleid formuleren ten aanzien van de
toelating van zelfstandigen. Het zal zich daarbij in het bijzonder richten
op de zelfstandige die een bijdrage levert aan de kenniseconomie. Het kabinet
zal nog dit jaar bezien welke belemmeringen er zijn voor kennismigranten om
zich als zelfstandige te vestigen in Nederland en op welke wijze die belemmeringen
kunnen worden weggenomen. Het zal bezien welke mogelijkheden er zijn om die
kennismigranten als zelfstandige toe te laten die aan concrete en stringente
criteria voldoen met betrekking tot bijvoorbeeld hun beroep, opleiding en/of
werkervaring (bijvoorbeeld bijzondere prestaties in een vakgebied).
In dit kader zal bijzondere aandacht worden besteed aan het toelaten van die
kennismigranten die als zelfstandige een positieve bijdrage kunnen leveren
aan (het innovatieve karakter van) de Nederlandse kenniseconomie. Hierbij
worden mogelijk nadelige effecten op de sociale zekerheid c.q. de verzorgingsstaat
betrokken.Mobiliteit en ruimteHet kabinet is van mening dat ook de fysieke ruimte om te ondernemen meer
aandacht behoeft. Het oplossen van de vervoersknelpunten en het vergroten
van het areaal aan hoogwaardige bedrijventerreinen staan al geruime tijd hoog
genoteerd op de wensenlijsten van het bedrijfsleven. Bereikbaarheid en ruimte
zijn belangrijke vestigingsplaatsfactoren voor buitenlandse bedrijven. Het
kabinet onderkent het belang van deze factoren. Het ruimtelijke beleid geeft
daarom de economie een prominente plaats (zoals aangegeven in de nota's Ruimte en Pieken in de Delta).Ruimtelijke knelpunten voor economische groei liggen vooral in de (groot)stedelijke
gebieden van Nederland. Zoals aangegeven in de Nota Ruimte wil het kabinet
de aansluiting van de beide mainports (Haven Rotterdam, Schiphol) op de belangrijkste
grootstedelijke gebieden in Nederland en het buitenland verbeteren. Het gaat
daarbij om het aanpakken van knelpunten op de hoofdverbindingsassen van weg,
spoor en water. Met name de knelpunten in het hoofdwegennet zijn groot. Dit
leidt tot hoge kosten van congestie op de Nederlandse hoofdwegen. Het verminderen
van knelpunten in het hoofdwegennet, waaronder die in de Randstad, krijgt
daarom prioriteit. Daarnaast vergroot het kabinet de betrouwbaarheid van het
personenvervoer per spoor van en naar de grootstedelijke gebieden en van het
economisch waardevolle goederenvervoer van en naar het buitenland. De onderhoudsachterstanden
op het vaarwegennet worden weggewerkt. De infrastructurele maatregelen zullen
nader worden uitgewerkt in de Nota Mobiliteit. Het kabinet maakt de verdere
ontwikkeling van de mainports mogelijk door grootschalige bouw van huizen
en bedrijven in de omgeving van Schiphol te beperken. De Tweede Maasvlakte
zal worden aangelegd.Overheidsinvesteringen in infrastructuur kunnen vaak doelmatiger worden
uitgevoerd door middel van publiek-private samenwerking (PPS). Om PPS voortvarend
van de grond te krijgen is een taskforce ingesteld, waarin het bedrijfsleven
deelneemt. Deze taskforce moet belemmeringen en knelpunten oplossen en komen
tot een bredere toepassing. Investeringsprojecten kunnen dan sneller, beter
en/of goedkoper worden gerealiseerd. PPS speelt momenteel al een rol bij de
investeringen in de Noordvleugel van de Randstad.5. Vanaf 2005 word de meerwaarde van PPS beoordeeld
voor alle investeringen door de rijksoverheid in infrastructuur (boven de € 112,5
mln.) en gebouwen. Het kabinet zal verder publieke investeringen (infrastructuur,
openbare voorzieningen, groen) en private investeringen (woningen, kantoren,
winkels, recreatie) op elkaar afstemmen. Bovendien worden vanaf 2005 expliciet
de mogelijkheden voor PPS bezien bij gebiedsgebonden projecten waarvan de
lokale overheid de trekker is en waaraan het Rijk een (substantiële)
financiële bijdrage verleent.V. KENNIS EN INNOVATIEIn de Nederlandse economie spelen kennis en innovatie in toenemende mate
een centrale rol. Ondernemingen concurreren niet alleen op basis van hun loonkosten
maar ook op de kwaliteit van hun producten en de daarin verwerkte kennis.
Die kennis vloeit uit twee bronnen, te weten het onderwijs (via de kennis
en vaardigheden van de beroepsbevolking) en het onderzoek (via de wetenschappelijke
en technologische kennis die is opgenomen in nieuwe producten en productieprocessen).
Onderwijs en onderzoek vormen belangrijke pijlers onder de structurele economische
groei. In de Lissabonagenda wordt dit erkend en uitgewerkt in een vijftal
benchmarks. De Nederlandse ambities hierbij zijn:1. het terugdringen van het aantal vroegtijdig schoolverlaters onder 18–24
jarigen van 15.5% naar 8% in 20102. het verhogen van de uitstroom uit de hogere beta- en techniekopleidingen
in 2010 met 15% t.o.v. 20003. In 2010 moet 85% van de 22-jarigen een diploma in het hoger secundair
onderwijs hebeen behaald t.o.v. 73% in 20004. Ten hoogste 9% van de 15-jarigen beschikt in 2010 over lage leesvaardigheden
t.o.v. 9.6% in 20005. tenminste 20% van de 25–64 jarigen neemt in 2010 deel aan onderwijs-
en trainingsactiviteiten t.o.v. 15.6% in 2000.Daarenboven is in de Barcelonatop (2002) afgesproken dat in 2010 de investeringen
in onderzoek/ontwikkeling en innovatie de 3% BBP moeten benaderen. Tweederde
van de nieuwe investeringen op dit terrein moet afkomstig zijn de uit particuliere
sector.Wil de kennis uit onderwijs en onderzoek worden benut, dan moeten bedrijven
daartoe worden uitgedaagd en in de gelegenheid worden gesteld. Een op vernieuwing
gerichte cultuur in het bedrijfsleven is daarbij essentieel.Concurrentiedruk voor innovatieBedrijven moeten innoveren en meer toegevoegde waarde creëren om
de concurrentie uit lage-lonen-landen het hoofd te kunnen bieden. Het kabinet
probeert het gebruik van kennis en innovaties te vergroten door een gunstig
innovatieklimaat te creëren. De concurrentiedruk voor bedrijven staat
daarbij centraal, want concurrentie dwingt bedrijven om hun producten en productieprocessen
te vernieuwen. Dit speelt vooral in de dienstensector, die in Nederland zo'n
70% van de werkgelegenheid voor zijn rekening neemt. In vergelijking met bijvoorbeeld
de VS liggen juist hier grote mogelijkheden voor productiviteitsgroei. Eén
geïntegreerde Europese markt voor zakelijke dienstverlening (bijvoorbeeld
de vrije beroepen en de detailhandel) maakt die groei mogelijk. De Europese
Dienstenrichtlijn vormt een belangrijke stap naar zo'n markt.6. Het kabinet streeft er tijdens het Nederlandse Voorzitterschap
naar om zodanige voorbereidingen te treffen dat de besluitvorming over de
Dienstenrichtlijn in 2005 kan worden afgerond. Daarnaast is het kabinet van
mening dat Nederland de Europese richtlijnen te traag implementeert. Ons land
kent een implementatietekort dat groter is dan de 1,5% die binnen de EU als
maximum is afgesproken. Het kabinet zal het implementatietekort nog tijdens
het Nederlandse voorzitterschap terugbrengen tot ten hoogste deze 1,5%.Ruimte om te vernieuwenHet bedrijfsleven moet niet alleen de noodzaak van innovatie inzien, het
moet ook over de mogelijkheden beschikken om daadwerkelijk te vernieuwen.
Daarbij gaat het om nieuwe ideeën en kennis en het vermogen om deze toe
te passen. Het wetenschappelijke onderzoek in Nederland is van goede kwaliteit,
maar er bestaat nog steeds een kloof tussen het bedrijfsleven (met name het
MKB) en de publiekgefinancierde kennisinstellingen. De valorisatie (vermarkting)
van onderzoek moet meer aandacht krijgen, zodat publieke kennis tot meerwaarde
leidt en de kennisinstellingen een aantrekkelijke partner worden voor ondernemend
Nederland. Het kabinet investeert structureel € 100 mln. uit de
zgn. kennisenveloppe ter intensivering van het innovatiegericht onderzoek
aan universiteiten en andere kennisinstellingen. Deze investering vormt onder
deel van de «smart mix» van € 185 mln., waarmee een
deel van de eerste geldstroom voor universitair onderzoek meer dynamisch en
prestatiegericht wordt.Voor de langere termijn wil het kabinet deze ontwikkeling doorzetten door
het instellen van een bekostigingssystematiek die een periodieke herverdeling
mogelijk maakt in de richting van de best presterende universiteiten of onderdelen
daarvan. Het kabinet wil bovendien het universitaire onderzoek meer bundelen
en duidelijker richting geven (focus en massa creëren). Het 3TU-initiatief
van de drie technische universiteiten, gericht op een nauwere samenwerking,
kan hier goed bij aansluiten, mits het leidt tot daadwerkelijke zwaartepuntvorming
in het onderzoek.7.Het kabinet wil het universitaire
onderzoek meer bundelen en duidelijker richting geven (focus en massa creëren).
Het Innovatieplatform (i.c. de commissie Wijffels) adviseert daartoe op korte
termijn over de bekostigingssystematiek van universiteiten en over de (prestatiegestuurde)
wijze waarop meer focus kan worden gebracht in het wetenschappelijk en technologisch
onderzoek.Naast het creëren van focus en massa in het wetenschappelijk en technologisch
onderzoek is het ook van belang dat de nieuwe ideeën worden toegepast.
Dit vraagt om een betere aansluiting tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven.
Hogescholen treden daarbij steeds meer op de voorgrond. Zij leveren een grote
toestroom aan hoog gekwalificeerde kenniswerkers. Ze kunnen een belangrijke
functie vervullen voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) en voor innovatieve
regionale netwerken en zwaartepunten door middel van toegepast onderzoek en
goed aansluitende curricula. Het kabinet stimuleert deze ontwikkeling onder
andere via lectoren en kenniskringen. Lectoren worden benoemd op een specifiek
vakgebied waar zij binnen een kenniskring onderzoek en ontwikkelwerk verrichten
en contacten onderhouden met bedrijfsleven en beroepspraktijk. Aandachtspunt
daarbij is de bijdrage aan prioritering en zwaartepuntvorming.Een andere belangrijke manier om de aansluiting tussen kennisinstellingen
en bedrijfsleven te verbeteren is het vergroten van de mobiliteit van onderzoekers.
Er zullen, op initiatief van het Innovatieplatform, in het kader van het Casimir-programma
experimenten worden gedaan. De eerste experimenten zullen deze zomer van start
gaan. Verder zullen TNO en de Grote Technologische Instituten (GTI's) hun
missie in de toekomst meer moeten richten op de kennisvraag van hun (potentiële)
klanten, conform het advies van de Commissie Wijffels.Box 6. ICT en productiviteitsgroeiNederland beschikt over een excellente informatie-infrastructuur die legio
mogelijkheden bieden voor extra economische bedrijvigheid en voor een hogere
productiviteitsgroei. Het CPB-onderzoek Op zoek naar productiviteitsgroei (december 2003) naar de effecten van ICT en innovatie op bedrijfsniveau
concludeert dat bedrijven nog aanzienlijke productiviteitswinsten kunnen behalen
door meer te investeren in ICT (vooral bedrijven die dat nog weinig hebben
gedaan). Wanneer bedrijven in een productieketen gezamenlijk 10% meer in ICT
investeren, kan de arbeidsproductiviteit in de industrie met 0,6%-punt toenemen
en die in de dienstensector zelfs met 1,1 %-punt.De ICT-agenda en de Breedbandnota bevatten de concrete acties gericht op het behouden en versterken
van de unieke positie van Nederland op het terrein van ICTTls ICT-land . De acties leveren een bijdrage aan het aantrekkelijker
maken van het vestigingsklimaat door een permanente vernieuwing van informatie-
en communicatienetwerken en diensten. Beide kabinetsstukken formuleren een
visie over de rol van ICT-netwerken en het stimuleren van ICT-toepassingen
als belangrijke instrumenten om de economische groei in Nederland te bevorderen.8. Het kabinet wil de aansluiting tussen onderzoekinstellingen
en bedrijfsleven verder versterken door kennisgebieden te stimuleren die cruciaal
zijn voor de Nederlandse economie. Daarbij moet gebruik worden gemaakt van
publiek-private samenwerkingsverbanden, zoals de succesformule van de Technologische
Topinstituten, en de goede ervaring met de regievorming op strategische terreinen
als Genomics.Het kabinet gaat experimenteren met een methode waarbij onderzoek
meer wordt uitbesteed bij het midden- en kleinbedrijf (SBIR). En dit najaar
reikt het kabinet de eerste kennisvouchers uit aan het MKB.Kwaliteit en excellentieWetenschappelijk onderzoek vormt veelal de basis van de nieuwe ideeën
die uiteindelijk tot vernieuwing in het bedrijfsleven leidt. Goed wetenschappelijk
onderzoek vraagt goedopgeleide onderzoekers. De beschikbaarheid van zulke
onderzoekers in Nederland staat al enige tijd onder druk, omdat er te weinig
aandacht is geweest voor het belang van een goed onderzoeksklimaat.In dit verband speelt met name de aantrekkelijkheid van Nederland voor
toptalent uit binnen- en buitenland. Toptalent uit Nederland verdwijnt te
vaak naar het buitenland (vooral de VS).Europa, inclusief Nederland, is onvoldoende in staat om dit talent hier
te houden. Nederlandse universiteiten bieden op zich kwalitatief goed hoger
onderwijs aan een breed publiek aan. Met het oog op de toekomst moeten zij
nu óók ruimte maken voor toptalent. Ze moeten een klimaat bieden
dat mensen uitdaagt om hun talenten te ontwikkelen en aanmoedigt om te excelleren.
Nederlandse universiteiten hebben de potentie om een belangrijke positie in
te nemen in de internationale wetenschappelijke wereld (inclusief de «European
Research Area»). Ze moeten de concurrentie (durven) aangaan met andere
instellingen, vooral met die uit het buitenland. Daartoe is een verdere verbetering
van de kwaliteit van het hoger onderwijs noodzakelijk.9. Het kabinet maakt experimenten mogelijk met collegegelddifferentiatie
en selectie aan de poort. Het streeft er naar om op basis van de ervaringen
met deze experimenten de mogelijkheden voor differentiatie en selectie aan
het einde van deze kabinetsperiode verder te verbreden, zonder dat daarbij
de toegankelijkheid van het hoger onderwijs in het geding komt.
Verder zet het IBO «Naar een open bestel en mededingingsaspecten»
de voor- en nadelen op een rij van een verbeterde toegang van nu niet bekostigde
en/of aangewezen instellingen tot het Nederlandse onderwijsbestel.Meer private investeringen in kennis en innovatieDe transformatie van kennisinstellingen is een belangrijke stap om Nederland
aantrekkelijker te maken als vestigingsplaats voor kennisintensieve, hoogwaarde
economische activiteiten. Het bedrijfsleven speelt daarbij een actieve rol,
als investeerder in kennisontwikkeling. Gelet op de geringe omvang van de
private R&D-uitgaven in Nederland, rijst de vraag in hoeverre het bedrijfsleven
als geheel voldoende oog heeft voor het eigen innovatievermogen. Dit geldt
bijvoorbeeld voor investeringen in ICT, die nog veel productiviteitswinst
kunnen opleveren. Aandachtspunt daarbij is ook de rol die de «creative
industries» kunnen spelen, met name bij niet-technologische innovaties.
Deze rol komt nader aan de orde in de Industriebrief.10. Het is van eminent belang dat het bedrijfsleven
zijn nek durft uit te steken door óf zelf te innoveren óf te
participeren in vernieuwende starters (en doorgroeiers). Het commitment van
het bedrijfsleven om actief in Technopartner te participeren, is daarvoor
zeer waarde-vol. Het kabinet zal van zijn kant onderzoeken of de bestaande
beleidsinstrumenten om innovatie te bevorderen in voldoende mate kleinere
en jonge bedrijven bereiken die een belangrijke bron vormen voor vernieuwing.
De Industriebrief gaat hier nader op in.Sociale innovatieInnovatie is meer dan alleen technologische ontwikkeling. Ook organisatorische
en sociale aspecten spelen een rol. Op de werkvloer liggen nog veel mogelijkheden
om het innovatief vermogen en de productiviteit van bedrijven te vergroten.
Deze winst kan gerealiseerd worden door afspraken tussen werkgevers en werknemers
over slimmer werken, bijvoorbeeld ten aanzien
van arbeidstijdenmanagement (zoals levensloop), resultaatgericht belonen,
verzuim en reïntegratie, en telewerken. Kern is dat zowel bij werkgevers
als werknemers de durf en het vertrouwen bestaat om buiten bestaande kaders
te denken en dat werknemers serieus worden genomen.De sociale partners zelf hebben een grote en gezamenlijke verantwoordelijkheid
voor sociale innovatie op de werkvloer. Om inspiratie te bieden voor het denken
buiten de bestaande kaders heeft het Platform Arbeidsproductiviteit (AWVN,
FNV Bondgenoten, CNV Bedrijvenbond en De Unie) recentelijk een publicatie
uitgebracht met een aantal voorbeelden van slimmer werken. Daarnaast starten de AWVN en Syntens gezamenlijk een aantal pilots
gericht op het ondersteunen van sociale innovatie op de werkvloer. De Arbo
Unie kijkt verder dan verzuimreductie en is onder de noemer slimmer presteren ook bezig met inzetbaarheid en productiviteit.11. Het kabinet zal – via het Innovatieplatform –
bevorderen dat deze initiatieven bij elkaar worden gebracht. Daarbij is van
belang dat werkgevers en werknemers de mogelijkheden en potentiële voordelen
van «slimmer werken» onderkennen en de uitdaging opnemen om de
arbeidsorganisatie in hun bedrijven te vernieuwen.VI. ACTIVEREN EN MEER WERKENDe groei van de werkgelegenheid in de jaren '90 heeft de arbeidsparticipatie
sterk doen stijgen. Een groot deel van deze groei betreft echter deeltijdbanen,
zodat Nederlanders vanuit internationaal perspectief relatief een gering aantal
uren per jaar werken. Dit wordt versterkt door het feit dat ook voltijders
in Nederland relatief kort werken. De deelname van enkele groepen (ouderen,
lager opgeleiden, vrouwen en etnische minderheden) blijft bovendien een bijzonder
punt van aandacht. Een toename van het aantal mensen dat werkt, en van het
aantal gewerkte uren blijft geboden, zeker met het oog op de vergrijzing van
de Nederlandse (beroeps)bevolking.Meer mensen aan de slagDe mogelijkheden voor mensen om te participeren in het arbeidsproces hangen
sterk af van de kennis en vaardigheden die zij met zich meebrengen. Deze kennis
en vaardigheden krijgen mensen in belangrijke mate via het onderwijs: onderwijs
vormt een belangrijke pijler onder de hedendaagse, kennisintensieve economie.
Een goede opleiding alleen is echter niet voldoende voor een goede positie
op de arbeidsmarkt. Mensen moeten ook goed inzetbaar blijven. Dat betekent dat ze moeten (blijven) investeren in hun kennis en
vaardigheden door middel van scholing. Onderwijs en scholing vormen daarmee een zeer belangrijke randvoorwaarde voor de positie
van mensen op de arbeidsmarkt. Verder moeten mensen die niet (meer) in het
arbeidsproces betrokken zijn, de mogelijkheid krijgen om snel een betaalde
baan te krijgen. Een goedwerkende, flexibele arbeidsmarkt geeft hun die mogelijkheid.
Het verhogen van de arbeidsmarktdynamiek vormt
het eerste element in het activerende werkgelegenheidsbeleid. Daarnaast speelt
ook de aard van de sociale zekerheid een belangrijke rol. Sociale zekerheid
moet de werking van de arbeidsmarkt ondersteunen, niet ondermijnen. Een activerende sociale zekerheid vormt het tweede element
van een modern werkgelegenheidsbeleid.Het kabinet heeft al veel maatregelen genomen op deze terreinen. Rode
draden zijn het bevorderen van dynamiek op de arbeidsmarkt, de activering
vanuit de sociale zekerheid en het wegnemen van belemmerende factoren voor
arbeidsdeelname.12. Een dynamische arbeidsmarkt en een activerende
sociale zekerheid zijn van cruciaal belang om meer mensen aan de slag te krijgen.
In een notitie die tegelijkertijd met de begroting 2005 aan de Tweede Kamer
zal worden aangeboden, gaat de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
nader in op de thema's arbeidsmarktdynamiek en een activerende sociale zekerheid
(zie ook punt 16).Toerusting op de arbeidsmarkt: onderwijs en leven-lang-lerenOnderwijs moet mensen de kennis en vaardigheden geven die zij nodig hebben
om zich een goede plaats te verwerven op de arbeidsmarkt en in onze samenleving.
Het Nederlandse onderwijsbestel slaagt daar over het algemeen goed in. Desalniettemin
zijn er belangrijke aandachtspunten. Ruim 60 procent van de leerlingen in
het voortgezet onderwijs volgt één van de vele opleidingen in
het VMBO. Het risico op voortijdige uitval is nergens zo groot als hier. Talenten
worden niet optimaal benut en gewaardeerd. Het kabinet wil het voortijdig
schoolverlaten terugdringen met 30% in 2006 en met 50% in 2010. Deze ambitieuze
doelstelling vraagt om een duidelijke keuze voor het VMBO als beroepsonderwijs. Juist het VMBO zal een belangrijke bijdrage moeten
leveren, omdat de uitval hier zo groot is.Ten einde onrust binnen het VMBO te voorkomen kiest het kabinet voor een
verandering binnen het huidige systeem. Het benadrukt
daarbij het belang van maatwerk. Net als andere scholen krijgt ook het VMBO
een grotere beleidsvrijheid. De verdergaande flexibilisering en vernieuwing
van de onderwijsprogrammering moet scholen in staat stellen het leerproces
nadrukkelijker met de praktijk te verbinden. Dat is ook nodig om het scholen
mogelijk te maken om in het belang van de leerling alert te kunnen reageren
op de vraag van het bedrijfsleven en het vervolgonderwijs.Box 7. Leven lang lerenZoals aangegeven in de Beleidsagenda Leven Lang Leren
(april 2002) en de Kabinetsreactie op het SER-advies «Het nieuwe leren» (januari
2004) blijkt dat er in het afgelopen
decennium op dit terrein veel in gang is gezet. Vrijwel alle CAO's bevatten
tegenwoordig afspraken over scholing en opleiding. De scholingsuitgaven zijn
tussen 1993 en 1999 gestegen van € 1558 mln. tot € 3088
mln., en de scholingsdeelname van werknemers is in die periode gestegen van
26% naar 41%. Belangrijk daarbij is dat de huidige functie van de werknemer
minder centraal komt te staan en dat het meer gaat om de kennis en vaardigheden
die de werknemer nodig heeft om eventueel ook ander werk te vinden en zo toch
ingeschakeld te blijven in het arbeidsproces (van functiegerichte naar loopbaangerichte
scholing). Deze ontwikkeling voltrekt zich ook bij de O&O-fondsen van
de sociale partners, die in toenemende mate sectoroverstijgend worden ingezet.
Dit is vooral van belang met het oog op sectorale verschuivingen in de economie.13. Het VMBO moet een sterker verband leggen tussen
theorie en praktijk, en leerlingen moeten sneller en meer mogelijkheden krijgen
om praktijkgericht onderwijs te volgen (bijvoorbeeld in een bedrijf). De Werkgroep
Leijnse van het Innovatieplatform adviseert hierover binnenkort. Het VMBO
is ook onderwerp van een Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO). Op basis
van dit onderzoek zal het kabinet concrete maatregelen nemen om VMBO-scholen
meer mogelijkheden te geven én uit te dagen om hun opleidingen beter
af te stemmen op de capaciteiten en behoeften van de leerlingen en op de behoeften
van het bedrijfsleven.Een goede opleiding alleen volstaat niet. Willen mensen in het arbeidsproces
ingeschakeld blijven, dan moeten zij goed toegerust zijn en blijven. Blijvende inspanning in het op peil houden van hun kennis
en vaardigheden is vereist. De primaire verantwoordelijkheid voor deze scholingsinspanningen
ligt bij werkgevers en werknemers. Dit geldt voor alle arbeid, juist ook in
het onderste segment dat te maken krijgt met de gevolgen van migratie en technologische
ontwikkelingen. Bovendien komen hier de diverse participatiebelemmerende factoren
samen.De overheid levert een bijdrage aan het bevorderen van de employability
door de klantgerichtheid van het onderwijs te vergroten en door de randvoorwaarden
voor scholing van werkenden en werkzoekenden te verbeteren (het bevorderen
van duale trajecten, het keurmerk Investors-In-People, employability adviseurs
bij de branches en bij Syntens). Het is nu zaak om deze ontwikkelingen te
verankeren.14. Het kabinet gaat ervan uit dat sociale partners
en scholingsinstellingen hun verantwoordelijkheid nemen en gezamenlijk tot
meer taakstellende afspraken komen. Naast een meer op het individu toegesneden
aanpak kan een gerichte benadering zinvol zijn, met name om juist ouderen
langer aan het werk te houden.ArbeidsmarktdynamiekKennis en vaardigheden stellen mensen in staat goede positie op arbeidsmarkt
te krijgen. Daarbij is het van belang dat mensen goed in staat zijn om betaalde
arbeid te vinden en – na een eventueel verlies van hun baan –
om snel weer in te treden in het arbeidsproces. Een soepel werkende arbeidsmarkt
biedt kansen aan mensen die (tijdelijk) niet in het arbeidsproces zijn ingeschakeld
(de «outsiders»). De arbeidsmarktdynamiek bepaalt mede de snelheid
waarmee mensen er in slagen een baan te vinden.Box 8. Sectorale verschuivingen vragen om snellere
aanpassingen op de arbeidsmarktUit recent onderzoek van de De Nederlandsche Bank (Kwartaalbericht juni
2004, p.24–26) blijkt dat de ontwikkeling van de werkgelegenheid sterk
verschilt tussen economische sectoren. Sommige sectoren groeien, ook zelfs
in perioden van laagconjunctuur, terwijl de werkgelegenheid in andere sectoren
juist afneemt. Het belang van deze verschuiving van werkgelegenheid tussen
sectoren is de laatste jaren sterk toegenomen. Het positieve van deze ontwikkeling
is dat er zelfs in perioden van (laag)conjunctuur baanopeningen zijn in sectoren
met een structurele groei aan arbeidsplaatsen. Hierdoor kunnen mensen toch
een baan krijgen en zijn zij korter werkloos. Een soepel werkende arbeidsmarkt
en (om-)scholing vergroten de arbeidskansen van mensen substantieel. Het toenemende
belang van sectorale verschuivingen in de werkgelegenheid maakt een groter
aanpassingsvermogen op en van de arbeidsmarkt dus belangrijker.Box 9. Ontslagbescherming in Denemarken en NederlandDe zgn. baanmobiliteit in Denemarken is veel hoger dan in Nederland (OESO,
1999). Dat betekent dat Denen beter in staat blijken om snel een andere baan
te vinden dan Nederlanders. Als ze werkloos zijn, duurt dat maar kort. Het
aandeel van de kortdurende werkloosheid in de totale werkloosheid (de zgn.
«short term employment turnover») ligt in Denemarken (met 51,2%)
dan ook hoger dan in vele andere OESO-landen waaronder Nederland (26,1%).
Het aandeel van de langdurige, structurele werkloosheid in Denemarken is dan
ook veel lager dan in die andere landen. In de periode 1999–2002 was
slechts een vijfde van de werklozen langer dan een jaar werkloos, terwijl
dit voor de OESO als geheel bijna op een derde ligt. Voor Nederland was dit
in 2002 ongeveer een kwart. De OESO concludeert dan ook dat een hoge «turnover»
de «match» tussen werknemers en werkgevers verbetert.Het Deense ontslagrecht bevordert een hoge «turnover». Werkgevers
kunnen hun personeelsbestand sneller en tegen lagere kosten aanpassen, en
daardoor zijn ze ook minder terughoudend in het aannemen van personeel. Het
Deense ontslagrecht verschilt daarmee aanzienlijk van dat van Nederland (zie
figuur 5). De verschillen betreffen de lengte van de minimale ontslagperiode,
de hoogte van de ontslagvergoeding, en de striktheid van de redenen voor ontslag.Figuur 5 Vergelijking ontslagstelsels Denemarken en
Nederland (bron: OESO)In Denemarken volstaat het om een werknemer schriftelijk op de hoogte
te stellen van zijn ontslag. Dit duurt ongeveer één dag. Bij
onenigheid heeft men het recht om nader overleg te voeren, vaak met vertegenwoordigers
van werkgever(s) en vakbond. Geschillenbeslechting vindt dan in veel gevallen
plaats via een «dismissal board». Dit vindt echter lang niet in
alle gevallen plaats. In Nederland duurt de ontslagprocedure via het CWI ten
minste vijf werkdagen. Een tweede verschil is dat de Denen pas na een dienstverband
van 12 jaar recht hebben op een ontslagvergoeding. Deze bedraagt dan één
maandsalaris. In Nederland krijgen werknemers voor elk dienstjaar één
maandsalaris mee (volgens de kantonrechterformule). Na een dienstverband van
12 jaar betekent dat dus een ontslagvergoeding van 12 maandsalarissen. Dienstjaren
die men maakt als men ouder is dan 40, tellen zwaarder mee. De vergoeding
kan dan fors oplopen. Ten slotte is het in Denemarken ook gemakkelijker om
mensen bij onvoldoende functioneren te ontslaan.Het ontslagrecht, de vormgeving van de sociale zekerheid, en het reïntegratiebeleid
spelen daarbij een belangrijke rol. De uitdaging is om effectievere combinaties
van deze drie elementen te vinden.De arbeidsmarktdynamiek wordt mede bepaald door het ontslagstelsel. Te
sterke ontslagbescherming bijt zichzelf in de staart. Bedrijven kunnen hun
personeelsbestand dan moeilijk aanpassen aan veranderende omstandigheden en
zijn daardoor ook terughoudend bij het aannemen van personeel. Een soepel
werkend ontslagstelsel, zowel wat betreft kosten en procedures, leidt ertoe
dat «outsiders» sneller in het arbeidsproces worden opgenomen.
Dat leidt tot meer banen en minder inactiviteit. Een dergelijk stelsel vergroot
bovendien het aanpassingsvermogen van bedrijven. Voor de economie als geheel
betekent dit dat deze zich beter kan aanpassen aan veranderingen en de sectorale
verschuivingen die daarmee gepaard kunnen gaan. Dit draagt positief bij aan
de werkgelegenheidsontwikkeling op langere termijn.15. Het kabinet zal dit jaar bezien op welke wijze
aanpassing van het ontslagrecht kan bijdragen aan een verbeterde flexibiliteit
van de arbeidsmarkt , met een adequate bescherming voor werknemers. Het kabinet
zal conform het eerder aangekondigde voornemen de ontslagvergoedingen en andere
werkgeversvergoedingen verrekenen met de WW-uitkering. Daarnaast zullen dit
jaar het thans geldende lifo-beginsel bij collectief ontslag en de verwijtbaarheidstoets
worden heroverwogen. Bij de heroverweging van dit lifo-beginsel wordt tevens
bezien of voor werkgevers en werknemers voldoende ruimte gelaten kan worden
om bij CAO afwijkende regels overeen te komen. Aan de Stichting van de Arbeid
is hierover reeds advies gevraagd.Een activerende sociale zekerheidOok op een dynamische arbeidsmarkt is inactiviteit niet te voorkomen.
Voor sommigen (zoals duurzaam arbeidsongeschikten) zal herintreding in het
arbeidsproces niet meer mogelijk zijn. De sociale zekerheid biedt hun dan
inkomensbescherming en bestaanszekerheid, en geeft daamee uitdrukking aan
de solidariteit met de zwakkeren in de samenleving. Voor anderen geldt dat
alles er op gericht moet zijn dat zij snel in het arbeidsproces worden opgenomen.
Bij de sociale-zekerheidsregelingen die op hen van toepassing zijn (zoals
de werkloosheidsregelingen) moet (re)activering voorop staan. In het Hoofdlijnenakkoord
is ingezet op een grotere activerende werking van de sociale zekerheid.Aan het einde van de jaren negentig is onvoldoende aandacht gegeven aan
het bevorderen van het arbeidsaanbod, met als gevolg een forse verslechtering
van onze concurrentiepositie en een scherp oplopende werkloosheid. Sinds het
aantreden van het eerste kabinet Balkenende zijn belangrijke beleidskeuzes
gemaakt, gericht op het vergroten van het effectief arbeidsaanbod. Het kabinet
kiest er voor om dit aanbod verder te stimuleren. Centraal daarbij staat dat
sociale zekerheid de werking van de arbeidsmarkt moet ondersteunen, en niet
ondermijnen. De sociale zekerheid veroordeelt nog te veel mensen te lang tot
inactiviteit. Met het oog op de vergrijzing is juist een substantiële
verbetering van de arbeidsparticipatie nodig.16. Het kabinet neemt diverse maatregelen ten aanzien
van de WW die de activerende werking versterken en voorkomen dat de WW wordt
gebruikt als uittreedroute voor ouderen. In de toekomst zullen individuele
elementen in de sociale zekerheid een grotere rol krijgen. Voorbeelden van
reeds ingezette, niet-publieke elementen zijn de op handen zijnde levensloopregeling
en het eigenrisicodragerschap in de WAO. De bewindslieden van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid zullen in een notitie langs deze lijnen een verder toekomstperspectief
schetsen voor de ontwikkeling van de sociale zekerheid.Het vergroten van de participatie betreft ook oudere werknemers. Werkgevers
en werknemers moeten zich samen inspannen om oudere werknemers aan het werk
te houden. Het mag niet zo zijn dat mensen van 57 jaar en ouder worden afgeschreven,
want – eventueel met de nodige aanpassingen – kunnen ze ook op
latere leeftijd een belangrijke bijdrage leveren aan de welvaart in Nederland.
Door de vergrijzing wordt deze bijdrage in de toekomst belangrijker. In dit
licht moeten de kabinetsmaatregelen gericht op het bevorderen van de ouderenparticipatie
moeten worden gezien. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om VUT, prepensioenen,
scholing, premiedifferentiatie voor werkgevers en de arbeidskorting voor ouderen.De vergrijzing van de beroepsbevolking maakt het nodig dat mensen langer
doorwerken. Daarom worden VUT en prepensioenregelingen niet langer fiscaal
gefacilieerd. Het kabinet heeft onlangs in het kabinetsstandpunt «Stimuleren
langer doorwerken ouderen» belemmeringen voor het langer doorwerken
in kaart gebracht. Daarbij zijn ook acties in gang gezet om deze belemmeringen
aan te pakken.Box 10. Sociaal beleidVan groot belang voor een werkelijk sociaal evenwichtig beleid is dat
de keuzes worden gemaakt die noodzakelijk zijn om daadwerkelijk solidariteit
te kunnen leveren, als straks de vergrijsde samenleving daarom vraagt. Om
ook in de toekomst een samenleving te kunnen behouden waarin ouderen, arbeidsongeschikten,
zieken en werklozen een beroep kunnen doen op collectieve voorzieningen is
economisch draagvlak nodig. Een sociaal evenwichtig beleid start daarom vanuit
de notie dat eenieder die kan participeren, dat ook moet doen. En er zijn
meer redenen voor deze filosofie. Deelname aan het arbeidsproces is een effectieve
manier om armoede tegen te gaan en bevordert daarnaast ook de deelname aan
de maatschappij in bredere zin.Een sociaal evenwichtig beleid zal zich ook moeten bekommeren om diegenen
die zich in een kwetsbare positie bevinden, bijvoorbeeld omdat zij geen perspectief
meer hebben op de arbeidsmarkt. Daarbij gaat het om ouderen, chronisch zieken
en gezinnen met kinderen en/of een laag inkomen. Reeds in het Hoofdlijnenakkoord
heeft het kabinet aangekondigd bijzondere aandacht te zullen schenken aan
de zwaksten in de samenleving. Voor mensen in een kwetsbare positie heeft
het kabinet daarom gericht aanvullende ondersteuningsmaatregelen genomen,
zoals de fiscale tegemoetkoming bij bijzondere ziektekosten en de verhoging
van de bijzondere bijstand. Het kabinet blijft de inkomensontwikkeling van
deze groepen nauwlettend volgen. Voorts heeft het kabinet besloten tot de
invoering van een zorgtoeslag en een nieuwe wet inzake de kinderopvang, als
onderdelen van een gemoderniseerd inkomensbeleid.Een sociaal evenwichtig beleid uit zich ook op andere vlakken. Bij de
maatregelen rond het bevorderen van langer doorwerken streeft het kabinet
naar maatwerk, waarbij het oog heeft voor de positie van mensen die reeds
vroeg zijn begonnen met werken – vaak in fysiek zware beroepen. De nieuw
in te voeren levensloopregeling, waar men zelf voor spaart, schept de mogelijkheid
om te voldoen aan de behoefte om arbeid te combineren met de zorg voor kinderen
of ouders, met scholing, of om tegemoet te komen aan andere persoonlijk gevoelde
knelpunten.Box 11. Sociale zekerheid in het HoofdlijnenakkoordDoor het vorige en het huidige kabinet worden diverse stelselwijzigingen
in de sociale zekerheid in gang gezet. Centraal daarbij staat het verhogen
van het effectief arbeidsaanbod.Het WAO-complexIn het nieuwe WAO-stelsel wordt een onderscheid gemaakt tussen degenen
die echt niet meer kunnen werken en degenen die (gedeeltelijk) arbeidsgeschikt
zijn. Dit draagt bij aan het omzetten van de latente arbeidsreserve in effectief
arbeidaanbod.De Wet Werk en Bijstand (WWB) en de reïntegratiemarktPer 1/1/2004 is deze wet van kracht geworden. Beoogd wordt dat iedere
burger zelfstandig in zijn eigen bestaan kan voorzien. Voor wie dat niet geldt
is er ondersteuning bij het vinden van werk en inkomensondersteuning zo lang
als nodig. Gemeenten worden verplicht zoveel mogelijk reïntegratietrajecten
aan te besteden, waarbij in deze contracten volledige resultaatsfinanciering
het uitgangspunt is. Voorts worden gemeenten volledig financieel verantwoordelijk
voor de uitvoering van de WWB. Tot slot wordt het aantal (de facto) ontheffingen
op de sollicitatieplicht ingeperkt.VUT, prepensioen en levensloopIn het kader van het veilig stellen van voldoende arbeidaanbod van oudere
werknemers kiest het kabinet ervoor om niet langer subsidie te verstrekken
op vervroegde uittreding. Ten aanzien van verlof voor het 65e levensjaar kan
gebruik gemaakt worden van de per 1/1/2005 te introduceren levensloopregeling,
waarmee op individuele basis (fiscaal gefacilieerd) gespaard kan worden voor
perioden van verlof (verschuiving van collectieve naar individuele arrangementen).
Daarmee komen keuzes betreffende werken en niet-werken beter tot stand. Ook
de prikkel tot langer doorwerken wordt versterkt.WWDe WW wordt op diverse manieren gemoderniseerd. In de eerste plaats zijn
de mogelijkheden voor het gebruik van de WW als uittreedroute voor ouderen
ingeperkt. In dat kader is de sollicitatieplicht van 57 jarigen en ouderen
heringevoerd en de vervolguitkering na de maximale WW-duur afgeschaft. In
de tweede plaats wordt het lifo-beginsel bij ontslag heroverwogen en zal het
kabinet conform het eerder aangekondigde voornemen de ontslagvergoedingen
en andere werkgeversvergoedingen verrekenen met de WW-uitkering. In de derde
plaats wordt via aanscherping van de toetreding het gebruik van de WW als
opvang voor cyclische arbeidspatronen ingeperkt (aanscherpen wekeneis) en
de kortdurende uitkering afgeschaft.Box 12. Levensverwachting en (pre)pensioenenSinds 1960 is de levensverwachting voor mensen van 65 jaar, opgelopen
met zo'n 2½ jaar van ruim 80 jaar tot bijna 83 jaar. Deze ontwikkeling
zet zich de komende jaren door. Mede door de toegenomen levensverwachting
is het aantal actieve jaren gedurende de levensloop in de afgelopen veertig
jaar sterk gedaald. In 1960 werkten mannen nog ongeveer 47 jaar. Daarna genoten
ze nog ruim 15 jaar van hun pensioen. De verhouding tussen aantal gewerkte
jaren en pensioen was dus ongeveer 3 op 1. In 2000 staat 40 jaar werken tegenover
21 jaar (pre)pensioen, een verhouding van ongeveer 2 op 1 (zie figuur 6).
Waar de rechten voor 1 jaar pensioen vroeger in drie jaar kon worden opgebouwd,
moet dit nu dus in twee jaar.Figuur 6 Werk/pensioen-ratio: aantal gewerkte jaren
in verhouding tot aantal jaren (pre)pensioenBox 13. Aantal gewerkte urenNederlandse werknemers werken per jaar het minste van alle werknemers
in de OESO-landen: slechts 1340 uur, tegen 1615 uur gemiddeld in de EU en
1815 uur in de VS (zie figuur 7). Zou Nederland net zo veel als Europa gaan
werken, dan zou onze arbeidstijd met ruim 20% toenemen. Dit is op korte termijn
niet mogelijk, maar een verlenging van de arbeidsduur met 5% leidt volgens
het CPB op den duur al tot een toename van het BBP met 3,4% tot 5,3%.Figuur 7. Gemiddeld aantal gewerkte uren per jaar (2002)Het beeld uit figuur 7 wordt ook bevestigd wanneer alleen wordt gekeken
naar mensen met een voltijdsbaan. Dan blijkt dat Nederlanders met een voltijdsbaan
ongeveer drie weken per jaar minder werken dan gemiddeld in de EU.17. Het kabinet heeft eerder al de wens uitgesproken
dat de sociale partners actie zouden ondernemen ten aanzien van demotie, leeftijdsafhankelijke
beloning en het doorlichten van CAO's en pensioenregelingen op bepalingen
die werken na het 65e jaar belemmeren. Het kabinet zal op korte termijn in
beeld brengen welke mogelijkheden er zijn om langer werken verder te bevorderen,
waarbij de relatie tussen de toegenomen levensverwachting en de leeftijd waarop
mensen stoppen met werken, centraal staat.Meer uren werkenDe werktijd in Nederland is relatief kort. Dit komt ten eerste door het
relatief grote aantal mensen dat in deeltijd werkt, en ten tweede door de
relatief korte arbeidsduur van voltijdwerknemers. De gemiddelde arbeidsduur
in CAO's voor een voltijdfunctie is 37,4 uur per week.Kort werken kan een zaak van preferenties zijn, maar er zijn in Nederland
veel regelingen die een keuze voor langer werken onnodig in de weg staan.
Deze regelingen hebben een hoge prijs in termen van economische groei. Het
gaat daarbij bijvoorbeeld om CAO-bepalingen met betrekking tot de lengte van
de werkweek en de omvang van de arbeidsduurverkorting in ons land.18. Het kabinet streeft er naar om nog tijdens deze
kabinetsperiode de achterstand van Nederland op Europa te verminderen. Een
normale werkweek van 40 uur moet weer het oriëntatiepunt worden voor
cao's voor de overheidsectoren. Het kabinet spreekt sociale partners op hun
verantwoordelijkheid aan om ook deze 40 uur als richtinggevend te beschouwen
en in ieder geval geen bepaling in CAO's voor de marktsector op te nemen die
een verlenging van de arbeidsduur belemmeren.Deze doelstelling betekent dat de arbeidstijd over de gehele kabinetsperiode
moet toenemen. Het kabinet wil deze groei realiseren door belemmeringen om
meer te gaan werken weg te nemen.Deeltijdwerkers worden geconfronteerd met aanzienlijke belemmeringen om
langer te gaan werken. De omvangrijke inkomensafhankelijke regelingen en de
hoge belasting- en premietarieven (tezamen de marginale druk) maken (langer)
werken niet rendabel. In het onderste segment van de arbeidsmarkt raken mensen
hun aanspraak op inkomensafhankelijke regelingen (zoals huursubsidie, zorgtoeslag
en fiscale regelingen) kwijt bij een toename van het inkomen.
Anderen krijgen al snel te maken met een relatief hoog tarief: het tarief
in de 2e en 3e schijf is bijna gelijk. Zij zien een groot deel van hun extra
inspanningen niet terug in hun netto-inkomen.Box 14. Herstel van groei een gezamenlijke verantwoordelijkheidHet kabinet vindt het belangrijk dat de noodzaak van structurele hervormingen
breed wordt gedragen door maatschappelijke groeperingen en individuele burgers
en bedrijven. Uitgangspunt van het kabinet is dat partijen die belangrijk
zijn bij het herstel van de Nederlandse economie, hun verantwoordelijkheid
nemen. Daar hoort bij dat niet alleen naar rechten wordt gekeken maar ook
naar plichten. Lasten mogen niet lichtzinnig op anderen worden afgewenteld,
juist omdat dit het draagvlak voor solidariteit ondermijnt met hen die écht
een beroep moeten doen op collectieve regelingen. Het kabinet wil de samenleving
activeren. Overheidsbeleid en maatregelen door maatschappelijke groeperingen
zijn aanvullend op de eigen inzet en verantwoordelijkheid van mensen.Naast verantwoordelijkheid moeten mensen, bedrijven en maatschappelijke
groeperingen ook de ruimte, de mogelijkheid, en de vrijheid hebben om hun
belangen te verwezenlijken. Het kabinet is er zich van bewust dat de overheid
deze ruimte in het verleden te zeer heeft beknot door allerlei wetten en regels
die vaak niet echt nodig en bovendien soms strijdig waren. Het kabinet wil
die ruimte weer herstellen. Het wil de kaders verruimen waarbinnen de samenleving
handelt. Het is aan burgers, bedrijven en maatschappelijke groeperingen om
van deze verruiming gebruik te maken.19. Het kabinet spreekt de ambitie uit om meer voortgang
te maken met het (financieel) aantrekkelijker maken van meer en langer werken.
Daarbij moeten maatregelen ten aanzien van de hoogte en samenloop van inkomensafhankelijke
regelingen en van de belasting- en premietarieven centraal staan. Het kabinet
is daarom reeds begonnen met de vorming van één loket voor en
de harmonisatie van inkomensafhankelijke regelingen.VII. BESLUITNa drie jaar laagconjunctuur is het moeilijk voorstelbaar dat aan het
einde van het vorige decennium nog werd gesproken over «Dutch Miracle»en
«nieuwe economie». De Nederlandse economie heeft, net als vele
andere Europese economieën, een flinke opknapbeurt nodig om te zorgen
dat er perspectief op hogere structurele economische groei komt. Dit vraagt
een inspanning van alle partijen in de samenleving. Het vergt samenwerken
aan het gemeenschappelijke belang van een vitale economie.Dit samenwerken is geen vanzelfsprekende zaak. Het veronderstelt helderheid
en overeenstemming over gemeenschappelijke basiswaarden. Voor de Nederlandse
samenleving en cultuur staan persoonlijke en maatschappelijke vrijheid én
verantwoordelijkheid centraal. Persoonlijke vrijheid voor mensen om zich te
ontplooien, om het beste uit zichzelf te halen. Met daarbij de verantwoordelijkheid
zich rekenschap te geven van de wensen, behoeften en mogelijkheden van anderen
in de samenleving. Verantwoordelijkheid dus die voorkómt dat individuen
hun lasten afwentelen op anderen en zo het draagvlak ondermijnen voor de solidariteit
met hen die écht een beroep moeten doen op collectieve regelingen.
Solidariteit kan dus scherper worden gericht op die groepen die het daadwerkelijk
nodig hebben.«Kiezen voor Groei» werkt de hervormingsagenda nader uit die
Nederland klaar moet maken voor de uitdagingen van de toekomst. Als rode lijn
door de agenda loopt de noodzaak van activering en vernieuwing. Een gunstiger
ondernemersklimaat en meer ruimte en verantwoordelijkheid voor burgers, bedrijven
en maatschappelijke organisaties zijn de grote aandachtspunten. Het kabinet
beoogt daarbij een herijking van verantwoordelijkheden: burgers, bedrijven
en maatschappelijke organisaties dragen verantwoordelijkheid waar dat kan,
de overheid waar dat moet. Het kabinet doet daarmee ook een appèl op
mensen om naar vermogen bij te dragen aan het herstel van de economie. De
kans die deze tijdige, ingrijpende verbouwing van onze economie biedt, is
dat kan worden voorkómen dat afbraak van essentiële collectieve
voorzieningen onvermijdelijk is. De uitdaging is aan burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisaties om aan de slag te gaan, om ook echt te kiezen
voor groei en dus voor welvaart op langere termijn, voor ons en toekomstige
generaties. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29696-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl