Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur; Brief minister met beleidsreactie op advies 'Onderwijs en Europa: Europese invloeden in Europa' van de Onderwijsraad
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21501-34, nr. 44

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-02-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

21501-34 nr. 44

31-01-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBeleidsreactie advies Onderwijsraad «Onderwijs en
Europa: Europese Invloeden in Nederland»1. Beïnvloeding; kansen en risico's. Bevindingen
van de Onderwijsraad2. Reactie op de bevindingen van de Onderwijsraad3. Strategieën en aanbevelingen3.1. Sociaal-economische strategie:Aanbeveling: Europese en nationale ambities op het gebied
van de kenniseconomie slagen niet zonder adequate en effectieve bekostiging.Aanbeveling: Nationale ambities slagen niet als het geen
gezamenlijke ambities zijn.Aanbeveling: De Europese doelstellingen en richtpunten
moeten een evenwicht bevatten van economische en niet-economische doelstellingen.Aanbeveling: Ambities en acties splitsen naar sector en
prioriteitAanbeveling: Nationale uitvoering van Europese benchmarks
in SMART termen3.2. Bestuurlijk-juridische strategieAanbeveling: Voorkeur voor het subsidiariteitsbeginsel,
maar geen ontwijkgedrag met betrekking tot de harde EU-bevoegdheden.Aanbeveling: Nationale en Europese legitimiteit nastreven.3.3 Informatie- en NetwerkstrategieAanbeveling: Europa vast punt op de agenda.Aanbeveling: Structurele voorzieningen thuis én
in Brussel.Aanbeveling: Proactieve opstelling.Aanbevelingen: Strategisch partners kiezen en het uitventen
en benutten van goede praktijken.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21501-34Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 501-34Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuurnr. 44BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 januari 2005In juni 2004 bood ik u het door de Onderwijsraad uitgebrachte advies «Onderwijs
en Europa: Europese invloeden in Nederland» aan (OCW0400638). In deze
brief gaf ik u aan de beleidsreactie op dit advies na het Nederlands voorzitterschap
van de Europese Unie toe te sturen, zodat daarin de ervaringen van dit voorzitterschap
meegenomen zouden kunnen worden. Met onderhavige beleidsreactie kom ik die
toezegging na.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven Beleidsreactie advies Onderwijsraad «Onderwijs en
Europa: Europese Invloeden in Nederland»Op 7 juni jl. heeft de Onderwijsraad het advies uitgebracht «Onderwijs
en Europa: Europese Invloeden in Nederland». De Raad reageerde daarmee
op mijn adviesaanvraag van 18 december 2003 (IB/2003/58087), waarin ik
drie vragen heb gesteld:1. Op welke wijze wordt het Nederlandse onderwijsbeleid beïnvloed
door Europa?2. Welke kansen en risico's behelzen de Europese ontwikkelingen voor het
Nederlandse onderwijsbestel en haar instellingen?3. Welke bestuurlijke strategieën (binnen het onderwijsterrein) zijn
te ontwikkelen als reactie op de veranderende verhouding tussen Europa, de
nationale overheid en de instellingen en is daarbij een onderscheid te maken
naar sectoren?Voor ik inhoudelijk inga op het advies wil ik mijn grote waardering voor
het werk van de Raad uitspreken. De Raad schetst een even helder als herkenbaar
beeld van de onderwijs-activiteiten in Europees verband. Bovendien geeft het
advies blijk van een gedegen inzicht in de gecompliceerde Europese beleidspraktijk,
waarbij niet alleen inhoudelijke, maar ook bestuurlijke en juridische aspecten
op adequate wijze zijn verdisconteerd.1. Beïnvloeding; kansen en risico's. Bevindingen
van de OnderwijsraadDe Raad komt tot de conclusie dat de Europese Unie een toenemende invloed
lijkt uit te oefenen op het Nederlandse onderwijs. Deze invloed vindt meestal
niet op een rechtstreekse, juridisch bindende manier plaats. Vanwege de formuleringen
van de artikelen 149 en 150 uit het EU-verdrag, waarin wordt vastgelegd dat
het subsidiariteitsbeginsel op onderwijs van toepassing is, reikt de directe
invloed op het terrein van onderwijs eigenlijk niet verder dan het aanmoedigen
van samenwerking binnen de Unie. Er is op onderdelen (zoals Europese mobiliteitsprogramma's)
wel sprake van enige afdwingbare bevoegdheid van de EU, maar de Raad acht
die nog niet spectaculair. Er gaat volgens de Raad veel meer invloed op het
Nederlands onderwijs uit van «zachte», juridisch niet-bindende
afspraken die Nederland is aangegaan. Het gaat dan om de Bologna-verklaring
(1999) en de Lissabon-afspraken (vanaf 2000) die tot stand zijn gekomen
via de weg van intergouvernementele samenwerking respectievelijk via de weg
van «open coördinatie». Ten slotte geeft de Raad aan dat
de besluitvorming die plaatsvindt op andere EU-terreinen, bijvoorbeeld op
de terreinen van de Interne Markt en van het sociale beleid van de Unie, ook
invloed uitoefent op het onderwijs-terrein. Zo vindt bijvoorbeeld de erkenning
van diploma's plaats in de context van de «Richtlijnen algemeen stelsel»,
die onder de Interne Markt valt. Afstemming van het onderwijsbeleid op die
sectoren vergt een pro-actieve inzet en bemoeienis van onderwijsministers
met andere organen voor besluitvorming (zoals de EU-Raad voor het concurrentievermogen).De ondertekening van de Bologna-verklaring markeerde de start van ingrijpende
hervormingen in het Europese hoger onderwijs, met als doel te komen tot één
Europese hoger onderwijsruimte. Om de onderlinge vergelijkbaarheid van opleidingen
en diploma's te verbeteren, heeft in 2003 bij 92% van de geregistreerde opleidingen
in Nederland een omzetting naar de bachelor-master structuur plaatsgevonden.
Ook de andere Europese landen zijn bezig met – of hebben reeds –
de bama-structuur geïmplementeerd. Daarnaast wordt middels Europese verklaringen
zoals de Lissabonverklaring en de daarop volgende actieprogramma's –
en het politieke commitment hieraan – het nationale onderwijsbeleid
op onderdelen gericht op het behalen van Europese doelstellingen. Zo is met
betrekking tot de Lissabondoelstelling1, en de
EU-benchmarks die hieruit voortkomen, een nationaal actieplan opgesteld waarin
aangegeven is hoe Nederland zich inzet voor het bereiken van de Europese doelstellingen.De Raad wijst op de groeiende betekenis van het onderwijs in Europa als
motor voor verdere sociaal-economische en maatschappelijke ontwikkeling. Hij
bepleit in dat verband verschuiving van budgetten van traditionele EU-sectoren
zoals bijvoorbeeld de landbouw naar de domeinen van onderwijs en wetenschap –
ook wel samengevat als de verschuiving «van Melkunie
naar Kennisunie». De belangrijkste kansen die de Europese ontwikkelingen
te bieden hebben betreffen volgens de Raad vooral de mogelijkheden van mobiliteit,
toenemende concurrentieverhoudingen en daarmee verbreding van het onderwijsaanbod.
Ook biedt het opstellen van benchmarks en het
communiceren over best practices mogelijkheden
voor stimulerende samenwerking. Nederland is weliswaar een relatief klein
land, maar de Raad ziet toch voldoende aanknopingspunten om wel degelijk invloed
uit te oefenen op de besluitvorming in de EU, zowel in de formulering van
de betreffende onderwijsartikelen als in de open coördinatiemethode.Dat aan Europese samenwerking ook risico's verbonden zijn, is evident.
De Raad brengt die risico's helder in kaart. Belangrijk knelpunt daarbij is
het spanningsveld tussen communautariteit en nationale bevoegdheid. In de
open coördinatiemethode ligt het risico besloten van communautarisering
en harmonisering. Door een groeiend ondersteunende rol van de Europese Commissie
kunnen bevoegdheden en sturingsmogelijkheden van lidstaten feitelijk naar
de Commissie verschuiven.De Raad wijst ook op een ander spanningsveld. Verdergaande integratie
impliceert (mogelijk) een intensivering van wet- en regelgeving en daaruit
voortvloeiende administratieve lasten. Die ontwikkeling staat op gespannen
voet met de inzet van onder meer de Nederlandse regering om op nationaal niveau
een grotere mate van vrijheid en autonomie te bieden aan de instellingen en
de administratieve lasten juist terug te dringen.De Raad waarschuwt ten slotte voor de vele procedurele risico's die besloten
liggen in het open coördinatieproces en pleit voor meer transparantie,
meer legitimiteit en draagvlak, voor meer inhoudelijke en procedurele scherpte
bij alle betrokkenen en voor effectievere implementatiestructuren.2. Reactie op de bevindingen van de OnderwijsraadIk ben het met de Raad eens dat er een belangrijke invloed van de EU op
het Nederlandse onderwijs uitgaat van «zachte», juridisch niet-bindende
afspraken zoals die uit de open coördinatiemethode van het Lissabonproces
voortkomen. De Raad wijst daarnaast terecht op de invloed van besluitvorming
vanuit andere Europese terreinen dan het EU-onderwijsterrein, zoals de Interne
Markt, op het Nederlandse onderwijs. Van deze besluitvorming gaat eveneens
een grote invloed op het nationale onderwijsterrein uit. Gegeven deze invloed
is het dan ook van wezenlijk belang een duidelijke visie te hebben op welke
EU-invloed op het nationale onderwijsbeleid toelaatbaar is, welke initiatieven
beter vanuit Nederland genomen kunnen worden en wanneer we per se een eigen
koers willen varen. Deze visie is er, en zij wordt ook voortdurend ontwikkeld,
maar zij kan nog beter gestructureerd en zichtbaar gemaakt worden. Ook de
Kamer zal hierbij betrokken moeten zijn. Een pro-actieve opstelling is daarnaast
essentieel om Europese ontwikkelingen vanuit een nationale visie en een nationaal
perspectief bij te sturen. Ik onderschrijf daarbij de aanbeveling
van de Raad om een helder onderscheid te maken tussen de verschillende wijzen
waarop beïnvloeding van het nationale beleid door de EU kan plaatsvinden.
De invloed van de EU in het primair onderwijs is immers geheel anders dan
in het hoger onderwijs. Een specifieke afweging van de gewenste aanpak is
daarom telkens noodzakelijk.Een voorbeeld van een succesvolle intergouvernementele aanpak is het Bolognaproces.
De Bolognaverklaring uit 1999, die ondertekend is door ongeveer 30 Europese
ministers, heeft ook geleid tot belangrijke invloed van Europa op de structuur
van het hoger onderwijs. Die verklaring bevat afspraken over de structuur
van het hoger onderwijs en de ambitie om het beleid op het gebied van het
hoger onderwijs met elkaar af te stemmen. Dit alles om te komen tot één
Europese hoger onderwijsruimte. Tegelijk werd in de uitwerking hiervan ook
al snel de ambitie meegenomen dat het onderwijs kwalitatief goed moet zijn,
dit mede ter realisering van de Lissabondoelstellingen. Door de organisatie
van het Bolognaproces als een gezamenlijke activiteit van ministers, met vertegenwoordigers
van hoger onderwijs-instellingen, studenten en ook met de EU, vindt beleidsvorming
plaats op een wijze die van meet af aan internationaal, en met de meest direct
betrokkenen, is afgestemd. Dit heeft zich in Nederland vertaald in een regiegroep,
waarin het onderwijsveld ook zitting heeft en waarin op open wijze over ambities
en implementatie gecommuniceerd wordt alvorens tot besluitvorming over beleidswijziging
wordt overgegaan.Een ander voorbeeld is het Kopenhagen-Maastricht-proces. In de Kopenhagen
Verklaring zijn op basis van de Lissabondoelstellingen Europese afspraken
vastgelegd op het terrein van het beroepsonderwijs. Op basis van de voortgang
van deze afspraken hebben in december 2004 32 Europese landen met de Europese
sociale partners en de Sociale Commissie het Maastricht Communiqué
vastgesteld. In dit Communiqué zijn de Europese en nationale prioriteiten
en acties benoemd die de komende periode door alle betrokken lidstaten zullen
worden geïmplementeerd. Op Europees niveau betreft het onder meer het
versterken van de samenwerking en het ontwikkelen van een European Qualification
Framework. Op nationaal niveau betreft het onder meer het creëren van
open aantrekkelijke leeromgevingen en het ontwikkelen van een pedagogiek en
didactiek voor het beroepsonderwijs. Zowel Europees als nationaal is de professionalisering
van de docent als prioriteit gedefinieerd. In Nederland wordt voor wat betreft
de implementatie een link gelegd tussen het Maastricht Communiqué en
KOERS BVE.De door de Raad geschetste kansen sterken mij in mijn overtuiging dat
Europese samenwerking op onderwijsterrein nu al vaak een belangrijke aanvulling
is op het onderwijsbeleid van de lidstaten. De Unie vormt vanwege haar politieke
betekenis, haar institutionele kracht en geïntegreerde aanpak een op
onderdelen onmisbare en essentiële rol. Daarbij moet – zoals hierboven
ook gemeld – telkens weer oog zijn voor een adequate toepassing van
het subsidiariteitsprincipe en voor het zoveel mogelijk terugbrengen van de
administratieve lasten die voortvloeien uit de Brusselse regelgeving.De door de Raad geschetste risico's op procedureel vlak staan niet op
zichzelf. Zij vloeien voort uit de aanzienlijk toegenomen omvang en complexiteit
van de Lissabon-strategie, waaruit inmiddels zeer veel acties voortkomen.
Bureaucratisering en een gebrek aan inzichtelijkheid veroorzaken niet alleen
procedurele problemen, maar kunnen leiden tot inhoudelijke keuzes die ook
voor het beleid van de lidstaten bepalend kunnen zijn. Ik ben het met de Raad
eens dat alleen al om die reden meer inzichtelijkheid in het Lissabonproces
nodig is en telkens weer focus op prioriteiten. Daaraan en aan
de terecht door de Raad in zijn aanbeveling voorgestane democratische controle
zal ik expliciete aandacht geven in de komende periode, onder meer via regelmatige
rapportages aan het parlement.3. Strategieën en aanbevelingenGegeven de bovengeschetste invloed en daaruit voortvloeiende kansen en
bedreigingen, komt de Raad tot drie elkaar aanvullende strategieën waarbinnen
hij alle aanbevelingen en conclusies geclusterd heeft. Zo onderscheidt de
Raad een sociaal-economische strategie, een bestuurlijk-juridische strategie
en een informatie en netwerkstrategie. De aanbevelingen en conclusies (waarvan
ik er al een aantal heb uitgelicht) beschouw ik als een agenda van voornemens
die ik in de komende periode wil oppakken en implementeren.3.1. Sociaal-economische strategie:Aanbeveling: Europese en nationale ambities op het gebied
van de kenniseconomie slagen niet zonder adequate en effectieve bekostiging.Een eerste kanttekening betreft de aanbeveling van de Raad om bij alle
ambities van het EU-programma zorg te dragen voor adequate en effectieve bekostiging
via onder meer subsidiefondsen. Uiteraard moet voor de ambities die de EU
zich op onderwijsterrein stelt, voldoende bekostiging aanwezig zijn. Maar
dat laat wat mij betreft nog de vraag open of die bekostiging moet plaatsvinden
in de vorm van subsidiestromen van de EU naar de lidstaten. Dat hangt ook
samen met de vraag welke rol (en ook invloed) wij de EU willen toedelen ten
opzichte van de lidstaten. Lidstaten dienen zelf verantwoordelijk te zijn
voor de bekostiging van de eigen onderwijsstelsels, waarbij het Europees Sociaal
Fonds slechts in die lidstaten waar het nodig is, als een instrument moet
worden gebruikt om eventueel bestaande drempels te slechten en achterstanden
goed te maken. Ik wil mij vooralsnog vooral richten op de bestaande Europese
stimuleringsprogramma's (zoals SOCRATES, LEONARDO en Erasmus Mundus) met een
van geval tot geval passende mate van ondersteuning door de Commissie.Aanbeveling: Nationale ambities slagen niet als het geen
gezamenlijke ambities zijn.De Raad wijst terecht op de wenselijkheid van een breed nationaal draagvlak
voor richtpunten en doelstellingen. Het eenzijdig opleggen van richtpunten
zal niet werken. Deze aanbeveling past in mijn streven naar een grotere betrokkenheid
van en meer autonome ruimte voor onderwijsinstellingen. Een goed voorbeeld
hiervan is het samen met het onderwijsveld laten inventariseren van de mogelijkheden
van een Europa-competentie in de kerndoelen primair- en voortgezet onderwijs.
Dit wordt nu opgepakt door het Europees Platform met enkele scholen, zoals
ik u meldde in de brief met de kabinetsreactie op het advies van de Onderwijsraad
over Europees Burgerschap (2 november 2004,
BOA/ADV/2004/47015). Daarnaast is in het hoger onderwijs de tijd gekomen dat
internationalisering een regulier onderdeel gaat uitmaken van het beleid van
de hoger onderwijs instellingen («van marge naar mainstream»,
zoals dit beschreven staat in de u onlangs toegestuurde Internationaliseringsbrief
Hoger Onderwijs «Koersen op Kwaliteit» – kenmerk HO/BL/2004/51266).
Voor wat betreft de instrumentering van die betrokkenheid en autonomie, onder
meer via de brancheorganisaties, zal ik ook ruimte bieden voor actieve participatie
in het Europese onderwijsdomein. Overigens is het Bolognaproces in het hoger
onderwijs al te kenschetsen als een werkwijze waarin gezamenlijk tot ambities
gekomen wordt, en die goed worden opgepakt door de deelnemende landen. Aanbeveling: De Europese doelstellingen en richtpunten
moeten een evenwicht bevatten van economische en niet-economische doelstellingen.De Raad bepleit op verschillende manieren meer evenwicht tussen economische
en niet-economische doelstellingen. Ik onderschrijf het belang dat de Raad
in dit verband toekent aan het belang van immateriële aspecten in het
onderwijs. Voorkomen moet worden dat de EU-onderwijsagenda uitsluitend bepaald
wordt door overwegingen van economische groei. Nederland heeft dan ook het
EU-voorzitterschap gebruikt om te benadrukken dat voor het bouwen aan Europa
meer nodig is dan economische groei en veiligheid; één van de
niet-economische doelstellingen is het bevorderen van burgerschap en sociale
cohesie via onderwijs. Hierop zijn inmiddels concrete voorstellen geformuleerd,
waaronder het uitwisselen van ervaringen op het gebied van burgerschapseducatie1. Ook in het Bolognaproces is overigens aandacht voor
de niet-economische doelstellingen. Ten slotte is interessant om in dit opzicht
nog melding te maken van het onderzoek Social Outcomes dat door de OESO gepland staat naar de maatschappelijke opbrengsten
van onderwijs. De uitkomsten van dit onderzoek kunnen bijdragen aan het streven
naar een beter evenwicht tussen economische en niet-economische doelstellingen.
Ik zal mij blijven inzetten om met betrekking tot sociale cohesie –
en deelonderwerpen daarbinnen, zoals voortijdig school-verlaten – zoveel
mogelijk een gedegen uitwisseling van ervaringen te laten plaatsvinden. Aanbeveling: Ambities en acties splitsen naar sector en
prioriteitDe Raad duidt aan de hand van een aantal concrete voorbeelden op de noodzaak
de ambities en acties te differentiëren naar sector en prioriteit en
om de relevantie van de EU voor de onderwijssector niet in algemene, abstracte
termen te vervatten. Ik ben het met die opstelling eens. In de praktijk wordt
aan dit voorstel al uitwerking gegeven, maar de aanbeveling van de Raad is
reden om die differentiatie nog eens te herijken en waar nodig aan te scherpen.
Ik wil daarbij nog een stap verder gaan en de relevantie van de EU niet alleen
onderscheiden naar onderwijssector of prioriteit, maar ook naar dossiers.
In feite moeten we ons per beleidsdossier afvragen of en zo ja, welke betekenis
de EU kan hebben voor dat dossier, dat wil zeggen wat de invloed kan zijn
van Europese regelgeving en initiatieven en wat de meerwaarde van Europese
samenwerking kan zijn. Daarbij kan de conclusie ook zijn dat – indien
het EU-verdrag dit toelaat – een bepaald dossier beter behandeld kan
worden in intergouvernementeel verband, binnen andere instituties of in steeds
wisselende configuraties van samenwerkende lidstaten. Ik wijs in dat verband
wederom op het (intergouvernementele) Bolognamodel. Ook zal blijvend aandacht
gegeven moeten worden aan een goede afstemming tussen met name organisaties
als de EU, de OESO en Unesco.Aanbeveling: Nationale uitvoering van Europese benchmarks
in SMART termenHet pleidooi van de Raad voor een SMART-benadering bij de nationale uitvoering
van Europese benchmarks onderschrijf ik. Ik streef
er naar te allen tijde doelstellingen, zowel Europees als nationaal, zo SMART
mogelijk op te stellen, waarbij realistisch, meetbaar en acceptabel voorop
staan. «Realistisch» kan hierbij naar mijn mening zeer goed samengaan
met «ambitieus».De vergelijkbaarheid van internationale gegevens is hierbij soms een lastig
fenomeen. Vaak wordt gebruik gemaakt van bestaande OESO-gegevens, maar soms
wijken deze gegevens af van de gegevens die gevraagd worden per Europese doelstelling.
De Europese Commissie zet zich dan ook in om, samen met de lidstaten, te streven
naar het ontwikkelen van goede (i.e. SMART-opgestelde) internationaal vergelijkbare indicatoren, naast de bestaande OESO-indicatoren. Dit is een voortgaand
proces en het zal ook enige tijd duren voor hiervan de vruchten te plukken
zijn.3.2. Bestuurlijk-juridische strategieAanbeveling: Voorkeur voor het subsidiariteitsbeginsel,
maar geen ontwijkgedrag met betrekking tot de harde EU-bevoegdheden.De wenselijkheid van een voldoende mate van subsidiariteit in het onderwijsdomein
(zowel op Europees als nationaal niveau) is geen punt van discussie. Dit sluit
overigens niet uit dat onderwijsstelsels en onderwijsbeleid op bepaalde punten
naar elkaar toe kunnen groeien – zoals momenteel gebeurt door het invoeren
van de bama-structuur in het hoger onderwijs. Naar mijn mening is vrijwillige convergentie van onderwijssystemen, voortkomend
uit een beleid van «leren van elkaar», aanvaardbaar en zoals het
Bolognaproces laat zien, in het hoger onderwijs ook gewenst. Ik ben het ook
eens met de (vanzelfsprekende) stelling van de Raad dat de algemene en dwingende
beginselen van de EU zoals de vorming van de interne markt en het non-discriminatiebeginsel
geen geweld mag worden aangedaan. In dat verband bepleit de Raad een actieve
bemoeienis van de onderwijsministers met ontwikkelingen in de interne markt
en op de besluitvorming daarover elders binnen de Unie. Ik heb inmiddels al
enige aanzetten gegeven ter aanscherping van die bemoeienis tijdens ons EU-voorzitterschap1. In Den Haag participeert OCW actiever dan voorheen in
de relevante coördinatiegremia en in Brussel worden dwarsverbanden opgespoord
en afgestemd.Aanbeveling: Nationale en Europese legitimiteit nastreven.De Raad noemt de procedure-aspecten en het democratisch gehalte van de
open coördinatiemethode niet optimaal vanwege het ontbreken van een (nationale
en Europese) adviesplicht en vanwege de totale afwezigheid van het Europese
Parlement. Hij bepleit in dat verband aanpassing van het EG-Verdrag analoog
aan de artikelen III-148 en III-149 van de ontwerpgrondwet voor Europa. Zoals
hierboven al gemeld, onderschrijf ik de wenselijkheid van het versterken van
de (nationale) democratische controle en transparantie van EU-processen en
zal ik hieraan de komende periode aandacht besteden. Het aanpassen van het
EU-verdrag op dit punt is thans echter niet aan de orde.3.3 Informatie- en NetwerkstrategieAanbeveling: Europa vast punt op de agenda.De Raad is van mening dat de EU een vast punt op de onderwijsagenda moet
worden, bijvoorbeeld via een tweejaarlijkse Europabrief van de minister van
OCW aan de Tweede Kamer. Dit is een suggestie waaraan ik graag gehoor geef.
Daarnaast is het mijn streven om, zoals de Raad aanbeveelt, in de reguliere
beleidsdocumenten zoals HOOP en de Koersdocumenten stelselmatig aandacht te
geven aan de betekenis van Europa voor elk van de onderscheiden onderwijssectoren.
In beginsel gebeurt dit nu al – zo ging een belangrijk deel van het
HOOP 2004 over Europa – maar het kan een nog structurelere vorm aannemen.
Het is, gezien de toezichthoudende rol van de Inspectie, op dit moment niet
wenselijk om ook de Inspectie van het onderwijs regulier over Europese aangelegenheden
te laten rapporteren in het Onderwijsverslag. De Inspectie is immers geen
beleidsevaluerende instantie maar houdt toezicht op de kwaliteit van het Nederlands
onderwijs. Ten slotte wil ik bezien of een nieuwsbrief over ontwikkelingen
in EU-verband aan de onderwijsinstellingen en andere betrokkenen haalbaar
is en zo ja, in welke vorm en met welke frequentie die zou kunnen verschijnen.
Op deze manier zou bijgedragen kunnen worden aan het verbeteren
van de voorlichting en informatie over lopende Europese onderwijszaken.Aanbeveling: Structurele voorzieningen thuis én
in Brussel.Ik kan mij voorstellen dat een dergelijke nieuwsbrief ook tegemoetkomt
aan de bestaande behoefte aan meer overzicht en transparantie in het netwerk
van bestaande uitvoerings- en belangenorganisaties die zich met onderwijs
in Europa bezig houden. In ieder geval is het naar mijn mening essentieel
om dat netwerk opnieuw in kaart te brengen en meer ruimte te bieden voor nauwere
samenwerking tussen die organisaties. Thans wordt onderzocht hoe OCW in Brussel
is gepositioneerd en of die positie versterking behoeft. Het is dan ook te
vroeg om in te gaan op de suggestie van het creëren van een fysiek Huis
voor het Nederlandse Onderwijs. Ik kan mij overigens voorstellen dat, naast
of in plaats van een fysiek Huis, ook zeer goed gebruik gemaakt kan worden
van een virtueel Huis, bijvoorbeeld via internetportals. Het resultaat –
samenwerking, de uitwisseling van expertise en betere informatievoorziening –
is het belangrijkst; hiervoor is een gedegen netwerkstructuur vereist.Ik ben het derhalve eens met het pleidooi van de Raad voor een actieve
netwerkstrategie waarbij overheid, brancheorganisaties en andere maatschappelijke
instellingen zoveel mogelijk via informatie- en expertise-uitwisseling betrokken
worden bij de beleidsvoering enontwikkeling. Ik zal mij inzetten om, binnen
de (aanbestedings)regels die daarvoor gelden en samen met de relevante organisaties,
vorm te geven aan een dergelijke netwerkstructuur.Aanbeveling: Proactieve opstelling.Zoals ik hierboven al opmerkte, onderschrijf ik de aanbeveling van de
Raad om een pro-actieve opstelling te hanteren in het EU-onderwijsbeleid en
de bijbehorende besluitvorming. Beïnvloeding en bijsturing van besluitvorming
in EU-verband vanuit een nationale beleids-agenda is alleen mogelijk wanneer
een heldere en concrete visie pro-actief ingestoken wordt in de verschillende
EU- en andere internationale gremia. Als relatief klein land in de EU moet
Nederland effectief leren omgegaan met de mogelijkheden die er zijn om de
eigen stem terug te vinden in het grotere geheel. Hiertoe is het belangrijk
om een duidelijke prioritering en doelstelling voor ogen te hebben met betrekking
tot de onderwerpen die spelen. Heldere keuzes moeten gemaakt worden, waarbij
in het kader van vergroting van de legitimiteit ook de Kamer betrokken moet
worden. De bovengenoemde Europabrief kan hierbij een essentiële rol vervullen.Ook zal OCW zich onverkort blijven inzetten en waar mogelijk het voortouw
nemen om in OESO- en EU- verband relevante en betrouwbare indicatoren voor
het onderwijs te ontwik-kelen. In de jaarlijkse kwantitatieve OCW publicatie
«Kerncijfers» die bij de begrotingsverant-woording wordt uitgebracht,
zal ik meer nadruk gaan leggen op kengetallen en indicatoren die het functioneren
van het Nederlandse onderwijsbestel in internationaal perspectief plaatsen.Aanbevelingen: Strategisch partners kiezen en het uitventen
en benutten van goede praktijken.Het kiezen van strategische partners, zoals de Raad adviseert, is naar
mijn mening een conditio sine qua non om daadwerkelijk
iets te bereiken binnen Europa en de EU. Dat geldt te meer waar de Unie door
meer gecompliceerde besluitvorming en onevenwichtigheid tussen de nieuwkomers
en huidige lidstaten de nodige vertragingen kan gaan ondervinden die verlies
aan slagkracht met zich mee kan brengen – hoewel dat tot op heden nog
niet het geval is. In dat verband kan het nuttig zijn om in beperkte mate
en per dossier coalities te sluiten met andere lidstaten en met die andere
lidstaten samen te proberen dossiers te verdiepen. Het uitwisselen van ervaringen
is daarbij een nuttig instrument. XNoot1Tijdens de Europese Raad in Lissabon (2000) stelden de Europese regeringsleiders
zich een concurrerende en sociaal hechte Europese kennissamenleving in 2010
ten doel. Als instrument om deze strategische doelstelling te bereiken kozen
zij de «open coördinatiemethode», waarbij gebruik gemaakt
wordt van peer review en het uitwisselen van good practices.XNoot1Raad van de Europese Unie, 14991/04: «De ministers van Onderwijs
hebben verscheidene malen gepleit voor een intensievere samenwerking binnen
de EU op het vlak van staatsburgerlijke vorming als een krachtig middel om
de sociale samenhang te versterken. Ze willen lering trekken uit de wederzijdse
ervaringen op het vlak van onderwijs met het oog op burgerschap op lokaal/regionaal,
nationaal en EU-niveau.»XNoot1In de voorzitterschapsconclusies van de Informele OJC-Raad (12–14 juli
2004) staat: «Ministers of education and culture will see to it that
subjects that are treated in other Council Formations, and that concern their
responsibility as well, will also be treated in the Education, Youth and Culture
Council. A good example in this respect is the coming «Kok-report».
The troika should be given a special role in identifying the subjects concerned
and in proposing a common, rolling agenda.» 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-34-44.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl