Kinderopvang; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26587, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

24-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26587 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen van de PvdA-fractie 1234567891011121314151617181920212223Vragen VVD-fractie 2425262728293031323334Vragen CDA-fractie 35363738394041424344454647484950515253545556575859606163646566676869707172737475Vragen D66-fractie 767778798081828384858687888990919293949596Vragen GroenLinks 979899100101102103104105106107108109110111112Vragen SP-fractie 113114115116117118119120121122123124125126127128Vragen SGP-fractie 129130131132133134135136137138Vragen GPV-fractie 139140141142143144145146147148149150151
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26587Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 119 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 587Kinderopvangnr. 3LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 21 september 1999In de vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 hebben onderstaande fracties gemeend een aantal vragen ter beantwoording
voor te moeten leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over de beleidsnota kinderopvang.De vragen en de daarop gegeven antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,EssersDe griffier voor deze lijst,Atkins Vragen van de PvdA-fractie 1Welke inspanningen is de overheid voornemens te verrichten teneinde
de toenemende tekorten in de kinderopvang te tackelen? Welke aanbevelingen
uit het onlangs gepresenteerde rapport «Personeelsvoorzieningenplan
kinderopvang» zullen met steun van de overheid (kunnen) worden uitgevoerd?
Onderkent de regering het nut van een imagocampagne en is zij bereid hieraan
een (financiële) bijdrage te leveren?In het kader van flankerend beleid zijn middelen uitgetrokken voor maatregelen
op het gebied van de arbeidsmarkt. Kader daarvoor vormt het Convenant arbeidsmarkt
welzijn en jeugdhulpverlening dat op 10 maart 1999 is afgesloten tussen sociale
partners, het ministerie van VWS en de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. In
overleg met partijen zal worden besloten welke maatregelen nodig zijn. Inmiddels
is een Meerjarig Beleidsplan 2000–2004 opgesteld en uw Kamer toegezonden.
Een jaarplan met maatregelen voor 2000 is in concept gereed. Daarin komen
maatregelen aan de orde die uitstroom van zittend personeel beperken en de
instroom bevorderen. Bij dat laatste gaat het bijvoorbeeld om verkorte opleidingen
voor personen met een verwante opleiding, meer stageplaatsen en leerarbeidsplaatsen
en profilering van de sector kinderopvang. In dat kader wordt ook gesproken
over beeldvormings- en wervingsactiviteiten. VWS levert op grond van het jaarplan
ook een substantiële financiële bijdrage. De effecten van deze maatregelen
zullen regelmatig met partijen worden besproken, zodat indien nodig kan worden
bijgestuurd.Met de VNG en het IPO zijn oriënterende gesprekken gaande over medeondertekening
van het convenant. Op dit moment zijn zij nog geen convenantspartij. 2Hoe kunnen (moeten) de ontwikkelingen worden ingeschat op het terrein
van de arbeidsvoorwaardenontwikkeling? Is bekend in hoeveel CAO's regelingen
inzake gebruik van kinderopvang opgenomen zijn en welke sectoren c.q. bedrijven
achterblijven bij deze ontwikkelingen? Houden de regelingen inzake opvang
voor 0–4 jarigen wat dit betreft gelijke tred met die voor 4–12
jarigen?Het kabinet wil een uitbreiding van de kinderopvangcapaciteit van 71 000
plaatsen realiseren, waaronder 39 000 bedrijfsplaatsen. Om werkgevers
verder te stimuleren hun werknemers faciliteiten voor kinderopvang te bieden
is in 1999 het percentage van de afdrachtsvermindering kinderopvang voor werkgevers
in het kader van de WVA verhoogd van 20 naar 30%. Daarnaast is een intensivering
van cao-afspraken nodig, omdat in nog niet de helft van de CAO's concrete
afspraken over kinderopvang zijn opgenomen (peildatum 1997). Met name CAO's
van toepassing op de meer traditionele «mannen sectoren» kennen
(nog) geen afspraken over kinderopvang. Het kabinet en de sociale partners
hebben tijdens het laatste voorjaarsoverleg over het kinderopvangbeleid gesproken.
Het kabinet is van mening dat de sociale partners bij de uitbreiding van de
kinderopvangcapaciteit een grote rol spelen. Zie hiervoor verder het antwoord
op vraag 42. De Arbeidsinspectie zal naar verwachting begin 2000 onderzoek
afronden naar de stand van zaken over cao-afspraken met betrekking tot kinderopvang.
Daarbij zal onderscheid gemaakt worden naar regelingen voor 0–4 jaar
en 4–12 jaar. Uit dit onderzoek moet onder meer duidelijk worden in
welke sectoren de afspraken over bedrijfskinderopvang verbeterd zouden kunnen
worden. 3Wat is de achtergrond van de gekozen verhouding van de te realiseren
kindplaatsen voor opvang van 0–4 jarigen enerzijds en opvang van 4–12
jarigen anderzijds? Kan bijstelling plaatsvinden van de voorgestelde verhouding,
indien mocht blijken dat de behoefte aan kindplaatsen zich anders ontwikkelt
dan bij de opstelling van de beleidsbrief kon worden aangenomen?Het Centraal Planbureau heeft een raming gemaakt van de benodigde capaciteit
aan formele opvang in 2002 en 2010 (zie Macro Economische Verkenning 1999).
Daarvoor is gekeken naar veranderingen in de arbeidsparticipatie en arbeidsduur
van vrouwen met minderjarige kinderen, de arbeidsduur van mannen en het aantal
kinderen. De capaciteitsuitbreiding die daarvoor nodig is, zal voor circa
40% uit opvang voor 0–4 jarigen en voor circa 60% uit opvang voor 4–12
jarigen moeten bestaan. Deze verhouding is ook gehanteerd bij de berekening
van de capaciteitsuitbreiding die met de beschikbare middelen mogelijk is.
Het staat gemeenten echter vrij binnen het contingent opvangplaatsen dat hen
wordt toegekend, op basis van lokale omstandigheden een andere verhouding
te kiezen dan 40% voor 0–4 jarigen en 60% voor 4–12 jarigen. 4Is de genoemde prijs voor een kinderopvangplaats van f 19 050
reëel? Met welke bezettingsgraad is rekening gehouden? Welke feitelijke
tarieven worden momenteel door (particuliere) instellingen gehanteerd? Wat
zijn hierbij de hoogste en de laagste tarieven? Zijn de (grondslagen voor
de berekening van de) tarieven de afgelopen jaren geïndexeerd? Bestaat
niet het risico dat een te lage berekeningsgrondslag leidt tot kostenafwenteling
naar particuliere plaatsen en bedrijfsplaatsen, hetgeen op zich weer nadelige
gevolgen heeft voor de bedrijfsvoering van instellingen?Tijdens de voorbereiding van de Beleidsnota kinderopvang heeft overleg
met betrokken partijen plaatsgevonden om te komen tot een acceptabele prijs
als grondslag bij de berekening van de capaciteitsuitbreiding. Mede op basis
van dit overleg heeft het kabinet in de beleidsnota kinderopvang besloten
de volgende prijzen als berekeningsgrondslagen te hanteren: Opvang
0–4 jarigen:f 19 050,– per plaats; Opvang
4–12 jarigen:f 9 580,– per plaats van minimaal
1380 uur opvang per jaar bij een bezetting van 95%.Bij de prijzen voor 0–4 jaar valt in de praktijk een bandbreedte
te onderscheiden die globaal ligt tussen f 18 000,– en f 20 000,–
(Zie bijlage 1 bij de Beleidsnota kinderopvang). Vanuit het oogpunt van eenheid
in rijksbeleid is aangesloten bij de prijs van opvang voor 0–4 jarigen
die voor het jaar 1999 gehanteerd wordt in de Regeling kinderopvang en buitenschoolse
opvang alleenstaande ouders van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Voor gastouderopvang is geen afzonderlijke prijs bepaald. Binnen de systematiek
van de subsidieregeling worden koppelingen gastouderopvang omgerekend naar
opvangplaatsen.Voor een goed begrip moet hierbij worden opgemerkt dat in de beleidsnota
kinderopvang de prijs van de opvang, naast het aandeel van bedrijfsplaatsen
en het aandeel van de ouders in de kosten, gebruikt wordt als één
van de elementen die bepalen hoeveel opvangplaatsen op macroniveau bezien
vanuit het beschikbare budget kunnen worden gerealiseerd. Daarbij zijn twee
fasen te onderscheiden:– De periode 1999–2002, waarin de capaciteitsuitbreiding van
in totaal 71 000 plaatsen wordt opgebouwd;– De periode vanaf 2003, waarin gemeenten over een budget moeten kunnen beschikken dat voldoende is om een bepaald contingent aan subsidieplaatsen
te financieren.Gemeenten ontvangen in de periode 1999–2002 een budget voor de realisering
van een bepaald aantal opvangplaatsen. Het budget zal door het ministerie
van VWS deels als loongevoelig en deels als prijsgevoelig worden aangemerkt.
Daarop kan, conform de indexering van de rijksbegroting, een jaarlijkse bijstelling
worden toegepast. VWS zal dus niet jaarlijks een nieuwe kostprijs of een nieuwe
capaciteitsuitbreiding berekenen, maar wel periodiek, indien en voor zover
deze indexering plaatsvindt, de hoogte van de uitkering aan de gemeenten aanpassen. 5Is in de berekeningsgrondslag een indexering voor de komende jaren
vervat? Zo ja, welke berekeningswijze voor indexering zal worden aangehouden?De indexering voor de komende jaren is niet vervat in de berekeningsgrondslag
voor het vaststellen van de omvang van de capaciteitsuitbreiding. De uitkering
aan gemeenten wordt de komende jaren als volgt geïndexeerd: de middelen
uit de motie Wolffensperger en de regeerakkoordmiddelen worden vanaf 1999
respectievelijk 2000 jaarlijks conform de rijksbegroting geïndexeerd
naar loon- en prijsontwikkelingen. Indien en voor zover deze indexering plaatsvindt,
kunnen de aan de gemeenten verleende uitkeringen overeenkomstig worden aangepast.
De verhoging van de uitkering als gevolg van de indexering is bedoeld ter
compensatie van de ontwikkeling van de kosten van kinderopvang en heeft derhalve
geen gevolgen voor het aantal te realiseren opvangplaatsen. 6Kan de regering een scenario geven waarin wordt uitgegaan van een
verdubbeling van het aantal kindplaatsen, ten opzichte van de gehanteerde
nulsituatie? Welke meerkosten zouden hier voor de komende jaren mee gemoeid
zijn?Een verdubbeling van de capaciteit is een uitbreiding met 89 000
plaatsen. Voor een raming van de meerkosten van deze uitbreiding moet een
onderscheid worden gemaakt tussen de fase van realisatie van de capaciteit
en de structurele financiering daarna. Als de berekeningssystematiek uit de
beleidsnota kinderopvang op dit aantal plaatsen wordt toegepast, ontstaat
het volgende beeld:Hoeveel extra subsidieplaatsen en extra bedrijfsplaatsen?– De beleidsnota gaat uit van 71 000 plaatsen met een verhouding
tussen subsidieplaatsen en niet-subsidieplaatsen van 45/55;– Voor een daadwerkelijke verdubbeling van de capaciteit zijn 18 000
extra plaatsen nodig, bestaande uit 8 000 subsidieplaatsen en 10 000
bedrijfsplaatsenStructurele kosten voor de overheid van 8 000 extra subsidieplaatsen– Voor 8 000 extra subsidieplaatsen voor gemeenten is vanaf 2003
een structureel subsidiebudget nodig van 8 000 x f 8 420,–
= f 67 mln. (bij de capaciteitsuitbreiding kost een gemiddelde plaats
de overheid f 8 420,- , zie de Beleidsnota kinderopvang, pg. 7);– Structureel is dan vanaf 2003 niet f 270 mln. maar f 337
mln. nodig.Incidentele kosten voor het realiseren van 18 000 extra plaatsen– Daarnaast zijn er de kosten voor het tot stand brengen van de
capaciteit in de periode 1999–2002;– Die liggen voor het rijk ongeveer op het niveau van f 12 000
per plaats (dit is het bedrag per gerealiseerde opvangplaats conform
de Regeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse opvang, zie ook het
antwoord op vraag 29). Dat geldt dan niet alleen voor de subsidieplaatsen,
maar voor alle extra uitbreiding naar 89 000 plaatsen. Dus voor 18 000
plaatsen. De kosten daarvoor zijn: 18 000 x f 12 000 = f 216
mln. voor de periode 1999–2002.Samenvattend kost een uitbreiding met 89 000 in plaats van 71 000
plaatsen incidenteel over de hele uitbreidingsperiode 1999–2002 f 216
mln. extra voor de realisering van 18 000 extra capaciteit en structureel
op jaarbasis vanaf 2003 f 67 mln. meer voor de structurele financiering
van 8 000 subsidieplaatsen. 7Hoeveel hoger zouden de bedragen moeten zijn indien zou worden uitgegaan
van een kostprijs per kindplaats van ca. f 21 000,– (prijspeil
'99) met indexering naar latere jaren?Indien voor opvangplaatsen voor 0–4 jarigen een prijs van f 21 000,–
wordt gehanteerd en de overige factoren in de capaciteitsberekening constant
worden gehouden, zou voor een capaciteitsuitbreiding met 71 000 plaatsen
een budget nodig zijn dat oploopt naar uiteindelijk f 285 mln. in 2002. 8Binnen welke termijn is het haalbaar om te onderzoeken of het mogelijk
is rekening te houden met de verschillen in mogelijkheden van gemeenten?In de Beleidsnota kinderopvang is aangekondigd dat gekeken zou worden
of het mogelijk is binnen de systematiek van de subsidieregeling rekening
te houden met de verschillen in mogelijkheden van gemeenten om de capaciteitsuitbreiding
te realiseren. Deze verschillen betreffen bijvoorbeeld de baten uit ouderbijdragen,
de mate waarin bedrijfsopvang gerealiseerd kan worden, de kosten voor het
verwerven van accommodaties en eventuele kosten voor vervoer van en naar de
kinderopvang. De mogelijkheden om rekening te houden met deze verschillen
zijn onderzocht. Geconcludeerd is dat er onvoldoende objectieve indicatoren
beschikbaar zijn die inzicht kunnen geven in de verschillen per gemeente.
Deze conclusie wordt onderschreven in het advies van de Raad voor de financiële
verhoudingen over de specifieke uitkeringen aan gemeenten voor uitbreiding
van de kinderopvang (advies van 2 augustus 1999). Uit overleg blijkt verder
dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) geen voorstander is van
het rekening houden met lokale verschillen. 9Waarom kent de regering middelen, die na afhandeling van de aanvraagprocedure
overblijven, bij voorrang aan grotere gemeenten toe? Welke ervaringen zijn
opgedaan bij de achterliggende stimuleringsmaatregelen buitenschoolse opvang?Bij de verdeling van de beschikbare middelen worden verdeelmaatstaven
gehanteerd die rekening houden met de positie van de grotere steden. Naast
het aantal jongeren 0–20 jaar (voor 80% van het budget) wordt ook het
aantal huishoudens met een laag inkomen en het aantal minderheden (voor elk
10% van het budget) als verdeelmaatstaf gehanteerd. Door deze laatste twee
maatstaven beschikken de grotere gemeenten over een groter budget dan wanneer
alleen het aantal jongeren 0–20 als verdeelmaatstaf gehanteerd zou worden.
Na de aanvraagprocedures resteerden in 1997 en 1998 in totaal ongeveer 450
van de ruim 26 000 opvangplaatsen voor buitenschoolse opvang.
Bijna de helft van de resterende plaatsen is toegekend aan de grotere gemeenten.
Dit is een klein deel van het aantal extra plaatsen dat deze gemeenten hebben
aangevraagd.Vooral in de G25 dient de sociale infrastructuur versterkt te worden;
de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid heeft de Tweede Kamer hierover
geïnformeerd bij brief van 7 juni 1999 (kamerstukken II 1998/99, 21 062,
nr. 77, blz. 15). Daarom is besloten de middelen die overblijven na afhandeling
van de aanvraagprocedure bij voorrang toe te kennen aan de grotere gemeenten. 10Is de regering op de hoogte van het feit dat een groot aantal instellingen
vennootschapsbelasting heeft betaald over de subsidiegelden uit de stimuleringsregeling,
waardoor subsidiegeld is weggelekt? In het kader van de noodzakelijke uitbreiding
van de kinderopvang is het van belang dat instellingen tot meerjarige planning
en reserveringen komen om in te spelen op de verwachte groei; dit is niet
mogelijk indien instellingen vennootschapsbelasting moeten betalen over gereserveerde
subsidiegelden. Is de regering bereid dit knelpunt op te lossen? Een mogelijke
oplossing voor deze problematiek is het benoemen van «bijzondere voorzieningen
voor toekomstige uitbreiding kinderopvang» (opgebouwd uit subsidies)
en die als vreemd vermogen te beschouwen, waarover dan geen vennootschapsbelasting
hoeft te worden betaald. Is de regering bereid deze oplossing te onderzoeken?In het Besluit van 16 september 1996, nr. DB96/2433N, is door de staatssecretaris
van Financiën een goedkeurende maatregel opgenomen voor instellingen
die ingevolge de Stimuleringsmaatregelen kinderopvang 1991–1993 en 1994–1995
subsidies hebben ontvangen. Hierdoor is onder de in het besluit gestelde voorwaarden
in het jaar van verstrekking van de subsidie en in latere jaren geen vennootschapsbelasting
geheven over deze subsidies. Vanaf 1996 is de subsidiëring van de
instellingen gedecentraliseerd naar de gemeenten. Afhankelijk van de lokale
subsidieverordening zou worden beoordeeld of sprake is van belastbare winst
voor de vennootschapsbelasting. Ter verkrijging van inzicht in de diversiteit
en de omvang van deze subsidies zou de VOG middels een inventarisatie onder
de leden hierover duidelijkheid verschaffen. In afwachting van het resultaat
van de inventarisatie zou bij de instellingen geen vennootschapsbelasting
worden geheven. De VOG heeft er destijds echter van afgezien een dergelijke
inventarisatie te houden. Door het ontbreken van de noodzakelijke gegevens
heeft het ministerie van Financiën geen algemeen beleid kunnen ontwikkelen
en is de vraag of al dan niet vennootschapsbelasting geheven diende te worden
op het niveau van de individuele belastingplichtige bekeken. Indien de noodzakelijke
gegevens ter beschikking worden gesteld, is het kabinet bereid alsnog te zoeken
naar een passende oplossing voor deze problematiek. 11Is de regering voornemens het financieringsmodel voor de gehele kinderopvang
op de lange termijn in te voeren?De kinderopvang kent in de huidige structuur een gemengde financiering
door overheid, ouders en werkgevers. De overheid hanteert daarbij een mix
van financiële instrumenten: subsidies voor gemeenten en fiscale faciliteiten
voor ouders en werkgevers. Afhankelijk van de soort opvangplaats (subsidieplaats,
bedrijfsplaats, particuliere plaats) is sprake van verschillende financiers
of combinaties van financiers en van verschillende financiële faciliteiten
vanuit de overheid. In schema:  Overheid
 OuderWerkgever  subsidiefiscus  Subsidieplaats+ + Bedrijfsplaats +++Particuliere plaats ++ Gedurende de komende uitbreidingsperiode wordt, gelijktijdig met het ontwikkelen
van de Wet basisvoorziening kinderopvang, onderzocht of een uniforme financieringsstructuur
voor de gehele kinderopvang mogelijk is (zie model C. uit bijlage 2 bij de
Beleidsnota kinderopvang). In zo'n model vallen ouders, ongeacht de soort
opvangplaats waar gebruik van wordt gemaakt, onder hetzelfde financiële
regime. Werkgevers betalen dan een vaste bijdrage, onafhankelijk van het inkomen
van de werknemer. Op basis van dit onderzoek zal worden besloten of een uniform
model zal worden ingevoerd. Belangrijke punten van beoordeling daarbij zijn
de financiële effecten voor de verschillende financiers, de vraag of
een uniform model ook daadwerkelijk tot een vereenvoudiging van de financiële
structuur leidt en een garantie voor de financiering van de capaciteit die
eind 2002 is opgebouwd. 12Wanneer is bekend tot welk niveau de afdrachtvermindering kinderopvang
volgens de Wet vermindering afdracht inkomstenbelasting en premie voor de
volksverzekeringen (WVA), per 2001 wordt verhoogd?Dit percentage zal bij het Belastingplan 2001 worden ingevuld, op basis
van de nog beschikbare budgettaire ruimte en in het bijzonder op basis van
de te zijner tijd bestaande inzichten met betrekking tot het gebruik van de
WVA-faciliteit. 13De regering streeft er naar het beginsel van gelijke toegang tot
subsidiestromen in het beoogde convenant te verankeren. Binnen welke periode
denkt de regering dit te kunnen verwezenlijken?Het principe van het hanteren van gelijke condities voor verschillende
aanbieders is vooral van belang in de fase dat gemeenten subsidies voor uitbreiding
aan instellingen toedelen. Om die reden zal deze gedachte al bij de presentatie
van de subsidieregeling aan gemeenten worden meegegeven. Daarnaast wordt met
de VNG overlegd welke instrumenten gemeenten nodig hebben om meer transparantie
te brengen in het proces van toedelen van subsidies. 14Waarom wordt in de beleidsnota nagenoeg geen aandacht besteed aan
gastouderopvang? Wat betekent het ontbreken van een berekeningsgrondslag voor
gastouderopvang voor de ontwikkeling van het beleid in deze? Met welke bedragen
en/of uren opvang per jaar moet rekening worden gehouden? Bestaat een scenario
waarbij voor de toekomst meer rekening kan worden gehouden met de infrastructuur
en de personele bezetting bij de beoordeling van de gerealiseerde capaciteit?
Zo ja, hoe zal deze er uit komen te zien?Het kabinet beschouwt gastouderopvang als een waardevolle vorm van kinderopvang
met eigen specifieke kenmerken. Gastouderopvang is daarom een integraal onderdeel
van het kinderopvangbeleid. In die zin heeft de Beleidsnota kinderopvang ook
betrekking op gastouderopvang. In het antwoord op vraag 15 wordt aangegeven
hoe gastouderopvang wordt meegenomen in de specifieke uitkering
aan gemeenten voor het realiseren van de capaciteitsuitbreiding. 15Bij de kinderdagverblijven wordt de gerealiseerde capaciteit geteld;
er wordt rekening gehouden met het feit dat ook voor niet-bezette plaatsen
tijdelijke kosten moeten worden gemaakt. Is het mogelijk om voor gastouderopvang
niet alleen de feitelijke koppelingen mee te tellen, maar ook een marge mee
te tellen voor de niet tot stand gekomen koppelingen? Is het juist dat het
begrip koppeling slaat op de afspraak tussen gastouder en vraagouder met betrekking
tot de opvang van een kind? Zo nee, is het niet beter dit wel te doen, mede
in verband met de afrekensystematiek en in verband met de tellingen?Het begrip koppeling slaat op de overeenkomst met de ouders waarin de
omvang van de te bieden gastouderopvang is vastgelegd. Deze overeenkomst kan
op meerdere kinderen betrekking hebben, maar meestal wordt per kind één
overeenkomst afgesloten. Ongeveer 2½ koppeling telt als het realiseren
van één opvangplaats. Deze verhouding wordt reeds toegepast
vanaf de eerste stimuleringsmaatregel kinderopvang in 1990. Bij de nul- en
eindmeting van de gerealiseerde uitbreiding wordt rekening gehouden met schommelingen
in het aantal koppelingen door het gemiddelde van meer peildata te nemen.
Door bij gastouderopvang koppelingen te tellen, telt alleen de bezette gastouderopvangcapaciteit
mee, terwijl bij kindercentra de bezetting geen rol speelt.Voor het meten van de opvangcapaciteit in kindercentra zijn duidelijke
criteria voorhanden: de ruimtelijke, personele en organisatorische voorzieningen
dienen getroffen te zijn. Deze capaciteit is daadwerkelijk beschikbaar. Voor
gastouderopvang ontbreken echter dergelijke criteria. Zo is bijvoorbeeld niet
bepaald waaraan een gastouder dient te voldoen om in het bestand van een gastouderbureau
opgenomen te kunnen worden. Daardoor kan ook niet aangegeven worden welke
opvangcapaciteit daadwerkelijk beschikbaar is. Bij het tot stand komen van
de vorige stimuleringsmaatregel en de nieuwe regeling is overleg gevoerd met
de VOG (de ondernemersorganisatie voor welzijn, hulpverlening en opvang).
Ook uit dat overleg zijn geen criteria gekomen die geschikt zijn om de capaciteit
van de gastouderopvang te bepalen. 16In hoeverre kan de regering in de nieuwe stimuleringsmaatregel helderheid
verschaffen over de relatie tussen de stimuleringsmaatregel en de alleenstaande
ouderregeling van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, met
name wat betreft het meetellen bij de uitbreidingsplaatsen? In hoeverre is
er sprake van integratie van deze beide regelingen?Er vindt vooralsnog geen integratie van deze twee regelingen plaats: 1. Vanwege een verschil in doelstelling. De nieuwe stimuleringsmaatregel
richt zich op structurele capaciteitsuitbreiding van 71 000 plaatsen.
Hierdoor komen er meer plaatsen bij, hetgeen ook gunstig is voor gemeenten
die plaatsen willen inkopen voor alleenstaande ouders in de bijstand. Dit
laatste betreft tijdelijke inkoop voor alleenstaande ouders die zich in een
traject naar scholing of werk bevinden.2. Vanwege een fundamenteel verschil in afrekensystematiek. Bij de uitbreiding
van de kinderopvang wordt de uitkering na afloop van de stimuleringsperiode
vastgesteld aan de hand van de gerealiseerde kinderopvang. De rijksbijdrage
voor kinderopvang voor alleenstaande ouders wordt gebaseerd op
de kosten die gemeenten maken voor het inkopen van kinderopvangplaatsen.Verder mag de rijksbijdrage aan gemeenten voor de uitbreiding van de kinderopvang
niet samenlopen met bekostiging van kinderopvang uit andere rijksmiddelen.
Dit is aan de orde bij de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande
ouders van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Plaatsen die
met deze regeling worden gefinancierd, tellen niet mee voor de uitbreiding.Voor de langere termijn zal onderzocht worden of de Regeling kinderopvang
en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders geïntegreerd kan worden
in de Wet basisvoorziening kinderopvang. Zolang die wet nog niet van kracht
is, vormt de Welzijnswet 1994 de wettelijke basis voor de stimuleringsmaatregel.
De Kaderwet SZW-subsidies is de wettelijke basis voor de SZW-regeling voor
alleenstaande ouders. Het is dus mogelijk dat beide regelingen op termijn
in hetzelfde wettelijke kader ondergebracht worden. 17Welke inzet pleegt de regering om de expertise van de instellingen
verder te ontwikkelen? Hebben de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
en het Interprovinciaal Overleg (IPO) reeds verklaard het convenant te willen
ondertekenen?Het realiseren van een accommodatie vereist specifieke kennis over onder
meer bestemmingsplanprocedures, financieringsmethoden en de organisatie van
het bouwproces. Kennis hierover is bij instellingen over het algemeen slechts
aanwezig op grond van individuele ervaringen. Omdat instellingen in de komende
periode veelvuldig met dit soort vraagstukken te maken krijgen, wordt in overleg
met de VOG en het waarborgfonds bepaald op welke onderdelen en op welke wijze
de expertise van instellingen kan worden vergroot. Voor het overige verwijs
ik u naar het antwoord op vraag 1. 18Hoe luidt de feitelijke inhoud van het akkoord dat met de VNG tot
stand is gekomen? Hoe verhouden deze afspraken zich tot het onderzoek dat
moet leiden tot een keuze voor één bepaald financieringsmodel?De afspraken met de VNG zijn als volgt samen te vatten:– Voor uitbreiding van kinderopvang, inclusief flankerende maatregelen,
zijn in de periode 1999–2002 bedragen beschikbaar conform de in het
Regeerakkoord opgenomen reeks. Financiering door het rijk vindt plaats via
een specifieke uitkering;– Het rijk overlegt met de VNG over de omvang van de te realiseren
capaciteitsuitbreiding en bijbehorende flankerende maatregelen;– De subsidieregeling voor uitbreiding wordt zoveel mogelijk conform
de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang vormgegeven;– Na afloop van de subsidieregeling volgt storting van het volledige
bedrag, inclusief middelen van de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse
opvang, in het gemeentefonds.Bij de uitwerking van de fiscale voorstellen uit het Regeerakkoord bleek
dit laatste punt niet onverkort te handhaven. Sociale partners en de belangenorganisatie
van ouders tonen zich voorstander van een verdergaande vraaggerichte financiering
van de kinderopvang via de route van de fiscus. Die benadering bevat interessante
mogelijkheden om te komen tot een meer uniforme financieringsstructuur
van de kinderopvang, maar is binnen het bestaande fiscale instrumentarium
niet mogelijk en sluit een andere verhouding tussen subsidie- en fiscale budgetten
niet uit. Deze optie zal tijdens de komende uitbreidingsperiode worden onderzocht.
Daarbij zijn de elementen die in het antwoord op vraag 11 zijn vermeld belangrijke
punten van beoordeling. Gelet op deze omstandigheden kan in dit stadium geen
uitsluitsel worden gegeven over de omvang van een storting van middelen in
het gemeentefonds. Uitgangspunt is wel dat de gerealiseerde capaciteitsuitbreiding
door gemeenten structureel gefinancierd kan blijven. 19Langs welke lijnen zal – na invoering van de Wet basisvoorziening
kinderopvang – het toezicht verlopen? Zal deze taak ook voor de gemeenten
zijn weggelegd? Welke status hebben de toezichtsprotocollen die in samenwerking
met de VNG worden ontwikkeld?Ik ga er van uit dat het toezicht op de kinderopvang blijft plaatsvinden
onder verantwoordelijkheid van de gemeenten, zoals dit nu op grond van de
Welzijnswet 1994 gebeurt. Onderzoek heeft aangetoond dat de gemeenten deze
taak over het algemeen goed hebben opgepakt. De afgelopen periode is dat nog
verder verbeterd. Wel zijn er aspecten die nog beter kunnen; samen met de
VNG werk ik daaraan. Vergelijkbaar met de minimumeisen in het Tijdelijk besluit
kwaliteitsregels kinderopvang zullen in de Wet basisvoorziening kinderopvang
basis-kwaliteitseisen worden gesteld, waaraan alle voorzieningen moeten voldoen
en die als uitgangspunt zullen dienen voor de gemeentelijke verordening en
het toezicht door de gemeente. De nog te ontwikkelen toezichtsprotocollen
gaan dienen als handvat voor het toezicht. Deze protocollen zijn nodig om
de kwaliteit van het toezicht verder te verbeteren en te bevorderen dat het
toezicht meer gestroomlijnd en geüniformeerd plaatsvindt. 20Betekent de zinsnede «de kwaliteit van het toezicht zal worden
verbeterd» dat gezocht wordt naar afstemming met de diverse vormen van
toezicht waaraan de kinderopvang is onderworpen, maar die overigens vaak leiden
tot tegenstrijdige eisen? Bijvoorbeeld: de brandweer eist in sommige situaties
dat deuren niet op slot gaan, terwijl de GGD op slot zijnde deuren wenst om
te voorkomen dat kinderen weglopen.De zinsnede «de kwaliteit van het toezicht zal worden verbeterd»
slaat op het toezicht zoals dit plaatsvindt op last van de gemeente en in
91% van de gevallen wordt uitgevoerd door de GGD. Met de VNG wordt gewerkt
aan de verbetering van de kwaliteit van dat toezicht, zie ook het antwoord
op vraag 19.Waar mogelijk wil ik afstemming met andere vormen van toezicht bevorderen.
Een door de VOG in samenwerking met verschillende instanties ontwikkeld pakket
van eisen voor accommodaties en inrichting kan daarbij mogelijk goede diensten
bewijzen. Overigens blijft gelden dat diverse instanties zoals de in uw voorbeeld
genoemde brandweer een eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheden hebben en
ook zullen houden. 21Hoe worden de knelpunten en tekortkomingen aangepakt binnen het bestaande
systeem?Het «bestaande systeem» is het systeem van gemeentelijke verordeningen
gebaseerd op de Welzijnswet 1994 en het Tijdelijk besluit kwaliteitsregels
kinderopvang, het verstrekken van vergunningen of verklaringen aan instellingen
die aan de eisen voldoen en toezicht daarop door de gemeenten. Knelpunten
en tekortkomingen binnen dat systeem zijn door mijn voorgangster geconstateerd
ten aanzien van de verplichtingen van de gemeenten en de kwaliteit en het
bereik van het toezicht.In samenwerking met de VNG zijn de gemeenten die dit betrof gewezen op
hun verplichtingen. Nader onderzoek laat zien dat inmiddels meer dan 90% van
de gemeenten in alle opzichten aan de eisen voldoet. De overige gemeenten
hebben bijvoorbeeld nog geen nieuwe verordening of hebben al geruime tijd
geen inspectie uit laten voeren; ook komt het voor dat instellingen (tijdelijk)
niet over een geldige vergunning beschikken. In samenwerking met de VNG zal
ik bevorderen dat de gemeenten hun taken op dit terrein (nog) beter kunnen
vervullen. Daarbij kan een model waarin de rol van de gemeenten nader wordt
gedefinieerd, goede diensten bewijzen. Een ander element daarbij is de financiering
van het toezicht en de vraag hoe daarin verbetering kan worden gebracht. Tenslotte
wil ik met de VNG toezichtprotocollen laten ontwikkelen om de kwaliteit en
het bereik van het toezicht te verbeteren, zoals hierboven in het antwoord
op vraag 19 al aangegeven. 22De financiële ruimte van het Waarborgfonds blijkt niet toereikend
te zijn. Welke opties zijn er om dit fonds ruimere mogelijkheden te verschaffen
om de daadwerkelijke functie van financiële garantieverlening aan kredietverschaffers
goed in te vullen?De komende uitbreiding van de kinderopvang gaat gepaard met een aanzienlijke
investeringsopgave. In verband daarmee zal het garantiekapitaal van het waarborgfonds
worden vergroot via een aanvullende subsidie van 2 x f 5 mln. In de antwoorden
op de vragen 68 en 148 wordt verder ingegaan op investeringen in kinderopvang
en de rol van het waarborgfonds daarbij. 23Kunnen gemeenten de uitbreiding van de kinderopvang koppelen aan
het Brede Schoolproject? Zo ja, hoe kunnen de gemeenten dit het beste in praktijk
brengen?Ja. Gemeenten hebben een belangrijke taak bij de uitbreiding van de kinderopvang,
zij vervullen een regierol bij de lokale invulling van het kinderopvangbeleid.
Het Brede Schoolconcept is gericht op het inrichten van een netwerk van onderwijs,
welzijn en zorg rondom jeugd en gezin. Het primaat ligt op lokaal niveau,
waar de gemeente verantwoordelijk is voor de totstandkoming en vormgeving
van een Brede School. Gezien hun centrale rol op beide beleidsterreinen zijn
gemeenten bij uitstek in staat om verbindingen te leggen. Er zijn meerdere
manieren om dit in praktijk te brengen, afhankelijk van lokale omstandigheden
en doelstellingen. Ook in de Stimuleringsregeling dagindeling wordt aandacht
besteed aan experimenten met het brede schoolconcept. Vragen VVD-fractie 24«Bij de financiering door de overheid wordt tijdens deze uitbreidingsperiode
gekozen voor een combinatie van vraag- en aanbodstimulering». Kan de
regering een omschrijving geven van deze combinatie?Met vraagstimulering wordt gedoeld op stimulering aan de vraagzijde: werkgevers
en ouders. Voor de periode 1999–2002 gaat het dan om intensivering
van de bestaande fiscale faciliteiten: aan werkgeverszijde een verdere verhoging
van het percentage van de afdrachtsvermindering kinderopvang in de WVA, voor
werknemers (vanaf 2000) een ophoging van het plafond in de buitengewone
lastenaftrek. Bij aanbodstimulering gaat het om de subsidiëring van gemeenten
op basis van de Regeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse opvang.
Op grond van die regeling kan aan een gemeente een specifieke uitkering worden
verstrekt om de beoogde capaciteitsuitbreiding te kunnen realiseren. Gezien
de fase van ontwikkeling van de kinderopvang acht het kabinet een combinatie
van vraag- een aanbodfinanciering de meest aangewezen weg. De capaciteitstekorten
maken een gerichte impuls naar het aanbod nodig, zonder daarbij in een eenzijdig
op het aanbod gerichte financiering te vervallen. 25De regering wil onderzoeken of werkzoekenden (herintreders en WW'ers)
ook in aanmerking zouden moeten komen voor gesubsidieerde kinderopvang. Is
de regering het met de VVD-fractie eens dat dit een uitermate belangrijke
groep is, die in aanmerking zou moeten komen voor kinderopvang? Welk percentage
van de beschikbare middelen wil de regering, bij uitkomst van dit onderzoek,
reserveren voor deze doelgroep?De behoefte van werkzoekenden aan kinderopvang zou geen belemmering mogen
vormen om aan een reïntegratietraject deel te nemen of om werk te aanvaarden.
Het onderzoek naar de mogelijkheden om voor deze – diverse – groep
gesubsidieerde kinderopvang aan te bieden is nog niet afgerond. Het is wel
mogelijk dat gemeenten zelf besluiten enige middelen voor herintreders te
reserveren. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzoekt
momenteel de mogelijkheid of vanuit ESF-middelen de kinderopvang van herintreders
gesubsidieerd zou kunnen worden. Voor WW'ers wordt thans onderzocht of het
Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv) kan bijdragen aan kinderopvang. 26Is er bij werkgevers draagvlak voor door de werkgevers te betalen
vaste bijdrage aan de kinderopvang ten behoeve van werknemers?Tijdens het gestructureerd overleg met partijen is gebleken dat werkgevers
en werknemers op zichzelf niet onwelwillend staan tegenover een systeem waarbij
zij een vaste bijdrage betalen voor kinderopvang die zij aan hun werknemers
aanbieden. Vanwege te grote uitvoeringsproblemen en de voorkeur van de sociale
partners voor handhaving van de huidige WVA-systematiek wordt voor de periode
1999–2002 afgezien van een vaste werkgeversbijdrage, mede omdat voor
de langere termijn één model wordt onderzocht voor de hele kinderopvang
waardoor het fiscale systeem eventueel weer gewijzigd zou moeten worden. 27Zal er sprake zijn van een andere verhouding tussen het fiscale budget
en de subsidiemiddelen dan in het regeerakkoord is vastgesteld?De verhouding tussen de budgetten voor intensivering van de fiscale instrumenten
en de budgetten voor subsidies aan gemeenten komt overeen met de voornemens
in het Regeerakkoord. 28«Om werkgevers en werknemers te stimuleren tot het treffen
van regelingen voor bedrijfsopvang wordt het WVA-percentage per 2001 tot een
nader te bepalen niveau verhoogd.» Welke overwegingen liggen hieraan
ten grondslag? Een belangrijk deel van de capaciteitsuitbreiding in de kinderopvang zal
ingevuld worden via bedrijfsopvang. Bij de bekostiging van deze bedrijfsopvang
spelen naast de ouders de werkgevers een belangrijke rol. Van hen wordt een
bijdrage verwacht in de kosten van kinderopvang van hun werknemers. Om werkgevers
verder te stimuleren het aantal en het volume van (CAO-)afspraken te vergroten
wordt het WVA-percentage, dat in 1999 van 20% naar 30% is verhoogd, per 2001
nogmaals verhoogd. Daarnaast wordt per 2000, gelijktijdig met de verhoging
van het plafond in de buitengewone lastenaftrek kinderopvang, het bedrag verhoogd
dat werkgevers in het kader van de WVA maximaal in aanmerking mogen nemen
ingeval de opvang van kinderen bij de werknemer thuis plaatsvindt. De opvang
moet dan wel voldoen aan de krachtens artikel 20, eerste lid, van de Welzijnswet
1994 bij gemeentelijke verordening gestelde kwaliteitseisen. Zie ook het antwoord
op vraag 56. 29Acht de regering een ruim percentage niet-subsidieplaatsen realiseerbaar?
Hoe beoogt de regering dit te doen?De huidige kinderopvang bestaat voor 40% uit subsidieplaatsen en voor
60% uit niet-subsidieplaatsen (bedrijfsplaatsen en particuliere plaatsen).
Verondersteld zou kunnen worden dat deze verhouding, ondersteund door nieuwe
fiscale maatregelen voor werkgevers en ouders, nog wat verder opschuift in
de richting van niet-subsidieplaatsen. Omdat de feitelijke gedragseffecten
echter moeilijk zijn in te schatten, verdient het aanbeveling het aandeel
niet-subsidieplaatsen in de uitbreiding conservatief in te schatten. Het kabinet
gaat daarom uit van een verhouding tussen subsidieplaatsen en niet-subsidieplaatsen
van 45/55. Om de capaciteitsuitbreiding te realiseren zal de Regeling uitbreiding
kinderopvang en buitenschoolse opvang van kracht worden, op basis waarvan
gemeenten een bijdrage krijgen per gerealiseerde opvangplaats. De gemeenten
krijgen daarmee ondermeer de taak de benodigde infrastructuur voor de uitbreiding
te realiseren. Verondersteld wordt dat met het beschikbaar komen van deze
nieuwe infrastructuur op grotere schaal dan nu het geval is bedrijfsplaatsen
en particuliere plaatsen worden «ingekocht». Om deze ontwikkeling
te stimuleren wordt enerzijds het WVA-percentage verhoogd en anderzijds voor
ouders het plafond in de buitengewone lastenaftrek verhoogd. Zie overigens
ook het antwoord op vraag 28. 30Heeft de regering voorzien in een controle middel of klachtensysteem,
in het geval dat gemeenten zich niet houden aan de verplichting goede samenwerking
te bevorderen tussen particulier initiatief en andere betrokkenen om tot effectieve
kinderopvang te komen?Er is niet voorzien in een controlemiddel of klachtensysteem voor de gevallen
dat gemeenten onvoldoende samenwerking met particulier initiatief en andere
betrokkenen organiseren. Gekozen is voor de weg van voorlichting en ondersteuning. 31Wat zijn de knelpunten en tekortkomingen binnen de kwaliteitsvoorwaarden
kinderopvang en hoe worden deze aangepakt?Zie het antwoord op vraag 21. 32Kan de regering een visie op de kinderopvang op lange termijn formuleren? Deze kabinetsperiode wordt de Wet basisvoorziening kinderopvang voorbereid
en ingevoerd. De structuur en inhoud van deze wet zullen gebaseerd zijn op
een visie van het kabinet op de lange termijn van de kinderopvang. Elementen
die daarbij van belang zijn, zullen aan de orde worden gesteld in een kaderstellende
notitie over deze wet, die naar verwachting eind 1999 naar de Kamer zal worden
gestuurd. 33Wat gaat de regering doen aan imagoverbetering ten behoeve van arbeidsparticipatie
in de welzijnssector?Een antwoord hierop is gegeven in het antwoord op vraag 1. 34Kan de regering een visie formuleren over haar beleid ten aanzien
van de gastouderopvang?Gastouderopvang is vooral vanwege de flexibiliteit, het maatwerk en de
kleinschaligheid een waardevolle aanvulling op het aanbod van dagverblijven
en centra voor buitenschoolse opvang. Ik zal in de kaderstellende notitie,
die ik de Tweede Kamer naar verwachting dit jaar nog zal sturen, ook aandacht
aan gastouderopvang besteden.Zie ook het antwoord op vraag 14 en 36. Vragen CDA-fractie 35In de beleidsnota kinderopvang valt op dat peuterwerk en gastouderopvang
nagenoeg ontbreken. Waarom wordt nauwelijks aandacht besteed aan deze vormen
van kinderopvang, die toch ook onderdeel uitmaken van de sociale infrastructuur
waar de crèches en de buitenschoolse opvang toe behoren?De maatregelen uit het Regeerakkoord richten zich met name op die vormen
van kinderopvang die van belang zijn voor de arbeidsparticipatie van vrouwen
met kinderen. Peuterspeelzalen vervullen over het algemeen een andere functie:
zij hebben vooral een pedagogische functie. Het zijn speel- en ontmoetingsplaatsen
voor 2- en 3-jarigen die een beperkt aantal uren per week open zijn en een
beperkte bezoekfrequentie kennen. Dat neemt niet weg dat ik van plan ben samen
met ondermeer de VNG te bezien hoe gemeenten ondersteund kunnen worden in
hun beleid gericht op peuterspeelzalen als onderdeel van het lokale jeugdbeleid.
Zie voor gastouderopvang de vragen 14, 15 en 36. 36Op welke wijze zal de gastouderopvang worden opgenomen in de nieuwe
subsidieregeling en in de toekomstige Wet basisvoorziening kinderopvang?Gastouderopvang zal op de gebruikelijke wijze worden opgenomen in de nieuwe
Regeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse opvang die binnenkort
van kracht wordt. De uitbreiding wordt bepaald aan de hand van de toename
van het aantal gerealiseerde koppelingen, waarbij ongeveer 2½ koppeling
als één opvangplaats telt.Zie ook vraag 15. Zoals gemeld in het antwoord op vraag 34 zal gastouderopvang
ook aan de orde komen in de kaderstellende notitie voor de Wet basisvoorziening
kinderopvang. 37In hoeverre bestaat een duidelijk beeld van de grootte van de wachtlijsten
voor kinderopvang? Is bijvoorbeeld rekening gehouden met dubbeltellingen als
gevolg van het feit dat ouders zich inschrijven bij meerdere kindercentra
en voor meerdere uren dan uiteindelijk nodig blijkt, of doordat ouders zelf
een plaats betalen terwijl ze recht hebben op een gesubsidieerde plaats of
een door de werkgever betaalde plaats en daarom toch worden meegeteld voor
de wachtlijst?Sinds de start van het stimuleringsbeleid (1989) wordt jaarlijks door
SGBO, Onderzoeks- en Adviesbureau van de VNG in opdracht van het ministerie
van VWS onderzoek gedaan naar de stand van zaken in de kinderopvang. Dit onderzoek
geeft ook een globaal inzicht in de omvang van de wachtlijsten. Uit «Kinderopvang
in gemeenten, de monitor over 1997» (Den Haag, 1999), dat u gelijktijdig
met de komende begrotingsstukken wordt toegestuurd, komt naar voren dat er
eind 1997 ongeveer 40 000 kinderen op de wachtlijst stonden. Dat komt
overeen met circa 22 000 plaatsen. Daarbij is geen rekening gehouden
met eventuele dubbeltellingen. 38Kan de regering ingaan op de constatering dat enerzijds het huidige
financiële, bestuurlijke en wettelijke kader niet toereikend is voor
een doorgroei van de kinderopvang en anderzijds het voornemen de uitbreidingsimpuls
voor de komende jaren binnen datzelfde kader te laten plaatsvinden?Bij de maatregelen op het terrein van de kinderopvang wordt een onderscheid
gemaakt tussen maatregelen voor de korte termijn en maatregelen voor de lange
termijn. De maatregelen voor de korte termijn betreffen voornamelijk een verdere
uitbreiding van de capaciteit. Deze maatregelen vinden noodzakelijkerwijze
hun basis in het bestaande wettelijke en bestuurlijke kader. Tegelijkertijd
wordt gewerkt aan een nieuw wettelijk en bestuurlijk kader in de vorm van
de Wet basisvoorziening kinderopvang. Dit kader heeft betrekking op de structurele
situatie in de kinderopvang na voltooiing van de capaciteitsuitbreiding. 39Op welke wijze wil de regering bevorderen dat naast de uitbreiding
van het aantal plaatsen in de kinderopvang ook het aanbod beter wordt afgestemd
op de behoefte aan meer flexibele kinderopvang(tijden)?Vraag en aanbod komen vooral op lokaal niveau bij elkaar. Gemeenten en
organisaties zijn het beste in staat om te bevorderen dat naast uitbreiding
van de capaciteit het aanbod ook wordt afgestemd op de lokale behoefte aan
flexibele kinderopvang van ouders en werkgevers. De Regeling uitbreiding kinderopvang
en buitenschoolse opvang houdt rekening met flexibele openingstijden. Conform
de Beleidsnota kinderopvang is het aantal buitenschoolse opvanguren per opvangplaats
verruimd en wordt niet langer de nadruk gelegd op naschoolse opvang. Voor
de dagopvang wordt een tweetal omrekenfactoren gehanteerd, indien meer opvang
wordt geboden dan het standaardaanbod.Daarnaast zullen met behulp van de Subsidieregeling dagindeling van het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Stcrt. 1999, nr 58) experimenten
worden gesubsidieerd die tot doel hebben het combineren van arbeid en zorg
te vergemakkelijken. Deze experimenten richten zich onder andere op de verbetering
van de afstemming van arbeidstijden met de openingstijden van onder meer onderwijs-,
kinderopvang- en vrijetijdsvoorzieningen. In de eerste aanvraagronde – totaal 87 aanvragen – zijn meerdere
projecten ingediend op het terrein van de samenwerking tussen kinderopvang-,
onderwijs- en vrijetijdsvoorzieningen. Conform de regeling wordt voor 1 oktober
1999 bekend gemaakt welke experimenten een subsidietoekenning zullen krijgen. 40Kan de regering nader ingaan op de structuurverbetering van de sector
die voor de korte termijn wordt nagestreefd? Welke concrete voorstellen moeten
tot die structuurverbetering leiden?Structuurverbeteringen voor de korte termijn hebben betrekking op het
creëren van meer gelijke condities voor verschillende aanbieders van
kinderopvang, ondersteuning bij het vraagstuk van locaties en accommodaties,
vernieuwing van het aanbod van buitenschoolse opvang, het tot stand brengen
van een overlegstructuur, waarin alle relevante partijen vertegenwoordigd
zijn en een versterking van de positie van de ouders. 41Waarom is in het regeerakkoord afgesproken dat de extra middelen
na de stimuleringsperiode zullen worden toegevoegd aan het gemeentefonds terwijl
niet wordt uitgesloten dat het nieuwe financieringsmodel na 2002 tot gevolg
kan hebben dat van deze afspraak moet worden afgeweken?Een antwoord op deze vraag is gegeven in het antwoord op vraag 18. 42Waarom is (nog) niet met de sociale partners overlegd over de voorstellen
in de beleidsnota kinderopvang? Welke rol ziet de regering voor de sociale
partners in het vervolgtraject van de voorbereiding van de Wet basisvoorziening
kinderopvang? Kan de regering nader ingaan op de mogelijkheid/wenselijkheid
van een dekkend stelsel van CAO-afspraken?Kabinet en sociale partners hebben tijdens het laatste voorjaarsoverleg
(d.d. 16 juni 1999) gesproken over het kinderopvangbeleid. Het kabinet acht
committering van sociale partners aan het maatschappelijk belang van kinderopvang
van grote betekenis. Het kabinet acht een aanbeveling van de Stichting van
de Arbeid aan cao-partijen van groot belang. Tijdens het voorjaarsoverleg
is afgesproken te bezien of een vorm van «benchmarking» een positieve
rol kan spelen: wat kan er geleerd worden van een vergelijking tussen sectoren
(en wellicht ook tussen landen). Bij brief van 22 juli 1999 heeft Staatssecretaris
Verstand van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Stichting van de Arbeid gevraagd
haar te informeren over de uitkomst van de beraadslagingen aangaande een aanbeveling
van de Stichting aan cao-partijen. 43Waarom wordt de capaciteitsuitbreiding berekend vanuit de extra middelen
(en lopende BSO-middelen) en niet omgekeerd? Waarom is op grond van deze berekeningen
niet besloten dat de extra middelen worden aangevuld teneinde de in het regeerakkoord
afgesproken verdubbeling van het aantal kinderopvangplaatsen te realiseren?De hoogte van het budget dat voor uitbreiding van kinderopvang beschikbaar
is, is voor een belangrijk deel gebaseerd op een raming van het CPB van de
benodigde capaciteitsuitbreiding in 2002 en 2010. Met dit budget als uitgangspunt
is vervolgens meer gedetailleerd berekend welke capaciteitsuitbreiding mogelijk
is. Met de beschikbare middelen is het mogelijk bestaande wachtlijsten weg
te werken en rekening te houden met door het CPB verwachte groei van de vraag. 44De capaciteitsuitbreiding zal gepaard gaan met flankerende maatregelen
die uit dezelfde extra middelen moeten worden gefinancierd. Wat betekent dat
beslag op de middelen voor het uiteindelijke aantal extra kinderopvangplaatsen?Bij de berekening van de capaciteitsuitbreiding is gekeken naar het aantal
plaatsen dat vanaf 2003 structureel kan worden gefinancierd. Uitgangspunt
bij de berekening is daarom het budget dat vanaf 2003 structureel beschikbaar
is. Dat is een bedrag van f 272 mln., waarvan f 2 mln. wordt ingezet
voor monitoring en innovatie. Basis voor de capaciteitsuitbreiding is dus
een structureel bedrag van f 270 mln. Daarmee is een capaciteitsuitbreiding
met 71 000 plaatsen mogelijk. In de periode 1999–2002 zijn middelen
nodig voor flankerende maatregelen ter onder- steuning van gemeenten en instellingen
bij de capaciteitsuitbreiding. In totaal gaat het over deze periode om een
bedrag van circa f 29 mln. Dit bedrag wordt ten laste van het totale
budget over de periode 1999–2002 gebracht. Het is daarmee niet van invloed
op het aantal te realiseren plaatsen, maar wel op het bedrag per plaats dat
gemeenten in de periode 1999–2002 ontvangen. 45Kan de regering ingaan op de signalen uit het veld dat de vraag naar
kinderopvang te laag is ingeschat? Alleen al voor de kinderopvang van 0–4
jarigen zou volgens de Subsidieregeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse
opvang (SUK) aan bedrijfsplaatsen een uitbreiding van 40 000 nodig zijn,
terwijl in de berekeningen in de beleidsnota wordt uitgegaan van 39 000
bedrijfsplaatsen inclusief buitenschoolse opvang (60%). Ook volgens de VOG
is een verschuiving binnen de uitbreiding van de capaciteit nodig naar meer
capaciteit voor de dagopvang. Kan de regering motiveren waarom het accent
niettemin op een uitbreiding van de BSO-middelen zou moeten komen te liggen?Aan de gehanteerde verhouding tussen opvang voor 0–4 en 4–12
jarigen ligt, zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven, een raming van
het CPB ten grondslag. Op macro niveau wordt van deze verhouding uitgegaan.
Dit laat onverlet dat gemeenten op grond van lokale omstandigheden tot een
andere verhouding kunnen komen. 46Kan de regering ingaan op de berekeningsgrondslag van de dagopvang
(19 050 gulden)? Waarin zit het verschil met de grondslag die de VOG
heeft berekend en minimaal noodzakelijk acht (21 000 gulden)? Zal indexering
plaatsvinden en zo ja, op welke wijze wordt die indexering berekend? Welke
berekeningsgrondslag wordt gehanteerd voor de gastouderopvang? Kan de regering
inzicht geven in de kosten van een opvangplaats per uur van zowel dagopvang
(en gastouderopvang) als buitenschoolse opvang? Kan de regering de andere
kostenbepalende factoren toelichten zoals het aantal kinderen per leidster
en het opleidingsniveau van de leidster? Zijn er nog andere factoren die van
belang zijn voor de berekening van de grondslag? Zo ja, welke zijn dit?Een nadere toelichting op de prijzen die als berekeningsgrondslag voor
de capaciteitsuitbreiding zijn gehanteerd, is opgenomen in het antwoord op
vraag 4. 47Op welke wijze is rekening gehouden met het (toenemende) beslag op
de kinderopvang vanuit de bijzondere subsidieregelingen voor mensen met een
uitkering? Zie het antwoord op vraag 16 en 25. 48Op grond van welke onmogelijkheden en/of afwegingen zou kunnen worden
afgezien van integratie van de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse
opvang in de nieuwe subsidieregeling?De Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang wordt geïntegreerd
in de nieuwe regeling. De reikwijdte van de stimuleringsmaatregel is verruimd
zodat het behalve buitenschoolse opvang ook dagopvang voor 0–4 jarigen
omvat. De stimuleringsperiode is verlengd tot ultimo 2002 om gemeenten de
ruimte te bieden de totale capaciteitsuitbreiding te kunnen realiseren. Na
afloop va deze periode zullen gemeenten eenmalig worden afgerekend op de gehele
uitbreiding. Deze integratie is mede ingegeven door het feit dat de stimuleringsmaatregel
voor de buitenschoolse opvang een tijdelijke regeling was en er dus een vervolg
moest komen. 49Op welke wijze kan binnen de verdeelmaatstaven van de gemeentefondssystematiek
bij de verdeling van de middelen over de gemeenten rekening worden gehouden
met de verschillen in lokale mogelijkheden om de beoogde prestatie te leveren?
Op welke mogelijkheden en voor uitbreiding bepalende factoren doelt de regering?Lokale omstandigheden bepalen mede de mogelijkheden om binnen de toewijzing
van de rijksbijdrage op grond van de verdeelmaatstaven de beoogde capaciteitsuitbreiding
in plaatsen te realiseren. De volgende factoren spelen daarbij een rol: de
baten uit ouderbijdragen, de mate waarin bedrijfsopvang gerealiseerd kan worden,
de kosten voor het verwerven van accommodaties en eventuele kosten voor vervoer
van en naar de kinderopvang. Het zou denkbaar zijn om binnen een bepaalde
bandbreedte rond een landelijk gemiddelde rekening te houden met deze omstandigheden.
In het antwoord op vraag 8 wordt ingegaan op de wenselijkheid en mogelijkheid
rekening te houden met verschillen in lokale mogelijkheden. 50Waarom worden de overgebleven middelen bij voorrang aan de grote
gemeenten toegekend?Zie het antwoord op vraag 9. 51Op welke wijze draagt de «inkoop» van opvang in inmiddels
gerealiseerde capaciteit bij aan de doelstelling het aantal kinderopvangplaatsen
uit te breiden?De met de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang uit 1997
in gang gezette uitbreiding én de uitbreiding op grond van de voornemens
uit het Regeerakkoord dienen beide ultimo 2002 gerealiseerd te zijn. Door
het subsidiëren of «inkopen» van vóór eind
2002 gerealiseerde opvangcapaciteit wordt bijgedragen aan de exploitatiekosten
van deze opvangplaatsen. Deze eerder in bedrijf genomen capaciteit telt uiteraard
mee bij de uiteindelijke meting van de capaciteitsuitbreiding eind 2002. 52Wat verstaat de regering onder de term infrastructuur? Op wat voor
soort opbouwkosten wordt hier gedoeld? Onder infrastructuur wordt het totaal van de opvangvoorzieningen verstaan
(kinderdagverblijven, centra voor buitenschoolse opvang en gastouderbureaus).
Het uitbreiden van de capaciteit gaat gepaard met investeringskosten, met
name voor de ruimtelijke voorzieningen en de werving van extra personeel.
De rijksbijdrage is onder meer bestemd voor deze investeringen. Daarnaast
wordt het garantiekapitaal van waarborgfonds kinderopvang met 10 mln. vergroot
(f 5 mln. in 1999 en f 5 mln. in 2000). Uit het antwoord op de vorige
vraag blijkt dat de rijksbijdrage verder bedoeld is voor kosten van exploitatie
van nieuw gerealiseerde opvangplaatsen. 53Waarom is ervoor gekozen in de eerste tranche van de fiscale impuls
alleen de WVA te verhogen? Is de conclusie juist dat zelfstandigen en werknemers
van wie de werkgever niet of onvoldoende bijdraagt aan de kosten van kinderopvang,
daardoor niet (dan wel pas later) meeprofiteren van de fiscale impuls?In 1999 is er voor gekozen alleen het percentage voor de afdrachtsvermindering
kinderopvang in de WVA te verhogen. Bij deze keuze hebben zowel praktische
als budgettaire overwegingen een rol gespeeld. In de eerste plaats was deze
maatregel in 1999 in korte tijd en eenvoudig te realiseren. Daarnaast zou
bij het gelijktijdig treffen van maatregelen in de WVA-sfeer en in de sfeer
van de buitengewone lasten het voor 1999 beschikbare fiscale budget overschreden
worden, of zouden de afzonderlijke maatregelen een te gering effect hebben
gehad. In het belastingplan 1999 is aangegeven dat met het vergroten van de
financiële toegankelijkheid voor zelfstandigen en werknemers van wie
de werkgever niet bijdraagt aan de kosten van kinderopvang met ingang van
2000 een begin wordt gemaakt via verruiming van de fiscale aftrekmogelijkheden
voor kinderopvang. 54Waarom zijn in de voorstellen van de interdepartementale werkgroep
niet de mogelijkheden van de buitengewone lastenaftrek betrokken, maar alleen
de vorm van een afdrachtskorting of een taxcredit, terwijl in 2000 wel de
aftrekmogelijkheden voor ouders worden verruimd inzake de buitengewone lastenaftrek?De interdepartementale werkgroep heeft onderzocht wat de mogelijkheden
zijn voor het fiscaal stimuleren van de kinderopvang. De voornemens uit het
Regeerakkoord hebben hierbij als basis gediend. Het uitgangspunt van een vaste
werkgeversbijdrage per plaats, waarmee wordt beoogd dat het niet uitmaakt
of kinderopvang wordt aangeboden aan hoger of aan lager betaalde werknemers,
is één van die voornemens. De werkgroep constateerde terecht
dat deze doelstelling alleen bereikt zou kunnen worden via wijziging van de
WVA (model A in bijlage 2 bij de beleidsnota) dan wel via een systeem met
een taxcredit. Tot wijziging van de WVA is niet besloten vanwege te grote
uitvoeringsproblemen en de voorkeur van de sociale partners voor handhaving
van de huidige WVA-systematiek. Het kabinet heeft het voornemen in de periode
1999–2002 de bestaande fiscale faciliteiten te verruimen. In dat kader
is het percentage voor de afdrachtsvermindering kinderopvang verhoogd en wordt
in 2000 het plafond voor de buitengewone lastenaftrek verhoogd. 55Is de conclusie juist dat een voorkeur wordt uitgesproken voor een
fiscaal model via de inkomstenbelasting voor de gehele kinderopvang en dat
nader onderzoek zich alleen op dit model zal richten? Bij het in kaart brengen van de verschillende mogelijkheden, waarin fiscale
stimulansen voor ouders en werkgevers kunnen worden vormgegeven, is ook gekeken
naar een uniform financieringsmodel via de fiscus voor de gehele kinderopvang.
Dit model bevat een aantal interessante elementen. Het onderzoek zal zich
vooralsnog op dit model richten. Dat wil echter niet zeggen dat dit het enig
denkbare uniforme financieringsmodel is. 56Waarom kan een verdere verhoging van de WVA-bijdrage (boven de verhoging
per 1 januari 1999 van 20% naar 30%) pas ingaan per 2001?De f 75 mln. die in 2000 beschikbaar is voor de fiscale impuls wordt
niet alleen ingevuld door uitbreiding van de buitengewone lastenaftrek en
de in 1999 gerealiseerde verhoging van het WVA-percentage, maar ook door de
verhoging van het bedrag dat werkgevers in het kader van de WVA maximaal in
aanmerking mogen nemen ingeval de opvang van kinderen bij de werknemer thuis
plaatsvindt. Voor een verdere verhoging van het WVA-percentage, eerder dan
per 2001, bestaat dan ook geen budgettaire ruimte. 57Kan de regering toelichten waarom wordt gekozen voor voortzetting
van de bestaande gemengde financieringsstructuur? Kan de regering de voordelen
en nadelen van een vraag- en een aanbodfinanciering toelichten?Zie het antwoord op vraag 24. 58Welke uitgangspunten en flankerende maatregelen ter bevordering van
de transparantie en gelijke toegang tot de subsidiestromen zullen worden opgenomen
in de toelichting bij de subsidieregeling? Welke status heeft de toelichting?
Hoe verhoudt het convenant zich tot de subsidieregeling?In de toelichting bij de subsidieregeling zullen de uitgangspunten en
voorbeelden bij marktwerking worden herhaald. De toelichting vormt een integraal
onderdeel van de subsidieregeling. In een convenant kunnen nadere afspraken
met partijen worden gemaakt. Randvoorwaarden daarbij zijn de beleidslijnen
uit de nota kinderopvang en de voorwaarden in de subsidieregeling. 59Welke andere oplossingen zijn denkbaar, naast openbare aanbesteding,
om te bewerkstelligen dat de verdeling van de kinderopvangplaatsen en budgetten
door gemeenten inzichtelijk en tevens gelijkelijk toegankelijk wordt?Een vorm die vergelijkbaar is met openbare aanbesteding, is openbare inschrijving
op overheidssubsidies. Ook in die situatie wordt gewerkt met een programma
van eisen en de mogelijkheid voor alle gegadigden de belangstelling kenbaar
te maken. Anders dan bij openbare aanbesteding blijft de relatie tussen overheid
(gemeente) en uitvoerder echter behoren tot het publiekrechtelijke domein.
Dit betekent onder meer dat de Algemene Wet Bestuursrecht van toepassing is
en de daarin geregelde procedures voor beroep en bezwaar. 60Kan de regering ingaan op de toekenning van I/D banen aan niet-gesubsidieerde
instellingen in het kader van het streven naar gelijke kansen voor alle aanbieders?In de Beleidsnota kinderopvang is aangekondigd dat het kabinet zal bezien
hoe een gelijke verdeling van ID-banen over de kinderopvanginstellingen kan
worden bevorderd en of en onder welke voorwaarden ook niet-gesubsidieerde
kinderopvanginstellingen voor toekenning van ID-banen in aanmerking komen.
In vervolg op deze aankondiging is het kabinet voornemens in de aanstaande
amvb – die momenteel voor advies bij de Raad van State ligt met een
beoogde inwerkingtreding per 1 januari 2000 – op dit punt een oplossing
te bieden. Door gelijkstelling van niet-gesubsidieerde aan gesubsidieerde
kinderopvanginstellingen kunnen gemeenten de door het rijk aan hen toegedeelde
ID-banen gelijkelijk toewijzen aan alle kinderopvanginstellingen binnen hun
gemeentegrenzen. Het kabinet heeft niet het voornemen – mede in het
licht van het project Marktwerking Deregulering en Wetgevingskwaliteit –
gemeenten te vragen hiervan specifieke opgaven te doen. 61Wanneer kan de Kamer een voorstel over de gelijke verdeling van I/D
banen over de instellingen en de (on)mogelijkheid van toekenning van deze
banen aan niet-gesubsidieerde instellingen verwachten?Zie het antwoord op vraag 60.62Vraag 62 is niet gesteld. 63Staat de huidige regierol van de gemeente een beweging naar meer
marktwerking niet in de weg? In hoeverre zijn de verschillende verantwoordelijkheden
en rollen van de gemeente (verdeling van het budget, afstemming met andere
beleidsterreinen en toezicht) met elkaar verbonden en verenigbaar?De rol van de gemeente als regisseur van het kinderopvangbeleid, die zich
de laatste jaren steeds meer begint af te tekenen, hoeft een beweging naar
meer marktwerking niet in de weg te staan. Een regierol voor de gemeente veronderstelt
dat de gemeente zich bezig houdt met vraagstukken als: in welke wijken moet
hoeveel kinderopvang komen? Welke organisatie kan die het beste uitvoeren
en welke samenwerkingspartners zijn daar voor nodig? Kinderopvangbeleid krijgt
daarmee een grotere reikwijdte dan alleen subsidiebeleid: het jaarlijks ter
beschikking stellen van een bedrag voor kinderopvang aan een lokale organisatie.
Juist de uitbreidingsoperatie zal gemeenten confronteren met de vraag naar
de gemeentelijke rol. Daarbij is duidelijk dat verschillende gemeentelijke
rollen zijn te onderscheiden: de gemeente als orgaan dat het algemene kinderopvangbeleid
bepaalt, de gemeente als inkoper van opvangcapaciteit voor bepaalde doelgroepen
en de gemeente als orgaan dat toezicht houdt op de kwaliteit van de opvang. 64Wanneer zal het voornemen neergelegd in het regeerakkoord om over
te stappen van een ouderbijdrage afgeleid van het netto naar het belastbaar
inkomen worden uitgevoerd? Is onderzoek gedaan naar de mogelijke inkomensconsequenties
hiervan? Zo ja, wat is de uitkomst daarvan? Zo nee, waarom niet? Het voornemen om over te stappen van een ouderbijdrage afgeleid van het
netto gezinsinkomen naar een ouderbijdrage gebaseerd op het belastbaar inkomen
hangt samen met de harmonisatie van het inkomensbegrip voor verschillende
inkomensafhankelijke regelingen. Deze operatie dient zo veel mogelijk zonder
inkomenseffecten te verlopen. Overigens zal de term «belastbaar inkomen»
in het belastingstelsel voor de 21e eeuw niet meer dezelfde inhoud hebben
als nu het geval is. De gehanteerde begrippen zullen op elkaar worden afgestemd.Inmiddels is onderzoek in gang gezet naar het ouderbijdragensysteem in
de kinderopvang. Hierbij wordt enerzijds het huidige functioneren van het
ouderbijdragensysteem in kaart gebracht. In dit onderzoek komt onder meer
de vraag aan de orde of de hoogte van de tarieven voor lage en middeninkomens
een negatieve invloed heeft op het gebruik van kinderopvang en daarmee op
de arbeidsdeelname. Anderzijds wordt een aantal modellen tot wijziging van
het systeem uitgewerkt en worden de effecten van deze mogelijke systeemwijzigingen
voor de verschillende groepen betrokkenen onderzocht.De resultaten van het onderzoek, die in het voorjaar van 2000 beschikbaar
komen, zullen als basis dienen bij de besluitvorming over een nieuw ouderbijdragensysteem
dat, zoals voorzien in het Regeerakkoord, een plaats zal krijgen in het voorstel
voor een Wet basisvoorziening kinderopvang. 65Waarom is een systeem waarbij gemeenten worden verplicht zelf jaarlijks
een ouderbijdrage-tabel vast te stellen, niet nader uitgewerkt?Met het oog op het wettelijk regelen van de ouderbijdragen wordt onderzoek
gedaan naar het feitelijk functioneren van het ouderbijdragensysteem, mogelijke
wijzigingen in dat systeem en de effecten daarvan voor de verschillende groepen
betrokkenen (zie ook het antwoord op vraag 64). De genoemde variant is daarbij
een mogelijkheid. Nadere uitwerkingen zijn nu nog niet aan de orde. 66Wanneer wordt het onderzoek naar de wijziging van de tariefstructuur
afgerond? Wordt daarbij ook ingegaan op de gevolgen voor de capaciteitsuitbreiding?De resultaten van het onderzoek naar het ouderbijdragensysteem komen in
het voorjaar van 2000 beschikbaar. Indien die resultaten aanleiding geven
de tarieven in de toekomst aan te passen, waardoor er wijzigingen optreden
in de inkomsten die instellingen uit ouderbijdragen krijgen, zal dat logischerwijs
leiden tot een wijziging van de beoogde capaciteitsuitbreiding bij overigens
gelijkblijvende financiële kaders. 67Staat het waarborgfonds ook open voor niet-gesubsidieerde instellingen?
Hoe staat de regering tegenover de suggestie van de Branchevereniging ondernemers
in de kinderopvang, het waarborgfonds onder te brengen bij de Nationale Investeringsbank?Het waarborgfonds staat open voor alle instellingen, ongeacht de financieringsbronnen
van de instelling. Ook niet-gesubsidieerde instellingen kunnen dus van de
faciliteiten van het waarborgfonds gebruik maken. Vanuit het oogpunt van gelijke
condities voor aanbieders van kinderopvang, acht het kabinet dit principe
van groot belang. Ik heb de indruk dat het waarborgfonds tot werkbare afspraken
met de financiële en vastgoedwereld kan komen. Vanuit die
optiek zie ik geen meerwaarde in het onderbrengen van het waarborgfonds bij
de Nationale Investeringsbank. 68Hoe groot wordt het beslag op de specifieke uitkering (naast het
waarborgfonds) ingeschat in het kader van noodzakelijke huisvestingsinvesteringen?
Wat betekent dat in aantallen voor de gewenste uitbreiding van de kinderopvangplaatsen?Deze vraag geeft allereerst aanleiding tot een aantal opmerkingen in meer
algemene zin over het vraagstuk van investeringen in accommodaties voor kinderopvang.
Een uitbreiding van de capaciteit met 71 000 plaatsen komt overeen met
ongeveer 2000 nieuwe kinderdagcentra. Bij de vorige uitbreidingsoperatie zijn
de meeste eenvoudig geschikt te maken bestaande accommodaties (bijvoorbeeld
voormalige kleuterscholen) al benut. Er moet dus fundamenteler naar dit probleem
worden gekeken. Deze circa 2 000 accommodaties zijn alleen te realiseren
via een inzet van de verschillende partijen die bij dit vraagstuk onderscheiden
kunnen worden:– Kinderopvang hoort bij het voorzieningenpatroon van een stad of
wijk en moet – meer dan nu het geval is – standaard bij de planning
van nieuwe wijken of bij herstructurering van bestaande wijken worden opgenomen.
Hier ligt een taak voor de gemeenten;– Steeds meer kinderopvangorganisaties willen zelf eigenaar van hun gebouwen zijn. Dit betekent dat zij zelf ook de financiering
rond moeten zien te krijgen. Om het voor de kinderopvang makkelijker te maken
om leningen te krijgen is er een waarborgfonds kinderopvang. Via een subsidie
van f 10 mln. zal het garantiekapitaal worden vergroot. Het waarborgfonds
kan daarmee voor meer instellingen van nut zijn;– Een accommodatie kan ook gerealiseerd worden door een corporatie. De corporatie is eigenaar, de instelling huurder. Dit past goed bij
de maatschappelijke taak van corporaties. Niet alleen de woningen, maar ook
de woon- en leefomgeving zijn belangrijk. Ik wil deze manier verder onder
de aandacht brengen;– Een kindercentrum kan ook door een vastgoedontwikkelaarworden
gebouwd. Dat gebeurt nog maar weinig. Deze ondernemers zijn heel alert op
bedrijventerreinen, winkelcentra en koopwoningen, maar veel minder op kinderopvang.
Ik wil de kinderopvang als groeisector ook onder de aandacht van deze partij
brengen.Vervolgens speelt dan de financiële kant van de investeringsopgave.
Het waarborgfonds kinderopvang gaat op basis van ervaringsgegevens uit van
een bedrag aan stichtingskosten van ongeveer f 20 000,– per
capaciteitseenheid. Hieronder wordt een indruk gegeven van de orde van grootte
van de investeringen en het mogelijke financiële aandeel van verschillende
partijen daarin, onder de aanname dat de helft van de nieuw te realiseren
opvangcapaciteit (circa 35 500 plaatsen) door instellingen in eigendom
zal worden ontwikkeld. De andere helft wordt ontwikkeld door verhuurders (corporaties,
vastgoedontwikkelaars, gemeenten).Bij een capaciteitsuitbreiding met 71 000 plaatsen gaat het dan om
een investeringsopgave voor instellingen van indicatief ongeveer f 700
mln. (35 500 plaatsen x f 20 000,– stichtingskosten).
Dan komt vervolgens de vraag naar de financiering van dit bedrag aan de orde.
Meestal gaat het om een combinatie van financieringsbronnen: subsidie, eigen
vermogen, vreemd kapitaal. In het geval de helft van dit investeringsvolume
van f 700 mln. via subsidies wordt gefinancierd, komt dat
overeen met een financieel beslag op de specifieke uitkering
van f 350 mln. Voor de hele periode 1999–2002 is voor de specifieke
uitkering in totaal circa f 850 mln. beschikbaar. Indien een groter deel
van de accommodaties door instellingen in eigendom wordt ontwikkeld of een
groter deel daarvan via subsidies wordt gefinancierd, zal het beslag op de
specifieke uitkering navenant hoger zijn.Vervolgens resteert, in deze redenering, nog eenzelfde bedrag van f 350
mln. waarvoor instellingen financiering moeten zien te vinden. Indien de helft
van dit bedrag wordt gefinancierd via te garanderen leningen, zou het waarborgfonds
op grond van de eigen zekerheidscriteria moeten beschikken over een garantiekapitaal
van circa f 20 mln.Het bestuur van het waarborgfonds heeft een indicatieve berekening gemaakt
van de kapitaalbehoefte van het fonds in relatie tot het geplande investeringsvolume.
Op grond daarvan concludeert het waarborgfonds dat een vergroting van het
garantiekapitaal met minimaal f 20 mln. nodig is. Gezien het grote aantal
aannamen dat aan deze berekening ten grondslag ligt, stelt het waarborgfonds
voor te starten met een kapitaalsuitbreiding van f 10 mln. en op grond
van een verdere inventarisatie te besluiten over een eventuele verdere vergroting
van het garantiekapitaal. In aansluiting daarbij heb ik besloten het waarborgfonds
een subsidie van f 10 mln. (f 5 mln. in 1999 en f 5 mln. in
2000) ten behoeve van vergroting van het garantiekapitaal toe te kennen. Op
grond van een evaluatie zal halverwege 2000 bekeken worden of het fonds met
dit kapitaal zijn taken kan waarmaken. 69Op welke wijze wordt de expertise bij kinderopvanginstellingen vergroot?Met het bestuur van het waarborgfonds zal worden overlegd over een vergroting
van het garantiekapitaal en in relatie daarmee met de functie en taken van
het waarborgfonds. Denkbaar is het waarborgfonds een rol te laten spelen bij
het vergroten van de expertise van instellingen op het gebied van accommodatiebeleid. 70Op welke wijze worden woningcorporaties betrokken bij het doen van
investeringen in de kinderopvang?Op verschillende plaatsen zijn accommodaties voor kinderopvang gebouwd
door woningcorporaties. Veelal in samenhang met het ontwikkelen van uitbreidingsof
herstructureringsprojecten. De corporatie is eigenaar van de accommodatie
voor kinderopvang en verhuurt deze aan de instelling. Ik heb het voornemen
om goede voorbeelden te verzamelen en te verspreiden. Daarbij kan gedacht
worden aan samenwerking met de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV)
of de vereniging van woningcorporaties (Aedes). 71Is inzake het punt van de huisvesting ook overleg gepleegd met het
ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)?
Kan de regering de subsidiemogelijkheden binnen de volkshuisvesting, die ook
open zouden (kunnen) staan voor de kinderopvangsector, toelichten?Er heeft nog geen overleg met het ministerie van VROM plaatsgevonden over
de vormgeving van de bouwimpuls. Bij dit overleg zal ook over subsidiemogelijkheden
vanuit het ministerie van VROM worden gesproken. Bijvoorbeeld
vanuit het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV). 72Kan de regering ingaan op het nut en de noodzaak van een imagocampagne
voor de kinderopvang om te voorkomen dat de uitbreiding van de capaciteit
stagneert door personeelstekort? Is hieromtrent overlegd met de sociale partners
en de arbeidsvoorziening in het arbeidsmarktconvenant? Is ook het onderwijsveld
over dit knelpunt geconsulteerd?Een antwoord hierop is gegeven in het antwoord op vraag 1. 73Kunnen problemen ontstaan wanneer de Wet basisvoorziening kinderopvang
pas ingaat in 2002 en de tijdelijke bepalingen met betrekking tot de kwaliteitseisen
in de Welzijnswet slechts tot eind 2000 van kracht zijn.Op dit moment is de kwaliteit van de kinderopvang geregeld in het Tijdelijk
besluit kwaliteitsregels kinderopvang. Dit besluit vindt zijn basis in artikel
20 van de Welzijnswet 1994. De gemeenten hebben hun kwaliteitsverordeningen
op dit Tijdelijk besluit gebaseerd. Het Tijdelijk besluit vervalt met ingang
van 1 januari 2001, aangezien ingevolge artikel 22, derde lid, van de Welzijnswet
1994, artikel 20 van die wet per die datum komt te vervallen. Ook de wettelijke
verplichting van de gemeente om het toezicht te regelen vervalt dan. Ik ga
er van uit dat de Wet basisvoorziening kinderopvang dan nog niet van kracht
is.Om te voorkomen dat er een gat valt tussen het aflopen van artikel 20
van de Welzijnswet en het van kracht worden van de Wet basisvoorziening kinderopvang,
is het gewenst artikel 22 van de Welzijnswet zodanig te wijzigen, dat artikel
20 niet komt te vervallen en dat daarmee tevens het Tijdelijk besluit in ieder
geval doorloopt tot en met het in werking treden van de Wet basisvoorziening
kinderopvang. Ik heb dan ook de procedure in gang gezet om te komen tot aanpassing
van artikel 22 van de Welzijnswet. Een daartoe strekkend wijzigingsvoorstel
zal aan uw Kamer worden voorgelegd. 74Waarom wordt gekozen voor de gemeente als toezichthouder?In de Welzijnswet 1994 is gekozen voor de gemeente als toezichthouder.
Dat was een bewuste en breed gedragen keuze. Tijdens het overleg met uw Kamer
rond de totstandkoming van de Welzijnswet en het Tijdelijk besluit kwaliteitsregels
kinderopvang is daarbij diepgaand stil gestaan. Het toen gekozen systeem is
vervolgens geëvalueerd door mijn voorgangster, waarbij is geconcludeerd
dat het in grote lijnen goed voldoet.Sindsdien is gewerkt aan verdere verbetering van dit systeem. Er is geen
reden dit nu overboord te gooien en te kiezen voor een geheel ander systeem
dat bijvoorbeeld landelijk wordt georganiseerd. Ik vind het ook belangrijk
dat het toezicht lokaal plaats blijft vinden onder verantwoordelijkheid van
de overheidslaag die het dichtst bij de burger staat. Daar heeft men het beste
zicht op eventuele tekortkomingen of het bestaan van instellingen zonder vergunning
en kunnen signalen snel worden opgepikt.Bij het toezicht mag overigens geen sprake zijn van belangentegenstellingen,
bijvoorbeeld omdat de gemeente naast toezichthouder ook subsidiegever is.
Daarom wordt er met de VNG gewerkt aan een model waarin de rol van de gemeente
helder wordt gedefinieerd. 75Kan de regering inzicht geven in de hoogte van de huidige kosten
van het toezicht door gemeenten?De hoogte van de huidige kosten van het toezicht door de gemeenten (in
91% van de gevallen uitgevoerd door de GGD), alsook de wijze waarop de GGD
daarvoor betaling ontvangt respectievelijk kosten in rekening brengt bij de
instellingen, vertonen onderling grote variatie. Noch de regering noch de
VNG beschikt op dit moment overigens over een totaal overzicht.Ik wil de komende maanden benutten om onderzoek te laten doen naar de
vraag welke kosten in dit verband reëel zijn (vooral ook wat de extra
kosten zijn in verband met de capaciteitsuitbreiding ten opzichte van de huidige
situatie) en op welke wijze deze kosten het beste kunnen worden gefinancierd. Vragen D66-fractie 76Er wordt geschreven over «een gestaag toenemende vraag naar
meer en betere kinderopvang», onder andere in het onderwijs en de zorg.
Heeft de regering rekening gehouden met deze toename wat betreft het wegwerken
van de wachtlijsten?Er is niet gekeken naar sectorspecifieke ontwikkelingen. De omvang van
de benodigde capaciteitsuitbreiding is gebaseerd op een raming van het Centraal
Planbureau waarin in algemene zin en voor de langere termijn is gekeken naar
ontwikkelingen in de arbeidsparticipatie en arbeidsduur van vrouwen met minderjarige
kinderen, de arbeidsduur van mannen en het aantal kinderen. Zie ook vraag
3. 77Is het mogelijk een nauwkeurig inzicht te verschaffen in de werkelijke
omvang van de wachtlijsten? Kan de regering een overzicht geven van de huidige
wachtlijsten per regio en per sector?Over de omvang van de wachtlijsten bestaan globale, landelijke gegevens.
Een uitsplitsing per regio of per sector is niet mogelijk. Wel kan een onderscheid
worden gemaakt naar leeftijdscategorie. Het aantal van ongeveer 40 000
kinderen dat genoemd is in het antwoord op vraag 37 bestaat uit 32 000
kinderen in de leeftijd van 0–4 jaar en 8 000 kinderen in de leeftijd
van 4–12 jaar. Bij deze gegevens is enige voorzichtigheid op zijn plaats.
Zoals in het antwoord op vraag 37 is aangegeven, is geen rekening gehouden
met dubbeltellingen. Evenmin wordt rekening gehouden met het feit dat circa
de helft van de kinderen uit de opvang voor 0–4 jarigen zal doorstromen
naar de buitenschoolse opvang. 78Wat verstaat de regering onder «verbetering van de structuur
van de sector»?In het antwoord op vraag 40 is aangegeven welke structuurverbeteringen
voor de korte termijn worden beoogd. 79Welke voorwaarden dienen volgens de regering door de gemeenten te
worden vervuld? Zijn de middelen, die aan de gemeenten via een specifieke
uitkering beschikbaar worden gesteld, voldoende om aan die voorwaarden te
voldoen, of dienen zij ook eigen middelen in te zetten? Wat gebeurt als gemeenten
er niet in slagen die voorwaarden te vervullen? Van gemeenten wordt een actieve, sturende en voorwaardenscheppende rol
verwacht in de uitbreidingsoperatie. De term voorwaardenscheppend is in een
brede betekenis van het woord gebruikt. Een opvangplaats is gerealiseerd indien
de ruimtelijke, organisatorische en personele voorzieningen zijn getroffen.
Op deze punten spelen gemeenten in meerdere of mindere mate een rol. Enkele
voorbeelden zijn de taken van een gemeente op het gebied van de ruimtelijke
ordening, een actieve bijdrage in het vinden van geschikte locaties voor kinderopvangvoorzieningen,
het zich ervan verzekeren dat er een deugdelijke kinderopvangorganisatie is,
het toezien op de kwaliteit en niet in de laatste plaats het financieren van
de kinderopvang. Om ervoor te zorgen dat gemeenten de vereiste rol op zich
nemen, worden de beschikbare middelen in de komende periode ingezet door middel
van een specifieke uitkering.In totaal is er in de periode tot en met 2002 bijna 850 mln. beschikbaar.
De rijksbijdrage voor 71 000 nieuwe plaatsen bedraagt gemiddeld 12 000,–
per plaats, conform de Regeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse
opvang die binnenkort van kracht wordt. Of deze bijdrage voldoende hoog is,
hangt van een aantal factoren af. Gemeenten hebben voldoende beleidsvrijheid
om invloed uit te oefenen op deze factoren. In de praktijk is die vrijheid
niet onbegrensd. Aan de berekening van de capaciteit die met het totaal beschikbare
budget kan worden opgezet, ligt een aantal veronderstellingen ten grondslag,
zoals de verhouding tussen capaciteit voor 0–4 en 4–12 jarigen
(40/60), de verhouding tussen subsidieplaatsen en bedrijfsplaatsen (45/55)
en de hoogte van de ontvangen ouderbijdragen. Het hanteren van andere verhoudingen
bij het opstellen van een gemeentelijk uitbreidingsplan heeft uiteraard consequenties
voor de financiële structuur. Zo leidt bijvoorbeeld een keuze voor meer
opvang voor 0–4 jarigen tot een hoger kostenniveau, terwijl een keuze
voor meer bedrijfsplaatsen tot een lager kostenniveau leidt. Het is dus mogelijk
dat gemeenten ook eigen middelen dienen in te zetten om de capaciteitsuitbreiding
te realiseren en in stand te houden.Voor zover een gemeente er niet in slaagt de voorwaarden te vervullen
en derhalve de capaciteitsuitbreiding niet realiseert, zal die gemeente een
lagere uitkering ontvangen. De uitkering wordt immers vastgesteld aan de hand
van het aantal opvangplaatsen dat op 31 december 2002 gerealiseerd zal zijn. 80Welke gevolgen kunnen de regelingen zoals aangekondigd in de nota
«Op weg naar een nieuw evenwicht tussen Arbeid en zorg» hebben
voor de kinderopvangcapaciteit, zoals partiële arbeidsplicht voor alleenstaande
ouders in de bijstand en de Wet aanpassing arbeidsduur?Een partiële arbeidsplicht voor eenoudergezinnen in de bijstand met
kinderen jonger dan 12 jaar is één van de beleidsopties in de
genoemde nota. Mocht een dergelijke arbeidsplicht in de toekomst van kracht
worden, dan wordt geraamd dat de arbeidsmarktparticipatie van eenoudergezinnen
structureel toeneemt met 600 personen die gemiddeld 24 uur per week gaan werken.
(Naar verwachting heeft de maatregel vier jaar nodig voordat dit effect zijn
structurele niveau bereikt). Uitgaande van 1,5 kind per gezin zou de benodigde
kinderopvangcapaciteit dan met 900 x 24 uur toenemen. Opgemerkt dient te worden
dat deze uitbreiding op een budgettair neutrale wijze kan worden vormgegeven,
aangezien er sprake is van vrijval van bijstandsgelden. De uitbreiding zal
ten laste komen van de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang voor
alleenstaande ouders. De verwachting is dat er enige verschuiving van opvang
van 4–12 jarigen richting 0–4 jarigen zal optreden. In zijn algemeenheid kan de behoefte aan kinderopvang toenemen, wanneer
werknemers op grond van de Wet aanpassing arbeidsduur een verzoek tot vermeerdering
van hun arbeidsduur indienen. Evenzeer kan de behoefte aan kinderopvang afnemen
wanneer werknemers een verzoek tot vermindering van de arbeidsduur indienen. 81Waarom zijn sociale partners en ouders in de bestaande overlegstructuren
niet vertegenwoordigd?In het reguliere overleg op het terrein van jeugdbeleid zijn met name
de andere overheden en instellingen vertegenwoordigd. Aangezien voor het kinderopvangbeleid
daarnaast ook andere partijen relevant zijn (sociale partners, ouders) wordt
voor de kinderopvang afzonderlijk in die samenstelling overlegd. 82Wordt opvang geregeld voor kinderen vanaf 12 jaar tot 16 jaar?Als onderdeel van het programma «Tieneropvang» wordt deze
kabinetsperiode geëxperimenteerd met de opvang van jongeren van 12 tot
16 jaar. Pilotprojecten moeten inzicht geven in de manieren waarop en de condities
waaronder tieneropvang in Nederland vorm kan worden gegeven. Deze gegevens
dienen als basis voor een begin 2002 te formuleren toekomstperspectief op
de tieneropvang ten behoeve van politieke besluitvorming. 83De motie Wolffensperger behelst f 35 mln. op jaarbasis, maar
in de tabel op bladzijde vier worden onder de structurele middelen echter
steeds wisselende bedragen genoemd, variërend van f 22 tot f 32
mln. Kan de regering deze tabel toelichten?In tabel 1 op bladzijde 4 worden alleen de bedragen genoemd die beschikbaar
zijn voor de uitbreiding van de kinderopvang voor 0–12 jarigen; het
experimentele tieneropvangbeleid voor 12–16 jarigen valt buiten dit
kader. Het grootste deel van het structurele bedrag van 35 mln. dat naar aanleiding
van de motie Wolffensperger beschikbaar is gekomen, wordt ingezet voor de
uitbreiding van buitenschoolse opvang voor kinderen van 4–12 jaar (kamerstukken
II 1997–1998, 25 457, nr. 3). De desbetreffende bedragen zijn opgenomen
in tabel 1. Daarnaast wordt een deel van deze 35 mln. aangewend voor de ontwikkeling
van tieneropvang voor kinderen van 12–16 jaar. De voor tieneropvang
gereserveerde middelen lopen op van 2 mln. in 1998, via 5 mln. in 1999 tot
10 mln. vanaf 2000. Tenslotte wordt een klein deel van het structurele
bedrag van 35 mln. ingezet voor onderzoek, evaluatie en werkontwikkeling voor
buitenschoolse opvang en tieneropvang: 1 mln. per jaar van 1998 t/m 2000 en
3 mln. vanaf 2001. 84Wat verstaat de regering onder «inzet steunfuncties»?In de provincies en grote steden functioneren organisaties die het uitvoerend
werk op het terrein van welzijn en zorg ondersteunen. Zij spelen onder meer
een rol bij deskundigheidsbevordering en de implementatie van nieuwe methoden
en modellen. Ook bij de uitbreiding van de kinderopvang kunnen deze organisaties
een rol spelen. 85Wat gebeurt er als uit het onderzoek inzake de ouderbijdragen naar
voren komt dat de capaciteitsuitbreiding in grote mate afwijkt van het landelijk
gemiddelde van 37%, waar nu vanuit wordt gegaan?Het huidige gemiddelde aandeel van ouders in de kosten van subsidieplaatsen
bedraagt 37%. Deze praktijk is uitgangspunt bij de berekening van de capaciteitsuitbreiding.
Indien op grond van het onderzoek naar de ouderbijdragen zou worden besloten
tot tariefaanpassingen die tot een lager ouderlijk aandeel leiden, zal de
capaciteitsuitbreiding die met gemeenten is overeengekomen, dienovereenkomstig
moeten worden bijgesteld. 86Wat zijn de exacte cijfers van het aantal beschikbare plaatsen in
de kinderopvang?Uit de SGBO-monitor (zie ook vraag 37) komt naar voren dat er eind 1997
89 224 plaatsen in de kinderopvang beschikbaar waren, verdeeld over 66 085
plaatsen voor 0–4 jarigen en 23 139 plaatsen voor 4–12 jarigen.
Uitgesplitst naar financieringswijze gaat het om 27 646 subsidieplaatsen,
37 819 bedrijfsplaatsen, 9 147 particuliere plaatsen en 4 430
plaatsen in het kader van de SZW-regeling voor alleenstaande ouders. 87Waarom maakt de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang
1997–2000 onderdeel uit van de totale uitbreiding van de kinderopvang?
Is deze regeling niet reeds voor het regeerakkoord in werking getreden?De door het vorige kabinet getroffen regeling voor de uitbreiding van
de buitenschoolse opvang met 26 000 plaatsen loopt tot eind 2000. Deze
regeling heeft dus slechts een tijdelijk karakter. In een vervolg was niet
voorzien, terwijl de financiële gevolgen voor gemeenten structureel van
aard zijn. Om die reden wordt een deel van de bij het regeerakkoord ter beschikking
gekomen financiële impuls voor de kinderopvang ingezet voor de structurele
doorloop van deze in 1997 in gang gezette uitbreiding. 88De verruiming van de fiscale faciliteiten heeft als doel het verlagen
van de drempel voor het gebruik van kinderopvang voor ouders en het geven
van een prikkel aan werkgevers faciliteiten voor kinderopvang aan te bieden.
Moet niet evenzeer worden bewerkstelligd dat voor de kinderopvang een normale
«markt» ontstaat tussen efficiënt werkende opvangaanbieders
en voldoende koopkrachtige opvangvragers? Is het primair inzetten van de fiscale
middelen voor de werkende ouders niet het meest effectief?Een belangrijk knelpunt in de kinderopvang is het feit dat er veel vraag,
maar onvoldoende aanbod is. Dat blijkt alleen al uit de wachtlijsten. In dat
opzicht is er (nog) geen sprake van een «normale markt». De ervaring
heeft uitgewezen dat voor het laten ontstaan van nieuwe capaciteit een gerichte
impuls aan het aanbod de meest efficiënte weg is. Om die reden heeft
het kabinet voor deze uitbreidingsperiode gekozen voor en combinatie van maatregelen,
gericht op de vraag- en aanbodzijde. 89Kan de regering toelichten wat de (uitvoeringstechnische) bezwaren
zijn van omlegging van de financieringsstromen bij invoering van een fiscaal
model voor de kinderopvang? Wat is het bezwaar om dit model (model C, zie
bijlage 2) mee te nemen bij de herziening van het belastingstelsel?In de huidige structuur betalen ouders voor het gebruik van kinderopvang
een inkomensafhankelijke bijdrage aan de instelling of aan de werkgever. Een
fiscaal model voor de kinderopvang betekent in grote lijnen dat ouders in
eerste instantie zelf de volledige kostprijs van de opvang (circa f 19 000,–)
gaan betalen – tegenover een inkomensafhankelijke ouderbijdrage nu –
en vervolgens via de fiscus afhankelijk van hun inkomen een deel van de kosten
terug kunnen krijgen. Een aantal uitvoeringstechnische vraagstukken is bij
een dergelijke omzetting aan de orde. Ten eerste speelt de vraag of het mogelijk
is via de fiscaliteit tot inkomensprijzen te komen die vergelijkbaar zijn
met de huidige tabel. Dit vergt dat de fiscus in bepaalde gevallen aan werknemers
netto meer verstrekt dan is ontvangen. Noch met het huidige instrumentarium,
noch met de heffingskortingen die thans zijn voorzien is dit het geval. Daarnaast
is een belangrijke vraag of en op welke wijze voorfinanciering door ouders
van de volledige kostprijs mogelijk is. 90Hoeveel van de 100 mln. die beschikbaar is voor de periode 2001 en
2002 zal rechtstreeks worden ingezet ten behoeve van faciliteiten voor werkende
ouders en zelfstandigen?In de periode 1999–2002 is voor fiscale stimuleringsregelingen voor
ouders en werkgevers een bedrag beschikbaar dat oploopt tot structureel f 150
mln. in 2002. Met ingang van 1999 is f 25 mln. ingezet voor verhoging
van de afdrachtsvermindering kinderopvang in het kader van de WVA. In 2000
zal f 50 mln. worden gebruikt voor de verhoging van het plafond in de
buitengewone lastenaftrek. Voor 2001 wordt het percentage in de WVA opnieuw
verhoogd. Hiervoor is additioneel f 50 mln. beschikbaar. Voor 2002 rest
dan nog een impuls van f 25 mln.Zie ook het antwoord op vraag 53. 91Wat is het budgettair effect van invoering van de WVA met een vaste
werkgeversbijdrage?Het budgettair effect van invoering van de WVA met een vaste werkgeversbijdrage
is primair afhankelijk van de hoogte van die vaste bijdrage. Een dergelijk
systeem komt overeen met model A in bijlage 2 bij de nota. Bij een vaste werkgeversbijdrage
van ongeveer 35% van het tarief voor een opvangplaats zijn de kosten van invoering
van dit model bij het huidige gebruik geraamd op ongeveer f 50 mln. De
kosten voor de uitbreiding per 10 000 opvangplaatsen komen neer op circa
f 35 mln. 92Is het de bedoeling van de regering geweest de bijdrage van 35% van
de werkgevers in de kosten voor een opvangplaats wettelijk vast te leggen
als minimumpercentage?Gelijktijdig met de uitbreiding van de bestaande faciliteiten wordt bezien
of kan worden gekomen tot een uniform systeem met een vaste bijdrage, zoals
voorzien in het Regeerakkoord. Een beslissing op de vraag of de omvang van
de bijdrage al dan niet wettelijk geregeld wordt, is op dit moment niet aan
de orde. 93Waarom heeft de regering niet ervoor gekozen het budgettair beslag
dat samenhangt met het ophogen van het WVA-percentage per 2001 in te zetten
voor verdere verruiming van de buitengewone lastenaftrek? Zoals aangegeven in de beleidsnota geldt ten aanzien van de verruiming
van de buitengewone lastenaftrek in 2000 het uitgangspunt dat het huidige
plafond van f 11 053,– voor de aftrekbare uitgaven wordt verhoogd
naar het niveau van de feitelijke kostprijs (indicatief: f 19 050,–).
Het ligt niet in de rede het plafond vervolgens te verhogen tot boven het
niveau van de feitelijke kostprijs. Daarnaast worden bij de voorgestelde verdeling
de middelen voor de fiscale impuls op een evenwichtige manier ingezet voor
zowel werkgevers als werknemers. 94Welke ondersteunende maatregelen wil de regering nemen ter bevordering
van de marktwerking in de kinderopvang, gezien het feit dat zij een openbare
aanbesteding als een te zwaar middel kwalificeert?Een verplichting tot openbare aanbesteding vindt het kabinet een te zwaar
instrument. Doel is het verkrijgen van meer transparantie in het proces van
toedelen van subsidies door gemeenten. Openbare aanbesteding is daarvoor één
van de mogelijke middelen.Zie ook vraag 59. Het hanteren van procedures die dat doel kunnen bewerkstelligen,
zal worden ondersteund door middel van informatie, begeleiding en onderzoek.
Ik zal in overleg met de VNG bepalen welke ondersteuning het meest gewenst
is. 95De regering wil één tabel ouderbijdragen die elke opvangvorm
omvat, maar niet alle vormen van opvang zijn toch even duur?Het kabinet streeft niet naar één enkele tabel, maar naar
één systeem waarmee in individuele gevallen de hoogte van de
ouderbijdrage berekend kan worden. Uiteraard spelen daarbij de kosten van
de opvang een rol. Zo kan gedacht worden aan een tabel met ouderbijdragen
die een inkomensafhankelijk percentage van de kostprijs vormen. Over de vormgeving
van dit systeem kan pas een beslissing worden genomen, zodra de resultaten
van het onderzoek naar het ouderbijdragensysteem bekend zijn. Zie tevens de
antwoorden op vraag 64 en vraag 66. 96Aan welke flankerende maatregelen denkt de regering om de benodigde
10 000 extra arbeidskrachten te krijgen?Zie het antwoord op vraag 1. Vragen GroenLinks 97Hoe ziet de regering de samenhang tussen kinderopvang en het lokale
jeugd- en onderwijsbeleid? Welke concrete linken met ander beleid ziet de
regering, bijvoorbeeld met de ontwikkeling van de brede school?Het kabinet is van mening dat ontwikkelingen in de kinderopvang (groei,
vernieuwing, kwaliteitsimpuls en uitbreiding leeftijdsgroepen) een goede afstemming
met het lokale jeugd- en onderwijsbeleid noodzakelijk maken. De feitelijke
aansluiting van school- en opvangtijden, maar ook de inhoudelijke afstemming
en het gebruik maken van elkaars expertise zijn hier voorbeelden van. Het
Brede Schoolconcept is gericht op het inrichten van een lokaal netwerk van
onderwijs, welzijn en zorg rondom jeugd en gezin. Kinderopvang is één
van de voorzieningen uit dit netwerk. 98Wordt de kinderopvang van mensen die vrijwilligerswerk doen en niet-werkenden
meegenomen in de Wet basisvoorziening kinderopvang?Besluitvorming over welke doelgroepen opgenomen zullen worden in de Wet
basisvoorzienig kinderopvang heeft nog niet plaats gevonden. Zie ook het antwoord
op vraag 16 en vraag 25. 99Welke voordelen en nadelen zijn verbonden aan het huidige financieringsmodel
met een verdeling tussen subsidie- en fiscale middelen? Waarom is voor deze
systematiek gekozen?Een antwoord op deze vraag is gegeven in de antwoorden op vraag 11 en
vraag 24. 100Met welke partijen in de kinderopvang wordt overlegd?Overlegpartijen voor het kinderopvangbeleid zijn: VNG, sociale partners,
werkgeversorganisaties, ouderorganisatie. Zie ook het antwoord op vraag 81. 101Wat is de stand van zaken met betrekking tot het onderzoek naar de
ouderbijdragen en de toegankelijkheid van de kinderopvang? Is het mogelijk
de uitkomsten van het onderzoek naar de Kamer te sturen voordat de Wet basisvoorziening
kinderopvang wordt besproken?Zoals is gemeld in het antwoord op vraag 64 komen de resultaten van het
onderzoek naar het ouderbijdragensysteem, waarbij tevens aandacht wordt besteed
aan de toegankelijkheid voor lage en middeninkomens, in het voorjaar van 2000
beschikbaar. Op basis daarvan zal een nieuw ouderbijdragensysteem worden ontwikkeld.
Uiteraard wordt uw Kamer op een zodanig moment op de hoogte gesteld van de
uitkomsten van dit onderzoek, dat deze een rol kunnen spelen bij het verdere
overleg en de besluitvorming. 102Hoe is het uiteindelijke cijfer van de uitbreidingscapaciteit f 71 000
plaatsen te rijmen met het voornemen van een verdubbeling van de capaciteit
zoals in het regeerakkoord is aangekondigd, te weten 89 000 plaatsen?Een capaciteitsuitbreiding met 71 000 plaatsen komt inderdaad lager
uit dan de verdubbeling van de capaciteit waar het Regeerakkoord over spreekt.
Er heeft een wijziging plaatsgevonden in de berekeningswijze van het aantal
plaatsen en een aanpassing van de prijs per kindplaats (verhoging), waardoor
de verdubbeling niet geheel gerealiseerd kan worden. Overigens komt de behoefteraming
van het CPB hier dichterbij in de buurt en mag ook uit het SGBO-onderzoek
de conclusie getrokken worden dat de voorziene uitbreiding de kinderopvang
op een adequaat niveau brengt. Een capaciteitsverdubbeling zou een uitbreiding
met 89 000 plaatsen betekenen. Het aantal van 71 000 plaatsen acht
ik een haalbaar aantal, gelet op het beschikbare budget, de veronderstelde
financiële inzet van andere partijen en de productiecapaciteit van gemeenten
en instellingen. Om die reden heb ik in de Beleidsnota kinderopvang beargumenteerd
weergegeven waarom gekozen is voor een uitbreiding met 71 000 plaatsen
boven een letterlijke verdubbeling van de capaciteit. 103Op grond van welke demografische gegevens is gekozen voor de 40/60
verhouding voor resp. kinderopvang en naschoolse opvang? Is de aangekondigde
uitbreiding voldoende om de babyboom de komende jaren op te vangen? Zijn in
de aangekondigde wet middelen gereserveerd voor de tussenschoolse opvang?
Zo nee, waarom niet?Een onderbouwing voor de verhouding 40/60 voor opvang 0–4 en 4–12
jarigen is gegeven in het antwoord op vraag 3. In het budget voor capaciteitsuitbreiding
zijn geen middelen gereserveerd voor tussenschoolse opvang. Naar de huidige
wetgeving valt deze opvang onder verantwoordelijkheid van het onderwijs. In
inhoudelijke en praktische zin zijn uiteraard relaties te leggen met buitenschoolse
opvang. Om die reden zal bij het opstellen van de Wet basisvoorziening kinderopvang
gekeken worden naar de positie van de tussenschoolse opvang.Tussenschoolse opvang kan – net als opvang vóór schooltijd
en gedurende verlengde openingstijden – een integraal onderdeel zijn
van een buitenschoolse opvangplaats. In situaties waarin een integraal aanbod
van buitenschoolse opvang wordt gedaan, kunnen derhalve de uren tussenschoolse
opvang meetellen binnen een buitenschoolse opvangplaats voor het bepalen van
het totaal aantal uren van een opvangplaats. 104Waarom is de verdubbelde capaciteit van 71 000 plaatsen in de
Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang meegeteld, terwijl
deze plaatsen bij het vaststellen van de nulsituatie niet zijn meegeteld?Op grond van de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang
zijn sinds eind 1997 circa 26 000 plaatsen buitenschoolse opvang in voorbereiding.
De Tijdelijke stimuleringsmaatregel regelt de totstandkoming van die plaatsen,
maar niet de structurele financiering daarvan. Via de budgetten die op grond
van het Regeerakkoord beschikbaar zijn gekomen en de bijbehorende financieringssystematiek
wordt de structurele voortzetting van deze plaatsen mogelijk gemaakt. Om die
reden maken deze plaatsen deel uit van de uitbreiding die eind 2002 gerealiseerd
moet zijn. De 26 000 plaatsen buitenschoolse opvang zijn bij de nulsituatie
voor buitenschoolse opvang (de situatie per 31 december 1996) niet meegeteld,
aangezien de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang pas daarna
(eind 1997) van kracht werd. 105Hoe zal de financiering van de kinderopvang in de gemeenten verlopen?
Hoe worden de capaciteitsafspraken gemaakt? Wordt van de gemeenten een plan
van aanpak en outputcijfers verwacht? Wat zijn de criteria voor toekenning
van de middelen? Krijgen de gemeenten pas middelen toebedeeld nadat zij plannen
hebben ingeleverd of krijgen alle gemeenten ongeacht de plannen een bepaald
bedrag toebedeeld?De beoogde uitbreidingsimpuls 1999–2002 voor de kinderopvang verloopt
grotendeels analoog aan die in de jaren 1990–1995 en 1997–2000.
De ervaring leert dat de gemeentelijke overheden op basis van een in de gemeenteraad
vastgesteld plan de aan hen toegewezen capaciteitsuitbreiding aanvragen en
vervolgens gaan realiseren. Daaraan vooraf gaat veelal een analyse van de
plaatselijke behoefte en overleg met betrokken organisaties. Dat proces is
in gang gezet met de voorlopige opgave van de te ontvangen uitkering die 30
juli 1999 aan de Nederlandse gemeenten is verzonden. Zoals in de brief van
8 juni 1999 (kamerstukken II 1998–1999, 26 587, nr. 1) staat aangegeven,
is in de laatste jaren steeds meer ervaring opgedaan –
ook in de kinderopvang – met openbare inschrijving van de beschikbare
subsidiemiddelen op basis van een bestek of programma van eisen. Het kabinet
acht dit een gewenste ontwikkeling en zal dit actief bevorderen. Met de VNG
wordt overleg gevoerd over een concreet plan van aanpak waarmee gemeenten
op dit punt gestimuleerd en ondersteund gaan worden.De wijze waarop de middelen aan gemeenten worden toegekend verloopt in
twee stappen. Allereerst worden de beschikbare middelen over de gemeenten
verdeeld aan de hand van enkele maatstaven uit de gemeentefondssystematiek.
Per gemeente wordt de hoogte van de uitkering en het aantal te realiseren
opvangplaatsen berekend. Elke gemeente kan in ieder geval in aanmerking komen
voor de aldus berekende uitkering.De tweede stap is de aanvraagprocedure. Gemeenten zijn in de gelegenheid
een uitkering aan te vragen voor minder, evenveel of meer opvangplaatsen dan
waarvoor ze volgens de eerste stap in ieder geval in aanmerking komen. De
opvangplaatsen die overblijven omdat er gemeenten zijn die minder aanvragen
of geen aanvraag doen, worden volgens een vastgestelde verdeelwijze verdeeld
over gemeenten die meer aanvragen. Gemeenten worden na afloop van de stimuleringsperiode
afgerekend op het aantal gerealiseerde plaatsen. Daarmee zijn de capaciteitsafspraken
bindend. 106Welke vrijheden hebben gemeenten bij het verruimen van de capaciteit
van kinderopvangplaatsen?De stimuleringsregeling (Regeling uitbreiding kinderopvang en buitenschoolse
opvang) is zo opgezet dat gemeenten optimale ruimte wordt geboden de uitbreiding
in hun gemeenten te realiseren. Lokale verschillen vergen een goede invulling
van de regiemogelijkheden door gemeenten. Deze ruimte heeft onder meer betrekking
op:– de omvang van de capaciteitsuitbreiding. Gemeenten bepalen zelf
voor hoeveel opvangplaatsen zij een uitkering aanvragen. In het antwoord op
vraag 105 is reeds ingegaan op de aanvraagprocedure;– de verhouding tussen het aantal te realiseren plaatsen buitenschoolse
opvang en dagopvang. Daarbij wordt wel uitgegaan van een verhouding tussen
buitenschoolse opvang en dagopvang van 60:40;– de keuze tussen opvang in kindercentra of via gastouderopvang;– het tempo van de uitbreiding. 107Op basis waarvan kan worden aangenomen dat met de toegekende middelen
de vereiste plaatsen in de kinderopvang gerealiseerd zullen worden door de
gemeenten?In vrijwel alle gemeenten is er kinderopvang. De toename van deze behoefte
is een majeure maatschappelijke ontwikkeling. Bijna alle gemeenten nemen deel
aan de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang. Deelname geschiedt
op basis van vrijwilligheid via een aanvraagprocedure (zie vraag 105). De
ervaringen met de stimuleringsmaatregelen in de periode 1990 tot en met 1995
wijzen uit dat gemeenten zich met succes inzetten om uitbreiding van kinderopvang
te realiseren. Bij de uitbreiding wordt gemeenten zoveel mogelijk beleidsvrijheid
geboden (zie vraag 106). Er is een tussentijdse herverdeling van middelen
voor zover gemeenten aangeven de capaciteitsafspraken niet na te kunnen komen.
Na afloop van de stimuleringsperiode worden gemeenten afgerekend op het aantal
gerealiseerde opvangplaatsen. Er is voorzien in voldoende structurele
financiering vanaf 2003. Op basis van bovenstaande kan worden aangenomen
dat gemeenten de vereiste plaatsen zullen realiseren. 108Op basis waarvan kan worden aangenomen dat met de fiscale stimuleringsmaatregelen
de vereiste plaatsen in de kinderopvang gerealiseerd zullen worden door werkgevers?De krapte op de arbeidsmarkt wordt steeds meer voelbaar, ook voor werkgevers.
Een krachtig wervingsbeleid veronderstelt derhalve dat meer en ruimere regelingen
worden getroffen voor de kosten van kinderopvang. In het voorjaarsoverleg
d.d. 16 juni 1999 tussen kabinet en sociale partners is de intentie uitgesproken
in cao's te komen tot meer en ruimere afspraken op het gebied van de kinderopvang.
Tevens wordt het als gevolg van de verhoging van het percentage voor de afdrachtsvermindering
kinderopvang goedkoper om werknemers kinderopvang aan te bieden. Het kabinet
verwacht dat de combinatie van deze factoren werk- gevers ertoe zal bewegen
niet-gesubsidieerde opvangplaatsen te realiseren. 109Zal de regeling voor de bijdrage van werkgevers aan kinderopvang
bij sommige bedrijven in het midden- en kleinbedrijf niet tot te zware lasten
kunnen leiden? Hoe staat de regering tegenover het stellen van een maximum
aan de werkgeversbijdrage gerelateerd aan de omzet?Voor de korte termijn ziet het kabinet af van een systeem met een vaste
werkgeversbijdrage per opvangplaats. Wel wordt bezien of voor de periode daarna
kan worden gekomen tot een uniform financieringssysteem met een vaste bijdrage,
zoals voorzien in het Regeerakkoord. In dat verband zal uiteraard worden gediscussieerd
over de omvang van een eventuele vaste bijdrage, en de wijze waarop zo'n bijdrage
wordt vastgesteld. 110Op welke wijze wordt de toegankelijkheid van de kinderopvang gewaarborgd?
Hoe verhoudt zich dit tot het introduceren van marktwerking in deze sector?De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor het lokale kinderopvangbeleid
en daarmee ook voor de beschikbaarheid en toegankelijkheid van subsidieplaatsen.
In die situatie verandert niets, indien subsidieplaatsen aan instellingen
worden toebedeeld op basis van openbare inschrijving. 111Hoe staat de regering tegenover het invoeren van een keurmerk voor
kinderopvang?De regering staat positief tegenover het dit voorjaar ingevoerde keurmerk
voor de kinderopvang en heeft de ontwikkeling van het kwaliteitsstelsel dat
daaraan ten grondslag ligt ook in belangrijke mate gesubsidieerd. De instellingen
voor kinderopvang hebben gekozen voor een systeem van vrijwillige zelfevaluatie
en certificering door onafhankelijke derden zoals dat ook in andere sectoren,
bijvoorbeeld in de gezondheidszorg, steeds meer gebruikelijk wordt. Ik vind
het van groot belang dat instellingen worden geprikkeld om zelf systematisch
te werken aan de eigen kwaliteit. Een landelijk erkend keurmerk geeft bovendien
zekerheid aan de klant dat men te maken heeft met een instelling voor kinderopvang
die zijn zaken goed op orde heeft. Het stelsel is vrijwillig, waardoor er altijd instellingen buiten de certificering
zullen blijven. Een systeem van basis-kwaliteitseisen voor alle instellingen
en toezicht daarop door de overheid blijft dan ook noodzakelijk. 112Wordt de zogenaamde regeling Kinderopvang alleenstaande ouders voor
alleenstaande ouders geïntegreerd in de Wet basisvoorziening kinderopvang?
Zo ja, is de regering bereid de eigen bijdrage in deze regeling, die sommige
gemeenten heffen, af te schaffen?Op dit moment is het nog te vroeg om aan te geven of de Regeling kinderopvang
en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders in de bijstand kan worden geïntegreerd
in de voorgenomen Wet basisvoorziening kinderopvang. Er wordt op termijn wel
naar integratie gestreefd. Het is de bedoeling eind 2000 betreffend wetsontwerp
bij de Tweede Kamer in te dienen.De Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders
is een uitstroomregeling voor alleenstaande ouders in de bijstand; de Wet
basisvoorziening kinderopvang zal het totale terrein van kinderopvang omvatten
(capaciteit, kwaliteit, financiering). Bij de voorbereiding van deze wet zal
onder andere ten behoeve van de uniformiteit van regelingen bezien worden
of het mogelijk is (en zo ja, hoe) de Regeling kinderopvang en buitenschoolse
opvang alleenstaande ouders in de Wet basisvoorziening kinderopvang te incorporeren.
Alsdan zal ook worden bekeken of de huidige manier van omgaan met de ouderbijdrage
in de regeling voor alleenstaande ouders kan worden gehandhaafd. Vooralsnog
blijft de Regeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande ouders
in zijn huidige vorm bestaan.Zie ook het antwoord op vraag 16. Vragen SP-fractie 113Hoeveel kinderen in Nederland maken gebruik van de formele kinderopvang
en hoeveel kinderen staan op de wachtlijst? Heeft de regering inzicht in de
sociaal-economische positie van de ouders van die kinderen? Heeft de regering
ook inzicht in het informele circuit?Bij kinderopvang kan een onderscheid gemaakt worden tussen informele opvang
(opvang in het privé circuit) en formele opvang (opvang in georganiseerd
verband). Eind 1997 maakten circa 161 000 kinderen gebruik van formele
opvang. Er stonden toen circa 40 000 kinderen op de wachtlijst (zie ook
vraag 37). Gegevens over de sociaal-economische positie van de ouders van
deze kinderen worden niet geregistreerd. Meer inzicht hierin zal beschikbaar
komen via het onderzoek naar de ouderbijdragen, dat onlangs is gestart (zie
hiervoor het antwoord op vraag 64). Daarin wordt ook gekeken naar achtergrondkenmerken
van groepen ouders die al dan niet gebruik maken van kinderopvang. Over het
informele circuit zijn weinig onderzoeksgegevens beschikbaar. Het Centraal
Planbureau meldt in de Macro-Economische verkenning 1999 dat in 1995 ongeveer
36% van het gebruik van kinderopvang voor 0–4 jarigen uit formele opvang
bestond. Voor 4–12 jarigen was dat in 1998 24%. 114Wat zijn de laatste cijfers inzake wachtlijsten, zo mogelijk uitgesplitst
per voorziening (buitenschoolse opvang, kinderdagopvang, gastouderopvang,
halve dagopvang) of per leeftijdsgroep (0–4 jaar, 4–12 jaar)?
Zijn er aparte wachtlijsten voor bedrijfsplaatsen en gesubsidieerde
plaatsen? Zo ja, kan de regering hier een overzicht van geven?In het antwoord op vraag 77 is aangegeven dat ongeveer 40 000 kinderen
op de wachtlijst staan, te weten 32 000 kinderen in de leeftijd van 0–4
jaar en 8 000 kinderen in de leeftijd van 4–12 jaar. Er zijn geen
aparte wachtlijstgegevens beschikbaar voor bedrijfsplaatsen en subsidieplaatsen.
Afgaande op ervaringsgegevens kan gesteld worden dat de wachtlijsten voor
subsidieplaatsen groter zijn dan voor bedrijfsplaatsen. 115Zijn in alle gemeenten (gesubsidieerde) mogelijkheden voor kinderopvang
en buitenschoolse opvang aanwezig of bestaan voor de buitenschoolse opvang
nog witte vlekken? Als er mogelijkheden voor kinderopvang en buitenschoolse
opvang zijn, betekent dit dat in die gemeenten geen wachtlijsten zijn voor
buitenschoolse opvang?Van alle gemeenten in Nederland heeft 96% kinderopvang (voor 0–4
en 4–12 jarigen) in de eigen gemeente of in samenwerking met een buurgemeente.
De aanwezigheid van kinderopvang wil overigens nog niet zeggen dat in de betreffende
gemeente geen wachtlijst zou bestaan. 116Er wordt geschreven dat «de kinderopvang moet beter worden
afgestemd op de zich wijzigende arbeidspatronen van ouders». Hoe ver
wil de regering hierin gaan gezien het belang van het kind en met het oog
op de ontwikkeling van de 24-uurseconomie en flexibele werktijden?Het is duidelijk dat wijzigingen in de arbeidspatronen van ouders gevolgen
hebben voor de behoefte aan kinderopvang. Uit recente experimenten met 24-uursopvang
bleek dat er bij veel ouders niet zozeer behoefte is aan 24-uurs kinderopvang,
maar vooral aan meer flexibel gebruik en verlengde openingstijden. De komende
periode zal dan ook – in de vorm van onderzoek – aandacht besteed
worden aan de gewijzigde behoefte aan kinderopvang. Het vervolgadvies van
de Commissie Dagindeling zal hier zeker bij betrokken worden. Het belang van
het kind zal daarbij uiteraard in ogenschouw worden genomen en worden meegewogen.
In het belang van het kind gelden bovendien voor alle instellingen voor kinderopvang
de kwaliteitseisen van het Tijdelijk besluit kwaliteitsregels kinderopvang,
waarop, zoals bekend, toezicht plaatsvindt door de overheid (in casu de gemeenten). 117Voor de intensivering van de opvang zijn in deze regeringsperiode
extra middelen beschikbaar gesteld, oplopend tot 250 mln. in 2002. Ziet de
regering mogelijkheden om dit geld versneld in te zetten?De inzet van middelen is gekoppeld aan de jaren waarop deze beschikbaar
komen. Een versnelde inzet van middelen is daarmee niet mogelijk. 118Van welke kwaliteitsnormen, met name wat betreft de groepsgrootte
en het aantal kinderen per leidster, is uitgegaan bij de vaststelling van
de prijs van de opvang voor 0–4 jarigen en 4–12 jarigen?Bij de vaststelling van de bekostigingsgrondslag van de opvang voor 0–4
jarigen en 4–12 jarigen is uitgegaan van de bestaande wettelijke kwaliteitsnormen
zoals vastgelegd in het Tijdelijk besluit kwaliteitsregels kinderopvang. Daarin
zijn onder meer normen voor de omvang van de groepen en de leid(st)er/kind-ratio
opgenomen. 119Bij de berekening van het aandeel van de overheid is uitgegaan van
het huidige aandeel van de ouders in de kosten van de opvang. Het is mogelijk
dat de hoogte van de tarieven voor lage en middeninkomens naar beneden dient
te worden bijgesteld, indien uit het lopende onderzoek blijkt dat dit om reden
van toegankelijkheid gewenst is. Zal dit dan ten koste gaan van de capaciteitsuitbreiding?Zie het antwoord op vraag 66. 120Waarom verdubbelt het aantal opvangplaatsen niet zoals in het regeerakkoord
was aangekondigd? Een uitbreiding met ongeveer 80% zou voldoende zijn voor
de toenemende behoefte in de komende jaren en het wegwerken van de wachtlijsten.
Het Centraal Plan Bureau heeft berekend dat een uitbreiding van ongeveer 45 000
plaatsen exclusief de wachtlijsten nodig is. Met welke factoren is hierbij
rekening gehouden? Is rekening gehouden met een toenemende arbeidsparticipatie,
een mogelijke verbetering in de toegankelijkheid door aanpassing van de eigen
bijdragen en substitutie vanuit het informele circuit?Een antwoord op deze vraag is gegeven in de antwoorden op vraag 3 en vraag
102. 121De beschikbare middelen worden in de periode tot 2002 via specifieke
uitkeringen aan de gemeenten beschikbaar gesteld. Op welke manier wordt gewaarborgd
dat met dit geld ook opvang wordt gerealiseerd en hoe wordt de daadwerkelijke
realisatie van het aantal extra opvangplaatsen vastgelegd en gecontroleerd?Zie het antwoord op vraag 107 voor de waarborgen voor het realiseren van
de opvangplaatsen.De daadwerkelijke realisatie wordt vastgelegd in een verklaring van het
gemeentebestuur omtrent het aantal gerealiseerde opvangplaatsen. Bij uitkeringen
boven de f 250 000,– is bovendien een accountantsverklaring
vereist. Daaraan voorafgaand gaat bij de aanvraag van de uitkering een verklaring
over de in de regeling vastgelegde peildata van de bestaande situatie. 122De komende uitbreidingsperiode wordt ervan afgezien de WVA om te
vormen naar een systeem met een vaste werkgeversbijdrage. Betekent dit dat
voor werkgevers de opvang voor laag betaalde werknemers voorlopig relatief
duur blijft? Veroorzaakt dit een probleem in de twee sectoren met toenemende
arbeidsmarktproblemen: de gezondheidszorg en het onderwijs?De komende uitbreidingsperiode blijft de hoogte van de werkgeversbijdrage
afhankelijk van de door de werknemer verschuldigde ouderbijdrage, en daarmee
van zijn inkomen. Zolang de huidige tariefstructuur gehandhaafd blijft, betekent
dat inderdaad dat de opvang voor laag betaalde werknemers de werkgever relatief
meer kost dan voor hoger betaalde werknemers. Er zijn geen redenen aan te
nemen dat handhaving van de huidige WVA-structuur tot specifieke problemen
voor de sectoren onderwijs en zorg leidt. 123De indruk bestaat dat de hoogte van de tarieven voor lage en middeninkomens
een negatieve invloed heeft op het gebruik van de kinderopvang. Zijn er concrete
aanwijzingen dat ouders afzien van kinderopvang vanwege de hoogte van de ouderbijdrage?Op dit moment zijn er geen concrete aanwijzingen dat ouders afzien van
kinderopvang vanwege de hoogte van de ouderbijdrage. In het onderzoek naar
de ouderbijdragen is de toegankelijkheid voor lage en middeninkomens een punt
van aandacht. 124De gemeenten zijn vrij om het advies van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS-advies) over de ouderbijdragen wel of niet over te nemen.
Is de regering van mening dat, gezien de mogelijke toegankelijkheidsproblemen
voor lage en middeninkomens, het ongewenst is dat gemeenten hogere tarieven
dan de geadviseerde tarieven voor lage en middeninkomens zouden vastleggen?Indien uit het onderzoek naar de ouderbijdragen blijkt dat er inderdaad
toegankelijkheidsproblemen voor lage en middeninkomens zijn, zal het kabinet
bezien welke conclusies hieraan verbonden moeten worden. Het is niet mogelijk
hierover uitspraken te doen voordat de resultaten van het onderzoek beschikbaar
zijn. Vanwege de relatie met het inkomensbeleid streeft het kabinet naar meer
uniformiteit in de ouderbijdragen. Onder meer om die reden zal het onderwerp
ouderbijdragen geregeld worden in de Wet basisvoorziening kinderopvang. 125Kan de gemeente de tabellen vaststellen zonder overleg met de betrokken
instellingen en oudervertegenwoordiging? Zo ja, vindt de regering dat een
gewenste situatie?Er bestaat voor gemeenten geen verplichting met kinderopvanginstellingen
en met vertegenwoordigers van ouders te overleggen over de ouderbijdragentabellen.
Gezien de relatie tussen de hoogte van de inkomsten uit ouderbijdragen en
het bedrag dat daarnaast als gemeentelijke subsidie nodig is, is het in de
praktijk echter vrijwel niet mogelijk de tabel vast te stellen zonder overleg
met de instellingen. Het verdient de voorkeur indien daar ook de gebruikers
een rol bij kunnen spelen. 126Op welke manier kan bezwaar aangetekend worden indien een oudervertegenwoordiging
het niet eens is met de voorgestelde tabel? Zijn er, behalve de mogelijkheden
om bezwaar- en beroepschriften in te dienen, andere mogelijkheden om bezwaar
aan te tekenen?In de huidige situatie is de beroepsgang afhankelijk van de wijze waarop
de gemeente de besluitvorming over de ouderbijdragen heeft geregeld. Als deze
besluitvorming is vastgelegd in de gemeentelijke kinderopvangverordening,
is daarbij vaak ook een procedure voor bezwaar en beroep geregeld. Het betreft
dan bezwaren van individuele gebruikers tegen de voor hen vastgestelde bijdrage.
Er kan ook gekeken worden naar de rol van de gebruikers als groep bij het
totstandkomen van opvangtarieven. Daarbij speelt de relatie tussen gemeente
en opvanginstelling. Het hanteren van door de gemeente vastgestelde tarieven
voor ouderbijdragen geldt over het algemeen als een voorwaarde voor het ontvangen
van subsidie. In die situatie zijn de mogelijkheden tot invloed voor de gebruikersgroep
beperkt tot de gebruikelijke wegen voor inspraak bij de lokale politieke besluitvorming.
Bij gesubsidieerde instellingen biedt de Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen ouders een mogelijkheid de instelling een advies
te geven over de opvangtarieven.Het is overigens de bedoeling om in de Wet basisvoorziening kinderopvang
bezwaar- en beroepsmogelijkheden wettelijk te regelen. 127Kan de regering inzicht geven in welke mate en op welke manier gemeenten
afwijken van het VWS-advies? Op welke termijn zal de wettelijke verankering
van de ouderbijdragen plaatsvinden? Is de regering van mening dat vanuit het
oogpunt van uniformiteit en rechtsgelijkheid zo snel mogelijk een systeem
van ouderbijdragen dient te komen?In 1999 is een eerste stap gezet in de richting van een wettelijk vast
te stellen tabel door de verantwoordelijkheid voor het uitbrengen van een
adviestabel ouderbijdragen weer bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport te leggen. Is de regering van mening dat de gemeenten deze adviestabel
dienen te volgen en is de regering bereid hier op aan te dringen bij de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten?Ieder jaar wordt door SGBO, het onderzoeks- en adviesbureau van de VNG,
de stand van zaken in de kinderopvang gemeten. Inmiddels is de monitor kinderopvang
1997 verschenen. Dit rapport geeft de stand van zaken weer per 31 december
1997. In dat jaar werd het advies over de ouderbijdragen uitgebracht door
de VNG. Met betrekking tot het gebruik van de adviestabel voor de ouderbijdragen
kunnen aan de monitor 1997 de volgende gegevens worden ontleend:– per 31 december 1997 hanteerde 75% van de 351 gemeenten, waarvoor
kon worden vastgesteld welke bedragen ouders betalen voor gesubsidieerde plaatsen,
de (destijds door de VNG uitgegeven) adviestabel of een tabel die daar sterk
op lijkt;– 4% hanteerde een «goedkopere» tabel. In die gemeenten
zijn ouders enkel procenten goedkoper uit;– ruim 17% kende een «duurdere» tabel;– 4% kende een vaste ouderbijdrage ongeacht de hoogte van het inkomen.Conform het Regeerakkoord zal het ouderbijdragensysteem wettelijk worden
vastgelegd in de Wet basisvoorziening kinderopvang. Eind 2000 zal hiervoor
een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer worden ingediend. Tot het moment dat
de ouderbijdragenregeling kracht van wet heeft gekregen zal worden gewerkt
met een adviestabel, waarvan het gebruik niet kan worden afgedwongen. In verband
met de fiscale regelgeving is het echter raadzaam de tabel te hanteren, omdat
de fiscale regelgeving op het gebied van de loonbelasting en de inkomstenbelasting
aansluit bij de VWS-tabel. 128Blijft het toezicht op lokaal niveau uitgeoefend door de gemeenten?
Waarom is niet ervoor gekozen het toezicht landelijk te regelen met handhaving
door een onafhankelijk instituut?Zie het antwoord op vraag 74. Vragen SGP-fractie 129Op welke verdere toename van de vraag naar kinderopvang doelt de
regering, wanneer zij stelt dat met een substantiële uitbreiding van
de kinderopvang «ingespeeld (kan) worden op de verdere toename van de vraag die het kabinet ook voor de komende jaren verwacht, onder andere
in het onderwijs en in de zorg»?Ziet de regering andere mogelijkheden om op die verdere toename van
de vraag in te spelen?Bedoeld is een verdere toename van de vraag voortvloeiend uit veranderingen
in de arbeidsparticipatie en arbeidsduur van vrouwen met jonge kinderen. Uitbreiding
van de mogelijkheden voor kinderopvang moet in samenhang worden gezien met
andere faciliteiten die de combinatie van arbeid en zorg mogelijk maken, zoals
deeltijdarbeid en verloffaciliteiten. 130Op welke andere faciliteiten die de combinatie tussen arbeid en zorg
mogelijk maken doelt de regering?Het kabinet doelt op het mogelijk maken van maatwerk inzake de bestaande
wettelijke verlofrechten, het voorbereiden van een regeling voor adoptieverlof,
de introductie van een recht op zorgverlof, het wetsvoorstel aanpassing arbeidsduur
en een regeling voor verlofsparen.Voorts neemt het kabinet ook op andere terreinen initiatieven die kunnen
bijdragen aan een nieuw evenwicht tussen arbeid en zorg. Zo zal bij het midden-
en klein bedrijf een onderzoek gestart worden naar «best practices»
op het gebied van het oplossen van bezettingsproblemen die kunnen ontstaan
als gevolg van deeltijdwerk en langdurig verlof. Ook is een onderzoek gepland
naar de vraag in hoeverre zelfstandigen belemmeringen ondervinden bij het
combineren van arbeid en zorg en aan welke oplossingen gedacht kan worden.Experimenten op het gebied van dagindeling worden financieel mogelijk
gemaakt. In deze kabinetsperiode is f 60 miljoen beschikbaar voor de
Stimuleringsmaatregel dagindeling. De experimenten zullen er aan bijdragen
dat het combineren van arbeid en zorgtaken eenvoudiger wordt. Het gaat bijvoorbeeld
om het bevorderen van werktijden op maat, verruiming van openingstijden van
scholen en het beter afstemmen van arbeidstijden op de openingstijden van
scholen, kinderopvang, publieke dienstverlening en vrije-tijdsvoorzieningen. 131Kan de regering onderbouwen waarom de capaciteitsuitbreiding in de
kinderopvang voor 62% uit buitenschoolse opvang zou moeten bestaan?Een antwoord op deze vraag is gegeven in het antwoord op vraag 3. 132Kan de regering onderbouwen waarom bij de berekening van de capaciteitsuitbreiding
een verhouding tussen de opvang voor 0–4 jarigen en 4–12 jarigen
van 40/60 tot een gemiddelde overheidsbijdrage per plaats van f 8420,–
leidt?Bij subsidieplaatsen voor 0–4 jarigen wordt uitgegaan van een overheidsbijdrage
per plaats van f 12 000,–. Bij subsidieplaatsen voor 4–12
jarigen is dat f 6035,– per plaats. Bij een verhouding tussen plaatsen
voor 0–4 en 4–12 jarigen van 40/60 leidt dat tot een gemiddelde
bijdrage per plaats van f 8420,–. 133Waarop is de landelijk gehanteerde 40/60-verhouding gebaseerd?Een antwoord op deze vraag is gegeven in het antwoord op vraag 3. 134Waarom telt één eenheid buitenschoolse opvang mee voor
0,66 opvangplaats?Sinds 1989 is jaarlijks de capaciteitsontwikkeling in de kinderopvang
gevolgd. Dit onderzoek vond plaats als evaluatieonderzoek van de verschillende
stimuleringsmaatregelen kinderopvang die vanaf 1990 van kracht zijn geweest.
In de subsidiesystematiek van die regelingen was een plaats hele-dagopvang
(2 160 uur opvang per jaar) de centrale bekostigingseenheid. Andere soorten
opvang werden naar rato van het aantal uren opvang omgerekend naar hele-dagopvang.
Op die manier telde één plaats buitenschoolse opvang mee voor
0,66. Het jaarlijkse capaciteitsonderzoek volgde ook deze systematiek. Met
ingang van 1997 worden de verschillende soorten opvang in de eigen eenheid
weergegeven. 135Waarop baseert de regering het feit dat zij uitgaat van een verhouding
tussen subsidieplaatsen en niet-subsidieplaatsen van 45/55?Uit onderzoek is bekend dat de huidige formele kinderopvang voor 40% bestaat
uit subsidieplaatsen en voor 60% uit niet-subsidieplaatsen (bedrijfsplaatsen
en particuliere plaatsen). Ook de exploitatie van de komende uitbreiding van
de kinderopvang zal voor een belangrijk deel gedragen moeten worden door niet-subsidieplaatsen.
Beide soorten plaatsen vormen communicerende vaten. Een groot aandeel niet-subsidieplaatsen
betekent dat gemeenten en instellingen met minder subsidieplaatsen toe zouden
kunnen. Omgekeerd maakt een lager aantal niet-subsidieplaatsen een groter
aantal subsidieplaatsen nodig. De ontwikkeling bij niet-subsidieplaatsen is
onder meer afhankelijk van aantal en aard van CAO-afspraken, die autonoom
door werkgevers en werknemers worden vastgesteld. Om die reden is een conservatieve
inschatting van het aandeel niet-subsidieplaatsen aangehouden (55%). 136Op basis van welke «objectieve verdeelmaatstaven» wordt
de hoogte van het subsidiebudget per gemeente en de daarbij behorende gemeentelijke
capaciteitsuitbreiding bepaald?De uitkering per gemeente wordt bepaald op basis van enkele verdeelmaatstaven
die ook worden gebruikt voor het gemeentefonds. De verdeelmaatstaven zijn
gestoeld op recente gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek.Kinderopvang is bedoeld voor kinderen van 0 tot het einde van de basisischoolleeftijd.
Dit is als belangrijkste criterium voor de verdeling van de beschikbare middelen
genomen. Van het beschikbare budget wordt 80% op basis hiervan verdeeld. Dit
criterium wordt in de gemeentefondssystematiek het dichtst benaderd door de
verdeelmaatstaf voor het aantal jongeren van 0–20 jaar in een gemeente.De rest van de beschikbare middelen wordt verdeeld op basis van het aantal
huishoudens met een laag inkomen en het aantal inwoners dat tot de minderheden
behoort, elk voor 10%. Zie ook het antwoord op vraag 9. 137In hoeverre en op welke wijze zullen de fiscale maatregelen ter stimulering
van de kinderopvang betrekking hebben op faciliteiten in de vorm van gastouderopvang? De fiscale faciliteiten hebben betrekking op kinderopvang waarvoor bij
gemeentelijke verordening kwaliteitseisen zijn gesteld en een vergunning is
verstrekt. Indien sprake is van gastouderopvang die aan de in een gemeentelijke
verordening gestelde kwaliteitseisen voldoet, hetgeen blijkt uit het feit
dat het gastouderbureau over een door de gemeente afgegeven vergunning beschikt,
zijn de fiscale faciliteiten ook op gastouderopvang van toepassing. 138Waarom wijken gemeenten af van de VWS-adviestabel voor de ouderbijdragen?
Betreft het hier een afwijken naar boven of een afwijken naar beneden?Op dit moment bestaat geen inzicht in de motieven waarom gemeenten afwijken
van de VWS-adviestabel voor de ouderbijdragen. In het onderzoek naar het ouderbijdragensysteem
in de kinderopvang komt dit aan de orde. Zie overigens het antwoord op vraag
127. Vragen GPV-fractie 139Hoe verhoudt zich het beleid ten aanzien van de kinderopvang tot
het beleid dat gericht is op een betere afstemming van arbeid en zorg? Heeft
de sterke stimulering van de kinderopvang niet tot gevolg dat steeds meer
ouderlijke zorgtaken worden uitbesteed aan professionele krachten? Zo ja,
vindt de regering dit wenselijk?Het kabinet wil keuzes voor ouders mogelijk maken en acht zich verantwoordelijk
voor het scheppen van voorwaarden om die keuzes te maken. Dit geldt onder
meer voor de wijze waarop ouders arbeid en zorg willen combineren. Hierbij
laat het kabinet zich inspireren door het combinatiescenario, waarbij ouders
zowel betaalde arbeid verrichten, als voor hun kinderen zorgen. Veel ouders
besteden een deel van de zorg voor kinderen uit aan professionele krachten.
Het kabinet acht dat niet bezwaarlijk. Het kabinet is geen voorstander van
het uitbestedingsmodel, waarbij de zorg voor kinderen volledig wordt uitbesteed.Een van de voorwaarden voor de combinatie van arbeid en zorg is het beschikbaar
zijn van betaalbare, kwalitatief goede kinderopvang. Om de kwaliteit te garanderen
moeten alle instellingen voor kinderopvang voldoen aan de kwaliteitseisen,
zoals op dit moment vastgelegd in het Tijdelijk besluit kwaliteitsregels.
Andere elementen in het arbeid en zorg beleid betreffen het wetsvoorstel aanpassing
arbeidsduur en voorstellen over zorgverlof. Het beleid ten aanzien van kinderopvang
en het beleid om te komen tot een betere afstemming van arbeid en zorg sluiten
derhalve goed op elkaar aan. 140Is de regering van oordeel dat een benadering die voor ouders belemmeringen
wegneemt om zorgtaken voor hun kinderen op zich te nemen recht doet aan de
ouderlijke verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen?Het kabinet is van mening dat ouders primair verantwoordelijk zijn voor
de opvoeding van hun kinderen. Ouders maken eigen keuzes in de wijze waarop
zij arbeid en zorgtaken willen invullen. Die keuzes kunnen tot gevolg hebben
dat kinderen een deel van de opvoeding ontvangen bij een kinderopvanginstelling.
Dit doet geen afbreuk aan de verantwoordelijkheid van ouders. Ouders hebben
bovendien op basis van de Wet medezeggenschap, de Wet klachtrecht en het Tijdelijk
besluit kwaliteitsregels kinderopvang velerlei mogelijkheden
om invloed uit te oefenen op (het beleid van) de instelling voor kinderopvang.
Ook in de dagelijkse contacten met leidsters hebben ouders alle kans recht
te doen aan hun ouderlijke verantwoordelijkheid. 141Deelt de regering de opvatting dat de noodzaak van de capaciteitsuitbreiding
aan betekenis inboet als ouders zelf besluiten gezamenlijk die zorgtaak op
zich te nemen? Zo ja, ligt het dan niet in de rede een dergelijke keuze te
faciliteren? Ouders die deze keuze maken blijven in het kader van het huidige
beleid immers van ondersteuning verstoken. Is er geen sprake van een ongelijke
behandeling?Het is inderdaad zo dat formele kinderopvang niet nodig is als ouders
zelf hun kinderen opvangen. In de praktijk leidde deze keuze echter veelal
tot een traditionele rolverdeling waarbij vrouwen de kinderen verzorgen en
mannen de kost verdienen. Uiteraard houden ouders de verantwoordelijkheid
voor de keuze over de verhouding tussen het zelf zorgen voor hun kinderen
en het uitbesteden van die zorg. De overheid staat echter niet neutraal tegenover
de keuze die ouders maken ten aanzien van arbeid en zorg. Het combineren van
arbeid en zorg wordt meer gefaciliteerd dan de keuze voor geheel zelf zorgen
voor kinderen, vanwege het economische en emancipatorische belang van betaalde
arbeid door vrouwen (met kinderen). De uitbreiding van de overheidsbijdrage
aan kinderopvang kan worden beschouwd als een ondersteuning van ouders in
de verwervingskosten die zij maken voor betaalde arbeid. Overigens wil het
kabinet tegemoet komen aan eventuele wensen van ouders om enige tijd zelf
voor hun kind te zorgen door de verdere mogelijkheden van betaald ouderschapsverlof
te onderzoeken, waarmee een begin is gemaakt via de Wet financiering loopbaanonderbreking
en de voorstellen voor fiscale facilitering van verlofsparen. Het voordeel
van dergelijke verlofregelingen is dat de band met betaalde arbeid behouden
blijft. 142Gesteld wordt dat gedurende de uitbreidingsoperatie periodiek afzonderlijk
zal worden overlegd met partijen in de kinderopvang, waaronder de ouders.
Welke ouderorganisaties heeft de regering daarbij op het oog?De groep ouders is in het overleg vertegenwoordigd via de Belangenorganisatie
van ouders in de kinderopvang (BOinK). Bij deze organisatie zijn oudercommissies
van kinderopvanginstellingen aangesloten. 143De regering gaat voor de prijs van een kinderopvangplaats, conform
de SZW-subsidieregeling kinderopvang en buitenschoolse opvang alleenstaande
ouders uit van f 19 050,– per plaats. Dekt dit bedrag de werkelijke
kosten? Wordt dit bedrag geïndexeerd?Een antwoord op deze vraag is gegeven in het antwoord op vraag 4. 144Waarom wordt de capaciteit in 1996 als nulsituatie voor uitbreiding
van buitenschoolse opvang tot uitgangspunt genomen, terwijl, zoals aangegeven,
de capaciteit in 1996 en 1997 gelijk was, namelijk 23 000 plaatsen?Voor de uitbreiding van de buitenschoolse opvang wordt de capaciteit eind
1996 als nulsituatie gehandhaafd, omdat dat tevens het formele nulmoment is
van de Tijdelijke stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang. Op grond van
die maatregel is aan gemeenten een rijksbijdrage verleend voor de uitbreiding
van de buitenschoolse opvangcapaciteit per ultimo 2000 ten opzichte
van het aantal buitenschoolse opvangplaatsen eind 1996. Deze bijdrage is eind
1997 toegekend en heeft in dat jaar nog niet geleid tot feitelijke uitbreiding;
daardoor is de stand eind 1996 dezelfde als van eind 1997. 145Gesteld wordt dat om herverdelingproblemen bij de overheveling van
middelen na 2002 naar het gemeentefonds te voorkomen, de subsidieregeling
een verdeling van middelen hanteert op grond van verdeelmaatstaven uit de
gemeentefondssystematiek. Hoe verhoudt dit zich ten opzichte van de opmerking
dat «onderzocht wordt of het mogelijk is binnen de systematiek van de
subsidieregeling rekening te houden met de verschillen in mogelijkheden van
gemeenten»?Zoals uit de antwoorden op de vragen 8 en 49 blijkt, zou het rekening
houden met verschillen in mogelijkheden van gemeenten geen invloed hebben
op de verdeling van de middelen, maar alleen op het met die middelen te realiseren
aantal plaatsen. Er zou dan ook geen herverdeelprobleem ontstaan. 146Hoe verhoudt het voorgenomen complexe beleid zich tot het beleid
op het gebied van marktwerking en deregulering? Ligt het niet meer in de rede
om de vraagfinanciering te versterken?Kan zodoende ook niet meer recht worden gedaan aan ouders die er
voor kiezen zelf de zorg voor hun kinderen op zich te nemen?Het voorgenomen kinderopvangbeleid is een mix van vraag- en aanbodfinanciering.
Gezien de capaciteitstekorten acht het kabinet het gewenst een gerichte impuls
naar het aanbod te laten gaan. Een meer vraaggericht systeem is onderwerp
van onderzoek tijdens de komende uitbreidingsperiode. Zie ook vraag 141. 147Aanpassing van de tariefstructuur voor lage en middeninkomens zal
consequenties hebben voor de capaciteitsuitbreiding bij gelijkblijvende financiële
kaders. Aanvaardt de regering deze consequenties of zal gekozen worden voor
ophoging van het budget?Een antwoord op deze vraag is gegeven in het antwoord op vraag 85. 148Op grond van welke vooronderstellingen is de regering gekomen tot
de hoogte van het bedrag dat beschikbaar wordt gesteld voor de bouwimpuls?
Zijn de middelen die in dit verband ter beschikking worden gesteld voldoende?Het bestuur van het waarborgfonds heeft een indicatieve berekening gemaakt
van de kapitaalbehoefte in relatie tot het geplande investeringsvolume. Op
grond daarvan concludeert het waarborgfonds dat een vergroting van het garantiekapitaal
met minimaal f 20 mln. nodig is. Gezien het grote aantal aannamen dat
aan deze berekening ten grondslag ligt, stelt het waarborgfonds voor te starten
met een kapitaalsuitbreiding van f 10 mln. en op grond van een verdere
inventarisatie te besluiten over een eventuele verdere vergroting van het
garantiekapitaal. In aansluiting daarbij heb ik besloten het waarborgfonds
een subsidie van f 10 mln. (f 5 mln. in 1999 en f 5 mln. in
2000) ten behoeve van vergroting van het garantiekapitaal toe te kennen. Op
grond van een evaluatie zal halverwege 2000 bekeken worden of het fonds met
dit kapitaal zijn taken kan waarmaken. Zie ook het antwoord op vraag 22 en
vraag 68. 149Zal met flankerend beleid de beoogde noodzakelijke instroom van personeel
gerealiseerd kunnen worden, gezien de krapte op de arbeidsmarkt?Een antwoord op deze vraag is gegeven in het antwoord op vraag 1. 150Wat verstaat de regering onder pedagogische vernieuwing en ontwikkeling?
Hoe verhoudt zich dit tot het reguliere onderwijs en de daar vigerende wet-
en regelgeving? Is de regering, gezien de ouderlijke verantwoordelijkheid
voor de opvoeding van hun kinderen, bereid bij de subsidieregelingen en de
aanbesteding van de middelen rekening te houden met de identiteit van de kinderopvangvoorzieningen?
Kan dit worden verdisconteerd in het bestek of het programma van eisen bij
de openbare aanbesteding?De regering stimuleert het verbeteren van de pedagogische kwaliteit door
verdere ontwikkeling van pedagogische vernieuwing in de kinderopvang. Pedagogische
kwaliteit heeft te maken met de bijdrage die de kinderopvang levert aan de
sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen. De pedagogische
kwaliteit wordt verder ontwikkeld bijvoorbeeld door het bevorderen van nieuwe
vormen van buitenschoolse opvang toegesneden op de behoeften en mogelijkheden
van met name 8–12 jarigen (en hun ouders) voor wie de meer traditionele
vormen van «kinderopvang» niet aantrekkelijk zijn (kinderen in
die leeftijd vinden dat te «kinderachtig»).Daarbij wordt nadrukkelijk samenwerking gezocht met het basisonderwijs
(waarbij de scholen uiteraard zijn gehouden aan de daar vigerende wet- en
regelgeving) en vormen van sociaal-cultureel werk en vrijetijdsverenigingen.Bij het toekennen van de middelen wordt geen onderscheid gemaakt naar
identiteit van de voorzieningen. Zoals ook in het verleden gebruikelijk, is
gekozen voor een systeem van vaste bedragen voor de gemeente per gerealiseerde
opvangplaats op basis van het aantal uren dat wordt opgevangen en de leeftijdscategorie
van de kinderen. Daarbij geldt dat alle voorzieningen gehouden zijn tenminste
te voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen zoals vastgelegd in het Tijdelijk
besluit kwaliteitsregels kinderopvang en op termijn in de Wet basisvoorziening
kinderopvang. Uiteraard laat dit de ouderlijke verantwoordelijkheid voor de
opvoeding onverlet. Sterker nog, de artikelen 3 en 4 van het Tijdelijk besluit
strekken er toe dat de instellingen consequent de ouders betrekken bij de
opvang van hun kinderen en daarop invloed geven. Lokaal kan derhalve in aansluiting
op de behoeften van de ouders nader kleur en invulling worden gegeven aan
de identiteit van de instelling. 151Wat is de visie van de regering op de ontwikkeling van de gastouderopvang?Zie het antwoord op vraag 36.XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Bijleveld-Schouten (CDA), Middel (PvdA), Essers (VVD), voorzitter,
Dankers (CDA), Oudkerk (PvdA), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Rouvoet (RPF),
De Vries (VVD), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Passtoors (VVD),
Eisses-Timmerman (CDA), Gortzak (PvdA), Hermann (GL), Buijs (CDA), Atsma (CDA),
Van Gent (GL), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant (SP), E. Meijer (VVD), Van
der Hoek (PvdA).Plv. leden: Van 't Riet (D66), Rehwinkel (PvdA), Eurlings
(CDA), Apostolou (PvdA), Örgü (VVD), Van de Camp (CDA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Ravestein (D66), Weekers (VVD), Schutte (GPV), Cherribi (VVD),
Schimmel (D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Belinfante
(PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th. A. M. Meijer
(CDA), Rosenmöller (GL), Duijkers (PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP),
O. P. G. Vos (VVD), Hamer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26587-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl