Financiële verantwoordingen over het jaar 2001; Financiële verantwoording van het Rijk
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28380, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

05-06-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28380 nr. 1

05-06-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVoorwoordVerzoek tot dechargeverlening over het financieel beheer
in 2001Inhoudsopgave1. Hoofdlijnen van het begrotingsbeleid1.1 Inleidingeconomische groeiEMU-saldo/EMU-schuldaansluiting begroting-verantwoording1.2 Prioriteiten van beleidUitgavenverhogingenregeerakkoordOnderwijsonderwijsberoepsonderwijsachterstandsbeleidArbeidsmarkt en inkomensbeleidarbeidsaanboduitstroom bijstandsgerechtigdenZorgzorgInfrastructuurinfrastructuurkenniswijknieuwe sleutelprojectenNatuur en milieueconologisch hoofdstructuurvijfde nota ruimtelijke ordeningVeiligheidveiligheidopenbaar ministeriepolitieInternationaal en defensieinternationale samenwerkingOveriggemeente- en provinciefondsmonumentenzorgasielterreinBelastingherzieningbelastingherziening1.3 De uitgaventoetsinguitgavenkaderRijksbegroting in enge zinkaders rijksbegroting engSociale Zekerheid en Arbeidsmarktkader SZAZorgkader zorg1.4 De ontvangstenoverheidsinkomstenBelastinginkomstenbelastingenDoorwerking realisatie 2000Autonome wijzigingenramingsbijstellingenBijstelling 2001 door een gewijzigd economisch beeldDe premieontvangstenpremieontvangstenAardgasbatenaardgasbaten1.5 Het EMU-saldo en de EMU-schuldHet saldoEMU-saldoDe schuldEMU-schuldGrafiek 1.5.1: Ontwikkeling 1990–2001 EMU-saldo
en EMU-schuldVergelijking met de oorspronkelijke ramingGrafiek 1.5.2: Ontwikkeling EMU-saldo 2001 vanaf Regeerakkoord
op de verschillende notamomentenuitkomst versus ramingAOW-spaarfondsEMU-saldo en EMU-schuld 1999, 2000 en 2001 in Europees
perspectiefeuropees perspectiefGrafiek 1.5.3: Het EMU-saldo in Europees perspectiefGrafiek 1.5.4: De EMU-schuld in Europees perspectief2. Hoofdlijnen van het financieel management2.1 Inleidingbedrijfsvoering2.2 Rijksbrede thema's bedrijfsvoeringFinancieel beheer departementenfinancieel beheerFinancieel beheer agentschappen (baten- en lastendiensten)agentschappenMaterieelbeheermaterieelbeheerInkoop en Europese Aanbestedingsregelsprofessioneel inkopenInformatiebeveiliginginformatievoorzieningIntegriteit en fraudeintegriteitControleerbaarheid en uitvoerbaarheidcontroleerbaarheid uitvoerbaarheidReviewbeleidaccountantsverklaringToezichtvisies gericht op rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT)toezicht2.3 Bijzondere thema's bedrijfsvoeringDe audit-functie in het VBTB-tijdperkaudit-functieBaseline financieel en materieelbeheerbaselineOntwikkelingen in financieel beheer, toezicht en controle
Europese geldstromeneuropese geldstromen2.4 Resultaatgericht verantwoordenVBTBimplementatie VBTBVerantwoording over beleidsprioriteitenprestatiegegevensTot slotEigentijds BegrotenbegrotingsstelselInterdepartementale beleidsonderzoekenbeleidsonderzoekLijst van gebruikte termen en hun betekenis AgentschapAOW-spaarfondsBaten-lastendienstBaten-lastenstelselBedrijfsvoeringBeleidsintensiveringenBeleidsevaluatieBesparingsverliesBruto Binnenlands Product (BBP)BudgetdisciplinesectorBudgetteringsafsprakenConsolidatieContractloon(stijging)DecentralisatieDeflator BBPDerdenrekeningDereguleringDesalderingDoelmatigheidDoeltreffendheidEconomische en Monetaire Unie (EMU)EindejaarsmargeEMU-saldoEMU-schuldEuropese structuurfondsenFonds Economische Structuurversterking (FES)GemeentefondsGovernment governanceHomogone Groep Internationale Samenwerking (HGIS)IJklijnInfrastructuurfondsInterdepartementale beleidsonderzoekenIntertemporele compensatieKasstelselKas-verplichtingenstelselLastenverlichting respectievelijk -verzwaringLeen- en depositofaciliteitLoonbijstellingMacromutatiesNajaarsnotaNetto-uitgavenNetto-uitgaven Rijksbegroting in enge zinNetto-uitgaven Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktNetto-uitgaven zorgsectorNiet-belastingontvangsten (of -middelen)Nominale mutatiesOmbuigingOpeneinderegelingOverboekingOverige publiekrechtelijke lichamen (OPL)ParticipatiegraadPrestatiegegevensPrijsbijstellingProvinciefondsReële uitgavenkader(s)Rente (korte en lange)Sociale fondsenTrendmatig begrotingsbeleidUitgavenkaderUitgavenprioriteitenUitgavenreserveVermoedelijke UitkomstenVerzelfstandigingVoorjaarsnotaVoorlopige Rekening (Februarinota)Zelfstandig bestuursorgaan (ZBO)Bijlagen1. Budgettaire kerngegevens 2. De uitgaven en niet-belastingontvangsten 2001 2.3 Rijksbegroting in enge zin Toelichting2.4 Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktSOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT Toelichting2.5 Zorg Toelichting2.6 Agentschapsbegrotingen 2002ToelichtingToelichtingToelichting3. De belasting- en premieontvangsten4. EMU-saldo, EMU-schuld, sociale fondsen en financieringsbehoeften5. Belastinguitgaven6. Verticale Toelichting 20017. Staatsbalans 2001 (pro forma)1.1 Inleiding Staatsbalans1.2 Staatsbalans per 31 december 2001AlgemeenOpstelling Staatsbalans volgens ESR 1995Ontwikkeling staatsvermogenConsolidatiekringToelichting op de afzonderlijke balanspostenA Niet-financiële activaA1 Winstrechten minerale reservesA2 Overige niet-financiële activaB VorderingenB1 Chartale en girale betaalmiddelenB2 Verstrekte langlopende leningenToelichting op verstrekte langlopende leningenB3 Aandelen en overige deelnemingenToelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenToelichting op deelnemingen in internationale instellingenB4 Handelskredieten en transitorische postena. Overlopende activab. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staanc. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projectene. Overige vorderingen C SchuldenC1 Munten in omloopC2 Dutch Treasury CertificatesC3 StaatsobligatiesC4 Onderhandse staatsleningenC5 Overige leningen op lange termijnC6 Militaire pensioenenC7 Handelskredieten en transitorische postena. Overlopende passiva b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staanc. Overig Voorwaardelijke verplichtingen8. Monitor ombuigingen/intensiveringen RegeerakkoordRegeerakkoordombuigingenLijst van gebruikte afkortingen Trefwoordenlijst
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28380Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 335 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 380Financiële verantwoordingen over het jaar 2001nr. 1FINANCIEEL JAARVERSLAG VAN HET RIJKSamengesteld op grond van artikel 68 van de Comptabiliteitswet.'s-Gravenhage, 5 juni 2002De Minister van Financiën,G. ZalmVoorwoordHet Financieel Jaarverslag van het Rijk over 2001 zoals dat voor u ligt,
is om meerdere redenen een bijzondere. Het is het laatste jaarverslag dat
grotendeels nog in de oude vorm wordt gepresenteerd, omdat in de begroting
voor het jaar 2001 nog niet de 3 basisvragen «Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag dat kosten?» centraal stonden. In
de begroting voor 2002 stonden die vragen wel centraal en dus zal pas volgend
jaar in het Financieel Jaarverslag over dat jaar aangesloten worden bij die
basisvragen door beantwoording van de typische Jaarverslag-vragen: «Hebben
we bereikt wat we hebben beoogd? Hebben we gedaan wat we daarvoor zouden doen?
Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?».Daarnaast is dit Financieel Jaarverslag van het Rijk het eerste dat volledig
in euro is aangegeven. Het bijzondere karakter zit ook in het feit dat we
in 2001 voor het eerst sinds vele jaren van sterke economische groei te maken
kregen met een aanzienlijke vertraging in die groei.Ten slotte is dit Financieel Jaarverslag van het Rijk ook het laatste
jaarverslag van het kabinet-Kok II en daarmee mogelijk ook van ondergetekende
als minister van Financiën.De economische groei over 2001 is uitgekomen op 1,1%, na jaren van groei
rond de 4% en ook een prognose voor 2001 in die orde van grootte. Het EMU-saldo
voor 2001 is uitgekomen op 0,2% BBP. De EMU-schuld kwam uit op 53,2% BBP.
Beide cijfers waren daarmee wat ongunstiger dan in de begroting voor 2001
werd voorzien, maar het is verheugend te constateren dat het trendmatige begrotingsbeleid
ook in mindere tijden z'n verdienste heeft bewezen. Voor 2001 kon bijna 7
miljard euro aan extra uitgaven, bovenop de 3 miljard uit het Regeerakkoord,
beschikbaar worden gemaakt zonder overschrijding van het uitgavenkader en
met behoud van de rust in het begrotingsproces.Met dit jaarverslag is weer een belangrijke stap gezet in een voortgaand
proces van het transparanter maken van het begrotings- en verantwoordingsproces.
Hoewel er zoals aangegeven nog geen sprake is van een echte VBTB-verantwoording
(Van Beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording), gaat dit jaarverslag al
wel zo concreet mogelijk in op de resultaten van het beleid en worden er al
wel financiële en kwantitatieve prestatiegegevens gepresenteerd. Er zullen
echter nog belangrijke vervolgstappen gezet moeten worden. Voorwaar een mooie
taak voor mijn opvolger.De Minister van Financiën,G. Zalm Verzoek tot dechargeverlening over het financieel beheer
in 2001Aan de Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer der Staten-Generaal,Onder verwijzing naar artikel 68, tweede lid, van de Comptabiliteitswet1 verzoek ik beide Kamers van de Staten-Generaal de ministers
decharge te verlenen over het door hen in het jaar 2001 gevoerde financiële
beheer.De dechargeverlening dient plaats te vinden aan de hand van:a. de betrokken departementale en niet-departementale jaarverslagen;b. het onderhavige Financieel Jaarverslag van het Rijk;c. de rapporten van onderzoek van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de departementale en niet-departementale jaarverslagen;d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel Jaarverslag van het Rijk opgenomen rekening van uitgaven
en ontvangsten van het Rijk en met betrekking tot de in het Financieel Jaarverslag
van het Rijk opgenomen Saldibalans van het Rijk;en wel nadat de betrokken Slotwetten zijn vastgesteld.Elke minister dient afzonderlijk te worden gedechargeerd voor het gevoerde
financiële beheer overeenkomstig onderstaand schema. Voor de minister
van:Met betrekking tot het financieel
beheer samenhangende met:Algemene ZakenDe begroting van het ministerie van Algemene Zaken (III) De begroting
van het Huis der Koningin (I)Buitenlandse ZakenDe begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken (V)JustitieDe begroting van het ministerie van Justitie (VI)Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesDe begroting van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) De begroting
van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) De begroting
van Koninkrijksrelaties (IV) De begroting
van het ProvinciefondsOnderwijs, Cultuur en WetenschappenDe begroting het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen (VIII)FinanciënDe begroting van het ministerie van Financiën (IXB) De begroting
van de Nationale Schuld (IXA) De begroting
van het GemeentefondsDefensieDe begroting van het ministerie van Defensie (X)Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerDe begroting van het ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI)Verkeer en WaterstaatDe begroting van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) De begroting
van het InfrastructuurfondsEconomische ZakenDe begroting van het ministerie van Economische Zaken (XIII) De begroting
van het Fonds Economische StructuurversterkingLandbouw, Natuurbeheer en VisserijDe begroting van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij (XIV) De begroting
van het DiergezondheidsfondsSociale Zaken en WerkgelegenheidDe begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(XV) De begroting
van het AOW-spaarfondsVolksgezondheid, Welzijn en SportDe begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (XVI)InhoudsopgaveVoorwoord3   Verzoek tot dechargeverlening5   1.Hoofdlijnen van het begrotingsbeleid91.1Inleiding91.2Prioriteiten van beleid101.3De uitgaventoetsing171.4De ontvangsten191.5Het EMU-saldo en de EMU-schuld23   2Hoofdlijnen van het financieel management272.1Inleiding272.2Rijksbrede thema's bedrijfsvoering272.3Bijzondere thema's bedrijfsvoering302.4Resultaatgericht verantwoorden33   Lijst van gebruikte termen en hun betekenis37   Bijlage 1. Budgettaire kerngegevens452. De uitgaven en
niet-belastingontvangsten 2001473. De belasting- en
premieontvangsten574. EMU-saldo, EMU-schuld,
sociale fondsen en financieringsbehoeften595. Belastinguitgaven616. Verticale toelichting
2001637. Staatsbalans 2001
(pro forma)1288. Monitor ombuigingen/intensiveringen
Regeerakkoord141   Lijst van gebruikte
afkortingen153Trefwoordenlijst155   1. Hoofdlijnen van het begrotingsbeleid1.1 Inleidingeconomische groeiHet jaar 2001 wordt gekenmerkt door een aanzienlijke vertraging van de
groei van de wereldeconomie. Ook in Nederland is sprake van een sterke conjuncturele
afzwakking. Na jaren van economische groei rond de 4%, is de groei in 2001
uitgekomen op 1,1%. In de ontwerpbegroting voor het jaar 2001 (Miljoenennota
2001) werd nog rekening gehouden met een groei van 4%. Deze verslechterde
economische situatie heeft gevolgen voor de uitkomsten van de begroting 2001.
Het EMU-saldo voor het jaar 2001 is uitgekomen op 0,2% BBP.Het trendmatige begrotingsbeleid bewijst zijn schokbestendigheid nu het
kabinet ondanks de mindere economische groei er in geslaagd is om sinds Miljoenennota
2001 (MN 2001) de ruim 3 miljard euro extra uitgaven voor de beleidsprioriteiten
te handhaven zonder dat het uitgavenkader wordt overschreden. In totaal is
deze kabinetsperiode aan de uitgavenkant voor 2001 bijna 10 miljard euro geïntensiveerd.
De ruimte hiervoor is gevonden uit lagere rentebetalingen, een lager werkloosheidsvolume
en onderuitputting op begrotingen.Gedurende de eerste helft van 2001 daalde de economische groei van een
gemiddelde van 4% in de afgelopen jaren naar 1½%. De vermindering in
de economische groei werd in de tweede helft van 2001 verder beïnvloed
door de terroristische aanslagen op 11 september. Hierdoor is de uiteindelijke
economische groei net boven de 1% uitgekomen. Vooral de ontwikkeling van de
wereldhandel stagneerde in 2001 waardoor de belangrijke motor onder de groei
in de afgelopen 4 jaar, de export, hapert. Dat de economische groei toch nog
iets boven de 1% uitkomt is vooral het gevolg van de stijging van de overheidsbestedingen
in 2001.EMU-saldo/EMU-schuldDoordat het EMU-saldo in 2001 is uitgekomen op 0,2% Bruto Binnenlands
Product (BBP), wordt hiermee – voor het derde opeenvolgende jaar –
het jaar afgesloten met een begrotingsoverschot. In de ontwerpbegroting werd
nog een EMU-saldo van 0,7% BBP voorzien. De verslechtering van het EMU-saldo
is vooral het gevolg van tegenvallende belasting- en premie-inkomsten vanwege
de lagere economische groei. Hierbij moet overigens opgemerkt worden dat een
daling in de economische groei, pas met een zekere vertraging doorwerkt in
de omvang van de inkomsten. Hierdoor is het saldo slechts gering gedaald.
Daarnaast heeft de aankoop van winstrechten DSM (0,3% BBP) het saldo eenmalig
neerwaarts beïnvloed. De verslechtering van het EMU-saldo heeft ertoe
geleid dat de EMU-schuld opwaarts is bijgesteld. In de ontwerpbegroting (MN
2001) werd nog uitgegaan van een EMU-schuld van 52,3% BBP. De EMU-schuld is
in 2001 uitgekomen op 53,2% BBP. Hiermee ligt Nederland overigens ruim onder
de 60%-grens zoals die in het Verdrag van Maastricht is vastgelegd. Ten opzichte
van het jaar 2000 (56% BBP) is de schuldquote in 2001 met bijna 3%-punt BBP
gedaald. In absolute omvang is de schuld, mede door de aankoop van KPN-aandelen
en Tennet (bij elkaar 2,5 miljard euro) licht opgelopen van ultimo
224,7 miljard euro in 2000 naar 225,9 miljard euro ultimo 2001. Tabel 1.5.1 Ontwikkeling EMU-saldo
en EMU-schuld 2001 in % BBP Miljoenennota 2001Financieel Jaarverslag 2001VerschilEMU-saldo («-» = tekort)0,70,2– 0,5EMU-schuld52,353,20,9aansluiting begroting-verantwoordingAangezien de verantwoording aansluit op de informatie die eerder in de
begrotingen is verstrekt, zullen de departementale jaarverslagen pas in 2003
kunnen beginnen met het beantwoorden van de WWW-vragen. Immers de departementale
begrotingen voor 2002 hebben voor het eerst de basisvragen «Wat willen
we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag dat kosten?» centraal
gesteld. De Miljoenennota is gebaseerd op de departementale begrotingen. In
het Financieel Jaarverslag van het Rijk dat in mei 2003 wordt gepresenteerd,
zal het daarom voor het eerst mogelijk zijn de vragen «Hebben we bereikt
wat we hebben beoogd? Hebben we gedaan wat we daarvoor zouden doen? Heeft
het gekost wat we dachten dat het zou kosten?» meer centraal te stellen.
De bedoeling is vervolgens dat in het traject departementale begrotingen,
miljoenennota, departementale verantwoordingen en financieel jaarverslag,
de WWW-vragen en de antwoorden daarop ieder jaar steeds vollediger zullen
worden. Onderhavig Financieel Jaarverslag probeert al wel zo concreet als
mogelijk in te gaan op de resultaten van het gevoerde beleid. Tevens wordt
rekening gehouden met de wens van de Tweede Kamer om nu al zowel financiële
als kwantitatieve prestatiegegevens te presenteren.In het vervolg van dit hoofdstuk wordt het budgettaire beeld van 2001
geschetst. Paragraaf 1.2 behandelt de prioriteiten van de regering en de mate
waarin en de wijze waarop aan deze prioriteiten invulling is gegeven. Paragraaf
1.3 geeft een beeld van de uitgaven alsmede de toetsing aan de uitgavenkaders.
Paragraaf 1.4 gaat in op de belastingontvangsten in samenhang met de ontwikkeling
bij de sociale fondsen. Paragraaf 1.5 tenslotte behandelt de ontwikkeling
in het EMU-saldo en de EMU-schuld.1.2 Prioriteiten van beleidUitgavenverhogingenregeerakkoordEen belangrijke doelstelling, zoals ook door de regering verwoord in het
Regeerakkoord, is het versterken van de economische en sociale infrastructuur
van onze samenleving. Ook in het jaar 2001 waren de inspanningen hierop gericht.
Aan de prioriteiten uit het Regeerakkoord onderwijs, zorg, milieu en infrastructuur
zijn extra middelen beschikbaar gesteld. Ook het thema veiligheid is een belangrijke
prioriteit waar extra geld voor is uitgetrokken. Ten slotte hebben uitgavenverhogingen
plaatsgevonden op het terrein van de werkgelegenheid en op het internationale
vlak.Tabel 1.2.1 geeft een overzicht van de uitgavenverhogingen in het jaar
2001. In totaal zijn in 2001, inclusief de middelen uit het Regeerakkoord,
de uitgaven met 10 miljard euro verhoogd. In de tabel worden de middelen uit
het Regeerakkoord en de overige uitgavenverhogingen die na Regeerakkoord
zijn gerealiseerd apart zichtbaar gemaakt. In de toelichting op de uitgavenverhogingen
wordt dit onderscheid niet steeds gemaakt. Tabel 1.2.1 uitgavenverhogingen
2001 (in miljarden euro's)Uitgavenverhogingen 2001 per clusterTotaalRegeerakkoordNa Regeerakkoord gerealiseerdOnderwijs2,00,61,4Arbeidsmarkt en inkomensbeleid1,40,60,8Zorg2,50,81,7Infrastructuur1,00,70,3Natuur en Milieu0,40,10,3Veiligheid1,20,30,9Internationaal en defensie0,4– 0,10,5Overig1,20,21,0Totaal10,03,26,8Als gevolg van afronding kan de som der delen 0,1 afwijken van het totaal.OnderwijsonderwijsZoals in de Miljoenennota 2001 is aangegeven zijn de intensiveringen uit
het Regeerakkoord voornamelijk gericht op de versterking van de economische
en sociale veerkracht van de Nederlandse samenleving waarbij het onderwijs
van groot belang is. Bovenop de 600 miljoen euro ten behoeve van de kwaliteit
van het onderwijs uit het Regeerakkoord zijn de uitgaven voor onderwijs met
1,4 miljard euro verhoogd. Het totaal aan uitgavenverhogingen voor onderwijs
vanaf het Regeerakkoord komt daarmee op 2 miljard euro.Een deel van de extra middelen voor onderwijs was noodzakelijk om op de
autonome ontwikkelingen in te springen. De leerlingen- en studentenaantallen
in het HBO, WO en MBO zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Voor de komende
jaren wordt een voortzetting van deze trend verwacht. ICT in het onderwijs
heeft eveneens een extra impuls gekregen om het onderwijs te moderniseren
en beter aan te laten sluiten bij de vraag van de moderne samenleving. De
aansluiting op het Kennisnet is voor deze kabinetsperiode gegarandeerd en
er is extra geïnvesteerd in de ontwikkeling en verspreiding van educatieve
software en in het opleiden van lesgevenden.beroepsonderwijsOm arbeidsmarktknelpunten in de onderwijssector op te lossen zijn middelen
beschikbaar gesteld voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden van onderwijsgevenden
en voor de schoolbudgetten. De arbeidsvoorwaarden zijn onder andere verbeterd
door de carrièrelijnen van leraren in te korten tot 18 jaar en door
beloningsdifferentiatie. De schoolbudgetten kunnen scholen gebruiken om specifieke
knelpunten op te lossen, bijvoorbeeld door kinderopvang, het inzetten van
onderwijs-assistenten en het bevorderen van zij-instroom. Daarnaast is extra
geld beschikbaar gesteld voor de bestrijding van het ziekteverzuim.Om de kwaliteit van het beroepsonderwijs te verbeteren zijn maatregelen
getroffen om uitval te voorkomen en is geïnvesteerd in materieel en de
modernisering van het onderwijsproces. De samenwerking tussen beroepsonderwijs
en bedrijfsleven in de BVE sector is verbeterd door verbetering van de kwaliteit
van de beroepspraktijkvorming, de examinering en de grotere doorstroom.
De complementaire inzet van de sociale partners moet in 2002 concrete vorm
en inhoud krijgen, alvorens in een nieuw Regeerakkoord gesproken kan worden
over aanvullende impulsen vanuit de rijksoverheid. In het HBO worden lectoren
aangesteld die een sturende rol in hun vakgebied krijgen. Voor de vorming
van deze kenniskringen zijn extra middelen ter beschikking gesteld.Teneinde de doelstellingen van de impuls beroepsonderwijs te kunnen meten,
zijn twee monitoren in ontwikkeling die rendementgegevens gaan opleveren over
de kwalificatiewinst en andere concrete maatregelen.achterstandsbeleidVoor het cluster onderwijskansen en achterstandsbeleid (achterstandsscholen,
vroeg- en voorschoolse opvang en wachtlijsten speciaal onderwijs) is structureel
125 miljoen euro extra uitgetrokken.In september 2001 is de Wet Tegemoetkoming voor de Studiekosten in werking
getreden. Hierdoor valt de bijdrage in studiekosten van het rijk niet meteen
weg boven een bepaalde inkomensdrempelwaarde maar vermindert de bijdrage geleidelijk
naarmate het inkomen toeneemt.Meer mensen (21%) komen hierdoor in aanmerking voor tegemoetkoming studiekosten.Een motie ter bevordering van het fundamenteel onderzoek heeft geleid
tot structurele ophoging van dit budget met 11 miljoen euro.Arbeidsmarkt en inkomensbeleidIn 2001 ging veel aandacht uit naar de voorbereiding en implementatie
van de nieuwe Structuur Uitvoering Werk en Inkomen (SUWI). De nieuwe uitvoeringsvoeringsstructuur
moet een klantvriendelijke en efficiënte uitvoering opleveren die op
termijn lagere uitkeringslasten en uitvoeringskosten oplevert. Begin 2001
zijn middelen ingezet voor de verzelfstandiging van Kliq en voor de stimulering
van de totstandkoming van de Centra voor Werk en Inkomen (CWI) en de Bedrijfsverzamelgebouwen.
Ook de afwikkeling van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie vergde inzet van
middelen. Hiervoor is in 2001 358 miljoen euro beschikbaar gesteld.arbeidsaanbodIn het arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid kwam in 2001 de nadruk
te liggen op het activeren van het arbeidsaanbod. Mede als gevolg van de hoge
arbeidsvraag en openstaande vacatures in Nederland in 2001 was er sprake van
een lagere groei van het totale aantal gesubsidieerde arbeidsplaatsen (WIW,
I/D-banen, WSW). Met name het aantal WIW-dienstbetrekkingen liet een daling
zien. Daartegenover stond een stijgend aantal I/D-banen. De Regeerakkoord
doelstelling van 60 000 I/D-banen is nog niet gehaald. Eind 2001 zijn
50 863 banen gerealiseerd. De uitstroom uit gesubsidieerde arbeid is
lager dan verwacht. Zo is er in 2001 een lagere uitstroom uit de I/D-banen
dan in 2000. Volgens het in 2001 uitgevoerde onderzoek naar de effectiviteit
van de arbeidsmarktinstrumenten, het IBO-rapport «Aan de Slag»,
is de effectiviteit van het arbeidsmarktbeleid volgens dit rapport gebaat
bij een grotere eenduidigheid van doelstellingen en sterkere gerichtheid op
reguliere arbeid.uitstroom bijstandsgerechtigdenIn het voorjaar van 2001 zijn in het kader van de Agenda voor de Toekomst
met gemeenten bestuurlijke afspraken gemaakt over extra maatregelen die ertoe
moeten leiden dat bijstandsgerechtigden uitstromen naar al dan niet gesubsidieerd
werk. Doel hiervan is 40% uitstroom in 2006. Hiermee samenhangend lag in 2001
prioriteit bij het tegengaan van fraude in de sociale zekerheid en het adequaat
uitvoeren van de Algemene Bijstandwet. Daarnaast heeft het MKB-convenant,
dat de werkgelegenheid voor allochtone werklozen in het MKB moest stimuleren,
een bijdrage geleverd aan het sneller aan het werk komen van allochtonen.In het kader van het Plan van Aanpak WAO is het beleid gericht op beheersing
en beperking van de volumegroei in de WAO geïntensiveerd met de Wet Verbetering Poortwachter. Deze wet is in 2001 door de Tweede en
Eerste Kamer goedgekeurd en treedt per april 2002 in werking. Daarnaast heeft
het kabinet middelen uitgetrokken voor de arboconvenanten. In dit kader worden
gerichte afspraken gemaakt met verschillende sectoren om de arbeidsomstandigheden
te verbeteren.ZorgzorgIn 2001 zijn de fundamenten gelegd voor de toekomstige inrichting van
het Nederlandse zorgstelsel. In de in juli 2001 gepresenteerde kabinetsnota
«Vraag aan bod» staat centraal de omslag van een aanbodgericht
naar een vraaggericht stelsel, met een belangrijke rol voor de zorgverzekeraars.
In de praktijk is hiertoe met de wachtlijstaanpak volgens «Zorg verzekerd»
al een stap gezet.Het blijkt dat de vorig jaar ingezette koers met betrekking tot de wachtlijstbestrijding
succesvol is geweest: de productie is sterk gegroeid. De wachtlijsten en -tijden
lijken zich na jaren van groei min of meer te stabiliseren en in sommige (deel)sectoren
(waaronder de gehandicaptenzorg) doet zich een daling voor. Ook wordt in het
kader van de wachtlijstaanpak steeds meer gebruik gemaakt van persoonsgebonden
budgetten (PGB's). Het totale aantal budgethouders is in 2001 sterk gegroeid
van ruim 22 600 in begin 2001 tot 36 500 eind 2001.Tevens is besloten het PGB te vereenvoudigen, wat het gebruik ervan verder
moet stimuleren. De PGB-regeling nieuwe stijl zal 1 januari 2003, of
zo veel eerder als mogelijk is, in werking treden.Ook in 2001 stond het arbeidsmarktbeleid voornamelijk in het teken van
het terugdringen van de personeelstekorten. De door het kabinet ingestelde
commissie-Van Rijn kwam begin 2001 met aanbevelingen om de tekorten terug
te dringen. Voor onder andere specifieke beloningsmaatregelen, opleidingen
en maatregelen om uitstroom door ziekte en arbeidsongeschiktheid te beperken
heeft het kabinet 275 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor de zorgsector.
Voor werkdrukvermindering zijn eerder al de instellingsbudgetten opgehoogd.
Om een tekort aan medische beroepsbeoefenaren tegen te gaan is de capaciteit
van de verschillende medische opleidingen in 2001 fors verhoogd. Tenslotte
is de (arbeidsmarkt)positie van huisartsen in 2001 sterk verbeterd door onder
andere het budget voor de praktijkkosten van huisartsen te verhogen met 15 800
euro per praktijk. Om ervoor te zorgen dat huisartsen minder avond-, nacht-
en weekenddiensten hoeven te draaien is de dienstenstructuur landelijk ingevoerd.
Hiervoor is ongeveer 68 miljoen euro beschikbaar gekomen.InfrastructuurinfrastructuurIn 1998 is in het kader van het Regeerakkoord het investeringsbudget voor
bereikbaarheid tot en met 2010 aanzienlijk verhoogd. Het grootste deel van
de nieuwe infrastructuur (impuls '98) moet echter nog gerealiseerd worden.
Uit tussentijdse evaluatie blijkt dat het effect van het gehele beleid –
zoals in 1996 vastgesteld – op de bereikbaarheid van het hoofdwegennet
in de periode 1995 tot 2000 ongeveer even groot is als voorspeld (ten opzichte
van 1995 circa 50% minder voertuigverliesuren vanwege het gerealiseerde beleid).
Door externe factoren (groei economie, werkgelegenheid en inkomens) is het
gebruik van het hoofdwegennet en de congestie hierop echter sterker gestegen
dan in 1996 werd voorzien. Om dit op te vangen wordt de komende periode –
in lijn met het NVVP1 – onder andere sterk
ingezet op «slimme» maatregelen met als doel de reeds
bestaande infrastructurele capaciteit beter te benutten. Voorbeelden hiervan
zijn onder andere plusstroken en toeritdosering.Met het oog op een verdere verknoping van het onderliggende wegennet met
het hoofdwegennet en voor het Openbaar Vervoer, – in het kader van het
Bereikbaarheidsoffensief voor de Randstad (BOR) – zijn voor de grootstedelijke
regio's mobiliteitsfondsen gevormd. De regio's Rotterdam, Utrecht, Haaglanden
en de Noordelijke Randstad bleken in 2001 meer in het fonds te kunnen storten
dan waarvan oorspronkelijk werd uitgegaan. Verkeer en Waterstaat heeft conform
de afspraken hierover de storting van de deelnemers aan de regionale mobiliteitsfondsen
in hetzelfde tempo verdubbeld.Verder zijn op het vlak van het prijsbeleid alternatieven (km-heffing,
tol, betaalstroken) in onderzoek en voorbereiding.kenniswijkOm een impuls te geven aan de kennis en innovatie met betrekking tot ICT
is begin 2001 de Kenniswijk BV opgericht. In de BV participeren tientallen
publieke en private aandeelhouders. De BV concentreert zich in eerste instantie
vooral op de ontwikkeling van nieuwe elektronische diensten voor zo'n 84 000
bewoners van de «Kenniswijk» (in de regio Eindhoven). Conform
de nieuwe Europese telecommunicatieregels is de ministerraad in december akkoord
gegaan met een wetsvoorstel dat internetconcurrentie op de kabel beter mogelijk
maakt.nieuwe sleutelprojectenIn 2001 is in het kader van verschillende Nieuwe Sleutelprojecten in samenwerking
en onderhandeling met andere partijen bestudeerd in hoeverre gecombineerde
planvorming en uitvoering in een vorm van publiek-private samenwerking tot
een extra kwaliteitsslag kunnen leiden. In 2001 kon voor Amsterdam Zuidas
hierover een intentieovereenkomst worden afgesloten. Ook is begin juni 2001
met betrekking tot de bovenbouw HSL-zuid een contract ondertekend waarbij
de private partij zorgdraagt voor de financiering van de aanleg en voor het
instandhouden ervan.Natuur en milieueconologisch hoofdstructuurIn het kader van de intensiveringen uit het Regeerakkoord van 1998 zijn
middelen toegevoegd aan de LNV-begroting voor hoofdzakelijk de reconstructie
van zandgebieden, grondprijscompensatie ten behoeve van de realisering van
de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en agrarisch natuurbeheer.Sinds 1998 is circa 21 500 hectare grond voor natuur verworven, circa
15% van de totale grondverwervingstaakstelling 1998–2018. Daarnaast
wordt momenteel circa 85 000 hectare via agrarisch natuurbeheer en landschapsbeheer
door agrariërs beheerd. In de nota «Natuur voor Mensen, Mensen
voor Natuur» is aangekondigd dat in de periode tot en met 2020 13 500
hectare robuuste verbindingen ten behoeve van de EHS wordt verworven en 20 000
hectare aan landschapselementen wordt aangelegd. Hiermee wordt een impuls
gegeven aan 200 000 hectare landschap.In het Regeerakkoord is tevens afgesproken dat de gevolgen van extra economische
groei voor het milieu gecompenseerd worden. Hiervoor zijn middelen toegevoegd
aan de begrotingen van LNV, VROM en V&W. Een belangrijk deel van de middelen
werd en wordt besteed aan uitbanning van landbouwbestrijdingsmiddelen en aan
stil wegdek. De Clean Development Mechanism/Joint Implementation middelen
hebben nog niet tot veel uitgaven voor CO2-reductierechten geleid.
In 2001 zijn onderhandelingen gevoerd met internationale bankinstellingen
ten behoeve van contracten voor de aankoop van CO2-reductierechten.vijfde nota ruimtelijke ordeningIn het kader van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening is voor het verbeteren
van ruimtelijke kwaliteit en de sanering van ongewenste bestemmingen
tot en met 2010 in totaal 450 miljoen euro aan de begroting van VROM toegevoegd.
In 2001 is een belangrijk deel van deze gelden besteed aan het uitkopen van
tuinders in de Bommelerwaard. Hierdoor wordt voorkomen dat de glastuinbouw
zich uitbreidt in dit kwetsbare gebied. De vrijkomende gronden krijgen in
overleg met de Dienst Landelijk Gebied een passende bestemming.In 2001 heeft VROM een convenant ondertekend over het verdiept aanleggen
van de A4 op de plek waar de HSL-Zuid uit de tunnel onder het Groene Hart
komt. Hierdoor kan de spoorlijn de weg op maaiveldhoogte kruisen.VeiligheidveiligheidTen behoeve van een kwaliteitsimpuls en de directe kosten verbonden aan
de vuurwerkramp is in 2001 42 miljoen euro aan Enschede beschikbaar gesteld.
Voor het opvangen van de gevolgen van de nieuwjaarsbrand in Volendam en de
kosten van de commissie-Alders is 12 miljoen euro aangewend.openbaar ministerieBij het Openbaar Ministerie is een forse impuls gegeven aan ICT. Bij de
Rechterlijke Macht heeft een capaciteitsuitbreiding plaatsgevonden, onder
andere door uitbreiding van het aantal Vreemdelingenkamers van 5 naar 15.
Bij het gevangeniswezen is de capaciteit in jeugdinrichtingen uitgebreid van
1770 plaatsen in 2000 naar 2003 plaatsen in 2001. Voor deze versterking van
de justitiële keten is extra geld beschikbaar gesteld.politieDe werktijd van de politie is verlengd van 36 uren naar 38 uren en de
capaciteit is tevens uitgebreid in verband met regiospecifieke problemen en
de bestrijding van XTC. De sterktedoelstelling voor het eind van deze kabinetsperiode
(43 622 fte's) is daarmee al in 2001 gehaald (43 755 fte's op 1-7-2001).
Het politieonderwijs is vernieuwd en de opvang van het natuurlijk verloop
is beter geregeld.Bij de regionale korpsen is een breed programma van deskundigheidsbevordering
gestart. Het doen van elektonische aangifte wordt mogelijk gemaakt en er zijn
proeven gestart met elektronisch proces-verbaal. Hiertoe hebben investeringen
plaatsgevonden op het gebied van ICT. Het project C2000 wordt versneld uitgevoerd.
Met dit project wordt een nieuwe, integrale communicatie-infrastructuur gecreëerd
voor politie, ambulancediensten en de brandweer. Naar aanleiding van het rapport
Oosting is besloten de rampenorganisatie verder te versterken door preventieve
activiteiten, versterking van het toezicht, een kwaliteitsimpuls bij de geneeskundige
hulpverlening en het stimuleren van oefeningen.Het CRIEM-experiment is uitgebreid met als gevolg dat vrijwel elke afdeling
jeugdreclassering van de gezinsvoogdij-instellingen nu individuele trajectbegeleiding
kan aanbieden.Ten slotte heeft een uitbreiding van de capaciteit van de douane en de
marechaussee plaatsgevonden. Tevens is de huisvesting van de marechaussee
op Schiphol verbeterd en zijn er middelen voor ICT en uitbreiding van de opleidingscapaciteit
beschikbaar gesteld.Internationaal en defensieinternationale samenwerkingDoor grotere groei van het Bruto Nationaal Product (BNP) dan geraamd in
het Regeerakkoord, is het mogelijk geweest extra uitgaven te doen op het terrein
van internationale samenwerking. De middelen zijn onder andere uitgetrokken
voor vredesoperaties, de landenprogramma's sociale ontwikkeling en onderwijs,
macrosteun, schuldverlichting en bijdragen aan multilaterale instellingen.In 2001 is eenmalig 62 miljoen euro aan de HGIS toegevoegd ten behoeve
van schuldkwijtschelding van een aantal HIPC-landen.Op verzoek van de Tweede Kamer is het aantal operationele F16's gehandhaafd
op 108. Ten behoeve van het Europese Veiligheids- en Defensiebeleid zijn middelen
aan de Defensiebegroting toegevoegd. Hiermee worden de nationale en Europese
militaire capaciteiten versterkt, hetgeen bijdraagt aan een vergroting van
het Europese crisisbeheersingsvermogen. In 2001 is extra geld beschikbaar
gesteld voor de verplaatsing van activiteiten van Defensie om vestiging van
het internationaal strafhof op het terrein de Alexanderkazerne mogelijk te
maken.Overiggemeente- en provinciefondsTen slotte is voor 2001 extra geld beschikbaar gesteld voor onder andere
monumentenzorg, asiel en de doorvertaling naar het Gemeente- en Provinciefonds.monumentenzorgVoor monumentenzorg is een inhaalslag gemaakt voor het wegwerken van restauratieachterstanden
bij rijksmonumenten. Het extra geld dat hiervoor beschikbaar is gesteld wordt
zodanig ingezet dat tevens wordt bijgedragen aan het realiseren van een nieuw
instandhoudingbeleid voor rijksmonumenten.asielterreinDe uitgavenverhogingen op het asielterrein hebben voornamelijk te maken
met de invoering van de Nieuwe Vreemdelingenwet. Deze wet heeft ertoe geleid
dat asielprocedures zijn verkort. Ook de efficiencyverbetering die is bereikt
met de invoering van de behandelkantoren van de IND draagt hieraan bij. Mede
door de nieuwe wet is de instroom van asielzoekers is het afgelopen jaar afgenomen.
De beleidsmatige uitwerking van de AMA-notitie heeft tevens geleid tot een
verlaging van de instroom van minderjarige asielzoekers.Het aantal inburgeringstrajecten voor oudkomers is uitgebreid. Dit heeft
geleid tot een daling van bestaande wachtlijsten van 10 202 in december
2000 tot 6856 in december 2001 en verkorting van de tijd dat mensen op een
wachtlijst staan.BelastingherzieningbelastingherzieningOp 1 januari 2001 is de Belastingherziening 2001 in werking getreden.
De belastingherziening is gericht op het creëren van een robuust en eenvoudig
belastingstelsel met bredere grondslagen en lagere tarieven in de loon- en
inkomstenbelasting. Belangrijke doestellingen van de belastingherziening zijn
bevordering van de werkgelegenheid en de economische structuur, bevordering
van de emancipatie en economische zelfstandigheid van burgers en het bijdragen
aan een duurzame economische ontwikkeling door een verdere vergroening van
het belastingstelsel. In het oog springende wijzigingen van het nieuwe belastingstelsel
zijn de introductie van het boxensysteem en de vermogensrendementsheffing,
de omzetting van de belastingvrije som in een individueel uit te betalen heffingskorting,
de introductie van de arbeidskorting, de verlaging van de marginale tarieven
in de loon- en inkomstenbelasting en een verhoging van de BTW en de milieubelastingen.Door de introductie van de arbeidskorting en de verlaging van de marginale
tarieven in de loon- en inkomstenbelasting is het aanvaarden van werk aantrekkelijker
geworden. De verdere verschuiving van de belasting op arbeid naar belasting
op milieu draagt bij aan bevordering van een duurzame ontwikkeling. Met het
belasten van een fictief rendement in de nieuw ingevoerde vermogensrendementsheffing
is bereikt dat het voor de fiscale behandeling van vermogensopbrengsten
niet langer van belang is in welke vorm vermogensopbrensten worden genoten.Hierdoor nemen de mogelijkheden voor belastingontwijking af.Een goede uitvoering van het herziene belastingstelsel had in 2001 de
hoogste prioriteit binnen de Belastingdienst. De opdracht voor de Belastingdienst
is om de Belastingherziening 2001 voor iedereen duidelijk en gemakkelijk te
maken. De Belastingdienst heeft dat in 2001 gedaan door massale communicatie
via de media, voorlichtingsmateriaal en informatie op de internetsite.De belastingherziening wordt geëvalueerd in 2005. Over de effecten
van de vermogensrendementsheffing wordt al in 2003 verslag gedaan. Van belang
is voorts het rapport «Belastingen en premies – Een verkenning
naar nieuwe mogelijkheden vanuit het belastingstelsel 2001», dat op
28 augustus 2001 naar de Tweede Kamer is gezonden. Deze verkenning bevat
een analyse van de wijze waarop de structuur van het nieuwe belastingstelsel
verder kan worden benut voor de oplossing van maatschappelijke vraagstukken,
zoals de relatief lage arbeidsparticipatie.1.3 De uitgaventoetsinguitgavenkaderDeze paragraaf staat in het teken van de toetsing van de uitgaven voor
het jaar 2001. De totale collectieve uitgaven blijven in 2001 per saldo ruim
binnen de afgesproken kaders. De overschrijdingen bij de sectoren Rijksbegroting
in enge zin en Zorg worden meer dan gecompenseerd door onderschrijdingen binnen
de sector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt. In onderstaande tabel staat de
toetsing van de uitgavenkaders weergegeven. Tabel 1.3.1: Toetsing uitgavenkaders
(in miljarden euro's)*2001MN 2001 (1)FJR 2001 (2)Verschil (2–1)Rijksbegroting in enge zin0,60,80,2Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt– 1,3– 1,9– 0,6Zorg0,71,1– 0,5Totaal collectieve sector0,0– 0,0– 0,0* Als gevolg van afronding kan de som der delen 0,1 afwijken van het totaalIn het navolgende wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste ontwikkeling
van de netto-uitgaven sinds de Miljoenennota 2001. Vervolgens wordt het uitgavenkader
2001 berekend, waarna de netto-uitgaven aan dit kader getoetst worden.Tabel 1.3.2 Ontwikkeling netto-uitgaven,
uitgavenkader en toetsing (in miljarden euro's)*2001Rbg-engSZAZorgTotaalA. Netto-uitgaven    Totale netto uitgaven stand Miljoenennota 200185,050,529,0164,5Macro: reële loonontwikkeling– 0,2– 0,2– 0,1– 0,5Macro: nominale loon- en prijsontwikkeling0,40,40,21,0Macro: rente– 0,4  – 0,4Macro: volume werkloosheid – 0,2 – 0,2Overige mee- en tegenvallers– 0,5– 0,3– 0,1– 1,0Uitgavenintensiveringen2,00,30,93,1Technische mutaties0,20,00,00,1Totale netto uitgaven stand FJR200186,450,429,8166,6     B. Uitgavenkader    Uitgavenkader Miljoenennota 200184,451,828,3164,4Aanpassing prijs BBP1,00,60,31,9Technische mutaties0,20,00,00,1Inzet uitgavenreserve tranche 20010,10,00,00,1Uitgavenkader FJR200185,652,428,6166,6     C. Uitgaventoetsing    Totale netto uitgaven stand FJR200186,450,429,8166,6Uitgavenkader FJR200185,652,428,6166,6Verschil («+» = overschrijding)0,8– 1,91,1– 0,0* Als gevolg van afronding kan de som der delen 0,1 afwijken van het totaalDe totale netto-uitgaven zijn uitgekomen op 166,6 miljard euro. Ten opzichte
van stand Miljoenennota 2001 betekent dit een verhoging van circa 2 miljard
euro. Eveneens is het totaal van uitgavenkaders sinds Miljoenennota 2001 met
circa 2,2 miljard euro opgehoogd. Dit is vooral het gevolg van een hogere
prijsontwikkeling van het BBP ten opzichte van de raming in de ontwerpbegroting.
Deze is sinds Miljoenennota 2001 met 1,25%-punt toegenomen. Daarnaast is als
onderdeel van de totale dekking voor intensiveringen, de uitgavenreserve tranche
2001 voor 0,07 miljard euro toegedeeld aan de ijklijn Rijksbegroting in enge
zin en voor 0,03 miljard euro aan de ijklijn Zorg. De toetsing van de netto-uitgaven
aan het uitgavenkader resulteert in een per saldo sluitend kader.Rijksbegroting in enge zinkaders rijksbegroting engDe netto-collectieve uitgaven binnen de budgetdisciplinesector Rijksbegroting
in enge zin zijn met bijna 1,5 miljard euro toegenomen. De hogere loon- en
prijsontwikkeling heeft geresulteerd in een hogere nominale ontwikkeling dan
bij Miljoenennota 2001 werd voorzien. De rentebetalingen vertonen een meevaller
als gevolg van een lagere rente en een lager kapitaalmarktberoep. Extra intensiveringen
hebben zich voorgedaan bij Onderwijs en Veiligheid, waarbij een substantieel
deel van de extra middelen bestemd zijn ter oplossing van arbeidsmarktknelpunten.
Het resultaat van de toetsing van de uitgaven aan het kader is een overschrijding
van 0,8 miljard euro.Sociale Zekerheid en Arbeidsmarktkader SZADe netto-uitgaven voor sociale zekerheid en arbeidsmarkt vertonen een
lichte afname ten opzichte van Miljoenennota 2001. Hoewel de loon- en prijsontwikkeling
is toegenomen, is tegelijkertijd sprake van een meevallende werkloosheidsontwikkeling.
Daarnaast is onderuitputting opgetreden bij de I/D-banen, de Wet inschakeling
Werkzoekenden (WIW) en zijn bij Algemene Bijstandswet meevallers opgetreden.
Tegelijkertijd heeft de toegenomen prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands
Product geleid tot een forse opwaartse aanpassing van het uitgavenkader. Hierdoor
resulteert de toetsing van de netto-uitgaven aan het uitgavenkader tot een
onderschrijding van 1,9 miljard euro.Zorgkader zorgDe netto-zorguitgaven zijn met circa 0,8 miljard euro toegenomen. Naast
een hogere nominale loon- en prijsontwikkeling zijn extra middelen aangewend
voor de bestrijding van wachtlijsten en oplossen van arbeidsmarktproblemen.
Daarnaast hebben hogere uitgaven voor medicijnen geleid tot hogere uitgaven
in de post overige mee- en tegenvallers. De hoogte van het uitgavenkader Zorg
is sinds Miljoenennota 2001 aangepast aan de hand van de opgelopen prijsontwikkeling
van het Bruto Binnenlands Product. Toetsing van de netto zorguitgaven aan
het uitgavenkader levert een overschrijding op van 1,1 miljard euro.1.4 De ontvangstenoverheidsinkomstenDe overheidsinkomsten (belastingen, premies en gasbaten) zijn naar huidige
inzichten 2,75 miljard euro lager uitgevallen dan geraamd bij ontwerpbegroting
(OB) (zie tabel 1.4.1). Bij belastingen en gasbaten betreft het realisatiecijfers
op kasbasis, conform de verwerking op de relevante begrotingen. Bij de premies
betreft het ramingen op transactiebasis. Tabel 1.4.1 Ontwikkeling van
de overheidsinkomsten (in miljarden euro's) OB 2001 (1)FJR 2001 (2)Verschil (2–1)Belastingen103,16100,76*– 2,40Premies59,9159,10– 0,81Gasbaten1,832,290,46Totaal164,90162,14– 2,75* Belastingopbrengst exclusief 0,51 miljard euro nabetalingen van de fondsen
aan het rijk.BelastinginkomstenbelastingenIn deze paragraaf worden de realisaties van de totale belastingontvangsten
in 2001 toegelicht, waarbij wordt ingegaan op de afwijkingen ten opzichte
van de ramingen bij ontwerpbegroting.Toegelicht wordt welk deel van de ramingsbijstellingen betrekking heeft
op de doorwerking van realisaties van 2000, welk deel op autonome maatregelen
en welk deel op endogene ontwikkelingen.De totale belastingontvangsten zijn 2,4 miljard euro lager uitgekomen
dan ten tijde van de ontwerpbegroting werd geraamd. De doorwerking van de
realisatie over 2000 leidde tot en 0,14 miljard euro lagere ontvangsten. Autonome
wijzigingen hebben een neerwaarts effect gehad van 1,89 miljard euro en endogene
bijstellingen hebben geleid tot 0,39 miljard euro lagere ontvangsten.Tabel 1.4.2 Mutatie raming
belastingontvangsten 2001 t.o.v. ontwerpbegroting (in miljarden euro's) Doorwerking 2000AutonoomEndogeenTotaalKostprijsverhogende belastingen– 0,83– 0,32– 1,87– 3,02Omzetbelasting– 0,11– 0,14– 1,27– 1,52Belasting op personenauto's en motorrijwielen– 0,040,00– 0,17– 0,21Accijnzen– 0,35– 0,03– 0,36– 0,75Belastingen van rechtsverkeer– 0,210,000,540,33Motorrijtuigenbelasting– 0,12– 0,170,11– 0,18Overig0,000,01– 0,71– 0,70     Belastingen op inkomen, winst en vermogen0,69– 1,571,470,60Inkomstenbelasting0,21– 2,22– 0,23– 2,25Loonbelasting– 0,070,67– 0,040,55Vennootschapsbelasting0,37– 0,010,370,73Dividendbelasting0,060,001,691,75Successierechten0,080,00– 0,31– 0,23Overig0,040,000,000,05Totaal belastingen– 0,14– 1,89– 0,39– 2,41Doorwerking realisatie 2000In de eerste plaats is de ramingsbijstelling het gevolg van een afwijkende
realisatie over 2000.Deze zijn nader toegelicht in de Voorlopige Rekening 2000 (VR 2000).Autonome wijzigingenramingsbijstellingenAutonome ramingsbijstellingen zijn het gevolg van wijzigingen in het (fiscaal)
beleid, nabetalingen of in het uitvoeringsproces van de Belastingdienst. In
de regel zijn autonome bijstellingen lopende het begrotingsjaar relatief beperkt
omdat het beleid grotendeels bij ontwerpbegroting vaststaat. Bij Voorjaarsnota
is sprake geweest van extra beleid in de vorm van 0,18 miljard additionele
lastenverlichting waartoe is besloten naar aanleiding van de Algemene Politieke
Beschouwingen. Het overige deel van de autonome van 1,89 miljard bestaat uit
0,23 miljard euro lagere BTW-opbrengst op infrastructuur voor het Openbaar
Vervoer en een éénmalige kasschuif van 1,63 miljard euro tussen
belasting en premies (toegelicht in Voorjaarsnota 2001, tabel 9). De eenmalige
kasschuif houdt verband met de belastingherziening.Structureel blijft overigens de verdeling van de opbrengst van belasting
en premies ongewijzigd.Bijstelling 2001 door een gewijzigd economisch beeldDe meeste aanpassingen in de raming gedurende het begrotingsjaar betreffen
endogene ramingsbijstellingen. Deze zijn het gevolg van nieuwe inzichten over
de economische groei in het lopende jaar en de relatie tussen de economische
groei en de belastingontvangst.Een hogere (nominale) economische groei zal gewoonlijk leiden tot hogere
belastingontvangsten, vanwege hogere binnenlandse bestedingen,
groeiende werkgelegenheid, hogere winsten en/of loon- en prijsmutaties. Omgekeerd
zal een lagere economische groei in de regel leiden tot lagere belastingontvangsten.Een wijziging in de verhouding tussen de belastingopbrengst en de economische
groei kan tot uitdrukking worden gebracht in een veranderende macro progressiefactor.
De progressiefactor is de verhouding van de procentuele toename van de belastinginkomsten
ten opzichte van de (nominale) groei van het BBP. Oorzaken van wijzigingen
in de macro progressiefactor zijn bijvoorbeeld andere kaspatronen, afwijkende
verwachtingen aangaande het proces van belastinginning of nieuwe inzichten
in de samenstelling van de economische groei.De totale neerwaartse endogene ramingsbijstelling bedraagt 0,39 miljard
euro. In tabel 1.4.3 worden de bij de ontwerpbegroting geldende inzichten
ten aanzien van enkele belangrijke macro-economische indicatoren van het economische
beeld en de macro progressiefactor vergeleken met de inzichten bij het Financieel
Jaarverslag 2001. In tabel 1.4.4 worden de endogene effecten op de belastingontvangsten
weergegeven. Tabel 1.4.3 Economisch beeld
en progressiefactor 2001 bij verschillende begrotingsmomenten (mutaties per
jaar in%)BegrotingsmomentNominale
Groei BBP (waarde%)Reële groei BBP (vol%)Particuliere con-sumptie (vol%)Inflatie (CPI)Bruto
Loon MarktWerkgelegenheidAIQProgressie factor (niveau)Ontwerpbegroting7¾44½3½6¼2¼830,86Financieel Jaarverslag 20016½11¼4½6¾285½0,86Mutaties– 1¼– 3– 2¾1½– ¼2½0Tabel 1.4.4 Endogene ramingsbijstellingen
ten opzichte van Ontwerpbegroting; uitgesplitst naar oorzaak (in miljarden
euro's)BegrotingsmomentAfwijkende
economische groeiAfwijkende progressiefactorTotale endogene bijstellingTotaal Financieel Jaarverslag t.o.v. Ontwerpbegroting– 0,30,0– 0,3Uit de tabellen blijkt dat de neerwaartse bijstelling van de raming van
het BBP met 1¼%-punt (waarvan een neerwaartse aanpassing van de volumecomponent
van 2,9% en een opwaartse aanpassing van de prijscomponent met 1,6%) heeft
geleid tot een neerwaartse ramingsbijstelling van 0,3 miljard euro.De macro progressiefactor is per saldo niet gewijzigd en heeft derhalve
geen effect op de uitkomst gehad. Opgemerkt moet worden dat het economisch
beeld over het afgelopen jaar nog niet volledig duidelijk is en op een later
tijdstip nog wijzigingen kan ondergaan.De lagere economische groei betreft alle bestedingscategorieën. Aan
de inkomstenkant heeft de terugval vooral tot lagere winsten geleid. De werkgelegenheid
en de lonen zijn nauwelijks bijgesteld.Van de endogene bijstelling van 0,39 miljard euro is 0,15 miljard euro
incidenteel of tijdelijk.De resterende 0,24 miljard euro endogene daling is het saldo van 2,01
miljard euro hogere ontvangsten die nauwelijks of geen directe relatie hebben
met de economische ontwikkeling in 2001 (belastingen van rechtsverkeer
0,51 miljard euro en het structurele deel van de dividendbelasting 1,50 miljard
euro) en een daling van 2,25 miljard euro van de overige belastingen. Dit
betreffen met name de omzetbelasting en accijnzen in samenhang met de sterkere
neerwaartse bijstelling van de consumptie ten opzichte van het BBP. De realisatie
van de vennootschapsbelasting is hoger dan bij ontwerpbegroting geraamd, maar
deze ontvangsten hebben vooral betrekking op het belastingjaar 2000. Voor
een uitgebreide toelichting van de endogene bijstellingen per belastingsoort
wordt verwezen naar de Voorlopige Rekening 2001.De premieontvangstenpremieontvangstenDe premieontvangsten van de sociale fondsen zijn in 2001 0,81 miljard
euro lager dan bij de ontwerpbegroting.De tegenvallende premieontvangsten op transactiebasis in 2001 zijn per
saldo het resultaat van na de Miljoenennota 2001 genomen beleidsmaatregelen,
een gewijzigde economisch beeld, een afwijkende progressiefactor en de doorwerking
van meevallende premie-inkomsten in 2000 (tabel 1.4.5). De premieontvangsten
van de sociale fondsen betreffen nog geen echte realisaties voor 2001. De
realisatiecijfers komen later in 2002 beschikbaar. Tabel 1.4.5 Mutatie van de
raming van de premieontvangsten op transactiebasis Financieel Jaarverslag
2001 t.o.v. ontwerpbegroting 2001 (in miljarden euro's) BeleidEndogene bijstellingenTotaalDoorwerking 2000Endogeen
2001Volksverzekeringen– 0,140,47– 1,12– 0,79AOW– 0,080,29– 0,61– 0,41ANW– 0,010,02– 0,05– 0,03AWBZ– 0,050,16– 0,46– 0,35     Werknemers-verzekeringen– 0,230,54– 0,33– 0,02WAO/WAZ0,000,21– 0,32– 0,11AWF0,000,030,200,22WGF0,000,03– 0,20– 0,18ZFW (incl. ZFI)– 0,230,28– 0,000,04Totaal– 0,371,01– 1,45– 0,81Bij de volksverzekeringen doet zich ten opzichte van de ontwerpbegroting
een tegenvaller voor van 0,79 miljard euro. De inkomsten van de AOW en ANW
nemen samen met 0,44 miljard euro af en de inkomsten van de AWBZ met 0,35
miljard euro. Bij de werknemersverzekeringen is nauwelijks sprake van een
tegenvaller. Wel is bij de werknemersverzekeringen sprake van een samenstellingseffect.De inkomsten van de WAO/WAZ en WGF nemen af, terwijl de inkomsten van
de AWF en ZFW toenemen.De tegenvallende premie-inkomsten zijn voor 1,45 miljard euro het gevolg
van endogene bijstellingen. Deze worden veroorzaakt door een lagere nominale
economische groei dan ten tijde van de ontwerpbegroting werd verwacht
(– 0,22 miljard euro) en een sterk afwijkende progressiefactor
(– 1,24 miljard euro). Voor een uitsplitsing van de endogene bijstellingen
naar ramingsmoment wordt verwezen naar de Voorlopige Rekening 2001.AardgasbatenaardgasbatenDe voor de ijklat relevante aardgasbaten (niet-belastingontvangsten exclusief
FES) vallen in 2001 0,46 miljard euro hoger uit dan geraamd in de ontwerpbegroting.
Dit wordt met name veroorzaakt door een hogere olieprijs en dollarkoers.1.5 Het EMU-saldo en de EMU-schuldHet saldoEMU-saldoVoor het derde opeenvolgende jaar is er sprake van een overschot. Het
EMU-saldo 2001 is namelijk ondanks de economische tegenwind uitgekomen op –
een weliswaar klein – overschot van 0,2% BBP.Hiermee voldoet Nederland aan de afspraken van het Stabiliteits en Groeipact
waarbij de EU-landen hebben afgesproken dat de begroting in principe een overschot
vertoont («close to balance or in surplus»).De schuldEMU-schuldDe EMU-schuldquote is uitgekomen op 53,2% BBP. Hiermee ligt Nederland
ruim onder de 60%-grens zoals die in het Verdrag van Maastricht is vastgelegd.
Ten opzichte van het jaar 2000 (56% BBP) is de schuldquote in 2001 met 2,8%-punt
BBP gedaald. In absolute omvang is de schuld door aankopen staatsdeelnemingen
(Tennet en KPN) en afkoop winstrechten DSM licht opgelopen van 224,7 miljard
euro in 2000 naar 225,9 miljard euro in 2001.Grafiek 1.5.1: Ontwikkeling 1990–2001 EMU-saldo
en EMU-schuldVergelijking met de oorspronkelijke ramingIn onderstaande grafiek staat de ontwikkeling vanaf het Regeerakkoord
van het EMU-saldo en de EMU-schuld voor 2001 op de verschillende notamomenten.Grafiek 1.5.2: Ontwikkeling EMU-saldo 2001 vanaf Regeerakkoord
op de verschillende notamomentenuitkomst versus ramingUit de ontwikkeling vanaf het Regeerakkoord blijkt dat het EMU-saldo bij
MN 1999 en MN 2000 lager werd geraamd dan gerealiseerd is en dat bij MN 2001
nog een hoger saldo werd verwacht dan gerealiseerd is. De afwijking van de
daadwerkelijke economische ontwikkeling ten opzichte van de raming veroorzaakt
met name aan de inkomstenkant fluctuaties. De realisatie van het EMU-saldo
in 2001 is uitgekomen op 0,2% BBP. De realisatie is daarmee bijna 1,7%-punt
hoger uitgekomen dan de ruim – 1,4% die bij MN 1999 werd verwacht
en 0,5%-punt lager dan bij MN 2001 werd verwacht.AOW-spaarfondsAls schuldreductie plaatsvindt door stortingen in het AOW-spaarfonds is
sprake van een tijdelijke geoormerkte schuldreductie omdat de stortingen inclusief
de opgebouwde rente na 2020 zullen worden aangewend voor financiering van
AOW-uitgaven. Het verschil tussen via het AOW-spaarfonds gerealiseerde schuldreductie
en gewone schuldreductie is dat op laatstgenoemde geen toekomstige claim rust.
Voor een juist inzicht in de financiële positie van de overheid is het
dan ook wenselijk de toekomstige claim expliciet in beeld te brengen bij de
presentatie van het EMU-saldo en de EMU-schuld. Daarom worden in de onderstaande
tabellen beide grootheden ook weergegeven voor de jaarlijkse ontvangsten en
het opgebouwde vermogen van het AOW-spaarfonds. Tabel 1.5.1 Aansluiting EMU-saldo
van MN 2001 naar Financieel Jaarverslag van het Rijk in miljarden euroin% BBP1. EMU-saldo 2001 ontwerpbegroting2,90,72. Mutatie Centrale Overheid– 2,1– 0,53. Mutatie Sociale Fondsen0,004. Mutatie Lokale overheid/RWT's0,005. EMU-saldo 2001 Financieel Jaarverslag0,80,26. Ontvangsten AOW-spaarfonds2,70,67. EMU-saldo
2001 Financieel Jaarverslag exclusief ontvangsten AOW-spaarfonds– 1,8– 0,4Als gevolg van afronding kan de som der delen 0,1 afwijken van het totaalTabel 1.5.2 Aansluiting EMU-schuld
2000 naar 2001 Financieel Jaarverslag van het Rijk (stand Notificatie maart) in miljarden euro1. EMU-schuld 1 januari 2001224,72. EMU-saldo– 0,83. Kas-transactieverschillen/ financiële transacties en overig2,14. EMU-schuld ultimo 2001225,95. Aow-spaarfonds9,76. EMU-schuld ultimo 2001 exclusies AOW-spaarfonds235,6De opwaartse bijstelling van de schuld in 2001 wordt met name veroorzaakt
door het saldo van aan- en verkoop in staatsdeelnemingen en door de afkoop
van winstrechten DSM in het gasgebouw. Zo is Tennet aangekocht voor een bedrag
van 0,8 miljard euro en heeft de participatie in de aandelenemmissie van KPN
1,7 miljard euro gekost. Daar tegenover staat de verkoop van aandelen TPG
voor bijna een miljard euro. Om de Nederlandse cijfers in Europees perspectief
te plaatsen, zal hieronder het EMU-saldo en de EMU-schuld worden toegelicht
van de landen van de Europese Unie.EMU-saldo en EMU-schuld 1999, 2000 en 2001 in Europees
perspectiefeuropees perspectiefNederland is een van de elf lidstaten van de Europese Unie met een positief
EMU-saldo in 2001.Het gaat naast Nederland om Luxemburg, Finland, Zweden, Denemarken, Ierland,
Verenigd Koninkrijk, België, Griekenland, Oostenrijk, Spanje. De andere
vier EU-landen hebben negatieve EMU-saldi variërend tussen de – 1,4%
BBP en – 2,7% BBP. Het gemiddelde EMU-saldo van de landen van de
EU en in de Euro-groep bedroeg – 0,6% BBP, respectievelijk – 1,3%
BBP.Grafiek 1.5.3: Het EMU-saldo in Europees perspectiefDe gemiddelde EMU-schuldquote in de EU bedroeg 63% BBP in 2001. De Nederlandse
schuldquote van 53,2% BBP ligt dus onder het gemiddelde en eveneens onder
de referentiewaarde van 60% BBP.Luxemburg heeft met 5,5% BBP de kleinste schuldquote; twee landen (België
en Italië) hebben een schuldquote van boven de 100%.Grafiek 1.5.4: De EMU-schuld in Europees perspectief2. Hoofdlijnen van het financieel management2.1 InleidingbedrijfsvoeringOp het terrein van de bedrijfsvoering bij de Rijksoverheid hebben zich
in 2001 veel ontwikkelingen voorgedaan. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste
bedrijfsvoeringsthema's toegelicht. Enkele thema's hebben een jaarlijks wederkerend
karakter, andere thema's hebben betrekking op ontwikkelingen en implementatie
van het afgelopen jaar. In navolging van het FJR 2000 is de beschouwing over
de bedrijfsvoering geen integrale beschouwing, maar een uitzonderingsrapportage.Rijksbrede thema's die in paragraaf 2.2 aandacht krijgen zijn het financieel
beheer bij departementen en bij agentschappen, het materieelbeheer, Inkoop
en Europese Aanbestedingregels, informatiebeveiliging, integriteit en fraude,
controleerbaarheid en uitvoerbaarheid van regelgeving, reviewbeleid en Toezichtsvisies
gericht op rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT). Als bijzondere thema's
bedrijfsvoering wordt in paragraaf 2.3 aandacht geschonken aan de audit-functie
in het VBTB-tijdperk, de baseline financieel en materieelbeheer en ontwikkelingen
in financieel beheer, toezicht en controle van Europese geldstromen. In paragraaf
2.4 krijgt een drietal thema's op het gebied van resultaatgericht verantwoorden
aandacht, namelijk VBTB, het Eigentijds Begrotingsstelsel (EBS) en Interdepartementale
Beleidsonderzoeken (IBO's).2.2 Rijksbrede thema's bedrijfsvoeringFinancieel beheer departementenfinancieel beheerIn algemene zin is er een goede vooruitgang geboekt bij de bestaande knelpunten
in het financieel beheer bij de departementen. Door VBTB krijgt financieel
beheer als onderdeel van de bedrijfsvoering steeds meer aandacht van het management.
Diezelfde ontwikkeling is te zien op het punt van een planmatige aanpak van
de gesignaleerde knelpunten. Nog niet altijd zijn de doorgevoerde verbeteringen
in het financieel beheer al zichtbaar in de werking. Belangrijk aandachtspunt
blijft in die gevallen de centrale monitoring van de implementatie en de werking
van de verbetermaatregelen in de planning en controlcyclus (P&C-cyclus).
Dit geldt bijvoorbeeld bij Defensie en bij Justitie. De centrale monitoring
is ook belangrijk in geval van eventuele nieuwe knelpunten. De overheid is
blijvend in beweging door nieuwe beleidsmatige ontwikkelingen.Daarnaast kan door onder meer reorganisaties en door (te veel) vacatures
het financieel beheer onder druk komen te staan, waardoor altijd nieuwe knelpunten
kunnen ontstaan. Het is van belang dat deze binnen de P&C-cyclus vroegtijdig
worden gesignaleerd en verbetermaatregelen direct worden ingezet.Financieel beheer agentschappen (baten- en lastendiensten)agentschappenAgentschappen1 moeten het goede voorbeeld
geven op het gebied van de bedrijfsvoering bij het Rijk en moeten dus ook
zorgdragen voor een ordelijk en controleerbaar financieel- en materieelbeheer.
De nader geoperationaliseerde instellingseisen voor nieuwe agentschappen zijn
de randvoorwaarden voor een verantwoorde invoering van een resultaatgericht
besturingsmodel in combinatie met een baten-lastenstelsel. De instellingseisen
zijn verder uitgewerkt in de wegwijzers baten-lastendiensten (editie 2001).In algemene zin is er sprake van verbeteringen bij de bestaande knelpunten
in het financieel beheer van de agentschappen. Vorig jaar werd gemeld dat
bij de Rijksgebouwendienst (RGD), het Koninklijk Nederlands Meteorologisch
Instituut (KNMI), het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD), het Centrum
tot Bevordering van Import uit Ontwikkelingslanden (CBI), de Defensie Telematica
Organisatie (DTO), de Rijksarchiefdienst (RAD) en de Keuringsdienst van Waren
(KvW) nog (verdere) verbeteringen in het financieel beheer nodig waren. Bij
het CBI zijn inmiddels alle voorgenomen verbeteringen gerealiseerd. Bij de
overige agentschappen is reeds een groot aantal verbeteringen doorgevoerd,
maar nog niet alle. Daarnaast doet zich bij IT-organisatie (ITO) de paradox
voor dat door de verbeterde informatievoorziening een aantal knelpunten nadrukkelijker
naar voren is gekomen. Hiervoor wordt een plan van aanpak opgesteld. Voorts
is bij het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) een aantal tekortkomingen
in het financieel beheer aan het licht gekomen dat op korte termijn wordt
aangepakt. Een andere teleurstellende ontwikkeling is dat bij de Directie
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG), DTO en KLPD accountantsverklaringen
met beperking zijn afgegeven. De voornaamste oorzaak is het (incidenteel)
niet naleven van de Europese aanbestedingsregels door deze agentschappen.
Aan dit punt wordt nu extra aandacht gegeven. Bij de agentschappen in oprichting
is een goed financieel beheer voor de start een vereiste. Departementen zijn
zich hiervan bewust en door de betreffende departementen wordt hier hard aan
gewerkt.MaterieelbeheermaterieelbeheerDe aandacht van het management bij de departementen voor het materieelbeheer
is toegenomen. Knelpunten worden op dit moment goed opgepakt. Dit heeft geresulteerd
in een over het geheel genomen verbetering van het materieelbeheer. Er is
ook op dit terrein sprake van een positieve invloed vanuit VBTB, waarin financieel
en materieelbeheer uitdrukkelijk als onderdelen van de bedrijfsvoering worden
genoemd. De risicoanalyse die de basis vormt voor de departementale uitwerking
van het materieelbeheer op basis van het Besluit materieelbeheer sluit nauw
aan bij het VBTB-denken. De invoering van het baten-lastenstelsel en de baseline
financieel en materieel beheer hebben eveneens een positieve bijdrage gehad.
Dit alles neemt niet weg dat een verdere verbetering van het materieelbeheer
noodzakelijk is. Met name bij Defensie blijft het materieelbeheer een belangrijk
aandachtspunt ook vanwege de omvang van de materiële goederen.Inkoop en Europese AanbestedingsregelsEen professionele inkoopfunctie betekent dat zo goed mogelijk wordt voorzien
in de behoeften van de organisatie aan goederen en diensten die van derden
moeten worden betrokken. Het is van belang dat het inkoopproces
zodanig is ingericht dat het de bedrijfsvoering optimaal ondersteunt en waarborgt
dat inkopen rechtmatig en doelmatig tot stand komen. Voor de rechtmatigheid
van de inkoopuitgaven is tevens een goede naleving van de Europese aanbestedingsregels
(EAR) van belang.professioneel inkopenIn 2001 is sprake van positieve ontwikkelingen bij de uitvoering van de
regeringsnota «Actieplan Professioneel Inkopen en Aanbesteden»
(PIA). Alle departementen hebben inmiddels een coördinerend directeur
inkoop (CDI) benoemd. Tevens is sprake van een toenemende aandacht van de
plaatsvervangend secretarissen-generaal voor een professionele inkoopfunctie
als onderdeel van de bedrijfsvoering. Verder is een verbetering bij de naleving
van de Europese Aanbestedingsregels zichtbaar. Deze verbetering wordt mede
bewerkstelligd doordat er meer raamcontracten worden afgesloten. Ondanks deze
verbetering is er nog steeds bij enkele departementen sprake van incidenten,
die het totaalbeeld ongunstig beïnvloeden. Het betreft hierbij incidenten
bij onderdelen van de departementen Justitie, BZK, Defensie, VWS en in mindere
mate OCenW en VROM.InformatiebeveiliginginformatievoorzieningEen goede, beveiligde informatievoorziening is een belangrijke basisvoorwaarde
voor de continuïteit van de bedrijfsprocessen. De departementen hebben
in 2001 de nodige aandacht gegeven aan het oplossen van de bestaande achterstanden
bij de implementatie van het Voorschrift Informatie-beveiliging Rijksoverheid
(VIR). De departementen zijn er eind 2001 in het algemeen redelijk in geslaagd
om de maatregelen uit de departementale plannen van aanpak gebaseerd op de
Afhankelijkheids- en Kwetsbaarheidsanalyses (A&K-analyses) voor de kritische
processen uit te voeren. Een aantal departementen heeft dit bereikt door een
basisbeveiligingsniveau c.q. baseline informatiebeveiliging voor de kritische
processen in te stellen. Nu zal de nadruk liggen op het uiterlijk eind 2002
volledig invoeren van het VIR, dat wil zeggen inclusief de overige (niet-kritische)
processen.Integriteit en fraudeintegriteitIntegriteit en integriteitsbeleid als kwaliteitsaspect van de bedrijfsvoering
krijgen steeds meer aandacht bij de departementen. Ook in het kader van het
onderzoek naar de vermeende bouwfraude krijgen integriteit en audits naar
integriteit terecht veel aandacht. Op 6 maart 2002 heeft de SG-Taskforce
Bouwnijverheid een rijksbreed toetsingskader ten behoeve van een integriteitsaudit
vastgesteld. Op basis hiervan zullen de bouwdepartementen (V&W, VROM,
Def en LNV) de komende maanden audits uitvoeren. Ook andere departementen
zullen dergelijke integriteitsaudits gaan uitvoeren. De departementale accountantsdiensten
bereiden zich voor om hun rol op dit punt te intensiveren.Controleerbaarheid en uitvoerbaarheidcontroleerbaarheid uitvoerbaarheidRegelgeving is een belangrijk middel om beleidsdoelstellingen te realiseren
en zal dan ook «VBTB-proof» moeten zijn. Bij steeds meer departementen
wordt controleerbaarheid en uitvoerbaarheid als afzonderlijk aandachtspunt
ingebed in het proces van regelgeving. Bij nieuwe wet- en/of regelgeving moet
expliciet aandacht worden besteed aan de aspecten uitvoerbaarheid en controleerbaarheid.
De toegenomen aandacht voor controleerbaarheid en uitvoerbaarheid is mede
het gevolg van de toegenomen aandacht voor de bedrijfsvoering
als onderdeel van VBTB en de aandacht die DOREAC1
hierop heeft gevestigd. In de aanwijzingen voor de regelgeving zal als toetspunt
worden opgenomen dat de bedrijfsvoering van het betrokken ministerie toereikend
moet zijn om de doelstellingen van de overwogen regeling te realiseren. Deze
aanvulling van de aanwijzingen zal naar verwachting medio 2002 in werking
treden.ReviewbeleidaccountantsverklaringReviews worden gehouden om vast te stellen of een departement kan steunen
op een door een externe accountant afgegeven accountantsverklaring. Het reviewbeleid
vormt hiermee een onderdeel van de sturingsrelatie van een departement met
op afstand geplaatste organisaties en wordt tevens gebruikt voor de vaststelling
van rechtmatige besteding van subsidies. Er is het afgelopen jaar meer aandacht
voor reviews bij de departementen gekomen maar de wijze waarop het reviewbeleid
wordt georganiseerd kan veelal nog verbeterd worden. Het reviewbeleid wordt
soms nog te veel gezien als onderdeel van de accountantscontrole van de departementen
en te weinig als onderdeel van het toezicht waarvoor beleidsdirecties de primaire
verantwoordelijkheid dragen.Toezichtvisies gericht op rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT)toezichtIn reactie op het RWT-rapport 2001 van de Algemene Rekenkamer heeft het
kabinet uitgesproken dat departementen hun beleidsmatige visie op toezicht
gericht op rechtspersonen met een wettelijke taak zullen vastleggen in een
visie op het voor het beleid relevante niveau. In de kaderstellende visie
op toezicht (tevens kabinetsstandpunt op het rapport van de ambtelijke commissie
toezicht) is het belang hiervan nogmaals onderstreept. Uitgangspunt is dat
de toezichtvisies van de departementen zoveel mogelijk eind 2002 zijn vastgesteld.
Bij alle departementen is op dit punt voortgang geboekt ten opzichte van vorig
jaar maar er zal nog behoorlijk wat inspanning geleverd moeten worden om voor
alle departementen de toezichtvisie eind 2002 gereed te hebben. Naast het
ontwikkelen van toezichtvisies hebben de departementen activiteiten in gang
gezet om de aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer in het RWT-rapport van
2001 heeft gedaan, vorm te geven.2.3 Bijzondere thema's bedrijfsvoeringDe audit-functie in het VBTB-tijdperkaudit-functieDe audit-functie, waarmee wordt beoogd een bijdrage te leveren aan de
kwaliteit van de processen binnen de departementen, is volop in beweging.
In het jaar 2001 hebben belangrijke trajecten voor de audit-functie plaatsgevonden.
Deze trajecten waren noodzakelijk, omdat de ontwikkelingen in de praktijk
en in het bijzonder de implementatie van de regeringsnota Van Beleidsbegroting
Tot Beleidsverantwoording (VBTB) ertoe leiden dat het management van de departementen
een behoefte aan audit-services heeft, die een bredere scope beslaat dan voorheen.
Daarnaast leiden ook de geconstateerde knelpunten op de arbeidsmarkt voor
overheidsaccountants tot de noodzaak tot gerichte maatregelen.In de eerste helft van het jaar heeft de commissie Kordes, ofwel de IBO-werkgroep
CDV-Accountancy, onderzoek verricht naar de gevolgen van VBTB voor de audit-functie
binnen de Rijksoverheid. Het eindrapport bevat in de vorm van een aantal conclusies
en aanbevelingen een visie voor de audit-functie in het VBTB-tijdperk,
die als basis voor het te ontwikkelen beleid geldt. In de tweede helft van
2001 heeft vervolgens een nadere verdieping c.q. verfijning plaatsgevonden,
hetgeen als eindresultaat het «Kwaliteitsplan voor de audit-functie»
heeft opgeleverd. Dit kwaliteitsplan, dat kan worden gezien als kabinetsstandpunt
bij het rapport van de commissie Kordes, is in een aantal gremia interdepartementaal
afgestemd. Het kwaliteitsplan is op 21 februari 2002 door de Regering aan
de Tweede Kamer aangeboden.De uitkomsten, zoals opgenomen in het kwaliteitsplan, zijn opgesteld aan
de hand van de belangrijkste aanbevelingen van de commissie Kordes, te weten:• Instelling van departementale audit-diensten;• Versterking van de regierol van de Audit-committees;• Poolvorming met betrekking tot audit-specialismen en;• Nader onderzoek naar de mogelijkheden van interdepartementaal personeelsbeleid.Het implementatietraject is direct na vaststelling van het kwaliteitsplan
door de Ministerraad gestart. Uiterlijk eind 2004 is de instelling van de
departementale audit-diensten gerealiseerd. Dit betreft mede de implementatie
van de hiervoor beschreven HRM-activiteiten. Eind 2002 functioneren de Audit-committees
in overeenstemming met de kaders terzake die in het plan zijn opgenomen. Het
nadere onderzoek naar de behoefte aan audit-specialismen wordt uitgevoerd
in 2002. In 2005 vindt een evaluatie plaats.Baseline financieel en materieelbeheerbaselineIn november 2000 is een interdepartementale werkgroep van start gegaan
met de opdracht een baseline financieel en materieelbeheer te ontwikkelen.
Dit project is gedurende het eerste halfjaar 2001 afgerond. De doelstelling
van het project was afspraken te maken over de in het financieel en materieelbeheer
te hanteren normen. Het referentiekader is mede van belang voor de communicatie
met de Tweede Kamer. De baseline is op 13 juni 2001 aan de departementen
toegezonden met het verzoek de baseline in de praktijk toe te gaan passen.
De Algemene Rekenkamer heeft positief gereageerd op de baseline en heeft aangekondigd
in het Rechtmatigheidsonderzoek 2001 veel aandacht te schenken aan de implementatie
van de baseline bij de departementen.De baseline heeft vooralsnog de status van een handleiding en dient te
worden opgevat als een hulpmiddel bij het toepassen van regelgeving. De baseline
kan worden gezien als een nadere uitwerking van en toelichting op de Comptabiliteitswet
(CW). In de CW is bepaald dat het financieel en materieelbeheer moeten voldoen
aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid en controleerbaarheid en dat
deze overigens zo doelmatig mogelijk moeten worden ingericht. Medio 2002 zal
de baseline worden geëvalueerd, mede met het oog op de eventueel dan
toe te kennen wettelijke status.Om de implementatie van de baseline financieel en materieelbeheer te stimuleren
is in oktober 2001 een eerste quick scan uitgevoerd naar de wijze van implementatie
bij de verschillende departementen. De conclusie was dat er bij sommige departementen
nog niet voldoende aandacht was voor de implementatie en dat de betrokkenheid
van het management hierbij vergroot zou kunnen worden. In januari 2002 is
een tweede quick scan uitgevoerd. De meeste departementen geven
op dit moment voldoende en meer expliciet invulling aan het proces van implementatie.
Hiermee is ten opzichte van de eerste quick scan een duidelijke vooruitgang
geboekt.Ontwikkelingen in financieel beheer, toezicht en controle
Europese geldstromeneuropese geldstromenOp 2 januari 2001 zijn de wetsvoorstellen toezicht Europese subsidies
en de achtste wijziging van de Comptabiliteitswet naar de Tweede Kamer verzonden.
2001 stond in het teken van de parlementaire behandeling van deze wetsvoorstellen.
Op 5 februari 2002 zijn de wetsvoorstellen in het Staatsblad geplaatst.
Het komt nu aan op een adequate implementatie van deze wetten.Vooruitlopend op de algehele herziening van het Financieel Reglement van
de Europese Unie, vond in 2000/2001 een aanpassing plaats in het kader van
een speciale spoedprocedure («fast track»). Daardoor werd vorig
jaar al een nieuw systeem van financiële controle binnen de Commissie
geïntroduceerd. Kern daarvan is de organisatorische scheiding tussen
ex ante controles op transactieniveau vooraf (deze worden voortaan decentraal
verricht door de beleids-DG's) en ex post audits op systeemniveau achteraf
(uit te voeren door de per 1 april 2001 opgerichte interne auditdienst,
die op centraal niveau en functioneel onafhankelijk van de beleids-DG's is
gepositioneerd). Per DG zijn of worden op dit moment «internal audit
capabilities» ingesteld.Een en ander past in een ontwikkeling naar een meer integrale managementverantwoordelijkheid
van de beleids-DG's. De Commissie gaat daarmee over van een Zuid-Europese
(op Franse leest geschoeide) aanpak naar een meer Noord-Europese (Angelsaksische)
systematiek van beheer en controle.Op 5 maart 2002 sprak de Ecofin-Raad over de aanbeveling van de Raad aan
het Europees Parlement over het verlenen van kwijting aan de Europese Commissie
voor de uitvoering van de begroting 2000. Bij de besluitvorming daarover speelt
het jaarverslag van de Europese Rekenkamer en in het bijzonder de daarin opgenomen
betrouwbaarheidsverklaring een belangrijke rol. Nederland is van oordeel dat
de Europese Rekenkamer de door haar geconstateerde foutenpercentages in de
betrouwbaarheidsverklaring dient te publiceren. Nu dit niet gebeurt, is de
werkwijze van de Europese Rekenkamer niet transparant. Nederland zal hierover
op korte termijn nog een brief sturen aan de Europese Rekenkamer.In 2001 hebben de departementen goede voortgang geboekt bij de verbetering
van de inrichting van het beheer, toezicht en controle op de Europese gelden.
De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd.Aandachtspunten blijven de controle door onafhankelijke accountants ter
plaatse, reviews door de verantwoordelijke departementen, de melding van onregelmatigheden
en het tijdig aangaan van verplichtingen.Ten aanzien van het Europees Sociaal Fonds (ESF) is in het jaar 2001 de
aandacht met name gericht geweest op de volgende vier trajecten:• de afwikkeling van de oude programmaperiode 1994–1999;• een goede beheer- en controlestructuur voor de nieuwe programmaperiode
2000–2006;• de vorming van de staande organisatie (financiële en projectadministratie);• de groei naar een traject van volwaardig agentschap.De afwikkeling van de oude programmaperiode 1994–1999 blijft de
nodige aandacht vragen. Niet alleen moet nog het nodige werk aan de lopende
afwikkeling verricht worden, maar ook is het steeds van belang dat de lessen
uit deze periode goed in kaart worden gebracht en worden benut bij de opzet
van het beheer- en controlesysteem van de nieuwe programmaperiode. In dit
verband speelde het rapport Koning en de Kabinetsreactie hierop een zeer belangrijke
rol. SZW is in de afrondende fase van de opzet van een adequate controle-
en beheerstructuur voor de nieuwe programmaperiode 2000–2006, waarbij
nu de nadruk ligt op de vertaling van deze opzet in alle relevante onderdelen
van de administratieve organisatie van het Agentschap SZW i.o. en de overige
betrokken departements-onderdelen.2.4 Resultaatgericht verantwoordenVBTBimplementatie VBTBNaast de in dit hoofdstuk behandelde onderwerpen over de bedrijfsvoering,
heeft de regering ook in 2001 veel aandacht besteed aan de implementatie van
VBTB. Onlangs is de Staten-Generaal door middel van een brief van de minister
van Financiën separaat geïnformeerd over de voortgang van de implementatie
van dit project1. De brief is op 15 april
2002 in overleg tussen de minister van Financiën en de Vaste Commissie
voor de Rijksuitgaven besproken. In dit hoofdstuk komt VBTB derhalve niet
nog eens als afzonderlijk thema aan bod.Verantwoording over beleidsprioriteitenprestatiegegevensVoor het derde achtereenvolgende jaar zijn in de financiële verantwoordingen
van de ministeries specifieke prestatiegegevens opgenomen over door de Kamer
geselecteerde beleidsprioriteiten. In de brief van 18 december 2000 verzocht
de voorzitter van de Tweede Kamer de regering in de financiële verantwoordingen
over het begrotingsjaar 2000 aan te geven welke van de door de Kamer gevraagde
prestatiegegevens in de financiële verantwoordingen 2001 konden en zouden
worden opgenomen. Op basis van de financiële verantwoordingen 2000 is
in het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2000 de verwachting uitgesproken
dat ongeveer 110 van de 188 (ongeveer 58%) gevraagde prestatiegegevens direct
in de financiële verantwoordingen over 2001 zouden worden opgenomen.Met optelling van de prestatiegegevens die later en/of alternatief aangeleverd
worden, zou dit percentage uitkomen op 73%.De regering constateert dat in de financiële verantwoordingen inderdaad
110 van de gevraagde prestatiegegevens direct opgenomen zijn. Daarmee is de
verwachte verbetering ten opzichte van de twee voorgaande jaren een feit (zie
onderstaande tabel)2.Tabel 2.4.1: Prestatiegegevens
in de financiële verantwoordingen over de jaren 1999, 2000 en 2001Beantwoording departementenBeleidsprioriteiten
1999Beleidsprioriteiten 2000Beleidsprioriteiten
2001Aantal gevraagde prestatiegegevens: 140Aantal gevraagde prestatiegegevens: 181Aantal gevraagde prestatiegegevens: 181Direct geleverd 33% (46)49% (88)61% (110)Later en/of alternatief aangeleverd33% (46)22% (40)12% (22)Totaal aangeleverd66% (92)71% (128)73% (132)In alle afzonderlijke financiële verantwoordingen wordt dit jaar
bovendien duidelijk toegelicht waarom de gevraagde prestatiegegevens niet
direct (of later en/of op alternatieve wijze) worden aangeleverd. In het Financieel
Jaarverslag van het Rijk 2000 is reeds ingegaan op de diverse redenen die
daaraan ten grondslag liggen. Op basis van de positieve ontwikkeling die zich
de afgelopen jaren heeft voorgedaan, mag geconcludeerd worden dat de verbetermaatregelen,
die de betrokken ministers de afgelopen jaren hebben genomen, hun vruchten
beginnen af te werpen.Tegelijkertijd blijkt dit in sommige gevallen een proces van lange adem
te zijn.Tot slotDit is vooralsnog het laatste jaar dat de Kamer los van de reguliere begrotingsbehandeling
speciale beleidsprioriteiten heeft aangewezen, waarover zij in de financiële
verantwoordingen geïnformeerd wil worden. Vanaf het begrotingsjaar 2002
zijn de begrotingen en verantwoordingen opgezet conform het gedachtegoed van
de operatie VBTB. Kern van deze operatie is te komen tot een meer beleidsmatige
begroting en verantwoording; een begroting en verantwoording waarin beleidsdoelstellingen
worden gekoppeld aan prestaties en middelen. Het aanwijzen van beleidsprioriteiten
en het selecteren van prestatiegegevens door de Kamer zal dan ook plaatsvinden
tijdens de reguliere behandeling van de ontwerpbegrotingen.Eigentijds BegrotenbegrotingsstelselMet VBTB is de resultaatgerichtheid en de transparantie in de beleidsbegrotingen
toegenomen. Dit heeft de mogelijkheid geschapen om de kwaliteit van de (uitkomsten
van de) budgettaire besluitvorming te verbeteren. In de Miljoenennota 2001
heeft het kabinet aangegeven het huidige begrotingsstelsel niet het geëigende
stelsel te vinden voor deze resultaatgeörienteerde omgeving.Het kabinet acht een baten-lastenstelsel in de vorm van een zogenoemde
«kostenbegroting» daarvoor geschikter en heeft dan ook het voornemen
aangekondigd om over enkele jaren de gehele rijksbegroting te transformeren
tot een kostenbegroting. De ambtelijke beleidsgroep begrotingsstelsel heeft
dit voornemen in het voorjaar van 2001 uitgewerkt en hierover in het rapport
«Eigentijds begroten» een advies aan de minister van Financiën
uitgebracht. Het kabinet heeft dit advies beperkt aangescherpt en in de Miljoenennota
2002 de contouren van het nieuwe stelsel geschetst. In oktober is hierover
algemeen overleg gevoerd met de leden van de commissie voor de Rijksuitgaven.
Vervolgens is een aanvang gemaakt met de meer gedetailleerde
uitwerking van het stelsel, dat moet leiden tot de invoering ervan op 1 januari
2006.Interdepartementale beleidsonderzoekenbeleidsonderzoekIn het verslagjaar is op het terrein van de IBO's veel gebeurd. Dit geldt
in de eerste plaats voor de onderwerpen waartoe reeds in het jaar 2000 besloten
is (MN 2002, bijlage 7).De meeste onderzoeken zijn in 2001 afgerond en naar de Tweede Kamer gestuurd,
inclusief het desbetreffende kabinetsstandpunt. De onderzoeken inzake verwerving
defensiematerieel, vouchers in de woon- en woonzorgsector, Centraal Orgaan
Opvang Asielzoekers en de CDV onderzoeken met betrekking tot de postverwerking
rijksoverheid en de facilitaire salarisbureaus zullen in 2002 zo spoedig mogelijk
na afronding naar de Kamer worden gestuurd (zie onderstaande tabel, nrs. 3,
4, 5, 12 en 13). Interdepartementale onderzoeken
2000–2001 (IBO's) DepartementOnderwerp1BZKEffectiviteit en doelmatigheid van het personeelsmanagement2BuZa en EZTweeluik Financiering EU.  Deel I: Structuurbeleid in het perspectief van de uitbreiding
van de EU3DefensieVerwerving van defensiematerieel voor
de Nederlandse krijgsmacht4VROMVouchers in de woon- en woonzorgsector5JustitieCentraal Orgaan Opvang Asielzoekers6LNVTweeluik Financiering EU.  Deel II: Financiering gemeenschappelijk landbouwbeleid
na uitbreiding EU7OCWBalansverkorting van de onderwijsbijdragen8SZWToekomst van het arbeidsmarktbeleid9FinanciënCDV Accountancy10VWSToegang tot zorg en indicatiestelling AWBZ11VenWDecentralisatie Openbaar Vervoer12horizontaalCDV Postverwerking rijksoverheid13horizontaalCDV Facilitaire SalarisbureausIn het najaar van 2001 is eveneens een nieuwe ronde met (IBO's) gestart
(zie tabel hieronder). De resultaten hiervan komen eerst in 2002 beschikbaar. Onderwerpselectie IBO's voor
de ronde 2001–2002 DepartementOnderwerp1JustitieRechtsbijstand2BZKDoelmatigheid inburgeringsbeleid3OCWBeroepsonderwijs4SZWAlimentatiebeleid5VWSBeheersing arbeidsvoorwaardenontwikkeling in
de zorgsector6V&WBenuttingsmaatregelen spoor7VROMAfvalverwijdering8BuizaBeleidskader werving en opvang internationale
organisaties9EZ/FINTechnologiebeleid10LNVHeroriëntatie landbouwbeleidLijst van gebruikte termen en hun betekenis AgentschapEen agentschap is een onderdeel van een ministerie waarvoor een afgezonderd
en afwijkend beheer wordt gevoerd met als doel een doelmatiger beheer te realiseren.
Agentschappen voeren een baten-lastenstelsel, hebben een eigen begroting en
staan los van de begrotingsadministratie van het moederministerie. De ministeriële
verantwoordelijkheid is niet gewijzigd.AOW-spaarfondsFonds waarin middelen worden vrijgemaakt voor toekomstige AOW-uitgaven.
Vanaf 1997 vinden jaarlijks stortingen in dit fonds plaats. Jaarlijks wordt
over het in het fonds aanwezige vermogen rente vergoed.Baten-lastendienstNa de inwerkingtreding van de zevende wijziging van de Comptabiliteitswet
wordt de term agentschap losgelaten en vervangen door de neutralere term baten-lastendienst.
Baten-lastendiensten kunnen besluiten zich met de term agentschap aan te duiden.
In het wetsvoorstel tot (zevende) wijziging van de Comptabiliteitswet is dit
voorgesteld zonder dat dit leidt tot inhoudelijke wijzigingen in het agentschapmodel.Baten-lastenstelselIn een baten-lastenstelsel worden uitgaven en ontvangsten toegerekend
aan het tijdvak waarin het verbruik van goederen en diensten plaatsvindt en
de baten ontstaan. Dit stelsel maakt het mogelijk om de kosten en opbrengsten
af te leiden uit de administratie.BedrijfsvoeringHet geheel van activiteiten inzake de aanwending van financiële,
materiële en informatie-middelen in het kader van de beleids- en begrotingsprocessen
waarvoor een minister verantwoordelijkheid draagt.BeleidsintensiveringenVerhogingen van collectieve uitgaven en/of verlagingen van ontvangsten
ten opzichte van de begroting en/of de meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing
ten grondslag ligt. Deze term wordt meestal beperkt tot beleidsmatige mutaties
in de netto-uitgaven. Een beleidsmatige verlaging van de belastingontvangsten
wordt doorgaans aangeduid met de term lastenverlichting.BeleidsevaluatieOnderzoek waarbij op basis van de analyse van op systematische wijze verzamelde
gegevens een uitspraak kan worden gedaan over het te voeren of gevoerde beleid.BesparingsverliesBudgettair nadeel dat optreedt doordat een (voorgenomen) ombuiging minder
besparingen oplevert dan aanvankelijk werd geraamd. Dit kan bijvoorbeeld het
gevolg zijn van uitstel van de invoering van de ombuigingsmaatregel.Bruto Binnenlands Product (BBP)De som van de beloningen van de productiefactoren in het Nederlandse productieproces, plus het saldo van de indirecte
belastingen en kostprijsverlagende subsidies.BudgetdisciplinesectorCluster van uitgaven en niet-belastingontvangsten die voor de regels budgetdiscipline
op identieke wijze behandeld worden. Er zijn drie budgetdisciplinesectoren:
de Rijksbegroting in enge zin, de Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt en de
Zorg.BudgetteringsafsprakenBudgetteringsafspraken maken deel uit van de regels budgetdiscipline.
Ze hebben betrekking op die delen van de begroting waar, bij voorkomende mutaties
in de begrotingsvoorbereiding en- uitvoering, per definitie alleen beleidsmatige
mutaties worden onderkend. Derhalve wordt daar geen onderscheid gemaakt tussen
tegenvallers, beleidsintensiveringen, meevallers, efficiencywinsten en ombuigingen.ConsolidatieDe post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de rijksbegroting
voor dubbeltellingen als gevolg van het «brutoboeken» van onderlinge
betalingen. Het brutoboeken houdt in dat zowel het departement dat de feitelijke
betaling verricht, als het departement dat bijdraagt, de uitgaven in de begroting
opneemt. Het ontvangende departement raamt de te ontvangen bijdragen ook aan
de ontvangstenkant van de begroting. Dit geldt ook voor bijdragen
van een departement aan een agentschap. Hierdoor wordt het rekenkundige niveau
van de totale rijksuitgaven en rijksontvangsten hoger dan het feitelijke niveau.
Door middel van de post Consolidatie wordt hiervoor gecorrigeerd.Contractloon(stijging)(Stijging van) het looninkomen per werknemer als direct gevolg van de
afgesloten collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO) in de private sector en
van arbeidsvoorwaardenafspraken met overheidspersoneel.DecentralisatieHet overdragen van verantwoordelijkheden en bevoegdheden naar decentrale
overheden. Concreet kan dit leiden tot overheveling van taken (en de daartoe
benodigde middelen) van de centrale overheid naar decentrale overheden.Deflator BBPDe verwachte prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product. Op basis
van de deflator BBP worden de reële uitgavenkaders en de inkomstenijklatten
omgerekend in lopende prijzen, zodat de geraamde inkomsten en uitgaven er
aan kunnen worden getoetst.DerdenrekeningRekeningcourantverhouding die het Rijk heeft met derden en rekeningen
waarop uitgaven en ontvangsten staan die conform de Comptabiliteitswet niet
via de begroting lopen, omdat zij met derden of met andere onderdelen van
het Rijk kunnen worden verrekend. De mutatie in het saldo van de derdenrekening
is niet relevant voor het EMU-saldo.DereguleringHet afschaffen, vereenvoudigen of stroomlijnen van regelingen en wetten
die de overheid oplegt aan bedrijven, instellingen en burgers. Doel hiervan
is bevordering van dynamiek en aanpassingsvermogen van de economie en het
vermijden van onnodige bureaucratie en onnodig hoge kosten ten gevolge van
ondoelmatige of inefficiënte regelgeving.DesalderingHet gelijktijdig verhogen of verlagen van uitgaven en niet-belastingontvangsten,
die rechtstreeks met elkaar samenhangen. Desalderingen hebben dus geen invloed
op het begrotingssaldo.DoelmatigheidDit begrip betreft het verband tussen de ingezette middelen en de geleverde
prestaties (in kwantiteit en kwaliteit). Doelmatigheid komt tot uitdrukking
in kostprijzen per eenheid product en kwaliteitsgegevens.DoeltreffendheidDoeltreffendheid betreft de mate waarin – vanuit een beleidsdoelstelling
als gewenst beschouwde – effecten worden bereikt als gevolg van bepaalde beleidsmaatregelen.Economische en Monetaire Unie (EMU)De in het Verdrag van Maastricht geregelde unie tussen EU-lidstaten. De
derde fase die op 1 januari 1999 van start is gegaan kenmerkt zich door
onherroepelijk vastgelegde wisselkoersen, volledig vrij kapitaalverkeer en
girale invoering van de gemeenschappelijke munt, de euro. In 2002 wordt de
euro ook chartaal ingevoerd. In de EMU is de Europese Centrale Bank verantwoordelijk
voor het gemeenschappelijke monetaire beleid dat wordt uitgevoerd door het
Europees Stelsel van Centrale Banken. Tevens vindt binnen de EMU coördinatie
van het economisch beleid plaats.EindejaarsmargeVoorziening in de regels budgetdiscipline die inhoudt dat het is toegestaan
binnen een begroting tot maximaal 1,0% van het (gecorrigeerde) begrotingstotaal
gelden tussen opeenvolgende jaren te schuiven. Op deze wijze kan het ondoelmatig
besteden van begrotingsgelden worden beperkt.EMU-saldoHet EMU-saldo heeft betrekking op het vorderingensado van de sector overheid op transactiebasis. Het vorderingensaldo geeft de mutatie in het saldo
van de financiële activa en passiva van de collectieve sector weer. Omdat
het EMU-saldo betrekking heeft op de totale collectieve sector is niet alleen
het vorderingensado van het Rijk van belang, maar ook de vorderingensaldi
van de sociale fondsen en de lokale overheid. Weergave op transactiebasis
wil zeggen dat de economische handeling die leidt tot de uitgave of ontvangst
(transactie) zoveel mogelijk als meetmoment wordt genomen.EMU-schuldHet totaal van de uitstaande leningen ten laste van de gehele collectieve
sector. Dit is de optelsom van de uitstaande leningen ten laste van het Rijk,
de sociale fondsen en de lokale overheid, minus de onderlinge schuldverhoudingen
van deze drie subsectoren. De EMU-schuld is een brutoschuldbegrip.Europese structuurfondsenDe vier structuurfondsen (ESF, EFRO, EOGFL en FIOV) zijn financieringsinstrumenten
van de Europese Gemeenschap die elk op passende wijze bijdragen tot de verwezenlijking
van de doelstellingen van de Gemeenschap. De acties die door middel van de
structuurfondsen worden uitgevoerd, dragen bij tot de bevordering van de ontwikkeling
en de structurele aanpassing van de regio's met een ontwikkelingsachterstand,
de ondersteuning van de economische en sociale omschakeling van de in de structurele
moeilijkheden verkerende zones en de ondersteuning van de aanpassing en de modernisering van het beleid en de systemen van onderwijs, opleiding
en werkgelegenheid.Fonds Economische Structuurversterking (FES)Het Fonds Economische Structuurversterking wordt gevoed met een deel van
de aardgasbaten, als mede met de rentevrijval (na dividendderving) samenhangend
met de ontvangsten uit de verkoop van staatsdeelnemingen, en eventueel opbrengsten
van veilingen van etherfrequenties. De middelen uit het FES worden gereserveerd
voor investeringsprojecten van nationaal belang die de economische structuur
versterken. Het betreft een verdeelfonds: vanuit het fonds worden bijdragen
toegekend aan andere begrotingen van het Rijk.GemeentefondsFonds waaruit jaarlijks (algemene) uitkeringen worden gedaan aan de gemeenten,
ter dekking van een deel van hun uitgaven. De jaarlijkse groei van het fonds
op basis van de ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven, wordt
het accres genoemd.Government governanceHet waarborgen van de onderlinge samenhang in de wijze van sturen beheersen
en toezichthouden van een overheidsorganisatie, gericht op een efficiënte
en effectieve realisatie van beleidsdoelstellingen, alsmede het daarover op
een open wijze communiceren en verantwoording afleggen ten behoeve van belanghebbenden.Homogone Groep Internationale Samenwerking (HGIS)De middelen voor het buitenlandse beleid worden verantwoord op verschillende
begrotingen. Om de samenhang van het buitenlands beleid te versterken, zijn
de financiële middelen hiertoe gebundeld onder de homogene groep internationale
samenwerking. Op die manier wordt de omvang van de beschikbare middelen duidelijk
gemaakt en kan een integrale afweging plaatsvinden omtrent de inzet van deze
middelen.IJklijnHet uitgavenkader waaraan bij de begrotingsvoorbereiding en -uitvoering
de uitgavenvoornemens en -ontwikkeling worden getoetst. Er zijn ijklijnen
voor de sectoren Rijksbegroting in enge zin, Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt
en Zorg.InfrastructuurfondsEen begrotingsfonds, waarin de middelen die voorheen op de begrotingen
van Verkeer en Waterstaat, het Rijkswegenfonds en het Mobiliteitsfonds beschikbaar
waren voor de uitgaven aan weg-, water- en railinfrastructuur, zijn samengevoegd.
Tevens worden uit dit fonds uitgaven in het kader van de Investeringsimpuls
1994–1998 gedaan; de middelen hiervoor zijn afkomstig uit het Fonds
Economische Structuurversterking (FES).Interdepartementale beleidsonderzoekenDe evaluatie van beleidsterreinen en ontwikkeling van beleidsvarianten
volgens een door de regering vastgestelde interdepartementale procedure. Deze
procedure voorziet onder meer in de totstandkoming van openbare rapportages.Intertemporele compensatieDe mogelijkheid om onder bepaalde voorwaarden af te wijken van het algemene
uitgangspunt van de budgetdiscipline dat de fasering van compensatiemaatregelen
in de tijd parallel moet lopen aan de omvang van de problematiek.KasstelselIn een kasstelsel worden uitgaven en ontvangsten toegerekend aan het tijdvak
waarin de feitelijke uitgaven en ontvangsten plaatsvinden.Kas-verplichtingenstelselBij de rijksoverheid is een combinatie van het kas- en verplichtingenstelsel
in gebruik. De uitgaven en ontvangsten worden toegerekend aan het tijdvak
waarin de feitelijke uitgaven en ontvangsten plaatsvinden. Tevens wordt inzicht
gegeven in de financiële consequenties van aangegane verplichtingen.Lastenverlichting respectievelijk -verzwaringEen verlaging (respectievelijk verhoging) van belastingtarieven danwel
verruiming (respectievelijk beperking) van fiscale aftrekmogelijkheden of
een verlaging (respectievelijk verhoging) van de tarieven van de socialeverzekeringspremies.Leen- en depositofaciliteitEen budgettaire faciliteit waarvan dienstonderdelen van het Rijk die een
baten-lastenstelsel voeren gebruik kunnen maken om bij de minister van Financiën
geldmiddelen te lenen om investeringen te plegen, dan wel om rentedragend
geld uit te zetten.LoonbijstellingMiddelen die nodig zijn om de extra uitgaven van ministeries ten gevolge
van loonstijgingen te financieren. Deze middelen worden gereserveerd op de
aanvullende post Arbeidsvoorwaarden.MacromutatiesMutaties als gevolg van (geraamde) wijzigingen in het economische beeld.NajaarsnotaTussentijds overzicht van de lopende begrotingsuitvoering, waarin wordt
aangegeven welke wijzigingen optreden ten opzichte van de Vermoedelijke Uitkomsten.
De Najaarsnota moet uiterlijk op 1 december van het lopende begrotingsjaar
bij de Staten-Generaal worden ingediend.Netto-uitgavenDe voor het uitgavenkader relevante (bruto)uitgaven verminderd met de
voor het uitgavenkader relevante ontvangsten. Bij de relevante ontvangsten
gaat het grotendeels om niet-belastingontvangsten op de Rijksbegroting en
om eigen betalingen in de zorgsector.Netto-uitgaven Rijksbegroting in enge zinRelevante uitgaven en niet-belastingontvangsten van de rijksbegroting
exclusief de uitgaven en niet-belastingontvangsten van de rijksbegroting die
tot de sector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt danwel tot de sector Zorg
worden gerekend. Tevens worden de relevante uitgaven gecorrigeerd voor enkele
incidentele posten.Netto-uitgaven Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktDe budgetdisciplinesector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt omvat de sociale
zekerheid op de rijksbegroting alsmede de uitgaven van de sociale fondsen.
Voor de sociale fondsen is het totaal van uitkeringen en administratiekosten
relevant. Het bovenwettelijk gedeelte blijft buiten beschouwing.Netto-uitgaven zorgsectorDe uitgaven die tot het Budgettair Kader Zorg (BKZ) worden gerekend. Het
BKZ omvat de via de AWBZ, ZFW en particuliere verzekeraars (voorzover betrekking
hebbend op de particulier verzekerde voorzieningen die ook in het ZFW-verzekerde
pakket zijn opgenomen) gefinancierde netto-uitgaven alsmede de via de rijksbegroting
gefinancierde netto-uitgaven die tot de zorgsector worden gerekend. Bij het
collectief gefinancierde deel van het BKZ worden de via de particuliere verzekeraars
gefinancierde uitgaven niet meegenomen, met uitzondering van de via de omslagbijdrage
WTZ gefinancierde uitgaven.Niet-belastingontvangsten (of -middelen)Alle begrotingsontvangsten van het Rijk die niet tot de belastingen worden
gerekend. Het betreft een zeer heterogene groep. Het gaat daarbij vooral om
ontvangsten die samenhangen met verleende overheidsdiensten en kredietverlening
door het Rijk, sommige ontvangsten die als collectieve lasten worden aangemerkt,
de aardgasbaten (exclusief vennootschapsbelasting) en incidentele ontvangsten
uit de verkoop van staatsdeelnemingen.Nominale mutatiesMutaties als gevolg van wijzigingen in de lonen en prijzen.OmbuigingBeleidsmatige verlaging van de netto-uitgaven ten opzichte van een eerder
vastgelegd ijkpunt.OpeneinderegelingRegeling op grond waarvan derden buiten de overheid recht hebben op een
geldelijke bijdrage van de overheid of van de sociale fondsen. Deze derden
moeten voldoen aan in de regeling vastgestelde voorwaarden. Anders dan door
het aanpassen van deze voorwaarden, kan de overheid het beroep op een openeinderegeling
niet beheersen.OverboekingEen verschuiving van begrotingsuitgaven tussen verschillende begrotingen
of budgetdiscipline sectoren.Overige publiekrechtelijke lichamen (OPL)Gemeenten, provincies, gemeenschappelijke regelingen, waterschappen en
het bijzonder onderwijs.ParticipatiegraadHet aantal mensen dat deelneemt aan het arbeidsproces in procenten van
de beroepsbevolking, beide gedefinieerd in personen in de leeftijdscategorie
15 tot en met 64 jaar.PrestatiegegevensKwantitatieve informatie over de prijs- en kwaliteit van producten en
diensten enerzijds en de resultaten (effecten) die met overheidsbeleid worden
beoogd of behaald anderzijds.PrijsbijstellingTegemoetkoming voor de extra uitgaven van ministeries ten gevolge van
prijsstijgingen. Deze middelen worden gereserveerd op de aanvullende post
prijsbijstelling.ProvinciefondsFonds waaruit jaarlijks (algemene) uitkeringen worden gedaan aan de provincies,
ter dekking van een deel van hun uitgaven. De jaarlijkse groei van het fonds
op basis van de ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven, wordt
het accres genoemd.Reële uitgavenkader(s)Plafondwaarden voor de netto-uitgaven in de collectieve sector. Binnen
de collectieve sector worden drie sectoren onderscheiden: de Rijksbegroting
in enge zin, de Sociale zekerheid en Arbeidsmarkt en de Sector Zorg. De uitgavenkaders
zijn uitgedrukt in reële termen. Dat betekent dat de in guldens gemeten
uitgavenkaders, wanneer de algemene nominale ontwikkeling zich anders ontwikkelt
dan bij het Regeerakkoord werd voorzien, daarvoor worden aangepast.Rente (korte en lange)De korte rente wordt gelijk verondersteld
aan de driemaands interbancaire rente. De lange
rente wordt gelijk verondersteld aan het rendement op langlopende staatsleningen.Sociale fondsenFondsen waaruit uitkeringen en voorzieningen worden verstrekt krachtens
socialeverzekeringswetten. De financiering vindt voor het overgrote deel plaats
via sociale premies en rijksbijdragen.Trendmatig begrotingsbeleidBij een trendmatig begrotingsbeleid wordt, op basis van doelstellingen
of randvoorwaarden voor het overheidstekort en de lastenontwikkeling, aan
het begin van de kabinetsperiode een uitgavenkader vastgesteld. Daar wordt
tijdens de kabinetsperiode op gekoerst. Mutaties die tijdens die periode in
de belasting- en premieontvangsten optreden komen tot uitdrukking in een mutatie
van het saldo en van de lasten. De verdeling van de mutaties in de inkomsten
over schuldaflossing en lasten geschiedt op basis van de mee- en tegenvallerformule
voor de inkomsten.UitgavenkaderHet uitgavenkader van een budgetdisciplinesector geeft de plafondwaarde
voor de totale (netto-)uitgaven van die sector weer. Bij het Regeerakkoord
zijn de kaders in reële termen vastgelegd. Bij de begrotingsvoorbereiding
wordt het reële kader aangepast voor de prijsontwikkeling van het BBP.UitgavenprioriteitenBeleidsmatige verhoging van uitgaven (intensiveringen).UitgavenreserveDe in de begroting opgenomen uitgavenreserve is bedoeld voor het opvangen
van eventuele tegenvallers die zich in de komende jaren kunnen voordoen.Vermoedelijke UitkomstenTen tijde van de Miljoenennota voorziene uitkomsten van de begrotingsuitvoering
van het lopende jaar.VerzelfstandigingExterne verzelfstandiging: Taken worden bij
of krachtens wet aan een verzelfstandigde eenheid buiten de rijksoverheid
opgedragen. De ministeriële verantwoordelijkheid neemt af.Interne verzelfstandiging: Delegatie van taken
en bevoegdheden binnen de rijksoverheid. De ministeriële verantwoordelijkheid
blijft intact.VoorjaarsnotaTussentijds overzicht van de lopende begrotingsuitvoering, waarin wordt
aangegeven welke wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting noodzakelijk
worden geacht. Deze nota moet uiterlijk op 1 juni van dat jaar bij de
Staten-Generaal worden ingediend.Voorlopige Rekening (Februarinota)De laatste budgettaire nota over de voorlopige realisatie van de begroting
van het voorgaande jaar. Deze nota moet uiterlijk op 1 maart van het
opvolgende begrotingsjaar door de minister van Financiën bij de Staten-Generaal
worden ingediend.Zelfstandig bestuursorgaan (ZBO)Organen waaraan de uitoefening van een wettelijke taak is opgedragen,
zonder dat er sprake is van (volledige) ondergeschiktheid aan de minister,
en die voor de uitoefening van de taak uit collectieve middelen (Rijksbijdragen
en heffingen) worden gefinancierd.Bijlagen1. Budgettaire kerngegevens Tabel 1.1 Budgettaire kerngegevens
in miljoenen euro's (minteken betekent uitgaven) OB 2001realisatieverschil1. Netto-uitgaven onder het kader RBG-eng– 85 005– 86 373– 1 3682. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven SZA– 13 542– 13 3831593. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven Zorg– 831– 1 031– 2004. Netto-uitgaven niet relevant voor enig kader– 2 338– 4 741– 2 4035. Netto-uitgaven wel relevant voor RBG-eng maar niet voor saldo– 138– 200– 62    6. Netto begrotingsgefinancierde uitgaven (6=1+2+3+4+5)– 101 854– 105 728– 3 874w.v. uitgaven– 115 551– 124 177– 8 626w.v. niet belastingontvangsten13 69718 4494 7527. Belastingen103 163101 282– 1 8818. Uitgavenreserve– 11301139. Overig3903 9513 561    10. EMU-saldo Centrale Overheid (10=6+7+8+9)1 586– 495– 2 078    11. EMU-saldo Lokale Overheid862849– 13    12. EMU-saldo Sociale Fondsen41345362    13. EMU-saldo (13=10+11+12)2 861807– 2 162idem, in% BBP0,7%0,2%– 0,5%    EMU-schuld226 552225 945– 607idem in% BBP52,3%53,2%0,9%    BBP432 952424 466– 8 486Tabel 1.2 Uitgavenkader RBG-eng
in miljoenen euro's (minteken betekent onderschrijding) OB 2001RealisatieVerschil1. Uitgavenkader in lopende prijzen84 35685 5941 2382. Netto-uitgaven onder het uitgavenkader85 00586 3731 3683. Over-/onderschrijding (3=2–1)649780131Tabel 1.3 Uitgavenkader SZA
in miljoenen euro's (minteken betekent onderschrijding) OB 2001RealisatieVerschil1. Uitgavenkader in lopende prijzen51 79752 3645672. Netto-uitgaven onder het uitgavenkader50 46650 427– 39w.v. netto begrotingsgefinancierde uitgaven
onder het uitgavenkader13 54213 383– 159w.v. netto premiegefinancierde uitgaven onder
het uitgavenkader36 92337 0451223. Over-/onderschrijding (3=2–1)– 1 331– 1 937– 606Tabel 1.4 Uitgavenkader Zorg
in miljoenen euro's (minteken betekent onderschrijding) OB 2001RealisatieVerschil1. Uitgavenkader in lopende prijzen28 29128 6283372. Netto-uitgaven onder het uitgavenkader28 98129 773792w.v. netto begrotingsgefinancierde uitgaven
onder het uitgavenkader8311 031200w.v. netto premiegefinancierde uitgaven onder
het uitgavenkader32 86833 589721w.v. particulier gefinancierd– 4 718– 4 8471293. Over-/onderschrijding (3=2–1)6901 145455Tabel 1.5 Totale begrotingsgefinancierde
uitgaven per begroting in miljoenen euro's OB 2001RealisatieVerschilOnderwijs, Cultuur en Wetenschappen21 072,123 022,71 950,6Sociale Zaken en Werkgelegenheid15 912,716 663,5750,8Gemeente- en Provinciefonds12 602,213 171,9569,7Rente staatsschuld12 442,512 464,522,0Buitenlandse Zaken6 066,15 712,1– 354,0Volksgezondheid, Welzijn en Sport7 050,27 816,2766,0Verkeer en Waterstaat, Infrastructuurfonds en FES7 312,510 395,83 083,3Defensie6 616,77 192,2575,5Internationale Samenwerking(4 765,9)(4 771,5)(5,6)Justitie4 402,84 928,2525,4Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties3 902,14 488,1586,0Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu3 650,93 772,8121,9Financiën3 130,73 673,6542,88Belastingafdrachten aan de Europese Unie3 962,43 734,5– 227,91Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 831,92 422,9591,0Economische Zaken1 737,24 021,72 284,54Diversen3 857,8696,0– 3 161,8Totaal115 550,8124 176,88 626,0    Aflossingen vaste schuld18 343,120 216,71 873,62. De uitgaven en niet-belastingontvangsten 2001 Tabel 2.1 Uitgaven begrotingen
2001; in miljoenen euro's (minteken in de kolom verschil betekent lagere uitgaven) Begrotingen oorspronkelijke vastgestelde begrotingrealisatieverschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingIHuis der Koningin6,76,70,0IIHoge Colleges van Staat-
en Kabinet der Koningin164,0168,64,6IIIAlgemene Zaken33,641,07,4IVKoninkrijksrelaties122,2109,2– 13,0VBuitenlandse Zaken6 066,15 712,1– 354,0VIJustitie4 402,84 928,2525,4VIIBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties3 902,14 488,1586,0VIIIOnderwijs, Cultuur
en Wetenschappen21 072,123 022,71 950,6IXANationale Schuld12 442,512 464,522,0IXBFinanciën3 130,73 673,6542,9XDefensie6 616,77 192,2575,5XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer3 650,93 772,8121,9XIIVerkeer en Waterstaat5 588,27 908,52 320,3XIIIEconomische Zaken1 737,24 021,72 284,5XIVLandbouw, Natuurbeheer
en Visserij1 831,92 422,9591,0XVSociale Zaken en Werkgelegenheid15 912,716 663,5750,8XVIVolksgezondheid, Welzijn
en Sport7 050,27 816,2766,0HGISInternationale Samenwerking(4 765,9)(4 771,5)(5,6)APAanvullende Posten2 536,00,0– 2 536,0GFGemeentefonds11 647,012 159,1512,1PFProvinciefonds964,41 012,848,4ISFInfrastructuurfonds5 525,96 677,11 151,2FESFonds Economische
Structuurversterking2 260,02 173,6– 86,4DGFDiergezondheidsfonds0,0370,5370,5EUBelastingadrachten
aan de Europese Unie3 962,43 734,5– 227,9CONConsolidatie– 6 061,8– 6 363,5– 301,8 Totaal133 893,9124 176,89 612,01 In deze tabel zijn de uitgaven voor Internationale Samenwerking
toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.De totale uitgaven
voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes vermeld.Tabel 2.2 Ontvangsten begrotingen
2001; in miljoenen euro's (minteken in de kolom verschil betekent lagere ontvangsten) Begrotingen oorspronkelijke vastgestelde begrotingrealisatieverschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingIIHoge Colleges van Staat
en Kabinet der Koningin4,16,01,9IIIAlgemene Zaken4,68,64,0IVKoninkrijksrelaties12,311,2– 1,1VBuitenlandse Zaken52,2141,389,1VIJustitie818,41 071,0252,6VIIBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties228,6270,842,2VIIIOnderwijs, Cultuur
en Wetenschappen1 147,51 167,019,5IXANationale Schuld172,7444,8272,1IXBFinanciën2 609,83 844,11 234,3XDefensie192,3281,889,5XIVolkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer162,8205,642,8XIIVerkeer en Waterstaat545,21 508,7963,5XIIIEconomische Zaken2 262,22 780,6518,4XIVLandbouw, Natuurbeheer
en Visserij270,4544,8274,4XVSociale Zaken en Werkgelegenheid430,7685,8255,1XVIVolksgezondheid, Welzijn
en Sport97,6184,586,9HGISInternationale Samenwerking(86,6)(206,1)(119,5)APAanvullende Posten857,80,0– 857,8ISFInfrastructuurfonds5 573,66 725,11 151,5FESFonds Economische
Structuurversterking1 638,41 988,2349,8AOWSpaarfonds AOW2 697,22 695,1– 2,1DGFDiergezondheidsfonds0,0247,0247,0CONConsolidatie– 6 061,8– 6 363,5– 301,8 Totaal13 716,718 448,54 731,81 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale
Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.De
totale niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking zijn tussen
haakjes vermeld.2.3 Rijksbegroting in enge zin Tabel 2.3.1 Raming netto uitgaven
vallend onder de ijklijn; in miljoenen euro's (minteken in de kolom verschil
betekent lagere uitgaven) oorspronkelijke vastgestelde
begrotingrealisatieverschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Totale begrotingsuitgaven115 551124 1778 6262. Totale niet-belastingontvangsten– 13 697– 18 449– 4 7523. Gasbaten (excl. FES)1 8312 2884574. Sociale zekerheid RBG– 13 542– 13 3831595. Onderlinge betalingen sociale zekerheid– 13– 41– 286. Zorg RBG– 831– 1 031– 2007. Onderlinge betalingen zorg– 4 855– 4 861– 68. Correcties:   EU-Landbouwheffingen2652641VAW/Balansverkorting– 183– 1 384– 1 201Netto verstrekking studieleningen– 678– 736– 58FES-saldo– 622– 185437Netto verkoop staatsbezit706– 1 843– 2 549BTW-compensatie– 454– 157297Winstafdracht DNB1 0891 399310Saldo heffings/invorderingsrente + fiscale boetes27931536Collectieve lasten (milieuheffingen)156– 10– 166Rente sociale fondsen en AOW-spaarfonds3– 61– 64Conversie agentschappen0241241Overig0– 182– 182Totaal netto uitgaven onder de ijklijn85 00586 3731 368Tabel 2.3.2. Toetsing actuele
netto uitgaven aan de ijklijn; in miljoenen euro's (minteken in de kolom verschil
betekent lagere uitgaven) oorspronkelijke vastgestelde
begrotingrealisatieverschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begrotingReële ijklijn78 51478 5140BBP-deflator1,08421,09700,0128Aanwending uitgavenreserve19526974Overboekingen– 1 007– 91988Statistisch4411571Uitgavenkader in lopende prijzen84 35685 5941 238Totaal
netto uitgaven onder de ijklijn85 00586 3731 368Over/onderschrijding649780131ToelichtingTabel 2.3.1 geeft een toelichting op de opbouw van de actuele netto-uitgaven
onder de ijklijn Rijksbegroting in enge zin. De netto-uitgaven omvatten de
totale begrotingsuitgaven minus de totale niet-belastingontvangsten. De verdeling
van de uitgaven en niet-belastingontvangsten over de begrotingen is terug
te vinden in de tabellen 2.1 en 2.2 van deze bijlage.Om de totale netto-begrotingsuitgaven te herleiden tot de netto-uitgaven
vallend onder de ijklijn Rijksbegroting in enge zin, worden er diverse correcties
aangebracht, weergegeven in de regels 3 tot en met 8. Deze correcties hebben
ten eerste tot doel om dubbeltellingen tussen de verschillende budgetdisciplinesectoren
te voorkomen (dit betreft de uitgaven van de sector sociale zekerheid en arbeidsmarkt
en de sector zorg op de rijksbegroting en de onderlinge betalingen). Daarnaast
wordt gecorrigeerd voor een aantal incidentele factoren die het zicht op de
structurele ontwikkeling vertekenen en daarmee een stabiel begrotingsbeleid
bemoeilijken.In tabel 2.3.2 is weergegeven hoe de actuele raming van de uitgaven zich
verhoudt tot de ijklijn in lopende prijzen. De ijklijn in lopende prijzen
is te bepalen door de reële ijklijn te corrigeren voor de huidige raming
van de prijsontwikkeling van het BBP. Daarnaast wordt gecorrigeerd voor de
aanwending van de uitgavenreserve, de overboekingen tussen de sector Sociale
zekerheid en arbeidsmarkt en de sector Zorg enerzijds en de Rijksbegroting-in-enge-zin
anderzijds en tot slot voor statistische factoren. Door deze correcties kan
een zinvolle vergelijking tussen de actuele uitgaven en de ijklijn worden
gemaakt.De uitgavenreserve is een extra buffer die als aparte post is toegevoegd
onder het totaal van de uitgavenkaders. De overboekingen bestaan grotendeels
uit een overboeking van de EWLW-banen (Extra Werkgelegenheid voor Langdurig
Werklozen) naar de sector Sociale zekerheid en arbeidsmarkt en uit een overboeking
van middelen voor maatschappelijke opvang en verslavingszorg naar de sector
Zorg. Vanaf 2001 vindt er bovendien een overboeking naar de sector Sociale
zekerheid en arbeidsmarkt plaats als gevolg van de overheveling van het Fonds
Werk en Inkomen. De correcties als gevolg van statistische factoren betreffen
met name de budgettaire neutrale verwerking van de afschaffing van de omroepbijdrage,
waarvoor ook de ijklatten zijn gecorrigeerd.2.4 Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktSOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT Tabel 2.4.1 Raming netto uitgaven
vallend onder de ijklijn; in miljoenen euro's (minteken in de kolom verschil
betekent lagere uitgaven) oorspronkelijke vastgestelde
begrotingrealisatieverschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. AOW20 40720 351– 562. ANW1 5611 542– 203. WAO10 09310 3162234. WAZ536574385. Wgf857977126. AWF2 0932 09637. Vangnet1 3781 367– 118. UFO0119. Subtotaal fondsen36 92337 04512410. Begrotingsgefinancierde SZA13 54213 383– 159Totaal netto uitgaven onder de ijklijn50 46650 427– 39Tabel 2.4.2 Toetsing actuele
netto uitgaven aan de ijklijn; in miljoenen euro's (minteken in de kolom verschil
betekent lagere uitgaven) oorspronkelijke vastgestelde
begrotingrealisatieverschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begrotingReële ijklijn46 29846 2980BBP-deflator1,08421,09700,0128Aanwending uitgavenreserve000Overboekingen1 0701 028– 42Statistisch53054818Uitgavenkader in lopende prijzen51 79752 364567Totaal
netto uitgaven onder de ijklijn50 46650 427– 39Over/onderschrijding– 1 331– 1 937– 606ToelichtingTabel 2.4.1 geeft de actuele ramingen weer van de netto-uitgaven die vallen
onder de ijklijn Sociale zekerheid en arbeidsmarkt. Het uitvoeringsfonds voor
de overheid (UFO) wordt dit jaar voor het eerst gepresenteerd. Het betreft
hier een saldo van ontvangsten en uitgaven. Deze ramingen komen overeen met
de ramingen in de Sociale Nota 2002.In tabel 2.4.2 is weergegeven hoe de actuele uitgaven zich verhouden tot
de ijklijn in lopende prijzen. De ijklijn in lopende prijzen is te bepalen
door de reële ijklijn te corrigeren voor de huidige raming van de prijsontwikkeling
van het BBP. Verder is ook hier gecorrigeerd voor de overboekingen van en
naar de overige budgetdisciplinesectoren en statistische factoren. Door
genoemde correcties kan een zinvolle vergelijking gemaakt worden tussen de
actuele uitgaven en de ijklijn.Bij de overboekingen zijn de belangrijkste mutaties de overboeking van
de EWLW-banen (Extra Werkgelegenheid voor Langdurig Werklozen) vanuit zowel
de sector Rijksbegroting-in-enge-zin als de sector Zorg en de overboeking
als gevolg van de overheveling van het Fonds Werk en Inkomen vanuit de sector
Rijksbegroting-in-enge-zin. Voorts zijn de zogenaamde bruteringseffecten van
de uitkeringen herberekend en als statistische mutatie verwerkt.2.5 Zorg Tabel 2.5.1 Raming netto uitgaven
vallend onder het Budgettair Kader Zorg; in miljoenen euro's (minteken in
de kolom verschil betekent lagere uitgaven) oorspronkelijke vastgestelde
begrotingrealisatieverschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Premiegefinancierde uitgaven32 86835 5897212. Begrotingsgefinancierde uitgaven8311 031200Totaal netto uitgaven onder het BKZ33 69934 619920    3. Particuliere verzekeringen/WTZ– 4 718– 4 847– 129Totaal netto uitgaven onder de ijklijn28 98129 773792Tabel 2.5.2 Toetsing actuele
netto uitgaven aan het Budgettair Kader Zorg en de ijklijn Zorg; in miljoenen
euro's (minteken in de kolom verschil betekent lagere uitgaven) oorspronkelijke vastgestelde
begrotingrealisatieverschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begrotingReëel BKZ30 34330 3430BBP-deflator1,08421,09700,0128Aanwending uitgavenreserve378245Overboekingen– 54– 96– 42Statistisch16160BKZ in lopende prijzen32 89633 289393Totaal
netto uitgaven onder het BKZ33 69934 619920    Over/onderschrijding8031 331528    IJklijn Zorg in lopende prijzen28 29128 628337Totaal
netto uitgaven onder de ijklijn28 98129 773792    Over/onderschrijding6901 144454ToelichtingTabel 2.5.1 geeft de raming van de actuele netto-uitgaven weer die vallen
onder het Budgettair Kader Zorg. De netto BKZ-uitgaven bestaan uit premiegefinancierde
en begrotingsgefinancierde uitgaven. De premiegefinancierde uitgaven zijn
uitgaven betreffende het basis zorgpakket, waarvan de regering vindt dat het
voor iedereen toegankelijk moet zijn (AWBZ- en ZFW-pakket). De begrotingsgefinancierde
uitgaven betreffen uitgaven van de begroting van VWS, verminderd met de niet-belastingontvangsten,
voor zover relevant voor het BKZ. Tevens worden de netto-uitgaven onder de
ijklijn Zorg weergegeven.Tabel 2.5.2 geeft weer hoe de actuele uitgaven zich verhouden tot het
Budgettair Kader Zorg en de ijklijn zorg, beide in lopende prijzen. Hiertoe
is gecorrigeerd voor de actuele prijsontwikkeling van het BBP. Daarnaast is
gecorrigeerd voor de aanwending van de uitgavenreserve, de overboekingen en
statistische factoren. De twee belangrijkste overboekingen zijn een ontvangst
van het ministerie van Justitie voor TBS-klinieken en een overboeking van
arbeidsmarktmiddelen naar de jeugdzorg.2.6 Agentschapsbegrotingen 2002ToelichtingAgentschappen werken op basis van het stelsel van baten en lasten. In
tabel 2.6.1 wordt een totaaloverzicht gegeven van de door de verschillende
agentschappen gegenereerde baten en lasten.Tabel 2.6.1 Totaaloverzicht
lasten en baten in miljoenen euro'sNaam agentschapMoeder-ministerieIngesteld perLasten 1999Baten 1999Lasten 2000 Baten 2000Lasten 2001Baten 2001Lasten 2002Baten 2002 1. Centrum tot Bevordering van de Import uit OntwikkelingslandenBUZA19988,408,409,369,3810,8310,8310,8810,88 2. Immigratie- en NaturalisatiedienstJustitie1994235,80225,67286,34294,09315,58313,28317,12317,12 3. Dienst Justitiële InstellingenJustitie19951 085,991 108,431 138,601 147,711 289,481 312,161 285,751 307,40 4. Centraal Justitieel Incasso BureauJustitie199630,8332,1441,1043,2552,0550,7251,4651,46 5. Korps Landelijke PolitiedienstenBZK1998232,32228,62125,25127,66276,86290,15134,79135,44 6. Informatievoorziening OverheidspersoneelBZK19959,569,644,924,8515,8116,355,555,15 7. Centrale ArchiefselectiedienstBZK19976,166,452,973,056,536,932,862,87 8. Basisadministratie Persoonsgegevens en ReisdocumentenBZK199828,4929,1717,5717,5364,1364,2628,7428,74 9. IT-organisatieBZK199870,7473,1145,8746,09148,59147,2986,1586,1510. Centrale Financiën InstellingenOCenW199649,4448,8045,7447,6857,5058,3339,1339,1311. RijksarchiefdienstOCenW199624,9024,4728,4229,0824,3625,3232,8532,8512. Defensie Telematica OrganisatieDefensie1998241,59241,86212,64209,10261,08270,52255,66258,1613. Dienst, Gebouwen, Werken en TerreinenDefensie199678,8679,3182,6880,8686,8484,4883,5984,4914. RijksgebouwendienstVROM1999834,37844,90923,20974,81997,151 008,03957,55977,4415. Koninklijk Nederlands Meteorologisch InstituutVenW199544,5442,0351,2748,1349,7448,9442,0241,8216. Rijksdienst voor Radiocom- municatie/divisie
TelecomVenW199626,9628,4927,6230,3729,4130,3830,8127,1417. SenterEZ199433,7436,7537,9039,9543,9145,8641,0741,1418. Economische VoorlichtingsdienstEZ2001––––24,3024,4727,8127,9619. Bureau Industriële EigendomEZ2002––––––17,3717,6120. Plantenziektenkundige DienstLNV199418,6918,0619,4420,2821,0822,0523,4623,4621. Bureau HeffingenLNV199823,4523,6637,3035,9853,1154,3947,4147,4122. LaserLNV199965,0365,6055,6756,0370,6371,4145,1745,1723. College ter Beoordeling van GeneesmiddelenVWS199612,1712,8512,0311,7712,4514,0713,1213,4324. Keuringsdienst van WarenVWS2000––60,7663,9868,0367,9760,1859,96Totaal  3 162,013 188,413 266,603 341,653 979,454 038,193 640,523 682,90ToelichtingOm de invloed op het EMU-saldo te bepalen moeten de begrotingen van agentschappen
vertaald worden in kastermen. Deze vertaling komt erop neer dat lasten tot
uitgaven en baten tot ontvangsten moeten worden herleid, waarbij alleen de
uitgaven aan derden en ontvangsten van derden relevant zijn voor het EMU-saldo.
Deze boekhoudkundige bewerking levert tabel 2.6.2 op, waarin is opgenomen
het geconsolideerde saldo van uitgaven aan derden minus ontvangsten van derden
van alle agentschappen.Het totaal geconsolideerde saldo van de agentschappen is meegenomen in
de berekening van het EMU-saldo in bijlage 4.Tabel 2.6.2 Saldi voor consolidatie
in kasgegevens in miljoenen euro'sNaam agentschapConsolidatiesaldo
1999Consolidatiesaldo 2000Consolidatiesaldo 2001Consolidatiesaldo 2002 1. Centrum tot Bevordering van de Import uit Ontwikkelingslanden– 0,32– 1,501,23– 0,05 2. Immigratie- en Naturalisatiedienst8,39– 2,631,001,82 3. Dienst Justitiële Instellingen– 5,2613,8498,42– 2,77 4. Centraal Justitieel Incasso Bureau0,051,1313,7910,03 5. Korps Landelijke Politiediensten6,40– 1,1833,5823,60 6. Informatievoorziening Overheidspersoneel2,000,770,410,86 7. Centrale Archiefselectiedienst0,231,410,59– 0,27 8. Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten– 3,580,73– 0,090,00 9. IT-organisatie– 8,89– 22,0549,1012,2110. Centrale Financiën Instellingen6,76– 7,946,400,9111. Rijksarchiefdienst– 0,27– 6,673,99– 0,1812. Defensie Telematica Organisatie– 0,5429,868,21– 2,2713. Dienst, Gebouwen, Werken en Terreinen– 0,911,6834,946,4414. Rijksgebouwendienst150,56331,1275,33205,9715. Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut3,95– 2,990,54– 1,0416. Rijksdienst voor Radiocommunicatie/divisie Telecom2,00– 9,269,534,3117. Senter0,86– 2,683,276,4918. Economische Voorlichtingsdienst––0,141,2719. Bureau Industriële Eigendom–––0,1420. Plantenziektenkundige Dienst1,72– 1,001,540,0521. Bureau Heffingen1,360,645,086,17122. Laser– 6,90– 0,364,994,4523. College ter Beoordeling van Geneesmiddelen1,13– 1,630,73– 0,5024. Keuringsdienst van Waren–– 4,901,182,00Totaal158,73316,38353,90279,62ToelichtingTabel 2.6.3 geeft een overzicht van het beroep op de leenfaciliteit door
de verschillende agentschappen alsmede de aflossingen op de leningen.Het beroep op de leenfaciliteit in 2000 is eenmalig hoog vanwege de in
2000 doorgevoerde veranderingen in de financieringswijze van agentschappen.
In dat kader hebben de agentschappen een beroep op de leenfaciliteit gedaan
voor de overdracht van vermogensbestanddelen van circa 237 miljoen euro.een
dergelijk beroep op de leenfaciliteit doet zich in 2001 alleen maar voor bij
de Economische Voorlichtingsdienst en in 2002 bij het Bureau Industriële
Eigendom.Over het algemeen geldt dat in jaren 2001 en 2002 alleen een beroep op
de leenfaciliteit wordt gedaan voor nieuwe investeringen.Tabel 2.6.3 Beroep op leenfaciliteit
in miljoenen euro'sNaam agentschapLeningen
2000Leningen 2001Leningen 2002Aflossingen 2000Aflossingen 2001Aflossingen 2002 1. Centrum tot Bevordering van de Import uit Ontwikkelingslanden0,270,000,090,070,070,07 2. Immigratie- en Naturalisatiedienst32,350,0018,157,347,3411,88 3. Dienst Justitiële Instellingen92,0752,6434,0315,3515,3524,20 4. Centraal Justitieel Incasso Bureau4,2110,8914,201,381,974,93 5. Korps Landelijke Politiediensten45,5927,9225,768,6910,1811,70 6. Informatievoorziening Overheidspersoneel–––––– 7. Centrale Archiefselectiedienst0,63––0,170,160,12 8. Basisadministratie Persoonsgegevens en Reisdocumenten0,21––0,130,070,01 9. IT-organisatie4,308,2412,761,741,803,5210. Centrale Financiën Instellingen10,114,543,632,633,684,1311. Rijksarchiefdienst6,361,360,523,021,791,7712. Defensie Telematica Organisatie108,5925,4119,5113,8012,9314,8413. Dienst, Gebouwen, Werken en Terreinen29,4533,819,984,637,622,9514. Rijksgebouwendienst365,37317,65363,02113,73131,19122,0015. Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut15,782,361,326,292,512,2216. Rijksdienst voor Radiocommunicatie/divisie Telecom9,366,434,863,052,682,9317. Senter––1,400,000,000,0018. Economische Voorlichtingsdienst–1,131,27–0,340,2819. Bureau Industriële Eigendom––1,36––0,9720. Plantenziektenkundige Dienst2,211,230,730,340,390,6921. Bureau Heffingen12,1012,279,752,653,556,4022. Laser2,104,614,991,59–1,7123. College ter Beoordeling van Geneesmiddelen––––––24. Keuringsdienst van Waren9,624,134,541,522,322,94Totaal750,69514,62531,89188,11205,94220,243. De belasting- en premieontvangstenTabel 3.1 Belastingontvangsten
op kasbasis voor 2000 en 2001 (in miljarden euro's) Realisaties 2000Ontwerpbegroting 2001Realisaties
2001Verschil 2001I Kostprijsverhogende belastingen50,2457,4754,45– 3,02Invoerrechten1,691,831,52– 0,31Omzetbelasting28,7733,4431,93– 1,52Belasting op personenauto's en motorrijwielen2,873,142,94– 0,21Accijnzen7,678,497,75– 0,75– Accijns van lichte olie3,103,413,15– 0,26– Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie2,102,402,08– 0,32– Tabaksaccijns1,601,771,68– 0,10– Alcoholaccijns0,410,420,40– 0,02– Bieraccijns0,280,300,28– 0,03– Wijnaccijns0,170,190,17– 0,02– Suikeraccijns0,000,000,000,00– Frisdrankaccijns0,000,000,000,00Belastingen van rechtsverkeer4,004,164,480,33– Overdrachtsbelasting2,863,053,430,38– Overdrachtsbelasting0,560,650,59– 0,06– Overdrachtsbelasting0,590,460,470,01– Beursbelasting0,000,000,000,00Motorrijtuigenbelasting2,092,272,09– 0,18Belastingen op een milieugrondslag2,823,793,42– 0,38– Afvalstoffenbelasting0,220,200,18– 0,01– Grondwaterbelasting0,150,170,220,05– Regulerende energiebelasting1,762,682,38– 0,30– Waterbelasting0,090,110,10– 0,01– Brandstoffenheffingen0,600,630,53– 0,10Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en andere producten0,220,230,23– 0,01Belasting op zware motorrijtuigen0,100,100,100,00     II Belastingen op inkomen, winst en vermogen43,9645,6646,260,60Inkomstenbelasting– 0,88– 0,50– 2,74– 2,25Loonbelasting23,0425,0025,560,55Dividendbelasting2,592,564,311,75Kansspelbelasting0,140,140,150,01Vennootschapsbelasting16,7216,8417,570,73– Gassector1,231,631,770,14– Niet-gassector15,5015,2115,800,59Vermogensbelasting0,870,070,100,03Successierechten1,481,531,31– 0,23    0,00III Niet nader toe te rekenen belastingontvangsten0,360,040,050,01Totaal belastingen94,56103,16100,76*– 2,41* Belastingopbrengst exclusief 0,51 miljard euro nabetalingen van de fondsen
aan het rijk.Tabel 3.2 Premieontvangsten
2000 en 2001 op transactiebasis (in miljarden euro's) 2000Ontwerp-begroting 2001Realisaties
2001Verschil 2001Sociale zekerheidsfondsen39,7137,6037,10– 0,51AOW20,0917,8117,41– 0,41ANW1,601,441,40– 0,03WAO/WAZ11,5712,2612,15– 0,11AWF5,305,075,300,22WGF1,151,020,84– 0,18     Zorgfondsen23,7822,3222,00– 0,31AWBZ13,1411,7711,41– 0,35ZFW (incl. ZFI)10,6410,5510,590,04Totaal63,5059,9159,10– 0,814. EMU-saldo, EMU-schuld, sociale fondsen en financieringsbehoeftenTabel 4.1 EMU-saldo en financieringsbehoefte
(in miljoenen euro's en in% geharmoniseerd BBP) 19921993199419951996199719981999200020011. Feitelijk financieringssaldo Rijk– 9 455– 3 7871 256– 10 426– 4 335– 5 038– 1 496– 5 815– 2934– 3 640   (in% geharmoniseerd BBP)– 3,7%– 1,4%0,5%– 3,6%– 1,4%– 1,5%– 0,4%– 1,6%– 0,1%– 0,8%2. Financiele transacties– 1 321– 5 499– 8 9431 166– 617– 2 386– 2 471– 9644642 7643. Kas-transactieverschillen (incl. derdenrekeningen en overig)441 655– 1 218– 1 648241528– 2603 9161 0133814. Saldo Rijk (4=1+2+3)– 10 372– 7 630– 8 905– 10 908– 4 711– 6 896– 4 227– 2 864–1 457– 4955. Saldo centrale overheid niet-rijk03427– 11– 7382121235506. Saldo centrale overheid (6=4+5)– 10 372– 7 627– 8 478– 10 919– 4 718– 6 858– 4 015– 2 740–1 402– 495   (in% geharmoniseerd BBP)– 4,2%– 2,9%– 3,1%– 3,7%– 1,5%– 2,1%– 1,2%– 0,7%0,3%– 0,1%7. Saldo lokale overheid213201827927103 197318– 289528849   (in% geharmoniseerd BBP)0,1%0,1%0,0%0,3%0,2%1,0%0,1%– 0,1%0,1%0,2%8. Saldo sociale verzekeringsfondsen535– 1 017– 2 053– 2 426– 1 737– 529924 6356 844453   (in% geharmoniseerd BBP)0,2%– 0,4%– 0,7%– 0,8%– 0,5%0,0%0,3%1,2%1,7%0,1%9. EMU-saldo (9=6+7+8)– 9 983– 8 443– 10 449– 12 553– 5 745– 3 713– 2 7051 6065 970807   (in% geharmoniseerd BBP)– 3,9%– 3,2%– 3,8%– 4,2%– 1,8%– 1,1%– 0,8%0,4%1,5%0,2%10. Financieringsbehoefte22 35717 45418 84323 64016 22313 63820 64355 20029 57223 025waarvan aflossingen12 90213 66820 09913 21311 8888 60019 14749 38529 32519 358Noot: 2000 exclusief de opbrengsten van de UMTS-veiling van 0,7% BBPTabel 4.2 EMU-schuld (in
miljoenen euro's en in% geharmoniseerd BBP) 19921993199419951996199719981999200020011. Geharmoniseerd BBP255 383262 267275 626302 234315 059333 725354 194373 664401 089424 4662. Staatsschuld (conform EMU-definitie)162 646168 372167 817181 319185 256185 601189 819191 228182 308185 368   (in% geharmoniseerd BBP)63,7%64,2%60,9%60,0%58,8%55,6%53,6%51,2%45,5%43,7%3. Schuld overige overheden41 77144 70646 96952 04751 76347 72346 64644 65942 36140 577   (in% geharmoniseerd BBP)16,3%17,0%17,0%17,2%16,4%14,3%13,2%12,0%10,6%9,6%4. EMU-schuld204 417213 079214 786228 219237 019233 323236 465235 887224 669225 945   (in% geharmoniseerd BBP)80,0%81,1%77,8%79,0%75,2%69,9%66,8%63,1%56,0%53,2%Noot: de jaren tot en met 1994 zijn gebaseerd op het ESR 1979 en de jaren
vanaf 1995 op het ESR 1995.Tabel 4.3 Staatsschuld naar
instrument (in miljarden euro's en in% geharmoniseerd BBP) 19921993199419951996199719981999200020011. Gevestigde schuld161,6165,9163,5174,2177,4178,6181,7184,6174,2174   (0–5 jaar)61,461,867,675,284,993,792,594,791,991,7   (5–10 jaar)81,480,769,769,567,771,268,967,763,163,9   (10–25 jaar)18,518,419,122,417,85,413,413,310,39,9   (25–40 jaar)0,25,17,17,17,08,36,98,98,98,9           2. Vlottende schuld (DTC's)0,01,43,45,77,05,96,85,15,55,8           3. Overig (o.a. munten)1,01,10,91,40,91,11,31,52,65,2           4. Totale staatsschuld (conform EMU-definitie)162,6168,4167,8181,3185,3185,6189,8191,2182,3185,4           5. Gemiddelde resterende looptijd vaste schuld (in jaren)6,36,86,96,96,45,96,56,56,36,2           6. Gemiddelde couponrente (in%)7,8%7,7%7,6%7,6%7,5%7,5%7,3%6,6%6,1%5,7%Tabel 4.4 Exploitatie- en
vermogenssaldi sociale fondsen 2001; in miljarden euro's ExploitatiesaldoVermogenVermogensnormVermogenssaldoTotaal centrale fondsen0,74,91,13,9AOW– 1,91,50,51,0ANW– 0,10,00,00,0WAZ0,30,60,10,5WAO0,72,20,51,7AWF2,21,00,40,6AWBZ– 0,7– 0,60,7– 1,2ZFW-centraal0,30,2– 1,01,2     Totaal decentrale fondsen1– 0,26,12,04,1WGF– 0,44,81,43,5ZFW-individueel20,21,30,60,7     Totaal sociale fondsen0,511,03,08,0waarvan sociale zekerheidsfondsen0,710,12,87,3waarvan zorgfondsen– 0,30,90,30,61 De premievaststelling van de centrale fondsen gebeurt door
de regering, terwijl de premievaststelling van de decentrale fondsen gebeurt
door de individuele fondsen.2 Inclusief goodwillfonds5. BelastinguitgavenMet ingang van het begrotingsjaar 1999 bevat de miljoenennota een bijlage
over belastinguitgaven. Het belangrijkste onderdeel van deze bijlage vormt
een overzicht met budgettaire gegevens over belastinguitgaven in de inkomstenbelasting,
loonbelasting en vennootschapsbelasting dat jaarlijks wordt geactualiseerd.
Daarnaast wordt aandacht besteed aan actuele beleidsmatige vraagstukken over
belastinguitgaven. Zo is in de miljoenennota van 2001 uitvoering gegeven aan
de toezegging om een toetsingskader voor fiscale instrumenten te ontwikkelen.
Met ingang van het begrotingsjaar 2002 is de belastinguitgavenbijlage ingebed
binnen de VBTB-verantwoordingssystematiek. Dit heeft er onder meer toe geleid
dat in de paragraaf met toelichting op de afzonderlijke belastinguitgaven
tevens is opgenomen een overzicht van (operationele) doelstellingen van belastinguitgaven,
een overzicht van (geplande) evaluaties en voor zover mogelijk een overzicht
van de vakdepartementen waaraan de verschillende belastinguitgaven kunnen
worden toegerekend. De VBTB-opzet brengt namelijk met zich mee dat vakdepartementen
belastinguitgaven die betrekking hebben op beleidsterreinen waar zij verantwoordelijk
voor zijn zoveel mogelijk toelichten op hun eigen begroting. Hierbij moet
met name worden gedacht aan een beschrijving van de wijze waarop bepaalde
belastinguitgaven moeten bijdragen aan de realisatie van specifieke beleidsdoelstellingen
en aan de melding van resultaten van door hen verricht evaluatieonderzoek
naar specifieke belastinguitgaven.De verstrekking van budgettaire informatie voor de bestaande en nieuwe
belastinguitgaven in de miljoenennota houdt in dat elk jaar op basis van de
beschikbare informatie actuele ramingen worden gemaakt voor het voorafgaande
begrotingsjaar, het lopende begrotingsjaar en het komende begrotingsjaar en
dat aan de hand van relevante ophoogfactoren meerjarenramingen worden gemaakt
voor de daarop volgende vier begrotingsjaren. Voor zover mogelijk wordt voor
het voorafgaande begrotingsjaar een vergelijking gemaakt tussen de ramingen
en de realisaties van belastinguitgaven. De aard van het instrument belastinguitgave
brengt met zich mee dat slechts in een beperkt aantal gevallen – namelijk
de afdrachtverminderingen in de loonbelasting – van feitelijke realisatiegegevens
gesproken kan worden. In de andere gevallen zal de feitelijk met een belastinguitgave
gemoeide derving steeds moeten worden geraamd, voor veel belastinguitgaven
in de inkomstenbelasting bijvoorbeeld met behulp van een microsimulatiemodel
op basis van een representatieve steekproef van aangiftegegevens. Daarbij
moet bedacht worden dat het ongeveer drie jaar duurt voordat het steekproefbestand
voor een bepaald tot uitgangspunt te nemen basisjaar volledig gevuld is. Voor
een beschrijving van de wijze waarop de verschillende categorieën belastinguitgaven
worden geraamd wordt verwezen naar paragraaf 6.2 van de Financiële verantwoording
van het ministerie van Financiën over het jaar 2000 (kamerstukken II,
2000–2001, 27 700, nr. 20) en de belastinguitgavenbijlage van de
Miljoenennota 2001.Zoals opgemerkt is het bij de – veelal budgettair omvangrijke –
afdrachtverminderingen in de loonbelasting mogelijk om feitelijke realisatiegegevens
te leveren. Dit heeft te maken met het feit dat voor het instrument afdrachtvermindering
geldt dat de budgettaire derving rechtstreeks blijkt uit de (in de meeste
gevallen) maandelijkse LB-aangiften. In verband met de mogelijkheid van suppletore
aangiften en door de belastingdienst aan te brengen correcties duurt het nog
enige tijd voordat de gegevensverzameling definitief kan worden afgesloten.
In tabel 5.1 zijn de realisatiegegevens 2001 opgenomen naar de stand van april
2002. Tabel 5.1 Raming en realisatie
afdrachtverminderingen 2001 (in miljoenen euro's)* Raming
MN 2001Raming MN 2002Realisatie FJR 2001Afdrachtvermindering lage lonen (SPAK)815923891Afdrachtvermindering langdurig werklozen (VLW)238220208Afdrachtvermindering onderwijs152173179Afdrachtvermindering kinderopvang549392Afdrachtvermindering betaald ouderschapsverlof271118Afdrachtvermindering scholing575459Afdrachtvermindering arbo-investeringen712Afdrachtvermindering S&O336303273**Totaal1 6861 7781 722* De afdrachtvermindering zeevaart is niet in de tabel is opgenomen, omdat
realisatiegegevens daarover pas beschikbaar komen in augustus 2002.** Dit betreft nog een voorlopig cijfer, aangezien de definitieve aangiften
voor de afdrachtvermindering S&O pas in mei 2002 behoeven te worden ingeleverd.6. Verticale Toelichting 2001De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht voor alle begrotingen
van budgettaire veranderingen die zich sinds de Miljoenennota 2001 hebben
voorgedaan in het begrotingsjaar 2001. Het betreft mutaties in de sectoren
Rijksbegroting in enge zin, Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt en het Budgettair
Kader Zorg (zowel begrotings- als premiegefinancierd). De bedragen in deze
verticale toelichting luiden in miljoenen euro's.Per begroting wordt een cijfermatig overzicht gepresenteerd, gevolgd door
een tekstuele toelichting op de grootste en beleidsmatig meest interessante
veranderingen in 2001. Voor een meer gedetailleerde toelichting op deze en
andere veranderingen wordt verwezen naar de Financiële Verantwoordingen
en de slotwetten van de afzonderlijke ministeries.De verticale toelichting onderscheidt drie verschillende categorieën
mutaties:1. Mee- en tegenvallers;2. Beleidsmatige mutaties;3. Technische mutaties.Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en veranderingen
die niet tot een ijklijn behoren, zijn in de laatste categorie «technische
mutaties» geclusterd. Van de categorieën mee- en tegenvallers en
beleidsmatige mutaties worden de mutaties groter dan 11 miljoen euro separaat
in de tabel gepresenteerd. Van de categorie technische mutaties alleen de
mutaties die groter zijn dan 22 miljoen euro. Voor de kleinste begrotingen,
waar alle veranderingen onder de omschrijving diversen vallen, wordt volstaan
met één totaalmutatie voor de drie categorieën tezamen.De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief
de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)
vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting
dat onder HGIS valt, zichtbaar gemaakt. De laatste regel geeft per begroting
de totaalstand inclusief HGIS aan. De veranderingen die optreden binnen het
HGIS-deel van de begroting worden gepresenteerd en toegelicht in de verticale
toelichting van alle HGIS-uitgaven.Mutaties zoals het uitdelen van de loon- en prijsbijstelling en de toevoeging
uit hoofde van de eindejaarsmarge worden wel in deze verticale toelichting
gepresenteerd, maar niet toegelicht. De post «diversen» is het
saldo van mutaties die kleiner zijn dan 11 miljoen euro. Deze post wordt in
principe niet toegelicht.I HUIS DER KONINGIN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20016,7  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20010,1Stand Slotwet 20016,7II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001164,0  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 13,1 – 13,1  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen4,9 4,9  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen12,3 12,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20014,7Stand Slotwet 2001168,6II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20014,1  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen1,1 1,1  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 0,5 – 0,5  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen1,0 1,0  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20011,9Stand Slotwet 20016,0III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)33,6  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 1,3 – 1,3  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen5,5 5,5  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen2,1 2,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20016,5Stand Slotwet 2001 (excl. IS)40,1  Totaal Internationale Samenwerking0,9Stand Slotwet 2001 (incl. IS)41,0III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20014,6  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen1,0 1,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen2,7 2,7  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen0,3 0,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20014,0Stand Slotwet 20018,6IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001122,2  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 2,4 – 2,4  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  samenwerkingsmiddelen aruba– 11,8 diversen– 3,6 – 15,4  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen4,7 4,7  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 13,0Stand Slotwet 2001109,2IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 200112,3  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 1,1 – 1,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 1,1Stand Slotwet 200111,2Aangezien het Arubaanse Fondo Desaroyo Aruba (FDA) pas eind 2001 een rechtsgeldige
status heeft verkregen, is de Nederlandse bijdrage 2001 aan dit fonds overgeheveld
naar 2002.V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)2 107,8  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  bnp-afdrachten– 426,4 – 426,4  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  tijdelijke financiering nio20,1 20,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 406,3Stand Slotwet 2001 (excl. IS)1 701,5  Totaal Internationale Samenwerking4 010,6Stand Slotwet 2001 (incl. IS)5 712,1V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)0,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  tijdelijke financiering nio45,2 45,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200145,2Stand Slotwet 2001 (excl. IS)45,2  Totaal Internationale Samenwerking96,2Stand Slotwet 2001 (incl. IS)141,3De lagere BNP-afdracht uit hoofde van het vierde eigen middel is met name
het gevolg van het overschot op de begroting 2000 van de Europese Unie van
circa 11 mrd euro. Het Nederlandse aandeel van circa 400 miljoen euro in dit
overschot is in 2001 verrekend met de Nederlandse BNP-afdracht.De Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO) verstrekt
op verzoek en onder garantie van de Staat leningen aan ontwikkelingslanden.
Per 31 december 2001 had de NIO een negatief saldo op de rekening-courant
bij het ministerie van Financiën. Op grond van een overeenkomst tussen
de Staat en de NIO wordt dit negatieve saldo tijdelijk gefinancierd en als
uitgave verantwoord op de begroting van Buitenlandse Zaken. Bij Voorjaarsnota
2002 doet zich voor het jaar 2002 een spiegelbeeldige mutatie voor. De ontvangstenmutatie
heeft betrekking op het aanzuiveren van het negatieve saldo op de rekening-courantfaciliteit
uit 2000.VI JUSTITIE: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)4 396,7  Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zin  gerechtskosten11,6 opvang ama's105,7 opvang reguliere asielzoekers15,6 personeel en materieel dienst rechtspraak11,1 projecten jeugdzorg– 11,1 diversen14,1 147,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  eindejaarsmarge42,2 jeugd13,6 sancties36,3 versterking openbaar ministerie en rechtsbijstand14,1 zittende magistratuur22,7 diversen46,2 175,1  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  loonbijstelling: uitdeling tranche 2001117,3 prijsbijstelling: uitdeling tranche 200173,5 diversen15,3 206,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001528,3Stand Slotwet 2001 (excl. IS)4 925,0  Totaal Internationale Samenwerking3,2Stand Slotwet 2001 (incl. IS)4 928,2VI JUSTITIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)818,4  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  arbeidsongeschiktheidsfonds17,4 boeten en transacties42,6 leenfaciliteit dienst justitiele inrichtingen52,6 diversen18,5 131,1  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  leenfaciliteit centraal orgaan opvang asielzoekers90,8 diversen5,6 96,4  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen25,1 25,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001252,5Stand Slotwet 2001 (excl. IS)1 071,0  Totaal Internationale Samenwerking Stand Slotwet 2001 (incl. IS)1 071,0Op de begroting van Justitie zijn ondere andere door hogere kosten voor
afluisteren en voor hogere tolkenkosten de uitgaven voor gerechtskosten hoger
uitgevallen dan voorzien.In 2001 deed zich zowel bij de ama-opvang als bij de reguliere opvang
van asielzoekers een tegenvaller voor. Om de ama-instroom in de toekomst te
beperken is nieuw beleid vormgegeven in de ama-notitie (Tweede Kamer vergaderjaar
2000–2001 27 062 nr 14). De kern van de ama-notitie is dat er geen
dubbele boodschap richting ama's wordt gegeven. Hiervoor wordt de opvang zodanig
vorm gegeven dat deze voor kansloze ama's op terugkeer is gericht. Kansrijke
ama's worden opgevangen in een variant die gericht is op snelle inburgering,
de zogenaamde integratievariant.Bij de reguliere opvang van asielzoekers is men geconfronteerd met een
stijgende gemiddelde bezetting doordat minder asielzoekers zijn uitgezet dan
wel uitgeplaatst. Tevens zijn er hogere uitgaven voor de onderwijshuisvesting
van asielzoekers.Bij personeel en materieel voor de rechtspraak is sprake van hogere uitgaven
doordat de reparatie van de pensioensopbouw voor de rechterlijke macht meer
kosten met zich meebracht dan de oorspronkelijk werd ingeschat door het ABP.
Daarnaast zijn huisvestingskosten hoger door een andere wijze van kostenverdeling
tussen het ministerie en de Rijksgebouwendienst.Bij de jeugdzorg zijn niet alle middelen tot besteding gekomen. Dit als
gevolg van vertragingen bij diverse projecten en een lager beroep op regelingen
dan verwacht.Voor verbetering van de rechten van het kind en de zorg voor kinderen
zijn de bijdragen aan de Gezinsvoogdij-instellingen (GVI's) en de pleegzorg
verhoogd. Dit geld is met name ingezet voor een uitbreiding van het personeelsbestand
zodat bijvoorbeeld de directe cliëntentijd van de gezinsvoogd kan worden
verlengd.Veiligheid is een van de speerpunten van het kabinet. Veiligheid en een
gevoel van veiligheid kunnen worden bereikt door te zorgen voor een adequate
handhaving van wet- en regelgeving en daar waar wet- en regelgeving wordt
overtreden te zorgen voor een adequate sanctie. Het kabinet heeft daarom extra
geld ter beschikking gesteld voor een uitbreiding van de rechtshandhaving,
voor verdere modernisering van de bedrijfsvoering van de rechtshandhaving
en voor uitbreiding en verbetering van de sanctiecapaciteit. De middelen voor
de uitbreiding van de sanctiecapaciteit zijn onder andere bedoeld voor de
capaciteit bij de jeugdinrichtingen (tijdelijke uitbreiding bij bestaande
inrichtingen en het op korte termijn inkopen van plaatsen). Daarnaast is er
ook geld uitgetrokken voor het continueren en uitbreiden van de noodcapaciteit
bij TBS-inrichtingen en de capaciteit van de vreemdelingenbewaring. Tevens
heeft het kabinet besloten tot een rijksbrede extra impuls in het kader van
terrorismebestrijding. Zo investeert de minister van Justitie in biometrische
toepassingen bij identificatieonderzoek. Deze middelen voor terrorismebestrijding
zijn opgenomen in de post diversen.De bedrijfsvoering van de Rechterlijke Organisatie en het Openbaar Ministerie
worden gemoderniseerd door investeringen in informatie- en communicatietechnologie
in het kader van de Contourennota en de nota Criminaliteitsbeheersing. Ook
werd de capaciteit voor de afhandeling van complexe zaken verhoogd. In 2001
zijn hiervoor extra middelen uitgetrokken.Tevens werd door uitbreiding van het aantal regioplannen de rechtshandhaving
in het verkeer versterkt. Hiermee is een landelijk dekkend netwerk van regioplannen
voor de verkeersveiligheid ontstaan.Daarnaast is de capaciteit bij de zittende magistratuur (rechtbanken,
gerechtshoven en Hoge Raad) uitgebreid.Het kabinet hecht aan een toegankelijke en kwalitatief goede rechtsbijstand
voor iedereen in Nederland. Voorwaarde voor een toegankelijke rechtsbijstand
is dat er voldoende aanbod van sociale advocaten beschikbaar is. Om het aanbod
te stimuleren heeft het kabinet, in lijn met de wens van de Tweede Kamer,
onder andere de uurvergoeding voor de sociale advocatuur verhoogd.Door een gunstige ontwikkeling van de premies zijn er meer terugontvangsten
van het Arbeidsongeschiktheidsfonds. Ook bij de boeten en transacties zijn
hogere ontvangsten gerealiseerd. De meevallende opbrengsten komen door de
intensivering van de regioplannen en door intensievere verkeerscontrole, uit
hoofde van de plannen neergelegd in de Klimaatnota, gericht op terugdringing
van de CO2-uitstoot.De voor investeringen begrote middelen bij de Dienst Justitiële Inrichtingen
zijn vrijgevallen omdat het desbetreffende bedrag per 1 januari 2001
omgezet is in een lening. Ook voor het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers
(COA) is een deel van de voor investeringen bestemde reserves vervallen en
omgezet in een lening.VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)3 901,9  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  ict uitvoeringsorganisatie11,5 politie (asiel)12,3 diversen– 33,1 – 9,3  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  capaciteitsvergroting politie60,4 politieonderwijs11,3 cao-politie18,6 c200049,9 eurotransporten17,7 versnelling bijdrage regionale korpsen39,1 mkz14,8 bommenregeling19,1 integraal veiligheidsbeleid/ sociale veiligheid13,6 inburgering oudkomers22,7 enschede40,6 centrale projecten arbeidsmarktknelpunten sector rijk11,8 arbeidsvoorwaardengelden– 19,7 eindejaarsmarge16,0 diversen47,5 363,4  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  loonbijstelling: uitdeling tranche 2001138,4 prijsbijstelling: uitdeling tranche 200143,6 diversen49,7 231,7  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001586,0Stand Slotwet 2001 (excl. IS)4 487,8  Totaal Internationale Samenwerking0,2Stand Slotwet 2001 (incl. IS)4 488,1VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001228,6  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen0,2 0,2Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen7,4 7,4  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen33,6  Niet tot een ijklijn behorend  diversen1,0 34,6  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200142,2Stand Slotwet 2001270,8De startkosten van de in 2000 opgerichte ICT uitvoeringsorganisatie waren
hoger dan eerder verondersteld. Daarnaast zijn ook de uitgaven aan het Rijksintranet
(RYX) hoger uitgevallen.De tegenvaller bij de uitgaven voor politiebegeleiding van asielzoekers(centra)
is het gevolg van een hoger aantal asielzoekers.De middelen die beschikbaar zijn gesteld voor capaciteitsuitbreiding bij
de politie zijn aangewend voor verlenging van de werktijd (onder gelijkblijvend
uurloon), enkele regiospecifieke problemen en de bestrijding van XTC. Voorts
zijn middelen beschikbaar gesteld voor politieonderwijs: zowel voor de opvang
van de additionele instroom als gevolg van het natuurlijk verloop (vergrijzing)
als voor de vernieuwing van het politieonderwijs.In de analyse van het rapport «Investeren in mensen en kwaliteit»
zijn voor de sector Politie een aantal specifieke arbeidsmarktknelpunten gesignaleerd,
waaronder een naar verhouding hoog ziekteverzuim. In het gesloten CAO-akkoord
zijn deze knelpunten aangepakt door onder andere afspraken te maken over de
rechtspositie van aspiranten, ouderenbeleid, terugdringen ziekteverzuim en
arbo-convenanten.Naast capaciteit is een adequate ondersteuning van de politie een belangrijke
factor voor een effectieve handhaving van veiligheid. Een integrale communicatie-infrastructuur
ten behoeve van de politie, de brandweer en de ambulancediensten wordt gecreëerd
met het project C2000. Aan het budget voor dit project zijn in 2001 extra
middelen toegevoegd, mede met het oog op een versnelde invoering van het project
C2000. Tot aan het moment van de oplevering worden de centrale exploitatiekosten
door het Rijk betaald.Voor de beveiliging van de eurotransporten zijn eveneens extra middelen
toegevoegd. Deze middelen zijn besteed aan additionele politiecapaciteit en
aan de inzet van meldkamerpersoneel.Er heeft in 2001 een versnelling plaatsgevonden van de sanering van de
vermogenstekorten bij een aantal regio's, mede naar aanleiding van de Stuurgroep
Implementatie Modernisering Politiezorg.Tijdens de crisis als gevolg van mond- en klauwzeer (MKZ) is de politie
vaak extra ingezet om een verdere verspreiding van het virus te voorkomen.
De regio's hebben daarvoor extra kosten gemaakt die door het kabinet worden
vergoed. Het grootste deel van de kosten betreft personele meerkosten, zoals
(over)-urenvergoeding en kosten voor de inzet van de Mobiele Eenheid. Verder
zijn er extra kosten gemaakt voor vervoer, tijdelijke huisvesting en voor
communicatie en automatisering.Voor het ruimen van bommen bij Vinex-locaties en bij grote infrastructurele
werken zijn extra middelen beschikbaar gesteld.Het kabinet heeft zich ten doel gesteld de achterstand in de grote steden
terug te dringen op het gebied van werkgelegenheid, veiligheid en kwaliteit.
Hiertoe zijn extra middelen uitgetrokken voor integraal veiligheidsbeleid,
in het bijzonder voor projecten gericht op het vergroten van de sociale veiligheid.
Daarnaast is de inburgering van zogenoemde oudkomers een belangrijke prioriteit.
Oudkomers zijn etnische minderheden die al langer in Nederland verblijven.
Met deze intensivering kan aan oudkomers die op de wachtlijst staan een inburgeringscursus
worden aangeboden.Er zijn ook in 2001 kosten gemaakt die verband houden met de afwikkeling
van de vuurwerkramp in Enschede. Het kabinet heeft bovendien extra middelen
beschikbaar gesteld voor een kwaliteitsimpuls. Deze middelen worden onder
meer ingezet voor educatieve en culturele voorzieningen in Enschede.Ook voor de sector Rijk is een aantal specifieke arbeidsmarktknelpunten
gesignaleerd in het rapport «Investeren in mensen en kwaliteit».
Er wordt melding gemaakt van bescheiden arbeidsmarktproblemen op deelmarkten
voor financieel-economen, wetgevingsjuristen, secretaresses, accountants en
ICT'ers. Daarnaast is het ziekteverzuim hoog. Om deze knelpunten op te lossen
zijn op de begroting van BZK middelen uitgetrokken voor zogenoemde centrale
projecten. Hierbij kan gedacht worden aan het opzetten van expertprojecten
en het bevorderen van arbeidsmarktcommunicatie.Na het afsluiten van de CAO Rijk resteerde in 2001 een bedrag dat in latere
jaren beschikbaar blijft voor een nieuwe CAO.VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)21 023,2  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  gemiddelde personeelslasten– 26,6 wachtgelden– 11,3 weer samen naar school14,1 begrotingsuitvoering (m.n. sf)– 96,1 studiefinanciering39,5 tegemoetkoming studiekosten18,9 ov-studentenkaart107,0 diversen59,2 104,7  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  knelpunten arbeidsmarktbeleid258,7 materiele situatie po/vo181,5 beroepsonderwijs vmbo/bve/hbo90,8 invoering bachelor master22,7 diversiteit onderwijsdeelnemers18,2 cultuur/monumentenzorg44,9 genomics22,7 apb motie: cultuurbudget18,2 apb motie: decentrale schoolbudgetten34,0 apb motie: fundamenteel onderzoek11,3 apb motie: voor- en vroegschoolse educatie18,2 eindejaarsmarge128,2 diversen– 6,0 843,4  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  loonbijstelling: uitdeling tranche 2001696,5 prijsbijstelling: uitdeling tranche 2001162,7 prijsbijstelling: wsf22,5 reclamegelden24,5 diversen19,3  Niet tot een ijklijn behorend  prijsbijstelling: wsf36,4 studiefinanciering52,6 diversen– 16,0 998,5  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20011 946,8Stand Slotwet 2001 (excl. IS)22 970,0  Totaal Internationale Samenwerking52,8Stand Slotwet 2001 (incl. IS)23 022,7VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20011 147,5  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  esf– 25,3 diversen26,6 1,3  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  reclamegelden24,5 diversen3,0  Niet tot een ijklijn behorend  diversen– 9,2 18,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200119,5Stand Slotwet 2001 1 167,0Door de krapte op de arbeidsmarkt in de onderwijssector was het in 2001
moeilijk om vervangers te vinden. Omdat tevens het financieel beheer van het
vervangingsfonds verbeterde door een verscherpte toepassing van premiedifferentiatie,
zijn de gemiddelde personeelslasten lager uitgekomen. Ook de uitgaven voor
wachtgelden vertonen een meevaller.Een aantal schoolbegeleidingsdiensten heeft in 2001 per abuis «Weer
samen naar school» (WSNS)-middelen ontvangen. Dit wordt in 2002 gecorrigeerd.In het voorjaar van 2001 deed zich in de begrotingsuitvoering per saldo
een meevaller voor. Deze werd voornamelijk veroorzaakt door meevallers in
de studiefinanciering. Later in het jaar is bij de studiefinanciering echter
om twee redenen een tegenvaller ontstaan. Ten eerste waren er hogere uitgaven
voor de aanvullende beurs voor eerstejaarsstudenten. In de tweede plaats zijn
meer leningen in een definitieve gift omgezet nadat aan de prestatievoorwaarde
(behalen van diploma) was voldaan.In de tegemoetkoming voor de schoolkosten (Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten) is vanaf september 2001 een glijdende schaal ingevoerd. Dit
betekent dat de bijdrage niet abrupt wegvalt boven een bepaald inkomen, maar
geleidelijk vermindert naarmate het inkomen toeneemt. Meer mensen komen hierdoor
in aanmerking voor tegemoetkoming studiekosten. De groep die van deze regeling
gebruik heeft gemaakt, was echter groter dan verwacht.De betalingen van de OV-studentenkaart voor de jaren 2001 en 2002 zijn
een jaar vervroegd. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de begrotingsraming.
Verder is er een kleine tegenvaller opgetreden in de eindafrekening van de
OV-studentenkaart over het jaar 2000.Onderwijs is een van de grote prioriteiten van het kabinet. Bij Voorjaarsnota
zijn veel extra middelen beschikbaar gesteld voor het onderwijs. Deze middelen
zijn onder andere ingezet om de arbeidsmarktknelpunten zoals
beschreven in het rapport «Investeren in mensen en kwaliteit»,
aan te pakken. In het rapport werd een vacatureproblematiek waargenomen en
er werd een beloningsachterstand met de marktsector geconstateerd. Om dit
geconstateerde verschil met de marktsector te verminderen zijn de carrièrelijnen
in het primair, voortgezet en het beroepsonderwijs tot 18 jaar ingekort.Daarnaast ontvingen scholen extra budgetten die zij zelf gericht inzetten
voor maatregelen die direct aangrijpen bij de vacatureproblematiek (functiedifferentiatie,
ouderschapsverlof, vergroten van de zij-instroom, de introductie van assistent-leraren
en een managementimpuls). Ook zijn extra middelen aangewend voor het tegengaan
van arbeidsmarktknelpunten in het hoger beroepsonderwijs, het wetenschappelijk
onderwijs en onderzoek (belonings- en functiedifferentiatie en kinderopvang).Naast de aanpak van de arbeidsmarktknelpunten zijn extra middelen naar
de scholen in het primair en voortgezet onderwijs gegaan voor de verbetering
van de materiële situatie. Kwalitatief goede materiële voorzieningen
zijn een belangrijke randvoorwaarde voor kwalitatief goed onderwijs. Voor
scholen in het primair onderwijs betekende dit gemiddeld in 2001 een verhoging
van het materiële budget van ca. 17%. In het voortgezet onderwijs bedraagt
de incidentele budgetverhoging in 2001 circa 13%. Hiervan is 10%, respectievelijk
5% structureel.Ter verbetering van de kwaliteit van het beroepsonderwijs zijn ook extra
middelen beschikbaar gesteld. Het grootste deel daarvan ging naar het VMBO
(voorkomen uitval, materieel en modernisering van het onderwijsproces). In
de BVE sector kregen enkele onderdelen die de samenwerking tussen beroepsonderwijs
en bedrijfsleven bevorderen zoals verbetering van de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming,
de examinering en de doorstroom een extra impuls. Daarnaast worden kerncompetenties
in de kwalificatiestructuur en assessment en portfolio's ingevoerd. De complementaire
inzet van de sociale partners zal concrete vorm en inhoud moeten krijgen,
alvorens in een nieuw Regeerakkoord gesproken kan worden over aanvullende
impulsen vanuit de rijksoverheid. Voor het HBO zijn extra middelen voor de
vorming van kenniskringen ter beschikking gesteld. Met deze extra middelen
kunnen lectoren worden aangesteld die een sturende rol in het vakgebied krijgen.
Teneinde de doelstellingen van de impuls beroepsonderwijs te kunnen meten,
zijn twee monitoren in ontwikkeling die rendementgegevens gaan opleveren over
de kwalificatiewinst en andere concrete maatregelen.In het hoger onderwijs wordt per 1 september 2002 het Bachelor/master
model ingevoerd. De universiteiten moeten hiervoor hun studieprogramma aanpassen
en hebben hiervoor in 2001 een bedrag ontvangen. Om aan de toenemende diversiteit
van leerlingen (achterstandsleerlingen, gehandicapten, etc.) in de voorschoolse
periode en in het primair en voortgezet onderwijs tegemoet te komen, zijn
extra middelen uitgetrokken (Onderwijskansen en Voor- en Vroegschoolse Educatie).Voor verschillende cultuurdoeleinden is in 2001 extra geld uitgetrokken.
Dit is onder andere besteed aan het instrumentenfonds voor musici en aan de
frictiekosten Cultuurnota 2001–2004. Voor monumentenzorg is een extra
bedrag beschikbaar gesteld, bestemd voor inhaal van restauratieachterstanden
van rijksmonumenten. Het geld wordt zodanig ingezet dat tevens wordt bijgedragen
aan het realiseren van een nieuw instandhoudingbeleid voor rijksmonumenten.
Voor de versterking van Genomics onderzoek is een extra bedrag uitgetrokken.Bij de Algemene Politieke Beschouwingen over de Miljoenennota 2001 is
een aantal moties aangenomen. Voor cultuur is een motie aangenomen waarin
extra middelen werden gevraagd ter aanvulling van de Cultuurnota 2001–2004.
Het kabinet heeft deze motie overgenomen. Aan de decentrale schoolbudgetten
in het voortgezet onderwijs is geld toegevoegd. Scholen kunnen deze middelen
aanwenden voor diverse personele knelpunten. Een motie ter bevordering van
het fundamenteel onderzoek heeft geleid tot extra middelen voor dit doel.
Ten slotte is een motie aangenomen waarin structureel geld beschikbaar wordt
gesteld voor de uitbreiding en professionalisering van de voor- en vroegschoolse
educatie.Door vertraagde uitgifte van beschikkingen en voorschotten door SZW in
2001 zijn de geraamde ontvangsten uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) in
2001 een stuk lager uitgevallen.Tot slot zijn er meer reclamegelden ontvangen doordat de reclamemarkt
op de publieke zenders sterker is gegroeid dan verwacht. IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 200112 442,5  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  voeding fes– 95,2 wijziging kapitaalmarktberoep en rente– 54,1 diversen50,5 – 98,8  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  fesvoeding120,7 120,7  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200122,0Stand Slotwet 200112 464,5IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001172,7  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  ontvangen rente op leningen130,2 overige rentebaten136,2 diversen5,8 272,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001272,1Stand Slotwet 2001444,8Aan de gewijzigde voeding van het Fonds Economische Structuurversterking
(FES) liggen een aantal oorzaken ten grondslag. Enerzijds is de storting in
het FES aangepast aan nieuwe inzichten aangaande de verkoop van staatsdeelnemingen.
Anderzijds is de FES-voeding uit de opbrengst van de veiling van de UMTS-vergunningen
omgezet in een annuïteit. Dit heeft geleid tot een hogere voeding.Wijzigingen in de korte en lange rente en wijzigingen in de financieringsbehoefte
van de Staat hebben tot lagere rentelasten geleid. De ontvangen rente op leningen
heeft betrekking op hogere renteontvangsten op leningen uit hoofde van het
geïntegreerd middelenbeheer. Vanwege een toenemende inzet van renteswaps
en hogere rentevergoedingen op uitzettingen in de geldmarkt zijn de overige
rentebaten hoger uitgekomen.IXB FINANCIEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)2 920,1  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  activabeheer– 40,8 personeel en materieel belastingdienst28,6 woz– 12,5 diversen– 10,4 – 35,1  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  compensatie gemeentelijke kredietbanken22,7 uitvoeringskosten fiscale wetsvoorstellen27,8 bedrijfsvoering departement16,9 eindejaarsmarge25,4 diversen26,4 119,2  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  loonbijstelling: uitdeling tranche 200168,0 prijsbijstelling: uitdeling tranche 200144,9 diversen11,0  Niet tot een ijklijn behorend  heffings- en invorderingsrente301,0 diversen2,3 427,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001510,7Stand Slotwet 2001 (excl. IS)3 430,8  Totaal Internationale Samenwerking197,4Stand Slotwet 2001 (incl. IS)3 628,2IXB FINANCIEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)2 558,6  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  dividenduitkering15,1 exportkredietverzekering220,7 inningskosten douane– 19,8 verkoopopbrengsten domeinen89,4 diversen28,6 334,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  afdracht staatsloterij24,1 verkoop landbouwgronden– 19,6 verkoopopbrengsten domeinen– 11,4 diversen22,2 15,3  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 1,9  Niet tot een ijklijn behorend  administratieve boeten53,1 heffings- en invorderingsrente284,1 herwaardering balans rgd230,6 winstafdracht dnb309,9 diversen12,7 888,5  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20011 237,6Stand Slotwet 2001 (excl. IS)3 796,2  Totaal Internationale Samenwerking47,9Stand Slotwet 2001 (incl. IS)3 844,1Om tijdig en tegen niet onevenredig hoge kosten te kunnen beschikken over
vastgoed, is een leenfaciliteit ingesteld. Hiermee kan worden voorzien in
de toekomstige vastgoedbehoefte van het Rijk. In 2001 is er minder gebruik
gemaakt van anticiperende aankopen dan eerder werd aangenomen.Door de extra stijging van de prijzen van bouw- en huurprojecten en door
een grotere inhuur van uitzendkrachten door de belastingdienst, zijn de personele
en de materiële uitgaven van de belastingdienst hoger uitgevallen.De WOZ-beschikkingen zijn door meerdere gemeenten en waterschappen niet
tijdig toegezonden. Tevens was het aantal beschikkingen lager dan eerder verondersteld.
Hierdoor zijn de WOZ afdrachten door Domeinen lager uitgekomen.Uit hoofde van de Wet financiering decentrale overheden dienen openbare lichamen hun commerciële activiteiten te staken. De Gemeentelijke
Krediet Banken zijn hiervoor gecompenseerd om aantasting van hun sociale taken
te voorkomen.Voor de uitvoeringskosten van de Belastingdienst voor nieuwe fiscale wetten
zijn middelen overgeheveld vanuit de aanvullende post Algemeen. Het betreft
hier de uitvoering van onder andere de belastingplannen 2000 en 2001.Bij de heffings- en invorderingsrente zijn zowel de uitgaven en ontvangsten
hoger dan geraamd, door een gemiddeld hogere rentestand, een gestegen productie
van negatieve aanslagen en vermindering in de inkomens- en vennootschapsbelasting.Gunstige resultaten bij de Bank Nederlandse Gemeenten hebben geleid tot
hogere dividenduitkeringen.De ontvangsten exportkredietverzekering zijn hoger dan eerder verondersteld
vanwege gunstige ontwikkelingen in het betalingsgedrag van enkele debiteurenlanden
en meevallende premieontvangsten. Daarnaast leidde de economische teruggang
nog niet tot slechter betalingsgedrag van debiteurenlanden, waardoor geraamde
tegenvallers zich vooralsnog niet hebben voorgedaan.Door afnemende economische groei nam de inningskostenvergoeding die de
douane inhoudt op de invoerrechten af.De verkoopopbrengsten Domeinen waren enerzijds hoger als gevolg van uitbreidingsplannen
van enkele gemeenten in de provincie Flevoland en een toename van het aantal
verzoeken van bedrijven tot aankoop van grond met niet-agrarische bestemming.
Anderzijds zijn in verband met het continueren van de verkoopstop van landbouwgronden
de ontvangsten lager uitgekomen. Per saldo is bij de verkoopopbrengsten een
meevaller opgetreden.De afdracht van de Staatsloterij is, conform de prognose van de Stichting
Exploitatie Nederlandse Staatsloterij, verhoogd.De opbrengsten van administratieve boeten zijn, als gevolg van boeteopbrengsten
bij inkomsten- en omzetbelasting, hoger dan verondersteld.Tenslotte hebben valuta- en renteontwikkelingen geleid tot een hogere
winstafdracht van De Nederlandsche Bank (DNB) aan de Staat. Deze ontwikkelingen
hebben een positief effect gehad op de waarde van de beleggingsportefeuille.X DEFENSIE: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)6 440,7  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  arbeidsmarktknelpunten/cao/contractloonontwikkeling111,1 europees veiligheids- en defensiebeleid26,1 voedings- en huisvestingskosten militairen21,3 heffing luchtmobiele brigade– 11,8 lening koninklijke schelde groep20,4 personeel en (groot) materieel17,8 strafhof17,5 diversen0,8 203,2  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  compensatie hogere dollaruitgaven24,1 loonbijstelling: uitdeling tranche 2001190,6 prijsbijstelling: uitdeling tranche 2001116,8 diversen– 3,7 327,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001530,8Stand Slotwet 2001 (excl. IS)6 971,5  Totaal Internationale Samenwerking220,7Stand Slotwet 2001 (incl. IS)7 192,2X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)190,9  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  verrekenbare ontvangsten25,4 diversen10,6 36,0  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200136,0Stand Slotwet 2001 (excl. IS)226,9  Totaal Internationale Samenwerking55,0Stand Slotwet 2001 (incl. IS)281,8De CAO voor Defensie 2000/2001 is met enige vertraging afgesloten waardoor
de uitgaven, waarvoor reeds in 2000 gelden aan het Defensiebudget waren toegekend
in het kader van de reguliere loonbijstellingssystematiek, pas vanaf 2001
tot besteding konden komen. Ten tijde van het afsluiten van de Defensie-CAO
2000/2001 werd nog rekening gehouden met een lagere contractloonontwikkeling
2001 dan in het CEP2001. Gecombineerd met lagere ABP-premievaststelling in
2001 is hierdoor een voordeel opgetreden in de loonkostensfeer. De hierdoor
vrijgekomen middelen worden voor specifieke arbeidsmarktknelpunten aangewend.
Hoewel uit het rapport «Investeren in mensen en kwaliteit» blijkt
dat Defensie qua beloning gemiddeld een voorsprong heeft op de markt, is het
toch noodzakelijk dat een extra impuls wordt gegeven aan bijvoorbeeld een
versnelling van de bevordering van soldaten. Mede gezien het feit dat de aanvangssalarissen
van militairen onder het marktgemiddelde liggen voor het betreffende opleidingspeil.
Tevens zijn, om tegemoet te komen aan andere knelpunten in de arbeidsvoorwaardelijke
sfeer, gelden beschikbaar gesteld voor bindingspremies en variabele beloningsinstrumenten
voor onder andere versteviging van de positie van instructeurs en is een impuls
gegeven aan de innovatie van het personeelsbeleid. Een deel van de middelen
voor deze verbetering van de bezoldiging kon nog niet besteed worden doordat
de concrete maatregelen hiervoor nog niet waren geëffectueerd.Internationale samenwerking draagt bij aan de verwezenlijking van de doelstellingen
van het Nederlandse veiligheids- en defensiebeleid. Ten behoeve van het Europese
Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB) zijn in 2001 extra middelen beschikbaar
gesteld. Hiermee worden nationale en Europese militaire capaciteiten versterkt,
hetgeen bijdraagt aan een vergroting van het Europese crisisbeheersingsvermogen.
Een deel van de totaal beschikbare EVDB-middelen (136 miljoen euro) is in
2001 niet tot besteding gekomen. Weliswaar hebben de gelden inmiddels een
bestemming gevonden, afronding van de plannen vindt, door het zorgvuldig doorlopen
van de (internationale) procedures, pas de komende tijd plaats.De Apachehelikopters van de Luchtmobiele brigade worden, alvorens te worden
verscheept naar Nederland, in de VS nog ingezet voor opleiding van het personeel
van de Koninklijke Luchtmacht. Door het later invoeren van deze helikopters
worden de hierover verschuldigde BTW en invoerrechten op een later tijdstip
voldaan.In 2001 zijn middelen aangewend voor een lening aan de Koninklijke Schelde
Groep (KSG) voor de verhuizing van de werf ten behoeve van marinebouw. Dit
bedrag betaalt KSG in de komende jaren terug.Als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving op belastinggebied zou de
van Rijkswege verstrekte huisvesting en voeding aan militairen met ingang
van 2001 bij de betrokken militair belast moeten worden. Met de Belastingdienst
en het Ministerie van Financiën is echter overeengekomen dat Defensie
deze kosten voor haar rekening neemt en de hieraan verbonden belastingopbrengsten
via eindheffing voldoet. Hiervoor zijn middelen aan de begroting van Defensie
toegevoegd.De voornaamste mutaties personeel en (groot) materieel betreffen de vertraging
van de geplande verhuizing van de marinewerf, een hoger benodigd wervingsbudget
en meer uitgaven voor groot onderhoud aan gebouwen en (jacht)vliegtuigen.Voor de verplaatsing van activiteiten van Defensie in verband met het
Internationaal Strafhof op het terrein van de Alexanderkazerne te Den Haag,
zijn kosten gemaakt. Deze middelen zijn afkomstig uit het budget van de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS).Defensie wordt gecompenseerd voor de effecten van de dollarkoersontwikkelingen.De verrekenbare ontvangsten die gerelateerd zijn aan de uitgaven zijn hoger uitgevallen. Het gaat hierbij onder meer om bijdragen van personeel
aan voedingskosten, kleding en huisvesting.Daarnaast betreft het teruggave van BTW. XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEU-BEHEER: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)3 554,2  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  bevordering eigen woningbezit (bew)– 27,9 extra huursubsidie door minder bew23,9 subjectsubsidies– 15,3 diversen– 25,6 – 44,9  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  vangnet ihs12,4 huursubsidie– 19,4 milieudrukcompensatie/nmp434,0 euro-4– 18,2 intertemporele compensatie isv286,9 innovatie progr. stedelijke vernieuwing 2001–2004– 22,7 investeringsprojecten rgd– 17,4 eindejaarsmarge19,7 diversen55,5 330,8  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bodemsanering vinex– 40,8 Leidsche Rijn– 39,3 milieudrukmiddelen– 27,4 prijsbijstelling: uitdeling tranche 200162,3 diversen14,8  Niet tot een ijklijn behorend  niet-winstbeogende instellingen– 47,6 diversen4,9 – 73,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001212,4Stand Slotwet 2001 (excl. IS)3 766,6  Totaal Internationale samenwerking6,2Stand Slotwet 2001 (incl. IS)3 772,8XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEU-BEHEER: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001162,8  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen6,6 6,6  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  afdracht vermogenssurplus 2000 agentschap rgd48,0 diversen– 9,7 38,3  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bodemsanering vinex– 40,8 diversen39,0 – 1,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200142,8Stand Slotwet 2001205,6In 2001 is minder gebruik gemaakt van de regeling Bevordering Eigen Woningbezit
(BEW) voor mensen met een laag inkomen. Als gevolg hiervan is het beroep op
de huursubsidie hoger uitgevallen. Daarnaast was in 2001 het beroep op een
aantal subjectsubsidies lager.De vangnetregeling in de huursubsidie kende in 2001 een (incidenteel)
hoger aantal aanvragen en een (structureel) hogere gemiddelde bijdrage dan
in de oorspronkelijke raming was verondersteld. Bij de huursubsidie vond verder
een aantal beleidsmatige ontwikkelingen plaats. Zo werd de specifieke financiële
tegemoetkoming voor huursubsidieontvangers met kinderen vervangen door een
generieke fiscale regeling. Hiermee is tegemoet gekomen aan de wens van de
Tweede Kamer (motie Hofstra-Duivesteijn-Jeekel) om de ongelijke behandeling
met niet-huursubsidiegerechtigden te beëindigen. Ook werd de prestatienormering
bij de huursubsidie aangescherpt om verhuurders te prikkelen de huurstijgingen
te beperken dan wel een goed plaatsingsbeleid te voeren.Conform de afspraak in het Regeerakkoord is berekend welke extra milieudruk
ontstaat door de hogere economische groei in 1999 en 2000 dan waarmee in het
NMP3 respectievelijk de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid rekening werd gehouden.
Op basis van deze berekeningen is een pakket maatregelen getroffen (deels
in de fiscale sfeer) dat deze extra milieudruk beperkt. De maatregelen hebben
onder meer betrekking op extra geluidssaneringsprojecten en middelen voor
gemeenten om energiebesparing te bevorderen in het kader van het klimaatconvenant.
Een deel van de maatregelen sluit aan op voorstellen uit het NMP4. Daarnaast
waren er middelen gereserveerd voor de versnelde introductie van motoren die voldoen aan toekomstige Europese normen voor uitstoot van vervuilende
stoffen (EURO4). Uiteindelijk is hiervoor een fiscale regeling getroffen,
analoog aan die voor EURO3-motoren. De middelen die waren gereserveerd voor
een subsidieregeling voor de EURO4-motoren zijn hierdoor komen te vervallen.In de financiering van de in december 1999 aangegane meerjarige verplichting
voor gemeenten en provincies inzake het investeringsbudget stedelijke vernieuwing
is een versnelling opgetreden. Aangezien de AMvB bevordering innovatieve ontwikkelingen
pas in de tweede helft van 2001 van kracht werd, zijn betalingen uit hoofde
van het innovatieprogramma stedelijke vernieuwing voor een deel doorgeschoven
naar latere jaren.Bij de investeringsprojecten ten behoeve van rijkshuisvesting die buiten
de huur-verhuurrelatie van de RGD vallen was sprake van een vertraging. Oorzaak
hiervan zijn bijgestelde huisvestingswensen van de Hoge Colleges van Staat
en het ministerie van Algemene Zaken. Daarnaast was er sprake van vertraging
in de geplande investering in het pand Plein 23 vanwege een mislukte aanbesteding.Vertragingen deden zich ook voor in de geraamde uitgaven voor bodemsanering
op VINEX locaties. In tegenstelling tot hetgeen eerder werd gedacht, liep
de bodemsanering niet vooruit op de feitelijke bebouwing van de verschillende
locaties. Soms is zelfs het tegendeel het geval geweest en werden de plekken
met vervuilde bodems als laatste bebouwd binnen een locatie. Omdat de middelen
voor bodemsanering op VINEX locaties afkomstig zijn uit het Fonds Economische
Structuurversterking (FES) vloeiden deze weer terug in het FES. Ten behoeve
van de extra kosten voor de overkapping van de A2 (bij de VINEX-locatie Leidsche
Rijn) zijn middelen overgeheveld naar het ministerie van Verkeer en Waterstaat.
Tevens hebben er overboekingen naar Verkeer en Waterstaat plaatsgevonden voor
geluidssanering aan de Calandbrug (onderdeel van de Betuweroute) en voor proefprojecten
gericht op stillere wegdekken. Deze twee bijdragen zijn ten laste van de middelen
voor milieudrukcompensatie gebracht.In 2000 zijn er minder Niet-Winstbeogende Instellingen (NWI's) afgekocht,
in verband met langer dan geplande onderhandelingen met de betreffende instellingen.
Om toch voor eind 2002 alle NWI's af te kunnen kopen, zijn de in 2000 overgebleven
afkoopsommen en overname- en saneringsbijdragen doorgeschoven naar 2001. In
2001 is er door dezelfde oorzaken weer een vertraging in de afkoop van objectsubsidies
opgetreden.Het agentschapsvermogen is gemaximeerd op 5% van de relevante omzet. Per
31 december 2000 was het vermogen bij de RGD hoger dan deze norm. Het
surplus is in 2001 afgedragen ten gunste van het generale beeld.XII VERKEER EN WATERSTAAT: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)5 573,3  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen5,6 5,6  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  afkoop regionale vliegvelden11,8 bijdrage aan railinfrabeheer (infrafonds)204,2 eindejaarsmarge34,4 bijdragen openbaar vervoer– 30,6 duurzaam veilig13,2 fes-bruggetje– 69,0 geluidsisolatie– 40,9 personeels- en uitvoeringskosten– 12,7 tegemoetkoming luchtvaart28,4 veilingkosten11,8 diversen14,1 164,7  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  leidsche rijn39,3 milieudrukmiddelen27,4 loonbijstelling: uitdeling tranche 200179,4 prijsbijstelling: uitdeling tranche 2001149,3 diversen9,4  Niet tot een ijklijn behorend  aandelenstorting westerscheldetunnel (infrafonds)– 34,6 aankoop aandelen kpn1 734,5 btw hsl-zuid109,4 btw regionale/lokale infrastructuur29,3 diversen10,7 2 154,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20012 324,7Stand Slotwet 2001 (excl. IS)7 898,0  Totaal Internationale Samenwerking10,6Stand Slotwet 2001 (incl. IS)7 908,5XII VERKEER EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001545,2  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  superdividend ns226,9 dividend kpn– 202,3 dividend ns15,7 dividend tpg– 14,6 diversen12,9 38,6  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  dividend ns15,6 diversen– 2,7 12,9  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen18,7  Niet tot een ijklijn behorend  verkoop aandelen tpg897,0 diversen– 4,3 911,4  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001963,5Stand Slotwet 2001 1 508,7Eind 2001 is de afkoop van de exploitatiebijdragen aan de regionale vliegvelden
in het kader van het Structuurschema Regionale en Kleine Luchthavens afgerond.
De afkoop volgt uit het beleid aangaande ontvlechting van de (financiële)
relaties tussen overheid en luchtvaartsector.Railinfrabeheer (RIB) heeft in 2001 extra activiteiten verricht om het
onderhoud van en de veiligheid op en rond het spoor te verbeteren. Dit onder
andere door meer onbeveiligde spoorwegovergangen om te bouwen tot beveiligde
overgangen en door extra inspanningen te leveren bij het onderhoud van de
rails. Daarnaast zijn maatregelen genomen om de (sociale) veiligheid in het
openbaar vervoer verder te verbeteren. Dit is gebeurd onder andere door het
aanstellen van meer toezichthouders, het plaatsen van camera's, het aanbrengen
van verlichting en het aanpassen van voertuigen. Met de aanzienlijk verhoogde
bijdrage van het Rijk in 2001 is de RIB in staat gesteld zijn activiteiten
versneld uit te voeren. Voor een belangrijk deel zijn deze activiteiten gefinancierd
uit de in 2001 – over het resultaat in 2000 – ontvangen superdividend
NS.De eindejaarsmarge is onder andere gebruikt ter dekking van extra werkzaamheden
van de taakorganisaties Railned en Railverkeersleiding ter verbetering van
de veiligheid en voor de werkzaamheden samenhangende met de voorziene ontvlechting
van de taakorganisaties.De lagere bijdragen aan het openbaar vervoer zijn voor een belangrijk
deel veroorzaakt doordat de OV-groei in de tweede helft van 1999 en de eerste
helft van 2000 is achtergebleven bij de verwachting. Deze tijdvakken vormen
de basis voor de berekening van de bekostiging in 2001. Daarnaast zijn de
ramingen voor de afkoop van kapitaallasten naar beneden bijgesteld en is de
verzelfstandiging van de Gemeentelijke Vervoerbedrijven langzamer verlopen
dan voorzien.In verband met het nog in 2001 van kracht worden van het Interim-besluit
Duurzaam Veilig, zijn de hiervoor gereserveerde middelen uitgegeven.Het zogenaamde FES-bruggetje is conform de in de Tweede Kamer aangenomen
moties bij de Algemene Politieke Beschouwingen gebruikt voor de dekking van
uitgavenverhogingen in 2001. Dit betekent dat meer reeds geplande infrastructuuruitgaven
ten laste van de beschikbaar gekomen ruimte in het FES zijn gebracht.Sinds 2000 vindt er een intensivering van de projectuitvoering Geluidsisolatie
Schiphol plaats. Door een combinatie van vertraging in de aanbestedingsprocedures
en betaalbaarstelling van lopende contracten met aannemers is het programma
achtergebleven bij de planning.De vertragingen bij de aanbestedingen van de Schelderadarketen en het
Haven Coördinatie Centrum in Den Helder is voor een belangrijk deel de
oorzaak van de lagere uitgaven bij personeels- en uitvoeringskosten.De Nederlandse luchtvaartmaatschappijen hebben schade geleden naar aanleiding
van de gebeurtenissen op 11 september. In overeenstemming met de criteria
van de Europese Commissie is aan de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen een
voorlopige tegemoetkoming gegeven in de schade die is opgetreden door de vluchtverboden
in de periode 11 tot en met 14 september 2001.Diverse veilingen en frequentieprojecten zijn voorbereid door Verkeer
en Waterstaat. De (voorbereidings)kosten voor deze veilingen en projecten
zijn gedekt binnen deze begroting.Uit de milieudrukmiddelen zijn gelden beschikbaar gesteld ten behoeve
van het project overkapping van de A2 (Leidsche Rijn), voor geluidssanering
van de Calandbrug (die onderdeel uitmaakt van de Betuweroute), voor het stiller
maken van reizigers- en goederentreinen en voor proefprojecten voor stillere
wegdekken. Dit jaar zijn gelden voor de Leidsche Rijn niet tot besteding gekomen.Het verloop van de stortingen in het aandelenkapitaal van de Westerscheldetunnel
(via de begroting van Verkeer en Waterstaat) is afhankelijk van het tempo
waarin de bouwwerkzaamheden voltooid worden. De boor- en bouwwerkzaamheden
van de tunnel zijn sneller verlopen dan verwacht. Het kasritme van de storting
van aandelen is hierop aangepast.KPN heeft voor ongeveer 5 miljard euro nieuwe aandelen uitgegeven in 2001.
De Staat heeft besloten haar belang in KPN van ongeveer 35% te handhaven.
Dit betekent voor de Staat een extra aandelenkoop van 1,7 miljard euro. Daarnaast
heeft KPN in 2001 besloten om het regulier dividend om te zetten in stockdividend
waardoor de (kas)dividendontvangsten meerjarig zijn bijgesteld.Door een beter bedrijfsresultaat in het boekjaar 2000 is een hogere dividendafdracht
NS gerealiseerd. Deels is dit veroorzaakt doordat het uitkeringspercentage
hoger is vastgesteld. Dit deel is in 2001 aangewend binnen de begroting van
Verkeer en Waterstaat. Deels is er sprake van een hoger winstvolume. Dit deel
viel vrij voor het generale beeld.Over de uitgaven voor lokale en regionale infrastructuurprojecten en voor
de HSL-Zuid wordt BTW afgedragen. Op declaratiebasis vindt compensatie plaats
uit de aanvullende post «Algemeen». De verkoop van aandelen TNT
Post Group daarentegen heeft geleid tot een eenmalige verkoopopbrengst. Door
de verkoop vervalt echter een deel van de dividendopbrengsten. XIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)1 506,7  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen2,8 2,8  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  grotestedenbeleid20,0 nedcar62,5 demkolec134,0 co2-reductieplan15,2 twinning13,6 technologie– 35,9 eindejaarsmarge– 20,0 diversen– 43,9 145,5  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  stadsverwarming29,5 diversen14,0  Niet tot een ijklijn behorend  aankoop certificaten ebn1 243,4 tennet835,6 diversen0,4 2 122,9  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20012 272,4Stand Slotwet 2001 (excl. IS)3 779,0  Totaal Internationale Samenwerking242,7Stand Slotwet 2001 (incl. IS)4 021,7XIII ECONOMISCHE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)2 260,4  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen9,4 9,4  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  nedcar53,9 diversen2,1 56,0  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 21,7  Niet tot een ijklijn behorend  gasbaten456,8 diversen12,7 447,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001513,1Stand Slotwet 2001 (excl. IS)2 773,5  Totaal Internationale Samenwerking7,1Stand Slotwet 2001 (incl. IS)2 780,6In het kader van het Grotestedenbeleid heeft er een versnelling van betalingen
plaatsgevonden naar de gemeenten. Deze versnelling is nodig om de betalingen
zoveel mogelijk gelijk te laten lopen aan de periode waarin van de gemeenten
resultaten worden verwacht.De conceptovereenkomsten tussen Economische Zaken, Nedcar en Volvo hebben
geen doorgang kunnen vinden als gevolg van de overnames van Mitsubishi door
Daimler-Chrysler en Volvo door Ford. De eerder in de begroting opgenomen versnelling
van de uitgaven- en ontvangstenraming is daarom teruggedraaid. In juli 2001
zijn de gevolgen van de overnames juridisch geregeld, waarbij in financiële
zin tevens vereenvoudingingen in de onderlinge relatie zijn doorgevoerd.In 2001 zijn extra middelen uitgetrokken voor een voorschot in verband
met de compensatie van de niet-marktconforme kosten van de kolenvergassingscentrale
Demkolec. Conform het advies van de commissie Herkströter heeft de staat
zich verplicht om het verschil tussen de verkoopopbrengst en de boekwaarde
te compenseren. In de Overgangswet Elektriciteitsproductiesector is opgenomen
dat een tegemoetkoming wordt verstrekt in de kosten die verbonden zijn aan
het vervreemden en overdragen van de aandelen van de NV Demkolec.Het doel van het CO2-reductieplan is het verminderen van de
uitstoot van broeikasgassen zoals afgesproken in het Kyoto-protocol. Om dit
te bereiken worden gericht subsidies ingezet. Voor de uitvoering van het lopende
CO2-reductieplan zijn daartoe middelen vanuit de aanvullende post
«Algemeen» overgeheveld.Het kabinet stelt zich ten doel om internationaal voorop te lopen in de
creatie van nieuwe economische activiteiten en toepassingen van ICT in bestaande
economische activiteiten. Hiertoe wordt onder andere een ICT-kennispositie
ontwikkeld. Een van de instrumenten die daarbij wordt ingezet is het project
Twinning. Twinning bevordert nieuw ondernemerschap door facilitaire en financiële
ondersteuning van ICT-ondernemers. In 2001 zijn extra middelen uitgetrokken
om de reguliere bedrijfsvoering van Twinning voort te zetten tot aan het moment
van verkoop. Overeenkomstig de bepalingen in de FES-voedingswet, worden dergelijke
extra geïnvesteerde middelen bij verkoop in mindering gebracht op de
verkoopopbrengst.Op het beleidsterrein industrieel en algemeen technologiebeleid is sprake
van lagere uitgaven. Het gaat daarbij met name om lagere betalingen op verplichtingen
die in het verleden zijn aangegaan, verspreid over diverse regelingen.Conform de Overgangswet Elektriciteitsproductiesector is er een voorschot
op de tegemoetkoming verstrekt in de kosten die voortvloeien uit overeenkomsten
met betrekking tot stadsverwarming.De Staat der Nederlanden heeft het recht van DSM op een deel van de winst
van Energiebeheer Nederland B.V. (EBN) afgekocht. Daarnaast is de Staat op
25 oktober 2001 eigenaar geworden van het landelijk hoogspanningsnet.
De Staat der Nederlanden heeft per die datum alle aandelen van het Nederlands
Electriciteitsadministratiekantoor (NEA) overgenomen in de landelijke netbeheerder
TenneT B.V. alsmede alle aandelen Saranne B.V., Saranne is de vennootschap
waarin het juridische eigendom van het net is ondergebracht.Tot slot zijn de aardgasbaten opwaarts bijgesteld als gevolg van een hogere
dollarkoers en een hogere olieprijs.XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)1 810,5  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  mkz: voorfinanciering eu-bijdragen79,2 mkz: noodfonds11,3 diversen– 17,4 73,1  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  groen/natuur (prijsstijging sgr)34,5 natuur79,4 visserij13,6 voedselveiligheid13,6 mkz: uitvoeringskosten21,3 eindejaarsmarge11,5 diversen0,2 174,1  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bse-kosten91,1 mestbeleid85,5 loonbijstelling: uitdeling tranche 200142,6 prijsbijstelling: uitdeling tranche 200133,2 diversen86,5  Niet tot een ijklijn behorend  diversen0,9 339,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001587,4Stand Slotwet 2001 (excl. IS)2 398,0  Totaal Internationale Samenwerking24,9Stand Slotwet 2001 (incl. IS)2 422,9XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001270,4  Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zin  bse-gelden50,8 diversen8,2 59,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  innovatiefonds14,5 mkz: lagere rvv-ontvangsten– 16,8 varkensheffing52,6 diversen– 1,2 49,1  Technische mutaties Rijksbegroting in enge zin  bse-kosten91,1 mestbeleid85,5 diversen42,2  Niet tot een ijklijn behorend  varkensheffing– 52,6 166,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001274,3Stand Slotwet 2001 544,8De belangrijkste wijzigingen in 2001 op de begroting van LNV zijn voortgekomen
uit de afhandeling van de crisis als gevolg van mond- en klauwzeer (MKZ).
De kosten voor de bestrijding van MKZ worden voor een belangrijk deel gefinancierd
door de Europese Unie (EU). De EU draagt bij in zowel de directe kosten van
bestrijding als in de kosten van opkoop om welzijnsredenen. Aangezien de EU-bijdrage
gespreid in de tijd wordt ontvangen, heeft het kabinet deze bijdrage voorgefinancierd.
Uiteindelijk is in 2001 nog geen bijdrage uit Brussel ontvangen. Voor bedrijven
die direct getroffen waren door de MKZ-crisis is het Noodfonds ingesteld.Naast MKZ zijn er ook voor natuur extra middelen beschikbaar gesteld.
Deze extra middelen betreffen de vergoeding van de gestegen grondprijzen samenhangend
met de aankooptaakstellingen van het Structuurschema Groene Ruimte. Daarnaast
heeft het kabinet het natuurbeleid geïntensiveerd. Hiermee is tegemoetgekomen
aan de motie Van Walsum c.s.Het visserijbeleid beoogt een vitale visserij te bevorderen die rekening
houdt met de draagkracht van het ecosysteem. Versterking van regulering, onderzoek
en samenwerking zijn de instrumenten die hier met name voor worden ingezet.Het kabinet is van mening dat de consument erop moet kunnen vertrouwen
dat voedsel voldoet aan hoge eisen van veiligheid en kwaliteit. Recente uitbraken
van dierziekten hebben dit vertouwen enigszins aangetast. Het kabinet heeft
daarom een extra impuls gegeven aan het voedselveiligheidsbeleid. De extra
impuls is onder andere ingezet voor de oprichting van een Nederlandse Voedsel
Autoriteit (NVA), voor identificatie- en registratiesystemen en voor de versterking
van de controle op diervoeders.Naast de MKZ heeft ook de BSE-crisis haar weerslag gevonden in de begroting.
Reeds in december 2000 zijn middelen ten behoeve van BSE-maatregelen gestort
in het Diergezondheidsfonds. Een deel van deze middelen is in 2001 tot besteding
gekomen. Naast het uitvoeren van BSE-testen zijn deze middelen onder andere
ingezet voor de verwerking, opslag en verbranding van het BSE-risicomateriaal.
Daarnaast is een deel van de BSE-gelden vrijgevallen.Vanuit het Ontwikkelings- en Saneringsfonds (O&S-fonds) zijn gelden
voor het mestbeleid op de LNV-begroting gestort. Deze middelen zijn ingezet
voor de Regeling Beëindiging Veehouderijtakken. Deze regeling is gericht
op het uit de markt nemen van varkens- en mestproductierechten en draagt zodoende
bij aan een beter milieu.De eenmalige gelden van het innovatiefonds zijn in 2001 teruggestort en
structureel in de begroting verwerkt.Tot slot is de varkensheffing vervallen als gevolg van een convenant met
het bedrijfsleven voor het bestrijden van dierziekten.XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)15.912,00  1. Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zin  Diversen– 12,1Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Arbeidsmarktmiddelen– 387,1 Fonds Werk en Inkomen– 211 Minderheden (MKB)– 23,2 Nabetalingen algemene bijstandswet123,4 WIK– 16,1 Reïntegratie Arbeidsgehandicapten (REA)50,6 Rijksbijdrage arbeidsvoorziening– 27,1 SUWI– 38,1 AKW15,6 Nominale bijstellingen (WKA)348,9 WVG– 42,4 Eindejaarsmarge– 75,7 Diversen– 72,4Totaal– 366,7  2. Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zin  Automatisering12,5 Huisvesting14 Diversen– 9,2Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Bestuurlijke afspraken en Motie Noorman-Den Uyl32,2 MKB convenanten27,2 Suwi: oprichting Kliq86,2 Suwi: stimulering bedrijfsverzamelgebouwen15,9 Suwi: stimulering CWI's14,5 Suwi: bedrijfsplannen cwi53,5 Suwi: bedrijfsplannen uwv42,2 Suwi: liquidatie arbvo358,5 Verdeling sluitende aanpak– 39,9 Eindejaarsmarge121,8 Diversen44,1Totaal773,5  3. Technische mutaties Rijksbegroting in enge zin  Diversen44,4Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  WVG sociaal vervoer22,6 Brutering80,8 Loonbijstelling: uitdeling tranche 2001177,5 Prijsbijstelling: uitdeling tranche 200125,4 Diversen– 35,6Niet tot een ijklijn behorend  Verdeling sluitende aanpak39,9 Diversen– 11,5Totaal343,5  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001750,8Stand Slotwet 2001 (excl. IS)16 662,8  Totaal internationale Samenwerking0,7Stand Slotwet 2001 (incl. IS)16.663,5XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001430,7  1. Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zin  diversen4,3Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Abw108,4 arbeidsmarktmiddelen126,2 diversen13,4Totaal252,3  2. Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zin  diversen1,2Totaal1,2  3. Technische mutaties Rijksbegroting in enge zin  diversen0,4Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  diversen2,4Niet tot een ijklijn behorend  diversen– 1,2Totaal1,6  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001255,1Stand Slotwet 2001685,8In 2001 zijn er meevallende uitgaven op de begroting van SZW vanwege de
over het hele jaar gezien gunstige arbeidsmarktontwikkelingen. Zo groeide
de werkgelegenheid met 2% en nam het aantal bijstands- en werkloosheidsuitkeringen
met 30 duizend af gedurende het jaar. De meevallende uitgavenposten betreffen
vooral bijstandsuitkeringen en de arbeidsmarktregelingen. De middelen van
de Algemene Bijstandswet zijn in 2001 opgegaan in het Fonds Werk en Inkomen,
waarna nog nabetalingen aan uitkeringsgerechtigden via het oude Abw-artikel
resteren. De onderuitputting in het Fonds Werk en Inkomen (FWI) is mede het
gevolg van nog niet met alle gemeenten gerealiseerde afspraken omtrent de
Agenda voor de Toekomst.De lagere groei van het aantal gesubsidieerde arbeidsplaatsen is onder
andere het gevolg van de hoge arbeidsvraag en openstaande vacatures in Nederland.
Bij de arbeidsmarktregelingen In- en Doorstroombanen (I/D-banen), Wet Inschakeling
Werkzoekenden (WIW), de Regeling Schoonmaak Particulieren (RSP) zijn hierdoor
middelen onbesteed gebleven. In 2001 is beleidsmatig meer nadruk komen te
liggen op het activeren van het arbeidsaanbod.De tegenvaller in de Reïntegratie Arbeidsgehandicapten (REA) wordt
verklaard door een herverdeling van REA-lasten vanuit de AAW/WAO. De onderuitputting
op de Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG) is veroorzaakt door het achterblijven
van declaraties woningaanpassing en bovenregionaal vervoer. Een budgettaire
tegenvaller heeft zicht voorgedaan bij de uitvoering van de AKW. Volgens de
uitvoeringsgegevens van het UWV stijgen de uitkeringslasten.
Van de rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie (Arbvo) is een
deel van de middelen onbesteed gebleven. Dit komt voor het grootste deel doordat
de verzelfstandiging van Kliq later tot stand is gekomen. Een deel van de
BTW-compensatie die de organisatie ontving vanwege de inkoop van diensten
op de vrije markt, is daardoor niet besteed.In het jaaroverzicht is op de begroting van SZW de aanpassing van de begrotingsgefinancierde
regelingen voor de nominale ontwikkeling zichtbaar. Deze bestaat uit loon-
en prijsbijstellingen en de Wet Koppeling met Afwijkingsmogelijkheden (WKA).SZW heeft in 2001 geïnvesteerd in automatisering en huisvesting.
Bij huisvesting ging het onder meer om de Sociale Inlichtingenen Opsporingsdienst
(SIOD) en het agentschap ESF. Met gemeenten zijn bestuurlijke afspraken gemaakt
over extra maatregelen die ertoe moeten leiden dat bijstandsgerechtigden sneller
aan het werk gaan of maatschappelijk actief worden. Deze hebben onder meer
betrekking op de sluitende keten van reïntegratie, klantmanagement, deregulering,
fraudebestrijding, gemeentelijk minimabeleid en cliëntenparticipatie
(Agenda voor de Toekomst). Daarnaast geeft het kabinet uitvoering aan de motie-Noorman-Den
Uyl ter verbetering van de inkomenspositie van bepaalde uitkeringsgerechtigden
die langdurig op een laag inkomen zijn aangewezen en geen perspectief op de
arbeidsmarkt hebben.De afspraken rond het MKB-convenant die de werkgelegenheid voor allochtone
werklozen in het MKB stimuleren, zijn met één jaar verlengd.
De betreffende activiteiten worden regulier onderdeel van het werk van de
Centra voor Werk en Inkomen (CWI's). Het aantal plaatsingen bij het convenant
is groot, maar de prijs is lager dan verwacht.In 2001 zijn er diverse middelen vanuit de aanvullende post «Algemeen»
naar de begroting van SZW overgeheveld voor de voorbereiding en implementatie
van de nieuwe Structuur Uitvoering Werk en Inkomen (SUWI). Begin 2001 zijn
middelen ingezet voor de verzelfstandiging van Kliq en voor de stimulering
van de totstandkoming van de Centra voor Werk en Inkomen en de Bedrijfsverzamelgebouwen.
Voor de transformatiekosten en voorzieningen bij het verzelfstandigingstraject
van Kliq is in 2001 in totaal circa 86 miljoen euro beschikbaar gesteld. Ook
in 2001 is 95 miljoen euro beschikbaar gesteld voor uitvoering van de bedrijfsplannen
voor CWI en de Uitvoeringsorganisatie Werknemersverzekeringen (UWV), en een
kleiner bedrag voor het bestedingsplan van de Veranderorganisatie SUWI. De
middelen voor SUWI zijn overigens niet volledig benut omdat vertraging in
de uitvoering van de stimuleringsregelingen CWI, bedrijfsverzamelgebouwen
en regionale platforms en ICT-projecten is opgetreden.Ook de afwikkeling van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie vergde inzet
van middelen. Vanuit de aanvullende post «Algemeen» is daarvoor
358 miljoen euro beschikbaar gesteld. De uitgaven hangen samen met de liquiditeitstekorten
en betreffen de dekking van het per ultimo 1999 negatieve eigen vermogen en
ontstane exploitatietekorten over 2000 en 2001 van Arbvo, en de kosten van
de ontvlechting.De technische mutaties betreffen vooral overboekingen naar andere begrotingen.
Als gevolg van het niet doorgaan van decentralisatie naar gemeenten zijn bij
de WVG middelen voor sociaal vervoer in de AWBZ teruggeboekt naar de SZW begroting.
Er waren lagere niet-relevante uitgaven omdat de uitvoeringsinstellingen niet
hebben voldaan aan de taakstelling voor de uitvoering van trajecten van de
sluitende aanpak. Voor de uitvoering van de sluitende aanpak
is circa 40 miljoen euro overgeheveld naar het Awf, waaruit de middelen voor
uitvoering van de sluitende aanpak door de uitvoeringsinstellingen wordt bekostigd.Het gehele jaar 2001 waren er meevallende ontvangsten op de aan gemeenten
bevoorschotte middelen voor bijstandsuitgaven en de inzet van arbeidsmarktinstrumenten.
De reden hiervoor is dat er gunstige economische omstandigheden waren en er
in de bevoorschotting is uitgegaan van een groter aantal bijstandsgerechtigden.
Gemeenten hebben daardoor een te hoog voorschot gekregen en moeten dit terugbetalen.
In 2001 ging om bijna 109 miljoen euro in de ABW en om ruim 126 miljoen euro
bij de arbeidsmarktregelingen.XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001 (excl. IS)7 049,9  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  oorlogsgetroffenen12,6 diversen– 26,3  Zorg  volksgezondheidsbeleid– 14,9 zorg onderzoek nederland– 33,9 diversen– 32,7 – 95,2  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  apb motie: kwaliteitsverbetering jeugdhulpverlening13,6 eindejaarsmarge13,1 indische tegoeden wo-ii158,8 vrijwilligers11,3 diversen22,2  Zorg  indicatiestelling13,1 invoering diagnose behandelcombinaties15,6 opleidingen44,9 terrorismebestrijding16,1 woonzorgstimulering13,6 diversen72,2 394,5  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  loonbijstelling: uitdeling tranche 200139,3 diversen85,1  Zorg  arbeidsmarktknelpunten56,8 loonbijstelling: uitdeling tranche 200126,7 diversen124,5  Niet tot een ijklijn behorend  loonbijstelling: uitdeling tranche 200194,9 prijsbijstelling: uitdeling tranche 200137,6 diversen1,4 466,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001765,6Stand Slotwet 2001 (excl. IS)7 815,6  Totaal Internationale Samenwerking0,7Stand Slotwet 2001 (incl. IS)7 816,2XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 200197,6  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  diversen5,6  Zorg  diversen25,6 31,2  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 0,9  Zorg  diversen6,9 6,0  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen6,7  Zorg  diversen42,8 49,5  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200186,9Stand Slotwet 2001 184,5De uitgaven voor oorlogsslachtgetroffenen zijn hoger uitgekomen dan aanvankelijk
werd verondersteld als gevolg van een hogere instroom van uitkeringsgerechtigden.Dat de uitgaven voor volksgezondheidsbeleid lager uitkwamen heeft meerdere
oorzaken. Zo is er een vertraging bij projecten opgetreden, is er een lagere
liquiditeitsbehoefte van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk
Onderzoek (NWO) en is in 2001 een epidemiologisch onderzoek stopgezet.Evenals in 2000 werd ook in 2001 bij Zorg Onderzoek Nederland (ZON) slechts
een deel van het budget aangesproken. Reden hiervoor is vertraging bij de
uitvoering van diverse projecten. Het hierdoor ontstane liquiditeitsoverschot
bij ZON is afgeroomd.In het kader van de tegoeden WO-II heeft het kabinet besloten om extra
middelen ter beschikking te stellen aan de Indische gemeenschap. Deze middelen
zijn bestemd voor individuele uitkeringen aan vervolgingsslachtoffers.Als gevolg van de motie Dijkstal die is ingediend bij de Algemene Politieke
Beschouwingen is 13,6 miljoen euro voor kwaliteitsverbetering van de Jeugdhulpverlening
ingezet. Extra middelen zijn beschikbaar gesteld voor het opzetten en de professionalisering
van de lokale vrijwilligersinfrastructuur. Om de kwaliteit van de indicatiestelling
in de AWBZ en de overheveling van de indicatiestelling in de
gehandicaptenzorg en de (langdurige) geestelijke gezondheidszorg naar de Regionale
Indicatie Organen (RIO) te verbeteren zijn extra middelen ingezet. Om meer
marktwerking en vraagsturing in de ziekenhuiswereld te kunnen introduceren,
is het noodzakelijk eerst concrete producten te formuleren. Dit gebeurt in
de vorm van de diagnose-behandelcombinaties (DBC's). De invoering van deze
combinaties werd in 2001 ondersteund met extra middelen.Met de uitbreiding van het aantal opleidingsplaatsen voor medisch specialisten
en andere medische beroepen is een belangrijke stap genomen om toekomstige
tekorten aan personeel in de zorg te voorkomen. Het betreft een extra instroom
van op termijn 309 mensen in de opleiding voor klinisch specialisten en huisartsen.
Bij de verloskundigen is eveneens sprake van extra instroom van 40 mensen
per jaar in de opleiding.Ten behoeve van het verbeteren van de arbeidsmarktpositie
voor verplegend personeel zijn extra middelen uitgetrokken, dit mede naar
aanleiding van de motie-Dijkstal bij de Algemene Politieke Beschouwingen.
De extra middelen zijn aangewend voor stimulering van de instroom in vervolgopleidingen
tot gespecialiseerd verpleegkundige, voor uitbreiding van het aantal en de
kwaliteit van de stageplaatsen en voor een tegemoetkoming in de kosten van
het volgen van opleidingen voor herintreders en zij-instromers.In het kader van de terrorismebestrijding zijn maatregelen genomen voor
onder andere de productie van pokkenvaccins, voorlichting en maatregelen op
het gebied van de voedselveiligheid.Ten behoeve van het stimuleren van initiatieven die zich bevinden op het
raakvlak van wonen en zorg zijn middelen aan de woonzorgstimuleringsregeling
toegevoegd.De middelen voor arbeidsmarktknelpunten in de zorgsector dienen ter bevordering
van instroom en vermindering van uitstroom op de arbeidsmarkt. Deze middelen
vinden hun neerslag voornamelijk op het terrein van de jeugdzorg. Daarnaast
worden extra arbeidsmarktmiddelen ingezet voor met name het terugdringen van
het ziekteverzuim in de zorgsector.INTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20014 765,9  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  bnp-ontwikkeling– 66,7 eu-toerekening– 33,2 unmee23,5 diversen– 23,9 – 100,3  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bedrijfslevenprogramma– 82,5 clean development mechanism– 88,5 europees ontwikkelingsfonds– 66,7 hulp aan suriname– 65,3 bijdrage vn-vluchtelingenprogramma's23,7 contributie vn-operaties18,6 exportfinancieringsarrangement indonesie15,6 goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw– 12,2 landenprogramma economische ontwikkeling– 37,2 landenprogramma onderwijs en cultuur45,5 landenprogramma sociale ontwikkeling37,1 macrosteun en schuldverlichting– 12,3 multilaterale bijdragen sociale ontwikkeling30,6 noodhulp66,9 ontwikkelingsbanken– 18,0 personeel en materieel39,1 rentesubsidies en apparaatsuitgaven nio– 20,9 speciale multilaterale bijdragen80,6 wereldbank partnershipprogramma26,6 diversen83,2 63,9  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  schuldverlichting29,9 diversen11,7 41,6  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20015,7Stand Slotwet 20014 771,5INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 200186,6  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  investeringsbank13,6 vredesoperaties48,1 diversen14,4 76,1  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  schuldverlichting29,9 diversen12,9  Niet tot een ijklijn behorend  diversen0,4 43,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001119,5Stand Slotwet 2001206,1De omvang van de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) is
gekoppeld aan de hoogte van het Bruto Nationaal Product (BNP). Als gevolg
van bijstellingen van het BNP is de omvang van de HGIS aangepast. Wanneer
de Europese Unie (EU) uitgaven doet aan Internationale Samenwerking (IS) wordt
hiervan een gedeelte toegerekend aan de HGIS. Uit de realisatie van 2000 en
de begroting van de EU voor 2001 blijkt dat de EU-uitgaven voor IS hoger zijn
dan geraamd, waardoor ook de EU-toerekening aan de HGIS in 2001 hoger is.Bij het beleidsthema «vrede, veiligheid en conflictbeheersing»
heeft de UNMEE-operatie in 2001 tot een tegenvaller geleid die binnen de HGIS
is opgevangen. Tevens hebben de intensivering van VN-activiteiten met het
oog op vredesmissies en de verhoging van het percentage van de Nederlandse
VN-contributie hun weerslag gevonden in een ophoging van de middelen voor
VN-contributies voor vredesoperaties. Voor een aantal programma's –
het bedrijfslevenprogramma, het Clean Development Mechanism (CDM), het Europees
ontwikkelingsfonds (EOF) en hulp aan Suriname – zijn in 2001 niet alle
middelen tot besteding gekomen. Belangrijkste redenen hiervoor zijn vertraging
in de uitvoering dan wel voorbereiding van de programma's en beleidsplannen.
Het EOF wordt neerwaarts bijgesteld vanwege vertragingen bij het uitvoeren
van de programma's door de Europese Commissie.De verlaging van het bilaterale landenprogramma economische ontwikkeling
is in belangrijke mate het resultaat van toepassing van de sectorale benadering
waardoor in sommige landen een accentverschuiving plaatsvindt van bijvoorbeeld
economische ontwikkeling naar «basic education». De prioriteit
die wordt gehecht aan «basic education» vindt zijn weerslag in
een verhoging van het budget voor het landenprogramma onderwijs en cultuur,
dat meer specifiek ingezet wordt voor bijvoorbeeld extra onderwijsactiviteiten
in Indonesië, India en Jemen. Bij het landenprogramma sociale
ontwikkeling zijn onder meer extra activiteiten ontplooid op het gebied van
aidsbestrijding en familyplanning. Hoewel de beschikbare middelen voor macrogeoriënteerde
programmahulp zijn gestegen, onder andere vanwege de Nederlandse bijdrage
aan het «Heavily Indebted Poor Countries» (HIPC)-initiatief, is
in 2001 per saldo toch het bedrag voor macrosteun en schuldverlichting verlaagd.
Dit omdat op deze post ook de meerjarige groei van het ODA-budget geparkeerd
wordt, waarvan een deel nu een bestemming heeft gevonden elders binnen ODA;
onder andere het Wereldbank Partnershipprogramma, noodhulp en verschillende
landenprogramma's. Het budget voor noodhulp aan DAC-landen is verhoogd, onder
meer vanwege de situatie in Afghanistan. Uit de HGIS-voorziening voor lonen
en prijzen op de begroting van BZ is compensatie geleverd voor diverse verhogingen
op meerdere begrotingen. Tevens is een deel van de verhoging van personeelsuitgaven
uit de ODA-middelen afkomstig. Een groot gedeelte van de loon- en prijsbijstelling
en de eindejaarsmarge is toebedeeld aan personele en materiële kosten,
waaronder gebouwen van het ministerie van Buitenlandse Zaken in het buitenland.Ten slotte zijn extra speciale multilaterale bijdragen verstrekt aan de
World Health Organization (WHO) ten behoeve van het Polio Eradiction Initiative
en aan de Global Alliance on Vaccines and Immunization dat met name ten goede
is gekomen aan kinderen in de armste landen.De extra ontvangsten vredesoperaties betreffen bijdragen van de Verenigde
Naties voor in het verleden uitgevoerde vredesmissies (UNPROFOR en UNMEE). GEMEENTEFONDS: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 200111 647,0  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  wijziging betalingsverloop algemene uitkering30,4 diversen3,8 34,2  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  accres kinderopvang56,3 brutering onkostenvergoeding decentrale bestuurders11,8 diversen1,9 70,0  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  naar szw: sociaal vervoer awbz– 22,6 uitkering behoedzaamheidsreserve 2000187,0 van aanvullende post: accres 2001239,6 diversen3,9 407,9  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001512,1Stand Slotwet 200112 159,1Op het gemeentefonds zijn de uitgaven hoger uitgevallen door een wijziging
in het betalingsverloop van de algemene uitkeringen. Deze wijziging is grotendeels
veroorzaakt doordat de artikel 12-uitkering aan de gemeente Gouda hoger is
vastgesteld dan aanvankelijk werd geraamd. Daarnaast is de algemene uitkering
van het Gemeentefonds eenmalig verhoogd in verband met het gederfde accres
over de periode 1999–2002. Het gederfde accres is ontstaan door het
besluit om de middelen uit het Regeerakkoord voor kinderopvang niet over te
hevelen naar het gemeentefonds vanaf 2003. Deze eenmalige verhoging is een
uitwerking van een in 1999 gemaakte bestuurlijke afspraak met de VNG.Voorts is de algemene uitkering van het Gemeentefonds verhoogd in verband
met de brutering van de onkostenvergoedingen van decentrale bestuurders. Deze
vergoeding was tot en met 2000 vrijgesteld van belastingheffing. Het kabinet
heeft bij de invoering van het nieuwe belastingstelsel (2001) besloten het
systeem van de vaste kostenvergoedingen aan te passen.Verder is een voorgenomen overheveling van middelen voor het sociaal vervoer
AWBZ-instellingen van de begroting van SZW naar het Gemeentefonds ongedaan
gemaakt.Gezien de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven in 2000,
is in 2001 bijna de gehele behoedzaamheidsreserve van het gemeentefonds over
2000 aan de gemeenten uitgekeerd. Deze behoedzaamheidsreserve stond reeds
gereserveerd op de aanvullende post Algemeen en is overgeheveld naar het Gemeentefonds.
Tot slot zijn vanuit de aanvullende post «Accres Gemeentefonds/Provinciefonds»
voor het accres 2001 middelen overgeheveld naar het gemeentefonds. PROVINCIEFONDS: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001964,4  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen12,2 12,2  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen36,2 36,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 200148,4Stand Slotwet 20011 012,8ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001– 9,2  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  accres gemeentefonds248,0 accres provinciefonds20,5 268,5  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  naar gemeentefonds: accres 2001– 239,6 diversen– 19,7 – 259,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20019,2Stand Slotwet 20010,0Als gevolg van de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven
is de raming uit de Miljoenennota 2001 voor de accressen van het Gemeentefonds
en het Provinciefonds voor 2001 aangepast. Op basis van de Voorjaarsnota 2001
is de stand van het accres 2001 bepaald. Deze accressen zijn vervolgens naar
het Gemeentefonds en het Provinciefonds overgeboekt. Wijzigingen in de netto
gecorrigeerde rijksuitgaven en dus in het accres 2001 die zich na de Voorjaarsnota
2001 hebben voorgedaan worden verrekend in 2002.INFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20015 525,9  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  betuweroute– 33,9 hsl-zuid74,5 deltaplan grote rivieren– 21,3 droge infrastructuur22,4 duurzaam veilig– 18,6 leidsche rijn– 39,3 onderhoud waterbeheren en vaarwegen69,6 regionale/lokale infrastructuur– 98,8 regionale mobiliteitsfonds113,5 rekeningrijden– 39,0 voordelig saldo 200068,4 diversen– 42,5 55,0  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bijdrage aan railinfrabeheer204,2 betuweroute– 83,9 a10-west23,0 leidsche rijn39,3 milieudrukmiddelen27,4 prijscompensatie fes89,2 uitdeling loon- en prijsbijstelling145,1 diversen6,5  Niet tot een ijklijn behorend  aandelenstorting westerscheldetunnel– 43,2 btw hsl-zuid109,4 btw regionale/lokale infrastructuur28,0 herfinanciering schatkistbelening rib 200065,6 schatkistbelening rib 2001483,0 diversen2,7 1 096,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20011 151,2Stand Slotwet 20016 677,1INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20015 573,6Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  eu subsidies– 61,1 gebundelde doeluitkering25,9 rijkswegen34,4 schipholtunnel20,9 spoorbrug oosterbeek– 15,1 voordelig saldo 200026,0 diversen15,8 46,8  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bijdrage aan railinfrabeheer204,2 betuweroute– 73,5 a10-west23,0 leidsche rijn39,3 milieudrukmiddelen27,4 prijscompensatie fes89,2 uitdeling loon- en prijsbijstelling145,1 diversen– 4,0  Niet tot een ijklijn behorend  aandelenstorting westerscheldetunnel– 34,6 btw hsl-zuid109,4 btw regionale/lokale infrastructuur29,3 herfinanciering schatkistbelening rib 200065,6 schatkistbelening rib 2001483,0 diversen1,4 1 104,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20011 151,6Stand Slotwet 20016 725,1Nadere besluitvorming over de wijze van voortzetting van de aanbestedingsprocedures
voor de Betuweroute heeft tot enige vertraging in het uitgavenbeloop geleid.
Daarnaast zijn er aangaande de Betuweroute minder ontvangsten in 2001 omdat
de EU-subsidies voor het jaar 2001 nog niet ontvangen zijn.Op grond van het goede verloop van de uitvoeringsplannen van de HSL-Zuid
worden zowel de bijdrage uit het FES als de bijdrage van de begroting van
Verkeer en Waterstaat via een intertemporele verschuiving bijgesteld. Ook
voor de HSL-Zuid zijn minder EU-subsidies ontvangen. De totale omvang van
het budget voor de HSL-Zuid blijft ongewijzigd.De lagere uitgaven bij het Deltaplan Grote Rivieren zijn hoofdzakelijk
veroorzaakt door latere inzendingen van declaraties door Waterschappen.De besluitvorming en het tempo van werkzaamheden zijn bepalend voor het
verloop van de uitgaven voor droge infrastructuur. De ingezette versnelling
van werken op beheer en onderhoud van rijkswegen is in 2001 voorspoediger
verlopen dan verwacht. Daarnaast zijn er door de afrekening van reeds opgeleverde
MIT-projecten en als gevolg van uitspraken in arbitrages hogere ontvangsten
op de post rijkswegen.In verband met het nog in 2001 van kracht worden van het Interim-besluit
Duurzaam Veilig zijn de hiervoor in het Infrafonds gereserveerde middelen
teruggeboekt naar de begroting van Verkeer en Waterstaat.Uit de milieudrukmiddelen zijn gelden beschikbaar gesteld ten behoeve
van het project overkapping van de A2 (Leidsche Rijn), voor geluidssanering
van de Calandbrug (die onderdeel uitmaakt van de Betuweroute), voor het stiller
maken van reizigers- en goederentreinen en voor proefprojecten voor stillere
wegdekken. Dit jaar zijn gelden voor de Leidsche Rijn niet tot besteding gekomen.De realisatie van het programma Beheer en Onderhoud waterbeheren en vaarwegen
loopt voortvarend. Hierdoor is een versnelling in de onderhoudswerkzaamheden
gerealiseerd. Als dekking zijn middelen die volgens het programma voor de
volgende jaren gepland stonden naar voren gehaald.Bij regionale en lokale infrastructuurprojecten is een aantal projecten
vertraagd. De vertragingen hangen samen met het tegenvallende resultaat van
de aanbesteding Noord-Zuidlijn van Amsterdam en de latere oplevering van Vinexlocaties
in het oosten van het land.De stortingen in de regionale mobiliteitsfondsen zijn verhoogd onder de
voorwaarde dat de regio's (incl. Utrecht) eveneens bijdragen. Dit betekent
een vervroeging van de betaling die in 2002 was geraamd. De storting is bedoeld
als bijdrage van de overheid aan maatregelen gericht op verbetering van de
bereikbaarheid in de Randstad.In verband met het niet doorgaan van het project rekeningrijden zijn middelen
voor de uitvoering ervan niet tot besteding gekomen.Railinfrabeheer (RIB) heeft in 2001 extra activiteiten verricht om het
onderhoud van en de veiligheid op en rond het spoor te verbeteren. Dit onder
andere door meer onbeveiligde spoorwegovergangen om te bouwen tot beveiligde
overgangen en door extra inspanningen te leveren bij het onderhoud van de
rails. Daarnaast zijn maatregelen genomen om de (sociale) veiligheid in het
openbaar vervoer verder te verbeteren. Dit is gebeurd onder andere door het
aanstellen van meer toezichthouders, het plaatsen van camera's, het aanbrengen
van verlichting en het aanpassen van voertuigen. Met de aanzienlijk verhoogde
bijdrage van het Rijk in 2001 is de RIB in staat gesteld zijn activiteiten
versneld uit te voeren.Gelijktijdig met de renovatie van de A10-West zijn drie projecten uitgevoerd
in opdracht van de gemeente Amsterdam. Tegenover de uitgaven daarvoor staat
een bijdrage van de gemeente Amsterdam.Het verloop van de stortingen in het aandelenkapitaal van de Westerscheldetunnel
(via de begroting van VenW) is afhankelijk van het tempo waarin de bouwwerkzaamheden
voltooid worden. De boor- en bouwwerkzaamheden van de tunnel zijn sneller
verlopen dan verwacht. Het kasritme van de storting van aandelen is hierop
aangepast.Over de uitgaven voor lokale en regionale infrastructuurprojecten en voor
de HSL-Zuid wordt BTW afgedragen. Op declaratiebasis vindt compensatie plaats
uit de aanvullende post «Algemeen» voor BTW-compensatie Openbaar
Vervoer.Aan NS Railinfrabeheer (RIB) is in 2001 een schatkistbelening verstrekt.
Het betreft de herfinanciering van de lening in 2000 en een nieuwe lening.Provincies en de Kaderwetgebieden hebben een voorschot op de Gebundelde
Doeluitkering gekregen. Over dit voorschot is rente betaald.De ontvangst met betrekking tot de Schipholtunnel betreft de terugbetaling
voortvloeiend uit de beslissing op het bezwaarschrift railinfrastructuur Schipholtunnel.Binnen de Interreg Rijn-Maas activiteiten (IRMA) zijn er lagere ontvangsten
vanwege een vertraging bij de Spoorbrug Oosterbeek door onderzoek naar explosieven.Over de bijdragen van het FES aan projecten binnen het Infrafonds is prijsbijstelling
uitgekeerd. De prijsbijstelling komt ten laste van de reservering prijsbijstelling
in het FES. FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20012 259,9  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  betuweroute (isf)– 83,9 bodemsanering vinex– 40,8 fes-bruggetje23,6 prijsbijstelling56,5 vitaliteit steden– 55,0 diversen13,3 – 86,3  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 86,4Stand Slotwet 20012 173,6FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20011 638,4  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  umts-frequenties120,7 voeding fes229,4 diversen– 0,3 349,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001349,7Stand Slotwet 20011 988,2Het Fonds Economische Structuurversterking (FES) is een verdeelfonds.
Het kasritme van de FES-uitgaven wordt bepaald door de financieringsbehoefte
van goedgekeurde FES-projecten, uiteraard passend binnen de budgettaire randvoorwaarden
van de FES-wet.Nadere besluitvorming over de wijze van voortzetting van de aanbestedingsprocedures
voor de Betuweroute heeft tot enige vertraging in het uitgavenbeloop geleid.
De voor 2001 gereserveerde FES-middelen worden in latere jaren beschikbaar
gesteld. Daarnaast doen zich vertragingen voor in de geraamde
uitgaven voor bodemsanering op VINEX-locaties. Deze middelen vloeien terug
in het FES en worden in latere jaren weer ter beschikking gesteld.Conform de mogelijkheid die in het Regeerakkoord is geboden, is gebruikgemaakt
van het zogenaamde FES-bruggetje. Dat betekent dat een deel van de meevallers
in de voeding van het FES is gebruikt om reeds geplande infrastructuuruitgaven
ten laste van het FES te brengen. Daardoor is ruimte ontstaan binnen het uitgavenkader
op de rijksbegroting voor het doen van andere uitgaven.De gereserveerde gelden voor Nieuwe Sleutelprojecten in het kader van
Vitaliteit Steden zijn in 2001 niet gebruikt. De voorbereiding van deze projecten
duurt langer dan verwacht, mede als gevolg van het omvangrijke en complexe
karakter van deze projecten. Het bedrag wordt binnen het FES doorgeschoven
naar 2002.De hogere ontvangst «UMTS»-frequenties ontstaat door bij de
voeding van het FES uit te gaan van een annuïteit op basis van de ontvangsten
uit de veiling UMTS-frequenties in plaats van de vrijval van rente die het
gevolg zou zijn van de verlaging van de staatsschuld met de opbrengst van
deze veiling.De mutatie «voeding FES» is een saldomutatie van enerzijds
een bijstelling van de aardgasbaten, vanwege een hogere olieprijs en dollarkoers
alsmede aanpassingen in het volume, en anderzijds een bijstelling van de rentebaten
uit hoofde van verkoop staatsdeelnemingen. AOW-SPAARFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20012 697,2  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  diversen– 2,2 – 2,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 2,2Stand Slotwet 20012 695,1DIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20010,0  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  bse-gelden50,8 mkz: bestrijding204,8 mkz: opkoop25,6 z. bse-maatregelen70,9 diversen18,3 370,4  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001370,5Stand Slotwet 2001 370,5DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20010,0  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  mkz: bijdrage bedrijfsleven116,2 mkz: voorfinanciering eu-bijdragen79,2 diversen51,5 246,9  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001247,0Stand Slotwet 2001247,0De uitgaven voor de bestrijding van besmettelijke dierziekten en de met
deze ziekten samenhangende welzijnsmaatregelen worden ten laste van het Diergezondheidsfonds
gebracht.De afhandeling van MKZ-crisis heeft geleid tot twee soorten uitgaven.
Allereerst die voor de directe bestrijdingsmaatregelen. Ten tweede de kosten
die zijn gemaakt bij de opkoop van dieren ter voorkoming van welzijnsproblemen
als gevolg van teveel dieren in een te kleine ruimte.Voor de BSE-maatregelen die in 2001 ten uitvoer zijn gebracht waren minder
middelen nodig dan eerder verondersteld.De ontvangsten in het DGF betreffen de kabinetsbijdrage voor de directe
bestrijding van de MKZ-crisis en de bijdrage van het bedrijfsleven. Daarnaast
zal de EU bijdragen. Het kabinet heeft besloten dit voor te financieren.De post «diversen» bevat middelen die het kabinet ter beschikking
heeft gesteld voor het MKZ-noodfonds. Met geld uit dit fonds worden bedrijven
geholpen die gedupeerd zijn door de MKZ-crisis.ARBEIDSVOORWAARDEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20011 549,4  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  nominale bijstelling156,3 vrijval 2001– 12,5  Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  nominale bijstelling18,1  Zorg  diversen6,1 168,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen6,8 6,8  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  loonbijstelling: uitdeling tranche 2001– 1 412,9 ufo-premie rea27,2 diversen– 41,7  Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  loonbijstelling: uitdeling tranche 2001– 177,5  Zorg  loonbijstelling: uitdeling tranche 2001– 26,7  Niet tot een ijklijn behorend  loonbijstelling: uitdeling 2001– 95,8 diversen3,3 – 1 724,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 1 549,4Stand Slotwet 20010,0Op de aanvullende post «Arbeidsvoorwaarden» worden de middelen
gereserveerd die nodig zijn om de loongevoelige uitgaven op de verschillende
begrotingen te indexeren. Door middel van de loonbijstelling die jaarlijks
in het voorjaar uit de aanvullende post wordt overgeboekt naar de departementale
begrotingen, worden alle uitgaven op het loonniveau van het desbetreffende
jaar gebracht.Op grond van de macro-economische inzichten uit het Centraal Economisch
Plan 2001 is de raming bijgesteld. Dit hangt met name samen met een hogere
raming van de contractloonstijging in de marktsector. Op basis van het CEP
2001 is de loonbijstellingstranche 2001 uitgedeeld. De uitdeling van de loonbijstelling
voor het gedeelte dat niet tot de ijklijn behoort, heeft met name betrekking
op de indexering van de rijksbijdrage volksgezondheid. Naast de uitdeling
van de loonbijstellingstranche zijn ook de middelen voor Arbeid
en Zorg en Spaarloon aan de begrotingen toegevoegd. Deze middelen zijn vanaf
2001 aan de overheidswerkgevers ter beschikking gesteld om invulling te kunnen
geven aan de Wet Arbeid en Zorg en de verruiming van de spaarloonregelingen.
Tot slot zijn er aan de begrotingen middelen toegevoegd in het kader van de
OOW-operatie. Vanaf 2001 vallen alle ambtenaren namelijk onder de WW en moeten
de overheidswerkgevers een premie afdragen aan het reïntegratiefonds.
Naast de reguliere uitdeling van de loonbijstelling zijn er vanuit deze aanvullende
post middelen voor het arbeidsmarktbeleid in de sector Rijk naar BZK overgeheveld.Tot slot is de loonbijstelling voor oorlogsgetroffenen uitgedeeld en zijn
er middelen vrijgevallen. PRIJSBIJSTELLING / INDEXERING WSF: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001744,5  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  excessieve dollar34,0 nominale ontwikkeling96,1 diversen4,3  Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  diversen4,8  Zorg  diversen1,7 140,9  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  diversen– 10,0 – 10,0  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  excessieve dollar– 24,1 prijsbijstelling: tranche 2001– 22,5 prijsbijstelling: uitdeling tranche 2001– 735,3  Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  prijsbijstelling: uitdeling tranche 2001– 25,4  Zorg  diversen– 7,9  Niet tot een ijklijn behorend  prijsbijstelling: tranche 2001– 36,4 prijsbijstelling: uitdeling tranche 2001– 51,9 diversen28,0 – 875,5  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 744,5Stand Slotwet 20010,0Op de aanvullende post «Prijsbijstelling» worden de middelen
gereserveerd die worden gebruikt om de prijsgevoelige uitgaven op de diverse
begrotingen te indexeren. Dit gebeurt door middel van prijsbijstelling die
jaarlijks uit deze aanvullende post wordt overgeboekt naar de departementale
begrotingen. In 2001 is de uitgavenraming voor de prijsbijstelling opwaarts
bijgesteld. Daarnaast is ten behoeve van compensatie voor de hogere dollar
vanuit de aanvullende post «Prijsbijstelling» een bedrag van 34
miljoen euro overgeheveld naar de begroting van Defensie.Op de aanvullende post «Indexering Wet op de Studiefinanciering»
wordt de prijsbijstelling over de uitgaven voor studiefinanciering geraamd.
Het betreft uitgaven die voor een deel relevant en voor een deel niet-relevant
zijn voor het uitgavenkader. Gedurende een begrotingsjaar wordt de indexering
van de uitgaven voor studiefinanciering aangepast aan de macro-economische
ontwikkelingen en aan de nieuwste inzichten ten aanzien van de studentenaantallen.
In 2001 is de indexering opwaarts bijgesteld. Vervolgens is de tranche 2001
van de indexering studiefinanciering overgeboekt naar de begroting van OCenW. KOPPELING UITKERINGEN/ NOMINALE BIJSTELLING AKW: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001299,0  Mee- en tegenvallers   Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  anticumulatie waz/wajong/wao26,9 wka– 326,0 – 299,1  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 299,1Stand Slotwet 20010,0De nominale ontwikkeling op de aanvullende post «Koppeling uitkeringen/nominale
bijstelling AKW» heeft betrekking op de begrotingsgefinancierde socialezekerheidsregelingen.
De veranderingen zijn het gevolg van wijzigingen in het premiebeeld en indices
die bepalend zijn voor de aanpassing van de hoogte van de uitkeringen. BELASTINGAFDRACHTEN AAN DE EUROPESE UNIE: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 20013 962,4  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  btw afdrachten– 39,7 invoerrechten– 188,2 – 227,9  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 227,9Stand Slotwet 20013 734,5De BTW-afdrachten zijn in 2001 circa 40 miljoen euro lager uitgevallen.
Dit is hoofdzakelijk veroorzaakt door een lagere economische groei in 2001
dan werd verondersteld in de Miljoenennota 2001. De lagere economische groei
heeft vooral een neerwaarts effect gehad op de import en hiermee op de invoerrechten. ALGEMEEN: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001936,9  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  vrijval behoedzaamheidsreserve gf/pf 2000– 96,1  Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  diversen4,8 – 91,3  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  milieu/co2-reductieplan– 62,4 uitvoeringskosten fiscale wetsvoorstellen– 36,9 diversen– 3,2  Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  liquidatie arbvo– 154,3 suwi: bedrijfsplannen cwi– 53,5 suwi: bedrijfsplannen uwv– 42,2 suwi: intertemporele compensatie81,7 suwi: overheveling naar szw– 143,8 suwi/arbvo/esf226,9 diversen– 21,6 – 209,3  Technische mutaties   Rijksbegroting in enge zin  uitbetaling behoedzaamheidsreserve gf/pf 2000– 203,5  Niet tot een ijklijn behorend  btw openbaar vervoer– 432,7 – 636,2  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 936,9Stand Slotwet 20010,0ALGEMEEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001857,8  Mee- en tegenvallers   Rijksbegroting in enge zin  inspanningsverplichting defensie middelenafspraken– 25,0 – 25,0  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  dividendderving43,5 diversen31,2 74,7  Technische mutaties   Niet tot een ijklijn behorend  vervreemding aandelen tpg– 897,0 diversen– 10,6 – 907,6  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 857,8Stand Slotwet 20010,0Op de aanvullende post «Algemeen» worden middelen gereserveerd
waarvan op het moment van reservering nog niet expliciet kan worden aangegeven
op welke begroting(en) zij uiteindelijk worden verantwoord, of waarvan de
exacte omvang nog niet kan worden aangegeven. Daarnaast worden op deze aanvullende
post taakstellingen geparkeerd die uiteindelijk door de diverse begrotingen
ingevuld worden (bijvoorbeeld de ramingstechnische veronderstelling in=uit
bij de eindejaarsmarge).Aan het Gemeente- en Provinciefonds is over 2000 een behoedzaamheidsreserve
van ruim 203 miljoen uitgekeerd. Het resterende deel van de behoedzaamheidsreserve
2000 is vrijgevallen.Ten behoeve van het CO2-reductieplan zijn middelen naar de
begroting van EZ overgeheveld. Tevens is de raming in 2001 neerwaarts bijgesteld
in verband met de herziene planning van het reductieplan.De mutatie met betrekking tot de uitvoeringskosten van fiscale wetsvoorstellen
hangt enerzijds samen met overhevelingen naar de begroting van Financiën
voor onder meer belastingplannen 2000 en 2001. Anderzijds zijn middelen vrijgevallen
omdat een aantal fiscale wetten later in werking treedt dan oorspronkelijk
werd verondersteld.Voor de afwikkeling van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie zijn middelen
overgeheveld naar de begroting van SZW. De uitgaven hangen samen met de liquiditeitstekorten
en betreffen de dekking van het per ultimo 1999 negatieve eigen vermogen en
ontstane exploitatietekorten over 2000 en 2001 van Arbvo, en de kosten van
de ontvlechting.Tevens hebben er in 2001 vanuit deze aanvullende post overhevelingen plaatsgevonden
naar de begroting van SZW voor de voorbereiding en implementatie van de nieuwe
Structuur Uitvoering Werk en Inkomen (SUWI). Zo zijn middelen
beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de bedrijfsplannen voor het Centra
voor Werk en Inkomen (CWI) en de Uitvoeringsorganisatie Werknemersverzekeringen
(UWV). Daarnaast zijn met het oog op de dekking van voorziene uitgaven in
2001 en 2002 in het kader van de SUWI-operatie, voor de jaren 2003 en 2004
geraamde middelen naar voren gehaald.De mutatie BTW openbaar vervoer heeft een aantal oorzaken. Allereerst
is de raming voor de compensatie BTW openbaar vervoer aangepast aangezien
de ontvlechting van de taakorganisaties (Railinfrabeheer, Railverkeersleiding)
niet per 1 januari 2001 maar pas per 1 januari 2002 heeft plaats
gevonden. Ook zijn de ramingen aangepast voor nieuwe inzichten in de BTW-heffing
over de exploitatie van stad- en streekvervoer. Verder zijn er middelen overgeheveld
naar de begroting van Verkeer en Waterstaat. Tot slot is een deel van het
budget vrijgevallen aangezien het beroep op de BTW-compensatie openbaar vervoer
in 2001 lager was dan eerder verondersteld.Aangezien de afgelopen jaren meevallers zijn opgetreden bij de verkoop
van overtollig materieel en onroerend goed bij Defensie bevat de aanvullende
post een taakstelling van 25 miljoen euro. In 2001 is deze taakstelling niet
gerealiseerd.De verkoop van staatsdeelnemingen vindt later plaats dan eerder verondersteld.
Hierom is de voor 2001 geraamde dividendderving verkleind. Tevens is rekening
gehouden met de wijziging van de dividendontvangsten en de verkoopopbrengst
samenhangend met de verkoop van de aandelen TNT Post Groep. CONSOLIDATIE2001STAND MILJOENENNOTA 2001 – 6 061,6  Beleidsmatige mutaties   Rijksbegroting in enge zin  bijstelling (fes, isf en andere begrotingen)– 301,8 diversen   Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001– 301,8Stand Slotwet 2001– 6 363,4De post «Consolidatie» wordt gebruikt voor het corrigeren
van de Rijksbegroting voor dubbeltellingen als gevolg van het bruto boeken
van bijdragen. De bijstelling van deze post (uitgaven en ontvangsten) houdt
verband met de aanpassing van de onderlinge bijdragen tussen de begrotingen,
bijdragen aan het Infrastructuurfonds en bijdragen van het FES aan andere
begrotingen.SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT: UITGAVEN2001  STAND MILJOENENNOTA 200151.182,4  1. Mee- en tegenvallers Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  AKW15,6 Arbeidsmarktmiddelen– 387,1 WW– 146,7 Eindejaarsmarge– 75,7 FWI– 211,0 Minderheden– 23,2 Nabetalingen ABW123,4 WAO167,1 WIK– 16,1 REA159,7 Rijksbijdrage arbeidsvoorziening– 27,1 SUWI– 38,1 Nominale bijstellingen (WKA)99,5 Wvg– 42,4 diversen– 38,3 – 440,4  2. Beleidsmatige mutaties Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Bestuurlijke afspraken en motie noorman den uyl32,2 Eindejaarsmarge121,8 Kasschuif– 13,9 Mkb convenanten27,2 Suwi: oprichting KLIQ86,2 Suwi: stimulering bedrijfsverzamelgebouwen15,9 Suwi: stimulering CWI's14,5 Suwi: Arbvo95,2 Suwi: bedrijfsplannen CWI53,5 Suwi: bedrijfsplannen UWV42,2 Suwi/arbvo/esf226,9 Diversen– 9,9 691,8  3. Technische mutaties Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Ufo-premie rea– 27,2 WVG sociaal vervoer22,6 Diversen– 18,0 – 22,6  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001229,4Stand Slotwet 200151 411,8SOCIALE ZEKERHEID EN ARBEIDSMARKT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 2001717,0  1. Mee- en tegenvallers Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  ABW108,6 Arbeidsmarktmiddelen126,2 Diversen30,1 264,9  2. Beleidsmatige mutaties Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Diversen0 0  3. Technische mutaties Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt  Diversen2,4 2,4  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001267,3Stand Slotwet 2001984,3Het jaar 2001 werd gekenmerkt door een daling van de werkloosheidsuitgaven
dankzij de gunstige economische omstandigheden. Zo groeide de werkgelegenheid
met 2% en nam het aantal bijstands- en werkloosheidsuitkeringen met 30 duizend
af gedurende het jaar tot 166 duizend. Het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
is in 2001 echter met 25 duizend uitkeringen gestegen tot circa 978 000.
De meevallende uitgavenposten betreffen vooral bijstandsuitkeringen, de arbeidsmarktregelingen
en de WW-uitgaven. De middelen van de Algemene Bijstandswet zijn in 2001 opgegaan
in het Fonds Werk en Inkomen, waarna nog nabetalingen aan uitkeringsgerechtigden
via het oude Abw-artikel resteren. De onderuitputting in het Fonds Werk en
Inkomen (FWI) is mede het gevolg van nog niet met alle gemeenten gerealiseerde
afspraken omtrent de Agenda voor de Toekomst.De lagere groei van het aantal gesubsidieerde arbeidsplaatsen is mede
het gevolg van de hoge arbeidsvraag en openstaande vacatures in Nederland.
Hierdoor was in 2001 beduidend minder vraagstimulering via banenregelingen
nodig. De nadruk is op het activeren van het arbeidsaanbod komen te liggen.
Met het oog op hierop is bij de arbeidsmarktregelingen In- en Doorstroombanen
(I/D-banen), Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW), de Regeling Schoonmaak
Particulieren (RSP) onderuitputting ingeboekt en leidden de werkloosuitkeringen
tot lagere uitgaven. Bij de Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW) was tevens
sprake van het achterblijven van de declaratie op het scholings- en activeringsbudget
en op het budget voor de compensatie ex-banenpoolers.De tegenvaller in de Reïntegratie Arbeidsgehandicapten (REA) wordt
verklaard door enerzijds hogere kosten van scholing, anderzijds is er een
toename van het aantal reïntegratie-uitkeringen. De onderuitputting op
de Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG) heeft betrekking op het achterblijven
van declaraties woningaanpassing en op bovenregionaal vervoer.Budgettaire tegenvallers doen zich voor bij de uitvoering van de AKW en
de Wajong. Volgens de laatste uitvoeringsgegevens van de SVB en het LISV stijgen
de uitkeringslasten; bij de Wajong is dit niet zichtbaar door een compenserend
effect van een lager gerealiseerd volume. De WAO-uitgaven zijn in 2001 gestegen
als gevolg van een toename van het aantal WAO-ers.Van de rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie (Arbvo) blijft
een deel van de middelen onbesteed. Dit komt voor het grootste deel doordat
de verzelfstandiging van Kliq later tot stand is gekomen. Een deel van de
BTW-compensatie die de organisatie ontving vanwege de inkoop van diensten
op de vrije markt, is daardoor onbesteed gebleven.In het jaaroverzicht is op de begroting van SZW de aanpassing van de begrotingsgefinancierde
regelingen voor de nominale ontwikkeling zichtbaar. Deze bestaat uit loon-
en prijsbijstellingen en de wet koppeling met afwijkingsmogelijkheden.SZW heeft dit jaar geïnvesteerd in automatisering en huisvesting.
Bij huisvesting ging het onder meer om de Sociale Inlichtingenen Opsporingsdienst
(SIOD) en het agentschap Europees Sociaal Fonds (ESF). Met gemeenten zijn
bestuurlijke afspraken gemaakt over extra maatregelen die ertoe moeten leiden
dat bijstandsgerechtigden sneller aan het werk gaan of maatschappelijk actief
worden. Deze hebben onder meer betrekking op de sluitende keten van reïntegratie,
klantmanagement, deregulering, fraudebestrijding, gemeentelijk minimabeleid
en cliëntenparticipatie (Agenda voor de Toekomst). Daarnaast geeft het
kabinet uitvoering aan de motie-Noorman-Den Uyl ter verbetering van de inkomenspositie
van bepaalde uitkeringsgerechtigden die langdurig op een laag inkomen zijn
aangewezen, en geen perspectief op de arbeidsmarkt hebben.De afspraken rond het MKB-convenant die de werkgelegenheid voor allochtone
werklozen in het MKB stimuleren, zijn met één jaar verlengd.
De betreffende activiteiten worden regulier onderdeel van het werk van de
Centra voor Werk en Inkomen (CWI's). Het aantal plaatsingen bij het convenant
is groot, maar de prijs is lager dan verwacht. Er is daardoor een meevaller
ontstaan.In 2001 zijn er diverse overhevelingen uit de aanvullende post «Algemeen»
naar de begroting van SZW geweest voor de voorbereiding en implementatie van
de nieuwe Structuur Uitvoering Werk en Inkomen (SUWI). Begin 2001 zijn middelen
ingezet voor de verzelfstandiging van Kliq en voor de stimulering van de totstandkoming
van de Centra voor Werk en Inkomen en de Bedrijfsverzamelgebouwen. Voor de
transformatiekosten en voorzieningen bij het verzelfstandigingstraject van
Kliq is in 2001 in totaal ruim 86 miljoen euro beschikbaar gesteld. Ook de
afwikkeling van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie vergde inzet van middelen.
Vanuit de aanvullende post is daarvoor 358 miljoen euro beschikbaar gesteld.
De uitgaven hangen samen met de liquiditeitstekorten en betreffen de dekking
van het per ultimo 1999 negatieve eigen vermogen en ontstane exploitatietekorten
over 2000 en 2001 van Arbvo en de kosten van de ontvlechting. Er is €
95 miljoen beschikbaar gesteld voor uitvoering van de bedrijfsplannen voor
CWI en de Uitvoeringsorganisatie Werknemersverzekeringen (UWV) en een kleiner
bedrag voor het bestedingsplan van de Veranderorganisatie SUWI. De middelen
voor SUWI zijn overigens niet volledig benut omdat vertraging in de uitvoering
van de stimuleringsregelingen CWI, bedrijfsverzamelgebouwen en regionale platforms
en ICT-projecten is opgetreden.Het gehele jaar 2001 zijn er meevallende ontvangsten geweest op de aan
gemeenten bevoorschotte middelen voor bijstandsuitgaven en de inzet van arbeidsmarktinstrumenten.
De reden hiervoor is dat er gunstige economische omstandigheden waren en er
in de bevoorschotting is uitgegaan van een groter aantal bijstandsgerechtigden.
Gemeenten hebben daardoor een te hoog voorschot gekregen en moeten dit terugbetalen.
In 2001 ging om bijna 109 miljoen euro in ABW en 126 miljoen euro bij de arbeidsmarktregelingen.
Er zijn tegenvallende anticumulatie-ontvangsten WSW en WAO. Dit hangt voor
en belangrijk deel samen met kaseffect van een verwerking van WAO-ontvangsten
van eerdere jaren en daarnaast zijn volume en gemiddelde uitkeringshoogte
achtergebleven bij de verwachting.BUDGETTAIR KADER ZORG: UITGAVEN2001STAND MILJOENENNOTA 200136 053,4  Mee- en tegenvallers   Zorg  afrekening 2000– 88,4 afrekening 2001341,3 bouw– 199,7 geneesmiddelen– 56,7 nominale bijstelling202,8 overig ziekenvervoer22,7 prijsaanpassing genees- en hulpmiddelen– 16,8 volksgezondheidsbeleid– 14,9 zorg onderzoek nederland– 33,9 diversen– 30,3 – 126,1  Beleidsmatige mutaties   Zorg  wachtlijsten geestelijke gezondheidszorg40,8 wachtlijsten gehandicapten78,1 wachtlijsten verpleging en verzorging104,4 wachtlijsten ziekenhuizen113,4 arbeidsmarktknelpunten274,5 huisartsen: dienstenstructuur34,0 huisartsen en vrije beroepers: tariefsherijking28,6 huisartsen: praktijkkosten56,7 bloedvoorziening12,7 genees- en hulpmiddelen in verzorgingshuizen13,6 honorering medisch specialisten20,0 indicatiestelling13,1 invoering diagnose behandelcombinaties68,1 mantelzorg11,3 opleidingen56,7 terrorismebestrijding16,1 woonzorgstimulering13,6 diversen89,1 1 044,8  Technische mutaties   Zorg  diversen– 6,6 – 6,6  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 20011 164,9Stand Slotwet 200137 218,2BUDGETTAIR KADER ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN2001STAND MILJOENENNOTA 20012 353,7  Mee- en tegenvallers   Zorg  afrekening 200120,0 eigen bijdrage particulier40,0 diversen25,5 85,5  Beleidsmatige mutaties   Zorg  eigen bijdrage awbz127,0 uitstel invoering belastbaar inkomen– 17,2 diversen6,9 116,7  Technische mutaties   Zorg  diversen42,8 42,8  Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2001245,2Stand Slotwet 20012 598,8Uit de afrekening van 2000 resteerde een meevaller, met name in de extramurale
zorg en bij de genees- en hulpmiddelen. De tegenvaller bij de afrekening van
2001 wordt vooral veroorzaakt door hogere uitgaven voor ziekenhuizen en medisch
specialisten en de aanpak van wachtlijsten in de gehandicaptenzorg, de thuiszorg
en de verpleeghuizen. Bij de bouw zijn aanzienlijke meevallers opgetreden.
Door de geringe beschikbaarheid in 2001 van een nieuw toegelaten anti-reumamiddel
is een meevaller bij de kosten van geneesmiddelen optreden. Vertaling van
het hogere nominale beeld (lonen en prijzen) heeft geleid tot een nominale
bijstelling.Bij het overig ziekenvervoer is ondanks de verscherpte verzekeraarsbudgettering
sprake van een overschrijding. Voorts is een besparingsverlies opgetreden
door het afzien van de budgettering op genees- en hulpmiddelen in verzorgingshuizen.
De meevallers bij volksgezondheidsbeleid en Zorg Onderzoek Nederland worden
toegelicht bij de begroting van VWS.In 2001 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor een gerichte wachtlijstaanpak
in de sectoren geestelijke gezondheidszorg, gehandicapten, verpleging en verzorging
en ziekenhuizen. Met deze middelen heeft het kabinet – rekening houdend
met de geldende arbeidsmarkt- en capaciteitsknelpunten – in 2001 een
extra inspanning geleverd om de wachttijden in de zorg tot een aanvaardbaar
niveau terug te dringen. Deze inspanning zal nauwkeurig worden gemonitord,
mede om te voorkomen dat wachtlijstmiddelen worden ingezet om reguliere productie
te financieren.In het rapport «Investeren in mensen en kwaliteit» is de arbeidsmarktpositie
van onder andere de VWS-sectoren onderzocht. Problemen doen zich met name
voor bij het verplegend en verzorgend personeel. Om personeel te behouden
is langs twee hoofdlijnen beleid gevoerd. Ten eerste is in een aantal sectoren
de beloning geharmoniseerd en is een nieuw functiewaarderingssysteem geïntroduceerd.
Hierdoor worden verplegende en verzorgende functies beter beloond. In de tweede
plaats heeft het kabinet middelen beschikbaar gesteld voor gericht arbeidsmarktbeleid.
Hierbij moet worden gedacht aan functiedifferentiatie, onregelmatigheidstoeslagen,
stagevergoedingen, stagebegeleiding, kinderopvang, zorgverlof, ziekteverzuimmaatregelen
en arbo-convenanten.Met de ondersteuning van de dienstenstructuur is een belangrijke maatregel
getroffen om de werkdruk van huisartsen te verlichten. Onderling kunnen huisartsen
hierdoor beter de avond-, nacht- en weekenddiensten afstemmen, evenals hun
vakanties. Tevens moet dit systeem het mogelijk maken dat voor de patiënt
7 x 24 uur een uitgeruste huisarts beschikbaar is.Ook zijn middelen vrijgemaakt voor huisartsen en andere vrije beroepsbeoefenaren,
ter tegemoetkoming aan de hogere kosten voor de praktijk (huisartsen) en de
gestegen kosten van arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.In het kader van de bescherming van de volksgezondheid zijn maatregelen
genomen, onder meer in de bloedvoorziening, waardoor wordt voorkomen dat de
ziekte van Creutzfeldt-Jacob via bloedtransfusies verspreid kan worden. Voorts
zijn onder andere middelen vrijgemaakt voor hepatitis-B vaccinatie van bepaalde
risico-groepen zuigelingen.Op verzoek van de Kamer is de budgettering van de genees- en hulpmiddelen
in verzorgingshuizen teruggedraaid, wat heeft geleid tot een besparingsverlies.Voor het gelijktrekken van de inkomens van niet-academische specialisten
in loondienst met die van de academische specialisten in loondienst is 20
miljoen euro beschikbaar gesteld. Ter verbetering van de kwaliteit van de
indicatiestelling in de AWBZ en de overheveling van de indicatiestelling in
de gehandicaptenzorg en de (langdurige) geestelijke gezondheidszorg naar de
Regionale Indicatie Organen (RIO), zijn extra middelen ingezet. Hierdoor wordt
bereikt dat door een verdere professionalisering van de indicatiestelling
de beschikbare middelen in de AWBZ ook daadwerkelijk aan de juiste patiënten
worden besteed. Om meer marktwerking en vraagsturing in de ziekenhuiswereld
te kunnen introduceren is het eerst noodzakelijk concrete produkten te formuleren.
Dit gebeurt in de vorm van diagnose-behandeling-combinaties. De invoering
van deze combinaties is in 2001 extra ondersteund.Mantelzorgers vormen een onmisbaar onderdeel van het Nederlandse zorgstelsel.
Ter ondersteuning van de koepelorganisatie, verhoging van het subsidiebedrag
voor de Regeling coördinatie vrijwillige thuiszorg en een landelijk informatiecentrum
is ruim 11 miljoen euro uitgetrokken. Voor een kwaliteitsslag in de gehandicaptenzorg
is het dubbele bedrag beschikbaar gesteld. Bekostiging van de zorg sluit hierdoor
beter aan bij het niveau van de daadwerkelijk geleverde zorg (zorgzwaartebekostiging).
Innovatieve projecten op het raakvlak van wonen en zorg kunnen stimuleren
dat woningbouwcorporaties en zorgaanbieders gezamenlijk voldoende aanbod scheppen
om zorgbehoevenden zo lang mogelijk in hun leefomgeving te laten wonen (woonzorgstimulering)Op tal van andere terreinen heeft het kabinet extra middelen beschikbaar
gesteld om knelpunten voortvarend aan te pakken. Met de uitbreiding van verschillende opleidingen voor medisch specialisten en andere medische
beroepen, is een belangrijke stap genomen om toekomstige tekorten aan medisch
personeel te voorkomen.De particuliere eigen betalingen in ziekenhuizen lopen op tot 40 miljoen
euro. Door de groei van de zorgproductie als gevolg van de wachtlijstaanpak,
zijn ook de inkomsten als gevolg van de eigen bijdragen AWBZ toegenomen. Aanvankelijk
is een daling opgetreden door het uitstel van de maatregel om de eigen bijdragen
te baseren op het belastbaar inkomen. Een reële raming op basis van actuele
inzichten in de inkomensontwikkeling van de bijdrageplichtigen heeft geleid
tot een meevaller van 20 miljoen euro. Tot slot is bij de ontvangsten een
meevaller te melden bij de eigen bijdragen AWBZ, voornamelijk als gevolg van
een hoger gebruik van zorgvoorzieningen.7. Staatsbalans 2001 (pro forma)1.1 Inleiding StaatsbalansDe bijlage Staatsbalans omvat de balans van de Staat der Nederlanden ultimo
2001. Dit is de pro forma balans, die afgezet is tegen de balans ultimo 2000
zoals gepubliceerd in de miljoenennota 2002. Bij het opstellen van de balans
waren nog niet alle gegevens (onder andere de deelnemingen) beschikbaar, waardoor
het staatsvermogen 2001 nog kan veranderen.1.2 Staatsbalans per 31 december 2001AlgemeenOpstelling Staatsbalans volgens ESR 1995De Staatsbalans wordt opgesteld volgens een internationale standaard;
het Europees Stelsel van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap
(ESR 1995) vormt de grondslag voor de balans van de rechtspersoon Staat der
Nederlanden.Door de Staatsbalans te enten op het ESR 1995 kunnen de waarderings- en
afbakeningsvraagstukken worden opgelost op basis van een internationaal aanvaarde
methodologie. In de voorliggende Staatsbalans ultimo 2001 zijn alle voorschriften
van het ESR 1995 gevolgd, zij het dat de consolidatiekring beperkt is tot
de Staat der Nederlanden. De omschrijving van de overheid is in het ESR 1995
namelijk ruimer dan de rechtspersoon van de Staat der Nederlanden. In het
ESR 1995 is een economische invalshoek gekozen, die ertoe heeft geleid, dat
alle organisaties die voor meer dan de helft van hun inkomsten afhankelijk
zijn van collectieve heffingen, tot de overheid worden gerekend.Wat betreft de waarderingsmethode is door middel van het ESR 1995 gekozen
voor een waardering op basis van de marktwaarde in plaats van een waardering
op basis van de nominale of historische waarde, en voor lineaire afschrijvingen.Ontwikkeling staatsvermogenHet staatsvermogen is in 2001 afgenomen ten opzichte van 2000 met 0,4
miljard euro. De 0,4 miljard euro is een saldo van verschillende mutaties
in de te onderscheiden posten van de staatsbalans. Het negatieve vermogen
van de Staat van 52,3 miljard euro in 2000 neemt toe tot 52,7 miljard euro.In tabel 4.2.1 zijn de verklarende factoren van de ontwikkeling van het
vermogen van de Staat weergegeven.Tabel 7.1 Verklarende factoren
ontwikkeling vermogen van de Staat (in miljarden euro's)1. Staatsvermogen ultimo 2000– 52,32. Vorderingensaldo Rijk– 0,53. Waardeveranderingen minerale reserves0,04. Investeringen Rijk2,45. Volumeveranderingen deelnemingen3,16. Waardeveranderingen overige niet-financiële activa1,47. Waardeverandering staatsdeelnemingen– 3,28. Waardeverandering staatsobligaties0,29. Afschrijvingen Rijk– 2,110. Overig– 1,611. Staatsvermogen ultimo 2001– 52,7ConsolidatiekringDe financiële gegevens van de Centrale administratie van 's Rijks
schatkist en van de ministeries, de begrotingsfondsen en de agentschappen
zijn integraal geconsolideerd. De interne schuldverhoudingen zijn in de consolidatie
geëlimineerd. Tabel 7.2 Overzicht van activa
en passiva (in miljoenen euro's) 20002001A Niet-financiële activa:110 808112 477A1 Winstrechten minerale reserves45 37845 400A2 Overige niet-financiële activa65 43067 077   B Vorderingen67 11272 763B1 Chartale en girale betaalmiddelen330509B2 Verstrekte langlopende leningen7 3948 676B3 Aandelen en overige deelnemingen41 54641 765B4 Handelskredieten en transitorische posten17 84221 813   C Schulden230 174237 899C1 Munten in omloop1 2931 021C2 Dutch Treasury Certificates5 4695 708C3 Staatsobligaties175 773178 515C4 Onderhandse staatsleningen5 4052 708C5 Overige leningen op lange termijn1 7191 143C6 Militaire pensioenen5 0086 000C7 Handelskredieten en transitorische posten35 50742 804D Staatsvermogen (A+B-C)– 52 254– 52 659Toelichting op de afzonderlijke balanspostenA Niet-financiële activaA1 Winstrechten minerale reservesConform ESR 1995 is de netto contante waarde berekend van de toekomstige
winstrechten van de Staat, samenhangende met de gas-, olie- en zoutwinning.
De waarde ervan bedraagt 45,4 miljard euro ultimo 2001. Dit betreft voornamelijk
aardgas, waarvan is uitgegaan van een verwacht productievolume
voor de komende 25 jaar. In de berekening zijn de aardgasbaten exclusief vennootschapsbelasting
verwerkt. Voor de periode 2002–2007 zijn de nominale ramingen volgens
de meerjarencijfers contant gemaakt tegen de lange rente op staatsobligaties.
Voor de jaren 2008 en verder zijn de gasbaten contant gemaakt tegen een reële
disconteringsvoet van 4%.A2 Overige niet-financiële activaDe rijkseigendommen zijn van zeer uiteenlopende aard. Er wordt mee volstaan
om de algemene principes weer te geven van de waarderingsgrondslagen.De grondslag voor de bepaling van de afschrijving is voor iedere groep
van activa de geschatte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met
de restwaarde. De vaststelling van de gebruiksduur en de bepaling van de (rest)waarde
geschieden steeds in overleg met deskundigen van de ministeries, waaronder
deze activa ressorteren.Op de uitgaven voor de verharding van wegen wordt in het jaar van investering
50% afgeschreven. Op gebouwen, waterbouwkundige werken en kunstwerken in wegen
bedragen de afschrijvingen 1% per jaar, waarbij rekening wordt gehouden met
een geschatte residuwaarde. Op gronden wordt niet afgeschreven.De goederen zijn gewaardeerd tegen marktprijzen. In het merendeel van
de gevallen is voor de benadering hiervan uitgegaan van de historische kostprijs
welke door middel van indexcijfers is herleid tot de vervangingswaarde. In
sommige gevallen wordt om doelmatigheidsredenen een globale methode gehanteerd
(kantoorinventarissen, bibliotheken, automatiseringsmiddelen, telefooncentrales,
gereedschappen, e.d.). De verhoging van de waarde van de materiële activa
van het ministerie van V&W met 1,6 miljard euro verklaart in belangrijke
mate de wijziging tussen 2000 en 2001.De samenstelling van het bedrag en de mutaties van de materiële activa
blijken uit het volgende overzicht:   (Gecorrigeerde) waarde per 31-12-2000Investeringen in 2001Afschrijvingen
in 2001WaardeveranderingWaarde per 31-12-2001Ministerie van Defensie     – Marine1 72377103391 736– Landmacht3 417463717723 235– Luchtmacht1 60321147341 511Ministerie van Verkeer en Waterstaat41 0541 6045211 05843 196Burgerlijke rijksgebouwen10 804– 21568010 213Agrarische eigendommen3 947– 1461504 077Diversen2 88227040– 33 109Totaal65 4302 4002 1021 35067 077Het bedrag van 67 077 miljoen euro per 31-12-2001 kan als volgt worden
onderverdeeld naar onroerende en roerende goederen:  Onroerende goederen 63 193– Ministerie van Verkeer en Waterstaat43 196 – Burgerlijke rijksgebouwen10 213 – Ministerie van Defensie4 415 – Agrarische eigendommen4 077 – Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 245 – Diversen47    Roerende goederen 3 884– Goederen van militaire aard2 057 – Inventarisgoederen131 – Goederen van culturele aard297 – Civiele motorvoertuigen en vaartuigen99 – Goederen civiele verdediging96 – Overige1 204 Totaal 67 077B VorderingenB1 Chartale en girale betaalmiddelenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001De Nederlandsche Bank N.V. 4422Overige saldi213314Kasgeldleningen en Buy/Selltransacties73173Totaal330509B2 Verstrekte langlopende leningenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001a. Diverse vorderingen  – Studievoorschotten4 0414 754– Voorschotten inzake landinrichtingprojecten471470– Op derden te verhalen ruil- en herverkavelingskosten467473– Vorderingen Dienst der Domeinen333372– Ontwikkelingskredieten aan industrie en handel245347– Vordering Op de Nederlandse Antillen en Aruba met betrekking
tot het leninggedeelte van de ontwikkelingshulp233229– Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
N.V. (inzake leningen aan diverse landen)211228– Vordering inzake aangesproken garantieleningen Nederlandse
Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V.8497– Vordering op de Internationale Ontwikkelingsassociatie
terzake van de special action account2727– Vordering op Indonesië krachtens de overeenkomst
van 196696– Leningen woningwetbouw44– Lening Railinfrabeheer0483– Diverse vorderingen325245Subtotaal6 4507 735b. Leningen aan Nederlandse ondernemingen in
verband met deelnemingen  – Internationale Nederlanden Groep N.V.590590– Koninklijke KPN Nederland N.V.257257– TNT Post Groep N.V.7272– Centrale Organisatie voor Radioactief Afval N.V.1818– NIB Capital Bank N.V.74– Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu B.V.00– N.V. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij00– Overige leningen00Subtotaal944941Totaal7 3948 676Toelichting op verstrekte langlopende leningenDe wijziging ten opzichte van 2000 in het onderdeel A. Diverse vorderingen
zijn met name terug te voeren op de verhoging van de studievoorschotten met
713 miljoen euro en met de in 2001 verstrekte lening aan Railinfrabeheer van
483 miljoen euro.B3 Aandelen en overige deelnemingenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001a. Deelnemingen in Nederlandse ondernemingen  – De Nederlandsche Bank N.V. 12 45213 151– N.V. NS Groep9 3339 333– TNT Post Groep N.V.5 1834 060– Koninklijke KPN Nederland N.V.5 0114 465– N.V. Luchthaven Schiphol1 1711 171– N.V. Bank Nederlandse Gemeenten1 1001 100– Energiebeheer Nederland B.V.7371 243– Tennet TSO B.V.0835– N.V. Westerscheldetunnel313209– PinkRoccade288135– N.V. Verenigd Streekvervoer Nederland236236– Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. 203114– Nederlands Omroepbedrijf Holding B.V. 188188– N.V. Nederlandse Gasunie170170– Ultra-Centrifuge Nederland N.V.150150– Nederlandse Waterschapsbank N.V.139139– Overige deelnemingen528528Subtotaal37 20237 227b. Deelnemingen in internationale instellingen1  – Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling229299– Internationale Ontwikkelingsassociatie3 0313 160– Europese Investeringsbank228228– Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling130136– Aziatische Ontwikkelingsbank3233– Aziatisch Ontwikkelingsfonds292318– Afrikaanse Ontwikkelingsbank67– Afrikaans Ontwikkelingsfonds223249– Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank67– Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank – Fonds voor
Speciale Operaties2831– Internationale Financieringsmaatschappij5556– Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties99– Inter-Amerikaanse Investeringsmaatschappij55Subtotaal4 3444 538Totaal generaal41 54641 7651 De hier genoemde bedragen zijn saldi van deelnemingen en
verplichtingenDe geringe stijging in 2001 ten opzichte van 2000 van de deelnemingen
in Nederlandse ondernemingen kan als volgt worden gespecificeerd:  Volumeveranderingen: 3 144– N.V. NS Groep0 – N.V. Westerscheldetunnel68 – Tennet TSO B.V. 835 – Energiebeheer Nederland B.V.506 – Twinning Holding B.V. 0 – Koninklijke KPN N.V1 735    Netto toename van de reserves: 283– De Nederlandsche Bank N.V.283 – N.V. NS Groepp.m. – N.V. Luchthaven Schipholp.m. – N.V. Bank Nederlandse Gemeentenp.m. – Overigep.m.    Waardeveranderingen: – 3 230– Koninklijke KPN Nederland N.V. – 2 281 – TNT Post Groep N.V.– 1 123 – Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.– 89 – De Nederlandsche Bank N.V.416 – N.V. NS Groep0 – PinkRoccade– 153 – Overige0    Diversen – 172– Correctie N.V. Westerscheldetunnel– 172 – Overige0 Totaal 25Toelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenDeelnemingen worden gewaardeerd tegen de geldende koers. Van de in het
overzicht opgenomen ondernemingen is slechts een beperkt aantal ondernemingen
beursgenoteerd. Beursgenoteerde aandelen zijn gewaardeerd tegen de beurskoers
ultimo 2001. Dit betreft Koninklijke KPN Nederland N.V., TPG Post Groep N.V.,
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V en PinkRoccade. De overige deelnemingen
zijn gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde. De intrinsieke waarde wordt
berekend aan de hand van de gepubliceerde jaarrekeningen van de desbetreffende
onderneming. Ten tijde van het opstellen van de Staatsbalans ten behoeve van
het Financieel Jaarverslag waren de jaarverslagen veelal nog niet beschikbaar.
In dat geval is de waardering van de deelneming in 2000 gehandhaafd. De leningen
zijn opgenomen onder balanspost B2.Bij de eerste opneming van deze deelnemingen in de Staatsbalans komt het
verschil tussen de verkrijgingsprijs en de nettovermogenswaarde ten gunste
of ten laste van het nettostaatsvermogen. Bij vervreemding van deelnemingen
komt het verschil tussen de balanswaarde en de opbrengst ten gunste dan wel
ten laste van het nettostaatsvermogen. Op de deelnemingen zijn de nog openstaande
stortingsverplichtingen in mindering gebracht.De belangrijkste mutaties betreffen:– De verklarende factor achter de afname van de waarde van de deelneming
van de Staat in de Koninklijke KPN Nederland N.V. en de TNT Postgroep N.V.,
KLM en PinkRockade is de daling op de Amsterdamse effectenbeurs van de waarde
van de betreffende aandelen.– De wijziging van de waarde van de deelneming van de Staat in het
kapitaal van de NS kan worden vastgesteld als naast het verslag van de NS
groep ook de jaarverslagen van o.a Railinfrabeheer zijn ontvangen.– De waardetoename van de deelneming van de Staat in De Nederlandsche
Bank N.V. houdt verband met de winstreservering en de toename van de herwaarderingsreserves
en kan worden bepaald als het jaarverslag is ontvangen.Toelichting op deelnemingen in internationale instellingenDe bedragen van deze deelnemingen zijn opgenomen voor de nominale waarde.Het betreft een categorie activa in vreemde valuta's, waarvan de balanswaarde
wordt berekend met behulp van de contante koersen van de desbetreffende valuta's
per balansdatum.De belangrijkste mutaties betreffen de afname van de verplichtingen als
gevolg van het verzilveren van «notes» door de Internationale
Ontwikkelingsassociatie (134 miljoen euro), door het Aziatisch Ontwikkelingsfonds
(26,3 miljoen euro) en door het Afrikaanse Ontwikkelingsfonds (26,3) miljoen
euro.B4 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001a. Overlopende activa3 0443 597b. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover verplichtingen
staan12 87317 013c. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen inzake langlopende
projecten718176d. College voor zorgverzekeringen00e. Overige vorderingen1 2071 027Totaal17 84221 813a. Overlopende activaDe overlopende activa zijn:De diverse vorderingen zijn toegenomen met 753 miljoen euro. Deze mutatie
komt voornamelijk door de toegenomen transitorische vorderingen van de ministeries
van Economische Zaken en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.  20002001Winst van De Nederlandsche Bank N.V.1 3991 199Lopende rente op leningen aan de Internationale Nederlanden Groep
N.V.4040Vordering uit hoofde van samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
met WSW-loon3131Diverse vorderingen1 5742 327Totaal3 0443 597b. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staanHet onderdeel vorderingen uit hoofde van contracten e.d., waar tegenover
verplichtingen staan is toegenomen met 4,1 miljard euro. Deze toename is vooral
gerelateerd aan het Infrastructuurfonds.c. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projectenAls vorderingen en verplichtingen zijn opgenomen de bedragen van langlopende
contracten inzake aanschaffingen van duurzame activa en inzake uit te voeren
werken. De reeds gedane uitgaven zijn op de posten B4.b en C7.b in mindering
gebracht en opgenomen onder post B4.c.De bedragen van de posten B4.b en C7.b bestaan uit twee elementen namelijk
het Ministerie van Defensie (4,2 miljard euro) en het Ministerie van Verkeer
en Waterstaat (12,9 miljard euro).e. Overige vorderingen   20002001Metaalwaarde munten in omloop264265Centrale inning van lesgelden113110Diverse vorderingen830652Totaal1 2071 027C SchuldenC1 Munten in omloopDeze post omvat de nominale schuld uit hoofde van in circulatie gebrachte
munten. Het bedrag is exclusief de munten in handen van De Nederlandsche Bank
N.V. en de munten van de Staat in het muntdepot. Niet geconsolideerd is voor
de munten in de kassen van de ministeries. Deze maken deel uit van balanspost
B1 Chartale en girale betaalmiddelen. Met de toepassing van het ESR 1995 zijn
de verzamelaarsmunten niet langer als schuld gepassiveerd. De metaalwaarde
van de munten, in deze post opgenomen, is geactiveerd onder B4.C2 Dutch Treasury CertificatesHet bedrag van de per balansdatum uitstaande schuld uit hoofde van DTC's
bedraagt 5,7 miljard euro. In de balans is de vooruitbetaalde rente van de
schuld in mindering gebracht.C3 StaatsobligatiesDe staatsobligaties zijn conform ESR 1995 gewaardeerd tegen marktprijzen.   20002001Verschil1. Waardering tegen marktprijs175 773178 5152 7422. Waardering tegen nominaal168 783171 6832 9003. Verschil (1–2)6 9906 832– 158De afname van de schuldcategorie staatsobligaties met 0,2 miljard euro
moet bezien worden in het licht van de waarderingsgrondslag. De mutatie van
0,2 miljard euro kan gesplitst worden in een volumecomponent ter grootte van
2,9 miljard euro en een prijscomponent van 2,7 miljard euro. De volumemutatie
omvat per saldo een gering toename van het beroep op de openbare kapitaalmarkt
van de Staat om de financieringsbehoefte 2001 te dekken. De prijsmutatie heeft
geen gevolgen voor de EMU-schuld. De EMU-schuld luidt in ESR-categorieën,
doch uitdrukkelijk is bepaald dat voor de excessieve-tekortenprocedure over
de schuld in nominale termen gerapporteerd dient te worden. Voor de EMU-schuld
is dus de 172 miljard euro relevant.C4 Onderhandse staatsleningenConform ESR 1995 zijn de onderhandse staatsleningen tegen de nominale
waarde gewaardeerd. De balansmutatie betreft voornamelijk aflossingen.C5 Overige leningen op lange termijnDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001Landelijk instituut sociale verzekeringen – wachtgeldfondsen1 360837N.V. Nederlandse Spoorwegen158143Stichting Nationaal Groenfonds Compensatiegelden8072Stichting Nationaal Restauratiefonds5419Overige vaste staatsschuld00div. voorfinancieringen via V&W6766Overige06Totaal1 7191 143C6 Militaire pensioenenHet balansbedrag vertegenwoordigt de netto contante waarde van de pensioenverplichtingen
van de Staat aan de (gewezen) militairen.C7 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   20002001a. Overlopende passiva8 7508 105b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staan12 87317 013c. Overige schulden13 88417 686Totaal35 50742 804a. Overlopende passiva   20002001Lopende interest van de staatsschuld7 8517 231Diverse schulden899874Totaal8 7508 105b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d., waartegenover
vorderingen staanVoor een toelichting wordt verwezen naar balanspost B4.b.c. Overig   20002001Landelijk instituut sociale verzekeringen4 4997 690Sociale Verzekeringsbank3 5201 541Callgeldleningen2 2754 799Commissie van de Europese Gemeenschappen1 4611 530College voor zorgverzekeringen415468Vakantie-aanspraak ambtenaren227242Stichting Maror16473Investeringsfaciliteit voor Oost Europa109101Diverse schulden1 2141 242Totaal13 88417 686In 1998 is de Wet geïntegreerd middelenbeheer (Stb. 1997, nr. 908)
in werking getreden. Gevolg hiervan is dat de Sociale Verzekeringsbank, het
Landelijk instituut sociale verzekeringen en het College voor zorgverzekeringen
geen zelfstandig middelenbeheer meer voeren. Dit middelenbeheer
is geïntegreerd in de schatkist. Uit dien hoofde is ultimo 2001 een schuld
opgenomen aan het Landelijk instituut sociale verzekeringen van per saldo
circa 7,7 miljard euro, aan de Sociale Verzekeringsbank van circa 1,5 miljard
euro en aan het College voor zorgverzekeringen van circa 0,5 miljard euro.
De schuld aan het Landelijk instituut sociale verzekeringen uit hoofde van
de wachtgeldfondsen is opgenomen onder balanspost c 5. Het balansbedrag ultimo
2001 is hiervoor aangepast.Voorwaardelijke verplichtingenIn lijn met het ESR 1995 maken voorwaardelijke verplichtingen, de zogenaamde contingent liabilities, geen onderdeel uit van het overzicht
van activa en passiva van de Staat. Kenmerk van dit type van verplichtingen
is dat voordat er een transactie plaats vindt, er eerst aan een of meerdere
voorwaarden voldaan moet worden. Een klassiek voorbeeld is garantieverlening
door de Staat bij exportkredieten.Gezien het beleidsmatige belang van garanties is aanvullende informatie
over door de Staat verleende garanties in tabel 7.3 gepresenteerd; uitgaven
en ontvangsten op door de Staat verstrekte garanties zijn in tabel 7.4 gepresenteerd. Tabel
7.3 Garanties: uitstaand risico; in miljarden euro's Risico ultimo 2001 1. Garanties Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
N.V.1,4 2. Garanties bouwleningen Academische Ziekenhuizen0,5 3. Waarborg nakoming betalingsverplichting Nederlandse Waterschapsbank1,0 4. Garanties Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen15,9 5. Garanties Nederlandse Investeringsbank0,4 6. Garanties deelname kapitaal Wereldbank5,6 7. Garanties deelname kapitaal regionale ontwikkelingsbanken0,0 8. Garanties deelname DNB in kapitaal Internationaal Monetair
Fonds12,6 9. Garantiekredieten aan EU-staten0,810. Garanties aan NCM inzake exportkredietverzekeringen7,911. Garanties aan NCM inzake investeringen0,912. Garanties deelname in kapitaal Europese Investeringsbank5,013. Garanties huurwoningen geëxploiteerd door corporaties3,914. Garanties aflossingen rentebetalingen op geldleningen OV1,815. Borstelling Midden- en Kleinbedrijf1,316. Garanties Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieprodukten0,917. Garanties accomodaties gehandicapten0,418. Garanties inrichting gezondheidszorg1,419. Overige garanties (risico < 5 miljard)2,020 Totaal63,821. Totaal in % BBP15,0Tabel 7.4 Uitgaven en ontvangsten
op de door de Staat verstrekte garanties; in miljoenen euro's Uitgaven 2001Ontvangsten 20011. Nederlandse Investeringsbank10,712,62. Exportkredietverzekering85,9411,23. Overige garantieregelingen1,71,04. Totaal98,3424,88. Monitor ombuigingen/intensiveringen RegeerakkoordIn onderstaande tabellen wordt een overzicht gegeven van de stand van
zaken met betrekking tot de afgesproken intensiveringen en ombuigingen Regeerakkoord
(tabel 1,2, 3 en 4). Tabel 1: Regeerakkoordintensiveringen
(excl. infrastructuur)Intensiveringen (in miljoenen euro's)1999200020012002Stand van zakenKwaliteit onderwijs197472677897Algemene toelichting     In het Regeerakkoord is een reeks «kwaliteit van het onderwijs»
opgenomen die afwijkt van wat hier vermeld staat. Uit de optelsom van de begrotingen
van OCenW en LNV en het gemeentefonds resulteert de hier genoemde reeks.OcenW174420606799 – klassenverkleining primair onderwijs045150263De derde stap naar klassenverkleining is op 1 augustus 2001 gezet. Desalniettemin
kan niet worden ontkend dat enige knelpunten worden ervaren bij het aantrekken
van extra leerkrachten uit hoofde van deze operatie. Anticiperend hierop heeft
de regering in het plan «Maatwerk voor Morgen» perspectieven en
acties ontwikkeld om deze knelpunten op te lossen.– ICT in het onderwijs (exploitatie)18111110109In 1999 heeft de Kamer ingestemd met ICT-plannen zoals verwoord in «Onderwijs
Online». Inmiddels is begonnen met de uitvoering van de plannen gericht
op het integreren van ICT in het dagelijkse onderwijs teneinde de kwaliteit
van het onderwijs te verbeteren. De middelen van het Regeerakkoord zijn versneld
ingezet. De eindrapportage van «Onderwijs On Line» is onlangs
aangeboden aan de Kamer.– BVE (apparatuur en nieuwe taken WEB)31444470Het kasritme voor de investeringen in apparatuur is aangepast (gelijkmatiger
over de jaren verdeeld). Daarnaast is ongeveer tweederde van de vernieuwingsgelden
(61 miljoen) ingezet voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Het
rapport over voortijdig schoolverlaten is aan de Kamer aangeboden. Hierin
wordt voorgesteld hoe de problemen effectief aangepakt kunnen worden. De resterende
vernieuwingsgelden zijn opgenomen via de lump-sum bekostiging ter beschikking
gesteld aan het beroepsonderwijs voor de aanschaf van moderne apparatuur.– verbetering materieel in PO/VO519079134Naast extra middelen voor de versterking van het management op scholen in
het primair onderwijs, zijn extra gelden bij Regeerakkoord gereserveerd voor
de aanschaf van nieuwe leermiddelen en voor de schoonmaak. Ook is een deel
van de middelen ingezet voor de onderwijs CAO. In het voortgezet onderwijs
zijn extra gelden ingezet ter bestrijding van de onderhoudsachterstanden en
vernieuwingen. Om de verdeling over de jaren gelijkmatiger te laten verlopen
is het kasritme van de uitgaven aangepast.– studiefinanciering (exclusief WTS)3857150128Voor de genomen maatregelen wordt verwezen naar de nota «Flexibele studiefinanciering»
en het wetsvoorstel «WSF 2000». In essentie komen de beleidsintenties
neer op de verbetering van de financiële positie van studenten. Deze
maatregelen zijn inmiddels van kracht.– leraren35737395Al eerder is gememoreerd dat voor
het aantrekkelijker maken van het beroep leraar bij Regeerakkoord extra geld
beschikbaar is gesteld. In het plan «Maatwerk voor morgen», dat
aan de Kamer is aangeboden, geeft de regering een meerjarig perspectief om
de oplossingen concreet handen en voeten te geven. Dit is inmiddels uitgewerkt
in «maatwerk 1 en maatwerk 2».LNV5111216Het betreft
hier de intensiveringen in het agrarisch onderwijs die samenhangen met de
OCenW-intensiveringen.Gemeentefonds18415982In het kader van de klassenverkleining is bij Regeerakkoord geld
vrijgemaakt voor de gefaseerde verkleining van de groepen 1 tot en met 4 in
het basisonderwijs. Groepsverkleining leidt tot een grotere behoefte aan klaslokalen.
Om aan deze behoefte te kunnen voldoen, zijn gelden aan het gemeentefonds
toegevoegd oplopend van 18 miljoen in 1999 tot 82 miljoen in 2002.      Kinderopvang en naschoolse activiteiten3070120120Algemene
toelichtingSZW7777 – commissie dagindeling    Aanbevelingen van de commissie dagindeling
(die voorziet in een betere combinatie van werk- en thuissituatie) zijn door
middel van een tijdelijke stimuleringsmaatregel uitgewerkt in experimenten,
ervaringsuitwisseling en informatievoorziening. Over de jaren is een kleine
wijziging in het kaspatroon opgetreden. Alle experimenten zijn inmiddels opgestart,
de looptijd is halverwege en er zijn nog middelen gereserveerd tot 2004. Er
is al een extra evaluatie afgerond.VWS2364113113 – specifieke uitkering    Met betrekking tot de kinderopvang is met
de Tweede Kamer een plan van aanpak besproken en afgestemd. In dit plan zijn
streefdoelen geformuleerd. De uitvoering van deze plannen loopt op schema.
Tot en met 2002 lopen deze middelen via de VWS-begroting.      Politie/overige justitiële
keten79219280340Algemene
toelichtingBZK56135133170 – politie    In het kader van het veiligheidsbeleid worden
de Regeerakkoordmiddelen aangewend voor meer politieagenten (3 000 fte's
extra) en oplossen financiële knelpunten politieregio's. In het afgesloten
politieconvenant zijn over beide zaken (gekwantificeerde) afspraken gemaakt.
Bij de herstructurering van het politieonderwijs en voor ICT politie heeft
een versnelling van de RA-intensiveringen plaatsgevonden. De beogde capaciteitsuitbreiding
is reeds per 01-07-01 gerealiseerd.Justitie2483146170 – sanctiecapaciteit3285677Met de bij Regeerakkoord
beschikbaar gestelde middelen wordt de sanctiecapaciteit vergroot. Een deel
van de middelen is inmiddels voor de sociale advocatuur ingezet (4,5 mln.
in 2000 en 9 miljoen in 2001). Een deel van deze middelen is versneld ingezet.– versterken en moderniseren rechterlijke macht14365959Met de contourennota die in december 1998 naar de Tweede Kamer is gestuurd
is een start gemaakt met de versterking en modernisering van de rechterlijke
macht. Een belangrijk deel van de werkzaamheden neemt de rechterlijke macht
zelf ter hand via het Programma Versterking Rechterlijke Macht. Over de voortgang
van dit grote project wordt de Tweede Kamer minstens tweemaal per jaar geïnformeerd.
Een deel van deze middelen is versneld ingezet.– Jeugd en Geweld7203234De Regeerakkoordmiddelen
voor jeugd en geweld zijn onder andere ingezet voor de Raad voor de Kinderbescherming,
uitvoering van het programma CRIEM, verkorten wachtlijsten in de jeugdhulpverlening
en voor criminaliteitsbestrijdingsprojecten. Voor wat betreft de extra middelen
na het Regeerakkoord toegevoegd wordt verwezen naar overzicht 2. Ook hier
is een deel van de middelen versneld ingezet.      Sport591625 VWS591625 – versterking sportbeoefening in alle geledingen    Met de Tweede
Kamer is een plan van aanpak besproken dat erop ziet om sportbeoefening in
alle gelederen te versterken. Er is enige vertraging opgetreden in de uitvoering
van deze plannen doordat de nota «Brede Sport» later dan verwacht
bij de Kamer is ingediend.      Cultuur7182727 OcenW    De uitgangspuntenbrief is vorig najaar door
de Tweede Kamer behandeld en aanvaard. De brief was de voorloper van de Cultuurnota
2001–2004 die in september 2000 aan de Kamer is aangeboden. De Regeerakkoordmiddelen
zijn versneld ingezet.      Specifiek Werkgelegenheidsbeleid113227340431 SZW113227340431 – Sluitende aanpak (netto)3468102113Iedere nieuwe werkzoekende
van 23 jaar en ouder krijgt binnen een jaar een arbeidsbemiddelingstraject
aangeboden.– I/D-banen (netto)4591136182Er worden in totaal
20 000 nieuwe I/D-banen (Instroom/Doorstroom) geïntroduceerd. Het
huidige aantal gerealiseerde I/D-banan is 50 850. Dat is 4000 minder
dan verwacht, vanwege het achterblijvende aantal doorstroombanen.– Uitbreiding WSW-plaatsen23456891Er vinden intensiveringen
plaats in de WSW waarmee de wachtlijsten worden beperkt. Daarbij komt relatief
veel nadruk te liggen op het instrument begeleid werken. In 2001 zijn 900
nieuwe WSW plaatsen gerealiseerd (std.eenheden). De realisatie van de arbeidsplaatsen
blijft in 2001 nog verder achter ten opzichte van de taakstelling.– bevordering betere arbeidsomstandigheden11233445Met het oog op de verbetering van de arbeidsmarktomstandigheden bevordert
het Rijk de totstandkoming van arbeidsomstandighedenconvenanten op bedrijfstakniveau.      Specifiek inkomensbeleid57170226317 OcenW237979113 – WTS    De verbeteringen aan de WTS die in het Regeerakkoord
zijn aangekondigd zijn inmiddels uitgewerkt en sinds september 2001 van kracht.VROM11344557 – IHS    De Regeerakkoordintensivering IHS is deels
beschikbaar gesteld ter dekking van de tijdelijke woon-zorgstimuleringsregeling,
die is bedoeld voor voorbeeldprojecten inzake afstemming van wonen en zorg
voor met name ouderen. Daarnaast is een oplopend bedrag (5,7 mln in 2002)
besteed aan de extra HS-uitgaven als gevolg van de ontdooiing van de huurgrens.
Daarnaast zijn gelden beschikbaar gesteld voor de BEW (Wet bevordering eigenwoningbezit)
die per 1 januari 2001 van kracht is geworden. Ten slotte is de verouderingsaftrek
bij oudere woningen afgeschaft (aanbeveling Cie Vermeulen).SZW     – Bijzondere bijstand23345768Het kabinet heeft
overeenkomstig het Regeerakkoord extra middelen beschikbaar gesteld voor de
bijzondere bijstand als onderdeel van het lokale inkomensondersteuningsbeleid.
Deze middelen, oplopend van 22,7 miljoen in 1999 tot 68 miljoen in 2002, zijn
aan het Gemeentefonds toegevoegd. In 1999 en 2000 is de totale intensivering
op grond van een amendement op de begroting van SZW eenmalig verhoogd met
22,7 miljoen respectievelijk 11,3 miljoen.Gemeentefonds 234579 – WVG/Chronisch zieken    Er vinden intensiveringen plaats in de Wvg.
Deze middelen zijn toegevoegd aan het Gemeentefonds. Overigens is er voor
jonggehandicapten met een Wajong-uitkering een fiscale faciliteit geïntroduceerd
om hun inkomstenniveau op te trekken naar dat van ouderen.      Zorg6421 2841 9262 568 VWS6421 2841 9262 568In het Regeerakkoord is in totaal 2,57 mrd aan de zorg toegevoegd.
Deze 2,57 mrd bestaat uit 1,57 mrd reeds beschikbare volumegroei en 1 mrd
extra intensiverings-middelen (overeenkomend met groei van 2,3% per jaar).
De aan de zorgsector toegevoegde middelen zijn in de meeste sectoren middels
meerjarenafspraken belegd.– curatieve zorg199397596794Met de huisartsen
en de paramedici zijn meerjarenafspraken overeengekomen over de aanwending
van de middelen. Met de ziekenhuizen en de specialisten zijn akkoorden gesloten
over de hoogte van de intensiveringsgelden.– preventie481216Geld is ingezet overeenkomstig
de afgesproken doelen.– geestelijke gezondheidszorg265278104In de sector GGZ zijn geen meerjarenafspraken gesloten omdat door het vorige
kabinet al is besloten tot capaciteitsuitbreiding in de zorg via bouw van
nieuwe faciliteiten.– gehandicaptenzorg4998146195Met de sector zijn
meerjarenafspraken gemaakt over de inzet van de intensiveringen. Dit ligt
op schema. Een deel van deze Regeerakkoordmiddelen is versneld ingezet voor
de reductie van wachtlijsten in de gehandicaptenzorg.– ouderen- en thuiszorg234467701935Met de sector
zijn afspraken gemaakt over de inzet van de intensiveringen. Dit ligt op schema.
Een deel van de Regeerakkoordmiddelen is versneld ingezet voor reductie van
wachtlijsten in de verpleging/verzorging.– genees- en hulpmiddelen131262393524In het Regeerakkoord
is uitgegaan van een volumegroei bij de medicijnen van ca. 6%. Om deze 6%
te realiseren dienen onder meer de maatregelen uit het met de Tweede Kamer
besproken Plan Koopmans tijdig geïmplementeerd te worden (voornamelijk
beheersing van poliklinisch voorgeschreven geneesmiddelen en de invoering
van het Electronisch Voorschrijfsysteem).      Sociale infrastructuur6233445 BZK6111723 – inburgering    Deze middelen zijn bestemd voor inburgering
van oudkomers (langer in Nederland verblijvende allochtonen). Het merendeel
van deze middelen is toegevoegd aan de regeling Sociale Integratie en Veiligheid
ten behoeve van de 25 grootste gemeenten in ons land. In de afgesloten convenanten
in het kader van het Grote Stedenbeleid zijn over de inzet van deze middelen
afspraken gemaakt. Het restant van de middelen is bedoeld voor de inburgering
van oudkomers in de andere steden.VWS 111723 – jeugdbeleid    In het kader van een brede aanpak omtrent
het jeugdbeleid zijn de plannen van aanpak eerder dit jaar met de Tweede Kamer
besproken. Tevens is dit jaar het beleidskader voor de nieuwe Wet op de Jeugdzorg
met de Tweede Kamer besproken.Doorwerking GF/PF34111125152 Tabel 2: Regeerakkoordintensivering
InfrastructuurMAATREGEL (BEDRAGEN IN MILJOENEN)TOTAAL1999200020012002STAND VAN ZAKEN 29161    NB. De Regeerakkoordintensivering voor infrastructuur
bedraagt 2 813 miljoen; het restant komt, conform het Regeerakkoord,
uit de vrije ruimte op de begrotingen.a. Bereikbaarheid1 239149319351420 Infrastructuurfonds Hoofdwegennet Regionaal/lokaal vervoer Rail personenvervoer Rail
goederenvervoer Vaarwegen + Inpassingsbudget wegen/OV/Vaarwegen (na 2002)     Na het vaststellen van het geïntegreerde investeringsprogramma
Bereikbaarheid, in samenhang met het Infrastructuurfonds in het MIT zijn aanvullende
afspraken gemaakt met de regio's. Op basis van een bijstelling van de geraamde
prijsbijstelling van 1 miljard en met verdeling van de 1 miljard uit het RA
voor extra inpassing zijn extra projecten aan het programma tot en met 2010
toegevoegd (zie brief van 4 december 1998 aan de TK). Tevens kunnen regio's
door voorfinanciering projecten laten versnellen.VenW Rekeningrijden24323737375Voor het aanvankelijke voornemen zijn uitvoeringskosten gemaakt.
De ramingen in de komende jaren worden betrokken bij de voorbereidingen van
een kilometerheffing.       b. Vitaliteit Steden42250109120143 Algemeen     In 1998 zijn doorstartconvenanten met de Grote Steden gesloten.
Het instrument om stedelijke vernieuwing te stimuleren is het Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing (ISV). Dit instrument is te beschouwen als de fysieke
kolom van het overkoepelende GSB, dat verder bestaat uit een sociale en een
economische kolom.EZ Stadseconomie
(v/h Bedrijventerreinen) 8161821Op basis van ontwikkelings-
en investeringsprogramma's van steden zijn in december 1999 meerjarentoezeggingen
aan steden voor de periode tot en met 2004 gedaan.VROM Sleutelprojecten 5121416De sleutelprojecten zijn nog volop in ontwikkeling.
De beschikbare middelen zijn nog gereserveerd in het FES.OCenW/VROM
Monumentenzorg 6141519OCenW: De plannen voor monumentenzorg
zijn vanwege de bestaande toekenningssystematiek geaccordeerd tot en met 2008.
De inzet van middelen voor Rijksmonumenten niet in rijksbezit, wordt in overeenstemming
met de VNG, in verband gebracht met het plannen voor het ISV en het GSB.      VROM: Inmiddels wordt de restauratie van
reeds 31 geselecteerde Rijksmonumenten in rijksbezit ter hand genomen.VROM Stedelijke
vernieuwing en Lokale Milieuhinder 25556172In relatie met het bestaande ISV, worden de middelen beschikbaar gesteld voor
de grootstedelijke programma's tot en met 2004.BZK Fonds
Leefbaarheid Grote Steden 5111215Ter verbetering van
de leefbaarheid en de veiligheid van de leefomgeving worden in het kader van
de meerjaren ontwikkelingsprogramma's van de G25 middelen beschikbaar gesteld.       c. Milieu15919404456 EZ/VROM
Milieutechnologie 3789De (uitbreidingen van
de) programma's Economie, Ecologie en Technologie (EET) en het Programma Milieutechnologie
(ProMT) zijn in uitvoering genomen.EZ Duurzame
energie-Impuls 591012Er worden 2 onderzoeks- en demonstratieprogramma's
onder beheer van Novem geïntensiveerd en er is een subsidiefaciliteit
gecreëerd voor warmtepompboilers.VROM/VenW
Sanering waterbodems 9131416De voornemens voor
realisering van additionele stort- en verwerkingsfaciliteiten, voor sanering
in regionale wateren en voor waterbodems in gemeentelijke en regionale wateren
zijn in uitvoering genomen.VROM Overige
NMP3-opties 2111118Met de middelen wordt uitvoering
gegeven aan maatregelen op het gebied van aanvullend stikstofbeleid, klimaatbeleid,
bronbeleid voor Nox en geluid, en voor een stimuleringsregeling vervanging
loden leidingen.       d. Ruimtedruk en -kwaliteit338679491102 LNV Natte
natuur, reservering EHS, Agrarisch natuur- en landschapsbeheer, Glastuinbouw 30575566De concrete uitwerking van de projecten Natte natuur
(Ijsselmeer/Randmeren, Zuid-Hollandse Delta e.a.) is in overleg met betrokken
bestuurders en maatschappelijke organisaties vastgesteld. De grondverwerving
tbv de EHS ligt door de impuls kwantitatief (qua hectares) op schema. Inmiddels
is een aantal natuur- en landschapsbeheerprojecten in bijzondere landschappen
in uitvoering genomen. Tevens zijn middelen beschikbaar gesteld in het kader
van groen in en om de stad (ISV-kader). Voor de glastuinbouw is inmiddels
de Stimuleringsregeling inrichting duurzame glastuinbouwgebieden (Stidug)
in werking getreden. Deze regeling is gericht op de inrichting van nieuwe,
hoogwaardige vestigingslokaties voor de glastuinbouw.LNV Reconstructie/Kwaliteitsimpuls
zandgronden 36363636Op grond van de reeds in werking
getreden Regeling voor Bedrijfsbeëindiging en Verplaatsing varkenshouderijbedrijven
zijn veel aanvragen toegekend. In het kader van de kwaliteitsverbetering zijn
inmiddels pilots opgestart. Een deel van de middelen zal worden ingezet ten
behoeve van het integrale mestbeleid. Daarnaast worden middelen beschikbaar
gesteld in het kader van de herstructurering van de melkveehouderij en kennisontwikkeling
en -verspreiding met betrekking tot nitraat.       e. Kennis51595136141143NB: Een aantal projecten hebben ten opzichte van 1998 een gewijzigd kasritme.OCenW Technocentra  755De plannen voor technocentra zijn met de Tweede
Kamer besproken en worden thans in uitvoering genomen. Besloten is om in plaats
van pilots, in deze kabinetsperiode te komen tot een landelijk gespreid stelsel
van circa 15 technocentra. Een regeling is inmiddels uitgewerkt.Diversen
Onderzoek (kennis en toepassing) 11344142De kennisprojecten zijn in uitvoering genomen.EZ Internet/Exchange/diensten 11171818Dit onderwerp is uitgewerkt in het project Gigaport,
dat is goedgekeurd en in uitvoering is genomen.OCenW ICT
Onderwijs 73777777Het plan voor ICT in het onderwijs
is inmiddels goedgekeurd. De middelen zijn verdeeld over de beleidsterreinen
en de scholen zijn op de hoogte gesteld. De uitrol van Kennisnet wordt in
2002 voltooid.1 Gecumuleerd over 4 jaar (aanvang 1999) voor alle clusters.RegeerakkoordombuigingenIn onderstaande tabel 3 wordt, op basis van de tabel op pagina 66 van
het Regeerakkoord, een overzicht gegeven van de stand van zaken. Aangezien
in het Regeerakkoord tevens is afgesproken dat de maatregelen die in de zorg
zijn genomen ten gunste van de zorg blijven, zijn deze niet in tabel 3 opgenomen.
Om tóch inzichtelijk te maken hoe de maatregelen in de zorg zich uitkristalliseren
is een aparte tabel 4 opgesteld, die qua opzet vergelijkbaar is met tabel
3. Tabel 3: RegeerakkoordombuigingenOmbuigingen (in miljoenen euro's)1999200020012002Stand
van ZakenDoelmatigheid2155077931 059 1. Arbeidsproductiviteit collectieve sector50100150204Deze maatregel is bij Miljoenennota 1999 naar rato toegedeeld aan de diverse
begrotingen. De begrotingsramingen zijn structureel verlaagd en er zullen
geen besparingsverliezen optreden.2. Volume-taakstelling departementen16334965Deze maatregel is bij Miljoenennota 1999 naar rato toegedeeld aan de diverse
begrotingen. De begrotingsramingen zijn structureel verlaagd en er zullen
geen besparingsverliezen optreden.3. Budgettering incidentele loonstijging3377129197Bij Miljoenennota 1999 is deze taakstelling verwerkt op de aanvullende post
arbeidsvoorwaarden. De jaarlijkse uitdeling loonbijstelling is, respectievelijk
wordt, vervolgens voor deze taakstelling gekort; de ombuiging wordt dus per
definitie volledig gerealiseerd. Voor de sector onderwijs en wetenschappen
is de taakstelling naar rato verdeeld over de relevante begrotingen (OCenW
en LNV).4. Vergroting doelmatigheid departementale aankoop285684112Deze maatregel is bij Miljoenennota 1999 naar rato toegedeeld
aan de diverse begrotingen. De begrotingsramingen zijn structureel verlaagd
en er zullen geen besparingsverliezen optreden.5. Externe advisering8172525Deze maatregel is
bij Miljoenennota 1999 naar rato toegedeeld aan de diverse begrotingen. De
begrotingsramingen zijn structureel verlaagd en er zullen geen besparingsverliezen
optreden.6. Efficiency uitvoeringskosten uvi's en SVB23113182227De SVB en de uvi's hebben een aantal plannen waarmee de taakstelling zal worden
gerealiseerd. De efficiency-taakstelling voor de jaren 1999–2002 is
verwerkt in de uitvoeringskosten van de uvi's en de SVB. In het kader van
de Business-plannen van het UWV zijn meerjarig afspraken voor uitvoeringskosten
UWV en SVB gemaakt.7. Efficiency Arbvo/CWI11233445Op basis van het Regeerakkoord
is een bedrag uit het gemeentefonds genomen onder de titel «efficiencywinst
CWI (voormalig SWI)». Inmiddels blijkt dat deze efficiencywinst niet
volledig is gerealiseerd. De verwachting is wel dat de efficiencywinst in
de toekomst wordt gerealiseerd, zelfs iets meer dan in het verleden is ingeboekt.
Daarom is in overleg met de VNG de eerder vastgestelde reeks aan gepast.8. Tendering en uitbesteding VenW0142741De verlagingen zijn
programmatisch verwerkt in het Infrastructuurfonds respectievelijk via doelmatigheidsbesparing
op het beleidsterrein van personenvervoer verwerkt in de begroting van VenW.9. LNV23415768Op de begroting van LNV is een
aantal maatregelen genomen, die zijn toegedeeld naar diverse artikelen. Het
betreft hier onder meer een beperking van de apparaatsuitgaven en een beperking
van een aantal subsidies. Besparingsverliezen zullen zich bij deze maatregel
niet voordoen.10. Gevangeniswezen11233452De Tweede Kamer is
via een brief (TK 26 200 VI, nr. 49) geïnformeerd over de invulling
van de taakstelling van 52,2 miljoen bij de gevangenissen. In de brief worden
de concrete maatregelen genoemd, die op dit moment door Justitie concreet
worden geïmplementeerd. Op dit moment is circa 14 miljoen van de taakstelling
nog niet gerealiseerd.11. Efficiency uitvoering IHS11112323De maatregelen hebben
effect bij de verhuurders en bij het ministerie zelf. Doordat de aanvragen
geautomatiseerd worden verwerkt wordt de vergoeding voor uitvoeringskosten
van verhuurders uitgespaard; samen met het aandeel van het ministerie leidt
dit vanaf 2002 tot de geplande structurele besparing.      Marktconforme prijzen6177118136 1. Nieuw contract gasprijs tuinders16325068Invulling van de maatregel heeft gedeeltelijk plaatsgevonden via een verhoging
van de gasbatenraming met de geraamde meeropbrengst als gevolg van de nieuwe
contracten voor de tuinbouwsector. Een bedrag van structureel 20,4 miljoen
vanaf 1999 is gerealiseerd, waardoor vanaf 2000 dus een besparingsverlies
op deze ombuiging is opgetreden. Budgettair heeft het accepteren van het besparingsverlies
geen effect gehad, aangezien bij de meest recente gasbatenramingen reeds rekening
is gehouden met een lagere opbrengst gasprijs tuinders.2. Verkoop agrarische domeinen45456868De maatregel is verwerkt
in de ontvangsten uit de verkoop domeinen. In verband met extra ontvangsten
in 1999 en 2000 is de taakstelling voor 2001 en 2002 middels een intertemporele
compensatie naar beneden aangepast. Er is geen aanleiding om te veronderstellen
dat de taakstelling niet gerealiseerd gaat worden.      Decentralisatie0113170227 1. ABW-volume0113170227In het Regeerakkoord is afgesproken
dat de ingeboekte bezuiniging moet worden gerealiseerd door een verhoging
van het gemeentelijk aandeel in de financiering van de bijstand. Met de gemeenten
is afgesproken om dit aandeel per 2001in beperkte mate te verhogen (van 10%
naar 25%). Het is twijfelachtig of met deze maatregel de ombuiging (volledig)
gerealiseerd zal worden.      Arbeidsvoorwaarden overheid060121182 1. Functioneel Leeftijdsontslag0153045Bij Miljoenennota
1999 is deze maatregel toegedeeld naar diverse begrotingen, met name de begrotingen
van Defensie en BZK (sector Politie). Voor beide sectoren geldt dat overeenstemming
is bereikt over maatregelen voor de FLO.2. Ziektekostentegemoetkomingen04591136Bij Miljoenennota
1999 is deze maatregel verwerkt op de aanvullende post arbeidsvoorwaarden.
Nadien is een verdeling afgesproken over de sectoren Rijk, Onderwijs en Wetenschappen,
Rechterlijke Macht, Politie en Defensie. De op basis van deze verdeling berekende
percentageszullen in het desbetreffende jaar als korting op de kabinetsbijdrage
voor de arbeidsvoorwaarden worden verwerkt.     Concrete maatregelen t.a.v. de ziektekostentegemoetkomingen vallen
onder het overeenstemmingsvereiste. Voor alle sectoren geldt dat inmiddels
concrete maatregelen zijn genomen in de CAO's.      Onderwijs11233445 1. Wacht- en lesgelden11233445De maatregel wachtgelden
is taakstellend verdeeld over de onderwijssectoren. De lesgelden worden op
basis van de Les- en cursusgeldenwet geïndexeerd. Daarnaast is de Wet
op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek aangepast waarmee de
jaarlijkse indexering van collegegeld met ingang van het collegejaar 1999/2000
plaatsvindt. Besparingsverliezen worden niet voorzien.      Volume Sociale Zekerheid77152227302 1. Volume WAO/vangnet ZW (keuringspraktijk/arbo)3468102136Het kabinet heeft in het najaar van 1998 een plan van aanpak
voor terugdringing van het WAO-volume gepresenteerd. De uitwerking verloopt
traag. Hervormingen van het poortwachtersmodel zijn in juni 2001 in de Tweede
Kamer behandeld zodat het nieuwe Poortwachtersmodel nog niet operationeel
is.2. Volume WAO/vangnet ZW a.g.v. reductie wachtlijsten
zorg23456891Van deze ombuiging slaat 68 miljoen in 2002 neer bij de geprivatiseerde ziektewetuitgaven
(geen onderdeel uitgavenkader). De overige 22,7 miljoen zal gerealiseerd moeten
worden door een verkorting van de wachttijden zorg en zorginkoop (verdeling
onbekend). Het Platform aanpak wachttijden curatieve zorg (Commissie Dees)
werkt mogelijke voorstellen voor realisatie van deze ombuiging verder uit.
De zorginkoop loopt in elk geval vertraging op. Voor de verkorting van de
wachttijden zijn al wel maatregelen in gang gezet. De effecten hiervan zijn
echter nog niet bekend.3. Volume WW11233445Een aantal van de voorstellen voor
realisatie van de ombuiging zijn reeds ingevoerd en een aantal nog niet. Het
betreft met name voorstellen voor het activerend ouderenbeleid.     Dit heeft geresulteerd in drie regelingen: fiscale faciliëring
VUT afgeschaft (vanaf 2002), invoering van werkgeversbijdrage werkloosheidslasten
oudere werknemers en invoeren van de sollicitatieplicht voor ouderen (per
1/7/2002). De laatste twee zullen op korte termijn gezamenlijk in de Ministerraad
behandeld worden.4. Vrijval ABW en arbeidsongeschiktheidsuitkering
(WSW)9162329Als gevolg van de intensivering bij de WSW treedt vrijval op bij de ABW en
de arbeidsongeschiktheidsregelingen.      Specifieke maatregelen zorg071420 1. Verhaalsrecht AWBZ071420De stand van zaken
wordt toegelicht in tabel 4.      Buitenlandbeleid258465715908 1. Beperking EU-uitgaven0193420590Deze maatregel is
reeds volledig gerealiseerd via de uitkomsten van Berlijn.2. Verbreding begrip internationale samenwerking
(non-ODA)31456891De binnenlandse apparaatsuitgaven van Buitenlandse Zaken zijn
onder de hgIS gebracht, onder aftrek van de in het Regeerakkoord opgenomen
budgettaire taakstellingen.3. Opvang A-statushouders onder ODA57575757Bij Miljoenennota 1999 zijn de uitgaven voor A-statushouders uit ontwikkelingslanden
onder de hgIS gebracht.4. Defensie    De maatregel is volledig gerealiseerd. Voor
1999 was dit reeds in de Voorjaarsnota gebeurd, voor 2000 en latere jaren
is dit geëffectueerd en geïllustreerd in de Defensienota. In de
Defensienota zijn posterioriteiten en nieuwe prioriteiten aangekondigd, die
per saldo resulteren in de ombuiging van 170,2 miljoen. Bij Voorjaarsnota
2000 is een deel van de taakstelling de in de Defensienota voorziene opheffing
van een F-16 squadron gecompenseerd, nadat de Kamer had aangegeven het squadron
te willen behouden (20,4 miljoen vanaf 2000).      Overige ombuigingen57196309594 1. Versneld afschaffen BWS002766Gerealiseerd door
een verlaging van de rijkssubsidiëring aan budgethouders en corporaties.
Er zal geen besparingsverlies optreden.2. Verrekening lokatiegebonden subsidies0232323In het Regeerakkoord is besloten tot een intertemporele compensatie op de
budgetten voor Locatiegebonden Subsidies (BLS) van 2000 t/m 2002 naar 2003
en 2004. De kasverschuiving was ingeboekt met de verwachting dat de woningbouwrealisaties
op Vinexlokaties zou achterblijven en zich in latere jaren zou herstellen.
Gebleken is dat de realisaties toch op schema liggen en derhalve is de intertemporele
compensatie bij Voorjaarsnota 2000 teruggedraaid.3. Vermindering subsidies en kredieten EZ18364350Invulling heeft plaatsgevonden op diverse artikelen op de begroting van Economische
Zaken waar subsidies en kredieten worden verantwoord. De taakstelling is voor
het jaar 1999 en 2000 is volledig gerealiseerd. Voor 2001 en later worden
geen besparingsverliezen voorzien.4. Vermindering kredieten FIN9181818De maatregel is verwerkt
op het artikel bijzondere financiering.5. Verhogen boeten en transacties27272727In het Regeerakkoord
is de raming voor Boeten en Transacties verhoogd met structureel 27 miljoen.
Deze hogere opbrengsten zijn inmiddels meer dan gerealiseerd: de opbrengsten
boeten en transacties liggen hoger dan de Regeerakkoordtaakstelling.6. Fraudeplan– 101963129De besparing wordt
gerealiseerd door verschillende fraudebestrijdingsmaatregelen, op de terreinen
van SZW, de fiscaliteit en de horizontale fraudebestrijding (i.h.b. politie,
magistratuur en bijzondere opsporingsdiensten). De maatregelen worden op dit
moment geïmplementeerd. Vooralsnog zijn er geen redenen om aan te nemen
dat de ombuiging niet gerealiseerd zal worden.7. Tegengaan misbruik en oneigenlijk gebruik fiscale
regelgeving04568227De Regeerakkoordombuiging wordt ingevuld binnen een integraal
pakket voor ondernemers (ondernemerspakket 21e eeuw). Het wetsvoorstel terzake
is naar de Tweede Kamer gestuurd en is in werking getreden per 2001. Op dit
moment is er geen aanleiding om besparingsverliezen te veronderstellen.8. Algemene indexatie eigen bijdragen13274054Deze maatregel is bij Miljoenennota 1999 naar rato toegedeeld aan de diverse
begrotingen. De begrotingsramingen zijn structureel verlaagd en er zullen
geen besparingsverliezen optreden. 0000 Totaal6801 6002 5003 472 Tabel 4: Regeerakkoordombuigingen
ZorgOmbuigingen (in miljoenen euro's)1999200020012002Stand van
Zaken1. Koopmans (*) totaal140230455725Tijdens het
Regeerakkoord 1998 is ter compensatie van de verwachte benodigde groei van
het geneesmiddelenkader een pakket maatregelen afgesproken, beter bekend als
«Koopmans». Dit pakket bestaat uit vier onderdelen:Waarvan:     1a. Poliklinisch voorschrijven 80160240Besloten is tot de maatregel poliklinisch
voorschrijven. Dit kwam erop neer dat geneesmiddelen die door specialisten
in de polikliniek worden voorgeschreven onder het ziekenhuis worden gebracht.
Er is sprake van een besparingsverlies van 45,5 mln.1b. FTTO's/EVS  135315In de meerjarenafspraken is overeengekomen
dat de Landelijke Huisartsenvereniging en het Nederlandse Huisartsen Genootschap
het Elektronisch Voorschrijfsysteem (EVS) in de huisartsenpraktijken zullen
invoeren. Een deel van de taakstelling m.b.t. het EVS is gehaald (25 miljoen),
maar de invoering van het EVS heeft niet tot de totaal geboekte besparing
geleid. Er zijn aanvullende taakstellingen geformuleerd om het besparingsverlies
(61,4 mln) te dekken.1c. Hardlopers10203040Een klein aantal geneesmiddelen,
zoals maagzuurremmers en cholesterolverlagers, heeft de afgelopen jaren een
forse (volume)groei gekend. Voor het voorschrijven van deze middelen zijn
protocollen ontwikkeld.1d. Buiten WTG130130130130Op aandringen van de Tweede Kamer
zijn bij de uitvoering van deze maatregel de chronisch zieken ontzien, waardoor
een besparingsverlies van 65 mln is opgetreden.2. Besparing uitvoeringskosten zorgverzekeraars23454545De besparing op de uitvoeringskosten eigen bijdragen is gerealiseerd.3. Verhaalsrecht AWBZ071420Het wetsvoorstel hiertoe
is door de Tweede Kamer aangenomen.4. Doelmatiger inkoop04591136Deze taakstelling is verwerkt in de meerjarenafspraken
met de zorginstellingen.Totaal3035571 0601 651 * Voor een uitgebreidere toelichting op de ombuigingen in het geneesmiddelendossier
wordt verwezen naar een separate notitie.Lijst van gebruikte afkortingen A&K-analysesAfhankelijkheids-
en KwetsbaarheidsanalysesABWAlgemene BijstandswetAMA-beleidAlleenstaande
Minderjarige AsielzoekersANWAlgemene NabestaandenwetAOWAlgemene OuderdomswetARAlgemene RekenkamerAWBZAlgemene Wet Bijzondere
ZiektekostenAWFAlgemene WerkloosheidsfondsBBPBruto Binnenlands
ProductBNPBruto Nationaal ProductBORBereikbaarheidsoffensief
voor de RandstadBTWBelasting Toegevoegde
WaardeBVEBeroepsonderwijs en
VolwasseneneducatieBZKMinisterie van Binnenlandse
Zaken en KoninkrijksrelatiesCBGCollege Beoordeling
GeneesmiddelenCBICentrum tot Bevordering
van Import uit OntwikkelingslandenCDICoördinerend
Directeur InkoopCDM/JIClean Development
Mechanism Joint ImplementationCRIEMCriminaliteit in
relatie tot integratie van etnische minderhedenCWComptabiliteitswetDefMinisterie van DefensieDOREACDoorlichting Regelingen
op Accountancy-aspectenDTODefensie Telematica
OrganisatieEAREuropese AanbestedingsregelsEHSEcologische HoofdstructuurEMUEconomische en Monetaire
UnieESFEuropees Sociaal FondsEUEuropese UnieFESFonds Economische
StructuurversterkingHBOHoger BeroepsonderwijsHGISHomogene groep Internationale
samenwerkingHIPCHighly Indebted Poor
CountriesHRMHuman Resource ManagementHSLHoge SnelheidslijnI/D-banenInstroom- DoorstroombanenIBOInterdepartementaal
BeleidsonderzoekICTInformatie- en CommunicatietechnologieINDImmigratie- en NaturalisatiedienstKLPDKorps Landelijke
PolitiedienstenKNMIKoninklijk Nederlands
Meteorologisch InstituutKPNKoninklijke PTT NederlandKvWKeuringsdienst van
WarenLNVMinisterie van Landbouw
Natuurbeheer en VisserijMBOMiddelbaar BeroepsonderwijsMKBMidden- en KleinbedrijfNVVPNationale Verkeers-
en Vervoers PlanOC&WMinisterie van
Onderwijs Cultuur en WetenschappenPGBPersoonsgebonden BudgetPIAProfessioneel Inkopen
en AanbestedenRADRijksarchiefdienstRBGRijksbegrotingRGDRijksgebouwendienstRWTRechtspersonen met
een Wettelijke TaakSUWIStructuur Uitvoering
Werk en InkomenSZWMinisterie van Sociale
Zaken en WerkgelegenheidTPGTNT Post GroepV&WMinisterie van
Verkeer en WaterstaatVBTBVan Beleidsbegroting
tot BeleidsverantwoordingVIRVoorschrift Informatiebeveiliging
RijksoverheidVROMMinisterie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVWSMinisterie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportWAOWet op de ArbeidsongeschiktheidsverzekeringWAZWet Arbeidsongeschiktheidsverzekering
ZelfstandigenWGFWachtgeldfondsWIWWet Inschakeling WerklozenWOWetenschappelijk OnderwijsWSWWet Sociale WerkvoorzieningZFWZiekenfondswetTrefwoordenlijstAardgasbaten 23, 39, 40, 93, 113, 133Agentschappen 27, 28, 37, 49, 53, 54, 55, 132Algemene Rekenkamer 5, 7, 30, 31, 155AOW 6, 22, 25, 37, 48, 49, 51, 58, 60, 113, 155Arbeidsmarktknelpunten 11, 18, 72, 73, 74, 77, 83, 84, 101, 103, 126Arbeidsmarkt 11, 17, 19, 30, 35, 37, 39, 40, 50, 51, 53, 63, 74, 76, 98,
100, 103, 115, 119, 123, 125, 127, 130, 145Audit 27, 29, 30, 31, 32Baseline financieel en materieelbeheer 27, 28, 31Bedrijfsvoering 7, 27, 28, 29, 30, 33, 37, 71, 80, 93Begrotingsbeleid 7, 9, 41, 50Belastingherziening 16, 17, 20Belastinginkomsten 19, 21Belastingontvangsten 7, 10, 19, 20, 21, 23, 37, 38, 40, 45, 47, 48, 49,
57Belasting 49, 53Beleidsprioriteiten 9, 33, 34Controleerbaarheid 27, 29, 31Dechargeverlening 5, 7Economische groei 9, 14, 21, 22, 23, 82, 86, 118Eigentijds Begroten 34EMU-saldo 7, 9, 10, 23, 26, 38, 45, 54, 59EMU-schuld 7, 9, 10, 23, 26, 38, 45, 59, 140Financieel beheer 5, 6, 27, 28, 32, 76Governance 39ICT 11, 14, 15, 73, 74, 93, 99, 125, 143, 144, 149, 155Informatiebeveiliging 27, 29, 156Infrastructuur 6, 10, 11, 13, 15, 20, 39, 46, 48, 73, 88, 90, 91, 103,
109, 113, 121, 139, 143, 144, 150Inkomensbeleid 11, 12, 145Inkoop en Europese Aanbestedingsregels 28Integriteit en fraude 27, 29Intensiveringen 7, 10, 11, 14, 16, 18, 37, 41, 143, 147Internationaal en defensie 11, 15Materieelbeheer 27, 28, 31Natuur en milieu 14Onderschrijding 17, 18, 19, 45, 46, 49, 51, 52Onderuitputting 9, 19, 98, 99, 123, 124Onderwijs 6, 10, 11, 12, 15, 18, 35, 39, 40, 46, 48, 62, 70, 72, 73, 75,
78, 104, 105, 143, 144, 149, 151, 155, 156Overschrijding 17, 18, 19, 127Premieontvangsten 7, 22, 41, 57, 58, 82Progressiefactor 21, 22, 23Rechtspersonen met een wettelijke taak 27, 30Regeerakkoord 7, 10, 15, 24, 40, 41, 77, 86, 107, 113, 143, 144, 154Reviewbeleid 27, 30Sociale Zekerheid 17, 18, 37, 39, 40, 49, 51, 58, 63, 115, 117, 119, 123,
129, 130, 151 Staatsbalans 7, 131, 137Toezichtvisies 30Uitgavenkader 9, 10, 17, 19, 38, 41, 45, 46, 49, 51, 113, 118, 151Uitgavenreserve 18, 41, 45, 49, 53Uitgaventoetsing 7, 17, 18Uitvoerbaarheid 27, 29VBTB 5, 27, 31, 33, 34, 61, 156Veiligheid 10, 11, 15, 16, 18, 71, 74, 83, 84, 89, 90, 94, 96, 103, 105,
111, 144, 146, 147Vennootschapsbelasting 20, 22, 40, 57, 61, 82, 133WAO 122Werkgelegenheid 6, 10, 12, 13, 16, 21, 22, 39, 46, 48, 50, 52, 74, 98,
99, 123, 124, 145, 156WW 122Zorg 10, 11, 13, 14, 16, 19, 28, 35, 37, 39, 40, 45, 46, 49, 50, 52, 53,
58, 60, 63, 69, 71, 74, 75, 77, 84, 101, 103, 115, 117, 126, 129, 138, 141,
142, 145, 147, 149, 151, 152, 154 XNoot1Ten opzichte van de in artikel 68, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
genoemde uiterste datum van 1 september is de procedure van dechargeverlening
vervroegd naar de derde woensdag van mei (voor 2002 geldt in verband met het
verkiezingsreces de eerste woensdag in juni). De derde woensdag van mei markeert
het eind van het versnellingstraject van de verantwoordingsprocedure dat enige
jaren geleden in samenspraak met de Tweede Kamer der Staten-Generaal is ingezet.
Dit einddoel van de versnelling is in de nota Van Beleidsbegroting
tot Beleidsverantwoording (VBTB) (Kamerstukken II, 1998–1999,
26 573) aangekondigd. Daarin is ook voorgesteld een aantal verantwoordingsdocumenten
een andere benaming te geven. De thans aangeboden verantwoordingsdocumenten
wijken daarom qua naamgeving af van de in artikel 68, tweede lid, benoemde
stukken (de departementale jaarverslagen in plaats van de financiële
verantwoordingen en het financieel jaarverslag van het Rijk in plaats van
de financiële verantwoording van het Rijk). De hiermee samenhangende
aanpassingen van de Comptabiliteitswet worden doorgevoerd in de nieuwe Comptabiliteitswet
2001 (Kamerstukken II, 2002–2001, 27 849).XNoot1Nationale Verkeers- en Vervoers Plan.XNoot1De termen «agentschap» en «baten-lastendienst»
worden regelmatig door elkaar gebruikt. Inhoudelijk bestaat er geen verschil
tussen de twee begrippen. In dit document wordt de term agentschap gebruikt.XNoot1Doorlichting Regelingen op Accountancy-aspecten.XNoot1(Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, nr. 26 573, nr. 70).XNoot2Een nadere analyse van de door de Kamer gevraagde prestatiegegevens leert
dat het niet om 188 prestatiegegevens gaat – zoals in het FJR 2000 nog
staat vermeld – maar om 181 prestatiegegevens. Dit heeft geen invloed
gehad op het absolute aantal prestatiegegevens dat direct geleverd is. Het
percentage «prestatiegegevens direct geleverd» is daardoor 3%-punt
(61% i.p.v. 58%) hoger dan verwacht. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28380-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl