Wet veiligheidsonderzoeken; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24023, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

04-01-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24023 nr. 5

28-12-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen 1.1. Inleiding1.2. Beveiligingstaak en veiligheidsonderzoeken 1.2.1. Te beschermen belangen/vitale onderdelen1.2.2. Beveiligingsmaatregelen1.3. De huidige wet- en regelgeving1.4. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel 1.4.1. Hoofdlijnen van de procedure1.4.2. Waarborgen voor de betrokkene1.4.3. Herhaalonderzoeken1.4.4. Nationaliteitsvereisten1.5. Algemene wetgevingsaspecten2. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 10Artikel 12Artikel 13Artikel 16 en artikel 17Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24023Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 023Regelen inzake het verrichten van veiligheidsonderzoeken (Wet veiligheidsonderzoeken)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 28 december 1995 1. Algemeen 1.1. InleidingMet genoegen heeft de regering geconstateerd dat de leden van de fracties
die zich hierover in het verslag hebben uitgesproken, instemmen met wettelijke
regeling van de veiligheidsonderzoeken en met de keuze voor een uniforme regeling
voor overheids- en particuliere sector. Ook was de regering verheugd dat de
op dit punt in de memorie van toelichting gegeven interpretatie van artikel
10 van de Grondwet door deze leden werd onderschreven.Naar aanleiding van de verwijzing in de memorie van toelichting naar artikel
2 Ambtenarenwet vroegen de leden van de fractie van D66 om welke personen
werkzaam in de openbare dienst het hierbij gaat. Met de verwijzing naar het
eerste lid van dit artikel (abusievelijk staat in de memorie van toelichting:
tweede lid) is beoogd aan te geven dat de daar genoemde functionarissen, voor
wie het Algemeen Rijksambtenarenreglement niet geldt, in beginsel ook onder
de werking van de Wet veiligheidsonderzoeken zullen vallen. Een aantal van
de daar genoemde functies valt overigens onder de in artikel 10 van het wetsvoorstel
opgenomen uitzonderingen. In hoeverre de overige vermelde functies voor aanwijzing
als vertrouwensfunctie in aanmerking komen, hangt af van de vraag of zij de
mogelijkheid bieden de veiligheid of andere gewichtige belangen van de staat
te schaden. Met de verwijzing naar artikel 2 is niet beoogd hierover een uitspraak
te doen.In antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie over het Arbeidsovereenkomstenbesluit
melden wij dat de intrekking van dit besluit per 1 januari jl. inderdaad tot
gevolg heeft dat er geen sprake meer kan zijn van arbeidscontractanten in
dienst van de rijksoverheid, maar alleen nog maar van ambtenaren, op wie de
nu nog bestaande regelingen van toepassing zijn. De leden van de fractie van D66 vroegen voorts waarom het wetsvoorstel
geen regeling bevat over de bewaring, vernietiging en inzage van gegevens
betreffende veiligheidsonderzoeken.Het antwoord op die vraag is dat daarvoor – zoals de leden van de
D66-fractie zelf al aangeven – regelingen met een meer algemeen karakter
bestaan. Wij vinden het niet wenselijk voor de bewaring, vernietiging en inzage
van persoonsgegevens die in het kader van een veiligheidsonderzoek worden
verzameld, een aparte regeling te treffen. Overigens bestaat aan een dergelijke
regeling ook geen behoefte. Ter toelichting dient het volgende.De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (verder: Wet IVD) bevat
in artikel 16 en de op dat artikel gebaseerde Privacyregelingen een regeling
over onder andere de bewaring, vernietiging en inzage van persoonsgegevens
die bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten berusten. De Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State heeft vorig jaar artikel 16 van de Wet IVD en de Privacyregeling
BVD, voor zover betrekking hebbend op inzage van persoonsgegevens, buiten
toepasssing gelaten in verband met strijdigheid met artikel 8 EVRM. De desbetreffende
uitspraken van de Afdeling gelden mutatis mutandis voor de MID. Voor een uitgebreide
bespreking van deze uitspraken wordt verwezen naar de nota die bij brief van
18 april 1995 (Kamerstukken II 1994/95, 22 036, nr. 6) aan de Tweede
Kamer is aangeboden. In deze nota wordt aangekondigd dat de Wet IVD in die
zin zal worden gewijzigd dat de regeling inzake inzage van gegevens de toets
van artikel 8 EVRM kan doorstaan.Zowel de tot voor kort van toepassing zijnde regeling als de toekomstige
regeling in de Wet IVD inzake de inzage van persoonsgegevens die bij inlichtingen-
en veiligheidsdiensten berusten, hebben betrekking op alle persoonsgegevens
die daar berusten, en dus ook op persoonsgegevens die in het kader van een
veiligheidsonderzoek zijn verzameld. Hetzelfde geldt vanzelfsprekend voor
de Wet openbaarheid van bestuur, de regeling die op dit moment van toepassing
is op inzage van deze gegevens. Ook de regelingen inzake bewaring en vernietiging –
gedeeltelijk de eerder genoemde Privacyregeling, gedeeltelijk de Archiefwet –
maken geen onderscheid tussen verschillende soorten persoonsgegevens die bij
inlichtingen en veiligheidsdiensten berusten. Dat zou overigens praktisch
ook niet goed mogelijk zijn. De op bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
berustende persoonsgegevens betrekking hebbende bepalingen zijn dus onverkort
op gegevens inzake veiligheidsonderzoeken van toepassing en bieden daarvoor
een sluitende regeling. Er is dan ook geen reden op dit punt bijzondere voorschriften
in de Wet veiligheidsonderzoeken op te nemen. 1.2. Beveiligingstaak en veiligheidsonderzoeken 1.2.1. Te beschermen belangen/vitale onderdelenDe leden van de GPV-fractie plaatsten enkele kanttekeningen bij en stelden
enkele vragen over het gebruik en de reikwijdte van de begrippen veiligheid
en andere gewichtige belangen van de Staat. Zij achtten een nadere specificatie
van het containerbegrip veiligheid noodzakelijk. Naar aanleiding hiervan merken
wij het volgende op.Met het wetsvoorstel wordt een nadere regeling getroffen met betrekking
tot de in de Wet IVD aan de BVD en de MID opgedragen taak tot het verrichten
van veiligheidsonderzoeken. De invulling van de «open» begrippen
veiligheid en andere gewichtige belangen van de Staat dient dan ook plaats
te vinden tegen de achtergrond van die wet. Met de Wet IVD wordt beoogd gewichtige
staatsbelangen te beschermen tegen systematische heimelijke aantastingen waardoor
onaanvaardbare risico's voor die belangen ontstaan. De bescherming dient plaats
te vinden door het verzamelen van inlichtingen over dreigende aantastingen,
zodat deze kunnen worden verijdeld. Daarnaast dient het treffen
van beveiligingsmaatregelen te worden bevorderd. De kwetsbaarheid van de belangen
wordt daardoor verminderd. Een van die maatregelen betreft het verrichten
van veiligheidsonderzoeken. Gelet op de met deze onderzoeken gepaard gaande
inbreuken op de privacy moeten zij het sluitstuk vormen van de te treffen
maatregelen. Tot de onderzoeken kan slechts worden over gegaan wanneer de
resterende risico's dit rechtvaardigen. Welke belangen nu precies voor bescherming
door de BVD en de MID in aanmerking komen en of daarbij ook het instrument
van het veiligheidsonderzoek dient te worden gehanteerd, kan niet op voorhand
worden aangegeven. Veel hangt af van de concrete omstandigheden. Uiteindelijk
moet in samenspraak tussen regering en parlement worden beslist wanneer de
diensten activiteiten ontplooien en welke activiteiten dat zijn. Naar buiten
toe dient hierover uiteraard wel duidelijkheid te bestaan. Bij het verrichten
van veiligheidsonderzoeken is die duidelijkheid altijd aanwezig omdat de functies
in verband waarmee de onderzoeken worden ingesteld formeel dienen te worden
aangewezen. De democratische rechtsorde behoort zeker tot de belangen die
voor bescherming in aanmerking komen. Dit belang wordt niet alleen vermeld
in de Wet IVD. Het wetsvoorstel noemt in artikel 6, tweede lid, sub c, activiteiten
die een bedreiging kunnen vormen voor het voortbestaan van de democratische
rechtsorde ook expliciet als een punt waaraan bij het veiligheidsonderzoek
aandacht dient te worden geschonken. Op dit moment kan echter nog niet worden
overzien in hoeverre het instrument van het veiligheidsonderzoek moet worden
ingezet bij de bescherming van de democratische rechtsorde tegen aantastingen
van de integriteit. De BVD doet thans onderzoek naar de waarde die dit instrument
kan hebben om de openbare sector minder kwetsbaar te maken voor integriteitsaantastingen.
Evenmin kan op dit moment de vraag worden beantwoord of het veiligheidsonderzoek
een rol kan spelen bij de bescherming van het belang van de economische veiligheid.
Onderzocht wordt thans of dit belang in meer algemene zin in aanmerking komt
voor bescherming door de BVD. Ook door de MID wordt periodiek onderzocht welke
belangen uit een oogpunt van integriteit een veiligheidsonderzoek rechtvaardigen
en welke functies in dit verband als vertrouwensfuncties moeten worden aangemerkt.
De vraag of er veiligheidsonderzoeken moeten worden ingesteld kan eerst aan
de orde komen wanneer deze preliminaire vragen zijn beantwoord. Een scherpe
afbakening van de begrippen veiligheid en andere gewichtige belangen van de
Staat is, zoals uit het voorgaande blijkt, niet mogelijk. Een heldere motivering
van een besluit waarbij een vertrouwensfunctie in concreto wordt aangewezen,
zal echter veelal kunnen voorkomen dat er een conflict ontstaat over de juistheid
van de aanwijzing. Uiteraard blijft een verschil van inzicht altijd mogelijk.
In een dergelijk geval kan uiteindelijk de rechter om een oordeel worden gevraagd. 1.2.2. BeveiligingsmaatregelenDe leden van de fractie van D66 vroegen naar de herkomst van de gegevens
waarop het in de toelichting bij het wetsvoorstel opgenomen overzicht van
bestaande vertrouwensfuncties is gebaseerd.Deze gegevens zijn ontleend aan de lijsten met vertrouwensfuncties die
de BVD en de MID bijhouden om uitvoering te kunnen geven aan de in de Wet
IVD aan hen opgedragen taak tot het verrichten van veiligheidsonderzoeken.
Deze lijsten omvatten zowel de vertrouwensfuncties bij de overheid als de
functies bij het bedrijfsleven in verband waarmee veiligheidsonderzoeken worden
ingesteld. Vanzelfsprekend zijn ook de in het overzicht opgenomen gegevens
betreffende de aantallen ingestelde veiligheidsonderzoeken afkomstig van de
BVD en de MID. De aan het woord zijnde leden vroegen verder of het beleid er nog steeds
op is gericht het aantal vertrouwensfuncties te verminderen en of dit niet
betekent dat regelmatig dient te worden bekeken of een aangewezen vertrouwensfunctie
nog wel als zodanig moet worden aangemerkt.Het beleid met betrekking tot het aanwijzen van vertrouwensfuncties is
en blijft er op gericht uitsluitend die functies aan te wijzen waarbij dit
gelet op de risico's voor gewichtige staatsbelangen strikt noodzakelijk is.
In het verleden kon dit beleid leiden tot een vermindering van het aantal
vertrouwensfuncties omdat bij periodieke evaluaties van de aangewezen functies
bleek dat de noodzakelijke risicobeperking ook kon worden bereikt door het
treffen van andere beveiligingsmaatregelen die minder diep ingrijpen in de
privacy. Aan die situatie komt nu geleidelijk aan een einde omdat vrijwel
overal de toestand is bereikt dat het veiligheidsonderzoek het noodzakelijke
sluitstuk op de beveiliging vormt. Denkbaar is zelfs dat het aantal vertrouwensfuncties
stijgt wanneer er nieuwe risico's ontstaan die onvoldoende met maatregelen
buiten de sfeer van het veiligheidsonderzoek kunnen worden ingeperkt. Gelet
op het belang van periodieke evaluaties voor het zuiver houden van het bestand
aan vertrouwensfuncties zijn wij naar aanleiding van de vraag dienaangaande
van de leden van de fractie van D66 tot de conclusie gekomen dat in de wet
een verplichting tot periodiek evalueren dient te worden opgenomen. Het wetsvoorstel
wordt hiertoe bij nota van wijziging aangepast. 1.3. De huidige wet- en regelgevingDe vraag van de leden van de fractie van D66 of de criteria voor het aanwijzen
van vertrouwensfuncties, die zijn opgenomen in artikel 3 van het wetsvoorstel,
volstrekt identiek zijn aan de huidige criteria, beantwoorden wij bevestigend.
Op de vraag van dezelfde leden betreffende de in artikel 6 van het wetsvoorstel
genoemde aandachtspunten bij het veiligheidsonderzoek, antwoorden wij dat
er een verschil van meer redactionele aard bestaat met de aandachtspunten
zoals die zijn opgenomen in artikel 9b van het Algemeen Rijksambtenarenregelement
en in vergelijkbare rechtspositieregelingen voor defensie-personeel. In artikel
6 van het wetsvoorstel is niet expliciet bepaald dat het veiligheidsonderzoek
ook omvat «het verifiëren en zo nodig aanvullen van gegevens die
door betrokkene desgevraagd zijn verstrekt en uit oogpunt van veiligheid of
andere gewichtige belangen van de Staat van belang zijn voor de vervulling
van de betreffende vertrouwensfunctie», zoals nu wel in de hiervoor
genoemde regelingen is bepaald. Reden voor het achterwege laten van dit «criterium»
in artikel 6 van het wetsvoorstel is dat de opneming daarvan overbodig werd
geacht. Vanzelfsprekend is het uit een oogpunt van de veiligheid of andere
gewichtige belangen van de Staat voor de vervulling van de desbetreffende
vertrouwensfunctie (vergelijk artikel 6, tweede lid, eerste zin, van het wetsvoorstel)
van belang om de door betrokkene verstrekte gegevens te verifiëren en
zonodig aan te vullen.Verder stelden de leden van de fractie van D66 de vraag hoeveel van de
171 sollicitanten die in 1993 op basis van een door de BVD uitgevoerd veiligheidsonderzoek
werden afgewezen, daartegen beroep of bezwaar hebben ingesteld. Dit aantal
bedraagt 18. In 3 gevallen had dit voor betrokkene een positief resultaat. 1.4. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel 1.4.1. Hoofdlijnen van de procedureZowel de leden van de fractie van D66 als die van de fractie van het GPV
hebben opmerkingen gemaakt en vragen gesteld die samenhangen met het
besluit-karakter van de beslissing tot aanwijzing van (een) functie(s) als
vertrouwensfuncties. In reactie daarop het volgende.Het besluit tot aanwijzing van een of meerdere functies als vertrouwensfuncties
is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht waartegen beroep
openstaat bij de rechtbank. Het antwoord op de vraag wie tegen dit besluit
op grond van artikel 8:1 Algemene wet bestuursrecht beroep kunnen aantekenen,
hangt met name af van de invulling die de rechter aan het begrip belanghebbende
uit artikel 8:1 jo. artikel 1:2 Algemene wet bestuursrecht in dit verband
zal geven. Naar verwachting zal een werkgever als belanghebbende worden beschouwd
als een of meer functies bij hem als vertrouwensfunctie worden aangewezen.
Voor een (toekomstige) sollicitant ligt dit waarschijnlijk anders, terwijl
de zittende functionaris wiens functie door wijziging van de functiebestanddelen
wordt aangewezen als vertrouwensfunctie, vermoedelijk weer wel als belanghebbende
zal worden aangemerkt.Bij de leden van de GPV-fractie is de vraag gerezen of het aanwijzen van
vertrouwensfuncties wel past bij verzelfstandiging en privatisering. Uit de
toelichting op de vraag blijkt dat de leden van de GPV-fractie er impliciet
vanuit gaan dat vertrouwensfuncties eigenlijk alleen bij de overheid op zijn
plaats zijn. Anders is moeilijk verklaarbaar waarom het aanwijzen van vertrouwensfuncties
niet past bij ontwikkelingen als privatisering en verzelfstandiging. De vooronderstelling
dat vertrouwensfuncties alleen bij de overheid kunnen voorkomen, is echter
niet juist. Ook in de particuliere sector bestaan van oudsher functies waarvoor
een veiligheidsonderzoek contractueel een vereiste was of een dergelijk onderzoek
op basis van vrijwilligheid plaatsvond, zowel bij voorbeeld bij defensie-
orderbedrijven als in de vitale sectoren. Ook in dergelijke functies is het
immers mogelijk de veiligheid of andere gewichtige belangen van de staat te
schaden. Wel is het zo dat privatisering en verzelfstandiging gepaard kunnen
gaan met een toename van het aantal vertrouwensfuncties buiten de overheidssector.
Hiertegen behoeft nu juist echter geen bezwaar te bestaan, omdat de overheid
via onder andere het aanwijzen van die functies als vertrouwensfuncties de
mogelijkheid behoudt een beveiligingsbeleid te voeren, ook al maken de geprivatiseerde
of verzelfstandigde organisaties niet langer onderdeel uit van de overheidssector.De leden van de GPV-fractie vroegen voorts of het ter voorkoming van benadeling
van concurrerende bedrijven niet noodzakelijk is messcherpe criteria te ontwikkelen
voor de aanwijzing van vertrouwensfuncties. Met de leden van de GPV-fractie
menen wij dat een consequente koers bij de aanwijzing van vertrouwensfuncties
van eminent belang is. Messcherpe criteria zijn echter in verband met de vereiste
flexibiliteit niet mogelijk. Maar natuurlijk mag het niet zo zijn dat de ene
onderneming in vergelijking met de andere onderneming «benadeeld»
zou worden doordat in het ene geval een functie wel als vertrouwensfunctie
wordt aangewezen, terwijl dat in het andere geval bij een functie met dezelfde
functie-inhoud niet zou gebeuren. De consequente invulling is bovendien niet
alleen van belang in de particuliere sector, maar ook binnen de overheid zelf.
Om die redenen zal periodiek moeten worden bekeken of de aanwijzing van een
functie als vertrouwensfunctie moet worden gehandhaafd (zie hierover verder
par. 1.2.2.). Tenslotte kan er nog op worden gewezen dat de aanwijzing van
een functie als vertrouwensfunctie door de rechter kan worden getoetst. 1.4.2. Waarborgen voor de betrokkeneHet verheugt ons dat de leden van de CDA-fractie en van de D66-fractie
hun waardering uitspraken voor de voorgestelde uniforme rechtsbeschermingsregeling. Op de bezwaren van de leden van de PvdA-fractie inzake het niet geregeld
zijn van de gevolgen van de weigering van een verklaring van geen bezwaar
aan personen wier functie na aanvang van de vervulling daarvan alsnog tot
vertrouwensfunctie wordt verklaard, wordt in het vervolg van deze nota ingegaan
naar aanleiding van de meer gedetailleerde kritiek van de fractie op dit punt
bij artikel 5.De vraag van de leden van de CDA-fractie of artikel 60 van de Wet op de
telecommunicatievoorzieningen wijziging behoeft, wordt ontkennend beantwoord.
De in artikel 60 neergelegde bevoegdheid van de Minister van Verkeer en Waterstaat
om aan de concessiehouder, onderscheidenlijk de houder van een vergunning
voorschriften te geven ten aanzien van de door deze te nemen organisatorische
en personele maatregelen en de daaraan in het tweede lid van het artikel gegeven
precisering blijft ook na de totstandkoming van de Wet veiligheidsonderzoeken
ongewijzigd van kracht. Wel zullen de terzake op basis van artikel 60 door
de Minister van Verkeer en Waterstaat aan de Koninklijke PTT Nederland NV
gegeven voorschriften aanpassing behoeven.De leden van de fractie van D66 wensten enige nadere uitleg over het door
de BVD of de MID verstrekken van informatie aan een werkgever over een persoon
ten aanzien van wie een verklaring van geen bezwaar is afgegeven.Bij deze informatieverstrekkingen gaat het om beveiligingsrelevante gegevens
die niet zwaar genoeg zijn om een verklaring van geen bezwaar te weigeren.
Deze gegevens betreffen veelal de persoonlijke gedragingen en omstandigheden
van de betrokkene. Gedacht kan worden aan de situatie waarin iemand in een
crimineel milieu verkeert zonder zelf strafbare feiten te plegen. Dit maakt
de betrokken persoon uit beveiligingsoogpunt kwetsbaar maar behoeft niet noodzakelijk
te leiden tot het weigeren van een verklaring van geen bezwaar. De BVD en
de MID dienen de hierbedoelde gegevens gelet op hun beveiligingsbevorderende
taak bij de werkgever bekend te stellen zodat deze zijn verantwoordelijkheden
ten aanzien van de beveiliging kan dragen. De werkgever kan dan de gegevens
met de vertrouwensfunctionaris bespreken en deze vanuit beveiligingsoogpunt
extra aandacht en begeleiding geven. Er wordt nog eens nadrukkelijk op gewezen
dat de hier bedoelde informatie alleen mag worden verstrekt, nadat door de
werkgever een beslissing is genomen over de aanstelling van betrokkene in
de vertrouwensfunctie, zodat die beslissing door de informatie niet kan worden
beïnvloed.De leden van de GPV-fractie stelden enige vragen over de samenwerking
van de BVD en de MID bij het verrichten van veiligheidsonderzoeken.Artikel 13, eerste lid, van de Wet IVD bepaalt dat de BVD en de MID elkaar,
mede door het verschaffen van gegevens, zoveel mogelijk medewerking verlenen.
Verder vloeit uit artikel 15 van de Wet IVD voort dat bij het vergaren van
gegevens voor de uitvoering van veiligheidsonderzoeken er een voortdurende
wederzijdse afstemming plaatsvindt tussen de BVD en de MID. Op grond van deze
bepalingen vindt tussen de BVD en de MID geregeld overleg plaats over het
verrichten van veiligheidsonderzoeken. Dit overleg omvat zowel beleids- als
uitvoeringsaangelegenheden. Bovendien vindt in het kader van de door de MID
uit te voeren veiligheidsonderzoeken altijd een naslag plaats in de gegevensbestanden
van de BVD. Wanneer een persoon overgaat van een vertrouwensfunctie in de
militaire sector naar een vertrouwensfunctie in de civiele sector of omgekeerd,
wordt er niet anders gehandeld dan wanneer een persoon binnen één
van die sectoren overgaat naar een andere vertrouwensfunctie. Dat wil zeggen
dat er slechts een nader onderzoek wordt ingesteld indien er sprake is van
een overgang naar een uit beveiligingsoogpunt zwaardere vertrouwensfunctie
of wanneer er na het eerdere onderzoek zoveel tijd is verstreken
dat er zich een wijziging kan hebben voorgedaan in de gegevens waaraan in
het kader van het veiligheidsonderzoek aandacht wordt besteed.Bij het opstellen van het wetsvoorstel is niet overwogen het verrichten
van veiligheidsonderzoeken te concentreren bij één dienst. De
taakverdeling van het wetsvoorstel sluit aan bij de situatie zoals die in
de praktijk is gegroeid. De BVD en de MID verrichten daarbij veiligheidsonderzoeken
op die terreinen waarop zij het meest thuis zijn. De efficiency is daarmee
gebaat.De leden van de GPV-fractie meenden dat er helderheid dient te bestaan
over de mogelijkheid van het uitbesteden van het verrichten van veiligheidsonderzoeken
aan de politie, de Koninklijke marechaussee of particuliere onderzoeksbureaus.Bij en krachtens artikel 18 van de Wet IVD zijn ambtenaren van politie
en van de Koninklijke marechaussee aangewezen om werkzaamheden te verrichten
ten behoeve van de BVD. Deze werkzaamheden worden verricht overeenkomstig
de aanwijzingen van het hoofd van de BVD en onder verantwoordelijkheid van
de Minister van Binnenlandse Zaken. Binnen dit kader heeft het hoofd van de
BVD personeel van de Koninklijke marechaussee aangewezen om namens hem veiligheidsonderzoeken
uit te voeren in verband met de vervulling van vertrouwensfuncties op de luchthaven
Schiphol en op de regionale luchthavens. Gelet op de aanwezigheid van de Koninklijke
marechaussee op deze luchthavens kunnen de onderzoeken sneller en efficiënter
door personeel van de Koninklijke marechaussee dan door BVD-personeel worden
verricht. Bij de aanwijzing speelde, gelet op het grote aantal vertrouwensfuncties
op Schiphol, ook de capaciteitsfactor een rol. De Koninklijke marechaussee
hanteert bij het verrichten van de veiligheidsonderzoeken dezelfde normen
als de BVD. Op een zorgvuldige naleving van de regels oefent de BVD toezicht
uit.Op dit moment zijn er geen politiefunctionarissen aangewezen om veiligheidsonderzoeken
ten behoeve van de BVD te verrichten. Er zijn ook geen plannen om hiertoe
over te gaan. Een dergelijke aanwijzing zal eerst plaatsvinden indien capaciteits-
en efficiency-overwegingen daartoe aanleiding geven. Het uitbesteden van veiligheidsonderzoeken
aan particuliere onderzoeksbureaus ontbeert een wettelijke grondslag en is
naar ons oordeel ook niet wenselijk. Het verrichten van veiligheidsonderzoeken
is een typische overheidstaak. Bovendien verdragen de gesloten stelsels van
de justitiële documentatie en de politieregisters zich niet met het toelaten
van particuliere instanties tot deze bestanden.De leden van dezelfde fractie stelden de vraag hoe gegarandeerd kan worden
dat het verrichten van een veiligheidsonderzoek een sollicitatieprocedure
niet onnodig ophoudt.In antwoord hierop delen wij mede dat enig oponthoud soms onvermijdelijk
is. De BVD en de MID dienen echter – evenals andere overheidsorganen –
snel en efficiënt te werken. Het streven is dan ook aanhoudend gericht
op verbetering van deze punten. Te gelijkertijd wordt de kwaliteit van de
veiligheidsonderzoeken in het oog gehouden. Dit gelet op de te beschermen
staatsbelangen en het belang van de betrokken personen. In het kader van het
streven naar verbeteringen zijn de BVD en de MID inmiddels aangesloten op
de geautomatiseerde gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens. Aan
een geautomatiseerde aansluiting op justitiële bestanden wordt gewerkt.
Een en ander gebeurt vanzelfsprekend onder de nodige waarborgen die een ongeautoriseerd
gebruik van deze bestanden moeten voorkomen.De leden van de GPV-fractie vroegen welke rechtswaarborgen er voor betrokkene
bestaan, indien de weigering van een verklaring van geen bezwaar
wegens het ontbreken van voldoende gegevens het gevolg is van het te kort
schieten van de diensten bij het verrichten van het onderzoek.In de eerste plaats merken wij op dat het optreden van de veronderstelde
situatie niet erg waarschijnlijk is. De diensten zullen als professionele
met het verrichten van veiligheidsonderzoeken belaste organisaties al het
mogelijke doen om zich een gefundeerd oordeel te vormen en niet gaarne volstaan
met de conclusie dat men onvoldoende gegevens heeft om een oordeel te geven.
Niettemin is denkbaar dat in het bijzondere geval dat met een dergelijke conclusie
moet worden volstaan, aan de desbetreffende dienst een te kort schieten bij
het onderzoek kan worden verweten. In dat geval zou het onjuist zijn als de
dienst zich op het ontbreken van voldoende gegevens zou kunnen beroepen. Teneinde
buiten twijfel te stellen dat de dienst in zo'n geval zich daar inderdaad
niet op kan beroepen, zijn bij nota van wijziging in artikel 7, tweede lid,
de woorden «heeft opgeleverd» vervangen door: heeft kunnen opleveren.
Daarmee heeft de belanghebbende een duidelijke grond om, desgewenst, door
de rechter te laten toetsen of de dienst al het nodige heeft gedaan om zich
een gefundeerd oordeel te vormen. 1.4.3. HerhaalonderzoekenDe leden van de fractie van D66 achtten een striktere omschrijving wenselijk
van de mogelijkheid een herhaald veiligheidsonderzoek in te stellen. Zij verwezen
hierbij naar het in de memorie van toelichting genoemde voorbeeld dat er sprake
is van een belangrijke wijziging van de persoonlijke omstandigheden van de
functionaris.De in artikel 8 opgenomen omschrijving «indien hem blijkt van feiten
of omstandigheden die een hernieuwd veiligheidsonderzoek rechtvaardigen»
is inderdaad ruim, maar dat kan ook moeilijk anders. Het gaat om de situatie
dat iemand een functie uitoefent die de mogelijkheid biedt de veiligheid of
andere gewichtige belangen van de staat te schaden. Het beveiligingsbelang
brengt mee dat ten aanzien van een dergelijke functionaris opnieuw een veiligheidsonderzoek
wordt ingesteld, wanneer er rond zijn persoon sprake is van gebeurtenissen
of veranderde omstandigheden die de vraag oproepen of het destijds ingestelde
veiligheidsonderzoek nog voldoende waarborgen voor een goede beveiliging biedt.
Een nadere afgrenzing van de relevante feiten en omstandigheden is niet te
geven zonder daarbij het risico te lopen dat een hernieuwd veiligheidsonderzoek
aangewezen is, maar de wettelijke omschrijving daarvoor niet de mogelijkheid
biedt. Een belangrijke wijziging in iemands persoonlijke omstandigheden kan
zeker een goede reden zijn voor een herhaalonderzoek. Men denke zich de situatie
in dat van een bekleder van een vertrouwensfunctie bekend wordt dat hij banden
heeft met organisaties die bij terroristische acties betrokken zijn. Daarnaast
kan een herhaald veiligheidsonderzoek worden ingesteld in geval van uitzending
naar het buitenland van militairen, bijvoorbeeld in het kader van VN-operaties.De leden van de fractie van D66 stelden voorts de vraag of het niet juister
zou zijn om ook voor een herhaalonderzoek de schriftelijke instemming van
betrokkene voor te schrijven. Wij menen dat een dergelijke voorziening uit
het oogpunt van waarborging van de belangen van betrokkene niet noodzakelijk
is. Wie een vertrouwensfunctie vervult, heeft ingestemd met de instelling
van een veiligheidsonderzoek en heeft ook geaccepteerd dat periodiek of wanneer
daarvoor een bijzondere aanleiding bestaat, dit onderzoek kan worden herhaald.
Op grond van het bepaalde in artikel 4, tweede lid, dient de werkgever hem
hierover ook uitdrukkelijk te informeren. Er is dus geen reden om, als het
zo ver komt, betrokkene nog eens te vragen of hij met een herhaalonderzoek
instemt. Ook uit een oogpunt van vermijding van onnodige administratieve lasten achten wij het vragen van instemming bij herhaalonderzoeken niet wenselijk.
Wel is het wenselijk dat men van het feit dat een herhaalonderzoek wordt ingesteld
op de hoogte wordt gebracht.Uit het wetsvoorstel vloeit geen verplichting voort voor de werkgever
om aan een werknemer die naar aanleiding van de uitkomst van een herhaalonderzoek
uit zijn vertrouwensfunctie wordt ontheven, een andere betrekking aan te bieden
binnen de eigen organisatie. Wij wijzen de leden van de GPV-fractie, die hiernaar
vroegen, erop dat de situatie in dat geval niet anders is dan wanneer iemands
functie in de loop van zijn dienstverband als vertrouwensfunctie wordt aangewezen
en vervolgens de verklaring van geen bezwaar wordt geweigerd. Zoals in de
memorie van toelichting werd vermeld, ligt het voor de hand dat in zulke gevallen
wordt bezien of door functieverandering binnen de organisatie een aanvaardbare
oplossing kan worden bereikt. De rechten en verplichtingen van werknemer en
werkgever in zo'n situatie worden overigens bepaald door de voor de arbeidsrelatie
geldende regelingen. 1.4.4. NationaliteitsvereistenDe leden van de PvdA-fractie meenden dat het goed denkbaar is de eis van
het bezit van de Nederlandse nationaliteit ook te stellen met betrekking tot
bepaalde particuliere vertrouwensfuncties waarvan de vervulling sterk met
het staatsbelang verbonden is. De leden van de CDA-fractie wensten nadere
toelichting op het feit dat in het wetsvoorstel geen algemene bepaling is
opgenomen op grond waarvan voor de vervulling van een vertrouwensfunctie de
Nederlandse nationaliteit vereist is.Het stellen van de eis van het bezit van de Nederlandse nationaliteit
ten aanzien van vertrouwensfuncties in de particuliere sector zou, voor zover
het om onderdanen van de Europese Unie gaat, in strijd zijn met het in artikel
48 van het EEG-verdrag neergelegde beginsel dat er tussen de Lid-staten van
de Unie vrij verkeer van werknemers is zonder discriminatie. Dat deze eis
wel kan worden gesteld ten aanzien van vertrouwensfuncties bij de overheid
vloeit voort uit het vierde lid van artikel 48, waarin is vastgelegd dat de
bepalingen van dit artikel niet van toepassing zijn op de betrekkingen in
overheidsdienst. In de geest van artikel 1 van de Grondwet en artikel 26 van
het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten ligt
het naar ons oordeel voor de hand om ten aanzien van vertrouwensfuncties in
de particuliere sector de eis van Nederlanderschap vervolgens ook niet te
stellen voor niet-Nederlanders die géén EU-onderdaan zijn. Immers,
niet valt in te zien waardoor een onderscheid naar nationaliteit in dit opzicht
tussen niet-Nederlanders onderling zou kunnen worden gerechtvaardigd. Overigens
merken wij nog op dat, indien het al wenselijk zou zijn voor bepaalde vertrouwensfuncties
in de particuliere sector de eis van Nederlanderschap te stellen, –
anders dan de PvdA-fractie lijkt te suggereren – niét zou kunnen
worden volstaan met opneming van deze eis in het besluit waarmee de functie
als vertrouwensfunctie wordt aangewezen. Het stellen van een dergelijke eis
zou een basis in de wet moeten krijgen.De leden van de fractie van D66 vonden de motivering voor het stellen
van de nationaliteitseis voor vertrouwensfuncties bij de overheid niet overtuigend,
nu die eis niet wordt gesteld voor de particuliere sector.In het hiervoor gegeven antwoord op vragen van de fracties van de PvdA
en het CDA hebben wij uiteengezet dat het in juridische zin niet mogelijk
is ten aanzien van vertrouwensfuncties in de particuliere sector de eis van
Nederlanderschap te stellen. Anders dan wellicht uit de memorie van toelichting
valt af te leiden, zijn het dus niet louter praktische overwegingen op grond
waarvan wij deze eis niet voor vertrouwensfuncties in de particuliere
sector willen stellen. Nu de eis van Nederlanderschap niet voor vertrouwensfuncties
in de particuliere sector kan worden gesteld, spreekt het allerminst vanzelf
dat deze eis voor de overheidssector zou moeten worden afgeschaft. Integendeel,
zij geeft een extra waarborg dat vertrouwensfuncties bij de overheid op zodanige
wijze worden uitgeoefend dat de nationale belangen van met name de interne
en externe veiligheid van de Staat geen gevaar lopen. Tegen de achtergrond
van deze overwegingen zien wij onvoldoende aanleiding de eis van Nederlanderschap
voor vertrouwensfuncties bij de overheid af te schaffen.De leden van de fractie van D66 vroegen welke internationale afspraken
dan wel nationale regelingen er toe kunnen leiden dat personen met bepaalde
nationaliteiten worden uitgesloten van de vervulling van vertrouwensfuncties.Als voorbeeld van een dergelijke internationale afspraak noemen wij het
NAVO-verdrag. Op grond van dit verdrag kan van bepaalde zeer gevoelige informatie
slechts worden kennis genomen door personen die de nationaliteit van een van
de NAVO-landen bezitten. Personen die een dergelijke nationaliteit niet bezitten
komen derhalve niet in aanmerking voor de vervulling van een vertrouwensfunctie
waarin van deze informatie moet worden kennis genomen. Verder bevatten verdragen
betreffende de uitwisseling van staatsgeheimen veelal de bepaling dat in beginsel
slechts personen met de nationaliteit van de verdragsluitende partijen kennis
mogen nemen van de uitgewisselde gegevens. Personen die deze nationaliteit
niet bezitten mogen slechts van de staatsgeheimen kennisnemen met toestemming
van het land van herkomst van de gegevens. Wordt deze toestemming voor personen
met een bepaalde nationaliteit niet verkregen dan komen die dus niet in aanmerking
voor de vervulling van een vertrouwensfunctie waarin van deze gegevens moet
worden kennis genomen. De nationale regelingen op grond waarvan niet- Nederlanders
de toegang tot een vertrouwensfunctie kan worden ontzegd zijn artikel 125e,
tweede lid, van de Ambtenarenwet en artikel 12g, eerste lid, van de Militaire
Ambtenarenwet 1931. 1.5. Algemene wetgevingsaspectenDe leden van de PvdA-fractie vroegen hoe te verklaren is dat van het wetsvoorstel
geen verhoging van de werklast van de rechterlijke macht wordt gevreesd. Tevens
vroegen zij of een zaaksaanbod voor de toekomst zou kunnen worden voorspeld.Ons standpunt dat geen verhoging van de werklast van de rechterlijke macht
wordt gevreesd, is gebaseerd op het feit dat overheidsbeslissingen naar aanleiding
van uitslagen van veiligheidsonderzoeken in de particuliere sector ook nu
reeds ter toetsing aan de rechter kunnen worden voorgelegd. Zoals in par.
1.3 van de memorie van toelichting uiteen is gezet, betreft het hier de rechtbank
dan wel – in het geval, bedoeld in artikel 60 van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen –
het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Teneinde tot een uniforme regeling
van de rechtsbescherming te komen zal de sector bestuursrecht van de arrondissementsrechtbank
na de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel niet alleen met betrekking tot
vertrouwensfuncties bij de overheid, doch ook met betrekking tot vertrouwensfuncties
in de particuliere sector de tot toetsing bevoegde rechter zijn. Deze verandering
zal hooguit tot een nauwelijks merkbare verschuiving van de werklast tussen
de verschillende gerechten leiden. Van een toename van het zaaksaanbod, die
tot een verhoging van de werklast van de rechterlijke macht als geheel zou
kunnen leiden, zal geen sprake zijn. Er zou zelfs een daling kunnen plaatsvinden.
Zaken met betrekking tot vertrouwensfuncties in de particuliere sector zullen
immers in de toekomst al tot een oplossing kunnen komen in de
bezwaarschriftenfase, dus voordat zij aan de rechter zouden worden voorgelegd.
Hoeveel bezwaarschriftencommissies zullen worden ingesteld en hoeveel leden
deze commissies zullen tellen, is nog niet bekend. Wellicht dat met de instelling
van één bezwaarschriftencommissie kan worden volstaan. De vraag
van deze leden of de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak is geconsulteerd,
beantwoorden wij ontkennend. Voor een dergelijke consultatie bestond, mede
in het licht van de eerder gegeven overwegingen, geen aanleiding. 2. Artikelsgewijze toelichting Artikel 1De leden van de PvdA-fractie behoeven er niet voor beducht te zijn dat
de omstandigheid dat niet is geregeld welke minister een meest betrokken minister
is, tot vergaande competentiegeschillen zal leiden. Wij baseren deze verwachting
op het feit dat er ook onder de huidige regelgeving inzake veiligheidsonderzoeken
geen competentiegeschillen zijn opgetreden. Als zich al een competentiegeschil
zou voordoen, dient een dergelijk geschil overeenkomstig het Reglement van
orde voor de ministerraad te worden voorgelegd aan de ministerraad.Het heeft ons verheugd dat de leden van de CDA-fractie de overwegingen
in het nader rapport naar aanleiding van het advies van de Raad van State
inzake de positie van de Hoge Colleges van Staat onderschreven. Artikel 3In par. 1.4.4 hebben wij uiteengezet dat het niet mogelijk is voor vertrouwensfuncties
in de particuliere sector de eis van Nederlanderschap te stellen. Vermelding
van deze eis in het besluit tot aanwijzing van een functie als vertrouwensfunctie
kan derhalve geen optie zijn. Artikel 4De leden van de PvdA-fractie vroegen of het toch niet wenselijk is dat
een termijn wordt genoemd waarbinnen de verklaring van geen bezwaar wordt
gegeven. Gelet op de aard van de beschikking is dit niet goed mogelijk. De
benodigde tijd is met name afhankelijk van de duur van het veiligheidsonderzoek.
De tijd die daarmee gemoeid is, kan sterk variëren. Daarom is, behoudens
het voorschrift dat de Minister van Binnenlandse Zaken «zo spoedig mogelijk»
dient te beslissen, geen termijnbepaling opgenomen, zodat de algemene regeling
van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing is. De vermelding in de memorie
van toelichting dat volgens de Awb de redelijke termijn waarbinnen moet worden
beslist, in beginsel niet langer dan acht weken is, is wel correct. Artikel
4:13, tweede lid, Awb bepaalt dat de redelijke termijn in ieder geval verstreken
is wanneer het bestuursorgaan binnen acht weken geen beschikking heeft gegeven,
noch een kennisgeving als bedoeld in artikel 4.14. Op deze laatste zinsnede
sloegen de woorden «in beginsel». De kennisgeving bevat namelijk
de mededeling dat de beschikking niet binnen acht weken kan worden gegeven
en een indicatie van de termijn waarbinnen de beschikking tegemoet kan worden
gezien.De leden van de CDA-fractie vroegen een nadere toelichting op het instemmingsvereiste.
Dit vereiste is opgenomen, omdat het instellen van een veiligheidsonderzoek
een inbreuk van overheidswege oplevert op de persoonlijke levenssfeer van
een sollicitant of een werknemer. Die inbreuk wordt niet veroorzaakt door
gedragingen van betrokkene die nadelig kunnen zijn voor de veiligheid
van de staat, maar uitsluitend door het feit dat de functie waarvoor hij belangstelling
heeft (c.q. die hij al vervult) een vertrouwensfunctie is (c.q. wordt). In
die situatie is het juist dat betrokkene uitdrukkelijk zelf beslist of hij
al dan niet voorwerp wil worden van een veiligheidsonderzoek. Voor de beslissing
dit niet te willen kunnen alleszins valabele motieven bestaan. Natuurlijk
is het ook mogelijk dat aan de afwijzing van een veiligheidsonderzoek minder
zuivere motieven ten grondslag liggen, bijvoorbeeld de wens om met de veiligheid
van de staat strijdige activiteiten verborgen te houden. Het zou echter onjuist
zijn hiervan uit te gaan. Het enkele feit dat iemand geen veiligheidsonderzoek
wenst te ondergaan, kan geen reden zijn hem onder de aandacht van de veiligheidsdiensten
te brengen. Overigens is het zeer wel mogelijk dat zo iemand reeds op andere
gronden de belangstelling van een dienst geniet. Artikel 5De leden van de PvdA-fractie verklaarden ernstige aarzelingen te hebben
bij het ongeregeld laten van het gevolg van een weigering van een verklaring
van geen bezwaar met betrekking tot personen die reeds een functie vervulden
op het ogenblik dat die functie door een aanwijzing alsnog tot vertrouwensfunctie
is geworden. Het gaat naar hun mening niet aan die gevolgen geheel aan werkgever
en werknemer over te laten.Wij merken in de eerste plaats op dat het primaire gevolg van de aanwijzing
is dat de werkgever de betrokkene zo spoedig mogelijk uit de functie ontheft
(art. 5, vierde lid). Dat die ontheffing in de gegeven situatie noodzakelijk
is, is buiten kijf. Ook de leden van de CDA-fractie gaan hiervan uit. De vraag
is dan echter wat het gevolg van deze ontheffing is voor het voortbestaan
van de arbeidsrelatie tussen de werkgever en de betrokken werknemer. Hierover
bevat het wetsvoorstel inderdaad geen regels. Dat wil echter niet zeggen dat
hiervoor geen regels bestaan die de werkgever in dat geval in acht heeft te
nemen. In de optiek van de voorgestelde regeling horen deze regels echter
niet thuis in de Wet veiligheidsonderzoeken maar zijn ze te vinden in of af
te leiden uit de algemene rechtspositionele regelingen voor de desbetreffende
functies. Voor ambtenaren is dit in de eerste plaats artikel 125e Ambtenarenwet.
Het bestaande vierde lid van dit artikel bepaalt dat aan een in een vertrouwensfunctie
aangestelde ambtenaar eervol ontslag kan worden verleend, indien uit zijn
gedragingen blijkt dat geen voldoende waarborg aanwezig is dat hij zijn plicht
als ambtenaar onder alle omstandigheden getrouwelijk zal volbrengen. Deze
bepaling wordt in het wetsvoorstel vervangen door het nieuwe tweede lid van
artikel 125e, dat materieel hetzelfde bepaalt en inhoudt dat aan een ambtenaar
eervol ontslag kan worden verleend, indien hij uit een vertrouwensfunctie
moet worden ontheven. Voor rijksambtenaren geldt vervolgens ingevolge artikel
97b van het Algemeen Rijksambtenarenreglement dat voor een dergelijke ontslagverlening
de medewerking vereist is van de Minister van Binnenlandse Zaken, die gehouden
is het advies in te winnen van de Adviescommissie grondrechten en functie-uitoefening
ambtenaren.Voor particuliere werknemers zullen de bepalingen van het Burgerlijk Wetboek
inzake het beëindigen van de arbeidsovereenkomst in acht genomen moeten
worden. Een eventueel ontslag wegens de weigering van een verklaring van geen
bezwaar zal inhoudelijk aan deze regels kunnen worden getoetst. Het is dus
niet zo dat zonder meer aan werkgever en werknemer is overgelaten wat er bij
de ontheffing uit een vertrouwensfunctie in rechtspositioneel opzicht verder
zal gebeuren.De vraag of het feit van de aanwijzing (bedoeld zal zijn de op een aanwijzing
gevolgde weigering van de verklaring van geen bezwaar) op zich reeds een grond
tot ontslag zou kunnen zijn, laat zich op basis van het voorgaande als volgt
beantwoorden. Het wetsvoorstel verplicht uitsluitend tot ontheffing uit de
functie en dwingt in geen enkel opzicht tot het verbinden van
een ontslagverlening aan de weigering van de verklaring. Of het tot een ontslagverlening
komt, hangt af van de mogelijkheden betrokkene binnen de organisatie met andere
werkzaamheden te belasten. De ontslagverlening zal door de rechter inhoudelijk
aan de bepalingen die de rechtspositie van de werknemer waarborgen, kunnen
worden getoetst.De vraag of de overheid tot vergoeding van uit arbeidsrechtelijke maatregelen
voortvloeiende schade zou kunnen worden verplicht, beantwoorden wij in beginsel
ontkennend. Weliswaar is het de overheid die de functie als vertrouwensfunctie
heeft aangewezen, maar de werknemer is verantwoordelijk voor de bij een veiligheidsonderzoek
aan het licht komende gedragingen en omstandigheden die tot weigering van
de verklaring van geen bezwaar leiden. Het risico dat hij daardoor zijn functie
niet langer kan vervullen rust dan ook op hem.Met het voorgaande is ook de vraag van de leden van de CDA-fractie beantwoord
over de toepassing van het ontslagrecht bij de ontheffing uit een vertrouwensfunctie.Dezelfde leden vroegen nog of de bepaling van het tijdstip binnen de termijn
van acht weken waarop de ontheffing uit de functie ingaat, aan de werkgever
wordt overgelaten en of in voorkomende gevallen een ontslag met onmiddellijke
ingang zou kunnen worden bewerkstelligd. Er zullen zich situaties kunnen voordoen
waarin dit inderdaad noodzakelijk is. Vooralsnog lijkt het echter niet nodig
hiervoor specifieke bepalingen in de wet op te nemen. Voor zover het om functies
bij de rijksoverheid gaat, kan ervan worden uitgegaan dat de Minister van
Binnenlandse Zaken hiertoe de nodige stappen zal ondernemen. Ten aanzien van
functies bij bedrijven die een contractuele relatie met de rijksoverheid hebben,
kunnen op dit punt de nodige afspraken worden gemaakt. Voor het overige mag
worden verwacht dat in de praktijk de met het oog op de staatsveiligheid vereiste
maatregelen zullen worden getroffen. Artikel 6De leden van de GPV-fractie wezen er op dat de in artikel 6, tweede lid,
onder d, van het wetsvoorstel omschreven gegevens waaraan bij het veiligheidsonderzoek
aandacht dient te worden besteed niet eenvoudig objectiveerbaar zijn. Zij
vroegen zich af hoe dit aandachtspunt inhoudende «overige persoonlijke
gedragingen en omstandigheden» wordt begrensd.Beveiligingsrelevante gegevens kunnen niet limitatief worden opgesomd.
Het hier bedoelde aandachtspunt vormt dan ook het noodzakelijkerwijs min of
meer open sluitstuk van de gegevens die bij het veiligheidsonderzoek moeten
worden onderzocht. De begrenzing vindt plaats door de voorgeschreven koppeling
van de te onderzoeken gegevens aan het doel van het onderzoek. Dat doel is
vast te stellen of er twijfel kan bestaan dat betrokkene de uit de vertrouwensfunctie
voortvloeiende plichten onder alle omstandigheden getrouwelijk zal volbrengen.
Uitsluitend gegevens die voor dit doel van belang zijn, kunnen worden onderzocht.
Verder dient de begrenzing te worden bereikt door rekening te houden met de
zwaarte van de vertrouwensfunctie uit beveiligingsoogpunt.Aan de partner van betrokkene wordt bij alle veiligheidsonderzoeken aandacht
besteed. De diepgang daarvan hangt af van de zwaarte van de vertrouwensfunctie.
Tegen de achtergrond van het proportionaliteitsbeginsel worden andere familieleden
van betrokkene slechts in aanmerking genomen bij de zwaarste onderzoeken en
uitsluitend indien de omstandigheden zodanig zijn dat het betreffende familielid
een aanmerkelijke invloed op betrokkene kan uitoefenen. Dit doet zich bijvoorbeeld
voor indien er sprake is van samenwoning in familieverband. Artikel 7In par. 1.4.2 hebben wij naar aanleiding van een vraag van de leden van
de GPV-fractie aangegeven dat artikel 7 is aangepast. Deze aanpassing houdt
in dat een verklaring van geen bezwaar onder meer kan worden geweigerd, indien
het onderzoek onvoldoende gegevens heeft kunnen opleveren om een oordeel te
geven over de vraag of er voldoende waarborgen zijn dat de betrokkene onder
alle omstandigheden de uit de vertrouwensfunctie voortvloeiende verplichtingen
getrouwelijk zal volbrengen. Door de wijziging van de woorden «heeft
opgeleverd» in deze bepaling in «heeft kunnen opleveren»
menen wij dat het in ieder geval niet mogelijk is dat de dienst die met het
onderzoek is belast, zich op het ontbreken van voldoende gegevens kan beroepen
in een geval dat zij zelf bij het verzamelen van gegevens te kort is geschoten.
Deze wijziging stelt ook buiten twijfel dat een verklaring niet kan worden
geweigerd ten aanzien van personen tegen wie het onderzoek enige contra-indicaties
heeft opgeleverd, die echter op zich genomen te weinig zwaarwegend worden
geacht om de conclusie te kunnen wettigen dat er «onvoldoende waarborgen
aanwezig zijn dat de betrokkene onder alle omstandigheden de uit de vertrouwensfunctie
voortvloeiende plichten vertrouwelijk zal vervullen». Tegen de achtergrond
van deze opmerkingen menen wij dat met de aanpassing van artikel 7 aan de
bezwaren van de PvdA-fractie in voldoende mate is tegemoet gekomen. Artikel 10Enkele fracties stelden vragen over de in dit artikel van toepassing van
de wet uitgezonderde functies. De leden van de PvdA-fractie vroegen of de
in artikel 117 van de Grondwet neergelegde onafhankelijkheidswaarborgen voor
de rechterlijke macht niet los moeten worden gezien van het al dan niet aanwijzen
van rechterlijke functies als vertrouwensfuncties. Ook zagen zij niet in waarom
de leden van de Centrale Raad van Beroep en van het College van Beroep voor
het bedrijfsleven niet onder de uitzondering vielen. De leden van de fractie
van D66 vroegen of de in artikel 10 omschreven uitzondering niet al te categorisch
is. De leden van de GPV-fractie vroegen zich af of vanwege de benoeming voor
het leven een extra waarborg bij een eerste benoeming van rechterlijke ambtenaren
juist niet wenselijk was.De uitzondering van de in artikel 10 genoemde functies berust niet op
de overweging dat deze functies nimmer de mogelijkheid zouden bieden de veiligheid
of andere gewichtige belangen van de staat te schaden. Was dat het geval,
dan had het meer voor de hand gelegen deze functies niet uit te zonderen,
omdat de vraag of aanwijzing als vertrouwensfunctie wenselijk is dan niet
aan de orde zou kunnen komen. De reden voor de uitzondering is dan ook een
andere. Rechterlijke functies en ook de andere in het artikel genoemde ambten
zijn uitgezonderd vanwege het bijzondere karakter die deze functies in ons
staatsbestel hebben. Dat komt in het bijzonder tot uitdrukking in de grondwettelijke
waarborgen voor het onafhankelijk functioneren van degenen die deze ambten
bekleden: artikel 117 voor de rechtsprekende leden van de rechterlijke macht
en de Procureur-Generaal bij de Hoge Raad, artikel 74 voor de leden van de
Raad van State, artikel 77 voor de leden van de Algemene Rekenkamer en artikel
108 voor de Nationale ombudsman. Deze staatsrechtelijke positie maakt het
ongewenst om deze functionarissen te laten vallen onder het regime van de
Wet veiligheidsonderzoeken, dat aan de regering de bevoegdheid geeft om op
grond van een ingesteld onderzoek te beslissen over het afgeven, weigeren
of intrekken van een verklaring dat geen bezwaar bestaat tegen vervulling
van de functie door een bepaald persoon en daarmee ook over het ontheffen
uit die functie. De vraag rijst dan of er voor deze functionarissen geen speciale regeling
zou moeten komen die, rekening houdend met hun staatsrechtelijke positie,
vergelijkbare waarborgen voor de veiligheid van de staat biedt als de Wet
veiligheidsonderzoeken. Vooralsnog zijn wij van oordeel dat daaraan geen behoefte
bestaat. De wijze waarop benoeming en ontslag van de hier bedoelde functionarissen
zijn geregeld en waarop daaraan in de praktijk uitvoering wordt gegeven bieden
voldoende garanties tegen situaties waarin risico's voor de veiligheid van
de staat ontstaan. Daarbij valt in aanmerking te nemen dat zich tot dusver
ook geen problemen op dit terrein hebben voorgedaan.De leden van de Centrale Raad van Beroep en van het College van Beroep
voor het bedrijfsleven zijn niet in artikel 10 genoemd, omdat deze gerechten
niet zijn aangewezen als behorend tot de rechterlijke macht en artikel 117
Grondwet dus niet op hen van toepassing is. Hetzelfde geldt met betrekking
tot de leden van de Tariefcommissie en van het College van beroep studiefinanciering.
In de Beroepswet, de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie, de Tariefcommissiewet,
respectievelijk de Wet op de studiefinanciering zijn voor de leden van de
vier genoemde colleges echter dezelfde onafhankelijkheidswaarborgen neergelegd.
Bij nadere overweging achten wij het dan ook juist ook de leden van deze colleges
van de toepassing van de Wet veiligheidsonderzoeken uit te sluiten.De leden van de fractie van D66 vroegen nog of toegezegd kan worden dat
van de bevoegdheid om vertrouwensfuncties aan te wijzen bij de Hoge Colleges
van Staat geen gebruik gemaakt zal worden zonder instemming van die colleges
en dat aanwijzing van een vertrouwensfunctie zal plaatsvinden indien daarom
door de Hoge Colleges van Staat wordt verzocht. Gelet op de inhoud van artikel
10 zal het hierbij alleen kunnen gaan om ambtenaren van deze colleges. Ingevolge
artikel 3 van het wetsvoorstel is de minister die verantwoordelijk is voor
het beleidsterrein waartoe de functie behoort, degene die in overeenstemming
met de Minister van Binnenlandse Zaken een functie als vertrouwensfunctie
aanwijst, omdat deze de mogelijkheid biedt de veiligheid of andere gewichtige
belangen van de staat te schaden. Die verantwoordelijkheid kan de minister
niet delen met de Hoge Colleges van Staat. Dat neemt echter niet weg dat de
minister, gelet op de bijzondere positie van de Hoge Colleges van Staat, over
de aanwijzing van functies met die colleges overleg zal plegen en zoveel mogelijk
met hun wensen rekening zal houden. Artikel 12De leden van de fractie van D66 vroegen hoe op dit moment de clearance-verstrekking
is geregeld.Deze clearance-verstrekking vindt plaats op basis van internationale verdragen,
zoals het NAVO-verdrag en verdragen betreffende de uitwisseling van staatsgeheimen.
Ingevolge deze regelingen wordt een clearance verstrekt door het land van
herkomst van betrokkene dan wel het land waarvan betrokkene ingezetene is.
Daarnaast dient te worden vermeld dat artikel 13, tweede lid, van de Wet IVD
aan de hoofden van de BVD en de MID de verplichting oplegt zorg te dragen
voor het onderhouden van verbindingen met daarvoor in aanmerking komende inlichtingen-
en veiligheidsdiensten van andere mogendheden. Verder worden, voor zover de
Ministers van Binnenlandse Zaken en van Defensie de BVD en de MID op grond
van artikel 16, tweede lid, van de Wet IVD hiertoe hebben gemachtigd, ten
behoeve van een adequate internationale samenwerking persoonsgegevens verstrekt
aan de hiervoor bedoelde inlichtingen- en veiligheidsdiensten en aan de beveiligingsorganen
van de internationale organisaties waarvan Nederland deel uit maakt. Deze
gegevensverstrekking dient zich te beperken tot de gevallen waarin dit noodzakelijk is ten behoeve van de internationale samenwerking in
het belang van de democratische rechtsorde, dan wel de veiligheid of andere
gewichtige belangen van de Staat. Binnen dit kader kunnen, ook los van de
hiervoor bedoelde verdragsverplichtingen, aan een buitenlandse instantie gegevens
worden verstrekt over een persoon naar wie die instantie zelf, gelet op het
verblijf van betrokkene in Nederland, geen adequaat veiligheidsonderzoek kan
instellen.De leden van deze fractie waren niet overtuigd van het ontbreken van een
bezwaar- en beroepsregeling bij het afgeven van een «clearance».
Zij vroegen de mogelijkheid van rechterlijke toetsing te heroverwegen.Zoals reeds in de memorie van toelichting is vermeld, zijn naar ons oordeel
aan mededelingen door de Nederlandse overheid naar aanleiding van een verzoek
om een «clearance» geen rechtsgevolgen verbonden. Gelet op de
artikelen 7:1 en 8:1 juncto 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht zijn de
in die wet opgenomen bepalingen over bezwaar en beroep om die reden op dergelijke
mededelingen niet van toepassing. Hierin ligt ook het verschil met de verklaring
van geen bezwaar, bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder b. Waar een «clearance»
geen rechtsgevolgen heeft, heeft de verklaring van geen bezwaar die wel, nl.
de in artikel 5, vierde lid, opgenomen verplichting bij weigering van zo'n
verklaring betrokkene van zijn functie te ontheffen. Eerst aan het besluit
dat de betrokken buitenlandse overheid eventueel (mede) op grond van de mededelingen
neemt die de Nederlandse overheid naar aanleiding van een verzoek om een «clearance»
heeft gedaan, kunnen rechtsgevolgen zijn verbonden. Degene tot wie een dergelijk
besluit zich richt, zal gebruik kunnen maken – en naar ons oordeel ook
primair gebruik moeten maken – van de rechtsmiddelen die hem in het
desbetreffende land ter beschikking staan. Mede in het licht hiervan menen
wij dat aan een aparte regeling van bezwaar en beroep tegen de door de Nederlandse
overheid gedane mededelingen geen behoefte bestaat. Wij hebben verder in aanmerking
genomen dat de betrokken persoon over de rechtmatigheid van het doen van deze
mededelingen zo nodig het oordeel van de burgerlijke rechter kan vragen. Overigens
laat het voorgaande onverlet dat de rechter over het karakter van de «clearance»
een andere mening kan zijn toegedaan dan wij. Indien hij meent dat aan een
«clearance» wel rechtsgevolgen zijn verbonden, zal hij deze toch
als een voor bezwaar en beroep vatbaar besluit kunnen aanmerken. Artikel 13De leden van de PvdA-fractie vroegen of de in artikel 13 als maximumstraf
genoemde sancties wel voldoende afschrikwekkend zullen zijn.Wij menen dat de afschrikking van het overtreden van normen primair afhangt
van het vervolgingsbeleid. Dat neemt niet weg dat ook van strafmaxima een
afschrikwekkende werking uitgaat. In het licht daarvan is de geldboete die
ingevolge artikel 13 kan worden opgelegd, inderdaad aan de lage kant. In bijgaande
nota van wijziging is zij verhoogd tot een geldboete van de derde categorie
(geldboete van maximaal tienduizend gulden).De leden van de CDA-fractie vroegen of het juist is om overtreding van
artikel 9, tweede lid, onder dezelfde strafmaat te brengen als de overige
strafbaar gestelde feiten.Wij zien voor het vaststellen van de strafmaat geen wezenlijk verschil
tussen het niet voldoen door de werkgever aan zijn verplichting om een werknemer
ten aanzien van wie een verklaring van geen bezwaar is ingetrokken, van zijn
functie te ontheffen, en het geval dat hij een van de in artikel 5 genoemde
verplichtingen niet is nagekomen. De omstandigheid dat, zoals deze leden opmerkten,
er dan al ervaringen met betrokkene zijn opgedaan, lijkt ons
in ieder geval niet een zodanig zwaarwegende factor dat de maximale strafmaat
zou moeten verschillen. Dat laat onverlet dat het de rechter vrij staat in
geval van overtreding van artikel 5 bij het bepalen van de op te leggen straf
mede rekening te houden met het feit dat de werkgever reeds ervaringen met
de betrokkene heeft opgedaan.De leden van de fractie van D66 waren voorshands niet overtuigd door onze
redenering ten aanzien van het ontbreken van een strafsanctie voor het niet
voldoen aan de verplichting van artikel 3, tweede lid.Anders dan deze leden menen wij dat de noodzaak van een strafbepaling
niet alleen afhangt van de strafwaardigheid van het desbetreffende feit. De
noodzaak daarvan wordt naar ons oordeel mede bepaald door het antwoord op
de vraag of strafbedreiging zal bijdragen aan handhaving van de desbetreffende
norm. Om redenen die wij in de toelichting op artikel 13 hebben vermeld, menen
wij dat de werkgever ook zonder strafbedreiging aan de in artikel 3, tweede
lid, bedoelde verplichting zal voldoen. Aan handhaving van deze verplichting
zou een strafsanctie derhalve weinig bijdragen. Tegen de achtergrond daarvan
menen wij dat het niet noodzakelijk is het voldoen aan deze verplichting strafbaar
te stellen. Artikel 16 en artikel 17De formulering dat eervol ontslag «kan» worden verleend betekent
niet dat ook bij voorbeeld ontslag zonder het predikaat «eervol»
mogelijk is, maar houdt verband met de mogelijkheid dat ontheffing uit een
vertrouwensfunctie ook tot andere maatregelen dan ontslag kan leiden. Zo kan
iemand in onderling overleg met een gewijzigde of andere functie worden belast
die geen vertrouwensfunctie is. De formulering heeft dus dezelfde betekenis
als die in het huidige artikel 125e, vierde lid, Ambtenarenwet.De Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. DijkstalDe Minister van Defensie,J. J. C. Voorhoeve 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24023-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl