Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2010 ; Brief regering; Reservering schuldkwijtschelding Democratische Republiek Congo (DRC)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140924
 2009-2010
 
 32 123 V
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2010
 
 
 29 237
 Afrika-beleid
 
 
 
 
 Nr. 
 68
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 januari 2010
 
 Tijdens het overleg over het wetsvoorstel Vaststelling van de Begrotingsstaten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2010 heb ik toegezegd
de Kamer te informeren over de verschillende bedragen die genoemd zijn ten
aanzien van de kwijtschelding van de schulden van de Democratische Republiek
Congo (DRC) alsmede over de stappen die in de komende periode gezet zullen
worden (Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2009–2010, nr. 26, blz.
2378). Middels deze brief doe ik, mede namens de minister van Financiën,
deze toezegging gestand.
 
 In het document «Heavily Indebted Poor Countries
(HIPC) Initiative and Multilateral Debt Relief Initiative (MDRI) – Status
of Implementation» van 15 september 2009, waarnaar uw
Kamer verwijst, geeft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een inschatting
van de bijdragen van de leden van de Club van Parijs aan kwijtschelding in
het kader van HIPC per eind 2008. De omvang van de kwijt te schelden schuld
van de DRC aan Nederland wordt hierin geschat op US$ 216 miljoen. Bij de opstelling
van de ODA-begroting 2010 is evenwel rekening gehouden met een bedrag van € 300
miljoen voor kwijtschelding aan de DRC. Hieronder ga ik nader in op het verschil
tussen beide bedragen.
 
 Het verschil tussen de bedragen in het HIPC-document en de ODA-begroting
wordt in de eerste plaats verklaard door de verschillen tussen de netto contante
waarde methode van het IMF (grondslag voor HIPC-tabel) en de nominale waarde
methode van OESO/DAC (grondslag voor begrotingstoerekening). Daarnaast neemt
het IMF als basis voor de berekening het jaar 2002 (en trekt dit op basis
van een rekenrente door naar 2008) en gaat de OESO/DAC uit van de nominale
waarde bij het HIPC-eindpunt in 2010. Tot slot wordt het verschil in bedragen
ook verklaard door een verschil in omvang van kwijtschelding: het IMF noemt
het bedrag dat minimaal kwijtgescholden moet worden om de schuld houdbaar
te maken, Nederland scheldt echter 100% van de uitstaande schuld kwijt
zodra het HIPC-eindpunt is bereikt. Op de G8 in juli 2005 in Gleneagles/Schotland
hebben de G8-landen en de Europese Commissie besloten om 100 procent van de
uitstaande schuld van HIPC-landen kwijt te schelden op het moment dat deze
landen het HIPC-eindpunt bereiken. Dit besluit is overgenomen door de andere
EU-landen.
 
 Met de IMF-methode wordt de schuldhoudbaarheid berekend. Een houdbare
schuldpositie houdt in dat een land een schuld heeft waarvan redelijkerwijs
verwacht mag worden dat het die kan betalen. De OESO/DAC-invalshoek is een
andere: hierbij wordt gekeken naar de inspanning die de donor pleegt en dat
is het bedrag dat toegerekend kan worden aan de Official
Development Assistance van het donorland. Beide berekeningsmethoden
kunnen als volgt nader worden toegelicht.
 De systematiek van het IMF
 Met het enhanced HIPC initiatief heeft de
internationale gemeenschap een gezamenlijke verantwoordelijkheid op zich genomen
om onhoudbare schulden in de armste landen terug te brengen tot een houdbaar
niveau vanuit financieel-economisch perspectief. Voor de berekening van dit
houdbare niveau zijn twee factoren van belang: de netto contante waarde en
de common reduction factor.
 De Netto Contante Waarde Methode
 Om de schuldenlast van een HIPC-land in kaart te brengen en onderling
vergelijkbaar te maken, worden de schulden contant gemaakt. In het HIPC-document
heeft het IMF de netto contante waarde methode gehanteerd om de schuldenniveaus
vast te stellen. Dat wil zeggen: er wordt berekend hoeveel geld een land nu
moet reserveren, om in de toekomst aan zijn afbetalingsverplichtingen te kunnen
voldoen. Bij deze methode is het mogelijk de netto contante waarde van de
schuld te relateren aan economische waarden als export en nationaal inkomen,
die relevant zijn in de schuldhoudbaarheidsanalyses.
 De Common Reduction Factor
 Het IMF gaat uit van de inspanning die van crediteuren wordt verwacht
om de schuld van een HIPC houdbaar te maken. In het geval van de DRC is volgens
het IMF een inspanning nodig om de schuld met 80,2 procent terug te brengen.
Dit wordt de common reduction factor genoemd,
en is gebaseerd op de veronderstelling dat alle crediteuren bijdragen. Het
bedrag van US$ 216 miljoen geeft daarom slechts 80,2% van het Nederlandse
deel van de totale schuld weer (in termen van netto contante waarde). Nederland
heeft zich evenwel, net als andere EU-lidstaten, gecommitteerd aan de afspraak
om bij het HIPC-eindpunt 100% van de uitstaande schulden kwijt te schelden.
 De systematiek van de OESO/DAC
 Volgens de regels van de OESO/DAC wordt de nominale waarde van de kwijtgescholden
schuld aan de DAC gerapporteerd. Dit is de optelsom van alle bedragen die
een land – in dit geval DRC – moet betalen indien geen schuldkwijtschelding
zou plaatsvinden. Het gaat hier om de hoofdsom, de rente en boeterentes tot
aan het moment van kwijtschelding. De nominale waarde van een schuld ligt
in de regel hoger dan de netto contante waarde van diezelfde schuld. Omdat
de kans reëel is dat de DRC in 2010 het HIPC-eindpunt behaalt, en de
nog resterende schuld conform internationale afspraken bij het eindpunt volledig
wordt kwijtgescholden, is hiermee in de begroting voor 2010 rekening gehouden.
In het geval van de DRC bedraagt de schuld, die in 2010 zal worden
kwijtgescholden, in nominale termen circa €300 miljoen.
 Het verdere proces
 De Bestuursraad van het IMF heeft op 11 december 2009 een driejarig «Poverty Reduction and Growth Facility» (PRGF)
goedgekeurd. De Nederlandse bewindvoerder heeft zich hierbij wel uiterst kritisch
opgesteld, waarbij onder meer vraagtekens zijn geplaatst bij het realiteitsgehalte
van de voorgestelde begroting en de fiscale discipline in de DRC. Onderstreept
is dat de voorgestelde hervormingen dus zeer serieus moeten worden uitgevoerd.
 
 Het PRGF is bedoeld om het economische programma over de periode juli
2009 tot juni 2012 financieel te ondersteunen. Doel is het versterken van
de macro-economische stabiliteit, het aanzetten tot het doorvoeren van structurele
hervormingen, het verbeteren van het investeringsklimaat en het op orde krijgen
van de overheidsbegroting. In totaal zijn er zes reviews voorzien onder het PRGF.
 In juni 2010 vindt de eerste review van het programma plaats om te bezien
of de DRC het programma uitvoert en de gemaakte afspraken naleeft. Voor het
behalen van het HIPC-eindpunt moeten daarnaast de HIPC-triggers worden gehaald.
Het gaat hierbij om de volgende zaken: een succesvolle implementatie van het Poverty Reduction Strategy Paper (PRSP); een zekere mate
van macro-economische stabiliteit; zekerheid dat de door schuldverlichting
gecreëerde ruimte wordt benut voor armoedebestrijding; het beter onder
controle krijgen van overheidsontvangsten en -uitgaven; een zekere mate van
goed bestuur; ontwikkeling van een strategie om het onderwijs, de gezondheidszorg
en de leefomstandigheden op het platteland te verbeteren en tenslotte professionalisering
van het schuldenbeheer. De DRC zal, met andere woorden, een gedegen track record moeten opbouwen voordat er sprake kan zijn
van het behalen van het HIPC-eindpunt en daarmee volledige kwijtschelding
van de schuld. Hiervoor is goedkeuring vereist van de Bestuursraad van het
IMF. Nederland zal nauwlettend op het hele proces toezien.
 
 De minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
 A. G. Koenders