Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 5; Rapport over het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30850, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

20-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30850 nr. 14

26-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGRechtmatigheidPrestatiesVerantwoordingSchematische weergaveToezichtBedrijfsvoeringIntegriteitszorgBestuurskostenPublieke verantwoordingTerugblikConclusies en aanbevelingenReactie minister van VWS en besturen van PUR en ZonMwNawoord1 INLEIDING1.1 Onderzoeksveld1.2 Onderzoek naar RWT’s1.3 RWT-onderzoek deel 51.4 Leeswijzer2 RWT-VELD IN BEELD2.1 Inleiding2.2 Beschrijving RWT-veld en financieel belang (peiljaar
2004)Cluster premiegefinancierde RWT’sCollege voor zorgverzekeringen (CVZ)College toezicht zorgverzekeringen (CTZ)College tarieven gezondheidszorg (CTG)College bouw ziekenhuisvoorzieningen (CBZ)College sanering ziekenhuisvoorzieningen (CSZ)Stichting Uitvoering Omslagregelingen (SUO)Cluster begrotingsgefinancierde RWT’sZorgOnderzoek Nederland (ZON)Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)Stichting Fonds Patiënten Gehandicapten en Ouderen
(Fonds PGO)Stichting Stimuleringsfonds Openbare Gezondheidszorg (Fonds
OGZ)2.3 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)Een nieuw zorgstelselZorgverzekeraarsTopstructuurorganenGeldstromenBevoegdheden Algemene Rekenkamer3 TOEZICHT3.1 Inleiding3.2 Toezichtsvisie(s) en toezichtarrangementenToezichtsvisie en intern toezicht (raad van toezicht)Governance, de toezichtsvisie en andere (horizontale)
verantwoordingsinformatieDe plaats van de review in het toezicht3.3 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)3.4 Conclusies4 RECHTMATIGHEID4.1 Inleiding4.2 Rechtmatigheid in de toezichtsvisie4.3 Stand van zaken rechtmatigheidsverklaringenToelichting:Toezicht rechtmatigheid ZiekenfondswetToezicht rechtmatigheid AWBZToezicht rechtmatigheid topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’s4.4 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)4.5 Conclusies5 BEDRIJFSVOERING, INTEGRITEITSZORG EN BESTUURSKOSTEN5.1 Inleiding5.2 BedrijfsvoeringBedrijfsvoering in de toezichtsvisie en de toezichtarrangementenVerantwoording over de bedrijfsvoering bij RWT’s5.3 IntegriteitszorgIntegriteit in de toezichtsvisie en de toezichtarrangementenInformatie-uitwisseling over integriteit5.4 BestuurskostenAfspraken over en gebruik van informatie over bestuurskosten5.5 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)BedrijfsvoeringIntegriteitszorgBestuurskosten5.6 Conclusies6 PRESTATIES6.1 Inleiding6.2 Prestaties topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’s6.3 Beoordeling prestaties zorgverzekeraars uitvoering
AWBZ en ZFW6.4 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)6.5 Conclusies7 VERANTWOORDING7.1 Inleiding7.2 Verantwoording door de ministerJaarverslag 2004Jaarverslag 20057.3 Verantwoording door RWT’s7.4 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)7.5 Conclusies8 TERUGBLIK8.1 Inleiding8.2 Selectie8.3 Stand van zakenOverzicht openstaande acties met betrekking tot verantwoording
en toezicht op RWT’s bij het Ministerie van VWS8.4 Conclusies9 VERDIEPEND ONDERZOEK: PENSIOEN- EN UITKERINGSRAAD9.1 Inleiding9.2 Korte schets van de PUR9.3 Ontwikkelingen in het toezicht9.4 Rechtmatigheid9.5 Bedrijfsvoering, integriteitszorg en bestuurskostenBedrijfsvoeringIntegriteitszorgBestuurskosten9.6 Prestaties9.7 Verantwoording door de minister en door de PUR9.8 Conclusies10 VERDIEPEND ONDERZOEK: ZORGONDERZOEK NEDERLAND10.1 Inleiding10.2 Korte schets van ZON10.3 Ontwikkelingen in het toezicht10.4 Rechtmatigheid10.5 Bedrijfsvoering, integriteitszorg en bestuurskostenBedrijfsvoeringIntegriteitszorgBestuurskosten10.6 Prestaties10.7 Verantwoording door de minister en door ZON10.8 Conclusies11 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN11.1 Conclusies11.2 Aanbevelingen12 BESTUURLIJKE REACTIES EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER12.1 Inleiding12.2 Reactie van de minister van VWS12.3 Reactie van het bestuur van de PUR12.4 Reactie van het bestuur en de directie van ZonMw12.5 Nawoord Algemene RekenkamerMinisterie van VWSNawoord voor de PURNawoord voor ZonMwBIJLAGE 1:CONCLUSIES, AANBEVELINGEN, REACTIES NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERBIJLAGE 2:DEFINITIES EN AFKORTINGENDefinitiesRechtspersonen met een wettelijke taakZelfstandige bestuursorganenWettelijke taakPubliek geld, wettelijke heffingAfkortingenLiteratuurlijstWet- en regelgeving
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30850Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 798 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 850Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak,
deel 5nr. 14RAPPORT VAN DE ALGEMENE REKENKAMER OVER HET MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 26 oktober 2006Hierbij bieden wij u het op 6 oktober 2006 door ons vastgestelde rapport «Verantwoording
en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 5; Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport» aan.Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W. M. de Brauw,secretarisInhoud Samenvatting5   1Inleiding111.1Onderzoeksveld111.2Onderzoek naar RWT’s11 1.3RWT-onderzoek deel 511 1.4Leeswijzer12    2RWT-veld in beeld142.1Inleiding14 2.2Beschrijving RWT-veld en financieel
belang (peiljaar 2004)142.3Veranderingen door wijzigingen
in het zorgstelsel (2006)18    3Toezicht213.1Inleiding21 3.2Toezichtsvisie(s) en toezichtarrangementen22 3.3Veranderingen door wijzigingen
in het zorgstelsel (2006)23 3.4Conclusies24   4Rechtmatigheid254.1Inleiding254.2Rechtmatigheid in de toezichtsvisie25 4.3Stand van zaken rechtmatigheidsverklaringen26 4.4Veranderingen door wijzigingen
in het zorgstelsel (2006)284.5Conclusies29    5Bedrijfsvoering, integriteitszorg en bestuurskosten305.1Inleiding30 5.2Bedrijfsvoering305.3Integriteitszorg31 5.4Bestuurskosten325.5Veranderingen door wijzigingen
in het zorgstelsel (2006)33 5.6Conclusies34   6Prestaties356.1Inleiding356.2Prestaties topstructuurorganen
en begrotingsgefinancierde RWT’s35 6.3Beoordeling prestaties zorgverzekeraars
uitvoering AWBZ en ZFW36 6.4Veranderingen door wijzigingen
in het zorgstelsel (2006)36 6.5Conclusies36   7Verantwoording377.1Inleiding377.2Verantwoording door de minister377.3Verantwoording door RWT’s39 7.4Veranderingen door wijzigingen
in het zorgstelsel (2006)397.5Conclusies40    8Terugblik418.1Inleiding41 8.2Selectie41 8.3Stand van zaken41 8.4Conclusies43   9Verdiepend onderzoek: Pensioen- en Uitkeringsraad449.1Inleiding44 9.2Korte schets van de PUR44 9.3Ontwikkelingen in het toezicht449.4Rechtmatigheid44 9.5Bedrijfsvoering, integriteitszorg
en bestuurskosten449.6Prestaties45 9.7Verantwoording door de minister
en door de PUR45 9.8Conclusies45   10Verdiepend onderzoek: ZorgOnderzoek Nederland4610.1Inleiding46 10.2Korte schets van ZON46 10.3Ontwikkelingen in het toezicht4610.4Rechtmatigheid46 10.5Bedrijfsvoering, integriteitszorg
en bestuurskosten4610.6Prestaties47 10.7Verantwoording door de minister
en door ZON47 10.8Conclusies48   11Conclusies en aanbevelingen4911.1Conclusies4911.2Aanbevelingen49   12Bestuurlijke reacties en nawoord Algemene Rekenkamer5012.1Inleiding50 12.2Reactie van de minister van VWS50 12.3Reactie van het bestuur van de
PUR5212.4Reactie van het bestuur en de
directie van ZonMw5212.5Nawoord Algemene Rekenkamer53    Bijlage 1:Conclusies, aanbevelingen, reacties nawoord Algemene Rekenkamer54Bijlage 2:Definities en afkortingen56   Literatuurlijst58SAMENVATTINGIn 2005 heeft de Algemene Rekenkamer voor de vijfde maal een onderzoek
uitgevoerd naar verantwoording en toezicht onder rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT’s) bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS). Het RWT5-onderzoek richt zich op de mate waarin ministers in 2005 daadwerkelijk
inzicht kunnen verschaffen in het sluitend zijn van het toezicht, in de rechtmatigheid,
in relevante aspecten van bedrijfsvoering waaronder bestuurskosten en integriteit,
in de kwaliteit van de prestaties en in de kwaliteit van de (brede) publieke
verantwoording in het peiljaar 2004. De Algemene Rekenkamer heeft een studie
bij het Ministerie van VWS verricht. Daarnaast heeft zij verdiepend onderzoek
gedaan bij twee van de 67 RWT’s van het ministerie: de Pensioen- en
Uitkeringsraad (PUR) en ZorgOnderzoek Nederland (ZON).Het peiljaar van het onderzoek is 2004. Daarom zijn de ingrijpende ontwikkelingen
in het zorgstelsel vanwege de invoering van de Zorgverzekeringswet vanaf 2006
niet in oordelende zin meegenomen in het onderzoek, maar wel in beschrijvende
zin. De wijzigingen in het zorgstelsel hebben gevolgen voor het toezicht van
de minister van VWS op en de verantwoording door RWT’s: in het nieuwe
zorgstelsel streeft de minister geen inzicht meer na in de rechtmatige en
doelmatige besteding van publieke middelen die
gemoeid zijn met uitvoering van de Zorgverzekeringswet door de zorgverzekeraars.
De zorgverzekeraars hoeven daarover geen verantwoording af te leggen aan de
minister en de minister oefent daarop geen toezicht uit. De zorgverzekeraars
zijn wel RWT’s.Het toezicht van de minister op en verantwoording door RWT’s over
de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ) verandert niet door deze stelselwijziging.De Algemene Rekenkamer heeft in haar vorige onderzoek naar de RWT’s
aangegeven dat de toezichtsvisie van VWS actualisatie behoeft.1 We pleitten met name voor het opnemen van het reviewinstrument in
de toezichtsvisie. Eind 2005 had de minister van VWS – in afwachting
van het nieuwe zorgstelsel – nog geen nieuwe, geactualiseerde toezichtsvisie
opgesteld. Begin 2006 is wel een nieuwe visie voor het toezicht op een deel
van de zorgsector verschenen, maar deze hebben wij niet in ons onderzoek meegenomen.In de toezichtsvisie uit 1997 wordt geen relatie gelegd tussen het toezicht
van de minister van VWS en informatie uit andere vormen van toezicht, zoals
intern toezicht (raad van toezicht) en horizontaal toezicht (onder andere
klanten- en gebruikersraden).RechtmatigheidHet beleid van de minister van VWS was er zowel bij de premiegefinancierde
als bij de begrotingsgefinancierde RWT’s op gericht informatie te verzamelen
over de rechtmatigheid van inning en besteding van gelden door de RWT’s.
De minister van VWS kon daarin over het boekjaar 2004 inzicht geven. De uitvoeringsorganen
AWBZ (zorgkantoren) verantwoordden zich in 2004 via een rechtmatigheidsverantwoording,
voorzien van een getrouwbeeldverklaring. De beoogde eindsituatie voor 2005 –
een rechtmatigheidsverantwoording voorzien van een rechtmatigheidsverklaring
van een externe accountant – was voor het boekjaar 2004 nog niet bereikt.
Over het boekjaar 2005 is dat wel het geval. De overige uitvoeringsorganen
legden beperkt verantwoording af via een jaarstaat die gecontroleerd
werd door het CTZ. De jaarstaat is niet voorzien van een rechtmatigheidsverklaring
van een externe accountant (ondoelmatig vanwege gering financieel belang).PrestatiesDe minister heeft met de topstructuurorganen en de begrotingsgefinancierde
RWT’s afspraken gemaakt over de informatie over prestaties die deze
RWT’s moeten leveren. Het College toezicht zorgverzekeringen (CTZ) heeft
over 2004 met de uitvoeringsorganen AWBZ en de ziekenfondsen afspraken gemaakt
over de informatie over prestaties die deze RWT’s moeten leveren. In
2004 gebruikte het CTZ een systeem van prestatie-indicatoren om de prestaties
van deze RWT’s te meten.VerantwoordingDe verantwoording over RWT’s in het departementale Jaarverslag 2004
van VWS voldeed niet geheel aan de eisen die de Algemene Rekenkamer stelt:
er was geen verantwoording over het gebruik van toezichtbevoegdheden van de
minister bij de RWT’s, er was geen overzicht van de vermogenspositie
van de RWT’s en de geldstromen waren niet volledig in beeld gebracht
(informatie over premies ontbrak). De minister voldeed wel aan de normen zoals
vastgelegd in de Rijksbegrotingsvoorschriften.Over de topstructuurorganen in de zorg (en deels ook bij de PUR) vond
op een andere wijze en op een later moment verantwoording plaats: de minister
van VWS gaf – na toetsing aan een beoordelingskader – een expliciet
oordeel af over het functioneren van de topstructuurorganen.Schematische weergaveDe conclusies van dit onderzoek naar het RWT-veld van het ministerie van
VWS zijn schematisch weergegeven in onderstaande overzichten.ToezichtDe Algemene Rekenkamer heeft verkennende onderzoeken verricht naar het
toezicht van de minister op de bedrijfsvoering, integriteitszorg en bestuurskosten.
In onderstaand overzicht zijn de uitkomsten beknopt weergegeven.BedrijfsvoeringDe minister van VWS heeft toezicht gehouden op relevante onderdelen van
de bedrijfsvoering door de verantwoordingsdocumenten te beoordelen van de
topstructuurorganen en de begrotingsgefinancierde RWT’s. De relevante
aspecten waren echter niet vastgesteld aan de hand van een gestructureerde
risicoanalyse. Via het toezicht van het CTZ houdt de minister van VWS indirect
zicht op relevante aspecten van de bedrijfsvoering van de uitvoeringsorganen
AWBZ en de ziekenfondsen. De minister van VWS kon over het jaar 2004 aan de
Tweede Kamer inzicht verschaffen over de bedrijfsvoering van de RWT’s.IntegriteitszorgEr waren in het peiljaar 2004 geen afspraken tussen de minister van VWS
en de RWT’s over periodieke informatie-uitwisseling over integriteitszorg.
Bij de twee nader onderzochte RWT’s, PUR en ZON, is geconstateerd dat
het systeem van integriteitszorg in ontwikkeling was.Niet alle RWT’s maakten informatie over nevenfuncties van de leden
van de raad van bestuur openbaar. BestuurskostenDe minister hield toezicht op de bestuurskosten door de vergoedingsregelingen
vast te stellen, benoemingsbesluiten te nemen en jaarlijks de post «bestuurskosten»
goed te keuren in de begroting en jaarrekening van de RWT’s. De accountants
van de RWT’s namen de post bestuurskosten mee in de controles.Publieke verantwoordingDe RWT’s besteedden in 2004 aandacht aan publieke verantwoording.
De vorm waarin verantwoording afgelegd werd, verschilde echter per RWT.TerugblikBij dit vijfde RWT-onderzoek hebben wij teruggeblikt op de vraag in hoeverre
de ministers hun voor RWT’s relevante toezeggingen in de afgelopen periode
zijn nagekomen.Wij constateren dat de meeste knelpunten inmiddels zijn opgelost. De nakoming
van andere toezeggingen is afhankelijk van de totstandkoming van een nieuwe
toezichtsvisie.Conclusies en aanbevelingenHet toezicht van het Ministerie van VWS op de RWT’s was over het
peiljaar 2004 verbeterd op het punt van de verantwoording over de rechtmatigheid
en verantwoording over de prestaties. Rechtmatigheid bleef een aandachtspunt
omdat aan de zorgkantoren over 2004 uitstel verleend was van de plicht om
zich via een «rechtmatigheidsverklaring van een externe accountant»
te verantwoorden over de rechtmatigheid. Over het jaar 2005 zijn
de vereiste rechtmatigheidsverklaringen wel beschikbaar.Wij bevelen aan om periodiek een risicoanalyse uit te voeren op de bedrijfsvoering
van de topstructuurorganen teneinde te kunnen bepalen over welke aspecten
de minister geïnformeerd wil worden. Daarbij zou aandacht besteed moeten
worden aan informatie over bestuurskosten, integriteitszorg, en de kwaliteit
van de aangeleverde prestatie-informatie.Ook bevelen wij aan om het functioneren van de begrotingsgefinancierde
RWT’s (PUR, ZonMW en PGO) periodiek te beoordelen op basis van een beoordelingskader,
zoals de minister dat reeds gebruikt voor de topstructuurorganen.Daarnaast adviseren we de minister om jaarlijks in het jaarverslag een
oordeel te geven over het functioneren van de RWT’s, dan wel de Tweede
Kamer jaarlijks te informeren over het functioneren van de RWT’s door
een brief met zijn oordeel toe te voegen aan de jaarverslagen van de RWT’s,
zoals dat in 2004 gebeurde voor de topstructuurorganen.Reactie minister van VWS en besturen van PUR en ZonMwDe minister schrijft in zijn reactie dat hij verheugd is dat de Algemene
Rekenkamer verbetering heeft geconstateerd op het punt van de verantwoording
over rechtmatigheid en prestaties. Verder is begin 2006 een nieuwe toezichtsvisie
voor de curatieve zorg verschenen.De minister verschilt met ons van mening over de vraag welke informatie
in het jaarverslag over de RWT’s zou moeten worden opgenomen. De minister
wil in het jaarverslag – conform Rijksbegrotingsvoorschriften –
alleen rapporteren over uitzonderingen: situaties waarin beleidsdoelstellingen
niet bereikt zijn of wettelijke kaders niet zijn nageleefd. Wij willen uitvoeriger
informatie in het jaarverslag. Het gaat over informatie over de wijze waarop
de minister gebruik heeft gemaakt van zijn toezichthoudende bevoegdheden,
een volledig beeld van de geldstromen en informatie over de vermogenspositie
van de RWT’s.De minister heeft toegezegd erop toe te zien dat PUR en ZonMw zich houden
aan de regelgeving voor de openbaarmaking van nevenfuncties van de leden van
de raad van bestuur. Verder zou de noodzaak worden bezien van een herziening
van de vergoedingsregeling voor de leden van het bestuur van de PUR.De besturen van PUR en ZonMw konden zich vinden in het rapport.NawoordWij verschillen met de minister van opvatting over de informatie die het
jaarverslag van het ministerie zou moeten bevatten. De minister zou deze informatie
willen beperken tot de wettelijk vereiste informatie. Wij zijn echter van
mening dat een uitzonderingsrapportage alleen voldoende informatie voor een
goed onderbouwde dechargeverlening kan bieden indien er duidelijkheid bestaat
over de «normaalpositie». Dit punt wordt overigens, samen met
het verantwoorden over geldstromen en vermogensvorming bij RWT’s, uitvoerig
toegelicht in het gelijktijdig met dit rapport uitgebrachte rijksbrede rapport.We waarderen het dat de minister wat betreft integriteitszorg erop zal
toezien dat PUR en ZonMw zich conformeren aan de huidige regelgeving voor
de openbaarmaking van nevenfuncties van de bestuursleden van deze RWT’s.1 INLEIDING1.1 OnderzoeksveldVeel taken die in de wet geregeld zijn, worden door instellingen buiten
het Rijk uitgevoerd. In de Comptabiliteitswet worden deze instellingen «rechtspersonen
met een wettelijke taak» (RWT’s) genoemd. Deze categorie instellingen
komt grotendeels overeen met de groep zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s).De ministeriële verantwoordelijkheid voor de uitvoering van wettelijke
taken door organisaties buiten de rijksoverheid, brengt met zich mee dat de
minister goed toezicht moet houden op die uitvoering. Voor de organisaties
zelf betekent de uitvoering van publieke taken met publiek geld dat zij zich
goed moeten verantwoorden.Wij besteden sinds 2000 in een reeks van in totaal vijf onderzoeken aandacht
aan het toezicht en de verantwoording door RWT’s. Dit naar aanleiding
van eerdere onderzoeken van de Algemene Rekenkamer waaruit was gebleken dat
het toezicht van de ministers gebreken vertoonde. Ook was er onvoldoende afstemming
tussen de departementen, waardoor consistentie in het toezicht op RWT’s
ontbrak (Algemene Rekenkamer, 1998). Dit onderzoek is het vijfde in de reeks.1.2 Onderzoek naar RWT’sDe doelstelling van dit meerjarige programma, ook wel de RWT-strategie
genoemd, luidt dat de minister in 2005 inzicht moet kunnen verschaffen in:• de rechtmatigheid van inning en besteding van publiek geld door
RWT’s;• het ordelijk en controleerbaar zijn van het financieel beheer bij
de RWT’s;• het op orde zijn van de bedrijfsvoering bij de RWT’s;• de realisatie van de prestaties door de RWT’s;• de kwaliteit van de informatie van de publieke verslaggeving door
de RWT’s;• de integriteitszorg bij de RWT’s;• de inbedding van alle RWT’s in een sluitend toezicht bij
de ministeries.De afgelopen jaren is onder invloed van VBTB de focus in toezicht en verantwoording
iets verschoven van financiën en financieel beheer naar prestaties en
bedrijfsvoering. Daarnaast is meer aandacht voor het handelen aan de top en
bestuurdersbeloningen ontstaan. In de uitvoering van ons onderzoek is daar
op aangesloten door het aspect van financieel beheer in RWT5 verder als onderdeel
van de bedrijfsvoering te behandelen en zijn de bestuurskosten bij RWT’s
onderzocht.In het kader van dit onderzoeksprogramma voor RWT’s hebben wij reeds
vier rapporten uitgebracht, deel 4 in maart 2004. Met RWT5 wordt onze huidige
RWT-strategie afgesloten.1.3 RWT-onderzoek deel 5Het RWT5-onderzoek richt zich op de mate waarin ministers daadwerkelijk
inzicht kunnen verschaffen in het sluitend zijn van het toezicht, de rechtmatigheid,
in relevante aspecten van bedrijfsvoering waaronder het financieel beheer,
bestuurskosten en integriteit, in de kwaliteit van de prestaties
en de kwaliteit van de (brede) publieke verantwoording. De Algemene Rekenkamer
heeft daartoe een departementsbreed onderzoek verricht. Daarnaast heeft zij
verdiepend onderzoek gedaan bij twee RWT’s van het ministerie, te weten:
de Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) en ZorgOnderzoek Nederland (ZON). Andere –
premiegefinancierde– RWT’s zijn niet gekozen omdat de toezichtverhoudingen
ingrijpend zijn gewijzigd door de wijzigingen in het zorgstelsel. Een verdiepend
onderzoek naar die RWT’s over het peiljaar 2004 zou weinig blijvende
waarde hebben.Parallel aan dit rapport over het Ministerie van VWS verschijnt er een
rapport waarin de rijksbrede ontwikkelingen, bevindingen, conclusies en aanbevelingen
zijn gebundeld.1.4 LeeswijzerIn het rapport wordt een overzicht gegeven van ontwikkelingen met betrekking
tot verantwoording en toezicht bij de RWT’s en het Ministerie van VWS
aan de hand van zeven thema’s. Het beeld van het veld wordt in hoofdstuk
2 beschreven. De bevindingen van het onderzoek met betrekking tot de verschillende
thema’s worden in de hoofdstukken 3 tot en met 7 gepresenteerd. Een
deel van de thema’s is toetsend onderzocht, de overige thema’s
zijn verkennend onderzocht. De thema’s die verkennend zijn onderzocht,
zijn bij elkaar in hoofdstuk 5 geplaatst. Na deze hoofdstukken volgt de terugblik
in hoofdstuk 8. In dit hoofdstuk komt aan de orde in hoeverre aanbevelingen
uit eerder onderzoek van de Algemene Rekenkamer zijn opgevolgd. Vervolgens
wordt in hoofdstuk 9 en 10 respectievelijk verslag gedaan van het verdiepende
onderzoek bij de PUR en ZON.Op de volgende pagina is de opbouw van het rapport schematisch weergeven.
De cijfers in het schema corresponderen met de hoofdstukken.In hoofdstuk 11 volgen de conclusies en aanbevelingen die betrekking hebben
op het ministerie van VWS, de reactie van de minister en het nawoord van de
Algemene Rekenkamer. De binnen het onderzoek gehanteerde normen kunt u vinden
in het rijksbrede rapport en op de internetsite van de Algemene Rekenkamer,
www.rekenkamer.nl.We hebben voor dit RWT5-onderzoek het jaar 2004 als peiljaar gehanteerd.
De invoering van de Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006, en de invoering
van de Wet Marktordening Gezondheidszorg hebben tot gevolg dat de verhoudingen
in het RWT-veld ingrijpend zijn gewijzigd (VWS, 2005).1 Dat heeft weer gevolgen voor toezicht van de minister van VWS op en
de verantwoording door RWT’s. Daar waar van toepassing geven we in de
verschillende hoofdstukken een beschrijving van die gevolgen.2 RWT-VELD IN BEELD2.1 InleidingIn dit hoofdstuk wordt een overzicht gepresenteerd van het RWT-veld van
het Ministerie van VWS: het gaat daarbij om de samenstelling en de ontwikkeling
in het RWT-veld en de geldstromen c.q. het financiële belang. Bij het
Ministerie van VWS was in het peiljaar 2004 sprake van twee clusters van RWT’s.
Het eerste cluster bevatte RWT’s in de zorgsector die met name uit wettelijke
premies werden gefinancierd, het tweede cluster de RWT’s die met name
uit de begrotingsgelden van VWS werden gefinancierd.2.2 Beschrijving RWT-veld en financieel belang (peiljaar
2004)Bij het Ministerie van VWS was er in het jaar 2004 sprake van 67 RWT’s
die circa € 37 miljard aan publiek geld besteedden.In het onderzoek is geïnventariseerd welk financieel belang het RWT-veld
van het Ministerie van VWS heeft en of de jaarverslagen aanwezig zijn op het
ministerie. Dat laatste bleek het geval te zijn.Het jaarverslag van het Ministerie van VWS over 2004 gaf een beeld van
de geldstromen richting de RWT’s. Dat beeld was niet volledig omdat
premies niet in dat overzicht waren opgenomen. We hebben daarom zelf een overzicht
gemaakt dat een beeld schetst van de geldstromen.Wanneer de kolommen met publiek geld (rijksbijdragen, premies en overig)
bij elkaar worden opgeteld, levert dit het volgende beeld op.Cluster premiegefinancierde RWT’sDit cluster omvat de premiegefinancierde sector van de zorg. Het betreft
in de eerste plaats de uitvoeringsorganen Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ), het Centraal Administratie Kantoor bijzondere zorgkosten (CAK) en
de ziekenfondsen voor de uitvoering van de Ziekenfondswet.1 Op 31 december 2004 waren er 57 uitvoeringsorganen AWBZ, waarvan
er 22 ook ziekenfonds waren. Verder maakten in 2004 zes zogenoemde topstructuurorganen
van de zorg deel uit van het premiegefinancierde cluster. Dit zijn het College
voor zorgverzekeringen (CVZ), het College toezicht zorgverzekeringen (CTZ),
het College tarieven gezondheidszorg (CTG), het College bouw ziekenhuisvoorzieningen
(CBZ), het College sanering ziekenhuisvoorzieningen (CSZ) en de Stichting
uitvoering omslagregelingen (SUO). Hieronder worden de taken van deze zes
RWT’s kort toegelicht.College voor zorgverzekeringen (CVZ)Het CVZ beheerde de Algemene Kas en het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten.
Daarnaast verzorgde het CVZ toelatingen en intrekkingen van onder andere ziekenfondsen,
uitvoeringsorganen AWBZ en instellingen. Verder stuurde het CVZ de ziekenfondsen
en uitvoeringsorganen AWBZ aan, verrichtte uitvoeringstoetsen, deed voorstellen
voor een doelmatige samenstelling van het pakket en gaf voorlichting.College toezicht zorgverzekeringen (CTZ)Het CTZ was belast met – onder andere – het toezicht op de
recht- en doelmatige uitvoering van de ZFW en AWBZ. Daartoe verrichtte
het onderzoeken en stelde het rapporten op per uitvoeringsorgaan en samenvattende
rapporten per wet ten behoeve van de minister en het CVZ. College tarieven gezondheidszorg (CTG)Het CTG voerde de Wet tarieven gezondheidszorg (WTG) uit. Het bepaalde
tarieven en budgetten voor zorginstellingen en (para)medici die onder de WTG
vallen. Het keurde tarieven goed of af, of stelde deze vast, stelde beleidsregels
vast omtrent de hoogte, opbouw en wijze van berekening van tarieven en adviseerde
de minister over concrete uitvoeringsaspecten van onderwerpen die verband
hielden met tarieven.College bouw ziekenhuisvoorzieningen (CBZ)1De taken van het CBZ kwamen voornamelijk voort uit de Wet Ziekenhuisvoorzieningen.
De primaire taak was het afgeven van vergunningen voor de bouw van ziekenhuisvoorzieningen.
Verder verrichtte het CBZ uitvoeringstoetsen over voorgenomen beleid, signaleerde
het ontwikkelingen en trends, ontwikkelde het kaders, verstrekte het informatie
en adviseerde en besliste het over bouwinitiatieven.College sanering ziekenhuisvoorzieningen (CSZ)2Het CSZ had tot taak het saneringsproces (verminderen capaciteit of sluiting)
bij instellingen financieel te begeleiden en te bewaken. Het verleende goedkeuring
bij verkoop, verhuur en vervreemding van onroerende zaken. Verder kon het
CSZ saneringssubsidies verstrekken en uitvoeringstoetsen verrichten.Stichting Uitvoering Omslagregelingen (SUO)De SUO voerde de omslagregeling Wet op de toegang ziektekostenverzekering
1998 (WTZ 1998) en de Wet medefinanciering oververtegenwoordiging oudere ziekenfondsverzekerden
uit (MOOZ). De WTZ 1998 regelde een wettelijke acceptatieplicht van de particuliere
verzekeraars voor particulier verzekerden voor de zogenoemde standaardpakketpolis.Cluster begrotingsgefinancierde RWT’sHet tweede cluster RWT’s bij VWS bevat de begrotingsgefinancierde
RWT’s. Het ging in 2004 om de volgende organisaties: ZorgOnderzoek Nederland
(ZON), de Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR), de Stichting Stimuleringsfonds
Openbare Gezondheidszorg (Fonds OGZ) en de Stichting Fonds PGO (tot 1 januari
2003 Stichting Patiëntenfonds).3 Hieronder
worden ze kort toegelicht.ZorgOnderzoek Nederland (ZON)ZonMw4 voert wettelijke taken uit op grond
van de Wet op de Organisatie ZorgOnderzoek Nederland (ZON) en op grond van
de Wet op de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
ZonMw verstrekt subsidies voor het verrichten van onderzoek om zo bij te dragen
aan de kwaliteit van gezondheidsonderzoek en gezondheidszorg. Het gedeelte
ZON (Zorgonderzoek Nederland) wordt gesubsidieerd door het Ministerie van
VWS, terwijl het gedeelte Mw (Medische Wetenschappen) subsidie ontvangt van
NWO.In het kader van het RWT5-onderzoek is een verdiepend onderzoek uitgevoerd
naar ZON (hoofdstuk 10). Dit onderzoek heeft alleen betrekking op de relatie
tussen het deel ZON en het Ministerie van VWS omdat het NWO-deel van ZonMw
een andere geldstroom kent.Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)De Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) is verantwoordelijk voor de toepassing
en uitvoering van vijf wetten en regelingen die financiële ondersteuning
bieden aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en aan hun nabestaanden.
De PUR is ingesteld bij de Wet op de Pensioenen Uitkeringsraad. De doelgroep
wordt kleiner door de stijgende leeftijd ervan en daardoor krimpt de organisatie
de komende periode en verdwijnt op termijn.In het kader van het RWT5-onderzoek is een verdiepend onderzoek uitgevoerd
naar de PUR (hoofdstuk 9).Stichting Fonds Patiënten Gehandicapten en Ouderen
(Fonds PGO)De Stichting Fonds PGO verleent – namens het Ministerie van VWS –
subsidies aan landelijk werkzame patiëntenorganisaties, gehandicaptenorganisaties
en ouderenorganisaties.Stichting Stimuleringsfonds Openbare Gezondheidszorg (Fonds
OGZ)Fonds OGZ is een fonds dat innovatie mogelijk maakte op het terrein van
bevordering en bescherming volksgezondheid, vooral op regionaal niveau. Het
fonds heeft als hoofdtaak de uitkering van subsidies op basis van de Tijdelijke
regeling delegatie subsidiebevoegdheid. Het Fonds OGZ bestaat sinds medio
2006 niet meer.2.3 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)Een nieuw zorgstelselHoewel het peiljaar voor het onderzoek 2004 is, kan bij de beschrijving
van de premiegefinancierde RWT’s niet voorbij gegaan worden aan de wijzigingen
in het zorgstelsel met ingang van 2006 (zie kader). Door de invoering van
de Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006 en de voorziene invoering van
de Wet Marktordening Gezondheidszorg treden er veranderingen op in het cluster
premiegefinancierde RWT’s. Deze zijn van invloed zijn op de wettelijke
taken – en soms het voortbestaan – van een RWT. Ook de financiering
van de RWT’s gaat veranderen.Zorgverzekeringwet Tot eind 2005 waren burgers
met een relatief laag inkomen op grond van de Zieken- fondswet verplicht verzekerd
bij een ziekenfonds. De ziekenfondsen waren wettelijk verplicht iedereen te
accepteren ongeacht de gezondheidsrisico’s van de verzekerden (verbod
op risicoselectie). De rijksoverheid bepaalde het ziekenfondspakket en welke
behandelingen voor vergoeding in aanmerking kwamen. Ziekenfondsen konden gemaakte
kosten declareren bij de Algemene Kas die beheerd werd door het College voor
Zorgverzekeringen (CVZ). Ziekenfondsen werden gecompenseerd indien hun verzekerdenbestand
bestond uit relatief veel verzekerden met grote gezondheidsrisico’s. Burgers van wie het inkomen boven een
bepaald niveau kwam, dienden zich bij een particuliere verzekering aan te
melden. Verzekeraars konden de hoogte van een premie vaststellen op basis
van de gezondheidsrisico’s van de verzekerde (risicoselectie).Door de intensieve overheidsregulering
was er nauwelijks sprake van concurrentie tussen verzekeraars om verzekerden.
Volgens het kabinet waren er voor verzekeraars onvoldoende prikkels voor innovatie
en concurrentie, en daarmee voor betaalbaarheid van de zorg.     Puntsgewijs beschreven houdt het nieuwe
zorgverzekeringstelsel het volgende in: • Met
de invoering van de nieuwe Zorgverzekering is iedereen verplicht zich te verze-
keren voor een wettelijk omschreven basispakket.• Verzekerden
kunnen voor dit basispakket hun zorgverzekeraar zelf kiezen. • Zorgverzekeraars
concurreren om klanten op hoogte van nominale premies, service en eigen risico. • Zorgverzekeraars
zijn verplicht iedereen te accepteren voor het wettelijk omschreven basispakket.• Verzekeraars
worden gecompenseerd uit een risicovereveningsfonds indien zij – naar
objectieve maatstaven gemeten – onevenredig veel risico lopen door de
samenstel- ling van het verzekerdenbestand. Het fonds wordt gevoed uit een
rijksbijdrage en opbrengsten van inkomensafhankelijke bijdragen (heffing)
betaald door werknemers. • Verzekerden
die – gezien hun inkomen – naar verhouding een hoge verzekeringspremie
betalen kunnen gecompenseerd worden door de toekenning van een zorg- toeslag.ZorgverzekeraarsVanaf 1 januari 2006 bestaat er een basisverzekering voor ziektekosten
die uitgevoerd wordt door private zorgverzekeraars. Deze zorgverzekeraars
voeren bij wet geregelde taken uit waarvoor ze gedeeltelijk bekostigd worden
uit publieke middelen. (Algemene Rekenkamer, 2004b) De zorgverzekeraars zijn
daarom RWT’s.TopstructuurorganenDe stelselwijzigingen betekenen wijzigingen in het beheer en de toezichtstructuur.
De volgende drie van de zes topstructuurorganen gaan op termijn verdwijnen
als RWT:• SUO: SUO heeft geen rol meer in het nieuwe zorgstelsel. (VWS, 2005a)
Tot 1 januari 2009 draagt SUO nog wel zorg voor rechtmatigheidcontroles
en afwikkeling van claims op grond van de WTZ 1998 uit de periode tot en met
2005. Daarna wordt die taak – voor zo ver nog niet afgerond –
overgenomen door het CVZ.• CBZ: De belangrijkste wettelijke taken gaan verdwijnen. Het CBZ
zal – op termijn – als RWT worden opgeheven. Er wordt onderzocht
of het CBZ omgevormd kan worden tot een privaat expertisecentrum voor de bouw.
Deze veranderingen krijgen hun beslag in de jaren tot 2012.• CSZ: Alleen het verlenen van goedkeuring bij de verkoop van onroerende
zaken blijft vooralsnog een overheidstaak. Deze taak zal mogelijk ondergebracht
worden bij het Ministerie van VWS. CSZ zal worden opgeheven. Deze veranderingen
krijgen hun beslag in de jaren tot 2012.De andere drie worden omgevormd tot twee topstructuurorganen:• Het CVZ verzorgt het pakketbeheer (advisering aan de minister over
de samenstelling van het verplichte basispakket, zie kader) en beheert het
risicovereveningsfonds;• Het CTZ en het CTG worden samengevoegd tot de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) met als taken toezicht en prijsvorming op de markt van zorginkoop, zorgverlening
en zorgverzekeringen. Voor zover delen van markten worden vrijgegeven voor
concurrentie, draagt de NZa bij aan goede marktcondities door bijvoorbeeld
op vrijgegeven markten consumenten te voorzien van voldoende informatie, op
niet vrij gegeven markten kan zij o.a. de tarieven of productomschrijvingen
bepalen (zie verder paragraaf 3.3).GeldstromenOok de geldstromen veranderen. In de Zorgverzekeringswet is vastgelegd
dat de jaarlijkse uitgaven macro gezien voor 50% gefinancierd worden
uit inkomensafhankelijke bijdragen, en voor de andere 50% uit nominale
premies, die verzekerden betalen aan zorgverzekeraars, de bijdrage van het
Rijk in de financiering van de zorgverzekering voor personen jonger dan 18
jaar en eigen betalingen (onder meer vanwege het eigen risico). De inkomensafhankelijke
bijdragen (door de Belastingdienst geheven en geïnd) en de bijdrage van
het Rijk voor personen jonger dan 18 zijn publieke middelen. In de begroting
2006 van het Ministerie van VWS worden deze bijdragen geraamd op respectievelijk € 14,6
miljard en € 1,9 miljard. Deze publieke middelen worden gestort
in het zorgverzekeringsfonds. Zorgverzekeraars kunnen uit dit fonds een bedrag
ontvangen ter gedeeltelijke dekking van hun zorguitgaven. Bij de bepaling
daarvan wordt rekening gehouden met het risicoprofiel van de verzekerden.De beheerskosten van de topstructuurorganen (circa € 70 miljoen)
worden met ingang van 1 januari 2006 uit de begroting van het Ministerie
van VWS betaald.1Bevoegdheden Algemene RekenkamerDe wijzigingen in het zorgstelsel raken ook de controlebevoegdheden van
de Algemene Rekenkamer. De wetgever heeft in art. 121 van de Zorgverzekeringswet
onze bevoegdheden beperkt. We hebben daardoor geen controlebevoegdheden om
de besteding van publieke middelen bij de zorgverzekeraars
te controleren. We hebben wel controlebevoegdheden voor de ontvangsten van de zorgverzekeraars uit het vereveningsfonds en voor
de nakoming van wettelijke verplichtingen zoals de acceptatieplicht, het verbod
op premiedifferentiatie, de zorgplicht en de informatie-verplichtingen om
de risicovereveningsregeling te kunnen uitvoeren (zie verder paragraaf 3.3).3 TOEZICHT3.1 InleidingDit hoofdstuk richt zich op het toezicht. Dit thema is toetsend onderzocht.
Voor een deel betreft dit het actualiseren van de bevindingen uit de onderzoeken
RWT1 tot en met RWT4 over het toezichtbeleid en voor een deel betreft het
inventariseren van de ontwikkelingen van het toezicht zelf. Speciale aandacht
is er in dit kader voor de volgende aspecten:– inzet van reviews in het toezicht;– de rol van de raden van toezicht en andere vormen van intern toezicht.In het hoofdstuk wordt een onderscheid gemaakt tussen de toezichtsvisie
die geldt voor het hele departement en de toezichtarrangementen die gelden
voor één afzonderlijke RWT of voor een cluster van RWT’s.De belangrijkste onderzoeksvragen daarbij zijn:1. Is er voldoende voortgang ten aanzien van het door de ministers uitgevoerde
toezicht met betrekking tot RWT’s?2. Hoe is governance en toezicht georganiseerd bij de in het onderzoek
betrokken RWT’s?3. Wat is de bijdrage van de raden van toezicht aan het functioneren en
verantwoorden van de onderzochte RWT’s?3.2 Toezichtsvisie(s) en toezichtarrangementenHet Ministerie van VWS had het toezicht op uitvoeringsorganen AWBZ en
ziekenfondsen ingericht volgens het principe van «getrapt toezicht».
Dat wil zeggen dat de topstructuurorganen in de zorg belast waren met een
aantal uitvoerende en adviserende taken bij de aansturing van en het toezicht
op de uitvoeringsorganen AWBZ en ziekenfondsen. De minister steunde bij zijn
toezicht op de RWT’s op het werk van de topstructuurorganen.De toezichtrelatie van het minister met de topstructuurorganen was vastgelegd
in de toezichtsvisie van 1997, de instellingswetten en in de Regeling begroting
en verantwoording beheerskosten uitvoeringsorganen volksgezondheid (VWS, 2000).1, 2Toezichtsvisie en intern toezicht (raad van toezicht)In de toezichtsvisie van het Ministerie van VWS van 1997 werd geen koppeling
gelegd tussen toezicht vanuit VWS en het intern toezicht in de vorm van raden
van toezicht.De topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde RWT’s van het
ministerie kennen geen raden van toezicht. Benoeming en ontslag van bestuurders
van topstructuurorganen is bij wet voorbehouden aan de minister van VWS.Het CTZ heeft in 2004 aandacht gevraagd voor de rol van de raden van toezicht
bij de ziekenfondsen. Het CTZ heeft de ziekenfondsen verplicht zich voor het
boekjaar 2005 te verantwoorden volgens het informatiemodel «Maatschappelijk
Verslag Ziekenfondsen».3 De Raad van Commissarissen
of Raad van Toezicht moet in het jaarverslag bijvoorbeeld aangeven op welke
wijze zij kennis neemt van uitgevoerde audits door derden.Governance, de toezichtsvisie en andere (horizontale)
verantwoordingsinformatieIn de jaarverslagen van de verschillende RWT’s worden vormen van
horizontale verantwoording genoemd. Het gaat daarbij om commitment aan codes
van Goed Bestuur, het gebruik van certificering, gebruikersraden en verantwoording
over klachten. De minister van VWS heeft in de nieuwe toezichtsvisie voor
de curatieve zorg aangekondigd dat informatie uit horizontale verantwoording
zal worden betrokken bij de beoordeling van het functioneren van de RWT’s
(VWS, 2006).De plaats van de review in het toezichtHet Ministerie van VWS beschikt over reviewbeleid. De Auditdienst voert
periodiek reviews uit bij de RWT’s.De minister van VWS heeft in een reactie op het RWT4 rapport toegezegd
dat het reviewinstrument een plaats zou krijgen in de nieuwe toezichtsvisie
van het ministerie (Algemene Rekenkamer, 2004, p. 208).1 Eind 2005 was die nieuwe toezichtsvisie nog niet beschikbaar.3.3 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)Voor het toezicht op de premie- en begrotingsgefinancierde RWT’s
beschikte het Ministerie van VWS in 2004 over een toezichtsvisie uit 1997
(VWS, 1997).2 Wij constateerden in ons RWT4-onderzoek
dat deze toezichtsvisie aan actualisering toe was.Begin 2006 heeft het ministerie in het licht van de wijzigingen in het
zorgstelsel een toezichtsvisie voor de curatieve zorg uitgebracht «Verdien(d)
vertrouwen» (Ministerie van VWS, 2006).3
Dit is één van de sectorale uitwerkingen van de«Kaderstellende
visie op toezicht (2005)» die het kabinet in 2005 presenteerde. Een
nieuwe toezichtsvisie voor de uitvoering van de AWBZ (de «care»)
wordt opgesteld als er een besluit genomen is over de toekomstige uitvoeringstructuur,
mede gekoppeld aan de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning
(WMO).In het nieuwe zorgstelsel streeft de minister geen inzicht meer na in
de rechtmatige en doelmatige besteding van de publieke middelen die gemoeid
zijn met de uitvoering van de Zorgverzekeringswet (bij de AWBZ nog wél).
De minister oefent daarop dus ook geen toezicht meer uit. Dat heeft gevolgen
voor de beheer- en toezichtstructuur:• Met de invoering van de Zorgverzekeringswet wordt het CVZ omgevormd
tot pakketbeheerder (advies aan de minister over de samenstelling van het
basispakket) en wordt het CVZ daarnaast belast met het beheer van het Zorgverzekeringsfonds
en de uitvoering van de regeling tot verevening van risico’s.• Het CTZ en CTG zullen als gevolg van de invoering Wet Marktordening
Gezondheidszorg samengevoegd worden tot de Nederlandse Zorgautoriteit i.o.4 De NZa neemt voor een belangrijk deel de taken van CTZ
en CTG over. De toezichtstaken veranderen ook (zie kader).Toezichtstaken NZa/i.o. De NZa/i.o. ziet erop toe dat de zorgverzekeraars
hun wettelijke plichten nakomen: de rechtmatige uitvoering van de zorgverzekeringswet.
Het gaat daarbij om het naleven van de publieke randvoorwaarden als de acceptatieplicht
voor het basispakket, het premiedifferentiatieverbod, de inhoud van het basispakket,
de zorgplicht. De NZa/i.o. houdt geen toezicht op de rechtmatige besteding
van de verkregen middelen uit het vereveningsfonds (CTZ, 2004, p. 24). Marktwerking
zou moeten zorgen voor het doelmatig functioneren van zorgverzekeraars. Het
solvabiliteitstoezicht dat het CTZ uitoefende op de ziekenfondsen wordt overgenomen
door De Nederlandsche Bank (DNB).3.4 Conclusies• Eind 2005 had de minister van VWS – in afwachting van het
nieuwe zorgstelsel – nog geen nieuwe, geactualiseerde toezichtsvisie
opgesteld. Begin 2006 is een nieuwe toezichtsvisie voor de curatieve zorg
verschenen.• In de toezichtsvisie uit 1997 wordt geen relatie gelegd tussen
het toezicht van de minister van VWS en informatie uit andere vormen van toezicht
zoals intern toezicht (raad van toezicht) en horizontaal toezicht (o.a. klanten-
en gebruikersraden).4 RECHTMATIGHEID4.1 InleidingDit thema is toetsend onderzocht. De Algemene Rekenkamer is van mening
dat de minister aan de Tweede Kamer inzicht moet kunnen verschaffen in de
rechtmatigheid van de inning en besteding van publieke middelen door RWT’s.
De minister zal daartoe duidelijke eisen aan de verantwoording door de RWT’s
moeten stellen. Dit deel van het onderzoek heeft zich gericht op de vraag
of de minister in 2005 inzicht kan verschaffen in de rechtmatigheid van de
inning en besteding van publieke middelen door RWT’s over 2004.Onder rechtmatigheid verstaan wij dat de inning en besteding van publieke
middelen in overeenstemming zijn met alle daarvoor geldende wettelijke regelingen.
Met rechtmatigheidseisen worden de (wettelijke) voorschriften bedoeld voor
de inning en besteding van het publieke geld. De belangrijkste onderzoeksvraag
was:• Heeft de RWT zich door middel van een rechtmatigheidsverklaring
verantwoord over de rechtmatige inning en besteding van de publieke gelden
in 2004, zowel de begrotingsgerelateerde gelden als de premies en tarieven?4.2 Rechtmatigheid in de toezichtsvisieIn de toezichtsvisie (1997) van het Ministerie van VWS is expliciet aandacht
voor het toezicht op rechtmatigheid. Deze visie was van toepassing in het
peiljaar 2004.Bij het toezicht op de uitgaven op basis van de ZFW en de AWBZ was in
2004 sprake van een getrapte vorm van toezicht. Dit betekent dat de uitvoeringsorganen
AWBZ en de ziekenfondsen (zorgverzekeraars) over de rechtmatige uitvoering
van deze wetten rapporteerden aan het CTZ. Het CTZ stelt – per uitvoeringsorgaan
en per wet – over de rechtmatige en doelmatige uitvoering overkoepelende
rapporten op ten behoeve van het CVZ en de minister van VWS. De minister zond
deze overkoepelende rapporten per wet met zijn reactie hierop aan de Staten-Generaal.In de Wet Instelling College van toezicht op de zorgverzekeringen is onder
meer deze (moderne) wijze van toezicht houden op de ZFW, AWBZ (inclusief de
Algemene Kas en het AFBZ) vastgelegd. De uitvoeringsorganen AWBZ
en de ziekenfondsen zijn zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverklaring(en)
bij hun jaarstukken. Het CTZ steunt waar mogelijk op controles door derden
(single audit). Het CTZ voert een review bij de externe accountant van de
uitvoeringsorganen en ziekenfondsen uit en verricht daarnaast (tussentijds)
specifiek onderzoek bij de uitvoeringsorganen en ziekenfondsen zelf. Deze
manier van verantwoording en toezicht wordt in de zorg aangeduid met het begrip modernisering.4.3 Stand van zaken rechtmatigheidsverklaringenAlle ziekenfondsen hadden over het jaar 2004 een rechtmatigheidsverklaring
van een externe accountant. De uitvoeringsorganen AWBZ (i.c. zorgkantoren)
verantwoordden zich in 2004 via een rechtmatigheidsverantwoording voorzien
van een getrouwbeeldverklaring. De beoogde eindsituatie voor 2005 –
een rechtmatigheidsverantwoording voorzien van een rechtmatigheidsverklaring
van een externe accountant – was voor het boekjaar 2004 nog niet bereikt.
Over 2005 is dat wel het geval. Dat blijkt uit aanvullend onderzoek van de
Algemene Rekenkamer over het boekjaar 2005. De overige uitvoeringsorganen
AWBZ legden beperkt verantwoording af via een jaarstaat die gecontroleerd
wordt door het CTZ. De jaarstaat is niet voorzien van een rechtmatigheidsverklaring
van een externe accountant (ondoelmatig vanwege gering financieel belang).Toelichting:– Het vereiste aantal rechtmatigheidsverklaringen is in RWT3 en
RWT4 2004 groter dan het aantal RWT’s. Eén RWT kan zowel
ziekenfonds als uitvoeringsorgaan AWBZ zijn. In dat geval moet die RWT (één
rechtspersoon) over twee rechtmatigheidsverklaringen kunnen beschikken. Om
die reden is het werkelijk aantal rechtmatigheidsverklaringen afgezet tegen
het vereist aantal rechtmatigheidsverklaringen en niet tegen het aantal RWT’s.– In figuur 4.1 zijn in RWT5 de rechtmatigheidsverklaringen van
de zorgkantoren (32) toegerekend aan de uitvoeringsorganen AWBZ die optreden
als zorgkantoor. De zorgkantoren voerden namens de uitvoeringsorganen nagenoeg
alle AWBZ-taken uit. De uitvoeringsorganen AWBZ legden geen rechtmatigheidsverantwoording
af over de resterende taken omdat het ondoelmatig is vanwege het relatief
gering financieel belang dat ermee gemoeid was (€ 54,9 miljoen,
minder dan 1% van de uitgaven AWBZ). Het CTZ doet daar wel onderzoek
naar.– Pas vanaf 2001 dienen uitvoeringsorganen AWBZ en de ziekenfondsen
zich expliciet te verantwoorden over rechtmatigheid (Algemene Rekenkamer,
RWT3, pagina 173). Dit is overigens voor de AWBZ uitgesteld tot 2003.In het boekjaar 2004 en in 2005 is in alle vereiste gevallen een rechtmatigheidsverklaring
afgegeven (zie onderstaand figuur).Toezicht rechtmatigheid ZiekenfondswetHet CTZ constateerde dat in het boekjaar 2004 van de 22 ziekenfondsen
er achttien een goedkeurende accountantsverklaring hadden, en vier een verklaring
met beperkingen.1 Dat was een aanzienlijke verbetering
ten opzichte van 2003. De opgemerkte onrechtmatige uitgaven hadden voor het overgrote deel te maken met het ontbreken van overeenkomsten tussen
zorgverzekeraars en zorgaanbieders als basis voor de uitgaven.In het jaar 2003 verbond het CTZ nog geen financiële consequenties
(sanctie) aan het ontbreken van overeenkomsten omdat er sprake was van een
overgangsjaar. Voor het verslagjaar 2004 had het ontbreken van deze overeenkomsten
in beginsel wel financiële gevolgen voor de ziekenfondsen.Toezicht rechtmatigheid AWBZIn het RWT4-onderzoek heeft de Algemene Rekenkamer vastgesteld dat het
in de jaren 2001 en 2002 nog niet mogelijk was om te voldoen aan de wettelijke
plicht om gemoderniseerd toezicht te houden op de rechtmatige uitvoering van
de AWBZ.1Uit het Algemeen Rapport Uitvoering AWBZ 2004 blijkt dat de rechtmatigheid
is verbeterd. Het CTZ heeft bij de uitvoeringsorganen en het CAK voor het
jaar 2004 geen onrechtmatige ontvangsten en uitgaven of onzekerheden vastgesteld.
Bij de zorgkantoren bleef het bedrag van onrechtmatige ontvangsten en uitgaven
in 2004 beperkt tot € 2 miljoen. Voor een bedrag van € 3
miljoen bestond onzekerheid over de rechtmatigheid van de ontvangsten en uitgaven.
Er is sprake van een aanzienlijke verbetering ten opzichte van 2003. In dat
jaar was € 9,7 miljoen van de ontvangsten en uitgaven onrechtmatig
en was er onzekerheid over € 801 miljoen aan ontvangsten en € 12,8
miljard aan uitgaven. De verbetering is volgens het CTZ toe te schrijven aan
verbeterde basisregistraties en bijbehorende administratieve organisatie en
interne controlemaatregelen (AO/IC).Voor het verslagjaar 2005 hebben het CTZ en het CVZ voor de zorgkantoren
geactualiseerde richtlijnen vastgesteld voor de verantwoording en controle.
De richtlijnen moesten het voor de externe accountants mogelijk maken om een
expliciete rechtmatigheidverklaring bij de financiële verantwoording
over 2005 af te geven.2Toezicht rechtmatigheid topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’sDe zes topstructuurorganen en vier begrotingsgefinancierde RWT’s
hadden alle over het boekjaar 2004 een goedkeurende accountantsverklaring
bij de rechtmatigheid.4.4 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)In het nieuwe zorgstelsel streeft de minister geen inzicht meer na in
de rechtmatige en doelmatige besteding van publieke
middelen die gemoeid zijn met de uitvoering van de Zorgverzekeringswet. Zorgverzekeraars
hoeven zich aan de minister van VWS niet te verantwoorden over de rechtmatige
en doelmatige besteding van de publieke middelen. De minister oefent daarop
geen toezicht uit.De juiste afwikkeling van de oude Ziekenfondswet wordt de komende jaren
een taak van de NZa als rechtsopvolger van het CTZ. In dat verband zal ook
de overheveling van de wettelijke reserves van de ZFW naar de zorgverzekeraars
aandacht krijgen in het rechtmatigheidonderzoek 2005 van de NZa (CTZ, 2004).3Op grond van de Invoerings- en Aanpassingswet Zorgverzekeringswet mogen
ziekenfondsen die besluiten tot optreden als zorgverzekeraar de opgebouwde
wettelijke reserves ZFW – onder voorwaarden – inbrengen bij de
start van de uitvoering van de Zorgverzekeringswet.In de Invoering- en Aanpassingswet Zorgverzekeringswet is bepaald dat
het vermogen van de SUO per 1 januari 2009 ten gunste of ten laste komt
van de Algemene Kas. Het streven is activiteiten van de SUO zo snel mogelijk
af te bouwen. SUO stelt in overleg met de toezichthouder DNB een afbouwplan
op.4.5 ConclusiesHet beleid van de minister van VWS was er zowel bij de premiegefinancierde
als bij de begrotingsgefinancierde RWT’s op gericht informatie te verzamelen
over de rechtmatigheid van inning en besteding van gelden door de RWT’s.
De minister van VWS kon daarin over het boekjaar 2004 inzicht geven.De uitvoeringsorganen AWBZ – in het bijzonder de zorgkantoren –
verantwoordden zich in 2004 via een rechtmatigheidsverantwoording voorzien
van een getrouwbeeldverklaring. De beoogde eindsituatie voor 2005 –
een rechtmatigheidsverantwoording voorzien van een rechtmatigheidsverklaring
van een externe accountant – was voor het boekjaar 2004 nog niet bereikt.
Over het jaar 2005 zijn de vereiste rechtmatigheidsverklaringen beschikbaar.
Dat blijkt uit aanvullend onderzoek van de Algemene Rekenkamer over het boekjaar
2005.5 BEDRIJFSVOERING, INTEGRITEITSZORG EN BESTUURSKOSTEN5.1 InleidingDe thema’s bedrijfsvoering, integriteit en bestuurskosten zijn verkennend
onderzocht. Dit betekent dat de Algemene Rekenkamer hier nog geen normen voor
heeft vastgesteld en het niet mogelijk is om daar «harde» uitspraken
over te doen. De thema’s worden elk apart beschreven.5.2 BedrijfsvoeringIn het RWT4-onderzoek heeft de Algemene Rekenkamer geconstateerd dat er
op het gebied van toezicht op de bedrijfsvoering van RWT’s nog veel
moet gebeuren. De Algemene Rekenkamer heeft er daarom voor gekozen het onderzoek
naar de bedrijfsvoering verder op te pakken in deel vijf. De belangrijkste
onderzoeksvragen daarbij waren:1. Hoe houdt de minister toezicht op de relevante onderdelen?2. Op welke wijze legt de minister verantwoording af aan de Tweede Kamer
over de bedrijfsvoering bij RWT’s?3. Heeft de minister gebruik gemaakt van risicoanalyses voor het bepalen
van relevante onderdelen van de bedrijfsvoering bij RWT’s?Bedrijfsvoering in de toezichtsvisie en de toezichtarrangementenDe minister van VWS hield met name via de jaarlijkse planning- & controlcyclus
(P&C-cyclus) toezicht op de bedrijfsvoering van de RWT’s die onder
hem ressorteren. Daarbij ging het – per RWT – om informatie-uitwisseling
en om overleg over het werkprogramma, de begroting, het verslag van werkzaamheden
en de jaarrekening. De algemene kaders waren vastgelegd in de toezichtsvisie
(1997) en de instellingswetten zoals de ZFW, WTG, WZV (WTZ 1998), de Wet op
de PUR en de Wet op de ZON. De wettelijke kaders waren voor de topstructuurorganen
(uitgezonderd SUO) nader uitgewerkt in de «Regeling begroting en verantwoording
beheerskosten uitvoeringsorganen» (Stcrt. 28 juni 2000, nr. 122).1 Deze regeling gaf aanwijzingen voor de inrichting van
de begroting en verantwoording van de beheerskosten van de betrokken RWT’s.2 De begrotingsgefinancierde RWT’s kenden vergelijkbare
nadere uitwerkingen.De minister had door het formuleren van eisen aan de verantwoordingsdocumenten
relevante onderdelen van de bedrijfsvoering bepaald. Daarbij werd een koppeling
gelegd tussen de wettelijke taken, benodigde werkzaamheden en
benodigde middelen. Er was geen op schrift gestelde risicoanalyse.De minister legde aan de Tweede Kamer verantwoording af over het functioneren
van de RWT’s (zie verder over verantwoording hoofdstuk 7).Verantwoording over de bedrijfsvoering bij RWT’sDe premiegefinancierde topstructuurorganen en de begrotingsgefinancierde
RWT’s verantwoordden zich over 2004 aan de minister van VWS door (overleg
over) het werkprogramma, de begroting, het verslag van werkzaamheden en de
jaarrekening.Uitvoeringsorganen AWBZ en ziekenfondsen verantwoordden zich aan CTZ over
een beperkt aantal aspecten van hun bedrijfsvoering.5.3 IntegriteitszorgWij achten integriteitszorg een wezenlijke voorwaarde voor vertrouwen
in het openbaar bestuur. Integriteit zelf betreft de betrouwbaarheid en onkreukbaarheid
van de publieke sector. Het onderzoek was gericht op het verwerven van inzicht
over de kwaliteit van het inzicht van de minister enerzijds en de kwaliteit
van de integriteitszorg bij RWT’s anderzijds.De belangrijkste onderzoeksvragen daarbij waren:1. Heeft de minister in haar toezichtsvisie of toezichtbeleid aandacht
besteed aan integriteit bij RWT’s?2. Zijn er in algemene zin afspraken gemaakt tussen de minister en de
RWT’s over informatie-uitwisseling met betrekking tot integriteit?Integriteit in de toezichtsvisie en de toezichtarrangementenOns onderzoek naar integriteitszorg heeft zich gericht op de topstructuurorganen
en de begrotingsgefinancierde RWT’s. De ziekenfondsen en uitvoeringsorganen
AWBZ zijn niet in het onderzoek betrokken.De minister achtte integriteitszorg primair een verantwoordelijkheid van
de RWT’s zelf. In de toezichtsvisie van het Ministerie van VWS (1997)
is er geen aandacht voor integriteitszorg. Er zijn tussen de minister van
VWS en de RWT’s geen afspraken gemaakt over periodieke informatie-uitwisseling
over integriteitszorg.In de toezichtrelatie tussen het ministerie en de RWT’s is er in
de praktijk wel incidenteel aandacht voor integriteitszorg: zo heeft het ministerie
in 1993 een inventarisatie uitgevoerd naar het integriteitsbeleid bij de topstructuurorganen.
Ook is het CBZ gevraagd haar bedrijfsproces op integriteitsrisico’s
door te lichten. Andere gestructureerde risicoanalyses of een actuele inventarisatie
van integriteitszorg bij RWT’s zijn tot eind 2005 niet door (of op verzoek
van) het Ministerie van VWS gemaakt.Onze onderzoeken bij de twee nader onderzochte RWT’s PUR en ZON
(zie de hoofdstukken 9 en 10) bevestigen dit beeld: er waren met het ministerie
geen afspraken over periodieke informatie-uitwisseling over integriteitszorg
gemaakt, maar bij de twee onderzochte RWT’s waren diverse elementen
van integriteitszorg aanwezig (gedragscode, geschenkenregeling en dergelijke).
Er was bij de twee onderzochte RWT’s geen overkoepelend integriteitsbeleid
gebaseerd op een risicoanalyse.Eventuele nevenfuncties van bestuursleden werden in 2004 door CTG, CSZ,
PUR en Zon niet openbaar gemaakt. Verder bleek dat ZON na de benoeming
door de minister geen wijzigingen in de nevenfuncties van haar bestuursleden
registreert.Informatie-uitwisseling over integriteitEr zijn in algemene zin geen afspraken gemaakt tussen de minister van
VWS en de RWT’s over informatie-uitwisseling over integriteitzorg. 5.4 BestuurskostenSinds enkele jaren is er voor de bestuurskosten (beloningen) bij publieke
instellingen grote belangstelling in media en politiek. Oordeelsvorming over
de hoogte van de bestuurskosten is een bestuurlijke verantwoordelijkheid van
de betrokken ministers en van de Staten-Generaal, waaraan toezicht en verantwoording
een bijdrage aan moeten leveren.In dit onderzoek hebben wij aandacht besteed aan enkele componenten van
bestuurskosten (onder meer vaste en variabele beloning, vervoer, huisvestingskosten)
bij RWT’s. De procedures van toezicht en de verantwoording daarover
stonden in het onderzoek centraal. Het ging ons om de vraag wie de inkomens
goedkeurt en wie daarop toeziet (bijvoorbeeld de raad van toezicht of de minister)
en om de vraag of en hoe de (publieke) verantwoording daarover is geregeld.De belangrijkste onderzoeksvragen daarbij waren:1. Welke verantwoordelijkheden en bevoegdheden heeft de minister op het
gebied van bestuurskosten bij RWT’s, en geef aan wat de rol van de RWT
zelf hierbij is?2. Welke afspraken zijn er tussen minister en RWT’s over de informatieverstrekking
aan de minister over de bestuurskosten bij RWT’s? Heeft het ministerie
normen voor bestuurskosten opgesteld?3. Analyseert en gebruikt de minister de informatie over bestuurskosten
bij RWT’s voor haar eigen verantwoording?Wij hebben vastgesteld dat de minister van VWS bij de begrotingsgefinancierde
RWT’s en de topstructuurorganen de leden van de raad van bestuur benoemde.
De voorzitter en leden van het bestuur waren – in principe – niet
in dienst van deze RWT’s. De minister stelde in 2004 de bezoldiging(regelingen)
van bestuurders vast. De hoogte van de vergoeding was meestal een afgeleide
van het BBRA.Doordat de minister de bestuurders benoemde en de vergoedingsregelingen
vaststelde, had hij informatie over de hoogte van de bestuurskosten. De minister
heeft verder in regelingen vastgelegd welke informatie hij in het kader van
de jaarlijkse P&C-cyclus van de topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’s over bestuurskosten wil ontvangen. De post bestuurskosten nam
de accountant van de instelling mee in zijn controle.Afspraken over en gebruik van informatie over bestuurskostenIn de jaarrekening rapporteerden de RWT’s – op geaggregeerd
niveau – aan het Ministerie van VWS over de realisatie van de begrotingspost «bestuurskosten».
De accountant controleerde deze post. Er was in 2004 nog geen verplichting
om in het jaarverslag op individueel niveau te rapporteren over de bezoldiging.5.5 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)BedrijfsvoeringZicht van de minister op de bedrijfsvoering van de topstructuurorganen
is vanwege de verandering in het zorgstelsel de komende jaren extra van belang.
Er is namelijk sprake van verandering en beëindiging van wettelijke taken,
en dat heeft gevolgen voor de bedrijfsvoering.De minister van VWS heeft vanwege de wijzigingen in het zorgstelsel een
nieuwe regeling voor de P&C-cyclus ingevoerd: de «Regeling bezoldiging
en beheerskosten bestuursorganen in de zorg».1De nieuwe regeling – die is ingegaan op 1 januari 2006 –
stelt eisen aan de verantwoordingsdocumenten.1In de regeling wordt gevraagd om – in lijn met de VBTB-systematiek –
werkzaamheden en middelen meer aan elkaar te koppelen zodat antwoord gegeven
kan worden op de vraag «wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor
doen en wat mag het kosten?». De jaarrekening dient vergezeld te gaan
van een accountantsverklaring omtrent de getrouwheid en de rechtmatigheid
van de baten en lasten, en van een rapport van de accountant over de ordelijkheid
en controleerbaarheid van het gevoerde financieel beheer. Er zal een vernieuwd
controleprotocol opgesteld worden.IntegriteitszorgDe nieuwe regeling stelt ook expliciet eisen aan integer gedrag van bestuursleden.
Het Ministerie van VWS heeft openbaar vastgelegd welke nevenfuncties onverenigbaar
zijn met het bestuurslidmaatschap van CVZ, NZa, CBZ.BestuurskostenDe wijzigingen in het zorgstelsel waren voor de minister reden om voor
de topstructuurorganen met ingang van 1 januari 2006 over te gaan van
een collegemodel naar een raad-van-bestuurmodel. In het raad-van-bestuurmodel
is sprake van een beperkt aantal fulltime bestuurders met vaste aanstelling
dat verantwoordelijk is voor het bestuur en voor de dagelijkse leiding. De
minister heeft het raad-van-bestuurmodel uitgewerkt in de Regeling bezoldiging
en beheerskosten bestuursorganen volksgezondheid.2De arbeidsvoorwaarden sluiten vanaf 2006 aan bij datgene dat geregeld
is voor het ambtelijk topmanagement. Als de minister er in individuele gevallen
voor zou willen kiezen over de zogenaamde «Dijkstalnorm» (gemiddeld
ministerssalaris + 30%) heen te gaan, dan moet de minister dit
voorstel – voorzien van een advies van de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties – voorleggen aan het kabinet.Nieuw in de Regeling is dat de voorschriften van titel 9 van Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek van toepassing zijn verklaard (artikel 15 lid 2 Regeling).
Dit betekent dat in de toelichting bij het jaarverslag de bezoldiging van
iedere individuele bestuurder moet zijn opgenomen.5.6 ConclusiesDe minister houdt toezicht op relevante onderdelen van de bedrijfsvoering
door beoordeling van de verantwoordingsdocumenten die tot stand komen in de
P&C-cyclus. De relevante aspecten waren niet bepaald aan de hand van een
op schrift gestelde risicoanalyse. De minister van VWS kon over het jaar 2004
aan de Tweede Kamer inzicht verschaffen over de bedrijfsvoering van de RWT’s.Er waren in het peiljaar 2004 geen afspraken gemaakt tussen de minister
van VWS en de RWT’s over periodieke informatie-uitwisseling over integriteitszorg.
Bij de twee nader onderzochte RWT’s PUR en ZON (zie hoofdstukken 9 en
10) is het systeem van integriteitszorg in ontwikkeling.De minister hield toezicht op de bestuurskosten door het vaststellen van
de vergoedingsregelingen, het nemen van benoemingsbesluiten en het jaarlijks
goedkeuren van de post «bestuurskosten» in de begroting en jaarrekening
van de RWT’s. De accountant van de instelling nam de post bestuurskosten
mee in zijn controle.6 PRESTATIES6.1 InleidingDit thema is toetsend onderzocht. Prestaties van RWT’s betreffen
producten en/of diensten die rechtstreeks zijn toe te rekenen aan het handelen
van de RWT in het kader van de wettelijke taak. Antwoord op de vraag van de
Tweede Kamer welke bijdrage de RWT’s aan de – door het Rijk gestelde –
beleidsdoelen hebben geleverd kan alleen gegeven worden als de minister inzicht
heeft in de prestaties van de RWT’s.De belangrijkste onderzoeksvragen daarbij waren:1. Welke afspraken heeft de minister met de RWT’s gemaakt over de
informatie over prestaties die de RWT moet leveren aan de minister?2. Welke waarborgen heeft de minister of de RWT getroffen voor de kwaliteit
van de prestatie-informatie?3. Op welke wijze benut de minister de informatie over de prestaties van
de RWT?6.2 Prestaties topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’sDe te leveren prestaties van de topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’s waren divers van aard. Voorbeelden: het opstellen van uitvoeringstoetsen,
het vaststellen van tarieven, de besluiten op aanvraag over de toelating van
zorginstellingen, het formuleren van beleidsregels voor zorgverzekeraars,
het verlenen van subsidies voor het doen van onderzoek of het verlenen van
uitkeringen aan oorlogsgetroffenen.Afspraken over prestaties tussen het Ministerie van VWS, de topstructuurorganen
en de begrotingsgefinancierde RWT’s werden vastgelegd in het werkprogramma
en in de begroting per RWT.1De topstructuurorganen leverden ook informatie aan het ministerie voor
de verantwoording van de minister over het zorgstelsel. Over de betrouwbaarheid
van deze beleidsinformatie kon volgens de Algemene Rekenkamer in het RWT4-onderzoek
meer toelichting gegeven worden, zodat er geen verschillen konden ontstaan
in de verwachtingen over de betrouwbaarheid van de informatie. Het Ministerie van VWS heeft in het jaarverslag 2004 voor de eerste keer
premie-informatie in het jaarverslag opgenomen. Voorheen werd dat opgenomen
in een apart document: het Jaarbeeld Zorg.Het ministerie heeft een AO-beschrijving voor het aanleveren en verwerken
van premie-informatie binnen het ministerie opgesteld (Handboek Afrekenen).
Eind 2005 is dit handboek geactualiseerd. Er waren eind 2005 nog geen nadere
afspraken gemaakt met CVZ en CTG over de kwaliteit van de aan te leveren informatie.De minister van VWS gebruikte de verantwoordingsinformatie van de topstructuurorganen
en de begrotingsgefinancierde RWT’s voor zijn toezicht op de RWT’s
en de verantwoording aan de Tweede Kamer (zie verder hoofdstuk 7). De beleidsinformatie
die topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde RWT’s aanleverden
over het beleidsveld, gebruikte de minister in de beleidscyclus.16.3 Beoordeling prestaties zorgverzekeraars uitvoering
AWBZ en ZFWHet CTZ maakte in 2004 gebruik van prestatie-indicatoren om zich een oordeel
te kunnen vormen over de uitvoering van de ZFW en AWBZ door zorgverzekeraars
(CTZ, 2004).2 Deze prestatie-indicatoren hebben
betrekking op de gebieden«verzekerden», «zorg» en «bedrijfsvoering
en financiën». Met de prestatiebeoordeling wilde het CTZ op transparante
wijze tot haar oordeel komen over de uitvoering van de ZFW en AWBZ (CTZ, 2004).36.4 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)De informatie die de minister nodig heeft voor zijn oordeel over het functioneren
van het zorgstelsel zal in 2006 in vergelijking met het peiljaar 2004 anders
zijn. De informatieverplichtingen van zorgverzekeraars zullen veranderen:
zij moeten zich verantwoorden over de publieke randvoorwaarden zoals naleving
zorgplicht, informatie over verzekerden vanwege risicoverevening. De NZa.
bij zijn toezicht op de zorgverzekeraars gebruik gaan maken van een risicoanalysemodel.
Ook in deze benadering zal gebruik gemaakt worden van prestatie-indicatoren
(CTZ, 2004).6.5 ConclusiesDe minister heeft met de RWT’s afspraken gemaakt over de informatie
over prestaties die de RWT’s moeten leveren. Deze informatie werd in
2004 gebruikt om het functioneren van topstructuurorganen en begrotingsgefinancierde
RWT’s te beoordelen.Ten behoeve van het jaarverslag van zijn ministerie heeft de minister
van VWS afspraken gemaakt over informatie die CTG en CVZ aanleveren over het
zorgveld (premie-informatie). De minister heeft geen nadere afspraken over
de kwaliteit van deze informatie over prestaties gemaakt.7 VERANTWOORDING7.1 InleidingDit thema is toetsend onderzocht. Het onderzoek naar de verantwoording
heeft zich zowel gericht op de verantwoording door de minister over de RWT’s
waarvoor hij of zij verantwoordelijkheid draagt, als op de publieke verantwoording
die de RWT’s zelf afleggen. Publieke verantwoording is het openbaar
rekenschap afleggen door een publieke organisatie aan iets of iemand, over
het gebruik en de «opbrengst» van publieke middelen. In deze verantwoording
rechtvaardigt een publieke organisatie waarom ze doet wat ze doet. De Algemene
Rekenkamer heeft voor dit onderzoek zowel het departementale jaarverslag als
de jaarverslagen van de RWT’s over 2004 onderzocht.De belangrijkste onderzoeksvragen waren bij de verantwoording door de
minister:1. Voldoet de verantwoording in het departementale jaarverslag over het
toezicht van de minister op RWT’s aan de daaraan te stellen eisen?2. Bevat het departementale jaarverslag een overzicht van alle geldstromen
naar en van de RWT’s (rijksbijdragen, premies, tarieven)?En bij de verantwoording door de RWT’s:1. Leggen de RWT’s van het ministerie publieke verantwoording af
en in welke vorm gebeurt dat?2. Over welke onderwerpen gaat die verantwoording?7.2 Verantwoording door de ministerJaarverslag 2004De verantwoording over RWT’s in het departementale jaarverslag 2004
van het Ministerie van VWS voldeed niet geheel aan de door de Algemene Rekenkamer
gestelde eisen van informatie over het toezicht op de RWT’s.Niet alle geldstromen werden in beeld gebracht: alleen de geldstroom van
het ministerie naar de RWT’s en niet de premie-informatie. Ook een overzicht
van de vermogenspositie van de RWT’s ontbrak in het jaarverslag 2004,
net als een uiteenzetting over het gebruik van de bevoegdheden door de minister
van VWS.De jaarverslagen van de premiegefinancierde RWT’s zijn binnen de
geldende termijnen beschikbaar, maar wel te laat om meegenomen te kunnen worden
in het jaarverslag van het Ministerie van VWS.Het Ministerie van VWS verantwoordde zich op een andere wijze wel over
het toezicht op de RWT’s. Enige maanden nadat het jaarverslag van het
ministerie zelf was uitgebracht, stuurde de minister de jaarverslagen van
de topstructuurorganen in de zorg naar de Tweede Kamer voorzien van een begeleidende
brief.1 In deze begeleidende brief gaf hij zijn
oordeel over het «functioneren van zorg-ZBO’s».2 Aan de hand van een intern beoordelingskader was getoetst
of deze RWT’s voldeden aan de normen van de minister.Naast de brief van de minister bij de jaarverslagen werd de Tweede Kamer
via het Algemeen rapport AWBZ en het Algemeen Rapport ZFW geïnformeerd
over de uitvoering van de betrokken wetten. De rapporten gaven een oordeel
over de uitvoering van wettelijke taken door zorgverzekeraars.Voor wat betreft de begrotingsgefinancierde RWT’s: ook het jaarverslag
2004 van de PUR is door de minister naar de Tweede Kamer gestuurd. In een
begeleidende brief gaf de minister er een toelichting op. De PUR werd niet
getoetst aan een beoordelingskader. De jaarverslagen van ZON, PGO en OGZ werden
niet door de minister van VWS aan de Tweede Kamer aangeboden samen met een
brief met zijn oordeel.Jaarverslag 2005De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht in hoeverre het jaarverslag 2005
informatie bevat over RWT’s en over het toezicht van de minister. Verantwoording
over het toezicht, en daarmee indirect over het functioneren van de RWT’s,
geschiedt door middel van een uitzonderingsrapportage. Een uitzonderingsrapportage
is alleen zinvol als de «normaalpositie» helder is. Daartoe moet
de minister twee zaken uiteenzetten:• wat de reikwijdte van zijn toezicht is (objecten, aspecten en diepgang);• wanneer afwijkingen leiden tot rapportage (toleranties).Deze uiteenzetting kan in elk jaarverslag opgenomen worden, maar een verwijzing
naar een eerder jaarverslag of naar een ander document waarmee de Staten-Generaal
zijn ingelicht is ook voldoende.De minister verantwoordt zich – zoals hierboven is aangegeven –
op een ander moment expliciet over het functioneren van de RWT’s in
de zorg.7.3 Verantwoording door RWT’sAlle bij VWS behorende RWT’s (begrotingsgefinancierde RWT’s
en premiegefinancierde topstructuurorganen) legden in hun openbaar jaarverslag
verantwoording af over hun bedrijfsvoering en prestaties in 2004. Ze namen
een verklaring van de accountant over de rechtmatigheid op in dat jaarverslag.
Integriteitzorg komt sporadisch aan bod in de jaarverslagen. Verder zijn er
verschillen in de verantwoording over de bestuurskosten. De aandacht voor
stakeholders is wisselend: er wordt soms melding gemaakt van bijvoorbeeld
behandeling van bezwaren en van klachten van klanten dan wel van derden (stakeholders).
De verantwoording van de ziekenfondsen en uitvoeringsorganen AWBZ verliep
in 2004 via hun jaarverantwoordingen. CVZ en CTZ stelden daar eisen aan.7.4 Veranderingen door wijzigingen in het zorgstelsel
(2006)De wijzigingen in het zorgstelsel hebben vooralsnog geen gevolgen voor
de manier waarop de minister verantwoording aflegt aan de Tweede Kamer. Inhoudelijk
verandert er wel het nodige: de minister oefent geen toezicht meer uit op
de rechtmatige en doelmatig uitvoering van de zorgverzekeringswet. De minister
van VWS zal zich wel gaan verantwoorden over de uitvoering van de toezichtstaken
door de NZa. Verder zijn de beheerskosten van de topstructuurorganen
in de begroting van VWS opgenomen, en wordt daarover via het jaarverslag van
het ministerie verantwoording afgelegd.7.5 ConclusiesDe verantwoording in het jaarverslag 2004 van het Ministerie van VWS over
het toezicht op de RWT’s voldoet aan de wettelijke eisen. Het departementale
jaarverslag 2004 van VWS biedt geen totaaloverzicht van alle geldstromen per
RWT. Het jaarverslag verschaft geen inzicht in het gebruik van toezichtsbevoegdheden
van de minister bij de RWT’s en er was geen overzicht van de vermogenspositie
van de RWT’s. De Algemene Rekenkamer hanteert de norm dat ministers
dit inzicht in het jaarverslag moeten geven omdat het relevante informatie
is voor de Tweede Kamer om te kunnen oordelen over het toezicht van de minister.Over de topstructuurorganen in de zorg (en deels ook PUR) vond op een
andere wijze en op een ander moment nadere verantwoording plaats: de minister
gaf een expliciet oordeel over het functioneren van de topstructuurorganen.8 TERUGBLIK8.1 InleidingBij dit afsluitende onderzoek hebben wij teruggeblikt op de vraag in hoeverre
de ministers opvolging hebben gegeven aan toezeggingen en aanbevelingen naar
aanleiding van onze onderzoeken sinds 1998. De uitkomsten daarvan zijn opgenomen
in dit hoofdstuk. Welke onderzoeken precies bij de terugblik zijn betrokken,
komt aan bod in de volgende paragraaf.8.2 SelectieWij hebben bij de selectie van onderzoeken gekeken naar de relevantie
van de aanbevelingen en toezeggingen. We hebben drie onderzoeken betrokken
in onze terugblik: «Rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 4»
(Algemene Rekenkamer, 2003), «De rol van het zorgkantoor» (Algemene
Rekenkamer, 2001); «Zorg voor integriteit. Een nulmeting naar integriteitzorg
in 2004» (Algemene Rekenkamer, 2004).8.3 Stand van zakenOnderstaand overzicht geeft de samenvattend de stand van zaken weer.Overzicht openstaande acties met betrekking tot verantwoording
en toezicht op RWT’s bij het Ministerie van VWSJaarOmschrijvingToezegging ministerSituatie eind 2005Opgevolgd 20041. Over verslagjaar 2001 werd voor
het eerst over de rechtmatigheid van de ZFW (modern toezicht) gerapporteerd.
Een groot deel van de onrechtmatige uitgaven bij de ZFW werd veroor- zaakt
door het ontbreken van overeenkomsten tussen de zorgverzekeraars en de zorgaanbieders. De toezichthouder (het
CTZ) beoordeelt per situatie of het ontbreken van een overeenkomst aan het
ziekenfonds verweten kan worden. Het CTZ heeft een circulaire uitgebracht
(CTZ03/13) waarin wordt aangegeven hoe het deze beoordeling uitvoert. De minister
zal, in aansluiting hierop, bekijken hoe het oordeel van het CTZ een duidelijker
plaats in het geheel van verant- woording over premiemiddelen kan krijgen. Het ontbreken van overeenkomsten
vormde in 2004 nagenoeg geen probleem meer voor de rechtmatigheid van de ZFW.
De contracteringsgraad was sterk toegenomen (zie hoofdstuk 4). Met de invoering
van de zorg- verzekeringswet is dit punt niet meer van belang.Ja 20042. De verwachting is dat vanaf verslagjaar
2003 over de recht- matigheid van de uitgaven van de AWBZ wordt gerapporteerd. De minister van VWS heeft
ermee ingestemd dat de zorg- kantoren over het boekjaar 2003 met een rechtmatigheidverkla-
ring zullen komen die voorzien is van een accountantsverklaring. In het boekjaar 2003 was er sprake
van een assurancerapport bij de rechtmatigheidsverant- woording. Er kon in
2004 nog geen rechtmatigheidverklaring mét een rechtmatigheidsverkla-
ring van een externe accoun- tant gegeven worden. In het jaar 2005 zijn de
vereiste rechtmatigheidsverklaringen beschikbaar. (zie hoofdstuk 4). Deels20043. CVZ en de minister streven ernaar
dat de externe accountant van het AFBZ vanaf verslagjaar 2003 een rechtmatigheidverkla-
ring over het AFBZ kan afgeven.Nu met ingang van het boekjaar 2003 de zorgkantoren met een rechtmatigheidverklaring
voor de zorguitgaven komen waarop de toezichthouder zijn oordeel zal kunnen
baseren, zal het CVZ voor die geldstromen kunnen aanslui- ten bij de oordelen
van het CTZ.In 2004 hadden zorgkantoren
een getrouw beeld verklaring.Ja20044. Het controleprotocol PUR is vanwege de late invoeringsdatum
door de externe accountant niet in 2002 in zijn geheel toegepast.De minister verwachtte dat de verklaring van
deze accountant over 2003 geheel in overeenstemming met de bepalingen van
het vernieuwde controleprotocol wordt verwerkt.In 2004 is het controleprotocol goed toegepast. Ja20045. Het streven is dat de verant-
woordingsdocumenten van CVZ, CTZ, CTG, CBZ en CSZ over het verslagjaar 2002
een beter inzicht geven in de relatie tussen de doelstellingen, instrumenten,
prestaties en middelen.Op 20 november
2004 is de Tweede Kamer, op basis van de verantwoordingsdocumenten, door de
bewindspersonen per brief geïnformeerd over de invulling van de wettelijke
taken door CVZ, CTZ, CTG, CBZ en CSZ.Zie hieronderJa20046. Voor het beoordelen van de verantwoordingsdocumenten
van CVZ, CTZ, CTG, CBZ, CSZ is er een bruikbaar beoordelingskader. De Algemene
Rekenkamer is, met het ministerie, van mening dat verdere ontwikkeling van
dit kader mogelijk is.De minister ontwikkelt
het kader in de volgende periode verder.In het beoordelingskader van de minister voor de verantwoor-
dingsdocumenten van de top- structuurorganen is de relatie tussen doelen,
instrumenten, prestaties en middelen een aan- dachtspunt. Verdere verbeteringen
zijn naar opvatting van het Ministerie van VWS mogelijk1.Deels20047. Tussen het ministerie en de topstructuurorganen
zijn geen formele afspraken over de mate van betrouwbaarheid van infor- matie
vastgelegd. De Algemene Rekenkamer beveelt aan om informatiestromen van een
toelichting te voorzien zodat er geen verschillen in verwachting over de betrouwbaarheid
van informatie kunnen ontstaan.De inhoud, oorsprong en be- trouwbaarheid van de gegevens die CTG en CVZ aan
VWS leveren zijn grotendeels bekend. Ter vergroting van het inzicht wil de
minister de komende periode beschrijvingen opstellen van de gegevensverwerkende
processen bij CVZ en CTG. Verder wordt middels (ad hoc) overleg aan- dacht
besteed aan het opnemen van bijzonderheden in het cijferbeeld per aanlevering.De beschrijvingen gaan
niet in op de totstandkoming van de niet- financiële beleidsinformatie
bij topstructuurorganenNee 20048. Het belang van een reviewinstrument
neemt toe. Naar de mening van de Algemene Reken- kamer pleit dit voor het
opnemen van het reviewinstrument in de toezichtsvisie van het Ministerie van
VWS.Het reviewinstrument zal een plaats
krijgen in de in nieuwe toezichtsvisie.Begin 2006 heeft het Ministerie van VWS een toezichtsvisie voor
het curatieve zorgstelsel uitge- bracht (zie hoofdstuk 3).Dit wordt nader onder- zocht door de Algemene Rekenkamer 20049. Met het doorlichten van de toezichtarrangementen op
grond van de Kaderstellende visie op toezicht is een start gemaakt. Het Ministerie
van VWS heeft geko- zen voor een beperkte doorlichting. De Algemene Rekenkamer
beveelt aan de topstructuurorganen in de planning op te nemen. De minister
heeft, gezien de wijzigingen in het nieuwe zorgstelsel, geen voornemens om
wijzigingen aan te brengen in de huidige (beperkte) evaluatieplanning. De
wijzigingen in het zorgstelsel zullen tot herziene arrangementen voor de top-
structuurorganen leiden.Vanwege de wijziging van
het zorgstelsel is het nut en de noodzaak van topstructuurorganen beoordeeld.
De SUO wordt opgeheven (wordt afbouwstichting), het CBZ en CSZ worden langzaam
afgebouwd, het CVZ gaat zelfstandig in afgeslankte vorm verder en het CTG/CTZ
vormen samen de NZA.Ja Bron: Algemene Rekenkamer, onderzoek rechtspersonen met wettelijke taak
deel 4, Tweede Kamer, 2003–2004, 29 450, nr. 2, blz. 207–208.1 Daarvoor is nu ook aandacht in de Regeling bezoldiging,
beheerskosten bestuursorganen volksgezondheid (2005).8.4 ConclusiesDe Algemene Rekenkamer constateert dat een aantal knelpunten, dat vastgesteld
is na 1998, inmiddels is opgelost.9 VERDIEPEND ONDERZOEK: PENSIOEN- EN UITKERINGSRAAD9.1 InleidingDit hoofdstuk bevat de bevindingen van een verdiepend onderzoek bij de
Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR). Hierbij is nader ingegaan op de volgende
thema’s:• Toezicht;• Rechtmatigheid;• Bedrijfsvoering;• Integriteitszorg;• Bestuurskosten;• Prestaties;• Verantwoording.9.2 Korte schets van de PURDe Pensioen- en Uitkeringsraad is verantwoordelijk voor de toepassing
en uitvoering van vijf wetten en regelingen die financiële ondersteuning
bieden aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en aan hun nabestaanden.
De PUR is ingesteld bij de Wet op de Pensioenen Uitkeringsraad. De doelgroep
wordt kleiner door de stijgende leeftijd ervan. Daardoor krimpt de organisatie
de komende periode.De uitkeringen die de PUR verleent en de beheerskosten van de PUR komen
ten laste van de begroting van het Ministerie van VWS.9.3 Ontwikkelingen in het toezichtDe toezichtsrelatie tussen de minister van VWS en de PUR is primair geregeld
in de Wet op de PUR. De minister van VWS heeft de toezichtsrelatie met de
PUR nader ingericht in een aparte toezichtsvisie voor de PUR.De PUR kent vormen van horizontale verantwoording aan belanghebbenden
zoals een cliëntenraad, maar het ministerie maakt bij haar toezicht geen
gebruik van deze informatie.9.4 RechtmatigheidDe minister van VWS heeft inzicht in de rechtmatigheid van de bestedingen
door de PUR. Het jaarverslag van de PUR wordt door de externe accountant voorzien
van een getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel per wet.De PUR heeft over het jaar 2004 een goedkeurende accountantsverklaring
over de rechtmatigheid.9.5 Bedrijfsvoering, integriteitszorg en bestuurskostenBedrijfsvoeringVoor het toezicht op de bedrijfsvoering van de PUR heeft de minister gedetailleerde
afspraken gemaakt over de informatie die hij wenst te ontvangen.IntegriteitszorgIn de toezichtrelatie tussen het ministerie en de PUR zijn geen afspraken
vastgelegd over informatieverstrekking van de PUR over integriteitszorg. De
minister acht de organisatie primair zelf verantwoordelijk voor integriteitszorg.
De risico’s van integriteitsinbreuken worden door zowel de
PUR als door het ministerie als laag ingeschat. Er zijn bij de PUR een aantal
maatregelen geformuleerd, maar verder is het stelsel van integriteitszorg
bij de PUR beperkt. Nevenfuncties van de leden van de Raad van Bestuur van
de PUR worden niet openbaar gemaakt.BestuurskostenIn de relatie met de PUR heeft de minister diverse bevoegdheden om invloed
uit te oefenen op de (hoogte) van de bestuurskosten. De minister van VWS benoemt
de leden van de raad van bestuur, stelt het bezoldigingsbesluit vast, en houdt –
mede gebaseerd op accountantscontrole – toezicht op de bestuurskosten
via begroting en jaarverslag.De bestuursbezoldigingen bij de PUR zijn volgens een bezoldigingsbesluit
genormeerd op bedragen die ook voor ambtenarensalarissen gelden. De PUR heeft
aandacht voor de waardering en evaluatie van de bestuursfuncties. Het reglement
voor de bezoldigingen van de leden van de raad van bestuur voor de PUR zou
echter geactualiseerd moeten worden om ze aan te passen aan de praktijk.9.6 PrestatiesDe minister volgt de prestaties van de PUR via de «productieresultaten»
die periodiek worden aangeleverd: aanvragen voor uitkeringen, gedane uitkeringen
en dergelijke. De financiering van de PUR is gekoppeld aan een kostprijs per
product en de financieringssystematiek is vervolgens gekoppeld aan de geformuleerde
producten. De PUR rapporteert op basis van afgesproken indicatoren uitvoerig
over deze prestaties.9.7 Verantwoording door de minister en door de PURHet jaarverslag van het Ministerie van VWS over 2004 voldoet aan de eis
van de Rijksbegrotingsoorschriften dat het een overzicht moet bevatten van
de realisatie ten opzichte van de geraamde bedragen in de begroting van de
PUR. Een uiteenzetting waarmee inzicht wordt gegeven in het gebruik van de
bevoegdheden van de minister ontbreekt. Het jaarverslag van het Ministerie
van VWS over 2004 bevat geen informatie over vermogenspositie van de PUR.De minister van VWS verantwoordt zich aan de Tweede Kamer over het toezicht
op de PUR (rechtmatigheid, bedrijfsvoering en dergelijke) via een brief bij
het aanbieden van het jaarverslag aan de Tweede Kamer.De PUR verantwoordt zich aan een «breed publiek» via de website,
het jaarverslag, en vergelijkbare andere rapportages. Relevante opvattingen
van de cliëntenraad – een vorm van horizontale verantwoording –
worden door de PUR in het directieoverleg tussen VWS en de PUR gemeld.9.8 ConclusiesWij concluderen dat het toezicht op en verantwoording door de PUR voldoet
aan de normen. Wij vragen aandacht voor verbetering van de afspraken over
bestuurskosten en integriteitszorg, onder andere in de vorm van het openbaar
maken van de nevenfuncties van de leden van Raad van Bestuur.10 VERDIEPEND ONDERZOEK: ZORGONDERZOEK NEDERLAND10.1 InleidingDit hoofdstuk bevat de bevindingen van een verdiepend onderzoek bij Zorgonderzoek
Nederland (ZON).Hierbij is nader ingegaan op de volgende thema’s:• Toezicht;• Rechtmatigheid;• Bedrijfsvoering;• Integriteitszorg;• Bestuurskosten;• Prestaties;• Verantwoording.10.2 Korte schets van ZONZonMw voert wettelijke taken uit op grond van de Wet op de Organisatie
ZorgOnderzoek Nederland en op grond van de Wet op de Nederlandse Organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Het gedeelte ZON (Zorgonderzoek Nederland)
wordt financieel gevoed door het Ministerie van VWS, terwijl het gedeelte
Mw (Medische Wetenschappen) subsidie ontvangt van NWO. In het kader van het
RWT5-onderzoek is alleen een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar ZON. Het
MW gedeelte is buiten beschouwing gelaten omdat die een andere geldstroom
kent.10.3 Ontwikkelingen in het toezichtDe toezichtrelatie tussen de minister van VWS en ZON ligt vast in de Wet
ZON en het Handboek ZON. De werkafspraken tussen ZON en ministerie zijn vastgelegd
in het Handboek ZON (2004). Het Handboek ZON is in 2005 geëvalueerd,
wat heeft geleid tot «werkafspraken» die met ingang van 1 januari
2006 in de plaats zijn gekomen van het Handboek. Werkafspraken en Handboek
komen in grote lijnen overeen. Het functioneren van ZON is in 2004 in opdracht
van het ministerie geëvalueerd. De evaluatie gaat onder andere in op
de doeltreffendheid en de doelmatigheid van ZON, en de integratie van ZON
met het onderdeel Medische Wetenschappen van NWO.1
ZON was volgens de evaluatie een transparante organisatie die steeds beter
in staat was haar activiteiten en het geïnvesteerde geld goed te verantwoorden
tegenover haar opdrachtgevers.10.4 RechtmatigheidDe minister van VWS heeft inzicht in de rechtmatigheid van de besteding
door ZON. Het bestuur van ZON brengt jaarlijks op grond van de wet ZON, artikel
14, een financieel verslag uit, vergezeld van een verklaring omtrent de getrouwheid
en rechtmatigheid afgegeven door een externe accountant. Aanwijzingen voor
deze verklaring zijn vastgelegd in een controleprotocol.10.5 Bedrijfsvoering, integriteitszorg en bestuurskostenBedrijfsvoeringVoor het toezicht de bedrijfsvoering door ZON beschikt de minister over
informatie door stukken in het kader van de P&C-cyclus. De essentiële
onderdelen van de bedrijfsvoering (toegankelijkheid, continuïteit, kwaliteit, kostenbeheersing, integriteit) zijn onderdeel van het Handboek
ZON. Het ministerie keurt de lange termijnprogramma’s van ZON goed,
evenals het bijbehorende activiteitenplan.IntegriteitszorgIn de toezichtrelatie tussen ministerie en ZON zijn geen afspraken vastgelegd
over informatieverstrekking over integriteitszorg bij ZON.De minister van VWS achtte ZON primair zelf verantwoordelijk voor de integriteitszorg.
Bij ZON was er aandacht voor integriteit, al was het nog niet geheel uitgewerkt
in beleid. In 2005 is vanwege de integratie van ZON en MW een nieuw integriteitsbeleid
geformuleerd. Bij ZON zijn er een aantal integriteitsafspraken vastgelegd,
zoals een geschenkenregeling en een regeling ter voorkoming van belangenverstrengeling.Nevenfuncties van de leden van de Raad van Bestuur van ZON worden na benoeming
niet bijgehouden (registratie), en ook niet openbaar gemaakt. BestuurskostenIn de relatie met ZON heeft de minister van VWS diverse bevoegdheden om
invloed uit te oefenen op de (hoogte) van de bestuurskosten. De minister benoemt
het bestuur van ZON. In de Wet ZON zijn de regels voor de bezoldiging van
de bestuursleden vastgelegd (artikel 5); vergoeding reis- en verblijfskosten
in het Bestuursreglement ZON (artikel 8). Bezoldiging geschiedt volgens het
ARAR/BBRA (waarbij onder het niveau van een ministerssalaris wordt gebleven).
De minister geeft zijn goedkeuring aan de bestuurskosten door het goedkeuren
van de begroting en de jaarrekening.10.6 PrestatiesIn de Wet ZON, het Handboek ZON en de sinds 1 januari 2006 van kracht
zijnde werkafspraken, is vastgelegd welke informatie de minister van ZON op
het gebied van prestaties verwacht. De minister van VWS maakt via het werkprogramma
met ZON afspraken over te leveren prestaties. In het kader van de P&C-cyclus
beoordeelt het ministerie het werkprogramma (= prestaties) en het jaarverslag
van ZON. Prestatie-informatie van ZON gebruikt de minister voor zijn oordeelsvorming
over het functioneren van ZON.ZON maakt veel gebruik van prestatie-indicatoren. Op dit moment wordt
ook gewerkt aan prestatie-indicatoren voor het meten van maatschappelijke
effecten van de activiteiten van ZON (zie kader).Prestatie-indicatoren voor het meten
van maatschappelijke effecten ZON heeft, om vat te krijgen
op prestatie-informatie, externe prestatie-indicatoren ontwikkeld die een
indicatie geven over de maatschappelijke bijdrage van ZON. Daarbij wordt vastgelegd
of de resultaten van de onderzoeken daadwerkelijk worden overge- nomen, het
aantal wetenschappelijke publicaties, maar ook wordt gekeken naar externe
activiteiten rond de onderzoeksprogramma’s zoals expertmeetings en congressen.10.7 Verantwoording door de minister en door ZONHet jaarverslag van VWS over 2004 voldoet aan de eisen voor wat betreft
het overzicht van de realisatie ten opzichte van de geraamde bedragen in de
begroting van ZON. Een uiteenzetting waarmee inzicht wordt gegeven in
de gebruikmaking van de bevoegdheden van de minister ontbreekt. Het jaarverslag
geeft ook geen informatie over de vermogenspositie van ZON.1Het jaarverslag van ZON wordt door de minister niet naar de Tweede Kamer
gestuurd. Uitkomsten van onderzoeksprogramma’s, worden ad hoc als zelfstandige
producten aan de Tweede Kamer gestuurd.Het jaarverslag van ZON is voor iedereen toegankelijk via de internetsite
van ZON. De jaarrekening werd ter beschikking gesteld van het ministerie,
en is indien gewenst opvraagbaar bij ZON. Daarmee voldoet ZON aan de eis van
openbare verantwoording aan derden.10.8 ConclusiesDe Algemene Rekenkamer concludeert dat het toezicht op en verantwoording
door ZON voldoet aan de gestelde normen van de Algemene Rekenkamer. Wij vragen
verder aandacht voor nadere invulling van integriteitszorg waarbij onder andere
gedacht kan worden aan de registratie – na aanstelling – en openbaarmaking
van nevenfuncties van de leden van de Raad van Bestuur.11 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN11.1 ConclusiesMet het meerjarige onderzoeksprogramma naar RWT’s wil de Algemene
Rekenkamer zich een oordeel vormen over de vraag of de minister in 2005 inzicht
kon verschaffen in:• de rechtmatigheid van inning en besteding van publiek geld en het
ordelijk en controleerbaar zijn van het financieel beheer bij de RWT’s;• het op orde zijn van de bedrijfsvoering bij de RWT’s;• de integriteitszorg bij de RWT’s;• de realisatie van de prestaties door de RWT’s;• de kwaliteit van de informatie van de publieke verslaggeving door
de RWT’s;• het ingebed zijn van alle RWT’s in een sluitend toezicht
bij de ministeries.Het toezicht van het Ministerie van VWS – in 2005 – op de
uitvoering van wettelijke taken met publieke middelen door RWT’s in
het jaar 2004 is op het punt van de verantwoording over de rechtmatigheid
en verantwoording over de prestaties verbeterd. De verantwoording in het jaarverslag
van het Ministerie van VWS voldoet nog niet aan de normen van de Algemene
Rekenkamer: er is geen verantwoording over het gebruik van toezichtbevoegdheden
van de minister bij de RWT’s, er was geen overzicht van de vermogenspositie
van de RWT’s en de geldstromen waren niet volledig in beeld gebracht.De ingrijpende wijzigingen in het zorgstelsel sinds 1 januari 2006
relativeren de betekenis van het oordeel over het peiljaar 2004: onze bevindingen
hebben immers betrekking op de verhoudingen in het oude stelsel.11.2 AanbevelingenWij doen de volgende aanbevelingen aan de minister van VWS:1. Periodiek uitvoeren van een risicoanalyse op de bedrijfsvoering van
de topstructuurorganen teneinde te kunnen bepalen over welke aspecten de minister
geïnformeerd wil worden. Daarbij kan gedacht worden aan informatie over
bestuurskosten, integriteitszorg en de kwaliteit van de aangeleverde prestatie-informatie.2. Uitwerken van een beoordelingskader om het functioneren van de begrotingsgefinancierde
RWT’s te kunnen beoordelen, zoals de minister dat reeds gebruikt voor
de topstructuurorganen.3. Jaarlijks in het jaarverslag een oordeel geven over het functioneren
van de RWT’s, dan wel – in navolging voor wat gebruikelijk is
bij de topstructuurorganen – de Tweede Kamer jaarlijks informeren over
het functioneren van de RWT’s door een brief met het oordeel van de
minister toe te voegen aan de jaarverslagen van de RWT’s zoals dat in
2004 gebeurde voor de topstructuurorganen.Wij bevelen de PUR aan om het reglement voor de bezoldigingen van de leden
van de raad van bestuur te actualiseren en de nevenfuncties van de leden van
de raad van bestuur openbaar te maken.Wij bevelen ZonMw aan om nevenfuncties van de leden van de raad van bestuur
ook na aanstelling te registreren en openbaar te maken.12 BESTUURLIJKE REACTIES EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER12.1 InleidingWij hebben ons rapport op 21 juni 2006 voorgelegd aan de minister
van VWS en de besturen van de PUR en ZonMw en ze gevraagd om een reactie.Hieronder volgen de integrale bestuurlijke reacties op het rapport en
ons nawoord daarbij.12.2 Reactie van de minister van VWSHieronder volgt integraal de reactie van de minister van VWS:«Met belangstelling heb ik kennisgenomen van uw conceptrapport Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke
taak deel 5 – departementaal deel, Ministerie van VWS. Naast
een departementsbreed onderzoek heeft u een verdiepend onderzoek verricht
bij de Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) en ZorgOnderzoek Nederland (ZonMw).Uw onderzoek richtte zich op de mate waarin ik over het peiljaar 2004
daadwerkelijk inzicht kan verschaffen in het sluitend zijn van het toezicht,
de rechtmatigheid en in de kwaliteit van de prestaties. Ik ben verheugd dat
u constateert dat het toezicht op de rechtspersonen met een wettelijke taak
(RWT’s) verbeterd is op het punt van de verantwoording over de rechtmatigheid
en de verantwoording over de prestaties.Daarnaast heeft u verkennend onderzoek verricht naar het toezicht op de
bedrijfsvoering, integriteitzorg en de bestuurskosten van de RWT’s en
naar de kwaliteit van de (brede) publieke verantwoording. Voor deze thema’s
bestaat geen breed gedeelde visie over de eisen waaraan deze moeten voldoen.Reactie op conclusies en aanbevelingenHieronder geef ik mijn reactie op de conclusies en aanbevelingen uit dit
conceptrapport.ToezichtsvisieU concludeert dat er eind 2005 nog geen actuele toezichtsvisie was voor
het toezicht op alle RWT’s van mijn departement.Met de invoering van nieuwe wetgeving, waaronder de Zorgverzekeringswet,
is het zorgstelsel veranderd. De wijzigingen hebben onder andere gevolgen
voor de toezichtstructuur en de verantwoording van de (premiegefinancierde)
RWT’s. In 2005 heb ik gewerkt aan het opstellen van een actuele toezichtsvisie
voor het curatieve zorgstelsel («Verdiend vertrouwen», TK 2005–2006,
29 689, nr. 68). Deze heb ik op 10 februari 2006 aan het parlement
gestuurd. Mijn toezichtsvisie sluit aan bij de Kaderstellende Visie op Toezicht
(2005) die het kabinet vorig jaar presenteerde.Voor toezicht buiten de curatieve zorg, zoals het toezicht op de AWBZ,
geldt dat ik eveneens zal werken aan vernieuwde toezichtsvisies.RechtmatigheidU stelt dat de modernisering van het toezicht op de rechtmatige uitvoering
van de AWBZ een aandachtspunt blijft.Vanaf 2005 zullen de zorgkantoren en het CAK een getrouwheid- en
rechtmatigheidverklaring verschaffen bij hun financiële verantwoording
. Bij de overige uitvoeringsorganen gaat het om zulke geringe bedragen dat
een zelfstandige verantwoording niet doelmatig is. Daar blijft het CTZ het
rechtmatigheidonderzoek uitvoeren en een oordeel uitspreken over de rechtmatigheid.VerantwoordingU concludeert dat de verantwoording in het jaarverslag 2004 van het Ministerie
van VWS over het toezicht op de RWT’s voldoet aan de wettelijke eisen.Daarnaast stelt u dat de verantwoording van VWS over 2004 niet geheel
voldeed aan de door de Algemene Rekenkamer gestelde eisen van informatie over
het toezicht op de RWT’s: in het jaarverslag wordt geen verantwoording
afgelegd over het gebruik van toezichtbevoegdheden, er wordt geen overzicht
gegeven van de vermogenspositie van de RWT’s en de geldstromen (premies)
waren niet volledig in beeld gebracht.Voor de verantwoording over RWT’s volg ik de Rijksbegrotingsoorschriften
waarin staat dat kan worden volstaan met een uitzonderingsrapportage. Het
beschrijven van de door u gewenste informatie in het jaarverslag zie ik niet
als een wenselijke ontwikkeling. In het jaarverslag wordt gerapporteerd op
hoofdlijnen. In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag wordt daarom
volstaan met het rapporteren van uitzonderingen die een belemmering vormen
voor mijn (begrotings)doelstellingen, dan wel als de wettelijke kaders niet
worden nageleefd. Daarnaast leggen alle bij VWS behorende RWT’s in hun
openbaar jaarverslag verantwoording af over de bedrijfsvoering en prestaties.U adviseert om het beoordelingskader – dat in 2004 reeds gebruikt
werd om het functioneren van de premiegefinancierde RWT’s te beoordelen –
nader uit te werken en vervolgens ook bij begrotingsgefinancierde RWT’s
toe te passen.Ik vind dit een goede suggestie. Bij de nadere uitwerking van dit beoordelingskader
zal ik nagaan hoe ik daar vorm en inhoud aan kan geven.U beveelt aan om jaarlijks in het jaarverslag een oordeel te geven over
het functioneren van de RWT’s, dan wel de Tweede Kamer jaarlijks te
informeren over het functioneren van de RWT’s door een brief met mijn
oordeel toe te voegen aan jaarverslagen van de RWT’s.Over het functioneren van de premiegefinancierde RWT’s informeer
ik de Tweede Kamer al enige jaren door middel van een brief bij de verantwoording
van deze RWT’s. Ik streef er overigens naar om in de toekomst meer samenhang
aan te brengen in de verschillende verantwoordingsdocumenten over het functioneren
van het zorgstelsel en de daarin betrokken RWT’s.Ik stuur jaarlijks het Jaarverslag van de PUR naar de Tweede Kamer, vergezeld
van een aanbiedingsbrief waarin ik zo nodig mijn kanttekeningen plaats. Bovendien
ontvangt de Tweede Kamer op grond van artikel 46 van de Wet op de Pensioen-
en Uitkeringsraad sinds 2001 om de vier jaar een verslag van va de doeltreffendheid
en de doelmatigheid van het functioneren van de Raad.In het najaar zal ik het jaarverslag ZonMw over 2005 aan de Tweede Kamer
doen toekomen alsmede mijn oordeel over het functioneren ervan.Voor de andere RWT’s geldt dat ik uitzonderingen met betrekking
tot het functioneren rapporteer in de bedrijfsvoeringsparagraaf bij het jaarverslag.Bedrijfsvoering, integriteitzorg en bestuurskostenU beveelt aan om bij de verdere invulling van de toezichtsrelaties met
de topstructuurorganen in het nieuwe zorgstelsel aandacht te besteden aan
het uitvoeren van een risicoanalyse op de bedrijfsvoering van de topstructuurorganen
om te kunnen bepalen over welke aspecten de minister geïnformeerd wil
worden. Daarbij zou dan aandacht moeten worden besteed aan informatie over
prestaties, bestuurskosten en integriteitzorg en aan de kwaliteit van de aangeleverde
informatie.De noodzakelijke informatieverstrekking volgt uit de verplichting tot
het afleggen van verantwoording door de RWT’s. De eisen die aan RWT’s
zijn gesteld in specifieke wetgeving vormen naar mijn mening het geldende
kader voor de verantwoording die de wetgever daarvoor noodzakelijk acht. De
suggestie van de Algemene Rekenkamer vat ik op om daarnaast risicoanalyses uit te voeren. Ik vind dat een interessante suggestie,
die ik meeneem bij de aanscherping van het beoordelingskader
dat ik ten aanzien van de topstructuurorganen van het zorgstelsel hanteer.PURAangaande de PUR beveelt u aan om het reglement voor de bezoldigingen
van de leden van de raad van bestuur te actualiseren en de nevenfuncties van
de leden van de raad van bestuur openbaar te maken.De PUR is bezig om het dienstverband van de twee bestuursleden die een
dienstverband met de PUR zijn aangegaan, te herzien. Vervolgens zal worden
nagegaan wat de consequenties hiervan zijn voor het bezoldigingsbesluit. Op
het punt van de nevenfuncties zal ik erop toezien dat de PUR zich conformeert
aan de vigerende regelgeving.ZonMw De aanbevelingen die u doet met betrekking
tot de integriteitszorg worden overgenomen door ZonMw. De Code belangentegenstelling
is inmiddels geïmplementeerd en een «klokkenluiderregeling»
zal na de zomer worden vastgesteld en geïmplementeerd.U beveelt aan dat de nevenfuncties van de bestuursleden geactualiseerd
en openbaar gemaakt moeten worden. Ook dit punt is reeds door ZonMw ter hand
genomen. Ik zal erop toezien dat ook ZonMw zich conformeert aan de vigerende
regelgeving.»12.3 Reactie van het bestuur van de PUR«Naar aanleiding van het conceptrapport Verantwoording en toezicht
bij rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 5, voor zover het de Pensioen-
en Uitkeringsraad betreft, merken wij het volgende op.Wij kunnen ons op hoofdlijnen vinden in dit conceptrapport. Op twee punten
behoeft het rapport onzes inziens verduidelijking dan wel aanpassing:• In de conclusies wordt onder andere aandacht gevraagd voor
de verbetering van de afspraken over de bestuurskosten. Naar onze mening strookt
dat niet met de bevindingen zoals vermeld in paragraaf 9.5 van het rapport.• In het rapport wordt gesproken over de «Raad van Bestuur»,
waar gedoeld wordt op het bestuur van de Raad. Wellicht ten overvloede melden
bij dat ons bestuur feitelijk opereert als een Raad van Toezicht.»12.4 Reactie van het bestuur en de directie van ZonMw«Door Bestuur en directie van ZonMw wordt volledig ingestemd met
de uitkomsten en de conclusie van het verdiepend onderzoek Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak.De gevraagde aandacht voor de nadere invullling van de integriteitszorg
heeft inmiddels geleid tot de implementatie van de Code Belangenverstrengeling,
waarin nadrukkelijk regels zijn vastgelegd voor de beoordeling en handelwijze
bij (mogelijke) belangen van commissieleden en medewerkers in de beoordeling
van projectvoorstellen. Daarmee is de al zeer strikte werkwijze in dezen nog
verder aangescherpt. Ook de ontwikkeling van een «klokkenluidersregeling»
is inmiddels ter hand genomen en zal na de zomer worden vastgesteld en geïmplementeerd,
waaronder registratie op de website van de organisatie.Bij uw conclusies meldt u dat de nevenfuncties van de bestuursleden (bij
ZonMw is sprake van een Bestuur) openbaar gemaakt moeten. Ook dit punt is
reeds ter hand genomen. \ }al}In het kader van de Governance Code is in overleg
met de externe accountant vastgesteld welke aanvulling in het jaarverslag
moeten worden gerealiseerd om te voldoen aan deze code in het jaarverslag
over het jaar 2006.»12.5 Nawoord Algemene RekenkamerHieronder gaan wij in op de reacties die we hiervoor geciteerd hebben.Ministerie van VWSWij nemen met waardering kennis van het voornemen van de minister om het
beoordelingskader dat de minister gebruikt om het functioneren van de topstructuurorganen
te beoordelen, nader uit te werken en vervolgens ook toe te passen bij begrotingsgefinancierde
RWT’s. Wij menen dat een risicoanalyse de mogelijkheid biedt om –
bij de aanscherping van het beoordelingskader – de inhoud van de publieke
belangen beter in beeld te krijgen, en zodoende beter te borgen.Uit aanvullend onderzoek van de Algemene Rekenkamer over het boekjaar
2005 is gebleken dat de verantwoording over de rechtmatigheid van de AWBZ
voldoet aan de huidige eisen. Wij hebben er daarnaast kennis van genomen dat
er inmiddels een nieuwe toezichtsvisie voor de cure
is verschenen. Wij zullen die toezichtsvisie nog nader bestuderen. Daarbij
zal ook de relatie tussen de minister van VWS en de NZa aandacht krijgen.
Wij zien verder met belangstelling uit naar een toezichtsvisie voor de andere
sectoren, waaronder de care.Wij verschillen met de minister van opvatting over de informatie die het
jaarverslag van het ministerie zou moeten bevatten. De minister zou deze informatie
willen beperken tot de wettelijk vereiste informatie.Wij zijn echter van mening dat een uitzonderingsrapportage alleen voldoende
informatie voor een goed onderbouwde dechargeverlening kan bieden indien er
duidelijkheid bestaat over de «normaalpositie». Dit punt wordt,
samen met het verantwoorden over geldstromen en vermogensvorming bij RWT’s,
uitvoerig toegelicht in het gelijktijdig met dit rapport uitgebrachte rijksbrede
rapport.Wij hebben geconstateerd dat de minister voor sommige RWT’s –
op een ander moment dan bij het jaarverslag – uitvoeriger verantwoording
aflegt over het functioneren van die RWT’s. De minister wil dat voortaan
ook voor ZonMw gaan doen, maar niet voor de overige RWT’s. De Algemene
Rekenkamer zou het een goede aanvulling op het jaarverslag vinden als de minister
voor alle RWT’s aan de Tweede Kamer verantwoording aflegt in een brief
met zijn oordeel over het functioneren van die RWT’s.Wij waarderen het ten slotte dat de minister wat betreft de integriteitszorg
erop zal toezien dat PUR en ZonMw zich conformeren aan de huidige regelgeving
voor de openbaarmaking van nevenfuncties van bestuursleden van deze van RWT’s.Nawoord voor de PURWij hebben op het punt van de bestuurskosten aanbevolen het bezoldigingsbesluit
te actualiseren, om het besluit te laten aansluiten op de praktijk. Uit de
reactie van de minister blijkt dat bezien zal worden of actualisatie nodig
is. We zien de afweging van de minister met belangstelling tegemoet.Nawoord voor ZonMwWe waarderen het dat ZonMw een nadere invulling gaat geven aan de integriteitszorg.
ZonMw is daarmee goed op weg om een sluitende keten van integriteitszorg tot
stand te brengen.BIJLAGE 1:CONCLUSIES, AANBEVELINGEN, REACTIES NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERConclusies Aanbevelingen Algemene RekenkamerReactie
minister en RWT’sNawoord Algemene
Rekenkamer Het toezicht van het Ministerie
van VWS – in 2005 – op de uitvoering van wettelijke taken met
publieke middelen door RWT’s in het jaar 2004 is verbe- terd op het
punt van de verantwoording over de rechtmatigheid en verantwoording over de
prestaties.   Eind 2005 was er nog geen actuele toezichtsvisie voor het
toezicht op alle RWT’s.   Ook de verantwoording in het jaarverslag
van VWS voldoet nog niet aan de normen van de Alge- mene Rekenkamer: het jaarverslag
bevat geen verantwoording over het gebruik van toezichtbevoegdheden van de
minister bij de RWT’s, er is geen overzicht van de vermogenspositie
van de RWT’s en de geldstromen zijn niet volledig in beeld gebracht
(infor- matie over premies ontbreekt). De Algemene Rekenkamer beveelt aan bij de verdere invul- ling
van de toezichtrelaties met de topstructuurorganen in het nieuwe zorgstelsel
aandacht te besteden aan het volgende punt: het uitvoeren van een risicoanalyse
op de bedrijfsvoering van de topstructuurorganen om te kunnen bepalen over
welke aspecten de minister geïnformeerd wil worden. Daarbij zou aandacht
besteed moeten wor- den aan informatie over pres- taties, bestuurskosten en
inte- griteitszorg, en aan de kwaliteit van de aangeleverde informatie.De minister schrijft in zijn reactie
dat hij verheugd is dat de Alge- mene Rekenkamer verbetering heeft geconstateerd
op het punt van de verantwoording over rechtmatigheid en prestaties.  
Een nieuwe toezichtsvisie voor de curatieve zorg is begin 2006 door de minister
aan de Tweede Kamer gestuurd. De minister zegde ook toezichtsvisies voor andere
sectoren toe.   De minister wil in het jaarverslag – conform Rijksbegrotingsvoor-
schriften – alleen over de uitzon- deringen in het functioneren van
de RWT’s rapporteren.Uit aanvullend onderzoek van de Algemene Rekenkamer over het boekjaar 2005
is gebleken dat de verantwoording over de rechtmatigheid van de AWBZ voldoet
aan de nu geldende eisen.   Wij hebben kennisgenomen van deze toezichtsvisie,
en zien met belangstelling uit naar de toe- zichtsvisie voor andere sectoren.  
Wij zijn van mening dat alleen een uitzonderingsrapportage onvoldoende informatie
biedt voor een goed onderbouwde dechargeverlening. Wij hechten eraan dat verantwoording
over alle RWT’s wordt afgelegd in het jaarverslag.  Wij adviseren het beoordelingskader dat in 2004 reeds gebruikt werd om het
functioneren van de topstructuurorganen te beoordelen – nader uit te
werken en vervolgens ook bij andere begrotingsgefinancierde RWT’s (PUR,
ZonMW en PGO) toe te passen. De minister zegt toe het beoor- delingskader nader uit te werken en ook toe
te passen op begro- tingsgefinancierde RWT’s. De suggestie om gebruik
te maken van een risicoanalyse inzake de bedrijfsvoering zal de minister meenemen
bij het nader uitwer- ken van het beoordelingskader.Wij nemen met waardering kennis van het voornemen
van de minis- ter om het beoordelingskader dat de minister gebruikt om het
func- tioneren van de topstructuurorganen te beoordelen, nader uit te werken
en vervolgens ook bij begrotingsgefinancierde RWT’s toe te passen. Wij
menen dat een risicoanalyse de mogelijkheid biedt om – bij de aanscherping
van het beoordelingskader – de inhoud van de publie- ke belangen beter
in beeld te krijgen.  Wij bevelen aan de minister jaarlijks in het jaarverslag een oordeel te laten
geven over het functioneren van de RWT’s, dan wel – in navolging
van wat gebruikelijk is bij de topstructuurorganen – de Tweede Kamer
jaarlijks te informeren over het functioneren van de begrotingsgefinancierde
RWT’s door een brief met zijn oordeel toe te voegen aan de jaarverslagen
van de RWT’s.De minister legde
jaarlijks al verantwoording af over het functioneren van de premiegefinancierde
RWT’s. Over de begrotingsgefinancierde RWT’s was dat ook voor
de PUR al het geval.   De minister meldt dat hij voor ZonMw vanaf het
jaar 2005 het jaarverslag aan de Tweede Kamer toestuurt, voorzien van een
brief met zijn oordeel over het functioneren van de RWT. Voor de andere RWT’s
zal hij uitzonderingen met betrekking tot het functioneren rapporteren in
de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag. Wij zouden het een goede ontwik- keling vinden als
voor alle RWT’s op een wijze vergelijkbaar met de premiegefinancierde
sector (2004) aan de Tweede Kamer verantwoording wordt afgelegd.  Voor de PUR bevelen wij aan het reglement voor de bezoldigingen
van de leden van de raad van bestuur te actualiseren en de nevenfuncties van
de leden van de raad van bestuur open- baar te maken. De minister heeft toegezegd te bezien of actualisatie
van het bezoldigingsbesluit nodig is. Wat betreft de nevenfuncties zal de
minister erop toezien dat de PUR zich conformeert aan de vigeren- de regelgeving. Wij hebben op het punt van de bestuurskosten
aanbevolen het bezoldigingsbesluit te actualiseren om het besluit aan te passen
aan de praktijk. Uit de reactie van de minister blijkt dat bezien zal worden
of actualisatie nodig is. We zien de afweging van de minister met belangstelling
tegemoet.  Voor ZonMw adviseren
wij de nevenfuncties van de leden van de raad van bestuur ook na aanstelling
te blijven registreren en openbaar te maken. De minister vermeldt dat ZonMw bezig is aandacht te besteden aan de integriteitszorg
door de invoering van de Code Belan- genverstrengeling en de invoe- ring van
een klokkenluidersregeling. Ook de nevenfuncties van de leden van de raad
van Be- stuur worden openbaar ge- maakt. Wat betreft de neven- functies zal
de minister erop toezien dat de ZonMw zich conformeert aan de huidige regelgeving. Wij zijn verheugd dat ZonMw een nadere
invulling gaat geven aan de integriteitszorg. ZonMw is daar- mee goed op weg
om een sluiten- de keten van integriteitszorg tot stand te brengen.BIJLAGE 2:DEFINITIES EN AFKORTINGENDefinitiesRechtspersonen met een wettelijke taakRechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s) zijn rechtspersonen
voor zover die een bij of krachtens de wet geregelde taak uitoefenen en daartoe
geheel of gedeeltelijk worden bekostigd uit de opbrengst van bij of krachtens
de wet ingestelde heffingen. (bron: CW 2001 art. 91 lid 1.d.)Zelfstandige bestuursorganenVan het begrip zelfstandig bestuursorgaan (ZBO) zijn (minstens) drie definities
bekend:• Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Minister
van BZK, 2000) in de ontwerp Kaderwet ZBO’s: een ZBO is een bestuursorgaan
van de centrale overheid dat bij of krachtens de wet met openbaar gezag is
bekleed en dat niet hiërarchisch ondergeschikt is aan de minister. Hierin
wordt het begrip «krachtens de wet» uitgeschreven als «krachtens
de wet bij algemene maatregel van bestuur of krachtens de wet bij ministeriële
regeling».• Het Ministerie van Financiën (2002c) sluit in de Referentielijst
RWT’s en ZBO’s (januari 2002) aan bij de Aanwijzingen inzake ZBO’s
(aanwijzing 124a): een ZBO is een bestuursorgaan op het niveau van de centrale
overheid, dat niet hiërarchisch ondergeschikt is aan een minister en
niet is een adviescollege, als bedoeld in de Kaderwet adviescolleges, waarvan
de adviestaak de hoofdtaak is. De definitie in de Kaderwet ZBO’s is
beperkter dan deze definitie.• De Algemene Rekenkamer in het rapport Zelfstandige bestuursorganen
en ministeriële verantwoordelijkheid (1995): ZBO’s zijn bestuursorganen
die niet hiërarchisch ondergeschikt zijn aan de minister. Hierbij is
bestuursorgaan gedefinieerd als in de Algemene Wet Bestuursrecht (artikel
1:1): een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld
of een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.Wettelijke taakOnder een wettelijke taak wordt verstaan een bij of krachtens wet geregelde
taak (ook aangeduid als publieke taak). Die taak kan ook besloten liggen in
de aanduiding van een specifiek doel of een voorgeschreven activiteit. Ook
als sprake is van het regelen van een dergelijke taak in een machtigingswet
(waarbij toestemming wordt gegeven voor de oprichting van bijvoorbeeld een
stichting voor een bepaald doel) is er naar de mening van de Algemene Rekenkamer
sprake van een wettelijke taak. De bronverwijzing moet zijn: (bron: Algemene
Rekenkamer, 2004a).Publiek geld, wettelijke heffingOnder publiek geld verstaat de Algemene Rekenkamer: de financiële
middelen, zijnde de opbrengst van een bij of krachtens de wet ingestelde heffing,
zoals rijksbijdragen en heffingen (premies en tarieven) waarop de minister
invloed heeft. Bij premies staat tegenover het bedrag dat belanghebbenden
betalen geen directe individuele tegenprestatie, bij tarieven wel. De Algemene
Rekenkamer beschouwt een tarief als een heffing wanneer in de wettelijke regeling
is vastgelegd dat de minister invloed heeft op het tarief, bijvoorbeeld doordat
hij het vaststelt of goedkeurt. De bronverwijzing moet zijn: (bron: Algemene
Rekenkamer, 2000a).AfkortingenADAuditdienst AKAlgemene KasAFBZAlgemeen Fonds Bijzondere
ZiektekostenAFMAutoriteit Financiële
Markten AWBZAlgemene Wet Bijzondere
Ziektekosten CAKCentraal Administratie
Kantoor bijzondere Zorgkosten CBZCollege bouw ziekenhuisvoorzieningenCSZCollege sanering ziekenhuisvoorzieningen CTGCollege tarieven gezondheidszorg CTZCollege van toezicht
op de zorgverzekeringen CVZCollege voor zorgverzekeringenCWComptabiliteitswet DNBDe Nederlandsche BankIBOInterdepartementaal
Beleidsonderzoek MOOZWet medefinanciering
oververtegenwoordiging oudere ziekenfondsverzekerdenNWONederlandse organisatie
voor wetenschappelijk onderzoekNMaNederlandse Mededingingsautoriteit NZaNederlandse Zorgautoriteit PGOStichting Fonds Patiënten
Gehandicapten en Ouderen PURPensioen- en Uitkeringsraad PVKPensioen- en Verzekeringskamer RBVRijksbegrotingsvoorschriftenRWTRechtspersoon met
een wettelijke taak SSOGStichting Stimuleringsfonds
Openbare Gezondheidszorg SUOStichting uitvoering
omslagregelingen VWSVolksgezondheid, Welzijn
en Sport WTGWet tarieven gezondheidszorg WTZWet op de toegang
tot ziektekostenverzekeringen 1998 ZBOZelfstandig bestuursorgaan ZFWZiekenfondswet ZVWZorgverzekeringswetZNZorgverzekeraars Nederland ZONZorgOnderzoek NederlandLiteratuurlijstAlgemene Rekenkamer (1998). Algemene Rekenkamer, Toezicht
op uitvoering publieke taken, Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998,
25 956, nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2000a). Verantwoording en toezicht
bij rechtspersonen met een wettelijke taak. Tweede Kamer, vergaderjaar
1999–2000, 26 982, nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer, (2004a) Algemene Rekenkamer,Verantwoording
en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak, deel 4. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 450, nrs. 1–2. Den
Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2004b). Algemene Rekenkamer, brief van de Algemene Rekenkamer van 6 juli 2004 aan de minister van
VWS over het voorstel van wet voor de regeling van een sociale verzekering
voor geneeskundige zorg ten behoeve van de gehele bevolking (Zorgverzekeringswet)(Algemene Rekenkamer, 1995). Zelfstandige bestuursorganen
en ministeriële verantwoordelijkheid. Tweede Kamer, vergaderjaar
1994–1995, 24 130, nr. 3. Den Haag: Sdu.Minister van BZK (2000). Regels betreffende zelfstandige
bestuursorganen (Kaderwet zelfstandige bestuursorganen). Tweede Kamer,
vergaderjaar 2000–2001, 27 426, nrs. 1–2. Den Haag:
Sdu.Ministerie van Financiën (2002). Referentielijst
RWT’s en ZBO’s. Den Haag: Directie Begrotingszaken.CVZ (2005). CVZ/CTZ, Geïntegreerde informatie-uitvraag
2005 Financieel verslag, Uitvoeringsverslag en Jaarstaat, 2005.CTZ (2005a). CTZ, Algemeen Rapport uitvoering AWBZ, 2004.CTZ (2005b). CTZ, Algemeen Rapport uitvoering Ziekenfondswet, 2004.CTZ (2004c). Toelichting prestatiemeting ZFW en AWBZ, 2004Kleisen & Partners (2004). Kleisen & Partners, Evaluatie ZonMw, Bennekom, september 2004.VWS (2005a). Minister van VWS. Brief van de minister
van VWS van 27 mei 2005 aan de voorzitter van de Tweede Kamer over de
positionering zelfstandige bestuursorganen in het nieuwe zorgstelsel
(MC/T&B-2588424).VWS (2000). Minister van VWS, Regeling begroting en
verantwoording beheerskosten uitvoeringsorganen volksgezondheid (2000),
Staatscourant, 28 juni 2000, nr. 122.VWS (2003) VWS, ZN, Convenant inzake taken en beheerskosten
zorgkantoren van maart 2003.VWS (2004a). Memorie van Toelichting Zorgverzekeringswet, TK vergaderjaar 2003–2004, 29 763, nr. 3. Den Haag:
Sdu.VWS(2005b). Wet Marktordening gezondheidszorg,
Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 30 186, nrs. 1–2.VWS (2005d). Minister van VWS, Regeling bezoldiging
en beheerskosten bestuursorganen in de zorg, van 13 december
2005.VWS (2006). Minister van VWS. Brief van de minister
van VWS van 10 februari 2006 aan de voorzitter van de Tweede Kamer, «Verdien(d)
vertrouwen»: toezichtsvisie curatieve zorgstelsel, Tweede Kamer
vergaderjaar 2005–2006, 29 689, nr. 68.Wet- en regelgevingComptabiliteitswet 2001, 01-09-2002, Stb. 2002, 413.XNoot1Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak
deel 4, Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 450, nrs. 1–2.XNoot1De minister van VWS heeft in zijn brief aan de Tweede Kamer van 27 mei
2005 over «positionering van zbo’s in het nieuwe zorgstelsel»
de toekomst geschetst van de topstructuurorganen (VWS, 2005).XNoot1Het CAK verzorgt o.a. de betalingen van alle AWBZ-verstrekkingen aan de
AWBZ-zorginstellingen in opdracht van de zorgkantoren. Ook is het CAK belast
met de oplegging en de inning van eigen bijdragen van zorg zonder verblijf.XNoot1Sinds 1 januari 2006 staat CBZ voor: College bouw zorginstellingen.XNoot2Sinds 1 januari 2006 staat CSZ voor: College sanering zorginstellingen.XNoot3Zie hierover correspondentie tussen de Algemene Rekenkamer en de minister
van VWS in kader van de procedure in de zin van art. 96 Comptabiliteitswet
2001.XNoot4ZonMw is een fusie van ZorgOnderzoek Nederland (ZON) en de Medische Wetenschappen
van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).XNoot1Met uitzondering van de SUO.XNoot1Regeling begroting en verantwoording beheerskosten uitvoeringsorganen
volksgezondheid (2000), Staatscourant 28 juni 2000, nr. 122.XNoot2De regeling is in 2006 vervangen door een nieuwe regeling.XNoot3CVZ/CTZ, geïntegreerde informatie-uitvraag 2005 Financieel verslag,
Uitvoeringsverslag en Jaarstaat, 11 februari 2005, CTZ 05/01 en CVZ 05/03.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 450, p. 208.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1996–1997, 25 308, nrs. 1–2.XNoot3Brief van de minister van VWS van 10 februari 2006 aan de voorzitter
van de Tweede Kamer, «Verdien(d) vertrouwen»: toezichtsvisie curatieve
zorgstelsel.XNoot4Wet Marktordening gezondheidszorg, Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005,
30 186, nrs. 1–2.XNoot1De vier verklaringen met beperkingen hebben bij twee ziekenfondsen betrekking
op onrechtmatige verstrekkingen, bij één ziekenfonds op onzekerheid
over de beheerskosten, en bij één ziekenfonds op de onzekerheid
over de rechtmatigheid van de ontvangsten.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 450, nrs. 1–2,
blz. 196.XNoot2CTZ, Algemeen Rapport uitvoering AWBZ 2004 (blz. v).XNoot3CTZ, Algemeen Rapport uitvoering Ziekenfondswet, 2004, blz. 28.XNoot1Voor de SUO geldt een vergelijkbare regeling «Regeling begroting
uitvoeringsorgaan Wtz 1998» (Stcrt. 18 april 2002, nr. 75).XNoot2In deze regeling wordt ook beperkt aandacht besteed aan EU-aspecten: de
EU-aanbestedingsrichtlinen dienen nageleefd te worden. De toezichtsvisietoezichtsvisie
besteedt daar geen aandacht aan.XNoot1Regeling van de minister van VWS van 13 december 2005 houdende regels
voor de bezoldiging en beheerskosten bestuursorganen volksgezondheid.XNoot1Voor het CVZ is het bezoldigingsdeel van de regeling vanaf 1 januari
2007 van kracht. Tot 1 januari 2007 geldt voor het CVZ de Regeling zorgverzekeringswet.XNoot2Regeling van de minister van VWS van 13 december 2005 houdende regels
voor de bezoldiging en beheerskosten bestuursorganen volksgezondheid.XNoot1Uitzondering vormt de SUO. De SUO maakt geen werkprogramma. Er bestaat
geen wettelijke verplichting daartoe. Wel stelt zij jaarlijks een begroting
op die door de minister wordt beoordeeld en geaccordeerd.XNoot1De SUO heeft een aparte toezichthouder: DNB. Deze rapporteert jaarlijks
in het verslag van bevindingen over de rechtmatige en doelmatige uitvoering
van de Wtz 1998 door de SUO. De informatie uit dit verslag gebruikt de minister
van VWS in de verantwoording aan de Tweede Kamer.XNoot2CTZ, Algemeen Rapport uitvoering ziekenfondswet 2004 en CTZ, Algemeen
Rapport uitvoering AWBZ, 2004.XNoot3CTZ, Toelichting prestatiemeting ZFW en AWBZ, 2004.XNoot1De beoordelingsbrief bij de jaarverslagen 2004 is in september 2005 uitgebracht.XNoot2De SUO volgt een eigen traject. De minister stuurt een aparte brief aan
de Tweede Kamer met daarin zijn oordeel over het functioneren van de SUO.
Het verslag van bevindingen van DNB speelt hierbij een rol. De brief aan de
Tweede Kamer moet dan ook wachten op het verslag van bevindingen van de DNB.
Het verslag van werkzaamheden dat de SUO zelf jaarlijks opstelt wordt als
bijlage bij de brief aan de Tweede Kamer gevoegd.XNoot1Evaluatie ZonMw, Kleisen & Partners, Bennekom, september 2004.XNoot1Jaarverslag VWS 2004, Tweede Kamer, 2004–2005, 30 100 XVI,
nr. 1, Bijlage ZBO’s en RWT’s. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30850-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl