Wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen Nederland; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134420
 2008-2009
 
 31 956
 Wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke
positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen Nederland
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 9 september 2009
 De vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
 Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de gemaakte
opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie
de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 Inhoudsopgave blz.
 1. Inleiding 1
 2. Algemeen 2
 3. Wetsystematiek 2
 4. Eilandraadsverkiezingen 3
 5. Tweede Kamerverkiezingen 4
 6. Eerste Kamerverkiezingen 4
 7. Verkiezingen voor het Europees Parlement 5
 8. Organisatorische aspecten 5
 8.1. Tijdstip 6
 8.2. Stembiljetten 6
 8.3. Volmachten 7
 9.  Passief kiesrecht 7
 
 
 Artikelsgewijze toelichting 7
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetvoorstel dat – als uitvloeisel van de toetreding
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbare lichamen tot Nederland –
het kiesrecht voor zowel de eilandsraden als de Tweede Kamer, de Eerste Kamer
en het Europees Parlement regelt. Het levert een verfijnd kiesproces dat,
zo stelden zij tot hun voldoening vast, oog heeft voor de positie van kleine,
kwetsbare eilanden op grote afstand van «Den Haag» gelegen. Niettemin
hebben zij nog wel enkele vragen, deels verpakt in kritische opmerkingen.
Die betreffen met name de verkiezing van de Eerste Kamer, de toekenning
van het kiesrecht aan niet-Nederlanders, het tijdstip van met name Tweede
Kamerverkiezingen en de volmachtregeling.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Wel hebben zij nog een aantal vragen.
 
 De leden van de SP-fractie zien graag zoveel mogelijk uniformiteit in
de Kieswet, zodat voor alle kiezers gelijke rechten gelden. Zij hebben begrip
voor enkele praktische uitzonderingen, maar spreken de hoop uit dat deze binnen
een aantal jaren zo veel mogelijk worden weggewerkt.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben op enkele kernpunten van dit wetsvoorstel
hun opmerkingen reeds gemaakt bij wetsvoorstel 31 954 en daar tot uitdrukking
gebracht dat zij met zeer gemengde gevoelens van onderhavig wetsvoorstel kennis
hebben genomen. Daarnaast hebben zij bij onderhavig wetsvoorstel nog enkele
vragen.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van voorliggend wetsvoorstel, dat het kiesrecht regelt voor de burgers
van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Bij hen leeft nog
een enkele vraag over de waarborgsommen.
 
 De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het voorstel tot wijziging van de Kieswet in verband met de positie als openbaar
lichaam van drie eilanden. Zij hebben enkele vragen.
 2. Algemeen
 Met voldoening stelden de leden van de CDA-fractie vast dat de invoeging
van het kiesrecht voor de inwoners van de nieuwe openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba op zodanig manier vorm krijgt dat maximaal mogelijk
rekening wordt gehouden met specifieke omstandigheden ter plekke. Dat roept
wel de vraag op of niet, zoals de Kiesraad suggereert, de Rijksvertegenwoordiger
een speciale rol dient te worden toegekend. Graag vernemen zij waarom de regering
dit voorstel afwijst.
 3. Wetsystematiek
 Alvorens in te gaan op verschillende onderdelen van het wetsvoorstel,
wilden de leden van de CDA-fractie – in navolging van de Raad van State –
de wetsystematiek aan de orde te stellen. Er dreigt, mede als gevolg van de
specifiek op de situatie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba toegesneden procedure,
een volstrekt onleesbare wet te ontstaan. De Kieswet, toch al niet een roman
voor een regenachtige zomerdag, wordt steeds ondoorgrondelijker. Soms moet
met veel moeite en groeiende ergernis de kennelijk door de wetgever beoogde
procedure, al bladerend en notities makend, worden gereconstrueerd. Heeft
de staatssecretaris zelf, zeg, de bepalingen rondom de verkiezing voor het
Europees Parlement Saba gelezen? Eenvoudiger zal wel niet kunnen, maar toegankelijker
toch wel?
 De regering onderkent de onleesbaarheid van de Kieswet, hetgeen het niet
veel beter maakt. Om te verduidelijken wat bedoeld is, komt er een speciale
circulaire. Zo’n hulpmiddel wijzen de aan het woord zijnde lezen vanzelfsprekend
niet af. Maar zij benadrukken dat het niet meer dan een hulpmiddel kan zijn:
de wet op zichzelf moet helder en toegankelijk zijn. Vandaar hun vraag aan
de regering om, ook in het kader van de algehele herziening en doorlichting
van de Kieswet, aandacht aan de leesbaarheid en toegankelijkheid te besteden.
Wil zij de Kiesraad ter zake om advies vragen?
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen aandacht voor het feit dat de Raad
van State in zijn advies signaleert dat de gevolgde wetstechniek leidt tot
een in hoge mate onleesbare wetstekst. De regering stelt dat dit vooral geldt
voor de gebruikers op de eilanden, terwijl de algehele leesbaarheid van de
wetstekst nu optimaal is. Moet niet juist het belang van de gebruikers in
Bonaire, Sint Eustatius en Saba voorop worden gesteld, nu voor hen zo’n
ingrijpende verandering van het kiesstelsel wordt ingevoerd? Op welke manier
kan deze groep tegemoet worden gekomen? Deze leden ontvangen hierop graag
een reactie van de regering.
 
 Het is, zo begrijpen de leden van de VVD-fractie, de bedoeling een circulaire
te maken, waarin het hele verkiezingsproces zal worden beschreven. Dat stelt
hoge eisen aan de tekst van de circulaire, want wat gebeurt er als blijkt
dat er een verschil is tussen de wet en de circulaire, zo vragen deze leden.
 4. Eilandsraadverkiezingen
 De leden van de CDA-fractie stellen vragen over de toekenning van het
actieve kiesrecht aan niet-Nederlanders die vijf jaar op de eilanden of elders
in Nederland hebben gewoond. Dreigt die uitbreiding van het aantal kiesgerechtigden
het bestuur niet te ontwrichten? Als in één klap een groep «buitenstaanders»
toegang krijgt tot de stembus, kan het op kleine eilanden de politieke verhoudingen
in de eilandsraad op de kop zetten – ten nadele van de gevestigde bevolking.
Om hoeveel niet-Nederlanders gaat het (naar schatting)? Heeft de regering
de opvattingen ter zake gepeild op Bonaire, Sint Eustatius en Saba? Kunnen
zij met die uitbreiding akkoord gaan?
 
 De eerste verkiezingen voor de Eilandsraden, zo merken de leden van de
SP-fractie op, vinden plaats op 2 maart 2011, gelijktijdig met de verkiezing
van de leden van Provinciale Staten. Betekent dit dat in de toekomst de verkiezingen
van de Eilandsraden altijd gelijktijdig plaatsvinden met de Provinciale Statenverkiezingen,
zo vragen deze leden. Of zullen deze in de toekomst tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen
plaatsvinden? Wat voor gevolgen zal dit hebben voor de verkiezing van de Eerste
Kamer? Deze leden ontvangen op dit punt graag een toelichting.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of zij terecht uit de Memorie van Toelichting
afleiden dat iemand uit Curaçao of Aruba ook het actief kiesrecht voor
de eilandsraden BES heeft, als hij aan de vereisten voldoet. Die leden vragen
zich voorts af of de leden van Provinciale Staten in de provincies in Nederland
straks ook een stem kunnen uitbrengen op een lijst die door een partij op
de BES-eilanden is ingediend? Deze leden ontvangen graag een toelichting van
de regering op deze punten.
 
 Hoewel de termijn van vijf jaar voor niet-ingezetenen ook geldt voor de
verkiezingen binnen Nederlandse gemeenten, vragen de leden van de SGP-fractie
zich af waar deze grens precies vandaan komt. Is dit een Europese verplichting?
Kan inzicht verschaft worden in het aantal niet-Nederlanders dat naar verwachting
door deze maatregel voor deelname aan de verkiezingen in aanmerking komt?
Gold de mogelijkheid voor deelname ook reeds onder de bestaande regelgeving
op de Antillen? Kennen andere Europese landen vergelijkbare bepalingen?
 Ook vragen deze leden zich af of de termijn van vijf jaar alleen geldt
voor zover hij is doorgebracht op het desbetreffende eiland, of dat ook de
termijn wordt meegerekend die doorgebracht is op een ander eiland of in het
Europese deel van Nederland. Kan hier een nadere toelichting gegeven worden?
 5. Tweede Kamerverkiezingen
 De leden van de CDA-fractie billijken, alles afwegende, de keus van de
regering om in de Tweede Kamer geen gereserveerde zetels voor Bonaire, Sint
Eustatius en Saba te creëren. Dat zou te verstorend werken. Maar verdient
het daarom geen aanbeveling om, als onderdeel van de versterkte inspraakprocedure
(geregeld in de Wet Openbare Lichamen BES), de eilandbesturen een «bijzondere
toegang» tot ook hun parlement te geven?
 6. Eerste Kamerverkiezingen
 De leden van de CDA-fractie staan aarzelend tegenover de voorgestelde
procedure voor Eerste Kamerverkiezingen. Naar de letter genomen – de
regering draait er nauwelijks omheen – levert het strijd op met de Grondwet,
met name artikel 55. Waar zo uitdrukkelijk bepaald wordt dat de leden van
de Eerste Kamer worden verkozen door de leden van provinciale staten, vergt
het veel in- en uitlegkunde om (deze!) openbare lichamen ook als kiescollege
aan te wijzen. Praktische zin (in combinatie met een gebrek aan goede alternatieven)
geeft, zo stelden deze leden vast, uiteindelijk de doorslag om deze feitelijke
afwijking van de Grondwet voor lief te nemen. Maar zo’n creatieve noodsprong
vergt wel een serieuze inkadering. Voor hun uiteindelijk beoordeling van dit
voorstel, is voor de aan het woord zijnde leden de beantwoording van twee
vragen van belang:
 1. Kan de regering de verzekering geven dat het tot deze ene uitzondering
beperkt zal blijven? Zijn, anders gezegd, van haar geen voorstellen te verwachten
waarbij de wetgever ter toepassing van een grondwettelijke voorziening een
ander orgaan in de plaats stelt dan die de Grondwet zelf met name noemt?
 2. Kan de regering toezeggen dat nog voor de eerstvolgende Kamerverkiezingen
een voorstel tot aanpassing van de Grondwet in eerste lezing (zgn. verklaringswet)
bij de Kamer zal worden ingediend?
 
 De leden van de PvdA-fractie wijzen er op dat de regering stelt dat er
in ieder geval op de korte termijn een bevredigende constructie bestaat voor
de verenigbaarheid van de wetswijziging met de Grondwet. Kunnen op termijn
wel wijzigingen van de Grondwet worden verwacht? Zo ja, met betrekking tot
welke artikelen, zo vragen deze leden.
 
 De keuze om de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer door de eilandraadsleden
te laten plaatsvinden roept bij de leden van de SGP-fractie de vraag op hoe
de stemwaarde van deze eilandsraden zich verhoudt tot de stemwaarde in de
verschillende provincies. Heeft de berekening van de stemwaarde voor de drie
eilanden tot gevolg dat de stemmen op de Antillen, gecorrigeerd voor het inwoneraantal,
precies even zwaar meetellen als de uitgebrachte stemmen in Nederlandse provincies?
 Kan verder worden aangegeven waarop het in voetnoot 3 genoemde gemiddeld
aantal zetels in de eilandsraden op is gebaseerd? Waarom worden hier andere
getallen genoemd dan in de Wet openbare lichamen BES?
 7. Verkiezingen voor het Europees Parlement
 Is het niet vreemd, zo vragen de leden van de CDA-fractie, dat voor Europese
verkiezingen niet-Nederlandse Unieburgers, korter dan vijf jaar woonachtig
op Saba, Sint Eustatius en/of Bonaire, zijn uitgesloten? Het laat zich formeel
rijmen met Europese Verdragen en de bijzondere (LGO-)status van
de eilanden ten opzichte van de Europese Unie. Maar is het geen uitzondering
die zo kort mogelijk moet duren?
 
 De leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering stelt dat artikel
19, tweede lid, van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap
bepaalt «... dat iedere burger van de Unie die verblijf houdt in een
lidstaat waarvan hij geen onderdaan is, het actief en passief kiesrecht bij
de verkiezingen voor het Europees Parlement heeft in de lidstaat waar hij
verblijft onder dezelfde voorwaarden als de onderdanen van die staat, [...]»
geen verplichtingen [schept] ten aanzien van niet-Nederlandse Unieburgers
die woonachtig zijn in de landen en gebieden overzee waaronder Bonaire, Sint
Eustatius en Saba. In Bijlage 1 van het advies van de Kiesraad (23 oktober
2008) wordt echter een onderscheid gemaakt tussen de stemgerechtigden in de
landen Curaçao, Sint Maarten en Aruba, en op de BES-eilanden. Hoe wordt
dit verschil verklaard, zo vragen deze leden.
 De aan het woord zijnde leden vragen voorts aandacht voor de opmerkingen
van de Kiesraad dat de kring van kiesgerechtigden voor de verschillende verkiezingen
met de inwerkingtreding van voorgestelde wetswijziging nog verder versnippert.
Heeft de regering op de lange termijn een meer eenduidig regime voor ogen,
zo vragen deze leden.
 
 Voor wat betreft de verkiezing van de Nederlandse leden van het Europees
Parlement geldt dat met ingang van de verkiezing in 2009, de inwoners van
de Nederlandse Antillen en Aruba voor de verkiezing zijn gelijkgesteld met
kiezers buiten Nederland. Dit zal in de toekomst ook gelden voor Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba. Begrijpen de leden van de SP-fractie het goed dat
vanaf dat moment voor deze eilanden geen stembescheiden meer aangevraagd hoeven
te worden en dat zij, net als de stemmers in het Europese deel van Nederland,
automatisch worden opgeroepen middels een stempas?
 8. Organisatorische aspecten
 8.1. Tijdstip
 Het tijdstip van de verkiezingen riep bij de leden van de CDA-fractie
nogal wat vragen op. Zij delen het uitgangspunt van de regering om verkiezingen
bij voorkeur op dezelfde dag te laten plaatshebben. Maar ze vroegen zich af
of het in dit geval – gezien het tijdverschil van vijf of zes uur met
de West – geen ongewenste bijeffecten zou hebben: waar in Nederland
de officieuze stemuitslagen al binnenrollen, zijn de stembussen op Bonaire,
Sint Eustatius en Saba nog open. Dat kan toch kiezers beïnvloeden? Doet
de staatssecretaris daar niet te bagatelliserend over? Wil de regering daarom
nog eens motiveren, vroegen deze leden, waarom ze niet ingaat op de suggestie
van de Kiesraad om de verkiezingen voor met name de Tweede Kamer op de eilanden
een dag eerder te organiseren en pas te beginnen met het tellen van de stemmen
als in het Europese deel van Nederland de stembussen gesloten zijn.
 De leden van de PvdA-fractie signaleren dat de verkiezingen van de Tweede
Kamer en het Europees Parlement zowel in Nederland als op de BES-eilanden
op dezelfde dag zullen plaatsvinden, iets dat de Raad van State zeer onwenselijk
acht omdat de Europees Nederlandse uitslag al bekend zal zijn wanneer de stembussen
op de BES-eilanden nog geopend zijn, en er daardoor sprake kan zijn van beïnvloeding
van kiezers. Wat is de onderbouwing van de regering om de Europese Parlementsverkiezingen
in het Europese deel van Nederland niet op vrijdag te laten plaatsvinden nu
de Raad van State grote bezwaren heeft tegen gelijktijdige stembusgang? Is
de regering voornemens om dit probleem met de Europese Akte betreffende de
verkiezing van de leden van het Europees Parlement in Europees verband aan
de orde te stellen? Hoe wordt er in andere landen met deze problematiek
omgegaan? Deze leden ontvangen graag een reactie van de regering op deze punten.
 
 De leden van de SP-fractie hebben nog een vraag over de tekst van de memorie
van toelichting. Hierin wordt gesteld dat de Europese verkiezingen in de openbare
lichamen plaatsvinden op dezelfde dag waarop deze plaatsvinden in Aruba, Curaçao
en Sint Maarten, waar tot 15.00 uur kan worden gestemd. Eerder wordt in de
memorie van toelichting echter gesproken van verruiming van openingstijden
van de stemlokalen, van 7.30 uur tot 21.00 uur. Deze laatste tijden lijken
deze leden de juiste tijden. Graag ontvangen deze leden een toelichting.
 8.2. Stembiljetten
 Met belangstelling hebben de leden van de CDA-fractie er kennis van genomen
dat de regering overweegt om – in navolging van de kleuren die bij Antilliaanse
verkiezingen gebruikelijk zijn – binnen heel Nederland logo’s/beeldmerken
van politieke partijen op stembiljetten mogelijk te maken. Kan worden aangegeven
hoe het met het aangekondigde «onderzoek» staat? Waar wordt dat «draagvlak»
gezocht? Mag uit die aankondiging worden afgeleid dat er geen voornemens bestaan
om, zoals in de Caribische delen van het Koninkrijk gebruikelijk, foto’s
van lijsttrekkers op stembiljetten af te drukken?
 8.3. Volmachten
 De leden van de CDA-fractie voelen zich ongemakkelijk bij de uitzonderingen
op de volmachtregeling die voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba gaan gelden.
Belangrijk, internationaal vastgelegd uitgangpunt voor verkiezingen is toch –
ook de Raad van State wijst op dat principe – dat kiezers onder dezelfde
voorwaarden hun stem moeten kunnen uitbrengen? Dat is toch niet veel minder
dan een grondrecht?
 Kennelijk zijn er op de eilanden zulke slechte ervaringen met volmachten
opgedaan dat er redenen zijn om stemmen-per-volmacht enkel en alleen in het
uitzonderingsgevallen mogelijk te maken. Maar waarom worden de voorwaarden
voor met name eilandsraadverkiezingen zo zwaar gemaakt. Kiezers hebben een
doktersbriefje of een vliegticket nodig om aan te tonen dat ze werkelijk niet
naar het stembureau kunnen komen? Waarom volstaat niet de algemene regel –
recentelijk voor Nederland in de Kieswet vastgelegd – dat de volmachtnemer
een identiteitsbewijs van de volmachtgever moet tonen? De aan het woord zijnde
leden hebben behoefte aan nadere motivering van de regering. Waarom is niet
ingegaan op de suggestie van de Raad van State om die uitzonderingen op de
volmachtregel het karakter van een (tijdelijke) overgangsmaatregel te geven?
 
 De leden van de PvdA-fractie wijzen er op dat met de invoering van het
wetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet en enkele andere wetten houdende
invoering van het stemmen met een stempas naar keuze binnen de eigen gemeente
(Kamerstukken II, 2005/06, 30 569) ook voor de Tweede Kamer- en Europees
Parlementsverkiezingen op de BES-eilanden een identificatieplicht wordt ingevoerd.
Bij de laatste Europese Verkiezingen heeft dit in Nederland in een aantal
gevallen voor onduidelijkheden en problemen gezorgd. Hoe wordt ervoor gezorgd
dat deze problemen zich op de BES-eilanden niet voordoen en dat de stemgerechtigden
aldaar in een vroeg stadium bekend zijn met de vereiste legitimatieplicht
bij het stemmen?
 
 De leden van de SGP-fractie vragen waarom de bezwaren van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba vooral de eilandraadsverkiezingen betreffen. Als gevolg
van dit wetsvoorstel zal er ten aanzien van volmachten bij de verschillende
verkiezingen op de drie eilanden een verschillend systeem gelden. Wat zijn
de consequenties hiervan voor de duidelijkheid van het systeem van volmachtverlening?
Is het risico niet groot dat hierdoor juist wel fraude kan ontstaan, omdat
het systeem niet duidelijk is voor burgers en daar misbruik van gemaakt kan
worden?
 9. Passief kiesrecht
 De leden van de VVD-fractie vragen of in hoofdstuk 8.1, derde regel van
onderen, in plaats van «passief kiesrecht», niet bedoeld is «actief
kiesrecht».
 Artikelsgewijze toelichting
 Artikel I E, G, J en K
 Kan de regering toelichten, vragen de leden van de CDA-fractie, waarom
de vereiste waarborgsommen in de West in dollars kunnen worden voldaan? Levert
dat geen ongerechtvaardigde verschillen op? Ook binnen het Europese deel van
het Koninkrijk wordt toch geen rekening gehouden met (regionale) verschillen
in koopkracht?
 
 De leden van de fractie van de ChristenUnie merken op dat de waarborgsommen
die de wet vereist verschillen voor de burger in het huidige Nederland en
in de toekomstige openbare lichamen. Deze leden vragen om in te gaan op het
verschil in bedragen, daar juist gepoogd wordt om burgers op de toekomstige
openbare lichamen en in het huidige Nederland dezelfde mogelijkheden te geven
voor de uitoefening van hun actief en passief kiesrecht.
 Artikel I H
 De leden van de CDA-fractie vragen, waarom gekozen wordt voor de constructie
dat in het Europese deel van Nederland gevestigde politieke partijen via een
gemachtigde in de kieskring Bonaire allerlei benoemingshandelingen moeten
verrichten? Een zgn. verlengd loket is toch (administratief) een eenvoudiger
regeling?
 Ya1
 De leden van de SGP-fractie vragen waarom het artikel dat de Kieswet van
toepassing verklaart voor de openbare lichamen in Ya1 is opgenomen. Is het
niet duidelijker om een van toepassingverklaring van een Nederlandse wet voor
de drie eilanden standaard in het begin van de wet op te nemen?
 Artikel Ya 4 e.v.
 Het pleidooi voor een verlengd loket – zoals opgebracht bij artikel
H – wint aan kracht, menen de leden van de CDA-fractie, door de (sympathieke)
introductie van een verlengd loket voor Saba en Sint Eustatius ten opzichte
van het hoofdstembureau in Bonaire. Waarom wordt een Hagenaar of Amsterdammer
onthouden wat een Sabaan of Statiaan wel rechtens wordt toegekend?
 
 De leden van de VVD-fractie vragen t.a.v. art Ya4 waarom er daar de keuze
is gemaakt dat de gezaghebber van de inleveraar «kan» verlangen
dat deze zich identificeert. Zou het kiezen voor een verplichting uit een
oogpunt van het voorkomen van fraude niet de voorkeur verdienen?
 Artikel Ya 47
 Kan de regering aangeven, informeren leden van de CDA-fractie, om hoeveel
vreemdelingen het gaat?
 
 De voorzitter van de commissie,
 Van Beek
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Hendrickx
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Beek (VVD), Voorzitter, Van Gent (GL), Van Bommel (SP), Van
der Staaij (SGP), Blok (VVD), Dijsselbloem (PvdA), Remkes (VVD), Van Bochove
(CDA), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Sterk (CDA), Leerdam (PvdA),
Ondervoorzitter, Van Hijum (CDA), Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA), Schinkelshoek
(CDA), Ortega-Martijn (CU), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak (SP),
Gill’ard (PvdA), Lempens (SP), Ouwehand (PvdD), Kuiken (PvdA) en , De
Rouwe (CDA).
 Plv. leden: Ten Broeke (VVD), Halsema (GL), Van Leeuwen (SP), Van der
Vlies (SGP), Zijlstra (VVD), Wolbert (PvdA), Weekers (VVD), De Nerée
tot Babberich (CDA), Poppe (SP), Vacature (CDA), Vacature (CDA), Blom (PvdA),
Vacature (CDA), Van Miltenburg (VVD), Spekman (PvdA), Vacature (CDA), Voordewind
(CU), Graus (PVV), Koşer Kaya (D66), Vacature (SP), Bouchibti (PvdA),
Van Dijk (SP), Thieme (PvdD), Kalma (PvdA) en Vacature (CDA).