Beleidsnota Biotechnologie; Kabinetsstandpunt op het verslag van de Tijdelijke commissie biotechnologie en voedsel (Commissie Terlouw) over het publieke debat Eten en Genen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27428, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27428 nr. 9

11-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamAlgemene reactieConclusies publiek debatKabinetsbeleid: kansen verantwoord en zorgvuldig benuttenReactie op de aanbevelingen van de commissieVoedselveiligheid en gezondheid1234Keuzevrijheid, voorlichting en etikettering5 en 67Natuur, milieu en landbouw89 en 101112Ontwikkelingslanden13, 14 en 1516Algemeen171819
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27428Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 428Beleidsnota Biotechnologienr. 9BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 januari 2002Bijgaand doe ik u toekomen het Kabinetsstandpunt op het Verslag van de
Tijdelijke commissie biotechnologie en voedsel (Commissie Terlouw) over het
publieke debat Eten en Genen.De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,L. J. Brinkhorst's-Gravenhage, 11 januari 2002Op 10 januari (27 428, nr. 8) heb ik u het rapport van de Tijdelijke
Commissie Biotechnologie en Voedsel aangeboden. In dit rapport zijn de uitkomsten
vastgelegd van het publieke debat over biotechnologie en voedsel zoals dat
het afgelopen jaar onder regie van genoemde commissie is gehouden in de samenleving.
In mijn brief van 12 januari 2001 (27 428, nr. 16) heb ik aangekondigd
dat het kabinet met een standpunt zal komen waarin zal worden aangegeven of
en zo ja, welke consequenties het verbindt aan het rapport van de commissie
Terlouw voor zijn beleid.Het kabinet roept in herinnering dat het hoofddoel van het publieke debat
was gericht op het verhelderen onder welke randvoorwaarden biotechnologie
met betrekking voedsel maatschappelijk acceptabel is. Dit betekent niet dat
met het debat is beoogd de acceptatie in de samenleving van het gebruik van
moderne biotechnologie in voeding als zodanig te bevorderen. Om dit te benadrukken
heeft het kabinet de organisatie van het debat in handen gelegd van een onafhankelijke
en breed samengestelde commissie onder voorzitterschap van dr. J.C. Terlouw.
De commissie Terlouw had tot taak het doen organiseren en regisseren van een
publiek debat over de ethische en maatschappelijke aspecten van biotechnologie
en voedsel in 2001. Hiertoe zou zij de volgende activiteiten verrichten:1. Het vergroten en uitwisselen van informatie over biotechnologie en
voedsel onder een zo breed mogelijk publiek;2. Het bieden van mogelijkheden tot discussie en tot vorming van meningen
en standpunten over het gebruik van moderne biotechnologie bij voedsel en
over de randvoorwaarden en grenzen die daaraan volgens betrokken partijen
moeten worden gesteld;3. Het vastleggen van de uitkomsten van het publieke debat, waarbij de
commissie desgewenst eigen aanbevelingen kan doen.Algemene reactieDe commissie geeft in haar rapport op heldere en toegankelijke wijze een
overzicht van de onderwerpen die aan de orde zijn geweest in het publieke
debat biotechnologie en voedsel. Wat betreft de organisatie merkt de commissie
op dat tijd en financiën van invloed zijn geweest op haar werkwijze.
Het is inderdaad zo dat de commissie is gevraagd om voor 1 februari 2002 te
rapporteren over de uitkomsten van het debat. Dit is gedaan om nog in deze
kabinetsperiode politieke besluitvorming over het debat, in samenhang met
de Integrale Nota Biotechnologie (INB), mogelijk te maken.Het kabinet wil zijn waardering uiten voor de door de commissie ontworpen
«schillenaanpak», waarbij via gevarieerde methoden een breed publiek
is benaderd. Uit onderzoek van de Universiteit Twente, dat de commissie Terlouw
heeft laten uitvoeren, blijkt dat de bekendheid met gentechnologie en voedsel
onder de bevolking in de periode van het debat is toegenomen. De Twentse onderzoekers
concluderen dat het debat in voldoende mate mogelijkheden heeft geboden tot
discussie en meningsvorming. Het verheugt het kabinet dat het debat de betrokkenheid
van de samenleving als geheel bij dit onderwerp heeft versterkt en de dialoog
tussen de belanghebbenden en andere bij biotechnologie betrokken partijen
enerzijds en de consument en burger anderzijds van een steviger fundament
heeft voorzien. Gedurende het debat is gebleken dat velen in het publiek openstaan
voor argumenten en dat zij kennis willen nemen van voor- en nadelen van toepassingen
die de wetenschap mogelijk maakt. Daarmee draagt het debat ertoe bij dat de
discussie in de toekomst op basis van meer kennis en beter onderbouwde meningen
kan worden gevoerd, zo stelt de commissie. Bovendien heeft de commissie waargenomen dat naarmate mensen beter geïnformeerd zijn en er
meer over hebben nagedacht, zij scherper de voorwaarden aangeven waaronder
zij de toepassing van biotechnologie en voedsel aanvaardbaar vinden. Het kabinet
verwacht dan ook dat de maatschappelijke discussie over biotechnologie en
voedsel de komende jaren zal doorgaan.Conclusies publiek debatHet kabinet is ingenomen met het feit dat de commissie Terlouw erin is
geslaagd om op basis van het door haar geregisseerde debat inzicht te verstrekken
onder welke randvoorwaarden biotechnologie met betrekking tot voedsel maatschappelijk
acceptabel is. Deze zijn helder verwoord in de algemene conclusies van het
rapport van de commissie. Voor het overheidsbeleid ten aanzien van biotechnologie
en voedsel komen de volgende conclusies uit het debat naar voren:1. het publiek vindt dat de ontwikkelingen aan een gedegen nut- en noodzaakafweging
moeten worden onderworpen;2. wezenlijk voor een goede oordeelsvorming van het publiek in het biotechnologiebeleid
is dat bestaande kennislacunes worden opgeheven;3. alleen in een brede dialoog met het publiek over het beleid dat wordt
gevoerd ten aanzien van biotechnologie en voedsel kan de overheid het publiek
ervan overtuigen dat de toelating van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen
op een zorgvuldige wijze plaatsvindt. Bij een goede dialoog is het van belang
dat de overheid duidelijk communiceert hoe zij met de inbrengen uit de samenleving
omgaat.De commissie stelt hiernaast dat de overheid ook voor de taak staat de
samenleving ervan te overtuigen dat door de daartoe in het leven geroepen
instanties goed wordt gewaakt over de veiligheid van de producten die op de
markt worden gebracht. Een behoedzaam toelatingsbeleid en het waarborgen van
een goed geoutilleerde, onafhankelijke controle instantie op afstand van de
overheid – bijvoorbeeld in de vorm van een Nationale of Europese Voedsel
Autoriteit – zijn hiervoor het meest aangewezen, aldus de commissie
Terlouw. Bovendien wordt van de overheid verwacht dat zij het publiek voldoende
bij de beleidsontwikkeling betrekt. Ook moet de overheid betere methoden ontwikkelen
om in een vroeg stadium in dialoog te kunnen treden met het brede publiek
over de mogelijke toepassingen van de beschikbare kennis op het gebied van
de levenswetenschappen.Kabinetsbeleid: kansen verantwoord en zorgvuldig benuttenAlvorens hieronder op de aanbevelingen wordt ingegaan, wil het kabinet
het volgende opmerken over het beleid zoals dat in de Integrale Nota Biotechnologie
(TK 2000–2001, 27 428, nr. 2) is uiteengezet. De INB geeft
de visie weer van het kabinet op biotechnologie met als verbindend uitgangspunt
dat de kansen die moderne biotechnologie biedt voor duurzamere landbouw, voor
schonere productiemethoden, voor een betere gezondheidszorg en een beter milieu
alleen kunnen worden benut met optimale waarborgen voor de veiligheid, de
transparantie van de besluitvorming, de keuzevrijheid voor de burger en de
ethische aanvaardbaarheid. Dit beleid is gebaseerd op het besef dat de veelbelovende
perspectieven van de biotechnologie de laatste jaren in toenemende mate de
vraag oproept, of alles wat technisch kan ook gewenst, veilig en maatschappelijk-ethisch
aanvaardbaar is. Ook onderkent het kabinet dat aan toepassingen van biotechnologie
risico's kleven. Hoewel nulrisico's onmogelijk zijn, moet continue kennisontwikkeling,
maximale transparantie van onderzoek en beleidsvorming daarover, verantwoorde
besluitvorming over concrete toepassingen, en nauwgezette monitoring deze
risico's wel zo klein mogelijk maken. Zo wordt een goede afweging mogelijk tussen mogelijke risico's en het beoogde maatschappelijk nut van
die introductie bijvoorbeeld in de sfeer van de gezondheidszorg en de voedselvoorziening.
Wanneer dit nut zeer hoog wordt geacht, kan hoger risico dan wel een hogere
mate van onzekerheid daarover aanvaardbaar zijn. Wanneer alternatieven reeds
beschikbaar zijn, is er reden om extra terughoudend te zijn bij het nemen
van een risico.Bij die afweging zal het voorzorgsbeginsel, zoals dat in internationaal
overleg inhoud wordt gegeven, een centrale rol spelen. Het spreekt vanzelf
dat zulke afwegingen behoedzaam en zorgvuldig gemaakt worden. Het kabinet
is zich bewust van de verantwoordelijkheid van de overheid bij de maatschappelijke
ontwikkeling van de moderne biotechnologie. Tegelijkertijd is er bij het ontwikkelen
van methoden om het publiek te betrekken bij het beleid, sprake van een maatschappelijk
leerproces. Hiervoor zijn, mede gelet op de Europese en mondiale context waarbinnen
Nederland opereert, eenvoudige recepten niet direct voor handen.Reactie op de aanbevelingen van de commissieIn het verlengde van het debat formuleert de commissie Terlouw negentien
aanbevelingen voor beleid. De commissie merkt hierover op dat deze een eigenstandige
status hebben en niet in een één op één relatie
staan met de uitkomsten van het publieke debat. Het kabinet gaat hieronder
in op elk van de gedane aanbevelingen.Voedselveiligheid en gezondheid1Binnen de Europese Unie moeten er uniforme regels komen
over de gegevens die bij een aanvraag om markttoelating moeten worden overgelegd
en de wijze waarop autoriteiten de aanvraag beoordelen.De vereisten, bepalingen en procedures voor de markttoelating en risicobeoordeling
van ggo-gewassen en -voedingsmiddelen zijn reeds in grote mate op Europees
niveau geharmoniseerd. Het kabinet verwijst hiertoe naar milieurichtlijn 2001/18/EU
inzake de doelbewuste introductie van ggo's in het milieu en verordening (EG)
258/97 inzake nieuwe voedingsmiddelen (de zogenaamde Novel Food verordening).
In deze teksten zijn bepalingen opgenomen over de gegevens die bij een aanvraag
voor markttoelating moeten worden overgelegd. In de bijlage van de Europese
Commissie1 97/618/EG bij verordening (EG) 258/97
staat gedetailleerd beschreven welke wetenschappelijke gegevens moeten worden
overlegd en worden aanbevelingen gedaan voor het opstellen van de beoordeling
door de autoriteiten van de aanvragen. De dossiers die worden ingediend bij
een aanvraag, alsmede het rapport van de uitvoering van de risicobeoordeling
en de besluitvorming daarover zijn openbaar. In juli van het jaar 2001 heeft
de Europese Commissie twee voorstellen2 gepresenteerd
voor verordeningen die een meer integrale aanpak beogen waarin de verschillende
gebieden van de productieketen van zaad, diervoeders en voedselingrediënten
tot aan het consumentenproduct met elkaar worden verbonden.2Met het oog op toekomstige generaties transgene gewassen
(met complexere genetische constructen of een veranderde samenstelling) moet
de beoordeling aanzienlijk worden uitgebreid en dienen tijdig adequate meettechnieken
te worden ontwikkeld.De commissie vraagt terecht aandacht voor de risicobeoordeling van toekomstige
generaties transgene gewassen met complexere genetische constructen of een
veranderde samenstelling. Op korte termijn zal advies worden gevraagd
aan de Gezondheidsraad en de COGEM over de vraag welke kennis noodzakelijk
is en ontwikkeld moet worden om ook toekomstige complexe transgene gewassen
op adequate wijze te kunnen beoordelen op risico's voor de voedselveiligheid.
Met betrekking tot de ontwikkeling van adequate meettechnieken wordt reeds
onderzoek verricht naar bijvoorbeeld analyse- en detectiemethoden van ggo's.
De Keuringsdienst van Waren, Inspectie Milieuhygiëne en Ministeries van
VROM en LNV financieren gezamenlijk sinds 1999 een onderzoeksproject bij het
RIKILT naar een toepassing van de zogenaamde Micro array technologie (DNA-Chip)
bij de analyse op het voorkomen van ggo's in producten.3Ieder nieuw voedingsmiddel dat valt onder de EU Novel
Food Verordening moet ook na marktintroductie blijvend gecontroleerd worden
op korte- en lange termijn gezondheidseffecten (post market surveillance),
ongeacht of het een voedingsmiddel betreft dat met biotechnologie tot stand
is gebracht of niet.Monitoring op korte en lange termijn van gezondheidseffecten kan worden
vereist bij vergunningverlening via de huidige Novel Food Verordening (verordening
258/97 inzake nieuwe voedingsmiddelen, waaronder ggo-producten op dit moment
vallen), bijvoorbeeld voor cholesterolverlagende ingrediënten, die aan
margarines worden toegevoegd. Voor de tot nu toe toegelaten ggo-voedingsmiddelen
is geen monitoring geëist. Dit is namelijk alleen mogelijk als het ggo-voedingsmiddel
of -voedselingrediënt door voldoende personen in voldoende hoeveelheden
wordt geconsumeerd. Deze situatie doet zich momenteel in Nederland niet voor.Het nieuwe voorstel van de Europese Commissie voor een verordening voor
de markttoelating en etikettering van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen
en diervoeders omvat de mogelijkheid om bij toelating van een ggo-voedingsmiddel
monitoring voor te schrijven.Recent onderzoek van TNO heeft echter uitgewezen dat op dit moment in
de voedingssector weinig informatie over post-launch-monitoring (PLM) beschikbaar
is, vereisten en specificaties voor PLM onduidelijk zijn, geen uitgewerkte
methoden beschikbaar zijn en kennis ontbreekt om PLM te operationaliseren.4Er moet een onafhankelijk instituut komen, uiteindelijk
op Europees niveau, dat elk voedingsmiddel dat onder de Novel Food Verordening
valt voordat het op de markt wordt toegelaten beoordeelt op veiligheid en
van een goedkeuringsstempel voorziet. Zo kan een betrouwbaar en hoog veiligheidsniveau
van levensmiddelen worden gegarandeerd.Op dit moment wordt de risicobeoordeling in het kader van de markttoelating
van nieuwe voedingsmiddelen uitgevoerd door de bevoegde beoordelingsinstanties
van de lidstaten. In Nederland is dit de Commissie Veiligheidsbeoordeling
van Nieuwe Voedingsmiddelen van de Gezondheidsraad. De Gezondheidsraad is
een onafhankelijk adviesorgaan van de overheid. Met als doel om de huidige
vergunningsprocedure voor nieuwe voedingsmiddelen te stroomlijnen, doelmatiger
te maken en de grondslag te versterken voor een hoog beschermingsniveau voor
het leven en de gezondheid van de mens stelt de Europese Commissie voor dat
de Europese Voedselautoriteit (EVA) de risicobeoordelingen van nieuwe voedingsmiddelen
gaat verrichten. Recentelijk is op Europees niveau overeenstemming bereikt
over de EVA. De Europese Commissie en Raad zijn verantwoordelijk voor de besluitvorming
over markttoelating van nieuwe voedingsmiddelen op basis van de adviezen van
de EVA. Dit is in hoofdlijnen in overeenstemming met het Nederlands standpunt. Keuzevrijheid, voorlichting en etikettering5 en 6De keuzevrijheid van consumenten moet gegarandeerd
zijn.Etikettering van voedingsmiddelen op het punt van ggo's
moet eenvoudig, herkenbaar en helder zijn. Gedacht zou kunnen worden aan een
systeem waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen voedingsmiddelen:a. die ggovrij zijn in de samenstelling en productie;b. waarbij tijdens het productieproces gebruik is gemaakt van ggo's, maar
waar deze niet meer voorkomen in het eindproduct;c. waarvan de ingrediënten minder dan 1 procent ggo's bevatten;d. waarvan de ingrediënten meer dan 1 procent ggo's bevatten.Het kabinet is met de commissie van mening dat de keuzevrijheid van de
consument gegarandeerd moet zijn. Volgens de huidige Europese systematiek
worden hierbij drie categorieën onderscheiden: ggovrij (6a, 6c), gentechvrij
voor biologische producten (6a plus 6b) en ggo-producten (6d). Nederland heeft
een nationaal systeem voor gentechvrije producten van gangbare voedingsmiddelen
dat vergelijkbaar is met dat van de biologische landbouw (Warenwetregeling
Nieuwe Voedingsmiddelen, met de aanduiding op het etiket «bereid zonder
gentechniek»). Het aanbieden van ggovrije, gentechvrije en ggo-voedingsmiddelen
acht het kabinet primair een zaak van marktpartijen. Het beleid van het kabinet
is erop gericht om de totstandkoming van ggovrije ketens waar mogelijk te
stimuleren. Eerder is dit beleid uiteengezet in een brief van de minister
van LNV aan de Tweede Kamer d.d. 20 maart 1998 (TK, 1997–1998, 25 126,
nr. 5).Het kabinet is het eens met de commissie dat de etikettering van ggo-voedingsmiddelen
eenvoudig, herkenbaar en helder moet zijn. De twee voorstellen van Europese
Commissie voor de etikettering en traceerbaarheid van genetisch gemodificeerde
voedingsmiddelen en diervoeders hebben als uitgangspunt dat alle voedingsmiddelen,
die een ggo zijn, bevatten of daarvan zijn afgeleid, als zodanig moeten worden
geëtiketteerd. De voorstellen zijn in het algemeen in lijn met de Nederlandse
visie op de etikettering van ggo-voedingsmiddelen. Voedingsmiddelen die niet
als zodanig zijn geëtiketteerd behoren tot de ggovrije of de biologische
producten. Dit wil echter niet zeggen dat deze producten niet vermengd kunnen
zijn met ggo's.Uitkruising in het veld en vermenging tijdens transport en verwerking
in de voedselproductieketen kan verontreiniging van ggovrije voedingsmiddelen
met doorgaans geringe hoeveelheden ggo's tot gevolg hebben. Daarom wordt een
drempelwaarde van 1% gehanteerd, waaronder de producent van etikettering mag
afzien mits kan worden aangetoond dat al het mogelijke is gedaan om onbedoelde
vermenging met ggo's te vermijden. Dit is conform de huidige Verordening 49/2000
voor ggo-soja en ggo-maïs en is tevens voorgesteld in de eerder genoemde
voorstellen van de Europese Commissie.7Met de consument moet over de veiligheid van de voedingsmiddelen
beter worden gecommuniceerd. Iedere consument die dit wil, moet hetzij via
de producent, hetzij via de supermarkt over gedetailleerde informatie kunnen
beschikken over de productiewijze en de samenstelling van voedingsmiddelen.Het kabinet is met de commissie van mening dat de consument desgewenst
moet kunnen beschikken over voldoende informatie over de veiligheid, productiewijze
en samenstelling van voedingsmiddelen. Etikettering is hiertoe een belangrijk
instrument, hierover heeft het kabinet in reactie op aanbevelingen 5 en 6
reeds het nodige opgemerkt. Het informeren van de consument over
productiewijze en samenstelling van voedingsmiddelen is ook een verantwoordelijkheid
van het bedrijfsleven. Door de levensmiddelenindustrie en de detailhandel
worden momenteel de mogelijkheden onderzocht om te komen tot een interactief
productinformatiesysteem, waarbij consumenten in principe alle informatie
over producten en productiewijze kunnen verkrijgen die zij van belang achten.Natuur, milieu en landbouw8De teelt van genetisch veranderde gewassen is in Nederland
in veel gevallen onmogelijk omdat niet kan worden voldaan aan de volgende
voorwaarde:• ggovrije teelt moet mogelijk blijven;• de teelt van transgene landbouwgewassen mag
de wilde flora en fauna niet beïnvloeden.In het inmiddels aan de Tweede Kamer gezonden rapport van het Centrum
voor Landbouw en Milieu «Landbouwkundige risico's van uitkruising van
ggos» is vastgesteld dat rechtstreekse uitkruising van ggo-gewassen
naar andere gewassen kan plaatsvinden en niet voor 100% is te voorkomen. Zowel
ggo-gewassen als traditionele gewassen kunnen de wilde flora en fauna beïnvloeden.
Uitkruising is een natuurlijk proces dat ook optreedt tussen traditioneel
veredelde gewassen en hun kruisbare verwanten in het milieu. Een garantie
op het mogelijk blijven van volledig ggovrije teelt is derhalve niet te geven.
De omvang van uitkruising en de kans op overleving in de natuur is afhankelijk
van het type gewas. Eenduidige kwantitatieve onderzoeksgegevens over uitkruising
zijn niet beschikbaar. De minister van LNV zal de Kamer dit voorjaar informeren
over beleidsmaatregelen die mogelijk en wenselijk zijn om de gevolgen van
uitkruising zoveel mogelijk te beperken. Zie ook de reactie op aanbevelingen
5 en 6.9 en 10Er is relatief weinig bekend over processen die zich
in de bodem afspelen, ook over de stoffen die transgene gewassen in de bodem
brengen. Alleen modelmatige beoordeling voldoet niet, praktijkonderzoek in
het veld is vereist. De invloed van de teelt van transgene op processen in
de bodem moet vervolgens blijvend gevolgd worden.Onafhankelijke ecologische onderzoekscapaciteit moet
ingezet worden om betere informatie voorhanden te hebben over de invloed van
transgene gewassen op wilde flora en fauna in Nederland. In kleinschalige
veldproeven met transgene gewassen moet ook getest kunnen worden op mogelijke
ecologische effecten.Effecten van transgene gewassen op mens en milieu worden onder strikte
randvoorwaarden tijdens veldproeven getest. Om bij de introductie van ggo's
in het milieu de mogelijke ecologische effecten zo goed mogelijk te kennen,
wordt door het kabinet gestreefd naar een continue vermeerdering van de huidige
wetenschappelijke inzichten. Vanuit de traditionele landbouw bestaat reeds
kennis over de effecten van de teelt van gewassen op het ecosysteem. Verder
wordt in opdracht van VROM en de COGEM reeds een groot aantal jaren onderzoek
verricht op basis van vraagstukken die zijn gerezen bij vergunningaanvragen
voor veldproeven.In de INB onderkent het kabinet reeds dat de beschikbare fundamentele
kennis van ecologische systemen en mogelijke ecologische effecten van beperkte
omvang is. Voortdurende kennisvermeerdering op dit terrein, en met name in
relatie tot de introductie van ggo-gewassen in het milieu, is noodzakelijk
om bij de ontwikkeling van nieuwe producten een zo goed mogelijke risicobeoordeling
te kunnen uitvoeren. In dit kader zal de Nederlandse Organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) gevraagd worden een breed onderzoeksprogramma
op te zetten voor het ontwikkelen van fundamentele ecosysteem kennis.11In de toelatingsprocedures dient een nut- en noodzaakafweging
te worden gemaakt, zodat korte termijn voordelen niet de doorslag mogen geven
ten opzichte van lange termijn beleidsdoelen, bijvoorbeeld op het gebied van
duurzaamheid.Op zich heeft het kabinet sympathie voor de overweging van de commissie
dat korte termijn voordelen niet de doorslag mogen geven ten opzichte van
een lange termijn beleidsdoel als duurzaamheid. In de praktijk ziet het kabinet
echter weinig mogelijkheden om een nut- en noodzaakafweging in de toelatingsprocedures
op te nemen. De afweging van het nut of de noodzaak voor een bepaalde marktintroductie
wordt door het kabinet primair als zaak voor de marktpartijen beschouwd. De
overheid richt zich met name op het beoordelen van de veiligheid voor mens,
dier en milieu. Daarnaast zijn toelatingsprocedures een communautaire bevoegdheid.
Wel is het beleid van het kabinet erop gericht om aan belangrijke aspecten
voor consumenten, zoals dierenwelzijn, ethische aspecten en milieu-overwegingen
aandacht te besteden in de toelatingsprocedure. De ruimte hiervoor in het
internationale kader van bijvoorbeeld de Codex Alimentarius en met name de
WTO is echter beperkt.12Het genetisch modificeren van dieren voor voedselproductie
is niet toegestaan indien er alternatieven beschikbaar zijn.Bij de beoordeling van aanvragen, in het kader van het Besluit Biotechnologie
bij Dieren, weegt de Commissie Biotechnologie bij Dieren (CBD) het doel van
het onderzoek af tegen eventuele nadelige effecten op de gezondheid en welzijn
en de aantasting van de integriteit van de dieren. Daarbij mag er geen reëel
alternatief aanwezig zijn voor de realisering van het doel van het onderzoek.
Overigens zijn er tot nu toe bij de CBD geen aanvragen behandeld voor onderzoek
dat gericht is op genetische modificatie van dieren ten behoeve van de voedselproductie.Ontwikkelingslanden13, 14 en 15Gezien de zeer uiteenlopende omstandigheden in ontwikkelingslanden
voor wat betreft honger en voedselzekerheid, moet lokaal besloten worden of
en welke rol biotechnologie in de landbouw en voedselvoorziening kan spelen.Voor het Nederlandse ontwikkelingsbeleid is van belang
dat steun wordt gegeven aan versterking van het lokale onderzoek in arme landen
en de capaciteitsopbouw van dergelijk onderzoek. Hierbij moet ook aandacht
bestaan voor onderzoek naar alternatieven voor oplossingen met behulp van
biotechnologie.Gezien het mondiale belang van het behoud van genetische
diversiteit, dienen ontwikkelingslanden ondersteund te worden bij het behoud
daarvan. Dit kan worden bevorderd door een strikte toepassing van het voorzorgsbeginsel,
door boeren te betrekken bij het behoud van diversiteit en hun bijdrage daaraan
te honoreren (in de vorm van kwekersrecht) en door in de desbetreffende regio's
genenbanken te ondersteunen.Het kabinet vindt dat, afhankelijk van lokale omstandigheden, kansen en
bedreigingen, er een veelvoud aan middelen en strategieën ingezet moet worden om de voedselzekerheid in ontwikkelingslanden te vergroten.
In potentie kan ook biotechnologie hieraan bijdragen. Immers, biotechnologie
biedt kansen voor duurzamer en milieuvriendelijker landbouw, verhoogde voedselzekerheid
en -veiligheid, meer inkomensgenererende activiteiten en – meer algemeen –
duurzame ontwikkelingen.Gelet op het kennis- en kapitaalintensieve karakter van de biotechnologie
zal Nederland binnen de kaders van het locatiespecifieke beleid en onderzoek
sterk pleiten voor de ondersteuning van ontwikkelingslanden om zelfstandig
de potentiële voordelen van de biotechnologie te benutten en de risico's
te evalueren. Vanuit deze doelstelling heeft Nederland zich in internationaal
verband ingezet om ontwikkelingslanden de ruimte te bieden kansen te benutten
en bedreigingen tegen te gaan, met name op het gebied van intellectueel eigendom
(WIPO, WTO, FAO, Convention on Biological Diversity) en milieu- en voedselveiligheid
(WHO, UNEP, Biosafety Protocol). Concrete activiteiten gericht op capaciteitsopbouw
zijn daartoe ondersteund in een aantal ontwikkelingslanden en in internationale
fora. Het beleid is erop gericht om activiteiten te ondersteunen die zich
richten op de identificatie en prioritering van publieke en internationale
R&D agenda's en capaciteitsopbouw (bijvoorbeeld in CGIAR, Consultative
Group on International Agricultural Research) op het gebied van biotechnologie, met
het oog op armoedebestrijding en verhoging van de voedselzekerheid.16In navolging van de speciale regelingen die getroffen
worden met betrekking tot de productie van gepatenteerde medicijnen in arme
landen dient een regeling te worden ontwikkeld voor het eventueel gebruik
van geoctrooieerde zaden of ggo's in die landen. Op mondiaal niveau wordt
gepleit voor een Intellectual Property Clearing House, en voor de vrije beschikbaarheid
van landbouwkundige kennis.Het kabinet is van mening dat de verplichtingen ten aanzien van intellectuele
eigendomsrechten, zoals onder andere voortvloeiend uit het WTO/TRIPs-verdrag
en richtlijn nr. 98/44/EG van 6 juli 1998 betreffende de rechtsbescherming
van biotechnologische uitvindingen, internationaal gerespecteerd dienen te
worden. In deze verdragen en richtlijnen is niet voorzien in een speciale
regeling voor het gebruik van geoctrooieerde zaden of ggo's voor arme landen.
Uitgangspunt is dat geen inbreuk mag worden gedaan op de rechten van de octrooihouder.
Bedrijven zouden wel zelfstandig afspraken kunnen maken met arme landen over
het tegen een gereduceerde prijs ter beschikking stellen van hun kennis op
producten.Nederland heeft zich in internationaal verband ingezet om op de agenda
van diverse internationale fora aandacht te krijgen voor: de relatie intellectuele
eigendomsrechten – biodiversiteit – bescherming kennis inheemse
bevolking – toegang tot genetische hulpbronnen – rechtvaardige
en billijke verdeling van voordelen die voortvloeien uit het gebruik van genetische
hulpbronnen. Dit wordt geregeld in het Biodiversiteitsverdrag. In de 6e Conferentie
van Partijen van de Biodiversiteitsconventie (CBD) die dit jaar in Nederland
wordt georganiseerd over beheer en behoud van genetische hulpbronnen, zal
Nederland als voorzitter streven naar het opstellen van richtsnoeren over
de toegang tot genetische hulpbronnen en een billijke verdeling van de voordelen.In FAO-verband is onlangs het Internationaal Verdrag inzake Plantaardige
Genetische Bronnen voor de Landbouw en Voedselvoorziening vastgesteld. In
WIPO-kader is eind 2000 een intergouvernementeel comité voor intellectueel
eigendom, genetische hulpbronnen, traditionele kennis en folklore opgericht.
Het intergouvernementeel comité zal de komende twee jaar onder andere
nagaan op welke wijze de intellectuele eigendomsbescherming van biodiversiteit
beter geregeld kan worden. Daarbij zal ook aandacht worden gegeven
aan de toegang en instandhouding van genetische bronnen en een eerlijke verdeling
van de voordelen die voortvloeien uit het gebruik daarvan.Algemeen17Er moet sprake zijn van coherentie van beleid ten aanzien
van stimulering van onderzoek, vergunningverlening voor veldproeven en markttoelating
van genetisch gemodificeerde gewassen. Het is aan de overheid om goede voorwaarden
voor onderzoek te scheppen en deze te handhaven.Het kabinet heeft in de INB een samenhangende beleidsvisie geformuleerd
op de biotechnologie. Dit beleid van «kansen verantwoord en zorgvuldig
benutten» komt neer op het bevorderen en verwerven van kennis en het
doen ontwikkelen van nieuwe toepassingen van biotechnologie onder randvoorwaarden
van optimale veiligheid en aanvaardbaarheid.De mogelijkheden om het Nederlandse beleid en de regelgeving met betrekking
tot biotechnologie nationaal te harmoniseren en te vereenvoudigen zijn beperkt
vanwege het feit dat deze in hoge mate worden bepaald door de internationale,
met name communautaire, afspraken en regels waaraan Nederlandse regelgeving
moet voldoen.18Voor de toepassing van een nieuwe technologie dient
maatschappelijk draagvlak te bestaan. Daarom is het van belang dat het publiek
tijdig beschikt over objectieve, evenwichtige en begrijpelijke informatie,
op grond waarvan het zich een mening kan vormen over de voorwaarden waaronder
toepassingen aanvaardbaar zijn. De commissie beveelt de kabinet aan op korte
termijn onderzoek te laten uitvoeren uitmondend in een advies over de meest
geëigende wijze waarop over toepassingen van biotechnologie met het publiek
kan worden gecommuniceerd.De overheid hecht groot belang aan het versterken van de dialoog over
moderne biotechnologie en voedsel met het publiek. Volgens het onderzoek van
de Universiteit Twente vinden consumenten en burgers de communicatie rondom
(toepassingen van) biotechnologie ontoereikend en spreken daarop vooral de
overheid en in mindere mate het bedrijfsleven aan. De ministers van LNV en
VWS zullen uit de reguliere begroting extra middelen beschikbaar stellen voor
intensivering van de publieksinformatie over biotechnologie en voedsel en
over de productie en samenstelling van voedingsmiddelen in het algemeen. Ook
zullen hieruit in de toekomst discussies tussen en met maatschappelijke partijen
worden ondersteund. Hierbij zal om redenen van effectiviteit zoveel als mogelijk
worden aangesloten bij lopende initiatieven. Er zal gebruik worden gemaakt
van instellingen die deskundig en ervaren zijn op het gebied van communicatie
en van het verstrekken van publieksinformatie over voeding, zoals het Voedingscentrum.
Wat betreft de communicatie over nieuwe technologieën in zijn algemeenheid,
waaronder de levenswetenschappen, verwijst het kabinet naar de Nota Wetenschap-
en techniekcommunicatie van de ministers van OCenW, EZ en LNV (april 2000).
Hierin krijgt de stichting WeTeN de taak uit te groeien tot een landelijk
expertisecentrum op het gebied van wetenschapen techniekcommunicatie. Een
apart onderzoek acht het kabinet daarom niet noodzakelijk.19De overheid moet bezien hoe nadelige economische gevolgen
van ethische keuzes kunnen worden weggenomen, hetzij door financiële
instrumenten, hetzij door afspraken in WTO-verband. Bij het maken van ethische keuzes worden alle gevolgen zowel in positieve
als in negatieve zin door het kabinet meegewogen. Dit geldt ook voor mogelijke
nadelige economische gevolgen van keuzes ten aanzien van bijvoorbeeld bescherming
van het milieu.Nederland heeft in de afgelopen WTO conferentie in Doha ervoor gepleit
dat vanuit de WTO aandacht wordt besteed aan raakvlakken met andere beleidsterreinen
zoals milieu, bescherming van de gezondheid en voedselveiligheid.Het kabinet
onderschrijft dat ieder land het niveau van bescherming moet kunnen vaststellen
dat het noodzakelijk acht. Daarbij dient tegelijkertijd te worden bedacht
dat maatregelen gericht op bescherming van het milieu of voedselveiligheid
nooit verkapte instrumenten voor marktafscherming mogen zijn. De WTO is echter
een handelspolitieke organisatie en moet dit ook blijven. Dit betekent dat
het beleid op bovengenoemde terreinen en de uitwerking daarvan in normen en
standaarden niet dient te geschieden in de WTO, maar in daartoe gespecialiseerde
(internationale) organisaties. In dat verband kan gewezen worden op de actieve
inzet van Nederland binnen het kader van het Cartagena Protocol en binnen
organisaties zoals de Codex Alimentarius, de OESO, de ILO en de UNEP. Belangrijk
is dat in de WTO deze internationale normen en standaarden nadrukkelijk worden
erkend en worden gehanteerd als uitgangspunt bij eventuele geschillenbeslechting. XNoot1Aanbeveling van de Europese Commissie betreffende de wetenschappelijke
aspecten en de presentatie van de informatie die nodig is om aanvragen voor
het in de handel brengen van nieuwe voedingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten
te ondersteunen alsmede het opstellen van de verslagen van eerste beoordeling
uit hoofde van Verordening (EG) nr. 258/97 van het Europese Parlement en de
Raad (97/618/EG).XNoot2Voorstel voor een Verordening van het Europees parlement en de Raad inzake
genetisch gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders (COM(2001)425 def);
voorstel voor een Verordening van het Europees parlement en de Raad betreffende
de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen
en de traceerbaarheid van met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde
levensmiddelen en diervoeders en tot wijziging van richtlijn 2001/18/EG (COM(2001)182
def.) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27428-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl