Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Brief regering; Geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken en de Raad Buitenlandse Zaken van 25 januari 2010
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139993
 2009-2010
 
 21 501-02
 Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
 
 
 
 
 Nr. 
 941
 BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 15 januari 2010
 
 Gaarne bieden wij u hierbij de geannoteerde agenda aan van de Raad Algemene
Zaken en de Raad Buitenlandse Zaken van 25 januari 2010.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken en de Raad
Buitenlandse Zaken van 25 januari 2010
 I. Raad Algemene zaken
 Prioriteiten Spaanse voorzitterschap
 De Raad Algemene Zaken zal spreken over de prioriteiten van het Spaanse
EU-voorzitterschap. Het Spaanse voorzitterschapsdocument ging uw kamer op
11 januari toe.
 
 Het Spaanse voorzitterschap heeft vier hoofdprioriteiten geïdentificeerd:
 1. Implementatie van het Verdrag van Lissabon.
 Bijzondere aandacht zal hierbij uitgaan naar de oprichting van de Europese
Dienst Extern Optreden (EDEO), de gewenste toetreding van de Europese Unie
tot het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens alsmede de totstandkoming
van de solidariteitsclausule. Daarnaast is, als bekend, de consultatieprocedure
over het Burgerinitiatief gestart. Nederland is het eens met het voorzitterschap
dat, na de lange onderhandelingen, het verdrag nu spoedig moet worden geïmplementeerd.
 2. Economisch herstel en werkgelegenheid.
 Centraal staat hierbij de totstandkoming van een nieuwe tienjarige strategie
voor groei, duurzaamheid en werkgelegenheid («Europa 2020») als
opvolger van het in 2000 gelanceerd Lissabonproces. Nederland staat een ambitieuze
agenda voor. De nieuwe strategie moet een antwoord bieden op de uitdagingen
die ons de komende tien jaar te wachten staan. Daarnaast zal het voorzitterschap
ook veel aandacht willen besteden aan de houdbaarheid van de overheidsfinanciën
en aan financieel toezicht (de besluiten van de Europese Raad van december
2009 liggen nu voor aan het Europees Parlement dat medewetgever is op dit
dossier).
 3. Een versterkt extern EU-profiel.
 Onder Spaans voorzitterschap zullen ondermeer Toppen plaatsvinden met
de landen van Latijnsamerika, Marokko, Mexico, Japan en de VS. Het voorzitterschap
wil eveneens – afhankelijk van voortgang in het MOVP – een nieuwe
impuls geven aan de Unie voor de Mediterrane Regio. Ook wil Spanje stappen
zetten in de Europese ontwikkelingsagenda, ondermeer op het gebied van werkverdeling.
 4. Het Europa van de burger.
   Spanje wil veel aandacht besteden aan emancipatievraagstukken.
Daarnaast zal onder Spaans voorzitterschap verder worden gewerkt aan de uitvoering
van het Stockholmprogramma (JBZ).
   Nederland is tevreden met het Stockholm Programma. Het legt sterk
de nadruk op Europees burgerschap en fundamentele rechten, en de bescherming
van de burger, tegelijkertijd heeft het oog voor de interne veiligheid.
 Nederland ondersteunt het Spaanse voorzitterschapsdocument.
 II. Raad Buitenlandse Zaken
 Iran
 In navolging van de Europese Raad in december zullen de ministers spreken
over de volgende stappen waarmee Iran bewogen kan worden zich te conformeren
aan de internationale verplichtingen ten aanzien van zijn nucleaire programma.
Naar verwachting zal de discussie voortbouwen op de uitkomsten van de bijeenkomst
van een E3+3 (de vijf permanente leden van de VN-veiligheidsraad en Duitsland)
over Iran, op 16 januari a.s. te New York. Ook een vertegenwoordiger
van HV Ashton zal bij deze bijeenkomst aanwezig zijn.
 
 Aangezien Iran nog steeds geen betekenisvolle dialoog over zijn nucleaire
ambities wil voeren, nadert het moment dat additionele sanctiemaatregelen
genomen moeten worden. Nederland pleit ervoor dat deze maatregelen door de
VN-veiligheidsraad genomen worden. Indien binnen de VNVR echter geen overeenstemming
bereikt kan worden, zal de EU met gelijkgezinde landen het voortouw moeten
nemen. Nederland zal in de voorbereidingen daarop aandacht vragen voor maatregelen
die de belangen van de Revolutionare Garde zouden treffen en maatregelen om
de export van internetfiltertechnieken aan het Iraanse regime aan banden te
leggen.
 
 Voorts blijft de mensenrechtensituatie in Iran uiterst zorgelijk. Zeven
maanden na de verkiezingen blijven de protesten tegen president Ahmadinejad
aanhouden, waarbij op 27 december jl. naar schatting meer dan dertig
doden vielen. Ook werden vele arrestaties verricht. Nederland is van mening
dat de EU krachtig en zichtbaar moet blijven protesteren tegen mensenrechtenschendingen,
waaronder het ondoorzichtige verloop van de massaprocessen.
 Bosnië
 De Raad zal spreken over de voortdurende politieke impasse in Bosnië-Herzegovina
(BiH) en het voorlopige gebrek aan voortgang in het Butmir-proces. De politieke
impasse belemmert de Euro-Atlantische integratie van het land. In aanloop
naar de nationale verkiezingen van oktober 2010 kunnen de spanningen in het
land toenemen.
 
 Naar verwachting zal de discussie zich in het bijzonder richten op de
aard en omvang van de toekomstige internationale aanwezigheid in BiH. De Raad
zal spreken over de toekomst van het kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger
(OHR), gegeven het feit dat er weinig uitzicht is op het voldoen aan voorwaarden
voor de sluiting van het kantoor van de OHR (de zogeheten «5+2»,
zie noot ). Wat betreft de militaire aanwezigheid
zal de wijze van voortzetting van EUFOR Althea, in vervolg op de discussie
hierover in de Raad van december 2009, opnieuw aan de orde komen.
 De regering meent dat de EU een verantwoordelijkheid heeft om de stabiliteit
van het land te helpen garanderen. Gegeven de huidige politieke situatie acht
de regering sluiting van de OHR op dit moment niet wenselijk en blijft zij
van mening dat militaire executieve aanwezigheid voorlopig noodzakelijk is
totdat de politieke en veiligheidssituatie in Bosnië-Herzegovina terugtrekking
van deze capaciteit toestaan.
 Somalië
 In vervolg op eerdere discussies in de Raad (november jl) zullen de ministers
spreken over de bijdrage die de EU kan leveren aan het vergroten van de stabiliteit
in Somalië. Er zal specifiek worden gesproken over training door de EU
van het Somalische regeringsleger in Uganda door middel van een GVDB-missie.
 In de eerdere discussies heeft Nederland aangegeven belang te hechten
aan Security Sector Development in Somalië en de wenselijkheid dat de
EU hierbij een rol gaat spelen. Tegelijkertijd heeft Nederland, in het licht
van de veiligheidssituatie in Somalië, gesteld dat een eventuele EU-trainingsmissie
voor Somalische militaire eenheden met bijzondere aandacht dient te worden
voorbereid.
 
 Mede op aandringen van Nederland zijn er ten behoeve van de planning van
een eventuele missie diverse randvoorwaarden gesteld. Zo dient er een goed
betalingsmechanisme te zijn, voldoende soldij voor de getrainde troepen beschikbaar
te zijn, en een mechanisme dat de inzet van de getrainde militairen
controleert. Dit om mogelijke negatieve effecten, zoals het overlopen naar
vijandige milities, te voorkomen en tijdig te kunnen ingrijpen indien de trainingen
niet de gewenste effecten hebben. In de planning wordt inmiddels voorzien
in een monitoringsmechanisme – met daarbij een rol voor Afrikaanse vredesmacht
AMISOM – en een betalingsmechanisme dat via PriceWaterhouseCoopers zal
worden geadministreerd.
 
 In de Raad zal Nederland aandacht blijven vragen voor de noodzaak van
zorgvuldige planning en genoemde randvoorwaarden. Indien blijkt dat hier in
voldoende mate aan voldaan wordt zal Nederland de instelling van een EU-trainingsmissie
niet in de weg staan. In dit stadium wordt een Nederlandse bijdrage aan de
trainingsmissie evenwel niet voorzien.
 Afghanistan/Pakistan
 De ministers van Buitenlandse Zaken zullen spreken over de actuele politieke
situatie in Afghanistan en Pakistan en over de Afghanistan conferentie in
Londen op 28 januari 2010. Hierbij zal ook worden gesproken over de vraag
hoe de EU via uitvoering van het in oktober jl. aangenomen EU actieplan de
stabiliteit en ontwikkeling van Afghanistan en Pakistan verder kan bevorderen.
 
 Op moment van schrijven moeten de details voor de Londen-conferentie nog
uitkristalliseren. Wel zijn de hoofdthema’s reeds bekend, te weten:
veiligheid, ontwikkeling en bestuur, en regionale en internationale samenwerking.
De Londen-conferentie beoogt de schakel te zijn tussen de inauguratiespeech
van president Karzai waarin hij zijn algemene, strategische beleidsvisie voor
de komende jaren uiteenzette en een internationale conferentie in Kaboel dit
voorjaar waar concretisering en implementatie van de uitkomst van de Londen-conferentie
centraal zal staan. De Londen-conferentie zal de strategische richting moeten
aangeven. De regering zal pleiten voor een focus tijdens de Londen-conferentie
op verbetering van de kwaliteit van het openbaar bestuur en een versterkte
aandacht voor capaciteitsopbouw op dit terrein. Dit zal tevens gepaard moeten
gaan met een ferm Afghaans anti-corruptiebeleid.
 
 In de Raad zal de regering erop aandringen dat het EU actieplan voor Afghanistan
snel wordt vertaald in concrete voorstellen voor implementatie. Daarbij zal
wat Nederland betreft vooral de nadruk moeten liggen op beleidsterreinen als
goed bestuur, mensenrechten en «rule of law».
 
 Voor wat betreft de uitvoering van het EU Actieplan ten aanzien van Pakistan
zal de focus liggen op hervorming van de veiligheidssector, verbeterde «rule
of law» en versterking van democratische instituten. Mogelijk zullen
de ministers spreken over de tweede EU-Pakistan ad-hoc top die is voorzien
voor de eerste helft van 2010. Tijdens de eerste top (17 juni 2009) werd
vooral het belang van versterkte samenwerking benadrukt.
 Nederland zal tijdens de Raad ook het belang benadrukken dat de EU met
beide regeringen heldere afspraken maakt over de noodzakelijke hervormingen.
 Jemen
 De Raad zal spreken over de situatie in Jemen, mede met het oog op de
internationale Jemenbijeenkomst die op 27 januari a.s. in Londen zal
worden georganiseerd. Op het moment van schrijven is nog niet veel bekend
over de opzet van de conferentie en welke landen en organisaties zullen worden
uitgenodigd.
 
 Nederland is bezorgd over de recente ontwikkelingen in Jemen en steunt
het Britse initiatief om een Jemenbijeenkomst te houden. Het is daarbij van
belang dat het internationale debat zich niet alleen richt op Al-Qaida en
terrorismebestrijding, maar ook de bredere problematiek van de toenemende
politieke instabiliteit en onveiligheid in Jemen in ogenschouw neemt. Naast
een politieke dialoog van de regering met de oppositie in het noorden en met
de oppositie in het zuiden, zijn ook ingrijpende maatregelen noodzakelijk
om de economische crisis en armoedeproblematiek in het land te bestrijden.
Tegelijkertijd is blijvende aandacht nodig voor de naleving van internationaal
humanitair recht in Jemen, de humanitaire crisis en vluchtelingen uit de Hoorn
van Afrika in het zuiden. Betrokkenheid van landen in de regio is daarbij
van cruciaal belang.
 Oekraïne
 De Raad zal mogelijk spreken over de verkiezingen die op 17 januari
jl. in Oekraïne zullen plaatsvinden. De verkiezingsstrijd zal daarbij
met name gaan tussen de huidige premier Timoshenko en oppositieleider Yanukovich.
Peilingen wijzen erop dat geen van de kandidaten in de eerste ronde een absolute
meerderheid zal behalen en dat een tweede ronde noodzakelijk zal zijn. Deze
zal naar verwachting op 7 februari a.s. plaatsvinden. Een goed en eerlijk
verloop van de verkiezingen zal van groot belang zijn voor de verdere ontwikkelingen
van de betrekkingen tussen de EU en Oekraïne en in de Oekraïne zelf.
De EU verwacht van de nieuw gekozen president dat deze het mandaat zal gebruiken
om de nodige politieke en economische hervormingen uit te voeren, met het
oog op de continuering van het IMF Stand-by Arrangement (economisch hulpprogramma voor Oekraïne), de totstandkoming
van een associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne, en modernisering
van de Oekraïense gassector.
 
 
 
 In februari 2008 heeft de Peace Implementation Council (PIC) afgesproken
dat aan vijf doelstellingen en twee voorwaarden («5+2 approach»)
voldaan moet worden voordat de OHR kan sluiten. De geïdentificeerde doelstellingen
zijn: 1) verdeling van staatseigendom (onroerend goed); 2) oplossing voor
defensiebezittingen (wapens/munitie en onroerend goed); 3) duurzame regeling
voor de status van Brcko; 4) akkoord over verdeling van de belastingsinkomsten;
5) werkende rechtstaat. Tevens zijn ondertekening van de Stabilisatie en Associatieovereenkomst
en een positieve beoordeling van de situatie in BiH door de PIC Steering Board
noodzakelijk voordat de transitie naar de EU Speciale Vertegenwoordiger kan
plaatsvinden.
 
 
 Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, heet het «Europese
Veiligheids en Defensiebeleid» (EVDB) voortaan «Gemeenschappelijk
Veiligheids en Defensiebeleid» (GVDB).