Uitvoering aanbevelingen enquêtecommissie opsporingsmethoden; Lijst van vragen en antwoorden over het rapport 'Opsporing in uitvoering' van de comissie-Kalsbeek
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26269, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26269 nr. 15

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1, 78c en 13234, 5, 36, 37, 78 a en b, 79, 84, 90 en 975678910 en 10811121314151617 en 1819Vragen 20 en 11221 en 10422 en 23242527, 73, 74, 76 en 9328 en 30293031 en 49323334 en 3536373839404142, 43, 44 en 4546, 47, 48 en 1204950 en 10051 en 1225253 en 1235455 en 1155657 en 59585960616263646566676869 en 9970 en 1287172737475 en 134767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106 en 109107108109110111112113114 (PvdA vraag 50)115116117118119120121122123124125126127128129130131132133 (PvdA vraag 54)134135136
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26269Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 120 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 269Uitvoering aanbevelingen enquêtecommissie opsporingsmethoden nr. 15LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 31 augustus 1999De vaste commissie voor Justitie1 heeft een
aantal vragen aan de regering over het rapport van de Tijdelijke commissie
evaluatie opsporingsmethoden (26 269, nr. 5).De ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden
hebben bij brief van 31 augustus 1999 deze vragen beantwoord.Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van commissie,Van HeemstDe griffier voor deze lijst,Nava 1, 78c en 13– Waarom heeft het College van procureurs-generaal geen aandacht
geschonken aan de implementatie van richtlijnen? (blz. 5)– Op welke wijze verwacht de regering een meer actieve houding
van het College van procureurs-generaal ten aanzien van de normering en organisatie
van de opsporingsmethoden te bewerkstelligen? (blz. 170)– Is de regering het eens met aanbevelingen 54 en is hier reeds
gevolg aan gegeven? Is het College van procureurs-generaal daartoe voldoende
uitgerust? (blz. 226)Het College van procureurs-generaal heeft de afgelopen jaren veel aandacht
geschonken aan de verbetering van de situatie, zoals die is beschreven in
het eindrapport van de Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden.
Daarvoor kan worden gewezen op de oprichting van de Centrale Toetsingscommissie,
de ontwikkeling van de «Voorlopige Uitgangspunten voor de opsporing»
en de totstandkoming van richtlijnen. Dit heeft ertoe geleid dat de opsporing
de afgelopen jaren op andere uitgangspunten is gebaseerd, in lijn met de aanbevelingen
van de Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden. Wellicht
dat achteraf moet worden vastgesteld dat meer aandacht voor een eenduidige
instructie van het veld noodzakelijk was geweest. Het kabinet benadrukt echter
dat het College de afgelopen jaren zich wel degelijk heeft ingespannen voor
substantiële verbetering op het gebied van normering en organisatie.
Tegelijkertijd erkent het kabinet dat tijdens het interregnum teveel onduidelijkheid
heeft bestaan rond de betekenis van bepaalde begrippen en methoden. Onmiddellijk
nadat vast stond hoe de formele wetgeving zou gaan luiden, dus na de parlementaire
behandeling van de Wet Bijzondere opsporingsbevoegdheden (verder: Wet Bob)
in de Tweede Kamer, heeft het College een werkgroep belast met de verdere
verfijning van het begrippenkader. Hieraan wordt nu verder gestalte gegeven
in het project implementatie Wet Bob, waar het College nauw bij betrokken
is. 2Vindt het in de voetnoot op blz. 21 genoemde maandelijkse overleg
tussen de minister van Justitie en het College van procureurs-generaal, waarin
afstemming zou plaatsvinden over bijzondere opsporingsmethoden, daadwerkelijk
iedere maand plaats? Wordt tijdens dit overleg gesproken over specifieke zaken?
Is de minister er daadwerkelijk bij aanwezig?De overlegvergadering van de minister van Justitie en het College van
procureurs-generaal vindt, met uitzondering van de maand augustus, inderdaad
iedere maand plaats. De minister van Justitie zit deze vergadering voor. Doorgaans
verhinderen slechts parlementaire of internationale verplichtingen hem van
feitelijke deelneming aan de vergadering. De overlegvergadering is zelf geen
besluitvormend orgaan. Besluiten die het OM betreffen worden op landelijk
niveau immers hetzij door de minister, hetzij door het College genomen. Wel
is de overlegvergadering de sluis waarlangs besluitvorming tussen OM en departement
tot stand komt. Dat betekent dat in de overlegvergadering wordt gesproken
over cyclische processen als de vaststelling van de landelijke prioriteiten
op het terrein van het strafrechtelijk beleid; de planning- en verdeelbrief
die het College op basis daarvan aan de parketten doet toekomen als start
voor de parket-jaarplannen; de vaststelling van het jaarplan van het OM; de
rapportages van het College over de uitvoering van het jaarplan; en de vaststelling
van het jaarverslag. Gesproken wordt voorts over de reorganisatie van het
OM; de totstandkoming van stukken als de OM-nota Perspectief op 2002; de ontwikkeling
op de eerste en tweede lijn parketten; en legt het College via de overlegvergadering
aan de minister concept-richtlijnen voor (binnen het OM kunnen richtlijnen
als aanwijzing of instructie worden vastgesteld). Voorts wordt
in de overlegvergadering gesproken over landelijke beleidsthema's die het
functioneren van het OM direct raken, als de intensivering van de handhaving
van regelgeving op het terrein van het milieu, het verkeer en de fraude. Ten
slotte wordt in de overlegvergadering stilgestaan bij politieke actualiteiten
die samenhangen met de verantwoordelijkheden van het OM, waarbij gedacht moet
worden aan de voortgang van strafzaken die in de publieke belangstelling staan,
het vervolgingsbeleid inzake euthanasie, etc. 3Waarom is de Richtlijn overgangsregeling bijzondere opsporingsbevoegdheden
pas na de behandeling van het wetsvoorstel Bob aangemeld voor de overlegvergadering?
(blz. 21)Ten behoeve van de periode, voorafgaand aan de inwerkingtreding van de
Wet Bob, is in 1998 door het openbaar ministerie ontworpen een richtlijn voor
de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden. Deze richtlijn was gebaseerd
op het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden, dat inmiddels was ingediend
bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Deze regeling is niet na de parlementaire
behandeling van het wetsvoorstel Bob aangemeld voor de Overlegvergadering,
maar reeds in maart 1998. 4, 5, 36, 37, 78 a en b, 79, 84, 90 en 97– Kan de regering uitleggen hoe het komt dat weinigen bij politie/OM
op de hoogte zijn van het bestaan van richtlijnen? Kan de regering uitleggen
wat de oorzaak is van de onduidelijkheid van de status van regels en richtlijnen?
Wie is terzake primair verantwoordelijk? (blz. 23)– Volgens de commissie had de inventarisatie van knelpunten wellicht
in een eerder stadium, aan de hand van de ervaringen met de concept-richtlijnen
en de consultatie van het veld over het wetsvoorstel kunnen plaatsvinden.
Waarom is deze inventarisatie te lang uitgebleven? (blz. 23)– Kan de regering nader verklaren waarom er nauwelijks van een totaal
overzicht sprake is van regels en recht met betrekking tot normering van opsporingsmethoden,
ook niet bij het College van procureurs-generaal? (blz. 86)– Heeft de minister zich gedurende het interregnum ervan vergewist
of regels en richtlijnen ook daadwerkelijk bekend werden bij de functionarissen
die in de praktijk van de opsporing dienen te werken met deze regels en richtlijnen?
Waarom heeft het ontbroken aan voldoende ondersteunende activiteiten? (blz.
87)– Waarom heeft noch het College van procureurs-generaal noch het
ministerie van Justitie zich ervan vergewist in hoeverre de regelingen en
richtlijnen daadwerkelijk bij de betrokken (hoofd)-officieren van justitie
bekend werden, en of het geheel aan richtlijnen voldoende duidelijkheid bood
aan de praktijk? Hoe beoordeelt de regering deze gang van zaken en hoe kan
hierin verbetering worden gebracht?– Zijn er vanuit de arrondissementen signalen doorgegeven aan het
College van PG's dat de bestaande regelingen en richtlijnen onvoldoende duidelijkheid
boden in de praktijk? (blz. 170)– Hadden het CTC en het College van PG's via de gedane meldingen
van bijzondere opsporingsmethoden aan de CTC door de officieren van justitie
kunnen afleiden dat er in de praktijk mogelijk problemen waren met de verschillende
richtlijnen en regelingen? Hebben zij deze signalen actief opgepakt? (blz.
173)– Waarom is de uiteindelijke uitvoering van de Voorlopige uitgangspunten
en de andere richtlijnen niet door het ministerie van Justitie gevolgd? Op
welke wijze heeft het departement zich op de hoogte gesteld van
de praktijk na de afronding van de Parlementaire Enquête Commissie?
(blz. 186)– Wat is het oordeel van de regering over de kritiek van de commissie
over de bekendmaking van de regels omtrent opsporing tijdens het interregnum?
Onderschrijven de betrokken organen/functionarissen de kritiek? (blz. 201–202)Dat er in de periode tussen de vaststelling van de beslispunten en de
inwerkingtreding van de vertaling hiervan in formele wetgeving onduidelijkheden
zouden kunnen bestaan werd destijds door alle betrokkenen erkend. De Kamer
verbond hieraan de opdracht dat in het interregnum de opsporing niet geheel
tot stilstand zou mogen komen en tegelijkertijd zoveel als mogelijk zou moeten
werken conform de politieke besluitvorming op het rapport van de Parlementaire
Enquête Commissie.Gedurende het interregnum is de opsporing voortgezet. Teneinde te bewerkstelligen
dat de opsporing van strafbare feiten in de periode tot aan de invoering van
de Wet Bob zoveel mogelijk zou geschieden in overeenstemming met de uitkomsten
van de parlementaire besluitvorming over de aanbevelingen van de PEC heeft
het College van procureurs-generaal de Voorlopige Uitgangspunten voor de inzet
van (bijzondere) opsporingsbevoegdheden en middelen ten dienste van politie
en justitie vastgesteld. Deze Voorlopige Uitgangspunten beoogden de praktijk
een leidraad te bieden voor de inzet van bijzondere opsporingsbevoegden met
het oog op een rechtmatige, eenvormige en goed gecontroleerde inzet van deze
methoden en middelen bij de opsporing. De Voorlopige Uitgangspunten zijn op
24 januari 1997 door het College verzonden aan de hoofdofficieren van justitie
met het verzoek daaraan brede bekendheid te geven binnen het arrondissement.
Reeds in de loop van juni 1996 is een voorlopige versie van de uitgangspunten
door tussenkomst van de CID-officieren van justitie in de CID-praktijk uitgezet.
De minister van Justitie en het College van procureurs-generaal hebben zich
er destijds niet uitdrukkelijk van vergewist of de regels en richtlijnen daadwerkelijk
bekend waren bij degenen die in de praktijk van de opsporing dienen te werken
met deze regels en richtlijnen. De toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden
is, voor zover dit betreft de zogenaamde toetsingszaken, bewaakt door de Centrale
Toetsingscommissie. In de ambtsberichten, ingewonnen ten behoeve van de derde
Voortgangsrapportage implementatie parlementaire enquête opsporingsmethoden,
komt naar voren dat de «Voorlopige Uitgangspunten» goed bekend
zijn en goed worden nageleefd. Ook uit het rapport «Opsporing in uitvoering»
blijkt dit.Gelet op de status van de Voorlopige Uitgangspunten in afwachting van
de invoering van de Wet Bob, is de huidige situatie voor de praktijk niet
ideaal. Met de commissie moet worden vastgesteld dat op het punt van de vraag
in welke regels en richtlijnen de normering van de toepassing van opsporingsmethoden
is vastgelegd, tijdens het interregnum voor de praktijk inderdaad onduidelijkheid
heeft kunnen bestaan. Dit werd mede veroorzaakt doordat nog niet vastgestelde
concept-richtlijnen circuleerden. Bij het College van procureurs-generaal
en bij het ministerie van Justitie was bekend dat het geldende begrippenkader
in de praktijk aanleiding gaf tot vragen.Ter voorbereiding van de derde Voortgangsrapportage over de implementatie
parlementaire enquête opsporingsmethoden, hebben de beide politieministers
de korpsbeheerders en (fungerend) hoofdofficieren van justitie verzocht om
nadere informatie over de effecten van de implementatie van de uitkomsten
van de parlementaire enquête op de dagelijks opsporingspraktijk. Van
die ervaringen wordt verslag gedaan in de derde Voortgangsrapportage,
die uw Kamer op 18 mei 1999 is aangeboden. Uit de ervaringen blijkt dat er
niet zozeer sprake is van kritiek op de verspreiding van de richtlijnen, als
wel onduidelijkheid over de toepassing van het geldende begrippenkader. Dit
heeft vooral betrekking op het onderscheid informant/infiltrant en het verbod
op doorlaten.Een zekere mate van onduidelijkheid in het veld over de geldende kaders
was echter bijna niet te vermijden. Dat is het probleem bij een interregnum.
Tot de afronding van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel Bob
is een aantal cruciale onderdelen in discussie gebleven.Het kabinet betreurt het, dat er tijdens het interregnum onduidelijkheid
heeft bestaan over het geldende begrippenkader. Discussie is mogelijk over
de vraag of alles is gedaan om de praktijk door dit interregnum heen te loodsen.
Nadat het wetsvoorstel Bob door de Tweede Kamer is aangenomen, heeft het College
van procureurs-generaal een werkgroep opdracht gegeven tot het in kaart brengen
van de consequenties van het wetsvoorstel Bob voor de opsporingspraktijk.
Deze werkgroep wordt in het rapport «Opsporing in uitvoering»
aangehaald als de werkgroep Van de Beek. Met de commissie kan worden gesteld
dat deze inventarisatie eerder had kunnen plaatsvinden. De vaststelling van
concept-richtlijnen is opgehouden vanwege onzekerheid over de te hanteren
kaders en uitgangspunten. De parlementaire behandeling van de Wet Bob heeft
hierin meer duidelijkheid gebracht. Deze richtlijnen zouden echter niet van
kracht zijn geworden vóór de inwerkingtreding van de Wet Bob.De inwerkingtreding van de Wet Bob, inclusief de daarmee samenhangende
uitvoeringsregelingen, zal voor de praktijk de vereiste helderheid bieden.
De in opdracht van het College te ontwikkelen handleiding voor de opsporing
zal hieraan, voortbouwend op het rapport van de werkgroep Van de Beek, een
belangrijke bijdrage leveren. Daarnaast zal het implementatietraject er op
zijn gericht dat ook overigens de praktijk op zowel administratief en organisatorisch
gebied adequaat zal zijn voorbereid op de geldende kaders. Daarom zal de komende
tijd met voortvarendheid worden gewerkt aan de implementatie van de Wet Bob.
Het veld wordt op de hoogte gehouden van de voortgang van de implementatie,
onder meer door middel van periodieke nieuwsbrieven. 5Zie vraag 4. 6Hoe oordeelt de regering over de waarneming dat de rechterlijke macht
thans meer toestaat dan op basis van huidige richtlijnen en toekomstige wetgeving
toelaatbaar wordt geacht? (blz. 27)Het kabinet respecteert de staatkundige scheiding der machten (trias politica)
en acht zich niet in de positie zich uit te spreken over de oordeelsvorming
van de rechter inzake de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden.
De commissie wijst er op dat voor de rechter openheid belangrijker is dan
het eventueel omstreden zijn van de methoden. Voor de rechter staan voorop
de bescherming van de grondrechten van de burger en het beginsel van fair
trial. Het kabinet acht dit begrijpelijk, gelet op de taak en positie van
de rechter, zoals deze onder andere voortvloeit uit het Wetboek van Strafvordering.
 7Is een onderzoek naar de effectiviteit van het middel observatie
in opsporingsonderzoeken naar zware georganiseerde criminaliteit volgens de
regering wenselijk? (blz. 32) Het wettelijk begrip observatie omvat verschillende toepassingen. Bij
de observatie kunnen technische middelen worden ingezet als peilbakens en
foto- en videocamera's. Het onderzoek van de Parlementaire Enquête Commissie
Opsporingsmethoden heeft geleid tot een politieke en maatschappelijke discussie
over de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden. Belangrijke elementen
vormden de rechtmatigheid, de organisatie, de proportionaliteit en subsidiariteit,
de kosten en de risico's van de inzet van deze bevoegdheden. Tegelijkertijd
bestond behoefte aan meer inzicht in de effectiviteit van deze methoden. Dit
vormde aanleiding om onderzoek te verrichten naar de effectiviteit van bijzondere
opsporingsbevoegdheden. Het WODC van het ministerie van Justitie heeft in
eerste instantie onderzoek verricht naar de effectiviteit van infiltratie.
Het verslag van dit onderzoek, getiteld «Infiltratie in het recht en
in de praktijk», is inmiddels ter kennisneming aangeboden aan de Tweede
Kamer. Het ligt in de bedoeling om de komende jaren nog een of meer andere
bijzondere opsporingsbevoegdheden op effectiviteit te onderzoeken. Het kabinet
heeft thans zich nog geen nadere gedachten gevormd over de daarvoor in aanmerking
komende bijzondere opsporingsbevoegd- heden. Niet uitgesloten is dat ook de
observatie in het onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie
Centrum van het ministerie van Justitie (WODC) wordt betrokken. 8Bij de opsporingsmethode opnemen van communicatie bestaat kennelijk
geen optimale samenwerking met KPN. Wordt hierover overleg gevoerd met KPN,
of is dit naar het oordeel van de regering niet nodig?Hierover wordt met vertegenwoordigers van de gehele telecommunicatiesector
overleg gevoerd in het overlegorgaan Post en Telecommunicatie, deelorgaan
aftappen. Dit overleg is speciaal opgericht voor de implementatie van de aftapbepalingen
van de Telecommunicatiewet en functioneert vanaf 1 januari 1999. Daarnaast
is er een overleg tussen KPN en de ministeries van Verkeer & Waterstaat,
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Justitie, het zogenaamde JAM-overleg
(Justitieel Aftappen en Monitoren). In dit overleg worden specifieke aandachtspunten
in de relatie met de KPN besproken. 9Welke gevolgen heeft het voor de opsporingspraktijk dat het plaatsen
van camera's na de parlementaire enquête opsporingsmethoden is beperkt?
(blz. 34)De mogelijkheden voor het plaatsen van een camera zijn beperkt na de parlementaire
enquête opsporingsmethoden. Mede als gevolg van de jurisprudentie die
zich nadien heeft ontwikkeld, heeft een zekere normering plaatsgevonden ten
aanzien van deze opsporingsbevoegdheid. De Wet Bob biedt de mogelijkheid een
camera in te zetten in het geval er sprake is van een vorm van observatie
waarmee inbreuk wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer. Thans is niet
met zekerheid aan te geven welke gevolgen de regeling van de Wet Bob zal hebben
voor de opsporingspraktijk. In de evaluatie zal hieraan aandacht kunnen worden
geschonken. 10 en 108– Volgens de commissie betwijfelen sommige betrokkenen de wenselijkheid
van het schriftelijk vastleggen van informatie, omdat de «informant
je dan via een civiele actie voor de rechter tot nakoming (kan) dwingen. Beschouwt
de minister dit als een legitiem bezwaar tegen schriftelijke vastlegging?
(blz. 40) – Hoe beoordeelt de minister de «creatieve oplossingen»
die de CID bezigt bij het runnen van informanten? (blz. 206)Omdat een informant er doorgaans belang bij heeft anoniem te blijven,
is het onwaarschijnlijk dat hij een gerechtelijke procedure zal beginnen.
Een dergelijke procedure is in theorie wel denkbaar. In geval van een correcte
toepassing van de regeling en een correcte schriftelijke vastlegging, zou
een dergelijke procedure – hoewel altijd ongewenst – niet tot
problemen behoeven te leiden. Een schriftelijke vastlegging hoeft niet zodanig
gedetailleerd te zijn dat belangrijke opsporingsinformatie wordt prijsgegeven.Uit de beschrijving terzake in het rapport «Opsporing in uitvoering»
blijkt dat de bedoelde «creatieve oplossingen» samenhangen met
het onderscheid tussen de informant en de infiltrant op basis van het geldende
begrippenkader. In de derde Voortgangsrapportage implementatie parlementaire
enquête opsporingsmethoden en het kabinetsstandpunt inzake het rapport
van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden, «Opsporing
in uitvoering», dat gelijktijdig met de antwoorden op de Kamervragen
aan uw Kamer is aangeboden, is aangegeven dat de Wet Bob een gewijzigd begrippenkader
introduceert. Daardoor zal de inwerkingtreding van de Wet Bob leiden tot meer
helderheid voor de praktijk. Het implementatietraject is er op gericht de
opsporingspraktijk adequaat voor te bereiden op de invoering van de wet. Ter
uitvoering van het rapport van de werkgroep van de Beek zal specifiek aandacht
worden geschonken aan de verdere verfijning van het begrippenkader. 11Kan de regering de grote verschillen in aantallen ingeschreven informanten
tussen de politieregio's verklaren? (blz. 41)Het aantal ingeschreven informanten per politieregio is afhankelijk van
de inzet van informanten. Die inzet wordt onder meer bepaald door de mate
waarin in de betreffende regio sprake is van zware criminaliteit en door de
mate waarin in de betreffende regio betrouwbare informanten beschikbaar zijn. 12Wat is het onderscheid tussen een informant en een gestuurde informant?
Is dit onderscheid relevant? Is een verduidelijking ten behoeve van de praktijk
noodzakelijk? (blz. 44)In het kader van de Wet Bob is het onderscheid niet relevant. In het kader
van deze wet is alleen relevant of een burger die op verzoek informatie inwint,
valt binnen de omschrijving van artikel 126v. Verduidelijking voor de praktijk
zal worden geboden in de Handleiding voor de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden,
die in het implementatietraject van de Wet Bob wordt ontwikkeld. 13Moet op grond van de huidige praktijk worden geconstateerd dat in
veel gevallen informanten feitelijk infiltranten zijn en dat derhalve de normering
ten aanzien van infiltranten op hen van toepassing zou moeten zijn? (blz.
45)De commissie heeft vastgesteld, dat het onderscheid tussen informant en
infiltrant onduidelijk is. De problemen bij de afbakening tussen beide begrippen,
zoals door de commissie beschreven, zijn herkenbaar. Verwezen wordt naar hetgeen
in de kabinetsreactie staat vermeld ten aanzien van aanbeveling 12. Deze aanbeveling
zal in de richtlijn over infiltratie, pseudokoop en -dienstverlening
en informanten, die wordt voorbereid in het implementatietraject van de Wet
Bob, worden verwerkt in die zin dat daarin ruim aandacht zal worden besteed
aan het onderscheid infiltratie/informant, aan de daarbij in acht te nemen
grenzen en waarborgen en aan die gevallen waarin het verrichten van hand-
en spandiensten door een informant daarbinnen past. 14Deelt de regering de mening van diverse respondenten dat het sinds
de enquête opsporingsmethoden moeilijker is goede informanten te vinden?
(blz. 47)De hier bedoelde constatering wordt niet gedeeld. De Wet Bob brengt geen
verschuiving te weeg in die zin dat het begrip «informant» wordt
verengt ten gunste van het begrip «infiltrant». 15Kan worden aangegeven welke overwegingen ten grondslag hebben gelegen
aan de gewijzigde criteria in de concept-richtlijn informanten en infiltranten
in vergelijking met de Voorlopige uitgangspunten? (blz. 49–50)Het verschil in formulering vindt zijn verklaring in de zich na de totstandkoming
van de Voorlopige uitgangspunten ontwikkeld hebbende inzichten in de opsporingspraktijk,
alsmede in het feit dat de concept-richtlijn informanten-infiltrant meer is
toegesneden op begrippen van de Wet Bob. 16Wat is de reden van het ontbreken van specifieke regels en voorwaarden
met betrekking tot storefronts? (blz. 51)Het betreft hier een vorm van infiltratie zodat de regels die gelden ten
aanzien van infiltratie ook op de storefront van toepassing zijn. Verwezen
wordt naar de Memorie van Toelichting bij de Wet Bob. 17 en 18– Hoe beoordeelt de regering het feit dat de cijfers van de
CTC onvoldoende duidelijk zijn om vast te stellen hoe vaak er sprake is geweest
van de inzet van criminele burgerinfiltranten?– Is de registratie van de CTC voldoende op orde om de minister
van Justitie van relevante informatie te kunnen voorzien? (blz. 53)De commissie stelt vast dat het aantal gevallen waarin sprake zou zijn
geweest van de inzet van een criminele burgerinfiltrant moeilijk te achterhalen
is, omdat de cijfers van de CTC in dit opzicht onduidelijk zijn. De commissie
merkt op, dat het waarschijnlijk slechts incidenteel is voorgekomen.Het kabinet wijst er allereerst op, dat de procedurele waarborgen, te
weten de toetsing van bijzondere opsporingsbevoegdheden door de CTC, kunnen
voorkomen dat criminele burgerinfiltranten worden ingezet. Daarnaast zal invoering
van de Wet Bob leiden tot verduidelijking van het begrippenkader, daaronder
begrepen het onderscheid tussen informant en infiltrant. Over de vraag wat
moet worden verstaan onder «crimineel» heeft de commissie een
aanbeveling gedaan, die door het kabinet wordt overgenomen (aanbeveling 13).Het kabinet is van oordeel dat de registratie van de CTC voldoende op
orde is om de minister van Justitie van relevante informatie te voorzien.
De minister van Justitie brengt de cijfers over de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden
periodiek ter kennis van uw Kamer. 19Bij de inzet van een informant bij een bepaalde actie kan het gevaar
bestaan dat deze informant een criminele burgerinfiltrant wordt en niet meer
kan worden afgeschermd. Volgens de commissie is verschillende malen besloten
om bepaalde acties niet te laten doorgaan vanwege dit gevaar. Kan de regering
meer uitzicht geven over de frequentie van het afzien van die acties en de
redenen daartoe? (blz. 53)Het is niet mogelijk om inzicht te geven in acties die zijn afgeblazen
vanwege het gevaar dat de informant in feite tot een criminele burgerinfiltrant
wordt. Dit is te verklaren door het feit dat dergelijke beslissingen niet
worden geregistreerd en evenmin ten behoeve van de strafzaak behoeven te worden
verantwoord. Vragen 20 en 112– Hoe denkt de regering over het feit dat pseudo-koop slechts
geregistreerd hoeft te worden (bij de CTC) en infiltratie dient te worden
getoetst door het CTC, terwijl pseudo-koop gezien kan worden als een vorm
van infiltratie? (blz. 55)– Deelt de regering het oordeel van de commissie, dat pseudo-koop
opgevat moet worden als een vorm van infiltratie? Vormt het volledig toepassen
van het infiltratieregime een belemmering voor de praktische inzetbaarheid
van het instrument pseudo-koop? (aanbeveling 20, blz. 210)In de huidige praktijk wordt pseudokoop vaak opgevat als een vorm van
infiltratie, zij het als een vorm die niet zo ingrijpend is dat een toetsing
van de CTC noodzakelijk is. De instructie «Procedure in toetsings- en
registratiezaken» schrijft geen toetsing voor. Hierin kunnen wij ons
vinden. Pseudokopen door burgers dienen ingevolge deze instructie overigens
wel vooraf te worden getoetst door de CTC. Ook een pseudokoop die onderdeel
uitmaakt van een infiltratietraject dient vanzelfsprekend ter toetsing aan
de CTC te worden voorgelegd. De Wet Bob ziet de pseudokoop niet als een vorm
van infiltratie. Wij delen dan ook niet het oordeel van de commissie dat pseudokoop
moet worden opgevat als een vorm van infiltratie.Het volledig toepassen van het infiltratieregime vormt inderdaad een belemmering
voor de praktische inzetbaarheid van de pseudokoop endienstverlening. Het
infiltratieregime vereist dat de bevoegdheid wordt toegepast door een politieel
infiltratieteam (PIT) en dat toetsing plaatsvindt door de CTC. Voor de infiltratie
is dit geen belemmering, omdat aan een infiltratie-actie altijd een langdurige
en zorgvuldige voorbereiding voorafgaat. Het kenmerk van infiltratie is namelijk
dat een opsporingsambtenaar moet binnendringen in een criminele groep en zich
in die groep moet manifesteren. Bij een pseudokoop of -dienstverlening die
geen onderdeel uitmaakt van een infiltratie, is dit niet het geval. De opsporingsambtenaar
dringt niet de criminele groep binnen, maar gaat met een of enkele verdachten
of betrokkenen een transactie aan. Omdat hij niet verblijft in de groep, vraagt
de opbouw van zijn dekmantel, doorgaans minder voorbereiding. Er zijn minder
risico's voor de veiligheid of de integriteit in het geding. Er is dan ook
minder reden om de inzet van een PIT of toetsing door de CTC voor te schrijven.
Verwezen zij voorts naar de reactie op aanbeveling 20 in de kabinetsreactie. 21 en 104– Kan de regering aangeven hoe aan de notificatieplicht inzake
de Bob moet worden voldaan terwijl tegelijkertijd een werkbare situatie dient
te worden gehandhaafd? (blz. 55)– Moet naar het oordeel van de regering artikel 13 EVRM onvermijdelijk
leiden tot een vorm van notificatie? Is notificatie in de landen die het EVRM hebben onderschreven gemeengoed? Acht de regering notificatie,
gelet op de schade die erdoor aan de opsporing kan ontstaan, überhaupt
wel wenselijk?Verwacht de regering dat de notificatieverplichting zal leiden tot openbaarmaking
van tactische informatie? Zo ja, op welke wijze kan de notificatieverplichting
worden vormgegeven zodat dit probleem zich niet zal voordoen? (aanbeveling
7, blz. 204)De Wet Bob schrijft in artikel 126bb, eerste lid, voor dat de officier
van justitie schriftelijk aan betrokkene mededeling doet van de uitoefening
van een bijzondere opsporingsbevoegdheid zodra het belang van het onderzoek
dat toelaat. Met de mededeling kan zo nodig worden gewacht totdat het onderzoek
is afgerond. Lopend onderzoek zal dus geen schade behoeven te ondervinden.
Bij het doen van de mededeling kan bovendien worden volstaan met het vermelden
van de toegepaste bijzondere opsporingsbevoegdheid. Niet behoeft te worden
vermeld op welke wijze de bijzondere opsporingsbevoegdheid is toegepast. Opsporingstechnieken,
andere tactische informatie en identiteiten van personen behoeven dus niet
per se te worden prijsgegeven. Verwezen zij naar de reactie op aanbeveling
7 in het kabinetsstandpunt. Ten behoeve van de praktijk zal uitwerking worden
gegeven aan artikel 126bb.Hoewel artikel 13 EVRM een vorm van notificatie niet dwingend voorschrijft,
geeft een verplichting tot notificatie wel op een doeltreffende wijze inhoud
aan artikel 13 EVRM.Artikel 13 EVRM bepaalt dat een ieder wiens in het EVRM beschermde rechten
en vrijheden zijn geschonden, recht heeft op een daadwerkelijk rechtsmiddel.
De toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden jegens burgers vindt vrijwel
altijd onopgemerkt plaats. De burger is niet op de hoogte en kan zich er niet
tegen verweren. Aan artikel 13 EVRM kan inhoud worden gegevens door de burger
wiens grondrechten geschon- den zijn achteraf te informeren. Dit geldt in
het bijzonder in die gevallen waarin een opsporingsonderzoek niet resulteert
in een strafzaak bij de rechter, zodat de burger niet langs die weg op de
hoogte raakt. Notificatie is in ander landen geen gemeengoed, maar komt ook
elders wel voor. Gelet op artikel 13 EVRM en op het uitgangspunt dat de opsporing
controleerbaar moet zijn, acht het kabinet de verplichting tot notificatie
gewenst. De wijze waarop de verplichting tot notificatie in artikel 126bb
van de Wet Bob is neergelegd, leidt er, wanneer het artikel op een goede manier
wordt toegepast, niet toe dat er schade aan de opsporing kan ontstaan. 22 en 23– Bestaat er inzicht in de veelheid van verschillende soorten
afspraken die met verdachten worden gemaakt? Kan een overzicht worden gegeven?
Is het inderdaad zo dat in geval van schikkingen van het parket Amsterdam
met betrekking tot onderneming in ruil voor het afzien van hoger beroep, de
rechterlijke toets ontbreekt? Valt dit binnen het opportuniteitsbeleid van
het OM? (blz. 58 e.v.)– Kan een verklaring worden gegeven voor de constatering dat de
praktijk van deals met criminelen afwijkt van het wetsvoorstel Toezeggingen
aan getuigen in strafzaken? Is dit een bewuste keuze geweest? (blz. 60)Bij de behandeling van het wetsvoorstel toezeggingen aan getuigen in strafzaken
in de Tweede Kamer zal nader op deze vragen worden ingegaan (Kamerstukken
II, 26 294). De Nota naar aanleiding van het Verslag, waarin een groot
aantal van deze vragen aan de orde zullen komen, zal naar verwachting eind
september 1999 worden uitgebracht. 24Is de regering het eens met de constatering van de commissie dat
op dit moment geen eenduidigheid bestaat in de toepassing van deals en dat
onvoldoende helder is wat precies onder een deal moet worden verstaan? Zo
ja, wat gaat de aan deze onduidelijkheid doen? Komt er een duidelijke richtlijn?
Behoeft volgens de regering het wetsvoorstel deals met criminelen aanpassing?
(blz. 61)Wij zijn van oordeel dat het normatieve kader zoals neergelegd in de richtlijn
van college van PG's en de oriëntatie zoals verschaft in het wetsvoorstel
Toezeggingen aan getuigen in strafzaken, voldoende duidelijk is. Voor wat
betreft de toepassing van de richtlijn blijkt uit de ervaringen van de CTC
en de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden een divers beeld.
Bij de aanpassing van de richtlijn, die noodzakelijk is als het bovengenoemde
wetsvoorstel aanvaard wordt, zal daaraan aandacht worden besteed. Een aantal
aspecten die door de Cie Kalsbeek worden genoemd is ook al aan de orde gesteld
in het Verslag dat bij het genoemd wetsvoorstel is uitgebracht. Wij verwachten
de Nota naar aanleiding van het Verslag eind september 1999 te kunnen aanbieden
en hopen de gedachtewisseling met uw Kamer in dat kader voort te zetten. 25Waarom is in de Voorlopige uitgangspunten geen nadere regeling gegeven
over gecontroleerde aflevering? (blz. 63)Over de gecontroleerde aflevering is in hoofdstuk 3 van de Voorlopige
uitgangspunten een definitie opgenomen en in bijlage 3 een meldingsformulier
OvJ-toetsingszaak. In hoofdstuk 1 is de procedure voor de OvJ-toetsingszaken
beschreven. Hiermee zijn de kaders en de procedures met betrekking tot gecontroleerde
aflevering voldoende duidelijk geregeld.26 en 80– Hoe beoordeelt de regering de praktijk dat in de concept-richtlijn
doorlaten en gecontroleerde aflevering neergelegde noties voor beslissingen
van de CTC leidend zijn? Was zij hiervan op de hoogte? Op welke punten in
de Concept-richtlijn verschilde de minister van Justitie van mening met het
College? Wat is de reden dat men het over de inhoud niet eens kon worden?
(blz. 64)– Hoe heeft het kunnen gebeuren dat na de enquêtecommissie
opsporingsmethoden geen richtlijn doorlaten en gecontroleerd afleveren is
vastgesteld als gevolg van een meningsverschil tussen de minister van Justitie
en het College van procureurs-generaal? (blz. 170)Binnen het openbaar ministerie is de CTC belast met een – intercollegiale –
toetsing van bijzondere opsporingsbevoegdheden. Deze toetsing vond plaats
op basis van de inzichten welke op basis van de parlementaire discussie over
de aanbevelingen van de Parlementaire Enquêtecommissie Opsporingsmethoden
waren ontwikkeld en die waren neergelegd in de «Voorlopige Uitgangspunten».
De commissie maakt melding van het feit dat de in de concept-richtlijn doorlaten
en gecontroleerde aflevering neergelegde noties voor beslissingen van de CTC
leidend zijn (p. 64). Opmerkelijk is dat de commissie verderop vaststelt dat
de eigen «concept»-richtlijnen door de CTC ter vergadering niet
ter hand worden genomen (p. 174). Wat hier verder van zij, het kabinet acht
het niet geheel onlogisch dat de CTC zich gedurende het interregnum bij haar
oordeelsvorming heeft laten inspireren door de beschikbare documenten, al
dan niet in concept. Behoudens een enkele uitzondering (te weten de goedkeuring
voor de inzet van een criminele burgerinfiltrant, welke tijdens de parlementaire
behandeling van het wetsvoorstel Bob aan de orde is gekomen),
is niet gebleken dat de toepassing van het geldende begrippenkader door de
CTC heeft geleid tot inbreuk op het na het onderzoek van de commissie Van
Traa overeengekomen kader.De reikwijdte van het verbod op doorlaten hing nauw samen met de discussie
met het parlement inzake het wetsvoorstel Bob. Dit heeft onder meer consequenties
gehad voor de totstandkoming van een richtlijn op dit gebied. Het College
van procureurs-generaal heeft vorig jaar de concept richtlijn doorlaten voorgelegd
aan de minister van Justitie. In de Overlegvergadering van 10 juni 1998 is
vastgesteld dat de in deze concept-richtlijn gehanteerde terminologie niet
volledig aansloot op de uitkomsten van de parlementaire behandeling van de
aanbevelingen van de Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden.
Er bestond bovendien aan de zijde van uw Kamer een voorkeur om het doorlaten
niet bij richtlijn, maar bij wet te regelen. Dit heeft ertoe geleid dat de
vaststelling van deze richtlijn is aangehouden in afwachting van de parlementaire
behandeling van de Wet Bob. 27, 73, 74, 76 en 93– Klopt het dat de minister van Justitie over gevallen waarin
de actieve doorlating van schadelijke goederen achteraf aan het College is
voorgelegd zo spoedig mogelijk in kennis wordt gesteld. Gebeurt dat ook altijd
in de praktijk? (blz. 65)– De minister van Justitie wordt niet altijd op de hoogte gebracht
van onder andere doorlaatpraktijken, gebruik van burgerinfiltranten, of deals
met criminelen. Aan de hand van welke criteria wordt door het College van
procureurs-generaal bepaald of de minister van Justitie op de hoogte gebracht
(be) hoort te worden? (blz. 169)– De commissie schrijft dat de minister van Justitie door het College
van procureurs-generaal in de praktijk over het algemeen op de hoogte wordt
gebracht van concrete vragen over doorlaten, gebruik van burger-infiltranten,
hoge beloningen, deals, de afbouw van bepaalde informanten en politiek gevoelige
zaken. Bestaan er criteria op grond waarvan de minister wel of niet op de
hoogte wordt gebracht? Geschiedt de informatie-overdracht schriftelijk of
mondeling? (blz. 169)– Hoe beoordeelt de regering het feit dat in een geval toestemming
is verleend tot het inzetten van een criminele burgerinfiltrant zonder contact
daarover met de minister? (blz. 187)De staatsrechtelijke verhouding tussen de minister van Justitie en het
openbaar ministerie wordt in zijn algemeenheid geregeld in de Wet reorganisatie
openbaar ministerie en instelling landelijk parket, die op 1 juni 1999 in
werking is getreden. Uitgangspunt is, terzake kan worden verwezen naar de
memorie van toelichting op de wet, dat het openbaar ministerie functioneert
onder de volledige zeggenschap van de minister van Justitie. De ministeriële
verantwoordelijkheid voor het openbaar ministerie veronderstelt dat het College
van procureur-generaal de minister informeert omtrent alle aangelegenheden
die voor de uitoefening van die verantwoordelijkheid relevant zijn. Daartoe
is in de Wet RO bepaald dat het College de minister van Justitie de inlichtingen
verstrekt die deze nodig heeft (art. 129 RO). Dit is uitgewerkt in het Reglement
met betrekking tot de werkwijze en besluitvorming van het College van procureurs-generaal.
In dit reglement is bepaald dat het College de minister van Justitie op de
hoogte stelt van ontwikkelingen in het algemeen, van voorvallen en van strafzaken
die de hoofdlijnen van het beleid met betrekking tot de strafrechtelijke handhaving
raken of die van bijzondere betekenis zijn voor de rechtshandhaving, alsmede
de gevallen waarvan de minister zulks zelf heeft aangegeven. (art. 11).Aanvullend op de algemene regeling, voortvloeiend uit de staatsrechtelijke
verhouding tussen de minister van Justitie en openbaar ministerie, kunnen
nadere regels worden gesteld die betrekking hebben op specifieke opsporings-
of vervolgingsbeslissingen. Deze regels zijn neergelegd in de wet in formele
zin dan wel in uitvoeringsregelingen. Ter uitvoering van een amendement van
de leden Kalsbeek-Jasperse, Vos en Dittrich, ingediend tijdens de parlementaire
behandeling van de Wet Bob (nr. 16), wordt aan de Wet RO een bepaling toegevoegd
die ertoe strekt dat in het eerdergenoemde Reglement van het College wordt
vastgelegd dat een beslissing van het College tot goedkeuring van de inzet
van een burgerinfiltrant en tot het achterwege laten van inbeslagneming van
voorwerpen (het doorlaten) wordt voorgelegd aan de minister van Justitie (art.
131 lid 5). Inmiddels is een dergelijke bepaling toegevoegd aan het eerdergenoemde
Reglement van het College (art. 11 lid 2: Het College stelt de minister van
Justitie op de hoogte van voornemens tot doorlaten en tot het inzetten van
burgerinfiltranten). In afwachting van de inwerkingtreding van de Wet Bob,
op 1 februari 2000, is dit thans geregeld in de Voorlopige Uitgangspunten
voor de opsporing. Met betrekking tot deals met criminelen geldt de OM-richtlijn
Afspraken met criminelen, die op 1 april 1997 in werking is getreden. In deze
richtlijn is vastgelegd dat de voorzitter van het College van procureurs-generaal
met de minister van Justitie in overleg treedt zo daartoe enige aanleiding
bestaat (art. 5 lid 6). In de OM-instructie Getuigenbescherming, die in werking
is getreden op 15 juli 1998, wordt bepaald dat in bijzondere gevallen waarin
politieke implicaties voorzienbaar zijn of zeer hoge kosten met de bescherming
gemoeid zijn, het College zijn beslissing op een aanvraag tot getuigenbescherming
afstemt met de minister van Justitie. Het uitkeren van beloningen is gebonden
aan regels die zijn vastgelegd in een circulaire van de minister van Justitie
van 1 juni 1998, de Regeling Bijzondere Opsporingsgelden. In de circulaire
is vastgelegd dat, op verzoek van de betrokken hoofdofficier, de minister
van Justitie een beloning beschikbaar kan stellen voor een tipgever (art.
7). Beslissingen over beloningen aan informanten zijn, gelet op de hoge frequentie
van dergelijke zaken, door de minister gemandateerd. In de overige bovengenoemde
zaken worden daarvoor in aanmerking komende besluiten door de minister in
persoon genomen.Binnen het departement is inmiddels voorzien in een toetsingskader voor
zaken die aan de minister worden voorgelegd. Hiermee wordt beoogd de besluitvorming
binnen het departement zo zorgvuldig mogelijk te doen geschieden. Onderdeel
hiervan is ook de schriftelijke afdoening van zaken door de minister. In lijn
hiermee is de Voorzitter van het College verzocht de daarvoor in aanmerking
komende gevallen schriftelijk voor te leggen aan de minister van Justitie.
Voor het oordeel van de regering over het geval waarin toestemming is verleend
tot het inzetten van een criminele burgerinfiltrant zonder contact daarover
met de minister, verwijst het kabinet naar de uitlatingen van de minister
van Justitie tijdens de parlementaire behandeling van de Wet Bob. 28 en 30– Wat is het oordeel van de regering over de mening van een
aantal respondenten dat het verbod op doorlaten in ernstige mate het onderzoek
naar criminele groeperingen die betrokken zijn bij de smokkel en verspreiding
van (hard-en-soft) drugs bemoeilijkt? (blz. 70)– Hoe denkt de regering over de constateringen van de commissie
over het doorlaten? Erkent de regering het mogelijke dilemma voor de opsporingspraktijk
om in bepaalde gevallen wel of niet door te laten? Hoe gaat volgens de regering
de praktijk op dit moment om met het doorlaten? Hoe luidt de jurisprudentie
over doorlaten? Acht de regering, na het uitkomen van het rapport van de commissie,
aanpassing van de Wet Bob op het gebied van het doorlaten noodzakelijk? (blz.
74) Het verbod op het doorlaten heeft ongetwijfeld consequenties voor de opsporingspraktijk.
Onder verwijzing naar het kabinetsstandpunt inzake aanbeveling 21, kan worden
opgemerkt dat – op basis van de uitgangspunten zoals die door de werkgroep
Van de Beek zijn uitgewerkt – uitvoering zal worden gegeven aan het
verbod op doorlaten. Op basis van de ervaring in de praktijk zal kunnen worden
bezien in hoeverre er aanleiding is tot bijstelling, bijvoorbeeld op het aspect
van een spoedprocedure. Ook de overige constateringen van de commissie over
het doorlaten zijn herkenbaar. In de derde voortgangsrapportage Implementatie
Parlementaire Enquête opsporingsmethoden zijn knelpunten in verband
met het verbod op doorlaten vermeld. De uitwerking die de commissie aan het
verbod op doorlaten geeft en de aanbeveling een richtlijn tot stand te brengen,
kan eraan bijdragen dat het verbod voor de praktijk beter hanteerbaar wordt.
Zowel in de derde voortgangsrapportage als in het rapport van de commissie
wordt inzicht gegeven in de wijze waarop de praktijk op dit moment met het
verbod omgaat. Er is enige jurisprudentie over het verbod. Van belang is het
arrest van het Hof Amsterdam van 21 december 1998. Verwezen zij naar blz.
67 en blz. 74 van het rapport van de commissie. In dit arrest wordt een uitleg
gegeven aan het verbod op doorlaten die ook van belang is voor de uitleg van
artikel 126ff van de Wet Bob en die inhoudt dat het verbod van toepassing
is wanneer de opsporingsambtenaar met een redelijke mate van zekerheid ervan
op de hoogte is dat schadelijke of gevaarlijke voorwerpen aanwezig zijn en
voorts dat inbeslagneming van deze voorwerpen in de gegeven omstandigheden
redelijkerwijs mogelijk is. Voor een antwoord op de vraag of aanpassing van
de Wet Bob op het gebied van het doorlaten nodig is, zij verwezen naar de
reactie op aanbeveling 21 in het kabinetsstandpunt. Voor het doorlaten van
personen verwijst het kabinet naar de brief van de minister van Justitie,
waarin hij de motie-Rouvoet aan de hand van een concrete zaak interpreteert
(TK 25 403, nr. 35, 1998–1999). 29Wat gebeurt er met in beslag genomen goederen? Staat het vast dat
goederen die schadelijk zijn voor de volksgezondheid of het milieu, zoals
drugs, altijd worden vernietigd? (blz. 73)Over in beslaggenomen goederen wordt in het kader van de strafzaak door
de rechter beslist. Deze kan in de strafzaak of bij een afzonderlijke procedure
bepalen of de goederen worden verbeurd verklaard of onttrokken worden aan
het verkeer. Juist de maatregel van onttrekking aan het verkeer ziet op de
vernietiging van goederen waarvan het ongecontroleerde bezit in strijd is
met de wet of het algemeen belang. 30Zie vraag 28. 31 en 49– Deelt de regering de binnen de politie levende vrees dat
de Wet op de politieregisters er toe zal leiden dat relevante gegevens niet
meer zullen mogen worden opgeslagen? (blz. 76)– Kan de regering reageren op de stelling van registerbeheerders
dat incidentele CID-informatie over middencriminaliteit door de wijziging
van de Wet op de politieregisters niet meer kan worden opgeslagen en daarmee
verloren zou gaan? (blz. 102)De vraag of wij de binnen de politie levende vrees delen dat de Wet politieregisters
er toe zal leiden dat relevante gegevens niet meer zullen worden opgeslagen,
beantwoorden wij ontkennend. Indien in concrete zaken de noodzaak tot registratie
van «zachte opsporingsinformatie» zich voordoet, en het niet mogelijk
is dat registratie plaatsvindt in het voorlopig register of in
het register zware criminaliteit, kan de aanleg van een tijdelijk register
uitkomst bieden.Voorts wijzen wij op het nieuwe artikel 5a van de Wet politieregisters
(ingevoegd bij de wet van 25 mei 1999, Stb. 244). Dit artikel laat de mogelijkheid
open om zachte opsporingsinformatie over middencriminaliteit vast te leggen
in gewone politieregisters. Gegevens over de verstrekkers van deze zachte
informatie kunnen worden afgeschermd op basis van artikel 11 van het Besluit
politieregisters.Na vier maanden dient de zachte opsporingsinformatie uit de gewone politieregisters
te worden verwijderd. Tot de aanleg van een tijdelijk register in verband
met die informatie kan ook dan nog worden besloten. Voorts is het zeer wel
mogelijk dat gedurende de registratie van vier maanden meer informatie is
verkregen waardoor de opslag van het geheel aan gegevens in een voorlopig
register of een register zware criminaliteit na afloop van de termijn wel
mogelijk wordt. 32Wat zijn de redenen dat het financieel rechercheren onvoldoende van
de grond is gekomen?Het financieel rechercheren is een voorbeeld van een relatief nieuwe wijze
van rechercheren. De informatie-uitwisseling met de buitenlandse finan- ciële
instellingen op dit terrein moest daarom nog worden opgebouwd, evenals de
financiële kennis bij de politie. Ons beleid is er op gericht financieel
rechercheren een integraal onderdeel van de rechtshandhaving te maken. Niet
alleen omdat het een onontbeerlijk instrument is bij de bestrijding van financieel
economische criminaliteit, maar ook bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit
en bij de toepassing van voor- deelsontneming. Voor een uitvoeriger beschrijving
van onze inzet op dit terrein verwijzen wij naar hetgeen daarover in onze
reactie op het commissierapport is opgemerkt alsmede naar de Voortgangsrapportage
bestrijding financieel economische criminaliteit 1997–1998, die op 21
juni 1999 door de minister van Justitie aan de Kamer is aangeboden. 33Kan de regering het vermoeden van de commissie dat in bepaalde gevallen
via informele informatie-uitwisseling politiegegevens het bestuur bereiken
bevestigen? Wordt in voorkomende gevallen in strijd met de wet gehandeld?
(blz. 81)In het rapport van de Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsbevoegdheden
en in het onderzoeksrapport «Waar een wil is, is een weg?» (een
onderzoek naar de behoefte aan en de verstrekking van politiële en justitiële
informatie voor buiten de strafrechtspleging gelegen doelen door R.W. van
Kralingen en J.E.J. Prins, 1996) is aangegeven dat er sprake is van informele
informatie-uitwisseling. Omtrent de omvang daarvan is in het onderzoek naar
het bestaan van informele informatie-uitwisseling, het rapport «Lekken
of Verstrekken?» (Ruth, Gunther Moor, 1997) geconstateerd dat het niet
eenvoudig is om de omvang ervan in kaart te brengen. Het is gebruikelijk dat
de politie de burgemeester adviseert bij de uitoefening van bestuurlijke taken.
In veel gevallen gaat het hierbij om handhavingstaken op het gebied van de
openbare orde of daaraan gelieerde belangen. Aangezien het hierbij draait
om gebeurtenissen, zoals het zich mogelijkerwijs voordoen van rellen, gaat
het in veel gevallen om niet tot bepaalde personen herleidbare gegevens. De
privacyregelgeving is hierbij niet in het geding. Voor zover niet kan worden
volstaan met niet tot personen herleidbare gegevens, als voorbeeld kan genoemd
worden vergunningverlening of aanbesteding van werken of diensten, is onder
meer de Wet politieregisters bepalend voor de mate waarin deze gegevens kunnen
worden verstrekt. In artikel 15, eerste lid, onder b, van de
Wet politieregisters is geregeld dat de burgemeester in het kader van de handhaving
van de openbare orde gegevens verstrekt kan krijgen uit de politieregisters.
Met betrekking tot het door de commissie genoemde geval van vergunningverlening
aan een horeca-exploitant, komt hier bij dat antecedentenonderzoek en onderzoek
naar het zedelijke gedrag van de bedrijfsleider of beheerder is toegestaan
op basis van de Drank- en Horecawet. Ook kan worden gewezen op de mogelijkheden –
onder meer in het kader van deze laatstgenoemde vergunningverlening –
die de Wet op de justitiële documentatie en de verklaringen omtrent het
gedrag, biedt.Zoals door de commissie al gesteld, hebben de bestuursrechtelijke aanpassingen
en aanpassingen aan wet- en regelgeving die gepaard gaan met het wetsvoorstel
BIBOB ten doel een legitieme basis te bieden aan informatieverstrekking van
politie aan bestuur buiten de genoemde kaders. 34 en 35– Wat is de regering van plan te doen aan de door de commissie
geconstateerde leemte te weten, dat bij de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
bijzondere opsporingsbevoegdheden en de WIV er een juridisch hiaat valt inzake
een regeling voor de inzet van bijzondere inlichtingenmethoden die in het
kader van de openbare ordehand- having door de burgmeester kunnen worden ingezet?
Wordt regelgeving voorbereid die invulling geeft aan dit juridische hiaat
voor bestuurlijke autoriteiten. (blz. 85)– Hoe staat de regering tegenover de inzet van een beperkt aantal
inlichtingenmiddelen (of bijzondere methoden) in het kader van de handhaving
van de openbare orde? (blz. 85)Zoals het kabinet ook aangeeft in de kabinetsreactie met betrekking tot
aanbeveling 23 onderzoekt de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
in overleg met de minister van Justitie momenteel in hoeverre het wenselijk
is om te komen tot wetgeving over bepaalde bevoegdheden tot het verzamelen
van inlichtingen ten behoeve van de handhaving van de openbare orde. Deze
taak wordt thans uitgevoerd door medewerkers van de Regionale Inlichtingendiensten
(RID). Zij doen dit in de hoedanigheid van ambtenaar van politie en onder
verantwoordelijkheid van de burgemeester. Een wettelijke basis voor dit werk
is te vinden in artikel 2 Politiewet. In het genoemde onderzoek wordt nagegaan
of een aanvullende, meer specifieke wettelijke basis nodig is. Wij zullen
een standpunt hieromtrent aan de Tweede Kamer zenden. 36Zie vraag 4. 37Zie vraag 4.38Klopt het dat na Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden
er geen vorm van formele sturing, noch een algemeen model, is geweest door
de beide politieministers bij de veranderingen en reorganisaties als gevolg
van de enquêtecommissie? Hoe beoordeelt de regering dit? (blz. 93)Ten behoeve van de sturing van de implementatie van de aanbevelingen van
de Parlementaire Enquête Commissie is in opdracht van de beide politieministers
opgericht de Stuurgroep IPEO. Deze Stuurgroep had tot taak de uitvoering van
de beslispunten naar aanleiding van de parlementaire enquête te bewaken.
Deze stuurgroep is opgeheven nadat het merendeel van de beslispunten
was uitgevoerd. De sturing op het resterende project is vervolgens ingebed
in de staande organisatie van de beide politiedepartementen, onder opdrachtgeversschap
van de Directeur-Generaal Rechtshandhaving (Justitie) en de Directeur-Generaal
Openbare Orde en Veiligheid (BZK). Daarnaast is opgericht het project implementatie
Wet Bijzondere opsporingsbevoegdheden, dat wordt beschreven in de derde Voortgangsrapportage,
die op 18 mei 1999 is aangeboden aan uw Kamer, en het kabinetsstandpunt.Er is geen algemeen model gehanteerd voor de veranderingen als gevolg
van de implementatie van de aanbevelingen van de Parlementaire Enquête
Commissie, in die zin dat een landelijk geldende blauwdruk is voorgeschreven.
Naar het oordeel van het kabinet verhoudt een dergelijke benadering zich minder
goed met de structuur van het politiebestel. Terzake kan worden verwezen naar
het kabinetsstandpunt inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie
opsporingsmethoden, «Opsporing in uitvoering». 39Hoe beoordeelt de regering de bevinding van de commissie dat in een
aantal korpsen «nauwelijks resultaten zijn geboekt» als gevolg
van het eindrapport van de enquêtecommissie ? (blz. 93)De commissie stelt vast dat het eindrapport van de Parlementaire Enquête
Commissie Opsporingsmethoden de afgelopen jaren overduidelijk invloed heeft
gehad op het functioneren van de opsporing, maar dat de uitwer- king van de
veranderingen per regio verschillend is. Wij onderschrijven de mening van
de commissie dat dit deels toe te schrijven is aan de structuur van de huidige
Politiewet. Daarbij kan worden opgemerkt dat op basis van de huidige Politiewet
het zwaartepunt in de organisatie van de opsporing op regionaal niveau wordt
gelegd. Daarmee kan de recherche worden georganiseerd op een wijze die recht
doet aan de lokale behoeften en omstandigheden. Niettemin zijn wij met de
commissie van mening dat, binnen het huidige bestel, de Nederlandse politie
een eenheid behoort te zijn die op adequate wijze al haar taken – zowel
de regionale, de bovenregionale als de nationale taken – kan vervullen.
Het Besluit beheer regionale politiekorpsen biedt een juridisch kader voor
het stellen van nadere regels terzake. Graag verwijzen wij naar hetgeen wij
hierover in onze reactie op de aanbevelingen van de commissie hebben opgemerkt. 40Is de regering het eens met de commissie waar zij concludeert dat
het tijd is om vanuit de verschillende beraden te initiëren dat meer
structureel bezinning plaatsvindt op de kerntaak van de politie en de bestrijding
van de georganiseerde criminaliteit? Zo ja, hoe zou dit moeten worden vorm
gegeven ? (blz. 94)Het kabinet vindt, zoals in het BNP aangegeven, het van belang dat structureel
bezinning plaatsvindt op de kerntaak van de politie en de bestrijding van
de georganiseerde criminaliteit. Hierover zal overleg gevoerd worden met de
beraden.Op welke wijze de beraden intern vorm gaan geven aan de structurele bezinning
op de organisatie en werkwijze van de Nederlandse politie, laat het kabinet
gaarne aan de beraden over.Het vraagstuk van de aanpak van georganiseerde criminaliteit, en met name
de bovenregionale opsporing, is onderwerp van het project «bovenregionale
voorzieningen» zoals dat is aangekondigd in het Beleidsplan Nederlandse
Politie 1999–2002. De ministers van BZK en van Justitie zijn voornemens
zich over de bovenregionale organisatie van de politie te laten adviseren
door een commissie waarin ook vertegenwoordigers van de beraden zullen zijn
vertegenwoordigd. 41Is het nu nog steeds zo dat de informatietechnologie in de verschillende
korpsen niet of nauwelijks compatible (met elkaar) is? Zo ja, welke maatregelen
zij genomen om dit zo snel mogelijk te corrigeren? (blz. 94)Om de communicatie tussen de individuele korpsen te verbeteren is in 1996
de Regiecommissie standaardisatie politiële informatievoorziening ingesteld.
Deze commissie heeft voor de Nederlandse politie een aantal standaarden vastgesteld,
die inmiddels voor een deel door de korpsen zijn geïmplementeerd. Het
onderling uitwisselen van alle voorhanden zijnde gegevens tussen de korpsen
is vooralsnog niet mogelijk.Onlangs is u door de minister van BZK het concept-convenant politie 1999
toegezonden (brief UA99/U71009). Het in dit convenant aangekondigde masterplan
zal onder meer op dit terrein een «spoorboekje» moeten zijn waarin
staat aangegeven hoe, wanneer en langs welke weg deze problemen worden opgelost.
Op korte termijn zal de Tweede Kamer door de minister van BZK over de stand
van zaken met betrekking tot de politiële informatiehuishouding nader
worden geïnformeerd. 42, 43, 44 en 45– Wat is de reden voor het feit dat het specifieke werkterrein
van het CID nog niet wettelijk genormeerd is? Hoe moet dit nalaten worden
beoordeeld? (blz. 98)– Welke inspanningen zijn er vanaf de politieke afronding van de
Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden van de kant van de
ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken gedaan om de criminele inlichtingendiensten
te veranderen? (blz. 98 e.v.)– De Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden concludeerde
onder meer dat CID-operaties nauwelijks door de rechter worden beoordeeld.
Is er de afgelopen jaren een wijziging opgetreden in de houding en rol van
de rechterlijke macht op dit punt? (blz. 98 e.v.) – De Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden concludeerde
ten aanzien van de criminele inlichtingendiensten onder meer dat niemand binnen
politie en OM volledig zicht had op het inhoudelijk functioneren van de CID.
Is die situatie inmiddels veranderd en zo ja, waaruit blijkt dat? (blz. 99)Voor het antwoord op deze vragen wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering», dat gelijktijdig met het antwoorden
op de Kamervragen aan uw Kamer is aangeboden. 46, 47, 48 en 120– Ziet de regering de verscheidenheid van de CID'en als een
probleem, m.a.w. hoe zou daar meer eenheid in moeten worden aangebracht? (blz.
99)– Functioneert de Raad van advies voor de CID nu wel naar tevredenheid?
(blz. 101)– Welke reden heeft de voorzitter van de Raad van advies gegeven
over het advies aan de minister van justitie om de Raad op te heffen? Heeft
de minister wel vaker dan één keer de Raad om advies gevraagd?
(blz. 101)– Hoe heeft het kunnen gebeuren dat de Raad van Advies voor de CID
de functie van de toenmalige Begeleidingscommissie CID gedurende vier jaar
niet heeft overgenomen? (blz. 215)In april 1993 beëindigde de in 1987 door de toenmalige politiebewinds-
lieden voor beperkte duur ingestelde Begeleidingscommissie CID haar werkzaamheden.
Deze werkzaamheden bestonden onder meer uit het begeleiden van de politie
en het openbaar ministerie bij de uitvoering van de CID-regeling
1986 en meer in het bijzonder, uit het bevorderen van de samenwerking tussen
de criminele inlichtingendiensten.Door de vele ontwikkelingen op het terrein van de inwinning en verstrekking
van CID-informatie ontstond bij de politie en de politiebewindslieden behoefte
aan een nieuwe adviescommissie op het onderhavige terrein. Als gevolg hiervan
werd in 1995 de Raad van Advies voor de CID ingesteld.Onlangs heeft de Raad op verzoek van de ministers van BZK en van Justitie
advies uitgebracht over de organisatorische inbedding van de CID-functie binnen
de algemene recherchediensten van de politie. Ook over het eerste concept
voor een nieuwe CID-regeling wordt de Raad om advies gevraagd. 49Zie vraag 31. 50 en 100– Uit het rapport van de commissie Kalsbeek blijkt dat veel
mensen die werkzaam zijn in de opsporingspraktijk de toegenomen bureaucratie
sinds het rapport van de Parlementaire Enquête Commissie (d.w.z. dat
niets mogelijk is zonder het op papier vast te leggen) als een knelpunt ervaren.
Herkent de regering dit gevoelen? Hoe kan hier het best mee worden omgegaan?
(blz. 106)– Ziet de regering nog meer mogelijkheid om te komen tot vermindering
van bureaucratisering van de opsporing naast het bezien of de bevelen tot
verlenging kunnen worden verminderd? Zo ja, welke? (aanbeveling 3, blz. 203)In de Wet Bob wordt de toepassing van een bijzondere opsporingsbevoegdheid
gekoppeld aan een schriftelijk bevel van de officier van justitie. In dit
bevel dient een aantal feiten en omstandigheden te worden vermeld. In enkele
gevallen, namelijk bij de observatie en het stelselmatig inwinnen van informatie,
schrijft de wet voor dat het bevel wordt gegeven voor een periode van ten
hoogste drie maanden en dat het telkens voor een termijn van ten hoogste drie
maanden kan worden verlengd. In het geval van de telefoontap en bij het opnemen
van vertrouwelijke communicatie geldt een (verlengings-)termijn van vier weken.
Bij dringende noodzaak kan het bevel mondeling worden gegeven. De officier
van justitie is aangewezen als de bevoegde autoriteit met het oog op de mate
van ingrijpendheid van de onderhavige bevoegdheden. Hiermee wordt tevens de
centrale positie van de officier van justitie in het opsporingsonderzoek benadrukt.
Hij zal in het concrete geval de afweging tussen de burgerrechten enerzijds
en het opsporingsbelang anderzijds moeten maken. Schriftelijke vastlegging
van de bevelen maakt het mogelijk zicht te houden op het aantal gevallen waarin
bijzondere opsporingsbevoegd- heden worden ingezet. Een andere formaliteit
van de Wet Bob is de mededeling achteraf dat een bevoegdheid is toegepast
(art. 126 bb). Deze verplichting, bij de telefoontap bekend als het afloopbericht,
brengt met zich mee dat de officier van justitie overzicht houdt jegens wie
welke bevoegdheden zijn ingezet en periodiek toetst of mededeling kan worden
gedaan aan betrokkene. Tenslotte kent de wet de verplichting om een bevel
tot doorlaten en een bevel tot burgerinfiltratie voor te leggen aan het College
van procureurs-generaal (art. 140a).Tijdens de consultatie is in de uitgebrachte adviezen geen expliciete
aandacht gevraagd voor het onderwerp «bureaucratie». Wel is het
kabinet bekend met in het veld levende gevoelens dat de Wet Bob, vanwege de
formele eisen die worden gesteld aan de inzet van een bijzondere opsporingsbevoegdheid,
zou leiden tot bureaucratie. Voor een belangrijk deel is dit een onlosmakelijk
gevolg van de uitkomsten van de parlementaire enquête.
De controleerbaarheid en transparantie van de opsporing, de voornaamste doelstellingen
van de Wet Bob, vereisen dat bevelen in beginsel schriftelijk worden vastgelegd
zodat de toepassing van bijzon- dere opsporingsbevoegdheden door de rechter
kan worden getoetst. Juist door de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden
te koppelen aan een beslissing van de officier van justitie wordt deze in
staat gesteld zijn gezag waar te maken. Het feit dat de officier van justitie
in het verleden onvoldoende betrokken was bij de toepassing van bijzondere
opsporingsbevoegdheden door de politie, vormde een belangrijk aandachtspunt
van het onderzoek van de Parlementaire Enquête Commissie. De mededeling
achteraf dat jegens een persoon een bijzondere opsporingsbevoegdheid is ingezet
geeft inhoud aan artikel 13 EVRM dat een ieder wiens fundamentele rechten
zijn geschonden recht geeft op een daadwerkelijk rechtsmiddel.Naar het oordeel van het kabinet zullen de eisen die vanuit het oogpunt
van rechtmatigheid en rechtsstatelijkheid aan de opsporing moeten worden gesteld,
een zekere mate van bureaucratie onvermijdelijk maken. Wel acht het kabinet
het van groot belang dat rekening wordt gehouden met de werkbaarheid voor
de praktijk. Door middel van automatisering, de ontwikkeling van standaardbevelen
en goede voorlichting zal voor een belangrijk deel tegemoet moeten kunnen
worden gekomen aan de in het veld gesignaleerde risico's van bureaucratie.
Om die reden acht het kabinet het project implementatie Wet Bob van cruciaal
belang. Daarnaast zal in het kader van de evaluatie van de Wet Bob hieraan
aandacht kunnen worden geschonken. Op deze aspecten wordt nader ingegaan in
het kabinetsstandpunt inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie
opsporingsmethoden, «Opsporing in uitvoering», dat gelijktijdig
met het antwoorden op de Kamervragen aan uw Kamer is aangeboden. 51 en 122– Wat is de regering van plan te doen aan het capaciteitsprobleem
bij de ondersteunende diensten in alle regio's ? (blz.109)– Wat zijn de budgettaire gevolgen van de voorgestelde uitbreiding
van personeel, financiën en organisatie van de CID-en op het terrein
van fraude en milieu? Wat zijn de financiële gevolgen van de uitbreiding
van de capaciteit voor observatiemiddelen en inrichting van een volwaardige
CID voor de FIOD? (aanbeveling 30, 42 en 45, blz. 216–221 en 222)De inzet en verdeling van de beschikbare capaciteit en middelen is primair
de verantwoordelijkheid van de korpsbeheerder. Immers hij alleen is, in samenspraak
met de andere leden van de regionale driehoek, als beste in staat om te beslissen
over de verdeling van de middelen. Randvoorwaarde is daarbij de thans vastgestelde
meerjarenverdeling van de budgetten. Ook eventuele uitbreiding van personeel
en financiën zal moeten plaatsvinden binnen het thans vastgestelde voorzieningenniveau,
welke overigens ook de komende jaren nog een forse groei te zien zal geven.Bij het ministerie van Justitie is het project bijzondere opsporingsdiensten
gestart, dat voor het einde van dit jaar zal rapporteren. De uitoefening van
de nieuwe CID-functie door bijzondere opsporingsdiensten maakt thans deel
uit van dit project. Op de budgettaire gevolgen van de uitbreiding van CID-en
op het terrein van fraude en milieu bestaat op dit moment nog geen volledig
zicht.Besluitvorming over de uitbreiding van de capaciteit voor observatiemiddelen,
inclusief de ermee gemoeid gaande financiële consequenties, vindt plaats
in het kader van de taak/middelendiscussie van het KLPD.Inmiddels hebben voorlopige berekeningen van het ministerie van Financiën
aangeven, dat de kosten verbonden aan het inrichten van een volwaardige
CID bij de FIOD f 590 000,– in het eerste jaar, en f 542 500,–
in de daarop volgende jaren bedragen. Hiervoor zal geen aanvullend budget
worden gevraagd omdat het uit de eigen begroting kan worden gefinancierd. 52Had het ministerie van Justitie of het openbaar ministerie zijn invloed
moeten aanwenden om een passende samenwerking te bewerkstelligen tussen regiokorpsen,
kernteams en CRI? (blz. 120)De Tijdelijke commissie stelt vast dat noch het ministerie van Justitie
noch het openbaar ministerie hun zeggenschap hebben aangewend om tussen regiokorpsen,
kernteams en de CRI passende samenwerking op te leggen. Deze vaststelling
is in die zin juist dat het binnen de kaders van het huidige bestel voor zowel
de minister van Justitie als voor het openbaar ministerie niet eenvoudig is
om samenwerking op te leggen. Dat neemt niet weg dat van de zijde van de ministers
van Justitie en van BZK en van het openbaar ministerie groot belang wordt
gehecht aan een goede samenwerking tussen de regiokorpsen, de kernteams en
de CRI. Dit wordt geïllustreerd door de Regeling van taken en organisatie
van de kernteams, die is opgesteld door de beide politieministers in nauwe
samenwerking met het Openbaar Ministerie. In deze regeling wordt de samenwerking
tussen de kernteams en de regiokorpsen geregeld en wordt voorzien in een afzonderlijke
bepaling over informatie en overleg tussen de korpsbeheerders, hoofdofficieren
en korpschefs onderling en tussen de hoofden van de kernteams en het hoofd
van het landelijk rechercheteam (artikel 6). Tevens kan worden gewezen op
het nieuwe Besluit beheer regionale politiekorpsen waarin wordt bepaald dat
de regionale politiekorpsen op het gebied van de recherche samenwerken met
andere regionale politiekorpsen en met het Korps landelijke politiediensten
(artikel 5a Bbrp). Tenslotte kan worden gewezen op de OM-Instructie Informatieplatforms,
die is beschreven in de derde Voortgangsrapportage. Voor het oordeel van het
kabinet over de aanbevelingen van de Tijdelijke commissie over de informatiehuishouding
wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt inzake het rapport van de Tijdelijke
commissie evaluatie opsporingsmethoden, «Opsporing in uitvoering». 53 en 123– Deelt de regering het standpunt van de commissie dat binnen
het huidige regionale politiebestel een optimale nationale recherchehuishouding
nauwelijks realiseerbaar is? (blz. 120)– Is een optimale nationale recherchehuishouding realiseerbaar binnen
het huidige regionale politiebestel? Zo neen, welke aanpassingen zijn nodig
om dit wel mogelijk te maken? (aanbeveling 39, blz. 220)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering» (par. 3 en meer in het bijzonder par.
3.2.), dat gelijktijdig met het antwoorden op de Kamervragen aan uw Kamer
is aangeboden. 54Vindt er overleg plaats tussen de ministeries van Justitie en van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met betrekking tot de aandachtsgebieden
en prioriteiten van de BVD en zo ja, op welk niveau? (blz. 131)Het vaststellen van de aandachtsgebieden en prioriteiten van de BVD, in
casu de invulling van de haar bij de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
opgedragen taak, vindt plaats onder verantwoordelijkheid van en door de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Deze is daarin
autonoom, Dat neemt niet weg dat bijvoorbeeld in het kader van het Comité
Verenigde Inlichtingendiensten Nederland (CVIN) en de Ministeriele Commissie
voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (MICIV), waarin een ambtelijke
vertegenwoordiger van het ministerie van Justitie onderscheidenlijk de minister
van Justitie participeert, overleg plaats kan vinden over aandachtsgebieden
van de BVD en door deze gestelde prioriteiten. Daarnaast willen wij wijzen
op artikel 22, derde lid, van de Wiv, waarin wordt bepaald dat steeds wanneer
de vervulling van de taak van het openbaar ministerie en van een dienst daartoe
aanleiding geeft, de betrokken procureur-generaal en het hoofd van de betrokken
dienst overleg plegen. Ook langs deze weg kan dus overleg plaatsvinden. 55 en 115– De Commissie schrijft dat de bevoegdheden en inlichtingenmethoden
volgens het wetsvoorstel IVD niet overeen komen met die volgens de Wet Bob.
Er worden andere criteria en begrippen gehanteerd. Klopt het dat bij de totstandkoming
van beide wetsvoorstellen geen coördinatie heeft plaatsgevonden tussen
de verantwoordelijke ministeries? Zo nee, waarom niet? Zal hier in de loop
van de wetgevingsprocedure m.b.t. de IVD zijdens de regering nog aandacht
aan besteed worden (blz. 131)– Welke ruimere toedeling van bevoegdheden aan de BVD is noodzakelijk
en proportioneel met het belang van de bestrijding van bedreigingen van de
staatsveiligheid zoals aan de BVD is opgedragen? (aanbeveling 23, blz. 212)De commissie constateert terecht dat er verschillen zitten tussen de Wet
Bob en het wetsvoorstel IVD, Dat is echter niet vreemd; de activiteiten van
politie en justitie in het kader van de opsporing van strafbare feiten zijn
immers van een andere orde dan de activiteiten van inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Hoewel inlichtingen- en veiligheidsdiensten bij hun taakuitvoering (deels)
dezelfde methodieken hanteren als opsporingsinstanties, bestaat er toch een
wezenlijk verschil: de taakuitvoering van inlichtingen- en veiligheidsdiensten
is niet strafvorderlijk gericht en draagt – anders dan die van opsporingsinstanties –
per definitie een geheim karakter.De bijzondere opsporingsbevoegdheden zoals genormeerd in het Wet Bob vormen
te zijner tijd een integraal en op de overige onderdelen van het Wetboek van
Strafvordering afgestemd onderdeel; bij de regulering daarvan is dan ook rekening
gehouden met de diverse actoren in het opsporingsonderzoek (opsporingsambtenaren,
(hoofd)officier van justitie, rechter-commissaris) en de hen daarin toekomende
bevoegdheden en verantwoordelijkheden. De activiteiten van inlichtingen- en
veiligheidsdiensten vinden echter plaats in een totaal andere context met
andere actoren met hun specifieke bevoegdheden en verantwoordelijkheden.Opsporingsinstanties zijn belast met het opsporen van strafbare feiten
met als einddoel dat de dader wordt bestraft: de uitoefening van bijzondere
opsporingsbevoegdheden vindt in dit licht plaats en moet uiteindelijk door
de rechter ter openbare terechtzitting op rechtmatigheid worden getoetst;
nationale en internationale rechtsregels stellen immers eisen aan het strafproces
en kennen daarin aan de verdachte diverse rechten toe.Uitoefening van bijzondere bevoegdheden door inlichtingen- en veiligheidsdiensten
is niet gericht op opsporen van strafbare feiten en het vinden van een dader
met als uiteindelijk doel bestraffing. De activiteiten van inlichtingen- en
veiligheidsdiensten, in het bijzonder die van de BVD, richten zich op het
beschermen van de nationale veiligheid door in het bijzonder bedreigingen
daarvan tijdig te onderkennen en te bewerkstelligen dat deze
worden weggenomen; dit laatste geschiedt met name door belangendragers te
informeren over geconstateerde bedreigingen, zodat deze in staat zijn daarop
zelf maatregelen te nemen. Het informeren van deze belangendragers geschiedt
onder meer via het uitbrengen van ambtsberichten.Wij zien dan ook niet in dat – zoals op bladzijde 131 van het rapport
wordt gesteld – de bevoegdheidsuitoefening van de BVD, mede gelet op
de omschrijving daarvan in het wetsvoorstel IVD, tot problemen kan leiden
in gevallen waarbij openbare ordehandhaving en strafrechtelijke handhaving
elkaar kruisen; de BVD is niet belast met openbare ordehandhaving en strafrechtelijke
handhaving. Het voorgaande heeft ertoe geleid dat de regulering van bijzondere
opsporingsbevoegdheden in het wetsvoorstel Bob enerzijds en de regulering
van de bijzondere bevoegdheden in het wetsvoorstel IVD op verschillende punten
van elkaar afwijken. Zo worden in het wetsvoorstel IVD aan de diensten niet
alleen vergelijkbare maar ook andere bijzondere bevoegdheden toegekend, dan
in de Wet Bob aan opsporingsinstanties worden toegekend. Dat is ook verklaarbaar,
aangezien bij de voorbereiding van beide wetsvoorstellen is afgewogen welke
bijzondere bevoegdheden gelet op de aan de desbetreffende instanties opgedragen
taken noodzakelijk werden geacht. Het gaat immers om bevoegdheden waarmee
inbreuken op grondrechten worden gemaakt en dan is het van belang dat dan
ook alleen die bevoegdheden worden toegekend die inderdaad noodzakelijk zijn.
Deze afweging is bij het wetsvoorstel IVD en de Wet Bob verschillend uitgevallen.
De opvatting van de commissie dat de verdergaande bevoegdheden die in het
wetsvoorstel IVD aan de BVD worden toegekend zouden klemmen nu de bedreiging
van de staatsveiligheid in niet onbelangrijke mate lijkt voort te komen uit
ontwikkelingen in de georganiseerde criminaliteit, wordt door het kabinet
niet gedeeld. In de gevallen dat de BVD en politie en justitie aandacht hebben
voor (aspecten van) een zelfde verschijnsel, zoals bijvoorbeeld de georganiseerde
misdaad, zullen zij daar immers naar kijken vanuit ieders eigen taakstelling
met (eventueel) gebruikmaking van de ten behoeve van de uitvoering van die
taak toegekende bevoegdheden. Naast de afwijking in de regulering van de soort
bijzondere bevoegdheden, wijkt de regulering ook op andere punten van elkaar
af. Gewezen wordt op het punt van de procedures die in acht genomen moeten
worden als het gaat om de autorisatie van de uitoefening van de desbetreffende
bevoegdheden (andere actoren met andere bevoegdheden), de gehanteerde begrippen
(daarmee is telkens beoogd zoveel mogelijk aan te sluiten bij in de praktijk
van de IVD enerzijds en de praktijk van de opsporing anderzijds gangbare begrippen;
de uitleg van die begrippen zal ook in de desbetreffende context dienen plaats
te vinden) alsmede de controle op de uitvoering van de bijzondere bevoegdheden
(deze is wat de BVD betreft afgestemd op het geheime karakter van de bevoegdheidsuitoefening).Ondanks de in het voorgaande geschetste verschillen tussen datgene wat
de Wet Bob enerzijds en het wetsvoorstel IVD anderzijds beoogt te normeren,
alsmede de context waarbinnen de voorgestelde regelingen dienen te worden
toegepast, is er wel over en weer gekeken hoe bepaalde (vergelijkbare) onderwerpen
in de onderscheiden wetsvoorstellen werden geregeld: bij de voorbereiding
van de wetsvoorstellen waren immers wetgevingsjuristen – van het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van het ministerie van Justitie –
betrokken, die in beide wetgevingstrajecten tegelijk participeerden. Anders
dan de Tweede Kamer lijkt te veronderstellen, heeft bij de totstandkoming
van beide wetsvoorstellen wel degelijk afstemming plaatsgevonden tussen de
verantwoordelijke ministeries. 56Meerdere malen bereikte de commissie het bericht dat de politie op
een vraag aan de BVD informatie terug kreeg die zij zelf aan de BVD had gegeven.
Hoe beoordeelt de regering dit? Wat zou de oorzaak hiervan kunnen zijn? (blz.
132)De regering heeft kennisgenomen van deze opmerking van de commissie. In
reactie op een vergelijkbare vraag van de PvdA-fractie aan de commissie, heeft
de commissie zelf geantwoord dat zij deze constatering heeft opgenomen ter
verduidelijking van het genoemde feit dat de meerwaarde van informatie van
de BVD door de politie nog wel eens in twijfel wordt getrokken. Een dergelijk
geluid heeft de BVD zelf vanuit de politie tot op heden niet bereikt. De commissie
stelt dat er van een strikte scheiding van de informatie die door de RID wordt
verzameld voor enerzijds de taakuitvoering van de BVD en anderzijds voor de
openbare orde handhaving, nauwelijks sprake is. Dit bestrijden wij. Informatie
die de RID verzamelt ten behoeve van de BVD wordt wel degelijk strikt gescheiden
van de informatie die de RID verzamelt in het kader van de openbare orde.
Daarop wordt zijdens de BVD via jaarlijkse schouwings- procedures nauwgezet
toegezien. BVD-informatie bij de RID kan niet zonder toestemming van de BVD
voor andere doeleinden worden gebruikt. De verstrekking van deze informatie
dient plaats te vinden in overeenstemming met de in de Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten (Wiv) neer gelegde regeling.Wat de door de commissie gesignaleerde rol van de BVD op het terrein van
de opsporing van strafbare feiten betreft, merken wij op dat de BVD op dat
terrein geen rol heeft. In artikel 2, eerste lid, van de Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten is nadrukkelijk bepaald, dat de ambtenaren van de diensten
geen bevoegdheid tot het opsporen van strafbare feiten bezitten; als het gaat
om de ambtenaren van de RID in hun hoedanigheid van (aangewezen) ambtenaar
ex artikel 18 Wiv, wordt in het tweede lid bepaald dat zij bij het verrichten
van werkzaamheden voor de BVD geen bevoegdheden tot het opsporen van strafbare
feiten uitoefenen. Het voorgaande neemt niet weg, dat de BVD bij de taakuitvoering –
al dan niet via de RID-ambtenaar ex artikel 18 Wiv – soms de beschikking
krijgt over informatie die ook relevant kan zijn voor de opsporing van strafbare
feiten. Of dergelijke gegevens door de BVD worden verstrekt, wordt door de
BVD zelf bepaald, waarbij de eigen goede taakuitvoering voorop staat. Voor
zover het hierbij gaat om de verstrekking van persoonsgegevens, geschiedt
dit – na overleg met de landelijke BVD-officier van justitie –
in de vorm van een ambtsbericht aan het openbaar ministerie en derhalve niet
aan de politie.Verstrekking van informatie aan de politie kan echter wel anderszins plaatsvinden.
Zo verstrekt de BVD risico-analyses; dergelijke analyses worden overigens
ook aan andere instanties uitgebracht. Deze analyses worden gebaseerd op informatie
die uit verschillende bronnen, waartoe ook de politie kan behoren, wordt verkregen.
Het is niet uitgesloten dat in (risico)analyses die aan de politie worden
uitgebracht, ook informatie is verwerkt die de politie eerder heeft verstrekt. 57 en 59– Bestaat onduidelijkheid over welk recht geldt bij de opsporing
in Nederland door buitenlandse opsporingsorganisaties ook voor de samenwerking
met de landen die tot het Schengenverdrag en de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
(SUO) zijn toegetreden (blz. 135)– Kan de regering aanduiden met welke landen in de samenwerking
de grootste onduidelijkheid wordt ondervonden? (blz. 135).Onduidelijkheid over het toepasselijke recht bij de uitvoering van buitenlandse
rechtshulpverzoeken is niet aanwezig. (Zie ook de kabinetsreactie
op aanbeveling 47). Vooropgesteld zij dat buitenlandse opsporingsambtenaren
slechts opsporingshandelingen kunnen verrichten op Neder- lands grondgebied
indien toepasselijke verdragen en Nederlandse wetgeving daartoe ruimte bieden.
Tevens zal een Nederlandse justitiële autoriteit daarmee dienen in te
stemmen en daaraan voorafgaand de voorwaarden dienen vast te stellen waaronder
dit optreden kan plaatsvinden. Opsporing door Nederlandse opsporingsdiensten
ten behoeve van het buitenland is eveneens telkens gebaseerd op verdragen
en Nederlandse wetgeving en vindt vanzelfsprekend plaats onder verantwoordelijkheid
van een Nederlandse justitiële autoriteit. Voor zover het verdragsrechtelijk
en wettelijk kader een zekere vrijheid laat voor beoordeling kunnen waar nodig
afspraken gemaakt worden. Dit is niet anders indien er door Nederland samengewerkt
wordt met Schengen-landen.Voor zover er al onduidelijkheid wordt ondervonden in de samenwerking
met landen doet die zich vooral voor met landen waarmee geen specifiek bilateraal
of multilateraal rechtshulpverdrag bestaat. Met deze landen is het immers
moeilijker om in contact te treden en concrete afspraken te maken over de
praktische uitvoering van een rechtshulpverzoek of de uitwisseling van informatie
over elkaars rechtsysteem. Onduidelijkheid in de samenwerking in de zin van
onbekendheid met het rechtssyteem en de regelgeving van andere landen komt
voor omdat vooral regelgeving continu in verandering is. Binnen het Europees
Justitieel Netwerk wordt dan ook veel aandacht besteed aan voorlichting hierover.
Nederland zal na inwerkingtreding van de Wet Bob veel aandacht moeten besteden
aan voorlichting aan andere landen omtrent deze regelgeving. 58Heeft de leidraad voor grensoverschrijdende politiële samenwerking
die in Schengenverband is aanvaard volgens de regering voldoende verbetering
gebracht ten aanzien van vragen omtrent het toepasselijke recht? (blz. 135).De leidraad voor grensoverschrijdende politiële samenwerking geeft
informatie over de regelgeving die in de Schengenlanden bestaat ten aanzien
van het gebruik van bepaalde opsporingsmethodes. Deze leidraad wordt in Schengenverband
regelmatig herzien en aangepast aan actuele ontwikkelingen die zich binnen
de lidstaten in de regelgeving over deze opsporingsmethodes hebben voorgedaan.
Daarbij wordt bij elke wijziging gezocht naar een nog overzichtelijker en
praktischer wijze voor het weergeven van de informatie. De laatste wijziging
van de leidraad heeft in 1998 plaatsgevonden. Dat deze herzieningen van de
leidraad regelmatig plaatsvinden, geeft aan dat er binnen de lidstaten behoefte
bestaat aan de informatie die in de leidraad is neergelegd. 59Zie vraag 57. 60Zijn er binnen het ministerie van Justitie dan wel een ander ministerie
(lopende) onderzoeken en/of rapporten over internationale samenwerking met
betrekking tot bijzondere opsporingsmethoden en/of over het optreden van buitenlandse
opsporingsinstanties in Nederland (blz. 135).Nederland heeft met subsidie van de EU een rechtsvergelijkend onderzoek
geëntameerd naar de regelgeving van de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden
in de EU landen. De uitkomst van deze studie zal inzicht moeten gaan geven
in de regelgeving en in de mogelijke knelpunten in de internationale samenwerking
vanwege de verschillen in nationale regelgeving. 61Heeft het ministerie inzicht in het optreden van buitenlandse opsporingsdiensten
in Nederland en in de opsporingsmethoden die zij hanteren (blz. 135)(Zie de kabinetsreactie op aanbeveling 47) Vooropgesteld zij dat buitenlandse
opsporingsambtenaren slechts opsporingshandelingen kunnen verrichten op Nederlands
grondgebied indien toepasselijke verdragen en Nederlandse wetgeving daartoe
ruimte bieden. Tevens zal een Nederlandse justitiële autoriteit daarmee
dienen in te stemmen en daaraan voorafgaand de voorwaarden dienen vast te
stellen waaronder dit optreden kan plaatsvinden. Op grond hiervan en op basis
van ervaringen kan gesteld worden dat er voldoende inzicht bestaat in het
optreden van buitenlandse opsporingsambtenaren op Nederlands grondgebied.
De geruchten van vergaand optreden van Britse en Amerikaanse opsporingsambtenaren
in Nederland, waarvan op blz. 137 van het Rapport van de Tijdelijke commissie
evaluatie opsporingsmethoden melding wordt gemaakt, zijn mij bekend. Feitelijk
is van dit vergaand optreden van buitenlandse opsporingsambtenaren op Nederlands
grondgebied echter niets gebleken. 62Zijn er afspraken gemaakt in de praktische samenwerking tussen de
regio's en het buitenland en zo ja, wat houden deze afspraken in? (blz. 135)Ter uitvoering van artikel 39 lid 4 van de Schengen Uitvoeringsovereenkomst
is met een aantal landen een Memorandum of Understanding gesloten. Op grond
van deze overeenkomsten kunnen nadere afspraken worden gemaakt over onder
andere de praktische samenwerking op het gebied van de politiële samenwerking.
Verschillende grensregio's hebben op grond van deze overeenkomsten het mandaat
om waar nodig de reeds bestaande praktische afspraken binnen de kaders van
de toepasselijke regelgeving aan te passen. De nu bestaande afspraken hebben
vooral een praktisch karakter waardoor de dagelijkse samenwerking tussen de
regio's en het buitenland vergemakkelijkt wordt. 63Wordt op dit moment al uitvoering gegeven aan de aanbevelingen van
de werkgroep «liaisons»? Zo nee, wanneer zal dat gebeuren? (blz.137,
138).Met de uitwerking van de aanbevelingen van de werkgroep liaison officers
is inmiddels een nieuwe breed samengestelde werkgroep belast. Deze werkgroep
zal naar verwachting vóór het einde van dit jaar in concept
een nieuwe richtlijn opleveren, die na overleg met de betrokken zendstaten
vervolgens kan worden vastgesteld.(het kabinet verwijst ook naar blz. 31 van de derde voortgangsrapportage
Implementatie Parlementaire Enquête Opsporingsmethoden) 64Kan de regering uiteen zetten welke betekenis moet worden gehecht
aan de term doorlaten in het kader van rechtsinstrumenten van de JBZ-raad?
Is die betekenis in enig rechtsinstrument vastgelegd (blz. 137–138)Het begrip doorlaten in de Nederlandse betekenis van het woord is in geen
enkel instrument van de JBZ-raad vastgelegd. Wel komt het begrip gecontroleerde
aflevering voor. Over regulering van het begrip doorlaten in de Nederlandse
betekenis van het woord wordt op dit moment ook niet gesproken in internationaal
verband. Geconcludeerd kan worden dat dit begrip dan ook geen juridische relevantie
heeft in de overleggen die binnen de Europese Unie op het gebied
van politiële en justitiële samenwerking plaatsvinden. 65Kan de regering bevestigen dat de praktijk in veel gevallen zo is
dat buitenlandse opsporingsambtenaren niet voor de Nederlandse rechter getuigen
of verantwoording afleggen van door hen verrichte opsporingshandelingen? (blz.
139)Vooropgesteld zij dat buitenlandse opsporingsambtenaren slechts opsporingshandelingen
kunnen verrichten op Nederlands grondgebied indien toepasselijke verdragen
en Nederlandse wetgeving daartoe ruimte bieden. Tevens zal een Nederlandse
justitiële autoriteit daarmee dienen in te stemmen en daaraan voorafgaand
de voorwaarden dienen vast te stellen waaronder dit optreden kan plaatsvinden.
Indien dit in het kader van een Nederlands strafrechtelijk onderzoek nodig
mocht zijn zullen de buitenlandse opsporingsambtenaren door het Nederlandse
openbaar ministerie kunnen worden opgeroepen om een getuigenverklaring af
te leggen over de opsporingshandelingen die zij op Nederlands grondgebied,
onder controle van een Nederlandse justitiële autoriteit en in het kader
van een Nederlands strafrechtelijk onderzoek, hebben verricht. Indien de wetgeving
van het land waar de opsporingsambtenaar vandaan komt, zich verzet tegen het
afleggen van een getuigenverklaring over de door hem verrichte opsporingshandelingen
op Nederlands grondgebied, zal voorafgaand aan het inzetten van deze opsporingsambtenaar
bepaald moeten worden of het niet kunnen afleggen van een getuigenverklaring
een probleem kan zijn tijdens het verdere verloop van het Nederlandse strafrechtelijk
onderzoek. Overigens is mij niet bekend dat op dit punt grote problemen zijn
ontstaan tijdens een Nederlandse strafrechtelijke vervolging.Indien buitenlandse opsporingsambtenaren in het kader van een buitenlands
strafrechtelijk onderzoek in Nederland opsporingshandelingen hebben verricht
op grond van een buitenlands rechtshulpverzoek maar onder controle van een
Nederlandse justitiële autoriteit, zal het niet nodig zijn dat deze opsporingsambtenaar
hierover een getuigenverklaring aflegt ten overstaan van een Nederlandse rechter.
Immers zal de rechterlijke toetsing van zijn optreden plaatsvinden in het
land waar de inhoudelijke behandeling van het strafrechtelijk onderzoek plaatsvindt,
zijnde het land dat Nederland om rechtshulp heeft verzocht.Indien ten behoeve van een Nederlands onderzoek op verzoek in het buitenland
door buitenlandse opsporingsambtenaren opsporingshandelingen worden verricht,
is het aan de buitenlandse autoriteit om te bepalen of deze opsporingsambtenaren
op verzoek van de Nederlandse justitiële autoriteiten voor de Nederlandse
rechters verantwoording af kunnen leggen. Het is dan aan de Nederlandse rechter
om te bepalen welke consequenties hij zal verbinden aan een eventuele weigering.
Deze eventuele consequenties kunnen dan betrokken worden bij het overleg over
nieuwe verzoeken.Ten slotte wijst het kabinet op het Samenwerkingsbesluit infiltratie dat
thans in voorbereiding is. In dit besluit worden voorwaarden gesteld waaraan
een buitenlandse opsporingsambtenaar dient te voldoen indien hij door de Nederlandse
officier van justitie wordt belast met een bevel tot observatie, infiltratie,
pseudo-koop of -dienstverlening of het stelselmatig inwinnen van informatie.
Hieronder is begrepen de eis, dat de buitenlandse opsporingsambtenaar ter
terechtzitting dient op te treden als getuige. 66Zijn er plannen om de controle op de inzet van buitenlandse criminele
burgerinfiltranten in Nederland te verbeteren? Zo nee, waarom niet? (blz.
139–140)De inzet van een buitenlandse criminele burgerinfiltrant in Nederland
is niet toegelaten.In die gevallen waarin een buitenlandse justitiële autoriteit verzoekt
om de inzet van een burgerinfiltrant op Nederlands grondgebied in het kader
van een buitenlands strafrechtelijk onderzoek, dient een rechtshulpverzoek
te worden gericht aan de Nederlandse autoriteiten. Dit rechtshulpverzoek zal
onder andere informatie dienen te bevatten over de status van de burgerinfiltrant.
Aan de hand van die informatie kan door de betreffende Nederlandse autoriteiten
worden getoetst of al dan niet sprake is van een criminele burgerinfiltrant
zodat kan worden beoordeeld of de gevraagde inzet geoorloofd is naar Nederlands
recht. Bij deze toetsing zijn betrokken het betreffende parket, de Centrale
Toetsingscommissie, zonodig het College van procureurs-generaal en, indien
verdragsrechtelijke regelingen of nationale wetgeving hiertoe noodzaken, het
ministerie van Justitie (Bureau Internationale Rechtshulp in Strafzaken).
Indien de toetsing van het rechtshulpverzoek uitwijst dat sprake is van een
naar Nederlandse maatstaven criminele burgerinfiltrant zal het
rechtshulpverzoek tot de inzet van die buitenlandse criminele burgerinfiltrant
in Nederland niet kunnen worden uitgevoerd.Gezien deze procedurele waarborgen acht het kabinet het niet noodzakelijk
aanvullende voorzieningen te treffen om de controle op de inzet van buitenlandse
criminele burgerinfiltraten in Nederland te verbeteren. 67Is het de regering bekend of buitenlandse opsporingsdiensten verder
gaan bij het toepassen van opsporingsmethoden dan hun eigen wetgeving toelaat?
(blz. 141)Hierover is de regering niets bekend. Voor zover buitenlandse opsporingsdiensten
in Nederland optreden gebeurt dit conform toepasselijke verdragen en Nederlandse
wetgeving en na goedkeuring door een Nederlandse justitiële autoriteit.
Zie hiervoor het kabinetsstandpunt op aanbeveling 47.Of buitenlandse opsporingsdiensten in eigen land verder gaan met het toepassen
van opsporingsmethoden dan hun eigen wetgeving toelaat, is niet aan de Nederlandse
regering om te beoordelen maar aan de justitiële autoriteiten van het
land waartoe de opsporingsdienst behoort. 68Hoe schat de regering het door de CRI naar voren gebrachte gevaar
voor het gebruik maken van U-bochtconstructies om goed te kunnen blijven samenwerken
met buitenlandse opsporingsinstanties in? Wat zou hier aan gedaan kunnen worden?
(blz. 141)Vooropgesteld dient te worden dat het gevaar voor gebruik van U-bochtconstructies
altijd aanwezig is in de internationale samenwerking. Dit is niet alleen beperkt
tot de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden. Dit gevaar wordt groter
indien geen duidelijkheid bestaat over de mogelijkheden die de Nederlandse
regelgeving biedt. Het voorkomen van het gebruik maken van U-bochtconstructies
dient vooral plaats te vinden door een goede voorlichting en opleiding aan
het OM en aan de Nederlandse opsporingsdiensten. Daarnaast dient ook een goede
en afgestemde voorlichting plaats te vinden over de nieuwe Nederlandse wetgeving
naar de landen waarmee Nederland het meest samenwerkt in het
internationale rechtshulpverkeer (zie hierover ook de kabinetsreactie op aanbeveling
47). 69 en 99– Gaat de regering voor het systeem COMPAS extra middelen/mens-
kracht vrijstellen gezien de te verwachten problemen rondom aanpassing van
het systeem aan de Wet Bob en aanpassing vanwege het millennium? (blz. 150).– In hoeverre krijgt het millenniumprobleem voorrang boven aanpassing
van COMPAS? Hoe beoordeelt de regering het risico van vormfouten? (blz. 203.)Het College van procureurs-generaal heeft inmiddels extra middelen beschikbaar
gesteld voor de aanpassing van het Compas-systeem aan de Wet Bob. De aanpassing
van het Compas-systeem aan de Wet Bob zal voor 1 februari 2000 gerealiseerd
zijn. Het kabinet verwijst voorts naar het kabinetsstandpunt ten aanzien van
aanbeveling 4. 70 en 128– Wat is de mening van de regering over de functie van recherche-officier
en hoe beoordeelt de regering het standpunt van het College van procureur-generaal
dat er geen noodzaak bestaat om een platform van recherche-officieren op te
richten? (blz. 160)– Zijn er aanwijzingen dat de figuur van rechercheofficier geen
meerwaarde bezit? (aanbeveling 52, blz. 225).De recherche-officier van justitie levert op dit moment een daadwerkelijke
bijdrage aan de inzet en toetsing van bijzondere opsporingsbevoegd- heden,
alsmede aan de prioritering van voorgenomen onderzoeken. Aangezien het echter
ten principale om een functie met lijnverantwoor- delijkheid gaat, is door
het College van procureurs-generaal besloten dat de functionaliteit over enige
jaren tot een onderdeel van het takenpakket van de plaatsvervangend hoofdofficier
van justitie of de teamleider zware criminaliteit zal worden gemaakt. Het
College van procureurs-generaal zal de ontwikkeling van de functie verder
bewaken. Binnenkort zal een platform van recherche-officieren worden opgericht.
Het kabinet verwijst voorts naar het kabinetsstandpunt en het antwoord op
vraag 3. 71Heeft de minister van Justitie periodiek overleg met de Coördinatiecommissie
zware criminaliteit? Hoe is de indruk van de regering over het functioneren
van deze coördinatiecommissie? (blz. 161)De minister van Justitie heeft geen periodiek overleg met coördinatiecommissie
Zware Criminaliteit (ccZwacri). De ccZwacri is een adviesorgaan van het College
van procureurs-generaal, waarvan de taakstelling is beschreven in het rapport
«Opsporing in uitvoering» (p. 161). De adviezen en inzichten van
de commissie worden door het College van procureurs-generaal betrokken in
de oordeelsvorming en desgeraden doorgeleid naar de minister van Justitie.
De ccZwacri vervult een belangrijke functie op het gebied van de beleidsvorming
ten aanzien van de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit. De afgelopen
jaren heeft de ccZwacri zich in het bijzonder gericht op de verbetering van
de landelijke sturing, tot uitdrukking komend in de prioriteitsstelling rond
kernteamonderzoeken door het College van procureurs-generaal. Daarnaast is
op initiatief van de ccZwacri een aantal belangrijke OM-instructies ontworpen,
zoals de Instructie Verkennend Onderzoek en de Instructie prioriteitsstelling
kernteams (voorheen de Instructie prioriteitsstelling landelijk optreden tegen
zware en georganiseerde misdaad). Het kabinet is van mening dat de ccZwacri
een belangrijke en nuttige rol vervult als adviesorgaan van het
College van procureurs-generaal op het gebied van de bestrijding van de zware
en georganiseerde criminaliteit. 72Op basis van additionele criteria worden «niet kernteamwaardige
onderzoeken» toegedeeld aan de kernteams. Acht de regering dit een juiste
ontwikkeling? Onderschrijft de regering de aanbeveling van de commissie om
de procedure tot toewijzing te herzien, waarbij met name duidelijker wordt
op grond van welke criteria een onderzoek als kernteamwaardig wordt bestempeld,
waardoor de capaciteit van de kernteams wel optimaal kan worden gebruikt?
Hoe zou deze herziening er uit moeten zien? Daarnaast voeren enkele kernteams
weinig nieuwe onderzoeken uit. Hoe beoordeelt de regering dit? Dient hier
het een en ander te worden verbeterd en zo ja, hoe? (blz. 167)De criteria ten behoeve van de toedeling van onderzoeken aan de kernteams
zijn niet bedoeld als een rigide stelsel. Bij de toedeling van onderzoeken
moet kunnen worden ingespeeld op actuele ontwikkelingen. Het kan noodzakelijk
zijn de kernteams te belasten met onderzoeken om redenen die niet of niet
geheel passen binnen de huidige criteria maar wel bij de strategie of doelstellingen
van kernteam-activiteiten in relatie met het toegedeelde aandachtsgebied.
Op beperkte schaal wordt in de praktijk van deze mogelijkheid gebruik gemaakt.De uitkomsten van de WODC-monitor georganiseerde criminaliteit, die begin
dit jaar aan uw Kamer ter kennisneming is aangeboden, zullen leiden tot nadere
toespitsing van de kernteamactiviteiten. Binnen het openbaar ministerie wordt
thans gewerkt aan aanpassing van de procedure, binnen de kaders van de nieuwe
Regeling van taken en organisatie van de kernteams. De toewijzingsprocedure
zal zodanig worden gedifferentieerd dat meer het accent wordt gelegd op de
binnen het toewijzingsgebied aangetroffen problematiek, te kiezen strategieën
evenals de doelstellingen en interventies die daaraan het beste dienstbaar
zijn.Voor de reactie van het kabinet op de aanbeveling van de commissie over
de procedure tot toewijzing wordt overigens verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering», dat gelijktijdig met het antwoorden
op de Kamervragen aan uw Kamer is aangeboden. 73Zie vraag 27. 74Zie vraag 27. 75 en 134Hoe is het verschil in de voortgangsrapportage van de regering over
de reorganisatie OM en rapportages van externe onderzoeken te verklaren? (blz.
169)De kritische houding van de Kamer t.o.v. de vermeende optimistische toon
van de voorgangrapportages over de reorganisatie van het OM loopt als een
rode draad door de behandeling van de reorganisatie in de Kamer. Wellicht
wordt deze veroorzaakt door de ervaringen met de eerste rapportages. Naar
de mening van het kabinet klinken in de meer recente rapportages wel degelijk
kritische geluiden, gebaseerd op externe onderzoeken door. Zo wordt in de
zesde voortgangsrapportages ingegaan op de bevindingen van onderzoeker
Kottman van Berenschot en zijn deze ook met de rapportage meegestuurd, en
wordt in de zevende voortgangsrapportage aan de hand van de zogeheten audits
onomwonden geschetst op welke terreinen de reorganisatie van het OM nog onvoldoende
tot ontwikkeling is gekomen. Bovendien wordt daarin aandacht geschonken aan
de verschillen in tempo die door de arrondissementsparketten zijn ontwikkeld
in het kader van de reorganisatie. 76Zie vraag 27. 77Is de regering het met de stelling eens dat de politieke uitgangspunten,
zoals vastgesteld door de parlementaire enquêtecommissie opsporingsmethoden,
op een aantal punten onvoldoende naar de praktijk vertaald zijn? (blz. 169)Neen, het kabinet is van oordeel dat de «Voorlopige Uitgangspunten
voor de opsporing» een adequate weergave vormen van de politieke uitgangspunten.
Een uitzondering wordt gevormd door de voorgeschreven procedure voor de inzet
van een criminele burgerinfiltrant, die aan de orde is gekomen tijdens de
parlementaire behandeling van de Wet Bob. Uit de derde Voortgangsrapportage
en het rapport «Opsporing in uit- voering» blijkt dat de uitgangspunten
overigens goed worden nageleefd. 78Zie vragen 1 en 4. 79Zie vraag 4. 80Zie vraag 26. 81Welke concept-richtlijnen werden niet verheven tot definitieve richtlijnen
omdat ofwel het College van Procureurs-generaal niet tot een besluit kon komen
ofwel het concept in discussie bleef tussen openbaar ministerie en het departement
van Justitie. Hoe beoordeelt de minister deze gang van zaken? (blz. 170)Onder verwijzing naar de antwoorden op de vragen 1, 26 en 80 kan worden
gemeld dat de invoering van drie richtlijnen is opgehouden. Dit betreft de
(concept) richtlijn doorlating en gecontroleerde aflevering, de (concept)
richtlijn informanten en infiltranten en een richtlijn voor de toepassing
van bijzondere opsporingsbevoegdheden ten behoeve van de periode, voorafgaand
aan de inwerkingtreding van de Wet Bob. Voor het oordeel van de minister wordt
verwezen naar de beantwoording van de vragen 2, 4, 5 en 78. 82Zal het werkterrein en werkwijze van de CTC veranderen na inwerkingtreding
van de Wet Bob, en zo ja, hoe? Is de CTC daartoe afdoende uitgerust? (blz.
171)Voor de inwerkingtreding van de Wet bijzondere opsporingsbevoegd- heden
zal opnieuw worden bezien welke opsporingsmethoden aan de CTC ter toetsing
dienen te worden voorgelegd. Nu deze wetgeving de bijzondere bevoegdheden
formeel heeft omschreven, kan enerzijds worden verwacht dat dit leidt tot
een zekere mate van verlichting van de activiteiten zoals die
tot dusverre geschiedden; anderzijds moet er rekening mee worden gehouden,
in het bijzonder als het gaat om nieuwe opsporingsbevoegdheden zoals direct
afluisteren of bijvoorbeeld de toepassing van het verbod op het doorlaten
en de inzet van de burgerinfiltrant, dat dit zal leiden tot toename van toetsingen
door de CTC. Aan de hand van de resultaten van de handleiding zoals die thans
door de Werkgroep van de Beek wordt voorbereid en die voor de inwerkingtreding
van de wet zal zijn voltooid zal nader kunnen worden beoordeeld in hoeverre
er sprake is van toename van de werkzaamheden van de CTC en navenant ook kunnen
worden beoordeeld of de CTC daartoe voldoende is toegerust (met name het secretariaat).
Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat de CTC in de huidige samenstelling
en formatie aan deze taken niet zal kunnen voldoen. 83Waarom is de «jurisprudentie» van de CTC niet toegankelijk
voor het veld? Heeft dit te maken met eventuele tactische bezwaren tegen het
(algemeen of voor een aantal betrokkenen) toegankelijk maken van de «jurisprudentie»
van de CTC? (blz. 172)Het integraal toegankelijk maken van de «jurisprudentie» van
de CTC heeft tactische-operationele bezwaren, in het bijzonder als het gaat
om de veiligheid van informanten en infiltranten en de afscherming van opsporingstechnieken.
Ter toelichting hierop wordt er nog op gewezen dat niet zelden er sprake is
van een ruim tijdsverloop tussen het moment van toetsing en de eventuele behandeling
van de betrokken strafzaak ter terechtzitting. Niettemin wordt het niet onmogelijk
geacht tot een jurisprudentie-overzicht te komen door te abstraheren van de
concrete, aan de CTC voorgelegde gevallen. Er bestaat een volledig en gerubriceerd
overzicht van alle aan de CTC voorgelegde zaken, alsmede de overwegingen die
aan de besluitvorming van die zaken ten grondslag hebben gelegen. Deze «voorbewerking»
die moet leiden tot een jurisprudentiebundel is op dit moment nog niet voldoende
geanonimiseerd en kan leiden tot herkenning van bepaalde zaken, waarvan tevens
nog een deel onder de rechter is. Thans wordt de bundel bewerkt tot een geheel
dat zonder de genoemde bezwaren beschikbaar kan worden gesteld aan politie
en OM.Een en ander laat overigens onverlet dat beleidslijnen die uit de jurisprudentie
van de CTC kunnen worden afgeleid hun weg vinden naar met name OM-regelingen,
die door of (mede) door tussenkomst van de CTC tot stand zijn gekomen, zoals
met name de Instructie schriftelijke verantwoording ten behoeve van de strafzaak,
de concept-regeling doorlaten en de instructie voor de officier van justitie
belast met het inlichtingenwerk. 84Zie vraag 4. 85Hoe beoordeelt de regering het feit dat toetsing door de CTC niet
erg structureel plaatsvindt, zoals dat uit de beschrijving van de commissie
blijkt? (blz. 174)De commissie stelt vast dat de betekenis van de toetsing door de CTC aan
betekenis kan winnen door a) een meer gestructureerde behandeling van de voorgelegde
onderzoeken, b) structurering en uniformering van de over te leggen dossierstukken
en c) een expliciete toetsing aan de voorwaarden voor inzet, in het bijzonder
de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit (aanbeveling 57). De toetsing door de CTC vindt wel plaats, op basis van wetgeving, jurisprudentie,
richtlijnen en de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. De aanmelding
van zaken vindt plaats aan de hand van een «Meldingsformulier ter toetsing»,
dikwijls met aanvullende rapporten, processen-verbaal e.d., waarop een aantal
kenmerkende aspecten van een zaak nader dient te worden toegelicht. Deze gegevens
worden niet door alle parketten op gelijke wijze verstrekt. Gelet op deze
aanbeveling zal nader worden bezien in hoeverre de verstrekking van de gewenste
gegevens aan de CTC kan worden gestandaardiseerd. 86Hoe beoordeelt de regering de werkwijze van registratie bij de CTC?
Onderschrijft de regering de bevinding van de commissie dat de meerwaarde
van deze vorm van registratie, anders dan dat zij inzicht biedt in de toepassing
van bijzondere opsporingsmethoden, ernstig kan worden betwijfeld? (blz. 174)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering» (aanbeveling 58). 87Acht de regering het wenselijk dat het College van procureurs-generaal
zich bij de inzet van opsporingsmethoden baseert op de adviezen van het CTC
en de discussie niet meer ten principale voert? (blz. 174)Het College van procureurs-generaal neemt beslissingen op basis van adviezen
van de CTC, waarbij alle relevante aspecten – opgenomen in de adviezen
van de CTC dan wel in de onderliggende stukken, die te samen met het advies
aan het College worden aangeboden – in de discussie worden betrokken
en per voorgelegd geval een volledige afweging wordt gemaakt door het College.
Zo nodig stelt het College aanvullende vragen aan de CTC. 88Hoe denkt de regering over de suggestie van de commissie om de rol
van de rechter-commissaris te versterken in het gerechtelijk vooronderzoek?
(blz. 175)Zoals de commissie op blz. 175 van haar rapport beschrijft, wordt in de
Wet Bob in het algemeen de officier van justitie als bevoegde autoriteit aangewezen
voor de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegd- heden. Hiermee wordt
de centrale positie van de officier van justitie in het opsporingsonderzoek
benadrukt. De commissie concludeert dat uit de Wet Bob niet blijkt van een
versterking van de rol van de rechter-commissaris als de autoriteit die binnen
het gerechtelijk vooronderzoek overzicht houdt over alle opsporingshandelingen,
zoals voorgestaan in de beslispunten van de Parlementaire Enquête Commissie
Opsporingsmethoden. De commissie trekt hier wel een juiste conclusie in die
zin dat niet de rechter-commissaris, maar de officier van justitie de meest
centrale rol vervult als het gaat om de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden.
Toch verstevigt de Wet Bob de positie van de rechter-commissaris wel. Na de
inwerkingtreding van de Wet Bob vindt de verantwoording van de toepassing
van de bijzondere opsporingsbevoegd- heden onder andere plaats door middel
van schriftelijke bevelen. Dit vergroot de mogelijkheden van rechterlijke
controle en biedt zowel de rechter-commissaris tijden het gerechtelijk vooronderzoek,
als de zittings- rechter, een beter inzicht in het opsporingsonderzoek. Tijdens
zowel de schriftelijke als de mondelinge behandeling van het wetsvoorstel
Bob is de rol van de rechter-commissaris aan de orde geweest. De commissie doet op blz. 175 niet de suggestie in deze rol alsnog verandering
te brengen. 89Hoe denkt de regering over de suggestie om het horen van «rechtmatig-
heidsgetuigen» over te laten aan de rechter-commissaris en de (belangrijke)
«bewijsgetuigen» op de zitting te horen, teneinde dubbel horen
te voorkomen? Is hiertoe wetswijziging noodzakelijk? (blz. 179)Aanbeveling 59 van de commissie houdt in dat nader onderzoek moet worden
gedaan naar mogelijkheden om een eenmaal door een rechter (-commissaris) gehoorde
«rechtmatigheidsgetuige» niet nogmaals door een rechter te doen
horen. Voor een reactie op deze aanbeveling kan worden verwezen naar het kabinetsstandpunt.
De zittingsrechter dient een strafzaak in volle omvang te kunnen beoordelen.
Dit laat onverlet dat, indien de rechter hiertoe redenen aanwezig acht, er
mogelijkheden zijn tot het uitsluitend door de rechter-commissaris doen horen
van «rechtmatig- heidsgetuigen», bijvoorbeeld in verband met een
zwaarwegend opspo- ringsbelang. Artikel 187d WSv, zoals opgenomen in de Wet
Bob, vergroot die mogelijkheden. 90Zie vraag 4. 91Is ter bevordering van de relatie met het OM een werkverdeling tussen
het ministerie en College van procureurs-generaal noodzakelijk? (blz. 187)Naar de mening van het kabinet is een formele werkverdeling tussen departement
en College niet het antwoord op de opdracht de minister van Justitie optimaal
te adviseren op het terrein van diens politieke verantwoordelijkheid voor
de strafrechtelijke rechtshandhaving. De realiteit is dat het departement
en het OM, meer in het bijzonder het College en zijn staf, ieder vanuit een
eigen optiek en verantwoordelijkheid bijdragen aan die advisering. Dat vraagt
om open verhoudingen op alle niveaus en inzicht in en respect voor elkaars
positie. Dat wordt niet bewerkstelligd d.m.v. formele werkverdelingen. Wel
zijn ten tijde van de besluitvorming over de beheersovergang naar het OM beschrijvingen
gemaakt van de planning en control cyclus van het OM en de posities van het
departement en het OM hierin en is toen ook een positiebepaling OM gemaakt.
Ook bij de oprichting van het Directoraat-Generaal Rechtshandhaving is uitvoerig
stilgestaan bij de onderscheiden verantwoordelijkheden. 92Is de regering voornemens om de reacties vanuit het OM op het rapport
van de Tijdelijke commissie nader te onderzoeken? (blz. 187)Nee. Het College van procureurs-generaal draagt de primaire verantwoordelijkheid
voor het publieke optreden van leden van het OM. Het heeft deze verantwoordelijkheid
n.a.v. het rapport van de commissie ook nadrukkelijk genomen. 93Zie vraag 27. 94Hoe beoordeelt de regering het feit dat een van de officieren, die
verant- woordelijk was voor de Deltamethode, tot voor kort lid was van de
CTC. (blz. 191) De CTC is samengesteld uit functionarissen met een ruime mate van ervaring
in de opsporing van zware criminaliteit. Ook de in de vraag bedoelde officier
van justitie beschikt over deze ervaring. Het is ongewenst de ervaring van
deze officier van justitie niet te benutten uitsluitend omdat deze in het
verleden – in een periode waarin de grenzen van de opsporing niet uniform
waren gedefinieerd – verantwoordelijk is geweest voor een opsporingsmethode
die achteraf als niet toelaatbaar is gekwalificeerd. Daarnaast nemen de leden
van de CTC niet deel aan de behandeling van zaken waarin zij zelf zijn betrokken. 95Hoe staat de regering tegenover de aanbeveling van de commissie om
een expertisecentrum in te richten? Hoe zou dit kunnen worden vormgegeven?
Kan het door de commissie voorgestelde expertisecentrum worden ingericht vanuit
de bestaande organisatie? Tot welke sanering van de bestaande werkgroepen,
overlegplatforms en commissies kan de oprichting van een dergelijk centrum
leiden? Op welke wijze zullen de oplossingen die in de praktijk worden gevonden
voor hiaten in de opsporingspraktijk kunnen doorwerken in het werk van het
centrum? Kan de regering een indicatie geven van de kosten die met de inrichting
van een dergelijk centrum gepaard gaan?Ziet de minister uitgaande van het adagium «geen opsporing
zonder wettelijke bevoegdheid» nog ruimte in de huidige regelgeving
voor de ontwikkeling van geheel nieuwe opsporingsstrategieën? Zo ja,
welke? (aanbeveling 1, blz. 201)Voor de reactie van het kabinet op de aanbeveling van de commissie om
een expertisecentrum in te richten, kan worden verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie eva- luatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering» (aanbeveling 1).De inzet van opsporingsmethoden waarmee een inbreuk wordt gemaakt op de
rechten en vrijheden van burgers, vereist een expliciete wettelijke grondslag.
Dit uitgangspunt heeft ten grondslag gelegen aan de Wet Bob, die een regeling
bevat voor de inzet van bijzondere opsporingsbevoegd- heden. Voor andere methoden
bieden de artikelen 141/142 WSv. een basis. Daarin ligt de ruimte voor de
ontwikkeling en inzet van nieuwe opsporingsmethoden, zonder dat deze een wettelijke
grondslag hebben. Wanneer blijkt dat nieuwe uitgedachte methoden niet passen
binnen de bestaande wettelijke kaders, zal geconcludeerd moeten worden dat
zij niet toepasbaar zijn, dan wel dat daarvoor wetgeving ontwikkeld moet worden.
Dat ontwikkeling van nieuwe methoden actueel is, blijkt uit het financieel
rechercheren. Hiervoor is niet zozeer uitbreiding van de bevoegdheden vereist,
als wel ontwikkeling van kennis en expertise. Dit impliceert dat speciale
aandacht wordt geschonken aan opleiding en vorming. Daarnaast kan worden gewezen
op de stormachtige ontwikkelingen in de informatietechniek. Dit heeft binnen
de opsporing de aandacht gevestigd op de mogelijkheden van het zogenaamde
digitaal rechercheren. Nieuwe informatietechnologieën stellen de opsporing
voor aparte problemen. De ervaringen van politie en justitie zullen moeten
uitwijzen of het bestaande wettelijk instrumentarium aanpassing behoeft. Vooruitlopend
hierop is bij de Wet Bob rekening gehouden met het feit dat een aantal bijzondere
opsporingsbevoegdheden als infiltratie, het stelsel- matig inwinnen van informatie
alsmede het opnemen van vertrouwelijke communicatie ook worden gehanteerd
ten behoeve van het digitaal rechercheren. Daartoe zijn de bevoegdheden zoveel
mogelijk «technisch neutraal» geformuleerd. 96Is de regering van oordeel dat alternatieve opsporingsstrategieën
net zo effectief kunnen zijn als de als politiek onwenselijk aangemerkte opsporingsmethoden?
(blz. 201)De lange discussie sedert de bevindingen van de Parlementaire Enquête
Commissie heeft uiteindelijk geresulteerd in de Wet Bob. Deze wet en de uitvoeringsregelingen,
alsmede aanvullende OM-regels zullen voldoende duidelijkheid geven. Ook het
werk van de Tijdelijke commissie enquête opsporingsmethoden heeft hieraan
een belangrijke bijdrage geleverd, hetgeen mag blijken uit het grote aantal
voorgenomen verhelderingen dat in de kabinetsreactie staat opgenomen. De verwachting
is dat de praktijk hiermee na implementatie voldoende uit de voeten zal kunnen.
Dit alles laat onverlet dat het altijd goed is, na te denken over de beste
strategie. Nieuwe strategieën zouden eraan kunnen bijdragen dat effectiever
wordt opgespoord, maar dat laat onverlet dat dit moet gebeuren met gebruikmaking
van het gevestigde bevoegdheden- en methoden-arsenaal. 97Zie vraag 4. 98Heeft de regering reeds nu aanwijzingen dat de toekomstige implementatie
van de Wet Bob zal moeten leiden tot aanpassing of verduidelijking van regelgeving?
Op welke wijze zal de minister bevorderen dat de praktijk intensief wordt
geïnstrueerd? (aanbeveling 2, blz. 202)Een evaluatie van de Wet Bob zal drie jaar na inwerkingtreding plaatsvinden.
Op basis van die evaluatie zal kunnen worden nagegaan of regelgeving moet
worden verduidelijkt of aangepast. Door middel van het implementatieproject
zal erin worden voorzien dat de praktijk intensief wordt geïnstrueerd.
Het kabinet verwijst voorts naar het kabinetsstand- punt en het antwoord op
vraag 3. 99Zie vraag 69. 100Zie vraag 50. 101Kan een nadere analyse worden verstrekt van de stand van de wetgeving
waaruit duidelijk blijkt op welke punten en waarom de rechter soms tot andere
afwegingen is gekomen dan de wetgever? (blz. 203)Ervan uitgaande dat met wetgeving wordt gedoeld op de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
kan worden opgemerkt dat deze wet eerst op 1 februari 2000 in werking treedt.
Dit betekent dat nog geen strafzaken door de rechter zijn beoordeeld op basis
van deze wet. De Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden bouwt overigens in
belangrijke mate voort op bestaande jurisprudentie. 102Blijkt uit de ervaringen van de afgelopen jaren dat wettelijke regelingen
onvoldoende snel inspelen op nieuwe (technische) ontwikkelingen en de daaruit
gebleken noodzaak tot inzet van nieuwe opsporingsmethoden? (blz. 205)Gebleken is, dat de wettelijke regelingen voldoende technologie-onafhankelijk
zijn geformuleerd, zodat deze ook op nieuwe technologische ontwikkelingen
kunnen worden toegepast. Het gebruik van technologie-onafhankelijke terminologie,
(bijv. onderzoek van «telecommunicatie» in plaats van «telefonie»)
waarborgt voldoende aansluiting bij een veranderende technologische omgeving. 103Op welke wijze levert de verantwoordelijkheid van het College van
procureurs-generaal voor het jurisprudentiesysteem een bijdrage aan het toegankelijk
worden van jurisprudentie omtrent opsporingsmethoden? (blz. 204)De gestructureerde ontsluiting van relevante jurisprudentie zou een onderdeel
kunnen vormen van de activiteiten van een expertisecentrum, zoals door de
Tijdelijke Commissie Evaluatie Opsporingsmethoden aanbevolen. Verwijzend naar
de kabinetsreactie op dit punt merken wij op dat de ministers van BZK en van
Justitie nader zullen bezien hoe een dergelijk centrum vorm zou kunnen krijgen.
Daarbij zal ook worden bezien hoe de toegankelijkheid van de jurisprudentie
en de verantwoordelijkheid van het College dienaangaande vormgegeven kan worden
in relatie tot het expertisecentrum. 104Zie vraag 21. 105Hoe kan worden voorkomen dat uitwerking van begrippen die in de praktijk
onduidelijkheid opleveren, zoals het begrip «stelselmatig», leidt
tot te gedetailleerde normering en inflexibiliteit? In hoeverre kan jurisprudentie
hierbij een rol spelen en in hoeverre kan dit verder normering overbodig maken?
(aanbeveling 8, blz. 205)Uitwerking van begrippen, zoals het begrip «stelselmatig»,
behoeft niet tot onnodig gedetailleerde normering en inflexibiliteit te leiden,
wanneer deze uitwerking aan de praktijk wordt overgelaten. De praktijk heeft
echter behoefte aan voldoende zekerheid. Daarom is het een goede weg waneer,
zoals thans is voorzien, het openbaar ministerie met een instructie ter zake
komt. Een instructie kan, wanneer in de praktijk bijvoorbeeld blijkt dat zij
te gedetailleerd is of te techniekafhankelijk is, vrij eenvoudig worden bijgesteld.
Jurisprudentie zal hierbij een belangrijke rol spelen. Het is echter niet
altijd gewenst uitsluitend jurisprudentie af te wachten, omdat ook nadere
uitwerking van begrippen vooraf gewenst kan zijn. 106 en 109– Hoe luidt op dit moment het standpunt van de regering ten
aanzien van aanbeveling 12 over het onderscheid tussen informant en infiltrant,
tevens gezien de plenaire discussie tussen de Kamer en de commissie? (blz.
206)– Levert de grens tussen informanten en infiltranten zoals die door
de tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden in aanbeveling 12 wordt
voorgesteld een in de praktijk werkbare definitie op, of vormt dit een belemmering
voor de inzet van informanten? Welke rol speelt de proportionaliteit van de
«hand- en spandiensten» bij de afbakening van de begrippen informanten
en infiltranten? (aanbevelingen 12 en 13, blz. 206–207)In het kabinetsstandpunt wordt ingegaan op aanbeveling 12, betreffende
het onderscheid tussen informant en infiltrant. Uit het debat tussen de Kamer
en de commissie blijkt dat dit onderscheid in bepaalde gevallen moeilijk blijft.
Zowel Kamer als commissie waren er niet geheel van overtuigd dat aanbeveling
12 een goede oplossing biedt. Zoals in het kabinetsstandpunt
is aangegeven, kan de aanbeveling in een beperkte categorie gevallen bijdragen
aan het opheffen van een in de praktijk gesignaleerd knelpunt. Aanbeveling
12 levert geen belemmering op voor de inzet van informanten, maar eerder een
verruiming. De afbakening van de begrippen informant en infiltrant wordt gegeven
door artikel 126w. Bepalend is of de burger op verzoek van de opsporingsambtenaar
of de officier van justitie deelneemt of medewerking verleent aan een criminele
groep van personen, dat wil zeggen niet uit eigen beweging actief is in de
criminele groep. Ook al verricht hij slechts hand en spandiensten en ook al
zijn deze in verhouding tot de strafbare feiten die in de groep worden beraamd
of gepleegd van geringe betekenis, wanneer het gaat om optreden in een criminele
groep, is het doorslaggevend of hij uit eigen beweging handelt of op verzoek. 107Was de minister van Justitie op de hoogte van de enkele keer dat
in de afgelopen jaren een criminele burgerinfiltrant is gezet? Is de Kamer
hierover telkens geïnformeerd? Hoe wordt achteraf de inzet van burgerinfiltrant
in die gevallen beoordeeld? (blz. 206)De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd door middel van de brief
van de minister van Justitie aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
van 18 november 1998 (TK 1998–1999, 25 403, nr. 25). Het kabinet
verwijst naar deze brief. De vragen zijn ook uitgebreid aan de orde geweest
bij het debat in de Tweede Kamer over het wetsvoorstel Bob. Op de concrete
casus die daarbij aan de orde kwam is voorts ingegaan bij het Algemeen Overleg
over de herziening van de Rechterlijke Organisatie in december 1998. Het kabinet
verwijst daarnaar en voegt daar nog aan toe, dat deze concrete casus mede
aanleiding is geweest tot het ontwikkelen van de procedure als beschreven
in het antwoord op de vragen 27 e.v. 108Zie vraag 10. 109Zie vraag 106. 110Welke factoren zijn bepalend voor de informatiepositie van de politie?
Welke van die factoren zijn beïnvloed door de aanpassing van de opsporingsmethoden
die zijn doorgevoerd naar aanleiding van het rapport van de Parlementaire
Enquête Commissie Opsporingsmethoden? Welke aanbevelingen van de tijdelijke
commissie evaluatie opsporingsmethoden zullen naar verwachting een negatieve
invloed hebben op de informatiepositie? (aanbeveling 14, blz. 207)De informatiepositie van de politie wordt door vele factoren bepaald,
waaronder het aantal informanten waarover de politie de beschikking heeft
en de bereidheid van die informanten om informatie aan de politie te verstrekken.
De commissie oppert de mogelijkheid dat de bereidheid van personen om informatie
aan de politie te verstrekken vermindert omdat zij – op grond van het
geldende begrippenkader – eerder als infiltrant worden aangemerkt dan
in het verleden. De commissie heeft dit echter niet kunnen vaststellen omdat
harde gegevens ontbreken. Zoals ook in de kabinetsreactie op het rapport van
de commissie is aangegeven, stemmen wij in met de aanbeveling van de commissie
om, onder meer in het kader van de evaluatie van de Wet Bob, over enige tijd
te laten onderzoeken of en in hoeverre de informatiepositie in negatieve zin
is beïnvloed door het aantal informanten waarover de politie de beschikking
heeft. 111Hoe kunnen afspraken met informanten zodanig worden gestandaardiseerd
dat standaardovereenkomsten hierop van toepassing kunnen zijn? Is de leer
van de precontractuele fase van toepassing op de afspraken met informanten?
Welke niet in de wet opgenomen modaliteiten bij het maken van afspraken met
criminelen acht de minister toelaatbaar? (aanbevelingen 17–19, blz.
208–209)Bij het sluiten van overeenkomsten met informanten zullen steeds of in
veel gevallen een aantal basisvoorwaarden van toepassing zijn. Daarnaast zal
iedere overeenkomst of afspraak eigen speciale clausules kunnen inhouden,
zonder dat daarbij overigens wordt afgeweken van algemeen geldende, als dwingend
te beschouwen voorwaarden. Met de commissie is de regering van oordeel dat
er ook andere afspraken met informanten, getuigen en criminelen denkbaar zijn.
Deze afspraken kunnen in ieder geval geen strafuitsluiting inhouden of toezegging
van immuniteit. Wel is bijvoorbeeld een beloning mogelijk volgens de regeling
tip- en toon- gelden. Overigens dienen, naar ons oordeel, ook laatstbedoelde
afspraken in een strafzaak ter terechtzitting volledig open te worden verantwoord.
In de handleiding opsporingsmethoden, te ontwikkelen in het implementatietraject
van de Wet Bob, zal een nadere uitwerking van standaardovereenkomsten worden
opgenomen. 112Zie vraag 20. 113Waarom heeft de minister van Justitie nagelaten de Kamer eigener
beweging en periodiek te informeren over de praktijk van doorlaten? (blz.
210)In het debat tussen de Kamer en de minister van Justitie over het rapport
van de Parlementaire Enquête Commissie Opsporingsmethoden van 8 mei
1996 is gesproken over het doorlaten. In dat verband is aan de orde gekomen
de verantwoording naar de Kamer toe rond het doorlaten. De minister van Justitie
heeft aangegeven zich voor te stellen hierover verantwoording af te leggen
in het kader van het jaarverslag van het openbaar ministerie. Naar aanleiding
van dit jaarverslag zou de Tweede Kamer vervolgens om nadere informatie kunnen
vragen om zich een beeld te kunnen vormen van de vraag of het gerechtvaardigd
is dat een keuze is gemaakt. Het kabinet geeft toe dat in het jaarverslag
van het openbaar ministerie geen verantwoording is afgelegd over het doorlaten.
In de jaarverslagen van de Centrale Toetsingscommissie is evenmin aandacht
geschonken aan gevallen van doorlaten. Wellicht dat een en ander samenhangt
met het feit dat er sedertdien geen gevallen van doorlaten van gevaarlijke
of schadelijke stoffen hebben plaatsgevonden. De Tweede Kamer is eerst geïnformeerd
over concrete gevallen van doorlaten door middel van de brief van de minister
van Justitie aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
18 november 1998 (TK 1998–1999, 25 403, nr. 25).Het kabinet betreurt achteraf dat deze toezegging niet is geëffectueerd.
Voor de toekomst is het kabinet voornemens in zijn algemeenheid aandacht te
schenken aan de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden in het jaarverslag
van het OM. Daarnaast zal door middel van het jaarverslag van de CTC worden
gerapporteerd over de toepassing van bijzondere opsporingsbevoegdheden in
concrete gevallen. Daartoe behoren ook de gevallen waarin toestemming is gegeven
voor doorlaten. 114 (PvdA vraag 50)Hoe luidt op dit moment het standpunt van de regering ten aanzien
van aanbeveling 21 over het doorlaten, tevens gezien de plenaire discussie
tussen de Kamer en de commissie? (blz. 210)Voor een reactie op aanbeveling 21 zij verwezen naar het kabinetsstandpunt 115Zie vraag 55. 116Welke kosten zijn verbonden aan het uitbouwen van opleiding en capaciteit
op het gebied van het financieel rechercheren? (aanbeveling 26, blz. 213)Naast hetgeen wij in de kabinetsreactie op het commissierapport in algemene
zin over het financieel rechercheren hebben opgemerkt, kan worden gesteld
dat, in overleg met het Politieinstituut voor Criminaliteitsbeheersing en
Recherchekunde van het LSOP, de SSR, het projectbureau Financieel Rechercheren
en de beide departementen, een definitieve kostenraming met betrekking tot
de ontwikkeling en uitvoering van opleidingen op het terrein van het financieel
rechercheren in voorbereiding is. De besluitvorming terzake zal nog dit najaar
worden afgerond. 117Op welke wijze kan verdergaande specialisatie van justitiële
taken, door het in leven roepen van een bestuursrechtelijk specialisme bij
het OM, een stimulans vormen voor een intensievere inzet van bestuursrechtelijke
mogelijkheden? (p. 213).Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport «Handhaven op niveau» van de commissie Bestuursrechtelijke
en privaatrechtelijke handhaving (commissie Michiels), dat op dit moment in
voorbereiding is en nog dit jaar aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. 118Leiden de bij uitzondering aangetroffen onwerkbare verhoudingen bij
en tussen politieorganisaties en het OM tot een significante belemmering van
een goede opsporing? (aanbeveling 28, blz. 215)Onwerkbare verhoudingen bij en tussen politieorganisaties en het OM zijn
inderdaad bedreigend voor een goede opsporing. Het kabinet meent overigens
met de commissie dat dergelijke onwerkbare verhoudingen slechts bij uitzondering
voorkomen. Zelfs als er (tijdelijke) spanningen zijn tussen leidinggevenden
van politie en OM behoeft dit goede opsporingsresultaten niet te blokkeren.
De samenwerking op zaaksniveau kan dan immers wel goed zijn. Dat neemt niet
weg dat verschillen in inzichten tussen politie en OM mogen bestaan, maar
dat deze niet mogen uitmonden in onwerkbare verhoudingen. 119Hoe verhoudt een fundamentele herziening van de landelijke en bovenregionale
opsporing zich tot het in gang gezette veranderingsproces? (aanbeveling 28,
blz. 215)Voor de wijze waarop het kabinet wil omgaan met aanbeveling 28, waarin
de commissie oproept tot een fundamentele bezinning door het kabinet en het
parlement te komen op de organisatie van de landelijke en bovenregionale
opsporing, wordt verwezen naar de kabinetsreactie op «Opsporing in uitvoering»
(par. 3.4). 120Zie vraag 47. 121Wat is de mening van de regering over de aanbeveling van de commissie
om de hulpofficier een rol te geven bij de inzet van bijzondere opsporingsmethoden?
(blz. 218)Voor het antwoord op deze vragen wordt verwezen naar de beschouwingen
over aanbeveling 34 in paragraaf 3.2 van de kabinetsreactie op het rapport
van de commissie. 122Zie vraag 51. 123Zie vraag 53. 124Is de regering van oordeel dat Nederland voldoende effectief kan
ingaan op buitenlandse verzoeken tot het verrichten van opsporingshandelingen
op Nederlands grondgebied (blz. 223).Ja, op dit moment wel. De Wet Bob en de in het kader van de behandeling
van deze wet aangenomen motie inzake de criminele burgerinfiltrant, bevat
op enkele onderdelen soms striktere normen dan vergelijkbare wetgeving in
sommige andere landen. De kaders waarbinnen de opsporing en rechtshulp zich
moeten bewegen zijn daarom op dit terrein mogelijk beperkter dan in die andere
landen. Dit is echter niet specifiek voor de internationale samenwerking op
het terrein van de bijzondere opsporingsmethoden maar inherent aan de samenwerking
tussen autoriteiten uit landen met verschillende rechtssystemen. Uit de praktijk
van de internationale rechtshulp zal moeten blijken of deze verschillen aan
een effectieve bestrijding van de internationale criminaliteit in de weg staan.
(zie de kabinetsreactie op aanbeveling 47). 125Kan een onderzoek naar de verhouding van het Nederlandse opsporingsregime
tot die in de ons omringende landen een vruchtbaar resultaat opleveren? Welke
knelpunten ontstaan ten gevolge van Nederlandse regelgeving bij de internationale
rechtshulp en politiesamenwerking? (aanbeveling 46–50, blz. 223–224)Uit een onderzoek naar de verhouding van het Nederlandse opsporingsregime
tot dat van de ons omringende landen kan slechts blijken welke verschillen
er bestaan. In het kader van de Europese Unie vindt een «peer-evaluation»
plaats naar de wijze waarop de landen van de Europese Unie de uit de verdragen
voortvloeiende verplichtingen hebben geïmplementeerd en op welke wijze
de rechtshulp in de praktijk gestalte krijgt. Deze «peer-evaluation»
zal in 2000 worden afgerond waarna de conclusies van deze «peer-evaluation»
bekend zullen worden gemaakt. Een vergelijkbaar onderzoek met betrekking tot
specifiek de bijzondere opsporingsmethoden bestaat nog niet. In 1999 heeft
in het kader van de «peer-evaluation» de evaluatie van de door
Nederland verleende internationale rechtshulpverlening plaatsgevonden. De
eerste voorlopige conclusie van deze evaluatie was dat Nederland op goede
wijze de wederzijdse rechtshulp coördineert. Vooral de Nederlandse ontwikkelingen
op het gebied van automatisering binnen de internationale rechtshulpverlening
worden als een voorbeeld voor de andere lidstaten gezien. Grote knelpunten
ten gevolge van de Nederlandse regelgeving bij de internationale rechtshulpverlening
of politiële samenwerking zijn tijdens deze «peer-evaluation»
niet geconstateerd. 126Wat is de invloed op ontwikkelingen binnen Europol in het bijzonder
en de EU als geheel op de mogelijkheid om in Nederland een geheel eigen opsporingsbeleid
te voeren? Leiden wederkerigheid in internationale afspraken tot een onevenredige
benadeling van Nederlandse opsporingsdiensten, met andere woorden: is er sprake
van een level playing field? (aanbeveling 46–50, blz. 223–224).De ontwikkelingen binnen Europol in het bijzonder en de Europese Unie
als geheel laten de bevoegdheid van de lidstaten om een eigen opsporingsbeleid
te voeren onverlet. Ook artikel 30 van het Verdrag van Amsterdam brengt hierin
geen verandering. Dit artikel bepaalt dat Europol de bevoegdheid krijgt de
bevoegde autoriteiten in de lidstaten te vragen een onderzoek in specifieke
zaken te verrichten. Europol richt een dergelijk verzoek aan een lidstaat
bijvoorbeeld op basis van door Europol vervaardigde misdaadanalyses. Naar
de Nederlandse opvatting is een dergelijk verzoek of advies van Europol juridisch
niet bindend.Niettemin mag verondersteld worden dat de activiteiten van Europol hun
invloed zullen uitoefenen op het opsporingsbeleid van de lidstaten. Politiële
samenwerking die niet wordt gevolgd door justitiële samenwerking blijft
immers als het ware in het luchtledige hangen. Verwezen wordt in dit verband
naar de nota van de regering met betrekking tot de Nederlandse inbreng voor
de speciale Europese Raad van Tampere in oktober dit jaar (Kamerstukken II,1998/99,
21 501–20, nr. 94). In deze nota wordt onder andere gesproken over
de politiële en justitiële samenwerking bij de bestrijding van internationale
criminaliteit en het belang van een gezamenlijke prioriteitenstelling daarbij.Het beginsel van wederkerigheid met betrekking tot internationale rechtshulp
houdt in dat gevraagde rechtshulp alleen uitgevoerd wordt indien in het omgekeerde
geval de verzoekende staat dezelfde rechtshulp kan verlenen. Zowel bij het
verlenen als bij het vragen van rechtshulp is Nederland gebonden aan verdragen
en nationale regelgeving. Van een onevenredige benadeling van Nederlandse
opsporingsdiensten kan in dit verband geen sprake zijn. Indien een land verdergaande
opsporingsbevoegdheden kent, kan enerzijds een verzoek om toepassing van een
dergelijke bevoegdheid in het kader van rechtshulp door Nederland niet worden
ingewilligd, anderzijds zal Nederland niet verzoeken om toepassing van een
dergelijke methode daar dit immers in strijd is met de Nederlandse regelgeving. 127Is denkbaar dat Europol een rol zou kunnen vervullen bij de voorlichting
over de geldende regels in Nederland met betrekking tot opsporingsmethoden
in de landen waarmee Nederland regelmatig samenwerkt? Op welke wijze moet
deze voorlichting worden vormgegeven? Zal deze voorlichting de verschillen
tussen de opsporingspraktijken uit Nederland en het buitenland wegnemen? (aanbeveling
47, blz. 223)In 1996 heeft Europol een beknopt overzicht samengesteld van de diverse
opsporingsbevoegdheden en methoden in de lidstaten. Thans vindt uitwisseling
van uitgebreide informatie over opsporingsbevoegdheden in de lidstaten plaats
via het Europees Justitieel Netwerk, door de Nederlandse politie-liaisons
in het buitenland en in het kader van verschillende internationale overleggen. Reeds nu wordt op diverse fronten aan voorlichting gewerkt (zie hiervoor
ook de kabinetsreactie). Enkele voorbeelden van reeds lopende initiatieven
op dit terrein zijn:• Er is een Samenwerkingsbesluit infiltratie in voorbereiding, waarin
voorwaarden zijn gesteld waaraan een buitenlandse opsporingsambtenaar dient
te voldoen indien hij door de Nederlandse officier van justitie wordt belast
met een bevel tot observatie, infiltratie, pseudo-koop of -dienstverlening
of stelselmatige inwinning van informatie.• In bilateraal overleg met het Verenigd Koninkrijk wordt reeds gewerkt
aan een procedurele oplossing opdat met inachtneming van de verschillen in
wetgeving toch goed kan worden samenwerkt in de strijd tegen de internationale
criminaliteit;• Op initiatief van het Bureau Internationale Rechtshulp in Strafzaken
is in overleg met het landelijk parket en de divisie CRI van het KLPD een
brochure geschreven voor buitenlandse opsporingsambtenaren (bijvoorbeeld liaison
officers) die intensief met Nederland samenwerken. Deze brochure bevat informatie
over de consequenties van de nieuwe regelgeving (Wet Bob) en van andere voor
de internationale strafrechtelijke samenwerking van belang zijnde Nederlandse
regels en procedures.• Binnen de EU groeit het besef dat inzicht in elkaars rechtssystemen
onontbeerlijk is voor een goede samenwerking. Met de oprichting van het Europees
Justitieel Netwerk is een basis geschapen voor structurele informatie-uitwisseling
tussen de bevoegde justitiële autoriteiten.• Nederland heeft met subsidie van de EU een rechtsvergelijkend onderzoek
geëntameerd naar de regelgeving van de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden
in de EU landen. De uitkomst van deze studie zal inzicht geven in de regelgeving
en in de mogelijke knelpunten in de internationale samenwerking vanwege de
verschillen in nationale regelgeving.Deze voorlichting zal niet alle verschillen in de opsporingspraktijk tussen
Nederland en de andere landen wegnemen maar zal wel duidelijk maken welke
mogelijkheden Nederland heeft om rechtshulp te verlenen na de inwerkingtreding
van de Wet Bob. De vormgeving van de voorlichting zal in de toekomst moeten
worden bepaald aan de hand van in de praktijk gerezen vragen en de organisatie
waaraan de voorlichting gegeven zou moeten worden. Overigens staan verschillen
in opsporingspraktijken niet in de weg aan een goede rechtshulpverlening door
Nederland. 128Zie vraag 70. 129Heeft het verenigd zijn van teveel kennis bij personen die de functies
CID-officier en zaaksofficier combineren in de praktijk geleid tot misbruik
van deze kennis? Welke additionele capaciteit moet worden genegeerd om combinatie
van de functies CID-officier en zaaksofficier te voorkomen? (aanbeveling 53,
blz. 225).Op een aantal parketten zal de CID-officier zich, gezien de omvang van
het parket en de daarmee corresponderende omvang van de CID-werkzaam- heden,
niet full-time voor CID-taken ingezet hoeven te worden en derhalve ook andere
taken uitvoeren, veelal als zaaksofficier zware criminaliteit.De vereniging van de functies van CID-officier en zaaksofficier zware
criminaliteit in een persoon is niet zozeer onwenselijk omdat deze persoon
dan over teveel kennis zou beschikken, maar omdat de CID-officier in de positie
kan komen dat hij beslissingen moet nemen in het CID-traject over zaken
waarin hij tevens leiding geeft aan het opsporingsonderzoek, terwijl een meer
afstandelijke toetsing gewenst is. Wanneer bijzonder opspo- ringsmethoden
worden ingezet dient de CID-officier zijn beslissing te laten toetsen door
de recherche-officier en/of de parketleiding. Overigens is de regering niet
gebleken dat er in de praktijk sprake is geweest van misbruik van kennis. 130Zie vraag 1. 131Hoe verhoudt een actieve houding van het College van Procureurs-generaal
op het terrein van de normering en organisatie van de opsporing zich tot een
actieve houding van het ministerie van Justitie bij implementatie met betrekking
tot de normering van de bijzondere opsporingsmethoden? Zijn hier afstemmingsproblemen
te voorzien? (aanbeveling 61, blz. 229)Een actievere houding van zowel het ministerie van Justitie als het College
van procureurs-generaal op het terrein van de normering en organisatie van
de opsporing leidt niet tot afstemmingsproblemen, maar wel tot de noodzaak
verantwoordelijkheden helder te definiëren. Uitgangspunt is dat de implementatie
van nieuwe regelgeving in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de
organisatie is die met de nieuwe regelgeving zal moeten werken. Bij complexe
regelgevingsoperaties zal een dergelijke organisatie van meet af aan betrokken
worden bij de totstandkoming van regelgeving en zal een implementatietraject
worden ontwikkeld waaraan zowel het veld als het departement deelnemen, uiteraard
onder verantwoordelijkheid van de minister van Justitie (of namens deze de
Directeur-Generaal Rechtshandhaving) als opdrachtgever. Iets dergelijks gebeurt
thans in de vorm van het implementatieproject Wet Bob. 132Welke additionele middelen zijn beschikbaar voor de opleidingsbehoefte
bij de politie ten aanzien van de bijzondere opsporingsmethoden? (aanbeveling
62, blz. 229)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering» (aanbevelingen 2, 6 en 26) 133 (PvdA vraag 54)Is de regering het eens met aanbeveling 61 en is hier reeds gevolg
aan gegeven? (blz. 229)In algemene zin is het juist om te stellen dat de verantwoordelijkheden
van het ministerie van Justitie voor regelgeving niet ophoudt op het moment
dat het Staatsblad of Staatscourant met de nieuwe regelgeving verschijnt.
Wel is het zo dat de implementatie van regelgeving doorgaans een verantwoordelijkheid
is van organisaties die met de nieuwe regelgeving moeten werken, en die overigens
doorgaans ook bij de totstandkoming van de regelgeving betrokken worden. Meer
specifiek toegespitst op de nieuwe regelgeving inzake de opsporingsbevoegdheden
wordt aan de aanbeveling uitvoering gegeven door middel van het project implementatie
Bob. Verwezen zij hierover naar de kabinetsreactie op het rapport van de commissie. 134Zie vraag 75. 135Hoe beoordeelt de regering het, dat waar het gaat om de samenwerking
tussen sommige arrondissementen en de één-en-ondeelbaarheid
van het openbaar ministerie, de commissie een minder optimistisch beeld heeft
dan de voortgangsrapportages over de reorganisatie van het OM? (blz. 230)Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het kabinetsstandpunt
inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden,
«Opsporing in uitvoering», dat gelijktijdig met het antwoorden
op de Kamervragen aan uw Kamer is aangeboden. 136Kan de regering een schatting geven van de kosten die met uitvoering
van de aanbevelingen met name waarin gepleit wordt technische verbeteringen
zullen kosten?Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar hoofdstuk 5 van het
kabinetsstandpunt inzake het rapport van de Tijdelijke commissie evaluatie
opsporingsmethoden, «Opsporing in uitvoering», dat gelijktijdig
met het antwoorden op de Kamervragen aan uw Kamer is aangeboden.XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA), Swildens-Rozendaal
(PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA),
Apostolou (PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66),
ondervoorzitter, Rabbae (GL), Rouvoet (RPF), Van Oven (PvdA), O.P.G. Vos (VVD),
Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA), Niederer
(VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GL), Weekers (VVD), Van der Staaij (SGP),
Wijn (CDA) en Brood (VVD).Plv. leden: Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Wagenaar (PvdA),
Van Vliet (D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA),
Barth (PvdA), De Graaf (D66), Karimi (GL), Schutte (GPV), Santi (PvdA), Van
den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen (SP), Buijs (CDA),
Passtoors (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GL), De
Vries (VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA) en Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26269-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl