Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27015, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

12-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27015 nr. 5

07-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVooraf1. Algemeen1.a. Aanleiding tot het wetsvoorstel1.b. De verantwoordelijkheid van de centrale overheid;
de noodzaak van wetgeving; reden voor de keuze voor een interimwet2. Het traject vanaf aanmelding van de zij-instromer totaan
verkrijging van een WHW-getuigschrift2.a. Hoe komt men in beeld als zij-instromer2.b. Toelating tot het assessment2.c. Kerncompetenties2.d. Assessment voorlopig alleen onder verantwoordelijkheid
van lerarenopleidingen2.e. Assessment en scholing2.f. Resultaten van assessment2.g. Scholings- en begeleidingstraject2.h. Bekwaamheidsonderzoek3. Rechtsbescherming4. Advies Onderwijsraad5. Uitvoeringsgevolgen6. Financiële gevolgen7. Draagvlak8. EvaluatieArtikelsgewijze toelichtingArtikel 2Artikel 4Artikel 5Artikel 12OndertekeningBIJLAGE BIJ DE NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
VAN DE TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL INZAKE WETSVOORSTEL INTERIMWET ZIJ-INSTROOM
LERAREN PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS (KAMERSTUKKEN 27 015)Notitie met hoofdlijnen van het in voorbereiding zijnde
Uitvoeringsbesluit Interimwet zij-instroom leraren PO en VO1. Bedoeling en inhoud van deze notitie2. Grondslag, status en procedure van het Uitvoeringsbesluit3. De inhoud van het besluitA. AlgemeenB. GeschiktheidsonderzoekC. Scholing en begeleidingD. BekwaamheidsonderzoekE. Maxima financiële bijdragenF. HO-getuigschrift
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27015Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 129 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 015Voorschriften ten behoeve van de instroom van leraren in het primair
en voortgezet onderwijs (Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet
onderwijs)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 7 april 2000Wij spreken allereerst onze grote erkentelijkheid uit voor de bereidheid
van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, om op zo
korte termijn een verslag over dit wetsvoorstel vast te stellen. Deze bereidheid
getuigt van het besef dat de problematiek van de lerarentekorten dringend
om een oplossing vraagt.Met genoegen hebben wij er kennis van genomen dat de fracties zich overwegend
instemmend uitlaten over maatregelen om de instroom van leraren in het primair
onderwijs (po) en voortgezet onderwijs (vo) te bevorderen en zo onder meer
een oplossing aan te reiken voor het tekort aan leraren op de arbeidsmarkt.Graag gaan wij, mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij, hierna in op de vragen en opmerkingen van de leden van de verschillende
fracties. Wij houden daarbij de indeling van het verslag aan.Bij deze nota is ook een nota van wijziging gevoegd.VoorafVoordat wij ingaan op de diverse vragen en opmerkingen, merken we in algemene
zin het volgende op.Het centrale punt in de discussie over de zij-instroom in het beroep betreft
niet het instrument als zodanig. Daarvoor bestaat namelijk in algemene zin
waardering.Centraal staat vooral de vraag of met dit wetsvoorstel en ook anderszins
voldoende garanties kunnen worden gegeven dat de zij-instromende leraar ook
een goede leraar zal zijn. Wij zijn van mening dat er voldoende waarborgen
voor kwaliteit zijn. Nog niet volledig bevoegd wil immers niet zeggen: onbekwaam.
En het is goed mogelijk dat er met zij-instromers andere, ook welkome competenties
in de school komen.Voor een belangrijk deel vinden de kwaliteitswaarborgen hun basis in het
wetsvoorstel en het uitvoeringsbesluit daarvan, maar zeker niet alleen daar.
De kwaliteit moet gestalte krijgen door checks and balances. Zij wordt bepaald
door de competenties van de leraar en door andere factoren in de school. Wij
leggen in dat verband belangrijke accenten op de kwaliteitszorg van de onderwijsinstellingen
zelf. Een centraal uitgangspunt van ons beleid is immers dat onderwijsinstellingen
de kwaliteit van hun eigen onderwijs bewaken en hun kwaliteitsopvattingen
voortdurend actualiseren. De overheid heeft niet de pretentie, met gedetailleerde
voorschriften vooraf, kwaliteit bij de onderwijsinstellingen te kunnen verzekeren.
Met de nota «Variëteit en Waarborg» (kamerstukken II 1999/2000,
26 572, nr.1) is een andere benadering gepresenteerd. De inspectie zal
onderwijsinstellingen periodiek op hun kwaliteit beoordelen en hen stimuleren
tot verdere ontwikkeling van hun onderwijs. Onderwijsinstellingen leggen zelf
verantwoording af; niet alleen aan overheid en inspectie, maar ook aan de
deelnemers. Scholen voor po en vo geven ouders inzicht in de kwaliteit van
het werkelijk gerealiseerde onderwijs. De kwaliteit van de leraar in de klas
is daarin natuurlijk een belangrijk element, zodat een school weloverwogen
zal beslissen over het aanstellen van een leraar (zij-instromer of niet).Voorts merken we op dat waar het gaat om kwaliteit en niveau, de zij-instromer
in het beroep aan het eind van zijn traject zeker de vergelijking kan doorstaan
met de leraar die de initiële opleiding heeft doorlopen. De weg naar
het leraarsberoep verschilt, maar is gericht op het realiseren van dezelfde
bekwaamheden. Door middel van een onderzoek wordt vastgesteld of betrokkene
inderdaad over die bekwaamheden beschikt.Daarbij komt de centrale rol die in dit wetsvoorstel vooralsnog is toegedacht
aan de lerarenopleidingen. Zij bij uitstek hebben tot taak om over geschiktheid
en bekwaamheid te oordelen. In het wetsvoorstel en de daarop gebaseerde algemene
maatregel van bestuur (AMvB) zijn in relatie tot die taak de nodige voorschriften
opgenomen die kwaliteit moeten waarborgen. Het gaat, gezien het voorgaande,
om voorschriften op hoofdlijnen, niet om alles «dichtregelende»
voorschriften.Lerarenopleidingen krijgen zoals gezegd vooralsnog een centrale rol, geen
monopolie. We willen nadrukkelijk bezien of de kring van instellingen die
taken uit deze wet kunnen uitvoeren, kan worden uitgebreid, bijvoorbeeld langs
de weg van certificatie van instellingen.1. AlgemeenDe leden van de fractie van de PvdA delen het uitgangspunt van dit wetsvoorstel,
dat de komst van voorwaardelijk bevoegde leraren in het po en vo een verrijking
van het lerarencorps kan betekenen en een oplossing kan vormen voor het tekort
aan leraren op de arbeidsmarkt. Deze leden beschouwen het assessment in principe
als een goed instrument om te komen tot een beoordeling van de geschiktheid
van een zij-instromende kandidaat voor het onderwijs. Deze opstelling van
de leden van de PvdA-fractie verheugt ons.Deze leden tekenen bij het voorgaande wel aan, dat bij het komen tot een
oordeel over dit wetsvoorstel de vraag centraal staat of de kwaliteit van
de man of vrouw die voor de klas staat, wordt gehandhaafd. Op die kwaliteit
moeten ouders en leerlingen blindelings kunnen vertrouwen, zo menen deze leden.
Zij achten zich niet in staat om tot een antwoord op die vraag te komen zolang
deze kwaliteitscriteria, die zullen worden vastgelegd in een uitvoeringsregeling,
nog niet bekend zijn en vragen wanneer het ontwerp-besluit de Tweede Kamer
zal bereiken. Ook andere fracties vragen hiernaar.Het uitvoeringsbesluit is in concept gereed en zal nu met het betrokken
veld worden besproken. Een notitie met de hoofdlijnen ervan is ter informatie
bij deze nota naar aanleiding van het verslag gevoegd.Wat het verdere tijdpad van het uitvoeringsbesluit betreft: na overleg
met het veld wordt het besluit gereedgemaakt voor behandeling door de ministerraad.
Na aanvaarding door de ministerraad wordt het besluit om advies voorgelegd
aan de Onderwijsraad en, ter finale advisering, aan de Raad van State. Daarbij
zal een spoedprocedure worden gevolgd. Deze spoedprocedure is ook gevolgd
bij het wetsvoorstel zelf. Onze inzet is dat de adviesronde wordt afgerond
binnen zes weken, zodat direct na aanvaarding en publicatie van
het wetsvoorstel ook het uitvoeringsbesluit nog voor 1 augustus aanstaande
kan worden vastgesteld en gepubliceerd. Is het uitvoeringsbesluit dan nog
niet klaar, dan kan gebruik worden gemaakt van de voorziening in artikel 14
van het wetsvoorstel. Die voorziening houdt in dat tijdelijk (hoogstens voor
6 maanden) de onderwerpen van het uitvoeringsbesluit kunnen worden geregeld
bij ministeriële regeling. Zo'n regeling kan sneller tot stand komen
dan het ontwerp-besluit (een AMvB).Met voortvarendheid wordt gewerkt aan het uitvoeringsbesluit. Maar zoals
gezegd, moet de AMvB nog het overlegtraject doorlopen, behandeld worden door
de ministerraad en om advies worden voorgelegd aan de Onderwijsraad en de
Raad van State. Alleen al daarom valt niet uit te sluiten dat, bij -naar wij
hopen- aanvaarding van het wetsvoorstel nog voor 1 augustus a.s., de afhandeling
en inwerkingtreding van de uitvoeringsvoorschriften over 1 augustus heenschieten.
Dat zou tot gevolg hebben dat degenen die met gunstig gevolg het proefassessment
voor het PO hebben doorlopen en met ingang van 1 augustus willen beginnen
als zij-instromer, dat formeel niet kunnen. Daarom moet een voorziening worden
overwogen om dit laatste toch mogelijk te maken.De leden van de VVD-fractie juichen het openstellen van nieuwe wegen naar
het beroep van leraar toe. Terecht stellen deze leden vast dat dit zal leiden
tot «vers bloed» binnen het onderwijs en een vergrote mobiliteit
binnen de onderwijsarbeidsmarkt en zo tot een situatie die meer valt te vergelijken
met die in andere sectoren. Met deze leden zijn wij van mening dat dit niet
alleen op korte termijn in verband met de lerarentekorten gewenst is, maar
ook in het algemeen.Dezelfde leden vragen of kan worden aangegeven hoe de mobiliteit van leraren
naar banen binnen en buiten de onderwijssector zich verhoudt tot de mobiliteit
van werknemers in andere sectoren. De kwaliteit van het onderwijs dient echter
altijd een harde randvoorwaarde te zijn, zo benadrukken zij.Op dit moment wordt, in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK), een onderzoek uitgevoerd naar de omvang van
de mobiliteit in de overheidssectoren, waaronder de sector onderwijs. De resultaten
van dit onderzoek zijn naar verwachting medio 2000 bekend. Daarnaast zal binnenkort
het IVA-Tilburg, in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
en Wetenschappen (OCenW), een onderzoek uitvoeren naar de mobiliteit in het
po en vo.Wij verwachten de resultaten van dit onderzoek in juni 2000.De leden van de CDA-fractie hebben met enige reserve kennis genomen van
het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel maakt een andere weg naar het leraarschap
mogelijk en vormt zo een invulling van een beperkt deel van de voorstellen
uit «Maatwerk voor morgen».Het verheugt ons dat deze leden wel met ons van mening zijn dat de aantrekkelijkheid
van het beroep van leraar zeker kan worden vergroot door instroom vanuit andere
sectoren van en uitstroom naar andere sectoren van de arbeidsmarkt mogelijk
te maken. Deze leden wijzen er echter vervolgens op dat het wetsvoorstel wel
voorziet in een andere weg naar het leraarschap, maar niet in het bevorderen
van mobiliteit naar twee kanten.Deze laatste constatering is juist. Het wetsvoorstel heeft immers een
beperkte strekking: het beoogt alleen om schoolbesturen een extra mogelijkheid
te bieden voor het aanstellen van leraren en om voor personen die dat wensen
en die daartoe geschikt zijn, een andere reguliere weg naar het leraarschap
mogelijk te maken. Het voorstel voorziet dus niet tevens in het bevorderen
van mobiliteit vanuit uit het beroep van leraar naar andere sectoren.Overigens vragen de leden van de CDA-fractie of de regering op de hoogte
is van het feit dat 20 tot 25% van de PABO-afgestudeerden binnen twee jaar
het onderwijs weer vaarwel zegt. Deze leden vragen naar de oorzaken hiervan
en hoe die ontwikkeling een andere wending kan worden gegeven.Op basis van in- en uitstroomgegevens over de jaren 1995 tot en met 1997
blijkt het volgende. De gemiddelde instroom van afgestudeerden van de opleiding
voor leraren basisonderwijs vindt plaats tussen 21- en 25-jarige leeftijd.
Van deze groep instromers verlaat gemiddeld 12,5% binnen twee jaren het onderwijs
weer. Binnen de groep 21- tot 25-jarigen loopt het uitstroompercentage binnen
twee jaren uiteen van ruim 20% voor personen die op 21-jarige leeftijd instromen,
tot 8% voor personen die op 25-jarige leeftijd instromen. Het gemiddelde percentage
bedraagt zoals gezegd 12,5. We hebben geen onderzoeksmateriaal beschikbaar
over de oorzaken van deze uitstroom.In aanvulling hierop wijzen we erop dat uit het SCP-rapport «Tussen
overschot en tekort» (oktober 1999) blijkt dat (gebaseerd op CBS-gegevens
van 1997) in 1997 73% van alle werkenden tussen 25 en 34 jaar met een opleiding
tot leraar po nog in het onderwijs werkzaam was. Slechts voor de leeftijdscategorie
boven 55 jaar is dat aandeel iets lager.Het leraarschap kan in algemene zin, evenals andere beroepen, niet worden
beschouwd als een beroep voor het leven. Mede om die reden maken we ons sterk
voor een open onderwijsarbeidsmarkt.De leden van de CDA-fractie stellen vervolgens vast dat het fenomeen zij-instroom
in het leraarsberoep niet nieuw is. Zeker niet in het vo. Zij menen dat de
wettelijke mogelijkheid om voor maximaal een jaar ontheffing te verlenen of
af te wijken van de benoembaarheidseisen geen oplossing voor incidentele problemen
was, zoals de regering suggereert in de memorie van toelichting, maar goed
werkte, ook voor zij-instromers. Deze leden missen een deugdelijke onderbouwing
van de meerwaarde van dit wetsvoorstel ten opzichte van het zo nodig aanpassen
en stroomlijnen van de bestaande wetgeving. Het grote verschil is volgens
deze leden dat nu voor een periode van 2 jaar in één keer ontheffing
wordt verleend.Wij merken op dat artikel 33, derde lid, van de Wet op het voortgezet
onderwijs (WVO) met inschakeling van de inspectie de mogelijkheid biedt tot
ontheffing van benoembaarheidseisen in geval van tijdelijke vervanging van
een leraar en bij onvervulbaarheid van een vacature. Deze mogelijkheid is
niet bedoeld voor «zij-instromers», zoals de leden van de fractie
suggereren. Evenmin is zij bedoeld om leraren intussen in staat te stellen
tot het behalen van hun bevoegdheid.De meerwaarde van het wetsvoorstel zij-instroom leraren primair en voortgezet
onderwijs is, dat het onderwijs daardoor toegankelijk wordt gemaakt voor personen
afkomstig uit andere beroepen. Deze personen worden tijdelijk aangesteld aan
een school en krijgen de gelegenheid om in een periode van maximaal twee jaren
een onderwijsbevoegdheid te halen. Het bevoegd gezag van de school hoeft voor
deze periode geen ontheffing bij de inspectie te vragen.De leden van de CDA-fractie vinden het ook niet helder, op basis waarvan
het begrip «kwaliteitsimpuls» wordt gebruikt. Immers, de aan te
stellen personen zijn niet bevoegd en ook niet bekwaam. Was dat wel het geval,
dan was een post-initieel maatwerktraject niet nodig. Dit wetsvoorstel is
nodig, zo geven deze leden aan, omdat er een tekort aan leraren is. Een tekort
dat niet op korte termijn kan worden opgelost, ondanks de sterk gestegen toeloop
naar de PABO's.Terecht wordt opgemerkt dat personen die in aanmerking willen komen voor
zij-instroom in het beroep nog niet bevoegd zijn. Mogelijk zijn ze ook nog
niet voldoende bekwaam voor de uitoefening van het beroep van leraar. Het
geschiktheidsonderzoek uit het wetsvoorstel moet nu juist daarover
uitsluitsel geven. We spreken in dit verband over een kwaliteitsimpuls omdat
we ervan uitgaan dat er veel personen zijn die niet tot leraar zijn opgeleid,
maar wel beschikken over een combinatie van opleiding en ervaring die het
onderwijs meerwaarde zou kunnen geven. Een meerwaarde die wellicht anders
niet ten goede zou komen aan het onderwijs.De leden van de CDA-fractie vinden assessment feitelijk een soort selectie
aan de poort. Als deze selectie op deze manier mogelijk wordt gemaakt voor
de zij-instromers, wat is er dan nog voor fundamenteel bezwaar tegen een selectie
aan de poort bij het begin van de reguliere lerarenopleiding, zo vragen zij.Deze vergelijking gaat volgens ons niet op. Het assessment selecteert
bij intrede in het beroep en niet bij intrede in de opleiding. Selectie voor
het beroep is niet aan de orde bij het begin, maar tijdens en aan het einde
van de reguliere lerarenopleiding. De selectie aan het begin van de lerarenopleiding
komt tot uiting in de vooropleidingseisen ex artikel 7.24 van de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en in eventuele aanvullende
eisen.Het verheugt ons dat de leden van de fractie van D66 het uitgangspunt
van het wetsvoorstel, een verruiming van de mogelijkheden om tot het leraarsberoep
toe te treden door middel van zij-instroom in het beroep, kunnen onderschrijven.De leden van de fractie van GroenLinks menen dat het gezien de urgentie
van de problematiek die dit wetsvoorstel beoogt te bestrijden, i.e. het lerarentekort,
te waarderen is dat de regering met voortvarendheid te werk gaat. Wij zijn
erkentelijk voor deze waardering, waaruit begrip spreekt voor de noodzaak
van maatregelen om aan de moeilijke situatie het hoofd te bieden.Wel vragen deze leden of deze voortvarendheid niet heeft geleid tot onzorgvuldigheden
in de wetgeving en tot mogelijk onvoorziene gevolgen en invoeringsproblemen
waarbij de kwaliteit van het leraarschap en daarmee de kwaliteit van het onderwijs
onder druk komen te staan.Bij dit spoedtraject is de grootst mogelijke zorgvuldigheid betracht,
ook in relatie tot eventuele uitvoeringsproblemen. Haast is geboden bij dit
wetsvoorstel. Het biedt immers instrumenten die een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan het verminderen van tekorten op de onderwijsarbeidsmarkt. De snelheid
van handelen die is geboden, brengt mogelijk enig risico met zich. Wij zijn
ons daar van bewust. Het alternatief zou echter zijn, maatregelen op de korte
termijn niet te kunnen realiseren omdat geen volstrekte helderheid omtrent
uitvoering en kwaliteit van de maatregelen is verkregen. Wij vragen daarom
het begrip van de Kamer voor deze gang van zaken. Bij deze nota naar aanleiding
van het verslag is zoals gezegd een notitie gevoegd die de hoofdlijnen bevat
voor de AMvB op grond van deze wet.De leden van de fractie van de SP vinden het noodzakelijk dat de regering
iets wil doen aan het lerarentekort, maar zijn teleurgesteld dat daarvoor
geen extra middelen worden uitgetrokken, ook gelet op belastingmeevallers.
Bijna 80% van de Nederlandse bevolking, zo merken deze leden op, wil zelfs
dat er meer geld aan het onderwijs wordt uitgegeven, is uit onderzoek gebleken.
In navolging van de Onderwijsraad pleiten deze leden er daarom ook voor dat
er middelen worden toegevoegd aan het reguliere bekostigingsbudget.Anders dan wordt gesuggereerd, is het niet zo dat de regering geen extra
middelen wil reserveren. We willen er in dat verband op wijzen dat voor de
komende vier schooljaren voor scholen voor po en vo die zij-instromers willen
aanstellen bijna Mf 26 beschikbaar is (Mf 8 voor het po en bijna
Mf 18 voor het vo) voor een bijdrage in de kosten van scholing en
begeleiding. In de financiële paragraaf van de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel wordt daaraan aandacht besteed.Ook wordt in die paragraaf het voornemen aangekondigd tot wijziging van
de Wet tegemoetkoming studiekosten (WTS), opdat zij-instromers in het beroep
die aan de daar genoemde voorwaarden voldoen, in aanmerking kunnen komen voor
een tegemoetkoming in de kosten voor scholing.Verder wijzen we erop dat binnen de begroting van OCenW van het jaar 2000
een bedrag van Mf 10 is gereserveerd om belemmeringen voor zij-instroom
in het VO in dat kalenderjaar zoveel mogelijk te voorkomen. Over de besteding
daarvan worden besluiten genomen in overleg met de gezamenlijke werkgevers
en het SBO.In aansluiting daarop, de eerste ondergetekende zinspeelde daarop al op
15 maart 2000 bij gelegenheid van de behandeling van het wetsontwerp modernisering
ULO's, is tegenover de Kamer de bereidheid getoond om ook in volgende begrotingsjaren
te zoeken naar middelen die belemmeringen zouden kunnen wegnemen.Mede in dat kader willen we wijzen op onze brief van 23 februari jl. aan
de Samenwerkende Centrales van Overheidspersoneel. In die brief wordt onze
inzet voor de te sluiten CAO aangegeven. Onder punt 7.3 is de volgende passage
opgenomen: «Ik stel voor om in de nieuwe cao met u te verkennen op welke
wijze de school als arbeidsorganisatie beter toegerust kan worden voor de
eisen die aan haar worden gesteld. Bij de vormgeving van een eventueel in
de cao op te nemen afspraak is voor mij van belang dat scholen voldoende ruimte
houden om deze via concrete maatregelen gedifferentieerd in te vullen.In de sfeer van concrete maatregelen op instellingsniveau kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan het bieden van scholingsfaciliteiten. Daarbij kan het gaan
om scholing in het belang van de schoolorganisatie tijdens werktijd, maar
ook om compensatie van de loonderving waarmee zij-instromers te maken kunnen
krijgen zolang ze nog niet volledig in het onderwijsproces ingezet kunnen
worden. Het is in dat verband denkbaar dat de in relatie tot zij-instroom
benodigde middelen worden ondergebracht in een scholingsfonds.» Ook
de centrales hebben in hun inzet voor de CAO de fondsgedachte nadrukkelijk
gepresenteerd.We hopen dat de vaste commisie begrip heeft voor het feit dat we niet
kunnen vooruitlopen op het resultaat van de onderhandelingen.De aanpak van het lerarentekort door de plaatsing van onbevoegden voor
de klas is volgens de leden van de SP-fractie een riskante aangelegenheid
en kan een serieuze bedreiging voor de kwaliteit van het onderwijs betekenen.
Zowel de zorg voor leerlingen als het imago van het leraarsberoep kunnen vanwege
deze Interimwet negatief beïnvloed worden, zo menen zij. De leden van
deze fractie dringen erop aan dat de regering zorgdraagt voor een aanvaardbare
kwaliteitsborg.Wij zien in dat het zonder enige waarborg inschakelen van onbevoegden
in het onderwijs riskant is. Dat is dan ook zeker niet onze bedoeling. Met
dit wetsvoorstel en het uitvoeringsbesluit daarvan beogen we zodanige waarborgen
te geven dat zij-instroom in het beroep duidelijk meerwaarde heeft en kwalitatief
zeker verantwoord zal zijn. We willen in dat opzicht nogmaals benadrukken,
zoals ook is aangegeven in het nader rapport naar aanleiding van het advies
van de Raad van State, dat met dit wetsvoorstel structureel een aanvullende
en verantwoorde mogelijkheid wordt geboden voor toetreding tot het leraarschap,
los van eventuele knelpunten op de onderwijsarbeidsmarkt.De leden van de fracties van GPV en RPF vinden het positief dat de regering
haar verantwoordelijkheid neemt om het lerarentekort weg te werken. Dit verheugt
ons.De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat met name door de krappe
onderwijsarbeidsmarkt de kwaliteit van het onderwijs in het geding is. Tot
ons genoegen waarderen zij daarom dat er wordt gezocht naar onder meer het
oplossen van de arbeidsmarktknelpunten. Deze doelstelling kan volgens deze
leden echter niet worden bereikt door meer reguliere instroom in de lerarenopleidingen.
De benodigde leraren dienen veel sneller beschikbaar te zijn. Dit kan huns
inziens worden gerealiseerd door de hier voorgestelde zij-instroom van leraren.
Deze leden stellen met betrekking tot deze oplossingsrichting echter vraagtekens
bij de kwaliteit van het onderwijs, met name ten aanzien van de bekwaamheid
van leraren. Bij de beoordeling van dit wetsvoorstel zoeken zij daarom in
het licht van de kwaliteit van het onderwijs naar een balans tussen de huidige
problematische situatie en de mogelijke oplossingen.De kwaliteit van het onderwijs staat voor ons voorop, zo blijkt ook uit
ons antwoord op vragen van diverse fracties eerder in deze paragraaf. Wij
verwijzen daar kortheidshalve naar.1.a. Aanleiding tot het wetsvoorstelDe leden van de fracties van D66, GPV en RPF vragen de regering of zij
een schatting kan geven van het aantal te verwachten zij-instromers. De leden
van de fractie van D66 vragen dit, mede in aanmerking nemend het bedrag dat
hiervoor is gereserveerd: Mf 8 voor het basisonderwijs en Mf 17,8
voor het vo. Zijn deze bedragen gebaseerd op een schatting van het aantal
te verwachten potentiële zij-instromers? Als het succes groter blijkt
dan verwacht, zijn er dan geen financiële belemmeringen?In paragraaf 1 van deze nota naar aanleiding van het verslag zijn
wij, in reactie op vragen van leden van de SP, in algemene zin ingegaan op
de financiële aspecten. Over de onderbouwing van de bedragen in paragraaf 8
van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel merken wij op, dat wij
voor deze bedragen voorshands zijn uitgegaan van jaarlijks 400 zij-instromende
leraren in het po en 650 zij-instromende leraren in het vo. Verder is ermee
rekening gehouden dat circa 1 000 personen die nu met toepassing van
artikel 33, derde lid, van de WVO in het vo zijn aangesteld, gebruik willen
maken van de mogelijkheden op grond van dit wetsvoorstel.De komende jaren zullen moeten uitwijzen hoe groot de werkelijke belangstelling
is bij schoolbesturen en aspirant-leraren. Op grond van de getoonde belangstelling
tot heden zijn wij evenwel niet pessimistisch.De afgelopen periode hebben wij veel verzoeken om nadere inlichtingen
over het instrument assessment ontvangen. Daarbij waren ook verzoeken van
scholen. Het precieze aantal hebben we niet bijgehouden, temeer ook omdat
voor dit schooljaar in het kader van de uitgevoerde eerste assessments (nog
in een ontwikkelfase) in eerste instantie aspirant-leraren zijn geworven en
de scholen zelf nog niet op dezelfde wijze in beeld waren als mag worden verwacht
vanaf het moment van het van kracht zijn van de wet. We gaan ervan uit dat
in de structurele situatie (na de ontwikkelingsfase) het doorgaans een schoolbestuur
zal zijn dat een aspirant-leraar voor het geschiktheidsonderzoek aanmeldt.De leden van de fractie van D66 vragen, hoeveel lerarenopleidingen belangstelling
hebben getoond voor het uitvoeren van het geschiktheidsonderzoek en scholings-
en begeleidingstraject.In deze fase gaat het nog vooral om een proef met de uitvoering van het
geschiktheidsonderzoek. Bij de ontwikkeling van het geschiktheidsonderzoek,
gericht op het vo, zijn in 3 regio's lerarenopleidingen betrokken geweest,
waarbij het in elk van die regio's ging om hogescholen én universiteiten.
Op 26 april a.s. wordt het assessment ter beschikking gesteld van alle lerarenopleidingen
vo.Bij de ontwikkeling van het geschiktheidsonderzoek, gericht op het po,
zijn hogescholen uit vijf regio's betrokken. Overigens is wel duidelijk dat
lerarenopleidingen, vooral ook in het kader van de in- en doorstroom in de
initiële opleiding, belangstelling hebben voor een daartoe dienstig beoordelingsinstrumentarium.
In deze fase gaat het nog vooral om de uitvoering van het geschiktheidsonderzoek.In de toelichting worden het po en vo met betrekking tot de zij-instroom
in één adem genoemd. De leden van de fracties van GPV en RPF
kunnen zich echter voorstellen dat de verschillen tussen deze beide onderwijssoorten
gevolgen hebben voor de manier waarop de zij-instroom wordt vormgegeven en
willen daarom van de regering weten in hoeverre de voorgestelde maatregelen
met betrekking tot de zij-instroom zowel voor het po als het vo geschikt zijn.Wij nemen aan dat de vraag zich toespitst op het po. Naar ons oordeel
is de maatregel gezien de wettelijke waarborgen en de bijzondere aandacht
die in de assessmentcriteria aan het pedagogische aspect wordt besteed, ook
voor het po geschikt en verantwoord. De assessmentcriteria zullen wel voor
po en vo verschillen. We merken echter wel op dat ertegen moet worden gewaakt
dat het accent hierbij eenzijdig wordt gelegd op het pedagogisch-didactisch
handelen. Vakdeskundigheid is immers ook van groot belang en moet in de totale
procedure voor het po worden vastgesteld.De leden van de SGP-fractie betwijfelen sterk dat personen zonder pedagogisch-didactische
vorming in het algemeen over voldoende kwalificaties en competenties beschikken
om als leraar te worden aangesteld en vragen welke waarde de regering hecht
aan pedagogisch-didactische vorming ten aanzien van het leraarsberoep. Kan
het beroep van leraar, zij het voor enkele jaren, goed worden uitgeoefend
zonder substantiële pedagogisch-didactische vorming?Met de leden van de SGP-fractie zijn wij van mening dat pedagogisch-didactische
bekwaamheden van zeer groot belang zijn bij het uitoefenen van het beroep
van leraar. In het geschiktheidsonderzoek wordt beoordeeld of de zij-instromer
in voldoende mate over die bekwaamheden alsmede over vakdeskundigheid beschikt
om geschikt te worden geacht voor een in feite onmiddellijk ingaand leraarschap.
Waar het ons echter om gaat, is de vaststelling dat aspirant-leraren die bekwaamheden
niet per definitie alleen kunnen aantonen door het overleggen van het bewijs
dat zij een lerarenopleiding met succes hebben afgerond. Ook op andere wijzen
kunnen die bekwaamheden zijn verworven. Het geschiktheidsonderzoek is een
instrument om competenties die buiten het gebaande pad van de lerarenopleiding
zijn verworven, overtuigend over het voetlicht te brengen.De leden van dezelfde fractie vragen of de regering van mening is dat
de voorgestelde zij-instroom in het beroep een gelijkwaardige weg tot het
leraarsberoep is in vergelijking met bijvoorbeeld een doorsnee initiële
opleiding. Zij vragen de regering hierbij nader in te gaan op de veronderstelde
inwisselbaarheid van scholing en werkervaring, zowel wat het vakinhoudelijke
als het pedagogisch-didactische element betreft, alsmede op de vergelijkbaarheid
van de scholingsinspanning.Het zal duidelijk zijn dat wij de weg van zij-instroom in het beroep zien
als een reguliere weg naar het leraarschap, die gelijkwaardig is aan de weg
die leidt via de initiële lerarenopleiding. Duidelijk is evenwel ook
dat het zij-instroomtraject niet geschikt is voor willekeurig welke belangstellende
voor het leraarschap. De instroom in het beroep via zij-instroom zal naar
wij verwachten toenemen, maar structureel aanzienlijk geringer zijn en blijven
dan de instroom via de initiële opleidingen. Het gaat immers om personen
die, zoals al eerder is aangegeven, al heel dicht bij volledige bekwaamheid
zijn en in ieder geval moeten beschikken over een hoog niveau van vakbekwaamheid
willen zij met een redelijke kans op succes kunnen deelnemen aan het geschiktheidsonderzoek.1.b. De verantwoordelijkheid van de centrale overheid;
de noodzaak van wetgeving; reden voor de keuze voor een interimwetDe leden van de PvdA-fractie vinden het terecht dat gekozen is voor een
tijdelijke wet, en dat de, wat zij noemen, voorwaardelijke onderwijsbevoegdheid
uiteindelijk een vaste plek in de rechtspositie van leraren zal krijgen in
de nog in te dienen Wet op het Leraarschap. Is al bekend wanneer de Tweede
Kamer een voorstel van deze wet zal ontvangen, zo vragen deze leden.Het verheugt ons dat de leden van de PvdA-fractie de keuze van een tijdelijke
wet delen. Het moment van indiening van een Wet op het leraarschap valt nog
niet precies aan te geven. We streven naar indiening ruim voor het aflopen
van deze kabinetsperiode.Dezelfde leden stellen vast dat de reeds bestaande mogelijkheid tot ontheffing
van de onderwijsbevoegdheid, zoals neergelegd in artikel 3, zevende lid, van
de Wet op de expertisecentra (WEC) en de artikelen 33, derde lid, en 126,
zevende lid, van de WVO, vooralsnog blijft bestaan. Zij vragen om nader uiteen
te zetten wat op de langere termijn nut en noodzaak van deze regeling is.Handhaving van de mogelijkheden die de genoemde artikelen bieden, achten
we in ieder geval voorlopig nuttig en nodig. Bij gelegenheid van de Wet op
het leraarschap zullen deze mogelijkheden meer ten principale aan de orde
komen.Deze leden van de PvdA-fractie constateren dat de ontheffingsmogelijkheid
vooral voor kortdurende situaties is bedoeld. Zij stellen echter ook vast
dat het in de dagelijkse onderwijspraktijk niet ongebruikelijk is dat het
gebruik van deze mogelijkheid gedurende een reeks van jaren wordt verlengd.
Bestaat er een beeld van, hoe vaak zulke verlengingen aan de orde zijn? En
hoe lang onbevoegden in het onderwijs gemiddeld werken met zo'n tijdelijke
ontheffing?Op grond van artikel 33, derde lid, WVO is in de jaren 1994 t/m 1998 gemiddeld
aan 3 700 personen een ontheffing verleend voor één jaar.
In antwoord op vragen vanuit de Tweede Kamer van april 1999 is de volgende
reeks opgenomen:4 3143 6063 3253 7473 570Het is ons thans niet bekend in hoeveel gevallen het gaat om verlenging
en hoe lang betrokkenen gemiddeld werken met zo'n ontheffing.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of de tijdelijke ontheffing
niet tegelijk met het tot wet verheffen van dit wetsvoorstel aan een maximum
gebonden zou moeten worden, zodat zeker is dat onbevoegd lesgeven in alle
gevallen een tijdelijke zaak is.Het binden aan zo'n maximum ligt op dit moment niet in ons voornemen.
De ontheffing geldt immers al voor maximaal een jaar. Verlenging daarvan is
mogelijk doch vergt telkens expliciet het oordeel van de inspectie. Wij gaan
ervan uit dat de inspectie ook daarbij zorgvuldig zal handelen, zeker nu met
dit wetsvoorstel een extra mogelijkheid wordt geboden om snel en kwalitatief
verantwoord leraren aan een school te benoemen.Past een initiatief zoals dat van de TU Delft, om studenten les te laten
geven in exacte vakken, binnen deze mogelijkheid in de wet, zo vragen de hier
aan het woord zijnde leden aansluitend.Het initiatief van de TU Delft betreft geen zij-instroomtraject, maar
valt binnen de reguliere wet- en regelgeving. Vanwege de tekorten aan leraren
in de bètavakken biedt de TU Delft de mogelijkheid, in samenwerking
met scholen voor vo, om in plaats van een stage een aanstelling te krijgen
(met vrijstelling van de inspectie), waarbij de ULO scholing op maat levert
en de begeleiding «on the job» plaatsvindt. De doelgroep bestaat
uit doctoraalstudenten die de universitaire lerarenopleiding volgen. De opleiding,
dus scholing en werk, vindt voor de helft (21 studiepunten) tijdens de doctoraalfase
plaats en voor de helft na die fase.Daarnaast onderzoekt de TU Delft de haalbaarheid van een project waarbij
docenten van de TU lesgeven in het vo, ondersteund door didactische training,
en een project om niet-ULO studenten les te laten geven tijdens hun doctoraalopleiding,
in de verwachting dat een deel van deze studenten alsnog voor de ULO zal kiezen.
Deze laatste groep zou wellicht op basis van onderwijservaring in aanmerking
kunnen komen voor een zij-instroomtraject.De leden van de VVD-fractie wijzen er andermaal op dat het geheel van
regelgeving (wetten en besluiten) voor afwijkingen en (tijdelijke) vrijstellingen
van benoembaarheidvereisten en bevoegdheden onoverzichtelijke vormen begint
aan te nemen. Zij vragen of het niet mogelijk is om in het kader van het dereguleringsprogramma
meer stroomlijning aan te brengen, artikelen in elkaar te schuiven, besluiten
te herzien en zo tot een overzichtelijker geheel te komen.Wij hebben begrip voor deze vaststelling. Daarom ligt het in de bedoeling
om in het kader van de in voorbereiding zijnde Wet op het leraarschap de hier
bedoelde stroomlijning en betere ontsluiting van de voorschriften zoveel als
mogelijk te doordenken en door te voeren. Voor de korte termijn echter zullen
we door middel van voorlichting de mogelijkheden zo doorzichtig mogelijk presenteren.Ter illustratie vragen de leden van de VVD-fractie, waarom het nodig is
om naast de hier geldende vrijstelling van 2 jaar nog een aparte vrijstelling
te hanteren van 1 jaar voor diegenen die de afstudeerrichting gericht op het
leraarsberoep binnen de universitaire lerarenopleiding hebben gevolgd en waarom
beide vrijstellingen nodig zijn naast de vrijstellingen die reeds voor LIO's
bestaan (het gaat hier immers ook om leraren in opleiding, maar dan post-hoger
onderwijs).In reactie op deze vragen merken wij het volgende op.Bij de zij-instromer in het beroep gaat het om intrede in het beroep;
betrokkenen werken in de regel een groot deel van de tijd.Voor wo-studenten van een afstudeerrichting gericht op het leraarsberoep
is de vrijstelling bepaald op een jaar omdat de periode van beginnend leraar
volgt op het tijdens het doctoraal gestarte scholingstraject voor het leraarsberoep
en daarom een jaar in het algemeen voldoende zal zijn om de benodigde kennis
en vaardigheden nog aan te vullen.De zij-instromer in het beroep wordt niet benoemd in de functie van leraar
in opleiding doch in de functie van leraar. Alleen al om die reden is een
voorziening in de Interimwet noodzakelijk.Op de functie van leraar in opleiding worden studenten van lerarenopleidingen
benoemd als onderdeel van de eindfase van hun studie en ten behoeve van het
behalen van 21 studiepunten voor daarmee samenhangende beperkte taakomvang
en een beperkte periode. Kan de student nadien toch nog niet de studie afronden
en houdt dat mede verband met het leren in de praktijk, dan is het niet uitgesloten
dat hij opnieuw en onder dezelfde beperkingen als LIO wordt ingezet.Een dergelijke voorziening is niet passend voor de zij-instromer in het
beroep. De zij-instromer krijgt maximaal twee jaren de tijd om op basis van
een eenmaal verkregen geschiktheidsverklaring de volledige bekwaamheid te
verwerven. Voor een aantal zij-instromers zal dat een ruime periode blijken
te zijn. De periode is echter zo gekozen dat wie geschikt wordt geacht, dichtbij
volledige bekwaamheid is en voor een groot deel van de week is aangesteld,
ook daadwerkelijk voldoende gelegenheid heeft om de noodzakelijke scholing
en begeleiding af te ronden.Ook vragen de leden van de VVD-fractie, hoe de aparte vrijstellingsgrond
van een jaar onder goedkeuring van de inspectie in de WVO in dit geheel past.Met het wetsvoorstel wordt naast de initiële lerarenopleiding ook
de weg van zij-instroom in het beroep als een reguliere weg naar het leraarschap
gepositioneerd. Met inachtneming van kwaliteitswaarborgen krijgen schoolbesturen
structureel ruimte voor benoeming tot leraar van personen die voor die benoeming
voldoende geschikt blijken maar nog niet volgens de normale benoembaarheidvereisten
bevoegd zijn tot het geven van het bedoelde onderwijs. De weg is gericht op
het verkrijgen van een passende bevoegdheid, waarmee een aanstelling in vaste
dienst niet langer is uitgesloten.De vrijstellingsgrond van een jaar onder goedkeuring van de inspectie
is daarentegen níet bedoeld als reguliere weg naar het leraarschap.
Op grond van artikel 33, derde lid, van de WVO kan onder goedkeuring van de
inspectie telkens voor ten hoogste een jaar van de vereisten worden afgeweken
bij vervanging van een leraar die tijdelijk afwezig is respectievelijk ten
behoeve van vervulling van een vacature die niet terstond door een bevoegde
leraar kan worden vervuld. Artikel 33, derde lid, is dus, wij gaven dit al
eerder aan, een voorziening om aan tijdelijke knelpunten het hoofd te bieden.
De leraar die op die basis is benoemd, komt niet in aanmerking voor een vaste
aanstelling. De WEC en deel II van de WVO bevatten vergelijkbare bepalingen.We verwachten mede om die reden dat een deel van de leraren die nu op
basis van artikel 33, derde lid, zijn aangesteld, gebruik zullen maken van
de mogelijkheden van het voorliggend wetsvoorstel.We hebben niet overwogen om artikel 33, derde lid, WVO op dit moment te
wijzigen of te schrappen. In het kader van de Wet op het leraarschap zullen
besluiten moeten worden genomen over een verdere stroomlijning als bedoeld
in een eerdere vraag van deze leden. Voorts kan de bestaande ontheffingsmogelijkheid
vooralsnog ook een uitkomst bieden voor het inschakelen van personen die werkzaam
zijn buiten het onderwijs en voor een zeer beperkt aantal uren als leraar
werkzaam willen zijn. Voor die personen zou de weg van zij-instroom in het
beroep als bedoeld in het nu voorliggend wetsvoorstel wellicht een onnodig
hoge drempel zijn.Met het voorgaande is naar wij hopen tevens een afdoende antwoord gegeven
op de samenvattende vragen van de leden van de VVD-fractie of voor elk specifiek
geval weer een aparte vrijstellingsgrond in het leven geroepen moet worden
en of niet kan worden volstaan met een enkele algemene vrijstellingsregeling.De leden van de CDA-fractie vinden het -in het verlengde van de Raad van
State- niet helder of dit wetsvoorstel een tijdelijk of een structureel karakter
heeft. Het is een tijdelijke wet, maar niet een tijdelijke wijziging van de
onderwijswetten. Waarom dan geen horizonbepaling? En waarom is gekozen voor
deze weg, waarbij niet de afzonderlijke wetten worden gewijzigd maar een deel
van de relevante onderwijswetten buiten werking wordt gesteld?Het instrument van de zij-instroom in dit wetsvoorstel heeft in beginsel
een structureel karakter, maar de uiteindelijke vormgeving van het instrument staat nog niet vast. Die vormgeving moet worden bepaald bij de
Wet op het leraarschap. Dan ook zal sprake zijn van een in beginsel blijvende
wijziging van de betrokken onderwijswetten. De expiratie van de Interimwet
is geregeld in het slotartikel, waarin is bepaald dat de Interimwet vervalt
op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Zoals blijkt uit de memorie
van toelichting, is dat tijdstip gekoppeld aan de inwerkingtreding van een
Wet op het leraarschap.Overigens is het niet zo dat door de Interimwet een deel van de relevante
onderwijswetten buiten werking wordt gesteld. Het tegendeel is zelfs het geval:
de Interimwet vult de onderwijswetten materieel aan met andere mogelijkheden,
zonder de al bestaande mogelijkheden in te perken of af te sluiten.De leden van de fractie van D66 vernemen graag hoe uiteindelijk de relatie
gelegd zal worden met de Wet op het leraarschap en welke rol de beroepsgroepvorming
en het register voor leraren hierbij spelen. Mede gezien het belang voor de
(open) onderwijsarbeidsmarkt en het aanzien van het beroep van leraar vragen
zij of het de regering zal lukken om nog in deze kabinetsperiode een voorstel
voor een Wet op het leraarschap aan de Kamer voor te leggen.Op dit moment valt nog niet aan te geven op welke wijze de maatregelen
van dit wetsvoorstel worden ingebracht in de Wet op het leraarschap. Wel is
het zoals gezegd ons streven, in deze kabinetsperiode een Wet op het leraarschap
voor te leggen aan het parlement. De onderwerpen beroepsgroepvorming en registratie
die deze leden aanstippen, komen in dat verband zeker aan de orde.Dezelfde leden begrijpen dat enige haast geboden is bij dit wetsvoorstel,
maar hebben met zorg kennisgenomen van het advies van de Onderwijsraad waarin
die raad stelt dat «de termijn waarop in de inwerkingtreding van de
wet is voorzien en het daarmee samenhangende tempo van voorbereiding, er mede
oorzaak van zijn dat op onderdelen essentiële inhoudelijke aspecten van
de verschillende fasen van het traject van zij-instroom ontbreken dan wel
onduidelijk zijn. Van belang acht de Raad bijvoorbeeld de wijze waarop en
de condities waaronder het geschiktheidsonderzoek zal worden uitgevoerd. Het
wetsvoorstel zelf biedt hierover geen helderheid». De leden van de fractie
van D66 verzoeken de regering om een reactie op dit citaat en met name op
de laatste twee zinnen. Het lijkt deze leden namelijk van groot belang dat
het wetsvoorstel zelf inhoudelijke handvatten biedt voor de waarborg van de
kwaliteit van de leraar. Inderdaad is haast geboden bij dit wetsvoorstel.
Zoals hiervoor in paragraaf 1 al werd opgemerkt naar aanleiding van vragen
van de leden van de fractie van GroenLinks, biedt het wetsvoorstel immers
instrumenten die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het verminderen
van tekorten op de onderwijsarbeidsmarkt. Wij menen dat deze snelheid van
handelen niet heeft geleid tot onnodige risico's. Inmiddels is er immers meer
zicht op, wat de Onderwijsraad noemt, de wijze waarop en de condities waaronder
het geschiktheidsonderzoek zal worden uitgevoerd. We verwijzen daarvoor naar
bijgevoegde notitie over de AMvB. Wij zijn van mening dat het zeker verantwoord
is om nu het traject van wetgeving door te zetten om te voorkomen dat een
belangrijke mogelijkheid om het lerarentekort te bestrijden ons uit handen
wordt genomen, waardoor we op zijn minst kostbare maanden zouden verliezen.Overigens wijzen we er nog op dat de adviesronde over het wetsvoorstel
ertoe heeft geleid dat nu (zie artikel 4, vierde lid) in het wetsvoorstel
meer inzicht wordt geboden in aard en strekking van het geschiktheidsonderzoek.De leden van de SGP-fractie hebben ten aanzien van de directe instroom
van personen uit een andere beroepsgroep in het leraarsberoep zorgen over de kwaliteit van het onderwijs, met name het speciaal en primair
onderwijs.Met ons antwoord op eerdere vragen over de kwaliteit van het onderwijs
(zie paragraaf 1) en met het beschikbaar komen van de notitie over de
hoofdlijnen van de concept-uitvoeringsregeling hopen wij een groot deel van
de aarzelingen van deze leden te hebben kunnen wegnemen.Dezelfde leden zien in dat personen uit een andere beroepsgroep een nuttige
aanvulling op het huidige onderwijs kunnen zijn. Daaraan zou met name in het
vo en de bve-sector vorm kunnen worden gegeven door een soort gastleraarschap
in het leven te roepen, zo suggereren zij. Gastleraren zouden dan naast de
uitoefening van hun beroep en zonder substantiële additionele scholing
de mogelijkheid moeten krijgen om in aanvulling op lessen van reguliere docenten
vanuit hun praktijkervaring in het onderwijs actief te zijn.Met deze leden zijn wij van mening dat het gastleraarschap een nuttige
aanvulling kan zijn. Ook wij streven ernaar om meer personen uit ander sectoren
die iets aan het onderwijs kunnen toevoegen regelmatig voor een beperkt deel
van hun weektaak bij het onderwijs te betrekken. Op die personen heeft dit
voorstel echter geen betrekking. Elders in deze nota gaan we op dit punt nader
in.Het doet ons deugd dat de leden van de SGP-fractie met het voorliggende
wetsvoorstel kunnen instemmen in het licht van de arbeidsmarktproblematiek
voor het vo. Terecht stellen deze leden vast dat de aantrekkelijkheid hiervan
blijkt uit enkele recente initiatieven in het onderwijsveld. Maar wij benadrukken
dat het wetsvoorstel niet, zoals deze leden doen, kan worden getypeerd als
een tijdelijke noodoplossing.2. Het traject vanaf aanmelding van de zij-instromer totaan
verkrijging van een WHW-getuigschriftDe leden van de PvdA-fractie vragen de regering om nog eens de doelgroepen
waar het wetsvoorstel voor is bedoeld, nader te omschrijven.We maken, met deze leden, onderscheid tussen enerzijds personen die feitelijk
vanuit een andere sector van de arbeidsmarkt willen overstappen naar het onderwijs
of willen overstappen van de ene onderwijssector naar de andere en die de
daartoe vereiste bevoegdheid willen behalen, en anderzijds personen die vanuit
het werk dat ze in een andere sector willen verrichten voor een beperkt deel
van de weektaak een bijdrage aan het onderwijs willen leveren.Voor de eerste categorie, diegenen die een overstap naar of binnen het
onderwijs willen maken, biedt het wetsvoorstel een efficiënte route.
Maar voor de tweede categorie, die men wel eens die van de «kleine baantjes»
noemt, is die route wellicht een te grote belemmering. In de veronderstelling
dat het verschijnsel van de «kleine baantjes» zich vooral in het
vo zal voordoen, menen wij dat toegang tot het beroep op grond van artikel
33, derde lid, van de WVO (in afwachting van de Wet op het leraarschap) vooralsnog
de beste mogelijkheid biedt.Verder vragen deze leden of het wetsvoorstel ook gaat gelden voor de speciale
scholen voor basisonderwijs. Zo ja, welke extra eisen zullen er in het assessment
voor deze groep worden opgenomen? Krijgen zij-instromers die naar het speciaal
onderwijs willen, meer tijd om hun definitieve bevoegdheid te behalen dan
de in het wetsvoorstel genoemde twee jaar?Uit artikel 1, onderdeel b, van het wetsvoorstel blijkt dat de scholen
waarop het wetsvoorstel betrekking heeft, ook kunnen zijn speciale scholen
voor basisonderwijs als bedoeld in de Wet op het primair onderwijs. Voorts
merken we op dat het niet de bedoeling is dat zij-instromers die naar het
speciaal onderwijs willen gaan, meer tijd krijgen dan de genoemde
twee jaar. Wel is het denkbaar dat bij bijzondere omstandigheden de inspectie
aan het bevoegd gezag kan toestaan dat de periode met ten hoogste de helft
wordt verlengd. Dit is bepaald in artikel 2, tweede lid, van het wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie wijzen op particuliere initiatieven die ontplooid
worden om gericht te zoeken naar mensen voor vervanging en (her)intreding
in het onderwijs, waarbij een maatwerkbenadering van arbeidsvoorwaarden wordt
geboden. Zij zijn positief over deze initiatieven, maar constateren tevens
dat nogal wat onderwijsregels de werkzaamheden belemmeren. Zij wijzen daarbij
op de regels rond het Vervangingsfonds. In dit verband wijzen deze leden er
onder meer op, dat zij al veel langer hebben gepleit voor een drempelloze
inschakeling van uitzendarbeid in het onderwijs. Hiervan lijkt nog steeds
geen sprake. Zij vragen hoe de regering deze initiatieven beoordeelt, en hoe
zij aankijkt tegen de drempels die nog steeds hiervoor bestaan.Ook wij staan positief tegenover de initiatieven vanuit de uitzendbranche
om een bijdrage te leveren aan de bestrijding van het lerarentekort. We gaan
er vanuit dat het Vervangingsfonds over zal gaan tot aanpassing van het reglement,
zodanig dat ook uitzendkrachten die vervangingswerk verrichten voor een (nader
te bepalen) vergoeding in aanmerking komen. In de SCOW is immers overeenstemming
bereikt over de invulling van uitzendkrachten in het PO, VO en BVE. De SCOW
is van mening dat sociale partners op decentraal niveau afspraken moeten maken
die bewerkstelligen dat de arbeidsvoorwaarden van uitzendkrachten in het onderwijs
gelijkwaardig zijn aan die voor het regulier personeel. Deze voorwaarden dienen
nog nader te worden uitgewerkt, maar deze uitwerking brengt naar onze mening
geen belemmering met zich mee om het reglement van het Vervangingsfonds aan
te passen, zodat tot vergoeding van uitzendkrachten door het Vervangingsfonds
kan worden overgegaan.Over de BTW-kwestie, waarvoor de leden van de VVD-fractie eveneens aandacht
vragen, is op 20 januari jl., kenmerk 299 000 5460, in antwoord
op vragen van het lid Van Bommel geantwoord dat «het terugvorderen van
of anderszins compenseren van BTW over lesuurtarieven een kwestie is die de
Minister van Financiën regardeert. Reguliere onderwijsactiviteiten zijn
niet belast met BTW. Onderzoek hiernaar is nog gaande en op korte termijn
zullen wij u hierover nader informeren».2.a. Hoe komt men in beeld als zij-instromerDe leden van de PvdA-fractie vragen of het onlangs door de Besturenraad
Protestants Christelijk Onderwijs (BPCO) gelanceerde initiatief om onbevoegden
te werven voor het onderwijs past binnen de randvoorwaarden van dit wetsvoorstel.
Zo nee, waar wijkt het plan af? Zal dit betekenen dat afspraken die binnen
het kader van het plan van de BPCO nu worden gemaakt, bij inwerkingtreding
van het onderliggende wetsvoorstel illegaal zullen zijn geworden?Het plan van de Besturenraad houdt in dat personen, afkomstig uit een
ander beroep en in het bezit van minimaal een HO-diploma, zich binnen één
jaar kunnen laten omscholen tot het beroep van leraar. In dat jaar volgen
de kandidaten (aanvullende) scholing en staan zij voor de klas. Na het afronden
van het scholingstraject verwerven de zij-instromers een onderwijsbevoegdheid
waarmee zij in vaste dienst van de school kunnen treden.Het plan wordt gerealiseerd binnen de huidige wettelijke mogelijkheden,
dat wil zeggen dat de betrokkenen zijn ingeschreven aan een lerarenopleiding
en gelijktijdig werken in het vo op grond van de ontheffingsmogelijkheid ex
artikel 33, derde lid, van de WVO. Deze mogelijkheid blijft ook na inwerkingtreding
van de Interimwet legaal.Aspirant-voorwaardelijk bevoegden kunnen hun wens kenbaar maken bij een
bevoegd gezag of bij een instelling waar een assessment kan worden afgenomen.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of niet ook de Arbeidsbureaus
of uitzendbureaus hierin een functie zouden moeten kunnen vervullen. Is het
niet van belang, zo vragen deze leden, dat aanstaande voorwaardelijk bevoegden
op zo veel mogelijk plaatsen voor aanmelding terechtkunnen?Wij hebben het initiatief genomen om te komen tot een betere matching
van vraag en aanbod van zij-instromers in het beroep. We streven naar een
voorziening die een regionale basis heeft. Overigens is ons voornemen om binnen
afzienbare termijn een wetsvoorstel in te dienen dat expliciet uitdrukking
geeft aan de mogelijkheid voor schoolbesturen ook leraren in het onderwijs
in te schakelen die niet niet aan de school zijn benoemd maar bijvoorbeeld
werken via een uitzendorganisatie. In het kader van dat wetsvoorstel bezien
we ook de relatie tot de beoogde regelgeving voor de zij-instroom.Ook vragen deze leden zich af hoe sterk de binding moet zijn met een bepaald
bevoegd gezag om tot een assessment-procedure te worden toegelaten. Hoe moet
een potentiële zij-instromer, die niet een specifieke school of schoolbestuur
op het oog heeft, aan een bevoegd gezag komen dat bereid is in zijn voorwaardelijke
bevoegdheid te investeren?We wijzen er op dat in dit geval onderscheid moet worden gemaakt tussen
het schoolbestuur dat betrokken is bij het geschiktheidsonderzoek enerzijds
en de werkgever die partij is in de scholings- en begeleidingsovereenkomst
anderzijds. Artikel 4, eerste lid, van het wetsvoorstel bepaalt dat de lerarenopleiding
bij het geschiktheidsonderzoek het aanvragend bevoegd gezag betrekt dat tot
benoeming wil overgaan. In het geval het geschiktheidsonderzoek wordt aangevraagd
door de aspirant-leraar zelf, wordt door de lerarenopleiding een schoolbestuur
betrokken in overeenstemming met de aspirant-leraar. Met dat laatste schoolbestuur
heeft de aspirant-leraar geen arbeidsovereenkomst; dat bestuur is dus niet
de werkgever die bereid is te investeren in diens, zoals deze leden het noemen,
voorwaardelijke bevoegdheid. Een arbeidsovereenkomst is wel noodzakelijk voor
het verdere traject. De zij-instromer kan dat traject immers alleen afronden
als er een scholings- en begeleidingsovereenkomst is, waarin hijzelf partij
is en zijn werkgever en een lerarenopleiding de andere partijen zijn. Het
is de verantwoordelijkheid van betrokkene zelf om zo'n werkgever te vinden.
In dit verband wezen wij er hiervoor in reactie op eerdere vragen van de leden
van de PvdA-fractie op, dat we het initiatief hebben genomen om te komen tot
een betere matching van vraag en aanbod.Krijgt een bevoegd gezag met zo'n «losse» band met een zij-instromer
een vergoeding voor het mee-beoordelen van de geschiktheid van een zij-instromer,
vragen dezelfde leden?Tussen de geïnteresseerde aspirant-leraren en het bevoegd gezag met
de hier bedoelde losse band, kunnen afspraken worden gemaakt, waarbij het
bevoegd gezag van de leraar een bepaalde vergoeding verlangt voor zijn diensten.In het voorstel van de BPCO verplicht een zij-instromer zich ertoe om
ten minste drie jaar bij het bevoegd gezag dat hem bijstaat in dienst te blijven,
zo merken de leden van de PvdA-fractie op. Is de regering van plan een dergelijke
bepaling in dit wetsvoorstel over te nemen? Is het niet belangrijk dat scholen
die zo'n inspanning leveren, daar ook rendement van hebben?Wij zijn dat niet van plan. Het is aan werkgever en werknemer om zo nodig
daarover samen afspraken te maken. De wetgever heeft naar onze mening op dat
punt geen rol.De leden van de fractie van D66 hebben er zorgen over of de scholen en
met name het po – waar men al haast geen vervangers meer kan krijgen –
wel de menskracht in huis hebben om een zij-instromer adequaat te begeleiden.
In alle gevallen zal begeleiding van de zij-instromer gewaarborgd moeten zijn,
zo menen zij.Wij onderschrijven volledig de mening van deze leden dat de adequate begeleiding
gewaarborgd moet zijn. Daarom is in artikel 5 van het wetsvoorstel de verplichting
opgenomen om een scholings- en begeleidingsovereenkomst te sluiten. Wij merken
verder op dat, zoals al gezegd, voor de eerste vier schooljaren na inwerkingtreding
van deze wet wordt voorzien in extra middelen voor de begeleiding.De leden van de SP-fractie vinden het essentieel om te benadrukken dat
het bij de Interimwet gaat om de plaatsing van onbevoegden voor de klas. Dit
is alleen al precair in verband met de negatieve gevolgen die het kan hebben
op het imago van het leraarsberoep en tevens in verband met de zittende leraren,
waaraan weinig respect wordt getoond, zo merken zij op. In hoeverre is het
voor scholen mogelijk om een aspirant-leraar naar huis te sturen wanneer blijkt
dat de persoon in kwestie niet geschikt wordt bevonden voor het leraarsberoep?Ook de leden van de fracties van GPV en RPF willen weten welke mogelijkheden
het bevoegd gezag van scholen ter beschikking staan om het dienstverband met
een zij-instromer zonodig te beëindigen.We willen benadrukken dat met het wetsvoorstel wordt beoogd om personen
die dichtbij een volledige bekwaamheid zijn, al in het onderwijs aan te stellen.
Het geschiktheidsonderzoek biedt daarvoor een kwaliteitswaarborg. Blijkt tijdens
het traject van scholing en begeleiding dat de aspirant-leraar toch ongeschikt
is voor het leraarschap, dan is het mogelijk om het tijdelijk dienstverband
te beëindigen, volgens de gewone regels bij beëindiging van tijdelijke
dienstverbanden. Ook is het nog denkbaar om daarover afspraken te maken in
de overeenkomst, bedoeld in artikel 5 van het wetsvoorstel.We hechten er overigens aan te benadrukken dat wij er niet vanuit gaan
dat de zij-instroom in het beroep negatieve gevolgen heeft voor het imago
van het beroep. We delen dan ook niet de opvatting dat met dit voorstel weinig
respect zou worden getoond aan de zittende leraren.De leden van de SP-fractie vragen welke verschillende scenario's er zijn
te schetsen waaruit blijkt wat voor effecten de uitvoeringsregeling heeft.We houden, zoals gezegd in het begin van paragraaf 1.a, rekening
met jaarlijks circa 1 050 zij-instromers, waarvan circa 400 in het po.
Ervaring zal moeten uitwijzen in hoeverre die verwachting gerechtvaardigd
is.De leden van de fracties van GPV en RPF constateren dat er ondanks de
maatregelen van de afgelopen jaren nog steeds een verschil bestaat in salariëring
tussen het onderwijs en andere sectoren, en wel in het nadeel van het onderwijs.
In hoeverre zal de salarispositie van docenten een belemmering vormen voor
potentiële zij-instromers en scholen om daadwerkelijk van de voorgestelde
regeling gebruik te maken?In de afgelopen jaren is veel geïnvesteerd in de beginsalarissen
van leraren. Dit heeft er toe geleid dat deze salarissen op z'n minst concurrerend
zijn met de beginsalarissen voor hoger opgeleiden in andere arbeidsmarktsectoren.
Overigens kunnen ook andere onderdelen van de arbeidsvoorwaarden de keuze
voor een baan in het onderwijs in positieve zin beïnvloeden. Te denken
valt hierbij aan de mogelijkheden die het onderwijs biedt voor deeltijdarbeid,
kinderopvang en het sparen van ADV-verlof.Naast een verhoging van de beginsalarissen is in het kader van de lopende
CAO het carrièrepatroon voor leraren die zijn aangesteld op een functie
in schaal 9, 10 of 11, verkort met twee jaar en voor leraren die zijn aangesteld op een functie in schaal 12 met een jaar, door het opheffen
van de zogeheten periodiekenstop. Met deze maatregel is de lengte van de carrièrepatronen
teruggebracht tot 22 à 23 jaar. Ondanks deze verbetering is het carrièrepatroon
voor leraren relatief lang en kan dit carrièrepatroon een belemmering
vormen voor potentiële zij-instromers. Andere arbeidsvoorwaardelijke
aspecten die de keuze voor een baan in het onderwijs in negatieve zin kunnen
beïnvloeden, zijn het rigide karakter van deze carrièrepatronen
door het automatisme in de toekenning van de periodieke verhogingen binnen
het carrièrepatroon en de beperkte promotiemogelijkheden binnen het
leraarsberoep. Wat betreft het eerste aspect zijn in de lopende CAO afspraken
met de werknemersorganisaties gemaakt over de invoering van beloningsdifferentiatie
op basis van een beoordeling van het functioneren. Dit als onderdeel van de
invoering van integraal personeelsbeleid. De verruiming van de promotiemogelijkheden
binnen het leraarsberoep is één van de voorstellen in onze inzet
voor de lopende CAO-onderhandelingen.De leden van de SGP-fractie vragen waarom het noodzakelijk is dat er een
bevoegd gezag is dat bereid is om een zij-instromer mede te beoordelen op
diens geschiktheid. In hoeverre is het afnemen van geschiktheidsonderzoek
afhankelijk van de medewerking van een onderwijsinstelling?Wij antwoorden dat het geschiktheidsonderzoek meer omvat dan alleen het
assessment. Zie artikel 4 van het wetsvoorstel, waarin de diverse componenten
worden onderscheiden: de beoordeling of men voldoende relevante opleiding
en ervaring «meeneemt», vervolgens het eigenlijke assessment,
en tenslotte de vaststelling welke scholing en begeleiding nog noodzakelijk
zijn. Het geschiktheidsonderzoek wordt als geheel uitgevoerd onder verantwoordelijkheid
van een HO-instelling, maar het bestuur van die instelling moet daarbij betrekken
het bevoegd gezag van de school omdat vanuit de expertise van de school een
bijdrage kan worden geleverd aan een goede beoordeling van de geschiktheid
van de aspirant-leraar voor de beoogde werkzaamheden. Dat heeft toegevoegde
waarde. Maar zoals gezegd, blijft de lerarenopleiding verantwoordelijk voor
het geschiktheidsonderzoek.Verder zien is het bevoegd gezag van de school ook betrokken op het punt
van vaststelling van noodzakelijk te achten scholing en begeleiding. Temeer
indien het bevoegd gezag vervolgens zelf ook partij is in de tripartite-overeenkomst,
bedoeld in artikel 5 van het wetsvoorstel.De leden van de SGP-fractie vragen of er per definitie ontslag volgt als
aan de bevoegdheidsvereisten niet binnen de zij-instroomperiode van maximaal
twee jaren is voldaan. Gezien de huidige arbeidsmarktsituatie mag volgens
deze leden worden aangenomen dat de scholen niet staan te springen om hieraan
mee te werken. Daarom vragen deze leden om expliciet aandacht te besteden
aan het te verwachten materiële effect van de voorgestelde regeling.Wij merken op dat wie binnen de periode van de tijdelijke benoeming er
niet in slaagt te voldoen aan de volledige bekwaamheidseisen en ook geen beroep
kan doen op toepassing van artikel 2, tweede lid tweede volzin (de inspectie
kan in bijzondere omstandigheden verlenging toestaan), van het wetsvoorstel
geen vast dienstverband kan krijgen voor de werkzaamheden waarop de periode
van zij-instroom betrekking had. Het is aan het bevoegd gezag om te beslissen
of het dienstverband toch kan worden voortgezet, maar dan wel voor een andere
functie dan die van leraar.Voor de verwachtingen over het aantal zij-instromers verwijzen wij naar
onze opmerkingen daarover in het begin van paragraaf 1.a.2.b. Toelating tot het assessmentDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af hoe de verhouding komt te
liggen in de weging van opleiding en praktijkervaring van aspirant-zij-instromers.
Toelating tot het leraarsvak zonder hoger-onderwijsdiploma zal niet mogelijk
zijn; is toelating zonder enige relevante praktijkervaring wel mogelijk?Uit artikel 4, tweede lid onder a, van het wetsvoorstel blijkt dat het
geschiktheidsonderzoek in de eerste fase de beoordeling omvat of de gevolgde
opleiding en de maatschappelijke of beroepservaring van betrokkene, in onderlinge
samenhang bezien, van voldoende belang zijn in verhouding tot de beoogde werkzaamheden
aan een school. Het kan daarom in beginsel inderdaad zo zijn dat iemand met
een HO- getuigschrift en relevante maatschappelijke ervaring maar zonder relevante
praktijkervaring wordt toegelaten tot het assessment. Het assessment zal vervolgens
moeten uitwijzen of betrokkene uiteindelijk voldoende geschikt is om, met
een traject van scholing en begeleiding, binnen twee jaar de volledige bevoegdheid
te verwerven.Overigens wijzen we erop dat in artikel 4, derde lid onder b, van het
wetsvoorstel is bepaald onder welke voorwaarden ook bezitters van getuigschriften
secundair beroepsonderwijs tot het geschiktheidsonderzoek kunnen worden toegelaten.Dezelfde leden vragen of het tot de mogelijkheden behoort dat een potentiële
zij-instromer over een zodanige combinatie van praktijkervaring en opleiding
beschikt, dat hij onmiddellijk, zonder verdere scholing, in aanmerking kan
komen voor een onderwijsbevoegdheid.In beginsel is het mogelijk dat zij-instromers zodanig bekwaam blijken
te zijn dat zij geen verdere scholing nodig hebben om voor een onderwijsbevoegdheid
in aanmerking te komen. We hebben het dan waarschijnlijk over een enkele witte
raaf en gaan er in het algemeen wel vanuit dat zeker in het begin van het
leraarschap in ieder geval een goede en gerichte begeleiding van groot belang
zal zijn.De leden van de VVD-fractie hebben vragen over de rol van de scholen bij
het geschiktheidsonderzoek en het assessment en over eventuele nadere eisen
vanuit het bevoegd gezag daarbij. Het bevoegd gezag heeft blijkens de memorie
van toelichting invloed op de uitslag van het assessment en daarmee op de
lengte van het opleidingstraject. Een ander bevoegd gezag zou anders geoordeeld
kunnen hebben. Deze leden vragen of dit juridisch niet tot gevolg heeft dat
het assessment slechts waarde heeft voor de benoeming op dezelfde school die
het assessment heeft uitgevoerd en dus niet als algemeen bewijs van geschiktheid
voor de tijdelijke benoeming aan willekeurig welke school.In antwoord op deze vragen merken wij het volgende op.Op de rol van het bevoegd gezag bij het geschiktheidsonderzoek zij wij
al ingegaan aan het slot van paragraaf 2.a, in antwoord op vragen daarover
van de leden van de SGP-fractie. Wij voegen daaraan nog het volgende toe.Centraal hierin staan de expertise en de verantwoordelijkheid van de lerarenopleiding.
Het is de lerarenopleiding onder verantwoordelijkheid waarvan uiteindelijk
een geschiktheidsverklaring wordt afgegeven. Zo is het ook uiteindelijk de
lerarenopleiding die volgend op het bekwaamheidsonderzoek het getuigschrift
afgeeft waaraan de onderwijsbevoegdheid is verbonden. Verder moet het geschiktheidsonderzoek
zo zijn ingericht (artikel 4, vijfde lid, van het wetsvoorstel) dat ook zijn
betrokken vertegenwoordigers van leraren in het desbetreffende vakgebied niet
zijnde personeelsleden van het bevoegd gezag dat is betrokken bij het geschiktheidsonderzoek.
De assessoren die onder verantwoordelijkheid van deze lerarenopleiding bij
de uitvoering van het assessment zijn betrokken, moeten mede
acht slaan op het oordeel van het bevoegd gezag. Dat bevoegd gezag heeft een
belangrijke maar afgeleide rol, die niet dezelfde is als die van de lerarenopleiding,
zoals eerder al is uiteengezet. Zo kan het bevoegd gezag betrokken zijn bij
het bepalen van de benodigde scholing en begeleiding.Daarom kan niet op goede gronden worden gesteld dat het assessment alleen
waarde heeft voor de benoeming aan dezelfde school die betrokken is bij het
assessment. Dat dit zo is, blijkt overigens ook uit het feit dat in het wetsvoorstel
rekening is gehouden met de situatie dat zich nog geen bevoegd gezag heeft
aangediend waarbij de betrokkene onderwijstaken zou kunnen uitvoeren. De aspirant-leraar
moet toch voor het assessment in aanmerking kunnen komen.Het oordeel uit het assessment wordt mede bepaald door het oordeel van
dat «ongebonden» bevoegde gezag, en heeft gelding naar alle scholen
waar betrokkene zich zou vervoegen. De afgegeven geschiktheidsverklaring is
niet alleen verzilverbaar bij de school die bij het assessment was betrokken.Naar aanleiding van de vraag of het bevoegd gezag nog nadere eisen mag
stellen aan de geschiktheid naast de eisen die de lerarenopleiding stelt,
merken wij op dat onderscheid moet worden gemaakt tussen eisen bij de bepaling
van de geschiktheid enerzijds en eisen die kunnen worden gesteld bij de beslissing
over de benoeming van personen die reeds beschikken over een getuigschrift
waaraan een onderwijsbevoegdheid is verbonden of een geschiktheidsverklaring
anderzijds. Voor afgifte van de onderwijsbevoegdheid of de geschiktheidsverklaring
draagt de lerarenopleiding uiteindelijk de verantwoordelijkheid. Voor benoeming
heeft het schoolbestuur een exclusieve verantwoordelijkheid.De leden van de VVD-fractie informeren ook, waarom er in dit verband niet
voor is gekozen om benoeming en assessment los te koppelen. Hierbij kunnen
geïnteresseerden een assessment aan een lerarenopleiding volgen, waarna
zij een school kunnen uitzoeken die bereid is hen tijdelijk te benoemen op
de voorwaarden van het assessment (of wellicht, tegen andere voorwaarden).
Uiteraard is het ook dan van belang om de wensen van het afnemend veld te
betrekken bij de assessment-criteria. Dat kan bijvoorbeeld door inspraak van
besturenbonden bij het opstellen van de assessment-criteria, zo merken deze
leden op.Zoals uit het antwoord op de vorige vraag blijkt, zijn benoeming en assessment
niet onlosmakelijk met elkaar verbonden. Geïnteresseerden kunnen zich
onderwerpen aan een assessment bij een lerarenopleiding om vervolgens een
werkgever te zoeken die bereid is hen tijdelijk te benoemen overeenkomstig
de condities van het assessment, te weten de noodzakelijk geachte scholing
en begeleiding. Wat de betrokkenheid van het veld betreft bij de vaststelling
van de assessmentcriteria merken wij op dat het uitvoeringsbesluit waarin
die criteria zullen zijn opgenomen, en waarvan de hoofdlijnen zijn geschetst
in de notitie bij deze nota, onderwerp van overleg is met het onderwijsveld.Ook vragen de leden van de VVD-fractie of er naast het maximum van 2 jaar
nog een minimum wordt gesteld aan de te volgen scholing, en zo niet, of het
dan in principe ook mogelijk is dat uit het assessment volgt dat betrokkene
geen scholing meer hoeft te volgen en meteen een vaste benoeming kan krijgen.Het wetsvoorstel bepaalt in artikel 2, tweede lid, dat de benoeming geschiedt
voor ten hoogste twee aaneengesloten schooljaren. Uit artikel 3 blijkt dat
alleen aan degene die blijkens een geschiktheidsonderzoek voldoende geschikt
wordt geacht voor het beroep van leraar en in staat moet worden geacht binnen
die periode van maximaal twee jaar met goed gevolg deel te nemen aan het bekwaamheidsonderzoek,
een geschiktheidsverklaring wordt afgegeven. In alle gevallen zal dus een bekwaamheidsonderzoek moeten plaatsvinden. Wel kan het in uitzonderlijke
gevallen zo zijn, dat iemand vrijwel direct aansluitend op het assessment
het bekwaamheidsonderzoek aflegt. Dat onderzoek kan de formele constatering
zijn dat er geen punten zijn waarvoor betrokkene zich behoeft te laten scholen,
zodat niets in de weg staat aan afgifte van het getuigschrift.De leden van de CDA-fractie vragen waarop de regering haar mening baseert
dat het geschetste traject tot verkrijging van het WHW-getuig- schrift voldoende
moet zijn om de geschiktheid vast te stellen en vast te stellen welke aanvullende
opleiding nodig is.Wij gaan er vanuit dat deze leden in het bijzonder doelen op de verwachte
omvang van het assessment. Naar ons oordeel kan de contacttijd tussen de aspirant-leraar
en zijn assessoren waar het gaat om het assessment in enge zin, relatief beperkt
zijn. Assessment is een ook in andere sectoren beproefd instrument om vast
te stellen of personen die in een sollicitatieprocedure geschikt lijken voor
de functie waarop zij solliciteren ook werkelijk voldoende geschikt zijn en
over voldoende ontwikkelingsmogelijkheden beschikken om zich snel en goed
in de verlangde functie te ontwikkelen. In het assessment in enge zin worden
dan in een halve of hele dag in simulaties en/of authentieke situaties het
gedrag en de potenties van de kandidaat beoordeeld. We zijn ons ervan bewust
dat de hele procedure (van eerste intake, bèoordeling van het port-folio
tot en met de uitreiking van de geschiktheidsverklaring) meer tijd in beslag
neemt.De leden van de fractie van D66 vragen af wat de criteria zijn bij de
beoordeling van de relevantie van de genoten HO-opleiding van de zij-instromer
en informeren of deze criteria worden opgenomen in het uitvoeringsbesluit.Voor het antwoord op deze vraag verwijzen wij naar de bij deze nota gevoegde
notitie over de hoofdlijnen van de concept-AMvB.2.c. KerncompetentiesHet maatschappelijk draagvlak voor dit wetsvoorstel staat of valt met
de kwaliteit van het assessment, herhalen de leden van de PvdA. Zij willen
daarom graag nadere toelichting op de zinsnede in de memorie van toelichting
dat «bij de vaststelling van [de bekwaamheidseisen] in een uitvoeringsregeling
onderscheid gemaakt kan worden tussen schoolsoorten». Deze leden zijn
van mening dat onderscheid in de vormgeving van het assessment tussen verschillende
schoolsoorten noodzakelijk is om voldoende kwaliteit te waarborgen, bijvoorbeeld
omdat de omgang met jongere kinderen wezenlijk verschilt van de omgang met
leerlingen in het vo. Dat kan betekenen dat zwaardere eisen op het gebied
van pedagogiek en didactiek moeten worden gesteld aan zij-instromers in het
basisonderwijs. Zij vragen wat de regering hiervan vindt en of een nadere
uitwerking kan worden gegeven.Inderdaad zal er onderscheid in de vormgeving van het assessment nodig
zijn tussen de verschillende schoolsoorten. Evenals de leden van PvdA-fractie
zijn wij van mening dat de omgang met jonge kinderen andere eisen stelt dan
de omgang met leerlingen in het vo. De assessmentcriteria voor het po omvatten
ook bijzondere, aan het functioneren in het po gekoppelde eisen op het gebied
van pedagogiek en didactiek. Die assessmentcriteria worden in het uitvoeringsbesluit
opgenomen en worden aangeduid in de bij deze nota gevoegde notitie over de
hoofdlijnen daarvan. We merken daarbij overigens nog wel op dat het bij de
beoordeling van de geschiktheid voor het leraarschap in het po zeker ook gaat
om vakinhoudelijke deskundigheid. Verwacht mag worden dat personen die opteren
voor een leraarschap in het vo, dat in veel gevallen zullen doen op grond
van onder meer een opleiding die vakinhoudelijk aansluit bij het vak
dat zij in het vo willen we verzorgen. Voor wie opteren voor een leraarschap
in het po zal dat, vanwege de veelheid aan vakinhouden in dat onderwijs, mogelijk
minder snel het geval zijn. Om die reden zal in het geschiktheidsonderzoek
gericht op het po in het bijzonder ook de vakdeskundigheid op het gebied van
taal en rekenen worden beoordeeld. In meergenoemde AMvB wordt daartoe een
voorschrift opgenomen.De leden van de PvdA-fractie hechten aan een zo breed mogelijk draagvlak
voor dit wetsvoorstel in de onderwijspraktijk. Zij vragen of de werkgevers-,
werknemers-, ouder- en leerlingorganisaties zijn betrokken bij de ontwikkeling
van kerncompetenties en bij de vaststelling van het uiteindelijke assessment.Binnenkort zal onderwijskundig overleg worden gevoerd over het concept-uitvoeringsbesluit,
waarvan de hoofdlijnen zijn geschetst in de notitie bij deze nota. Dat uitvoeringsbesluit
zal de «kerncompetenties» en de overige voorschriften voor het
assessment regelen. De «kerncompetenties» zijn van de startbekwaamheidseisen
afgeleid, die voor veel lerarenopleidingen al richtinggevend zijn.Dezelfde leden benadrukken te hechten aan de objectiviteit van het assessment.
De criteria moeten helder, inzichtelijk en landelijk breed gedragen zijn.We delen deze opvatting en zijn van mening dat we erin zijn geslaagd om
in de bijgevoegde notitie ook overeenkomstig dat uitgangspunt tot goede criteria
te komen.De leden van de PvdA-fractie zijn verder van mening dat voorwaardelijk
bevoegden regelmatig in de praktijk van het lesgeven moeten worden gevolgd
en beoordeeld; zij achten het onvoldoende als daar slechts een mogelijkheid
toe zou bestaan. Zij vragen hoe zou zo'n verplichting het beste vorm kan worden
gegeven.De overeenkomst, bedoeld in artikel 5 van het wetsvoorstel, zal het traject
van scholing en begeleiding concreet moeten uitwerken. Daartoe behoort zonder
meer ook de regelmatige beoordeling van de leraren in de praktijk van het
lesgeven. In verband daarmee achten wij het niet noodzakelijk om dit nog eens
expliciet als verplichting in het wetsvoorstel te formuleren.De leden van de PvdA-fractie vragen of aan zij-instromers die een directeursfunctie
willen bekleden, andere eisen zullen worden gesteld dan aan aspirant-leraren.
Zou iemand met managementervaring maar zonder onderwijservaring, in aanmerking
kunnen komen voor een (volledige) directeursfunctie?Aan alle zij-instromers voor het po worden dezelfde eisen gesteld, ongeacht
of het gaat om een aspirant-directeur of om een aspirant groepsleerkracht.
Dit betekent inderdaad dat iemand die geen onderwijservaring heeft, in aanmerking
kan komen voor de directeursfunctie. Voorwaarde is daarbij wel dat betrokkene
op grond van het geschiktheidsonderzoek voldoende geschikt wordt geacht om
onderwijs te geven, in aanmerking nemend de bij dat geschiktheidsonderzoek
noodzakelijk gebleken scholing en begeleiding met behulp waarvan hij binnen
maximaal twee jaar (doorlooptijd) volledig bekwaam zal worden.De leden van de VVD-fractie vragen of de kosten van de opleidingen voor
zij-instromers vooral afhankelijk zijn van de lengte van de te volgen opleiding,
en zo ja, hoe wordt voorkomen dat de lerarenopleidingen om financiële
redenen in de assessment zullen aansturen op een zo lang mogelijk opleidingstraject.Op dit moment kunnen we geen indicatie geven van de kosten van de scholing
voor zij-instromers. Het betreft immers maatwerk in de post-initiële
sfeer waarover marktpartijen (de leraar, de school en de lerarenopleiding)
met elkaar een overeenkomst moeten sluiten. We gaan er niet vanuit dat lerarenopleidingen
daarbij zullen of kunnen aansturen op een zo lang mogelijk traject. Zij zijn
in die driepartijenovereenkomsten niet de allesbepalende partij. Ook de omstandigheid
dat het in feite de lerarenopleidingen zijn die uiteindelijk vaststellen welke
scholing noodzakelijk is, wettigt volgens ons niet de vrees dat zij bewust
zullen aansturen op een zo lang mogelijk opleidingstraject. Wij gaan er immers
vanuit dat de assessoren in professionele onafhankelijkheid zullen komen tot
goede adviezen en dat zij daarbij serieus oordelen over competenties en potenties,
waarbij niet het eigen opleidingscurriculum (en mogelijk geldelijk voordeel)
als (enig) uitgangspunt wordt genomen.De leden van de VVD-fractie menen verder dat voor de inschatting van de
degelijkheid van geschiktheidsonderzoek en assessment veel afhangt van de
nog op te stellen uitvoeringsregeling en dat deze bij de parlementaire behandeling
zou moeten worden betrokken. Zal het toegezegde advies van de Onderwijsraad
ook beschikbaar komen voor de parlementaire behandeling?Voor het antwoord op deze vraag verwijzen we naar paragraaf 1 van
deze nota, waar we de procedure van het ontwerp-besluit uiteen hebben gezet.
Wij verwachten niet dat het advies van de Onderwijsraad over het uitvoeringsbesluit
al tijdens de plenaire behandeling door de Tweede Kamer beschikbaar kan zijn,
ervan uitgaande dat die behandeling in mei a.s. plaatsvindt. Over het ontwerp-besluit
moet namelijk nog overleg met het veld plaatsvinden, en het moet nog worden
behandeld door de ministerraad. Voorts zal de Onderwijsraad een redelijke
adviestermijn moeten worden gegeven. Wij hopen dan ook dat de bijgevoegde
notitie met de hoofdlijnen van het ontwerp-besluit de Kamer voldoende houvast
geeft.De leden van de VVD-fractie vragen in het verlengde van deze eerdere vraag
waarom geen onderscheid wordt gemaakt in kerncompetenties en de te volgen
leerweg tussen kandidaat-directeuren en kandidaat-leraren. Bij kandidaat-directeuren
moet immers managementervaring en -talent getoetst en uitgebouwd worden, zo
merken zij op. Deze leden vragen of het vasthouden aan de eis van bevoegdheid
tot het geven van onderwijs voor de basisschooldirecteur in dit licht nog
wel van deze tijd is.Het door deze leden gewenste onderscheid wordt niet gemaakt omdat de Wet
op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra dit onderscheid ook
niet maken. Men is alleen benoembaar als directeur indien men benoembaar is
als groepsleerkracht. Door bijvoorbeeld deskundigheidsbevordering kan men
zich dan verder bekwamen als onderwijsmanager. Verder wijzen we erop dat het
bij de bedoelde kandidaat-directeur veelal zal gaan om personen die hun sporen
als manager al hebben verdiend, zij het buiten het onderwijs, en/of die een
hierop gerichte hogere opleiding hebben gevolgd, zodat leidinggevende vaardigheden
voorondersteld mogen worden.Met de vragenstellers zijn wij van mening dat er reden is om de bevoegdheidsvereisten
voor de directeur ter discussie te stellen. Wij vinden evenwel dat deze discussie
ten principale beter in het kader van de komende Wet op het leraarschap gevoerd
kan worden, waarin immers het geheel van de benoemingsvereisten een plaats
zal vinden. Intussen willen we de mogelijkheid van de zij-instromende directeur
niet afsluiten, omdat de problematische arbeidsmarktsituatie ook hier geldt.In het vo is het reeds mogelijk om directeuren te benoemen die niet beschikken
over een bevoegdheid als leraar. Geldt deze mogelijkheid ook voor onderdirecteuren/
plaatsvervangend directeuren, zo vragen de leden van de VVD-fractie? En hoeveel
leidinggevenden in het vo beschikken niet over een onderwijsbevoegdheid en
hoe verhoudt dit zich tot het totaal?Uit artikel 32, vierde lid, van de WVO blijkt dat tot de rector, directeur,
conrector of adjunct-directeur alleen benoembaar is degene die kan worden
benoemd tot leraar in een van de vakken aan de school. In datzelfde lid is
evenwel bepaald dat voor ten hoogste de helft van het aantal personen in de
leiding van de school, bestaande uit de rector of de directeur en de aan de
school verbonden conrectoren of adjunct-directeuren, het bevoegd gezag kan
afwijken van deze regel.Uit een telling (teldatum 1 oktober 1998) van het IPTO blijkt dat van
alle directeuren en adjunct-directeuren 41,3% een eerstegraads bevoegdheid
heeft en 26,2% een tweedegraads bevoegdheid. Een derde van het totaal van
directeuren en adjunct-directeuren in het vo is niet in het bezit van een
eerste- of tweedegraads onderwijsbevoegdheid.De leden van de CDA-fractie constaten dat de kerncompetenties er nog niet
zijn. Hoe kunnen ze dan worden gehanteerd? Zolang ze er niet zijn worden de
kerncompetenties vastgelegd in een ministeriële regeling (artikel 14).
Is dit niet een sterke afwijking van wat wordt geëist van studenten die
een reguliere opleiding volgen?De «kerncompetenties» of criteria voor het assessment worden
vastgelegd in een AMvB: het uitvoeringsbesluit van de Interimwet, waarin ook
andere zaken zullen worden geregeld. De hoofdlijnen van dat uitvoeringsbesluit
zijn in de vorm van een notitie bij deze nota gevoegd.Zoals gezegd, zal het uitvoeringsbesluit van de Interimwet onderwerp van
overleg zijn en nog een adviesronde doorlopen. Artikel 14 biedt een basis
voor het geval de AMvB niet tijdig gereed is.Naar aanleiding van de vraag of hiermee niet sterk wordt afgeweken van
wat wordt geëist van studenten in een reguliere lerarenopleiding, merken
wij op dat van de studenten op grond van artikel 7.13, tweede lid, van de
WHW wordt verwacht dat zij bij de beëindiging van de opleiding bepaalde
kwaliteiten op het gebied van kennis, inzicht en vaardigheden hebben verworven.
Naar analogie daarvan zal voor de zij-instromer in het kader van het bekwaamheidsonderzoek
worden vastgesteld of hij voldoet aan die bekwaamheidseisen.Dezelfde leden merken op dat het assessment volgens de memorie van toelichting
potenties zichtbaar maakt en aan het licht brengt, op welke onderdelen in
relatie tot de (bredere) bekwaamheidseisen scholing nodig is voor het uiteindelijk
verkrijgen van een onderwijsbevoegdheid. Zij vragen hoe deze zin zich verhoudt
tot de kerncompetenties waarmee het assessment is verbonden.Hier lijkt sprake van een misverstand. In het geschiktheidsonderzoek,
dat zoals eerder gezegd drie elementen heeft (zie artikel 4, tweede lid, van
het wetsvoorstel) worden niet alleen de potenties vastgesteld en de noodzakelijke
scholing en begeleiding: in de eerste plaats wordt de geschiktheid bepaald
en de kerncompetenties vormen in feite de set van inhoudelijke criteria op
grond waarvan dat gebeurt.Verder vragen deze leden waarom de kerncompetenties die in het assessment
worden gemeten, onderdeel zijn van een AMvB en niet van de wet. Ook vragen
zij welke status de uitvoeringsregeling krijgt die de criteria voor het assessment
zal bevatten.De keuze voor regeling bij AMvB voor de vastlegging van kerncompetenties
en overige criteria voor het assessment is in overeenstemming met de algemene
systematiek van de onderwijswetgeving. In die systematiek worden onderwerpen
als examenvoorschriften, kerndoelen en eindtermen niet in de wet zelf geregeld,
maar op het niveau van een AMvB.De leden van de fractie van D66 informeren of de pilots met betrekking
tot assessment geslaagd zijn te noemen. Zij vragen in het bijzonder naar de grootste knelpunten en leemten in de kennis en vaardigheden van de
kandidaten.In het kader van de ontwikkeling van een standaard-assessment hebben eerste
assessments plaatsgevonden voor een aantal kandidaten die opteerden voor een
leraarsfunctie in het vo. In april en mei van dit schooljaar zullen ook een
aantal assessments gericht op het po worden uitgevoerd. In de brief van 22
maart jl. aan de Tweede Kamer over de Voortgang «Maatwerk voor morgen»
(kamerstukken II 1999/2000, 23 328, nr. 64), waarnaar wij kortheidshalve
willen verwijzen, wordt aan de voorlopige resultaten aandacht besteed. Uiteindelijk
zullen de resultaten worden opgenomen in het onder verantwoordelijkheid van
de opdrachtnemer, STOAS Research, op te stellen eindrapport. Wij zullen de
Kamer te zijner tijd daarvan op de hoogte stellen.De leden van de fractie van D66 stellen vast dat zowel de Raad van State
als de Onderwijsraad aangeven dat de kerncompetenties meer in de wet zelf
geregeld zouden moeten worden of in ieder geval dat de uitvoeringsregeling
aan de Kamer voorgelegd zou moeten worden. Gezien het grote belang van de
kerncompetenties hecht ook deze fractie zeer aan het voorleggen van in ieder
geval de uitvoeringsregeling aan de Kamer. Zij verzoeken de regering ervoor
te zorgen dat de uitvoeringsregeling betrokken kan worden bij de plenaire
behandeling van dit wetsvoorstel. Eenzelfde verzoek doen de leden van de fractie
van GroenLinks, gelet op het grote belang dat ook zij aan het uitvoeringsbesluit
hechten.De AMvB hebben we op hoofdlijnen beschreven in de notitie bij deze nota.
Zoals gezegd gaat het om een concept-AMvB waarover nog overleg wordt gevoerd
met het veld en die vervolgens in procedure moet worden gebracht voor de ministerraad,
de Onderwijsraad en de Raad van State.Tevens vragen de leden van de fractie van D66 hoe de beroepsgroep betrokken
gaat worden bij het vaststellen van de kerncompetenties.De beroepsgroep is betrokken in het eerdergenoemd onderwijskundig overleg
dat over de AMvB waarin die kerncompetenties een plaats hebben, zal worden
gevoerd. Bij een herijking van startbekwaamheidseisen is in beginsel ook de
herziening of herbevestiging van de kerncompetenties aan de orde. Het samenwerkingsorgaan
beroepskwaliteit leraren (SBL) heeft hier in eerste instantie een taak.In het verlengde hiervan willen de leden van de fractie van D66 ook graag
weten waarom de minister er niet voor kiest specifieke bekwaamheidseisen voor
de functie van directeur in het po in de uitvoeringsregeling op te nemen.Voor onze reactie verwijzen we naar ons antwoord eerder in deze paragraaf
op een vergelijkbare vraag van de leden van de PvdA-fractie.Kan de regering aangeven hoe de kerncompetenties eruit gaan zien? De leden
van de fracties van GPV en RPF hechten er aan op te merken dat vanuit het
oogpunt van kwaliteitswaarborging deze competenties zorgvuldig worden geformuleerd.
Wij erkennen ten volle de noodzaak van zorgvuldige formulering van de kerncompetenties.
Wij verwijzen daarom naar bijgevoegde notitie over de hoofdlijnen van het
concept-uitvoeringsbesluit.Ook de leden van de SGP-fractie willen meer inzicht in de inhoud van de
uitvoeringsregeling. Zij vragen in hoeverre er in dit verband sprake geweest
van overleg met het veld.Wij merken op dat de uitvoeringsregels in hoofdlijnen zijn gevoegd bij
deze nota naar aanleiding van het verslag. Over de concept-uitvoeringsregeling
wordt overleg gevoerd met het veld. Wij stellen de Kamer van
de uitkomsten daarvan natuurlijk zo spoedig mogelijk op de hoogte.Dezelfde leden vragen tevens om een indicatie te geven van het maximaal
te accepteren verschil tussen de geconstateerde geschiktheid en de na te streven
bekwaamheid. Wat verstaat de regering onder minimale geschiktheid waarbij
verdere bekwaming redelijkerwijs in twee jaren kan worden afgerond?We gaan uit van minimale geschiktheid wanneer uit beoordeling van de kandidaat
blijkt dat hij beschikt over de «kerncompetenties» zoals opgenomen
in de al vaker genoemde AMvB. In feite heeft de kandidaat dan aangetoond dat
hij voldoet aan de kritische competenties die elke dag weer van hem worden
geëist. Hij is dus in alle opzichten (vakinhoudelijk, didactisch, pedagogisch)
voldoende in staat het dagelijkse primaire proces goed te laten verlopen.
Het maximaal te accepteren verschil tussen geschiktheid en bekwaamheid is
dus de afstand tussen kerncompetenties en bekwaamheidseisen. Per individu
moet worden bezien of dat verschil in maximaal twee jaren doorlooptijd overbrugbaar
is.De leden van de SGP-fractie merken op dat bij het vaststellen van de benodigde
kennis en vaardigheden onder meer onderscheid kan worden gemaakt tussen groepsleerkrachten
en vakleerkrachten, met name ten aanzien van hun pedagogische en didactische
vaardigheden. Aan welke verschillen van pedagogische aard moet hierbij worden
gedacht?Dezelfde leden vragen eerder in het verslag tevens waaraan moet worden
gedacht wanneer gesproken wordt van verschillen van pedagogische aard tussen
groepsleerkrachten en vakleerkrachten. In antwoord daarop merken we op dat
hierbij moet worden gedacht aan de verschillende pedagogische vaardigheden
waarover de in het basisonderwijs gebruikelijke groepsleerkracht en de in
het vo gebruikelijke vakleerkracht elk moeten beschikken. Zie verder ook ons
antwoord op vergelijkbare vragen van de PvdA-fractie aan het begin van deze
paragraaf.Ten aanzien van directeuren in het po wordt aangegeven dat managementervaring
gewenst is. De leden van de SGP-fractie vragen of dit ook niet geldt ten aanzien
van onderwijservaring. Is een directeur zonder ervaring in het onderwijs volgens
de regering goed in staat om een lerarenteam aan te sturen? Zij vragen ook
of zij-instromers in een managementfunctie verplicht zijn om een bewijs van
bekwaamheid voor het onderwijs te halen.Op de vraag of een directeur zonder onderwijservaring goed in staat zal
zijn een lerarenteam aan te sturen, antwoorden wij dat in dit wetsvoorstel
er juist van wordt uitgegaan dat tot directeur in het po slechts kan worden
benoemd wie beschikt over een onderwijsbevoegdheid. Wie op basis van het wetsvoorstel
als directeur wil worden benoemd, zal in het geschiktheidsonderzoek worden
beoordeeld op zijn geschiktheid voor het leraarschap en zal in het verlengde
daarvan een scholings- en begeleidingsovereenkomst sluiten die gericht is
op het afleggen van een bekwaamheidsonderzoek met het oog op het verkrijgen
van een onderwijsbevoegdheid. Het wetsvoorstel laat het schoolbestuur de ruimte
om te beoordelen of men ook voldoende in staat is om onmiddellijk een lerarenteam
aan te sturen. Het geschiktheidsonderzoek is daarop niet gericht. Daarbij
is overigens ook denkbaar dat personen worden benoemd die niet beschikken
over de bevoegdheid als groepsleerkracht in het basisonderwijs, maar wel onderwijservaring
hebben bijvoorbeeld als leraar vo. Feit is dat op dit punt thans niets wordt
geregeld en de beoordeling van de geschiktheid voor het directeurschap wordt
overgelaten aan het schoolbestuur.2.d. Assessment voorlopig alleen onder verantwoordelijkheid
van lerarenopleidingenDe leden van de PvdA-fractie delen het uitgangspunt dat de lerarenopleidingen
voorlopig als enige bevoegd worden om assessments voor zij-instromers af te
nemen, maar vinden wel dat de kwaliteit van de assessments vooraf behoort
te worden vastgesteld. Zij vragen op welke grond uitsluitend lerarenopleidingen
die deze taak aankunnen, zich ervoor zullen aanmelden. Kan toetsing achteraf
in dit geval werkelijk volstaat om de kwaliteit van assessments te waarborgen?
Gaan er in zo'n geval niet al snel een aantal jaren overheen voordat vast
kan komen te staan dat de kwaliteit onder de maat blijft? Al die tijd bestaat
het risico dat het maatschappelijk draagvlak voor zij-instroom in het onderwijs
onder druk komt te staan, door tekortschietende assessments. Daarom behoort
ook toetsing vooraf plaats te vinden van de lerarenopleidingen die het afnemen
van de assessments willen gaan uitvoeren, zo menen zij. Is de regering daar
toe bereid?In het verlengde daarvan vragen zij, aan welke criteria lerarenopleidingen
die assessments willen gaan verzorgen moeten voldoen en wie deze criteria
zal kunnen toetsen.Wij zijn van mening dat het niet nodig is, de lerarenopleidingen vooraf
op kwaliteit te doen beoordelen. In wet en AMvB zal immers een evenwichtig
geheel van kwaliteitsgaranties zijn opgenomen. Het assessment zal moeten worden
uitgevoerd door in professionele onafhankelijkheid opererende assessoren,
waarbij de instelling garant moet staan voor kwaliteit. De lerarenopleidingen
moeten in staat zijn om een kwalitatief goed assessment te doen uitvoeren,
zeker nu met behulp van het landelijk ontwikkeld assessment een kwalitatief
verantwoorde basis is geschapen. Daarmee is geen garantie gegeven tegen bedrijfsongevallen.
Het kan altijd voorkomen dat een assessment tekortschiet. Dat kan in twee
opzichten: het kan (teveel) kandidaten doorlaten die uiteindelijk niet geschikt
blijken en het kan (teveel) kandidaten afwijzen die juist wel geschikt zijn.
In het eerste geval zal dat tijdens het vervolgtraject of uit berichten van
de school blijken en kan de instelling daar zijn conclusies aan verbinden.
In het tweede geval kunnen kandidaat en school een andere assessment-instelling
zoeken en aldus een second opinion verkrijgen. Ook daar kan de eerste instelling
haar eigen conclusies aan verbinden. Het is overigens niet uit te sluiten
dat sommige instellingen in het algemeen de lat hoger zullen lijken te leggen
dan andere, zonder dat de laatste per se onvoldoende zijn. Monitoring van
de resultaten van de assessments zal een en ander uitwijzen en zo nodig aanleiding
geven tot nader onderzoek door de inspectie. Er gaan geen jaren overheen voordat
dit aan het licht treedt. Een werkelijk slecht assessment in één
van deze betekenissen zal zich, als het al voorkomt, spoedig tegen de instelling
zelf keren.De leden van de VVD-fractie kunnen instemmen met de intentie om ook andere
instellingen en organisaties dan lerarenopleidingen het assessment te laten
uitvoeren. Zij vragen, op welke termijn hiervoor kwalificatie-eisen worden
opgesteld.De leden van de CDA-fractie vragen, op basis waarvan wordt gesteld dat
de assessments straks ook kunnen worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid
van andere dan lerarenopleidingen.Bij de ontwikkeling van een Wet op het leraarschap zal worden bezien of
het mogelijk en kwalitatief verantwoord is om ook andere organisaties dan
lerarenopleidingen te betrekken bij de assessments. Ook in het kader van de
totstandkoming van een open «markt» en van marktwerking behoort
een dergelijke mogelijkheid steeds onder ogen te worden gezien. Indien de
kring van assessmentinstellingen bij die gelegenheid wordt verbreed, zullen
op dat moment dan ook kwalificatie-eisen moeten worden vastgesteld.De leden van de fractie van D66 zijn van mening – gezien het grote
belang voor de kwaliteit van het onderwijs – dat de kwaliteit van de
assessments van hoog niveau moeten zijn. Zij hebben er geen bezwaar tegen
dat het assessment moet worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de
lerarenopleidingen in samenwerking met de betrokken school, maar vragen zich
wel af hoe met deze constructie de onafhankelijke deskundigheid van de assessoren
gewaarborgd kan worden. Het alleen hoeven melden van lerarenopleidingen bij
de minister dat zij een assessmentinstelling worden, lijkt hen geen garanties
te bieden voor een goede en onafhankelijke kwaliteit van zo'n instelling.Wij merken naar aanleiding hiervan op dat we in de AMvB nadrukkelijk willen
voorschrijven dat de instellingen zorg moeten dragen voor een onafhankelijke
taakuitoefening van de assessoren. Voor de goede orde voegen we daaraan toe,
dat de reguliere lerarenopleiding nu aan dezelfde instellingen wordt verzorgd
en dat aan die instellingen -met inachtneming van het stelsel van kwaliteitszorg-
de verantwoordelijkheid voor een adequate opleiding van leerkrachten is toevertrouwd.Dezelfde leden vragen, hoe wordt getoetst of de opleidingen inderdaad
de capaciteit in huis hebben om de assessments en scholing- en begeleiding
op adequate wijze te begeleiden. De regering heeft immers ook geen zicht op
de toename van zij-instromers in het beroep.Het is niet ons voornemen om dit anders dan met gebruikmaking van het
vigerend stelsel van kwaliteitszorg te toetsen.De leden van de fractie van D66 informeren verder hoe de ontwikkeling
van assessments vordert binnen de opleidingen en of er al docenten zijn opgeleid
tot assessor. Is het een goede ontwikkeling als de lerarenopleidingen allemaal
hun eigen assessments op basis van eigen kerncompetenties gaan ontwikkelen?
Is het voor het niveau en de betrouwbaarheid van het assessment niet van het
grootste belang dat de opleidingen nu al de beschikking hebben over de kerncompetenties
waarop de geschiktheidverklaringen gebaseerd moeten gaan worden? Wat zullen
de gevolgen hiervan zijn voor het standaard curriculum en voor het in ontwikkeling
zijnde landelijke curriculum?Ook de leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af hoe de assessments
in de praktijk aan de lerarenopleidingen tot stand zullen komen. Zijn de lerarenopleidingen
daar al voor toegerust en beschikken zij al over goed doordachte modellen
en procedures om de assessments af te nemen? Is er voldoende coördinatie
tussen de afzonderlijke lerarenopleidingen om te kunnen waarborgen dat zowel
de inhoud van het assessment-model, de te doorlopen procedure én het
eindresultaat vergelijkbaar zijn? En zo nee, is de regering voornemens te
bevorderen dat hier standaarden voor worden ontwikkeld? En tot slot: op welke
manier is de regering voornemens de kwaliteit van de assessments te blijven
bewaken?Wij merken hierover het volgende op.Onderscheiden moet worden de ontwikkeling van assessment, een beoordelingsinstrumentarium,
voor (zij-)instroom en doorstroom in de opleiding enerzijds en het landelijk
assessment voor zij-instroom in het beroep anderzijds.Voor de ontwikkeling van een beoordelingsinstrument ten behoeve van (zij-)instroom
en doorstroom in de opleiding beschikken we niet over gedetailleerde informatie
maar blijkt bijvoorbeeld voor de opleidingen voor leraren basisonderwijs uit
het door hen opgestelde Actieplan dat men hiermee doende is. Ook de tweede-
en eerstegraads lerarenopleidingen ontwikkelen momenteel onder de vigeur van
het Plan Educatief Partnerschap een dergelijk instrumentarium.Dit wetsvoorstel gaat echter niet over de zij-instroom en doorstroom in
de opleiding, maar over de zij-instroom in het beroep. Voorzover de opleidingen zich nu voorbereiden op het uitvoeren van assessments in dat
kader, moet duidelijk zijn dat zij moeten voldoen aan de bij AMvB te stellen
eisen en zullen die instellingen de beschikking krijgen over het instrumentarium
dat in onze opdracht door STOAS Research wordt ontwikkeld. De opleidingen
zijn overigens ook betrokken bij die ontwikkeling door STOAS Research. We
gaan er dan ook vanuit dat het beoordelingsinstrumentarium, gericht op in-
en doorstroom in de opleiding (in ontwikkeling bij de hogescholen zelf), wordt
afgestemd op dat landelijk assessment, gericht op zij-instroom in het beroep.De scholing tot professioneel assessor is zowel opgenomen in het Actieplan
lerarenopleidingen basisonderwijs als in de plannen van de eerste- en tweedegraads
lerarenopleidingen. Bovendien is ook aan STOAS Research gevraagd in zijn eindrapport
op dit punt aanbevelingen te doen.Gevolgen voor standaardcurriculum (voltijds initieel) en het landelijk
(dwz. gemeenschappelijk) curriculum zijn aan de orde bij het ontwikkelen van
een beoordelingsinstrument voor in- en doorstroom in de opleiding en dus niet
bij de zij-instroom in het beroep als bedoeld in dit wetsvoorstel.De leden van de fracties van GPV en RPF merken op dat het assessment uitgevoerd
zal worden onder de verantwoordelijkheid van instellingen voor hoger onderwijs
die ook de overeenkomstige getuigschriften voor lerarenopleidingen mogen uitreiken.
De instellingen die het assessment mogen verzorgen, kunnen echter ook betrokken
worden bij de verdere scholings- en begeleidingstrajecten. Als dit het geval
is, dan doet zich de vraag voor of hiermee de onafhankelijkheid van het assessment
wel voldoende gewaarborgd is. Moet daarom in het wetsvoorstel niet worden
bepaald dat het assessment niet mag worden uitgevoerd door een instelling
die ook de scholing zal gaan verzorgen?Wij hebben een dergelijke uitsluiting overwogen, maar zijn uiteindelijk
tot de conclusie gekomen dat daarvoor onvoldoende grond bestaat. We gaan ervan
uit dat de lerarenopleidingen professioneel genoeg zijn om te voorkomen dat
belangenverstrengeling zal plaatsvinden. Daarvoor zijn ook garanties voorhanden.
In de AMvB zal worden bepaald dat de assessoren in professionele onafhankelijkheid
tot een oordeel moeten komen. Die assessoren zijn niet alleen van de lerarenopleiding
afkomstig, maar ook uit het veld zelf. Bovendien is het aanstellend schoolbestuur
betrokken bij de beoordeling. Schoolbestuur en leraar zijn bovendien partij
in de scholings- en begeleidingsovereenkomst waarin zij ook zelf tijd en geld
zullen moeten investeren. Kortom, we gaan uit van een in professionele onafhankelijkheid
geveld oordeel, echter in het geval belangen toch een rol spelen, is dat in
een situatie waarin die belangen van verschillende actoren redelijk in evenwicht
zijn.Tenslotte wijzen we nog op de in het voorstel opgenomen kwaliteits- en
toezichtbepalingen. Er zijn dus instrumenten om ongewenste gevolgen van belangenverstrengeling
op het spoor te komen en daaraan gevolgen te verbinden.De leden van de SGP-fractie vragen waaraan zij moeten denken bij het uitvoeren
van assessments door instellingen buiten de lerarenopleidingen. In het verlengde
hiervan vragen de genoemde leden aan welke kwaliteitseisen de assessoren moeten
voldoen. Op welke wijze zal dit worden gecontroleerd?Zoals in antwoord op eerdere vragen opgemerkt, komen we bij gelegenheid
van de Wet op het leraarschap terug op de mogelijkheid om de kring van assessment-instellingen
of assessoren te vergroten.Voor de kwaliteitseisen aan assessoren verwijzen we naar de bijgevoegde
notitie over de uitvoeringsregeling. Op dat terrein heeft de uitvoerende instelling
zelf een belangrijke verantwoordelijkheid.2.e. Assessment en scholingDe uitkomst van een assessment moet zijn dat de lacunes in kennis en vaardigheden,
noodzakelijk om een onderwijsbevoegdheid te halen, in maximaal twee jaar weg
te werken zijn, zo menen de leden van de PvdA-fractie. Wat gebeurt er als
een zij-instromer niet direct werk vindt dat noodzakelijk is om tekortkomingen
in praktijkervaring in te halen?We gaan ervan uit dat kandidaten voor zij-instroom doorgaans al een relatie
met een schoolbestuur hebben. Dat schoolbestuur is in de werving voor vacatures,
geschikte kandidaten op het spoor gekomen die echter nog niet voldoen aan
de bevoegdheidseisen. In die gevallen zal het benoemend bevoegd gezag ook
veelal de aanvrager van het geschiktheidsonderzoek zijn.Dat laat echter onverlet dat ook individuele aanmelding mogelijk is. Zo'n
individuele aanmelder kan het geschiktheidsonderzoek ondergaan, maar kan de
daarbij gebleken noodzakelijke scholing en begeleiding alleen realiseren indien
hij een werkgever vindt die hem als zij-instromer wil benoemen en die derhalve
met die leraar en de lerarenopleiding een scholings- en begeleidingsovereenkomst
wil sluiten.We realiseren ons dat juist die matching tussen kandidaten en scholen
een heel belangrijk aandachtspunt is. De eerste ondergetekende heeft hier
bij de behandeling van het wetsvoorstel modernisering ULO's aandacht voor
gevraagd en heeft aangekondigd op dat punt gesprekken te zullen gaan voeren
met werkgevers en lerarenopleidingen. We gingen daarop eerder in deze nota
naar aanleiding van het verslag in en zullen de Kamer van het resultaat daarvan
te zijner op de hoogte stellen.Dezelfde leden vragen of de klok voor de periode van twee jaar direct
gaat lopen. Is verlenging van de periode van twee jaar mogelijk in geval van
ziekte, tekortschietende opleiding of begeleiding van de zij-instromer, of
als de zij-instromer niet direct een baan vindt?De teller gaat lopen vanaf het moment van tijdelijke benoeming. Tot dat
moment is er dus gelegenheid om zich te vergewissen van de beschikbaarheid
van scholing en begeleiding. Verlenging van de tweedejaarsperiode zelf is
mogelijk op grond van artikel 2, tweede lid, bij bijzondere omstandigheden
die daartoe naar het oordeel van het bevoegd gezag aanleiding geven.De leden van de CDA-fractie vragen, waarom het al dan niet moeten voldoen
aan een assessment en scholing wordt gekoppeld aan de omvang van de betrekking.
Bij welke omvang is assessment al dan niet vereist? Op basis van welke criteria?
Is op die manier niet het gevaar aanwezig dat men op basis van de omvang van
de betrekking de noodzaak van assessment en scholing b.v. door het splitsen
van een betrekking, omzeilt? Hoe wordt dit voorkomen?Dit is een misverstand. In alle gevallen, ongeacht de betrekkingsomvang,
moet een assessment plaatsvinden en zal de noodzakelijke scholing en begeleiding
moeten worden vastgesteld voor die personen die streven naar een onderwijsbevoegdheid.Op het verschijnsel van de «kleine baantjes» zijn we aan het
begin van paragraaf 2 al ingegaan.2.f. Resultaten van assessmentDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af wat voor status het assessment
heeft, als de eisen die aan een zij-instromer worden gesteld, kennelijk kunnen
wisselen per schoolbestuur. Hoe verhoudt zich dat tot een harde kwaliteitsbewaking
van het assessment? Impliceert die niet een landelijke handhaving van bekwaamheidseisen,
zo vragen deze leden?De betrokkenheid van het schoolbestuur is niet van dien aard dat deze
tot de conclusie leidt dat het assessment als zodanig kan wisselen
per schoolbestuur.Centraal in het assessment staat de rol van de assessoren, die onder verantwoordelijkheid
van een lerarenopleiding belast zijn met het geschiktheidsonderzoek. Artikel
4, eerste lid, van het wetsvoorstel heeft het daarom over het betrekken van
het bevoegd gezag bij het onderzoek, en niet over een gelijkwaardige positie
van bevoegd gezag en lerarenopleiding. Op dit punt zijn we eerder in deze
nota al ingegaan.In het scholingstraject van de zij-instromer kunnen ook andere, niet in
onderwijswetgeving geregelde instellingen een rol spelen, constateren de leden
van de PvdA-fractie. Zij vragen op welke instellingen hier concreet gedoeld
wordt, en aan welke rol de regering precies denkt.We hebben daarbij geen concrete instellingen of concrete rollen in gedachten.
Centraal staat dat assessoren een reële beoordeling van de scholing kunnen
maken. Die scholing moet noodzakelijk zijn én die scholing moet in
de periode van benoeming en rekening houdend met de aard en omvang van die
benoeming, daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Daarbij sluiten we niet
uit dat de betrokken lerarenopleiding niet op alle onderdelen het betrokken
maatwerk op tijd en adequaat kan leveren, maar dat dat «maatwerk»
wel bij derden kan worden betrokken. Wij zijn van mening dat de lerarenopleiding,
indien zij overtuigd is van de kwaliteit ervan, die onderdelen dan onder haar
verantwoordelijkheid door die derden moet kunnen laten verzorgen.De memorie van toelichting vermeldt dat «het voor de hand ligt dat
in de overeenkomst tussen school, leraar en lerarenopleiding wordt vastgelegd
wat de aard en omvang van de lesgevende taken van de betreffende kandidaat
tijdens de scholingsperiode zullen zijn». De leden van de CDA-fractie
stellen dat het aanbeveling verdient dat in de wet wordt geregeld welke onderwerpen
in de overeenkomst dienen te worden vastgelegd en geregeld.Zoals wij in antwoord op vragen van de leden van de fractie van de VVD
al hebben opgemerkt, zijn wij er geen voorstander van om in artikel 5 van
het wetsvoorstel, dat betrekking heeft op de scholings- en begeleidingsovereenkomst,
op te nemen welke onderwerpen die overeenkomst precies zou moeten regelen.
Het gaat om drie partijen bij de overeenkomst die naar ons oordeel in staat
mogen worden geacht om zinvol de wederzijdse rechten en plichten te onderkennen
en om daarover goede afspraken te maken in de overeenkomst.2.g. Scholings- en begeleidingstrajectDe leden van de VVD-fractie zijn van mening, dat de bepaling die bij de
structurele invoering van de LIO zal worden opgenomen over de eindverantwoordelijkheid
die de begeleidende school/leraar draagt voor het handelen van de LIO, ook
voor andere tijdelijke vrijstellingen zou moeten gelden. Zij dringt erop aan
om de eindverantwoordelijkheid van de school voor het handelen van de tijdelijk
bevoegde leraar als regel in de wet op te nemen.Het bevoegd gezag is naar onze mening in alle gevallen verantwoordelijk
voor het handelen van de leraar, ongeacht op welke basis deze is benoemd.
Bij de LIO is er vanwege diens bijzondere positie, hij is geen leraar doch
een leraar in opleiding die tegelijk is ingeschreven aan een initiële
opleiding, ervoor gekozen dat de begeleidende leraar een specifieke verantwoordelijkheid
heeft en dat dat ook in regelgeving tot uiting moet komen.Een analoge bepaling voor de zij-instromer in het beroep is naar onze
mening niet per se nodig. Artikel 5 van het wetsvoorstel regelt de overeenkomst.
Deze moet de wederzijdse rechten en plichten omvatten van de drie
partijen. Daarin kan, indien partijen daarvoor kiezen, ook worden aangegeven
onder wiens dagelijkse verantwoordelijkheid de leraar zijn taken op de school
uitvoert.Het treft de leden van de CDA-fractie dat weinig aandacht wordt gegeven
aan de wijze waarop het traject van scholing op maat moet worden vormgegeven
en moet worden gefinancierd. Het ziet ernaar uit dat scholen en opleidingsinstituten
dit uit de reguliere middelen moeten financieren. Als het de regering inderdaad
ernst is met het oplossen van het lerarentekort, dan horen daar ook de financiën
bij om de extra inspanningen mogelijk te maken. Anders gaan deze inspanningen
ten koste van de reguliere taken, geld kan immers nog altijd maar een keer
worden uitgegeven.Eerder in deze nota naar aanleiding van het verslag zijn wij naar aanleiding
van vragen de leden van de SP-fractie al ingegaan op de financiële randvoorwaarden.
Daarbij hebben we aandacht gegeven aan de beschikbaarheid van middelen voor
scholing en begeleiding in de komende vier schooljaren (circa Mf 26 cumulatief),
het voornemen om vanaf augustus 2001 de zij-instromer in het beroep ook onder
de WTS te brengen, de eenmalige reservering van Mf 10 in het begrotingsjaar
2000, alsmede de inzet voor de CAO in het jaar 2000.De leden van de CDA-fractie merken op dat het scholingstraject wordt gerealiseerd
als post-hoger onderwijs. De aspirant-leraar wordt dus niet ingeschreven als
student aan een in het Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO)
geregistreerde opleiding of voortgezette opleiding. Op basis waarvan kan dan
toch studiefinanciering worden verstrekt?Door aanvullende maatregelen zal worden geregeld dat de zij-instromers
in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de studiekosten. Zij zullen
dus geen studiefinanciering ontvangen.Dezelfde leden vragen hoe ver de noodzakelijke voorbereidingen zijn gevorderd
voor vastlegging van het scholingstraject in een tripartite overeenkomst.
Welke afspraken zijn gemaakt over de salariëring van de zij-instromer
gedurende de periode dat de scholingsovereenkomst geldt? Hoe worden de overige
zaken rond primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden geregeld tijdens de periode
van de scholingsovereenkomst en tijdens de periode van een eventueel aangetekend
beroep? Deze leden vinden het gewenst dat in ieder geval wordt aangegeven
welke zaken in deze overeenkomst worden vastgelegd.Wat in de driepartijenovereenkomst wordt vastgelegd, is een zaak van de
partijen die die overeenkomst sluiten. Primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden
kúnnen daarbij aan de orde zijn, maar dat is meer een onderwerp voor
de arbeidsovereenkomst zelf (een tweepartijenovereenkomst). Daarbij moet worden
bedacht dat de zij-instromer wordt benoemd als leraar. Als voor hem specifieke
afspraken worden gemaakt, dan is dat op het niveau van de decentrale CAO dan
wel op het niveau van de individuele arbeidsovereenkomst.Universiteiten en hogescholen met een lerarenopleiding zijn bevoegd tot
uitvoering van de in het wetsvoorstel bedoelde werkzaamheden. Een aanvraag
is daarvoor niet vereist, alleen een melding bij de minister. Is een kale
melding voldoende, vragen de leden van de CDA-fractie? Waarom wordt geen plan
van aanpak daarbij vereist? Is over dit wetsvoorstel overleg gevoerd met het
betrokken onderwijsveld? Zo ja, wat is daarvan het resultaat?In antwoord op een eerdere vraag van de leden van de fractie van D66 hebben
we aangegeven dat er niet zonder meer sprake is van het alleen melden door
een lerarenopleiding dat deze taken als bedoeld in de wet gaat uitvoeren.
Bij het uitvoeren van die taken gelden immers kwaliteitsvoorschriften
zoals opgenomen in de op de wet gebaseerde uitvoeringsregeling.Overigens hebben de meeste universitaire lerarenopleidingen al ervaring
met een soortgelijk traject, namelijk een intake met studenten waarbij rekening
wordt gehouden met relevante vooropleiding en werkervaring, en vervolgens
een scholingstraject op maat. We gaan er dan ook van uit dat alle lerarenopleidingen
voldoende kwaliteit kunnen bieden omdat zij in de huidige situatie ook scholing
verzorgen en getuigschriften uitreiken. Alleen als een instelling denkt niet
over voldoende capaciteit te beschikken, zal men niet overgaan tot aanmelding.
Daarnaast geldt voor alle lerarenopleidingen de reguliere kwaliteitszorg.Wat betreft het gevoerde overleg, merken we het volgende op. Op grond
van een notitie waarin de hoofdlijnen van het wetsvoorstel waren vastgelegd,
heeft een informele schriftelijke consultatie plaatsgehad van werkgevers,
werknemers, HBO-raad en VSNU.Met HBO-raad en VSNU wordt één dezer dagen verder gesproken
over de implicaties van het wetsvoorstel.Met werkgevers en werknemers hebben we die gesprekken inmiddels gevoerd,
waarbij met de werknemers is volstaan met informeel overleg. In beide gevallen
is stilgestaan bij het feit dat de inhoud van de uitvoeringsregeling van groot
belang zal zijn voor een uiteindelijke beoordeling.Wat de werknemersorganisaties betreft is inzicht in de uitvoeringsregeling
vooral ook van belang gelet op de zorg die zij nog hebben inzake de kwaliteitsontwikkeling.
In dat verband is er bijvoorbeeld bij de CCOOP aarzeling over inzet van het
instrument in het po. De ACOP heeft ook haar zorg uitgesproken. Die zorg is
in het bijzonder ingegeven door de mogelijkheid dat voor wat betreft het verzorgen
van beroepsgerichte vakken in het VMBO de zij-instromer in het beroep voor
de toelating tot het geschiktheidsonderzoek kan volstaan met een MBO-getuigschrift
in plaats van met een HO-getuigschrift.De werkgeversorganisaties zijn positief over het voorstel. Zij willen
graag gebruik maken van het in het voorstel neergelegde instrumentarium. Ook
zij hebben gewezen op het belang van de uitvoeringsregeling en op het belang
van spoedig onderwijskundig overleg daarover.De werkgeversorganisaties hebben daarbij tevens nadrukkelijk aangeven
dat de financiële randvoorwaarden bijstelling behoeven om er voor te
zorgen dat de voorstellen ook daadwerkelijk goed landen in de schoolorganisatie.
Daarbij is aandacht gevraagd voor mogelijke drempels bij het achterwege blijven
van een additionele tegemoetkoming in de loonverletkosten. Tevens is nadrukkelijk
aandacht gevraagd voor middelen ten behoeve van begeleiding van zij-instromers
in de schoolorganisatie. Niet alleen had men aarzelingen bij de hoogte van
het in de toelichting genoemde bedrag van eenmalig f 2 000,–
per zij-instromer voor de scholen die in de komende vier schooljaren zij-instromers
aanstellen. Ook had men aarzeling of van een vast bedrag moest worden uitgegaan,
differentiatie werd wenselijk geacht.De leden van de CDA-fractie willen voorts weten welke relatie er wordt
gelegd tussen de nu reeds bestaande verkorte deeltijdopleidingen voor het
basisonderwijs en dit wetsvoorstel. De verkorte deeltijdopleidingen duren
2 jaar voor instromers met een afgeronde HBO- of WO-opleiding. De duur van
de opleiding is afhankelijk van vooropleiding, kennis en vaardigheden van
de betrokkene.Over de relatie tussen de nu reeds bestaande verkorte (deeltijd)oplei-
dingen voor basisonderwijs en dit wetsvoorstel merken we op dat de huidige
deelnemers aan deze opleidingen kunnen deelnemen aan het assessment indien
zij dat wensen. Het is aannemelijk dat aan de huidige verkorte opleidingen
zowel kandidaten deelnemen die onder het regime volgens dit wetsvoorstel al
een aanstelling in het basisonderwijs zouden hebben kunnen krijgen als kandidaten
voor wie dat niet het geval is. Voor de laatste categorie blijft
de mogelijkheid om zich voor een verkorte opleiding aan te melden.De leden van de D66-fractie willen graag weten wat de regering vindt van
het voorstel van de Onderwijsraad om via een landelijke waarborg er zorg voor
te dragen dat het assessmentadvies zodanig naar een opleidingstraject op maat
kan worden vertaald dat voldaan wordt aan de bekwaamheidseisen.We willen in antwoord hierop verwijzen naar de concept-uitvoeringsrege-
ling die op hoofdlijnen is aangeduid in de notitie die is bijgevoegd. We willen
zodanige waarborgen creëren dat er sprake is van een verantwoord en efficiënt
traject naar de bekwaamheidseisen.De leden van de fractie van GroenLinks hebben nog enkele vragen over de
manier waarop de scholing wordt georganiseerd, zowel naar inhoud, als naar
werkwijze en omvang, maar zij gaan er van uit dat ook deze vragen zullen worden
beantwoord in de genoemde uitvoeringsregeling.De concept-uitvoeringsregeling zal slechts globale voorschriften geven.
In het geschiktheidsonderzoek wordt per individu vastgesteld welke scholing
en begeleiding noodzakelijk zijn. Dat is per definitie een vaststelling op
individuele basis. Het is maatwerk waarbij niet op voorhand gedetailleerde
voorschriften moeten worden gegeven over inhoud, werkwijze en omvang.Dezelfde leden willen graag een antwoord op enkele vragen betreffende
de financiering van deze opleiding. De regering geeft aan, dat deze kosten
in beginsel worden gedragen door de scholen en de werknemer, niet door de
rijksoverheid. Voor een beperkte overgangsperiode is een beperkte tegemoetkoming
beschikbaar. Deze leden vragen zich af of het op deze manier aantrekkelijk
en uitvoerbaar is voor zowel de scholen als voor de betrokken aspirant-leraren
om uitvoering te geven aan de plannen van de regering.Eerder in deze nota zijn wij al ingegaan op de financiële randvoorwaarden.
Wij verwijzen daar kortheidshalve naar.In de memorie van toelichting wordt vermeld dat het scholingstraject zal
worden gerealiseerd als post-hoger onderwijs. De leden van de SGP-fractie
nemen aan dat dit niet geldt voor zij-instromers in beroepsgerichte vakken
van het vmbo, aangezien voor hen alleen een toegangskwalificatie voor het
hbo is vereist. Zij vragen welk scholingstraject deze groep zij-instromers
dan wel moet volgen.Personen die als zij-instromer een aanstelling wensen in het vmbo in een
beroepsgericht vak hoeven niet per se te beschikken over een HO-getuig- schrift
om tot het geschiktheidsonderzoek te worden toegelaten. Het scholingstraject
dat zij moeten volgen, wijkt echter niet af van het scholingstraject van de
persoon die wél op grond van een HO-getuig- schrift tot het geschiktheidsonderzoek
wordt toegelaten. In alle gevallen gaat het om een onder verantwoordelijkheid
van een lerarenopleiding te verzorgen post-initieel traject dat, bij een met
positief resultaat afleggen van het bekwaamheidsonderzoek, leidt tot het verkrijgen
van een HO-getuigschrift waaraan een onderwijsbevoegdheid is verbonden. De
zij-instromer in het beroep, ook diegene die bij de toelating tot het geschiktheidsonderzoek
niet beschikt over het HO-getuigschrift, behoeft zich dus niet als student
aan een initiële opleiding in te schrijven.2.h. BekwaamheidsonderzoekDe leden van de VVD-fractie vragen zich af, waarom een apart bekwaamheidsonderzoek
nodig is en niet gewoon wordt aangesloten bij de eindtermen van
de reguliere lerarenopleiding voor het behalen van het getuigschrift.Het bekwaamheidsonderzoek sluit aan op dezelfde bekwaamheidseisen waarvan
ook de eindtermen voor de lerarenopleidingen zijn afgeleid. Uiteindelijk gaat
het in beide gevallen om het vaststellen van dezelfde bekwaamheid. Het bekwaamheidsonderzoek
spitst zich evenwel toe, zoals de memorie van toelichting ook aangeeft, op
de elementen ten aanzien waarvan de betrokken leraar nog scholing en begeleiding
behoefde.De leden van de SP-fractie vinden het onduidelijk aan welke eisen zij-instromers
moeten voldoen willen zij in aanmerking komen voor een leraarsbevoegdheid.
Vrijwel alle betrokkenen uiten hun zorgen over dit gegeven en de leden van
de SP-fractie verzoeken de regering dan ook om de uitvoeringsvoorschriften
uit te werken zodat deze bij de parlementaire behandeling betrokken kunnen
worden.De hier bedoelde voorschriften worden opgenomen in de AMvB die in de bij
deze nota naar aanleiding van het verslag gevoegde notitie op hoofdlijnen
is beschreven.Dezelfde leden wijzen op het advies van de Onderwijsraad. Daarin staat
eveneens dat het voor de Raad niet duidelijk is hoe de slag gemaakt wordt
van kerncompetenties in het assessment naar bekwaamheidseisen in volle omvang.
De leden vragen om zowel de kerncompetenties als de bekwaamheidseisen te verhelderen.Voor het antwoord op deze vraag willen we eveneens verwijzen naar eerdergenoemde
notitie.3. RechtsbeschermingDe leden van de PvdA-fractie zouden ook graag nog een nadere uitleg zien
van de rechtspositie van zij-instromers die er niet in slagen binnen twee
jaar hun voorwaardelijke bevoegdheid in een permanente om te zetten. Zullen
scholen in dit soort gevallen wachtgeld moeten betalen? Is de regering van
mening dat het mogelijk ontstaan van wachtgeldclaims remmend kan werken op
de bereidheid van scholen om met een zij-instromer in zee te gaan?Een zij-instromer die er niet in slaagt binnen twee jaar zijn voorwaardelijke
bevoegdheid in een permanente om te zetten, is «betrokkene» in
de zin van het Besluit Werkloosheid onderwijs en onderzoekpersoneel (BWOO)
alsook in de zin van het Besluit bovenwettelijke werkloosheidsregeling voor
onderwijspersoneel primair en voortgezet onderwijs en educatie en beroepsonderwijs
(BBWO). Laatstgenoemde bovenwettelijke regeling vervangt het BWOO met ingang
van 1 januari 2001 in verband met het van toepassing worden van de WW voor
het onderwijspersoneel per die datum. Voor ontslagen die voor 1 januari 2001
zijn geëffectueerd is de inwerkingtreding van genoemde bovenwettelijke
regeling bepaald op 1 januari 2003. Het zijn van zo'n «betrokkene»
betekent voor zij-instromers dat zij, indien aan de voorwaarden van de regeling
wordt voldaan, in aanmerking komen voor een uitkering ingevolge deze regelingen.
Wachtgeldclaims zijn niet aan de orde. Immers: om aanspraak te maken op een
bovenwettelijke uitkering na afloop van de WW-uitkering (de zogenaamde aansluitende
uitkering) zullen betrokkenen gedurende langere tijd in het onderwijs werkzaam
moeten zijn. Het BBWO stelt namelijk als voorwaarde voor het recht op aansluitende
uitkering dat de betrokkene op de eerste werkloosheidsdag de 41-jarige leeftijd
moet hebben bereikt en een diensttijd moet hebben van tenminste 5 jaar. Als
diensttijd geldt de diensttijd doorgebracht in het onderwijs (inclusief het
hoger onderwijs). Een en ander zal derhalve niet remmend werken op de bereidheid
van scholen om een zij-instromer in dienst te nemen.De leden van de CDA-fractie stellen vast dat iemand slechts voor een periode
van twee aaneengesloten jaren als niet volledig bevoegde zij-instromer kan
worden benoemd. Welke mogelijkheden van bezwaar en beroep staan open als na
die twee jaar niet voldaan wordt aan de vereiste kwalificatie?We overwegen om in de AMvB te bepalen dat eenieder tijdens de tweejaarsperiode
van tijdelijke aanstelling ten minste tweemaal in de gelegenheid moet worden
gesteld om het bekwaamheidsonderzoek te ondergaan. Sluit men dat onderzoek
uiteindelijk niet met een gunstig resultaat af, en voelt men zich onheus bejegend,
dan kan men zich wenden tot de burgerlijke rechter. De gang naar de administratieve
rechter is uitgesloten, omdat het gaat om een beoordeling van een kennen of
kunnen.4. Advies OnderwijsraadTerecht zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat de uitvoeringsregels
met kwaliteitscriteria moeten worden vastgesteld op het niveau van een AMvB.De leden van de CDA-fractie wijzen erop dat de Onderwijsraad fundamentele
bezwaren heeft tegen het wetsvoorstel. Die bezwaren richten zich met name
op de zij-instroom voor het po. Het wordt een te kwetsbaar instrument gevonden
dat als zodanig niet in dat onderwijs zou moeten worden ingezet. Deze leden
constateren dat dit onvoldoende wordt weerlegd door de regering. De regering
acht het instrument «mogelijk» kwetsbaar maar acht de geboden
kwaliteitswaarborgen een voldoende tegenwicht.Wij delen deze mening niet. Het instrument is op zich misschien kwetsbaar,
we hebben dat ook aangegeven, maar gezien het geheel van de wettelijk vastgestelde
waarborgen zoals de vereiste vooropleiding, de inrichting van en de eisen
gesteld aan het geschiktheidsonderzoek en de verplichting van de scholings-
en begeleidingsovereenkomst achten we deze mogelijke kwetsbaarheid in voldoende
mate ondervangen. Wij wijzen er tevens en met nadruk op dat de in de uitvoeringsregeling
op te nemen assessmentcriteria voor het po niet identiek zijn aan die voor
het vo. Ook op die wijze wordt kwetsbaarheid zoveel als mogelijk «geneutraliseerd».De leden van de CDA-fractie constateren verder dat de in de memorie van
toelichting geformuleerde voorschriften en kwaliteitswaarborgen nog geen feitelijke
invulling hebben gekregen. De beoogde uitvoeringsregeling(en) ontbreken. Hierdoor
is het onmogelijk om een inzicht te krijgen in de inhoudelijke verankering
van de waarborg van de kwaliteit van de zij-instromende leraar. Het komt erop
neer dat bij invoering van dit wetsvoorstel niet voldaan is aan de kwalitatieve
randvoorwaarden die erbij behoren. Deze leden achten dit een omissie en verzoeken
de regering daarin alsnog te voorzien voor de plenaire behandeling van dit
wetsvoorstel. De uiteindelijke vorm van de uitvoeringsregeling(en) zou, wat
betreft de leden van de CDA fractie, de vorm moeten hebben van een AMvB met
voorhang.Het concept van de hier bedoelde voorschriften en kwaliteitswaarborgen
is in de notitie bij deze nota naar aanleiding van het verslag op hoofdlijnen
beschreven. De voorschriften geven meer inzicht in de inhoudelijke verankering
van de kwaliteitswaarborgen.De leden van de CDA-fractie vragen de regering voorts uitdrukkelijk om
aan te geven welke specifieke HO-getuigschriften van belang zijn voor de zij-instroom
in het basisonderwijs.Wij achten het niet zinvol om in dit wetsvoorstel specifiek te regelen
welke HO-getuigschriften van belang zijn voor de zij-instroom in het basisonderwijs.
Uiteraard moet het getuigschrift voldoende relevantie hebben in relatie
tot de werkzaamheden als zij-instromer en dit getuigschrift vormt een belangrijk
beoordelingspunt in de eerste fase van het geschiktheidsonderzoek. Het uiteindelijke
geschiktheidoordeel wordt in deze fase echter niet bepaald door alleen het
getuigschrift. Assessoren komen vanuit hun deskundigheid als opleider of leerkracht
per individu tot het oordeel of de gevolgde opleiding en de beroeps- en/of
maatschappelijke ervaring in onderlinge samenhang bezien voldoende relevant
zijn voor de beoogde werkzaamheden. Mede omdat beroepservaring en/of maatschappelijke
ervaring een mogelijk minder voor de hand liggende vooropleiding kunnen compenseren,
is het doen van algemene uitspraken over een beoordelingspunt los van het
geheel van het concrete geschiktheidsonderzoek weinig zinvol. Vast staat wel
dat uit het geschiktheidsonderzoek moet blijken dat betrokkene in alle opzichten
(vakinhoudelijk, didactisch, pedagogisch) voldoende geschikt moet zijn.Dezelfde leden vragen ook om aan te geven welke elders verworven competenties
voor de zij-instroom in het basisonderwijs relevant kunnen worden geacht.Met de elders verworven relevante competenties waar deze leden naar vragen,
worden kennis, inzicht en vaardigheden bedoeld die in de gevolgde hogere opleiding,
de beroepswerkzaamheden tot nog toe niet zijnde het onderwijs en /of het (verdere)
maatschappelijk functioneren zijn verworven en die relevant zijn voor de beoogde
onderwijswerkzaam- heden. Bij wijze van voorbeeld kan worden gedacht aan affiniteit
met en kennis van de ontwikkeling van of vaardigheid in de omgang met kinderen,
kennis van en ervaring met het organiseren van de overdracht van kennis en
vaardigheden, kennis van een aantal vak- en vormingsgebieden van het basisonderwijs.De leden van de fractie van D66 vragen, in hoeverre de regering kan garanderen
dat onderhavig wetsvoorstel er zorg voor draagt dat een zij-instromer zowel
wat betreft zijn vakkennis als zijn didactische vaardigheden na twee jaar
scholing- en begeleiding gelijkwaardig is aan een leraar die een onderwijsbekwaamheid
via een lerarenopleiding heeft gehaald.Met de voorschriften in de concept-uitvoeringsregeling wordt beoogd zodanige
waarborgen te geven dat zij-instromers zich ontwikkelen tot leraren die ten
minste gelijkwaardig zijn aan de leraar die de initiële opleiding voor
leraren met positief resultaat heeft afgerond. In geen enkel geval kan een
garantie voor het niveau van het individu worden gegeven. Dat kan trouwens
ook niet ten aanzien van de persoon die de lerarenopleiding heeft afgerond.De leden van de fractie van D66 vragen voorts of de regering de Kamer
een globaal overzicht geven welke kerncompetenties in de uitvoeringsregeling
zullen komen te staan. Zullen daar in ieder geval vakinhoud, vakdidactiek
en pedagogisch-didactische vaardigheden een onderdeel van uitmaken? Wat vindt
de regering van het voorstel van de Onderwijsraad dat een van de criteria
bij het geschiktheidsonderzoek moet zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling
van jongeren?In bijgevoegde notitie over de concept-uitvoeringsregeling is dit globale
overzicht opgenomen. Daaruit wordt duidelijk dat de door deze leden genoemde
kennis- en vaardigheidsaspecten deel uitmaken van het geschiktheidsonderzoek.
In dat geschiktheidsonderzoek zal ook de betrokkenheid bij de ontwikkeling
van jongeren een rol spelen.5. UitvoeringsgevolgenHet is volgens de leden van de CDA-fractie opmerkelijk dat onder het kopje
«Uitvoeringsgevolgen» alleen wordt gesteld dat de uitvoeringsorganisatie
Centrale financiën instellingen van het Ministerie van OCW het wetsvoorstel
uitvoerbaar acht. Waarop is die mening gebaseerd? Wat is de mening van het
betrokken onderwijsveld?Wij merken op dat de grote spoed waarmee het wetsvoorstel tot stand is
gebracht, weinig ruimte heeft geboden voor een meer dan globaal onderzoek
naar uitvoeringsgevolgen. Ook de eventuele gevolgen voor OCenW zelf zijn min
of meer «op de hand gewogen». Overigens valt in redelijkheid ook
inderdaad niet te verwachten dat de uitvoering problematisch zou kunnen zijn
voor OCenW noch voor het ministerie van Landbouw Natuurbeheer en Visserij
(LNV), want het wetsvoorstel kent nauwelijks beslismomenten voor de minister
zelf. Alleen de «gelijkstellingbeschikkingen» ingevolge artikel
12 zijn zulke beslismomenten, maar grote uitvoeringsgevolgen worden daarbij
niet verwacht. Wel moet energie worden gestoken in een goed toezicht en in
goede monitoring van de werking van de Interimwet.Het voorgaande verklaart de beknopte vermelding van de uitvoerbaarheid.
Inmiddels valt over de gevolgen voor de scholen en instellingen, met name
naar aanleiding van het overleg met de besturenorganisaties op 21 maart jl.,
in zoverre wat meer te zeggen, dat de feitelijke uitvoerbaarheid geen probleem
hoeft te zijn mits de scholen/instellingen daarvoor voldoende middelen zullen
ontvangen. Wat dit laatste betreft verwijzen wij naar onze eerdere antwoorden
over de financiën.De uitvoeringsgevolgen zullen voorts scherper in kaart worden gebracht
bij de verdere afhandeling van de concept-AMvB. De nota van toelichting bij
die AMvB zal een paragraaf Uitvoeringsgevolgen kennen. Aan Cfi zal worden
verzocht om een uitvoeringsonderzoek. Indien de Kamer dat wenst, zullen de
resultaten daarvan aan de Kamer ter beschikking worden gesteld.6. Financiële gevolgenDe leden van de PvdA-fractie zetten vraagtekens bij de financiële
gevolgen van het wetsvoorstel, die slechts tijdelijk zullen worden opgevangen.
Waarop baseert de regering de verwachting dat scholen de extra taak van intensieve
begeleiding van zij-instromers in de regel zullen kunnen opvangen binnen hun
huidige budget? Betekent de vaste omvang van de voor de overgangsperiode uitgetrokken
middelen ook dat er een plafond aan het aantal zij-instromers zal worden gesteld?Er zal geen plafond worden gesteld aan het aantal zij-instromers. Dat
zou immers ten onrechte kunnen suggereren dat de zij-instromer niet gelijkwaardig
zou zijn aan de leraar die zijn onderwijsbevoegdheid ontleent aan een afgeronde
lerarenopleiding.Er is uiteraard wel een plafond aan de beschikbaarheid van geld. Op dat
punt verwijzen wij evenwel naar eerder in deze nota gegeven antwoorden.De leden van de VVD-fractie merken op, dat maxima voor de opleidings-
en begeleidingsbedragen per zij-instromer worden genoemd. Is dit gebaseerd
op schattingen over het aantal zij-instromers, en zo ja, hoe zijn die schattingen?
Heeft, zo vragen de leden van de CDA-fractie, de regering enig inzicht in
de structurele kosten van invoering van dit wetsvoorstel? Op basis waarvan
concludeert de regering dat de voorgestelde tijdelijke financiering voldoende
is?Voor het antwoord op deze vragen verwijzen wij naar eerder in deze nota
gegeven antwoorden over de financiën.De leden van de CDA-fractie constateren dat STOAS Research de opdracht
heeft gekregen tot het ontwikkelen van een aantal zaken. Wat is de inhoud
van de opdracht aan STOAS? Wat is de financiële omvang van deze opdracht?
Op basis van welke gunningcriteria is deze opdracht verleend? Is aan de gunning
van deze opdracht een openbare aanbesteding of tenderprocedure vooraf gegaan?
Zo nee, waarom niet?Wij hebben 3 instellingen om een offerte gevraagd. De offerte-aanvragen
dateren van juli 1999 en betroffen het ontwikkelen van twee standaard-assessments:
één voor het po en één voor het vo. In de offerte-aanvragen
is verwezen naar de nota Maatwerk voor morgen.Over het doel van het assessment vermeldt de offerte-aanvraag het volgende:
«Het doel van het assessment is het meten van bekwaamheid van zij-instroom
in het leraarsberoep: de kandidaat krijgt de gelegenheid aan te tonen over
welke van de vereiste competenties hij beschikt en de beoordelaar kan op grond
hiervan een advies opstellen over aanvullende scholing. De competenties die
vereist zijn, zijn afgeleid van de (concept-) startbekwaamheidseisen die de
VSLPC in opdracht van OCenW heeft ontwikkeld voor het primair en het secundair
onderwijs. (...). Bij het opstellen van de offerte verzoek ik u met het volgende
rekening te houden:– de fasering dient er vanuit te gaan dat de assessments vanaf 1
augustus 2000 «regulier» afgenomen kunnen worden;– de fasering voorziet in een «proefassessment» in het
najaar, waarvoor kandidaten via een advertentie geworven zullen worden;– u werkt samen met een door OCenW ingestelde klankbordgroep, waar
tussenproducten besproken worden.»Verzocht werd, een offerte vóór 1 september 1999 uit te
brengen. Een openbare aanbesteding of tenderprocedure behoefde in dit geval
niet te worden gevolgd, gelet op de vrij beperkte omvang van de erbij betrokken
middelen.Uit deze offerteronde is uiteindelijk STOAS Research als opdrachtnemer
gekozen en is besloten tot een samenwerking van STOAS met een van de twee
andere instellingen die hadden geoffreerd, te weten de Universiteit Leiden.Met de uitvoering van de offerte is een bedrag van circa f 280 000,–
gemoeid.Voor het project is een strategie gehanteerd die STOAS aanduidt als een
combinatie van prototyping en ontwikkelend onderzoek. Er is vanaf de start
gewerkt aan bruikbare assessmentproducten die via proef-pilots worden bijgesteld.
Deze aanpak bleek mogelijk omdat STOAS al in andere sectoren vergelijkbare
assessmentprocedures heeft ontwikkeld.STOAS heeft inmiddels eerste assessments uitgevoerd. De resultaten daarvan
hebben geleid tot de criteria die worden opgenomen in de AMvB. Het eindrapport
van STOAS wordt in mei/juni 2000 verwacht.De leden van de fractie van D66 willen graag een reactie van de minister
op het voorstel van de AOB om een opleidings- en scholingsfonds op te richten.
Zij vragen dit omdat zij vermoeden dat een goede scholing en begeleiding voor
zij-instromers wel eens extra kosten met zich mee kunnen brengen.Zoals eerder in deze nota aangegeven, hebben wij in punt 7.3 van onze
brief waarin we onze inzet voor de komende CAO hebben aangegeven aan dit aspect
aandacht besteed. We kunnen op dat punt thans niet vooruitlopen op de uitkomst
van de CAO-onderhandelingen.Ook willen deze leden graag een nadere motivering waarom de extra financiering
op basis van de Wet overige OCenW-subsidies plaatsvindt en niet als onderdeel
van de begroting.Zoals ook in onze reactie op het advies van de Onderwijsraad is aangegeven,
gaan we niet uit van een structurele verhoging van de rijksbijdrage aan
scholen of instellingen. Het gaat erom dat de beschikbare middelen daadwerkelijk
ter beschikking worden gesteld aan díe scholen die ook werkelijk gebruik
maken van de mogelijkheden om één of meer leraren op basis van
zij-instroom te benoemen. Voor die beschikbaarstelling biedt de Wet overige
OCenW-subsidies een passende basis.De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat de opleiding van
nieuwe leraren veel geld kost. Zij wijzen in dit verband op de opleidingskosten
voor de lerarenopleidingen die moeten worden vergoed. Ook zijn er kosten voor
begeleiding en coaching van aspirant-leraren binnen de school. De school moet
hier binnen de al krappe formatie mensen voor vrijmaken. Voor aspirant-leraren
zelf zou het niet aantrekkelijk zijn wanneer zij moeten beginnen met het maken
van hoge kosten alvorens zij aan de slag kunnen. De vrees dat dit leidt tot
een verminderde wervingskracht en daarmee een verminderde kans op succes in
de bestrijding van het lerarentekort, lijkt daarom volgens deze leden gegrond.
Zij geven daarbij ook aan dat naast kosten voor opleiding en begeleiding van
aspirant-leraren er sprake is van indirecte kosten in de vorm van inkomstenderving
van de aspirant-leraren. Wordt de opleidingstijd vergoed als ware het betaalde
arbeid? Wanneer dat namelijk niet zo is, zou de kans klein zijn dat dit een
aantrekkelijke optie is voor mensen die reeds actief op de arbeidsmarkt en
bij gevolg ook afhankelijk zijn van het inkomen dat ze daar verwerven. Wanneer
deze tijd wel wordt vergoed, is de vraag door wie die kosten worden gedragen,
te meer daar het hierbij om aanzienlijk kosten zal gaan. Hoe succesvoller
deze campagne zou zijn, hoe hoger de kosten worden. De leden van de fractie
van GroenLinks merken daarbij op zich daarom ten zeerste af te vragen of de
stelling van de regering dat deze wet vrijwel budgetneutraal kan worden ingevoerd,
terecht is, en suggereren, met de AOB, de totstandkoming van een opleidingsfonds
om de kosten die dit project met zich meebrengt te financieren. In het kader
van de discussie over de begrotingsmeevallers van de rijksoverheid, zou ruimte
moeten worden gevonden op de rijksbegroting om de benodigde rijksbijdrage
aan een dergelijk fonds te kunnen leveren. De leden van de fractie van GroenLinks
zijn van mening dat het maatschappelijk belang van het bestrijden van het
lerarentekort een dergelijke investering zou rechtvaardigen.Eerder in deze nota zijn wij, onder meer in antwoord op vragen van de
leden van de SP, op dit onderwerp ingegaan. Daaruit wordt tevens duidelijk
dat min of meer definitieve uitspraken eerst na afronding van het CAO-overleg
kunnen worden gedaan.Net als de Algemene Onderwijsbond pleiten de leden van de SP-fractie voor
toevoeging van middelen voor instelling van een opleidings- en scholingsfonds.Eerder in deze nota hebben wij hieraan aandacht besteed.De leden van de SP-fractie merken op dat naast de kosten die de uitvoering
van interimwet met zich meebrengt, het te verwachten is dat zij-instromers
vanuit het bedrijfsleven relatief hoog ingeschaald moeten worden, wil het
voor hen aantrekkelijk zijn om de overstap naar school te maken. Met de onderwijsbond
CNV zijn de leden van de SP-fractie van mening dat alleen al «ervaring
in het bedrijfsleven» niet tot een hogere inschaling mag leiden. Het
zou binnen de scholen tot wanverhoudingen kunnen leiden. Reguliere leraren
mogen niet minder verdienen dan zij-instromers uit het bedrijfsleven, en het
is überhaupt redelijk als de salarissen van leraren omhoog gaan gezien
de hoge werkdruk. Bovendien wordt het beroep hierdoor aantrekkelijker, zoals
ook de Raad van State benadrukt. Deze leden vragen de regering naar de hoogte
en de verschillen in salariëring van zij-instromers in vergelijking met
de zittende leerkrachten, en wat de effecten zullen zijn van
salarisverschillen van zij-instromers en zittende leraren.Wij hebben niet, zoals deze leden vragen, inzicht in verschillen in salariëring
van zij-instromers in vergelijking met de zittende leerkrachten. Dit mede
vanwege het feit dat er op dit moment nog geen zij-instromers zijn als bedoeld
in de Interimwet.We stellen evenwel met nadruk dat de zij-instromer wordt benoemd als leraar.
Op hem zijn het Rechtspositiebesluit Onderwijs (RPBO) en/of (decentrale) CAO-afspraken
van toepassing. Voorzover daarbij aan individuele schoolbesturen vrijheden
worden gelaten, worden die door dit wetsvoorstel niet ingeperkt en ook niet
verruimd. Het is onze overtuiging dat het schoolbestuur dat gebruik maakt
van zijn vrijheden tevoren zal hebben overwogen wat daarvan de effecten zullen
of kunnen zijn.De leden van de fracties van GPV en RPF vragen of is onderzocht of de
extra uitgaven die het in dienst nemen van een zij-instromer met zich brengt,
binnen de bestaande budgetten van scholen kunnen worden opgevangen. Zij zijn
bevreesd, dat als gevolg van de beperkte inzet van extra middelen, scholen
niet zullen overgaan tot het in dienst nemen van zij-instromers omdat zij
onvoldoende over de benodigde financiële middelen beschikken of dat het
aantrekken van zij-instromers ten koste zal gaan van andere budgetten, bij
voorbeeld het budget voor nascholing van het overige personeel.De leden van de SGP-fractie vragen of bij het uitgangspunt dat de kosten
voor uitvoering van het geschiktheidsonderzoek, de scholing en begeleiding,
alsmede het bekwaamheidsonderzoek door de scholen en betrokkenen worden gedragen,
voldoende rekening is gehouden met de vele extra kosten die een zij-instromer
voor scholen oplevert, zoals assessmentkosten en inproductiviteitskosten.Deze leden missen in dit verband een beschouwing over de salarissen en
vragen om daar alsnog aandacht aan te besteden. Zullen zij-instromers er in
salaris niet op achteruit gaan? Zo ja, wat betekent dit naar verwachting voor
de hoogte van de door de school te betalen salarissen en de bekostiging daarvan?
De leden van de SGP-fractie vragen tevens naar het oordeel van de regering
over de mogelijkheid dat zij-instromers een beduidend hoger salaris hebben
dan collega's die hetzelfde werk doen en bovendien veel meer in hun opleiding
hebben geïnvesteerd.Voor het antwoord op deze vragen verwijzen wij naar de in paragraaf 2.g
en de eerder in de voorliggende paragraaf (paragraaf 6) van deze nota
gegeven antwoorden.De leden van de SGP-fractie vragen waarom het voornemen bestaat om de
groep zij-instromers in het leraarsberoep onder de werking van de Wet tegemoetkoming
studiekosten te laten vallen. Voor de lerarenopleidingen wordt momenteel bij
wijze van uitzondering voor de tekortvakken de Wet tegemoetkoming studiekosten
toegepast. Moet het voornemen van de regering betreffende zij-instromers ook
als een dergelijke uitzondering worden gezien? Zo ja, wat zijn hiervoor dan
de argumenten?De zij-instromers in het beroep worden binnen de reikwijdte van de Wet
tegemoetkoming studiekosten (WTS) gebracht in het kader van een integrale
wijziging van de tegemoetkomingsregeling voor «lerarenopleidingen in
de tekortvakken» (conform de WTS-nota Meer voor meer (kamerstukken II
1998/99, 26 662, nr. 2)). Beoogd effect daarvan is een meer transparante
regeling en een beter bereik als onderdeel van de tekortenproblematiek. Eén
van wijzigingen betreft de doelgroep: omdat er tekorten bestaan over de gehele
linie zal de nieuwe regeling gaan gelden voor álle lerarenopleidingen.
In dat licht is ook zij-instroom in het beroep toegevoegd aan de doelgroep.
Het uiteindelijke doel van deze stimuleringsregeling is en blijft: meer leraren
voor de klas.7. DraagvlakDe leden van de fractie van GroenLinks stellen vast dat deze wet veel
onrust veroorzaakt en ook op weerstanden stuit bij de zittende leraren. Het
verbaast deze leden dat de Algemene Onderwijsbond aangeeft niet voldoende
betrokken te zijn geweest bij de voorbereiding en uitwerking van dit wetsvoorstel.
De leden van de fractie van GroenLinks zijn juist van mening dat deze betrokkenheid
essentieel is voor een goede kwaliteit van de wetgeving en voor draagvlak
voor deze vernieuwingen onder de leraren. Zij vragen de regering om een reactie
op de klachten van de Algemene Onderwijsbond over de geringe manier waarop
zij betrokken is geweest bij het proces. Deelt de regering de mening over
het belang van betrokkenheid bij- en het draagvlak voor deze wet onder de
leraren en is zij voornemens om de betrokkenheid van de personeelsorganisaties
bij de uitwerking en uitvoering van deze wetgeving te versterken?Ten aanzien van de betrokkenheid van leraren in dit stadium, bevestigen
wij dat over de uitvoeringsregeling onderwijskundig overleg zal worden gevoerd.8. EvaluatieDe leden van de PvdA-fractie hechten eraan dat de uitwerking van dit wetsvoorstel
wordt geëvalueerd voordat de voorwaardelijk bevoegde leraar definitief
zijn plek krijgt in de Wet op het leraarschap. Is de regering daartoe bereid,
zo vragen zij? Ook de leden van de fractie van D66 vragen naar een evaluatie.De ervaringen met het éénmaal tot wet verheven wetsvoorstel
zullen voortdurend worden gemonitord en zullen indien enigszins mogelijk worden
betrokken bij de vormgeving van de Wet op het leraarschap.Artikelsgewijze toelichtingArtikel 2Vallen ook remedial teachers onder de strekking van het wetsvoorstel,
vragen de leden van de PvdA-fractie? Zal voor deze functie een apart assessment
worden ontworpen?Remedial teachers zijn leraren, zij het met een bijzondere functie. Het
assessment zal er ook voor deze functie op zijn gericht de geschiktheid van
betrokkene voor het leraarschap vast te stellen in aanmerking nemend de noodzakelijke
scholing en begeleiding die hij in de periode van zij-instroom volgt. Uiteindelijk
zal zijn bekwaamheid als leraar worden vastgesteld in het bekwaamheidsonderzoek.
Het ligt daarom niet voor de hand een apart assessment voor remedial teachers
te ontwerpen. Wel zal het aanstellend bevoegd gezag in het kader van die aanstelling –
dus niet bij de bepaling van de geschiktheid voor het leraarschap –
uiteraard een bijzondere zorg hebben bij het vaststellen van de geschiktheid
voor de specifieke functie waarin het bevoegd gezag betrokkene wenst aan te
stellen.Artikel 4Hier wordt gesproken over een AMvB die moet regelen hoe het vooronderzoek
plaatsvindt bij de bepaling of de vooropleiding voldoende relatie heeft tot
het beroepsgerichte VMBO-vak. Wordt hierbij gebruik gemaakt van de leerlijnen
van het BVE, vragen de leden van de CDA-fractie? Wordt dit een AMvB met voorhang?De regels over het hier bedoelde vooronderzoek worden opgenomen in de
AMvB. Wat de voorhang betreft wordt verwezen naar het eerder daarover gegeven
antwoord, aan dezelfde leden.Artikel 5Het verdient aanbeveling om wel degelijk aan te geven dat partijen voorzieningen
moeten treffen indien de uitvoering van de overeenkomst op problemen stuit,
zo oordelen de leden van de CDA-fractie. In ieder geval moet worden aangegeven
welke onderwerpen de overeenkomst moet bevatten om rechtsgeldig te kunnen
zijn.Zoals wij hiervoor al hebben aangegeven, lijkt het ons niet noodzakellijk
om de onderwerpen van de overeenkomst te benoemen in de wet zelf. Eventueel
zou kunnen worden overwogen, indien de uitvoeringspraktijk daartoe aanleiding
geeft, om in de AMvB die onderwerpen alsnog te benoemen. Vooralsnog lijkt
ons dat echter niet nodig.Artikel 12De leden van de PvdA-fractie vragen of het eerste assessment voor het
schooljaar 1999–2000 reeds heeft plaatsgevonden. Hoe zijn de resultaten
en ervaringen?Eerder in deze nota zijn wij, onder verwijzing naar de onlangs aan de
Tweede Kamer aangeboden brief over de Voortgang «Maatwerk voor morgen»,
op deze vraag ingegaan. Binnenkort zullen de resultaten en ervaringen zijn
opgenomen in het onder verantwoordelijkheid van de opdrachtnemer, STOAS Research,
op te stellen eindrapport. Wij zullen de Kamer vanzelfsprekend daarvan op
de hoogte stellen.Artikel 12 regelt dat deelnemers aan het experiment met terugwerkende
kracht onder deze regeling zullen gaan vallen. Hoe groot is deze groep en
wie komen hiervoor in aanmerking, zo vragen de leden van de fractie van D66?De door deze leden genoemde voorziening is in ieder geval nodig om onnodige
drempels weg te nemen voor die personen die in het lopend schooljaar met positief
resultaat hebben deelgenomen aan een geschiktheidsonderzoek dat, in het kader
van de ontwikkeling ervan, onder verantwoordelijkheid van STOAS Research is
gehouden. Aangezien dat traject thans niet is afgerond, kan nog niet worden
aangegeven om hoeveel personen het uiteindelijk zal gaan.Wij hopen met het voorgaande voldoende te zijn ingegaan op de gestelde
vragen en de gemaakte opmerkingen.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. HermansDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,K. Y. I. J. AdelmundBIJLAGE BIJ DE NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
VAN DE TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL INZAKE WETSVOORSTEL INTERIMWET ZIJ-INSTROOM
LERAREN PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS (KAMERSTUKKEN 27 015)Notitie met hoofdlijnen van het in voorbereiding zijnde
Uitvoeringsbesluit Interimwet zij-instroom leraren PO en VO1. Bedoeling en inhoud van deze notitieMet deze notitie willen wij (de Minister en Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen, mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij) de Tweede Kamer inzicht geven in de hoofdlijnen van het Uitvoeringsbesluit
van het wetsvoorstel Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet
onderwijs (hierna kortweg: de Interimwet), ten behoeve van de parlementaire
behandeling van dat wetsvoorstel.Op basis van deze hoofdlijnen wordt nu gewerkt aan de artikelen zelf van
het Uitvoeringsbesluit.2. Grondslag, status en procedure van het UitvoeringsbesluitHet Uitvoeringsbesluit heeft als grondslag de artikelen 7, tweede lid,
en 8, van de Interimwet. Het Uitvoeringsbesluit is een algemene maatregel
van bestuur. Dergelijke maatregelen behoeven de instemming van de Ministerraad.Voordat het Uitvoeringsbesluit aan de Ministerraad wordt voorgelegd, zal
daarover overleg worden gevoerd met het veld, waaronder VSNU en HBO-Raad.Na akkoord van de Ministerraad gaat het Uitvoeringsbesluit om advies naar
de Onderwijsraad en de Raad van State. Na verwerking van de adviezen wordt
het besluit vastgesteld en gepubliceerd in het Staatsblad. Daarna kan het
in werking treden, maar niet eerder dan de Interimwet zelf.3. De inhoud van het besluitA. AlgemeenDit besluit geeft zoals gezegd uitvoering aan artikel 7, tweede lid, en
artikel 8, van de Interimwet.Artikel 8, eerste lid, van de Interimwet bepaalt dat bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur voorschriften worden vastgesteld met betrekking
tot de uitvoering van de wettelijke voorschriften over het geschiktheidsonderzoek.
Het tweede lid van dat artikel geeft de bevoegdheid om bij of krachtens diezelfde
algemene maatregel van bestuur onder meer te regelen:a. de scholing en begeleiding, en het bekwaamheidsonderzoek, waaronder
voorschriften ter waarborging van de kwaliteit,b. de procedure voor het indienen van een aanvraag voor het geschiktheidsonderzoek,
voor afgifte van de verklaring omtrent geschiktheid en voor afgifte van het
getuigschrift, bedoeld in artikel 6, derde lid, van de Interimwet.Artikel 7, tweede lid, van de Interimwet bepaalt dat bij algemene maatregel
van bestuur voorschriften worden vastgesteld met betrekking tot maximering
van de – in voorkomende gevallen – door het instellingsbestuur
van een HO-instelling verlangde bijdrage van de aanvrager van geschiktheidsonderzoek
en bekwaamheidsonderzoek.B. GeschiktheidsonderzoekIn het geschiktheidsonderzoek beoordelen de «assessoren» aan
de hand van bewijzen van kennis, inzicht, ervaring, persoonlijke informatie
en demonstratie of iemand voldoende bekwaam is voor een direct ingaand leraarschap.
Men moet in staat zijn om onderwijs van voldoende kwaliteit te verzorgen en
om binnen ten hoogste twee jaren met succes het bekwaamheidsonderzoek te ondergaan.
Beoordeeld moet worden of de gevolgde opleiding en de maatschappelijke of
beroepservaring in onderlinge samenhang bezien van voldoende belang zijn in
verhouding tot de door betrokkene beoogde werkzaamheden aan een school. Daarbij
zal wat het voortgezet onderwijs betreft vanzelfsprekend een belangrijke rol
spelen of opleiding en ervaring aansluiten bij de vereisten om een specifiek
vak te kunnen verzorgen. Het voorgaande wordt geregeld in het Uitvoeringsbesluit.Aanvragen voor het geschiktheidsonderzoek moeten worden gericht aan het
bestuur van een instelling. Wij zijn van plan te regelen dat het onderzoek
in beginsel aanvangt binnen 2 maanden na ontvangst van de aanvraag. Een redelijke
eis is verder dat het assessment plaatsvindt binnen 3 maanden na ontvangst
van de aanvraag. Dat impliceert dat de eerste fase van het geschiktheidsonderzoek
dan is afgesloten.Het uiteindelijke geschiktheidsoordeel moet worden gegeven binnen twee
weken na afsluiting van het assessment.Geregeld zal ook worden dat voor alle betrokkenen bij een bepaald geschiktheidsonderzoek
helder en tijdig kenbaar moet zijn om welke inhoudelijke criteria het gaat
bij het geschiktheidsonderzoek, en wat de gang van zaken rond het geschiktheidsonderzoek
zal zijn. Hier ligt dus een verplichting voor de HO-instellingen.Het geschiktheidsonderzoek heeft volgens artikel 2 van de Interimwet twee
fasen:a. allereerst de fase van de vaststelling van het belang van vooropleiding
en/of maatschappelijke en beroepservaring voor het beoogde leraarschap, op
grond van vooral documenten en andere bewijzen. Bij de vooropleiding gaat
het om elk genoten onderricht dat in dit verband van belang wordt geacht,
dus niet alleen om het hoger onderwijs – of indien het betreft de beroepsgerichte
vakken in het vmbo, in combinatie met enkele jaren relevante beroepservaring,
het secundair beroepsonderwijs – dat moet zijn gevolgd om tot het geschiktheidsonderzoek
te kunnen worden toegelaten. Zo ontstaat een compleet beeld van de vaardigheden
en mogelijkheden van de betrokkene. Deze fase wordt uitgevoerd door de instelling
die ook de tweede fase, het eigenlijke assessment, zal uitvoeren;b. vervolgens, indien de eerste fase tot een gunstige uitkomst heeft geleid,
komt de fase van het assessment. Het assessment stelt vast, hoe iemand scoort
op cruciale geschiktheidspunten. Op die punten moet men «voldoende geschikt»
worden geoordeeld. Deze punten (de assessmentcriteria) moeten in het besluit
worden geregeld.Het Uitvoeringsbesluit zal onder meer nadere voorschriften bevatten voor
de toelating tot het assessment. Onderdeel daarvan zullen zijn, voorschriften
over het z.g. port-folio: het «persoonlijk dossier» van de aspirant-leraar,
waarin de relevante bescheiden zijn te vinden en waarin de betrokkene ook
een eigen waardering geeft van de relevantie van zijn opleiding en ervaring.
Dit geheel van bescheiden en ervaringsfeiten van betrokkene, geordend volgens
door het HO-instellingsbestuur te geven richtlijnen, moet zijn voorzien van
het eigen oordeel van betrokkene over de relevantie daarvan voor de beoordeling
van de geschiktheid. Daar gaat een zekere «zeefwerking» vanuit,
wat een efficiënt assessment ten goede komt.Verder zal het Uitvoeringsbesluit voorschriften bevatten ter waarborging
van de kwaliteit van het geschiktheidsonderzoek. De Interimwet bepaalt zelf
al (zie artikel 4, vijfde lid), dat bij het geschiktheidsonderzoek in gelijke
mate zijn betrokken het onderwijsgevend personeel van de lerarenopleiding
aan de instelling voor hoger onderwijs en vertegenwoordigers van het desbetreffende
beroepenveld, niet zijnde personeelsleden van het bevoegd gezag dat het geschikheidsonderzoek
heeft aangevraagd. Evident is dat deze «assessoren» moeten voldoen
aan kwaliteitseisen. Het verrichten van assessment vraagt immers specifieke
vaardigheden. Het instellingsbestuur moet nagaan of de assessor beschikt over
die vaardigheden. Dit impliceert tevens dat het instellingsbestuur de assessor
zo nodig in staat moet stellen zich op dat gebied te bekwamen. Dat alles onder
de noemer van waarborging van de kwaliteit van het assessment. Ook wordt voorgeschreven
dat het assessment zoveel mogelijk berust op bevindingen vanuit de praktijk,
en niet zozeer op oordelen «vanaf papier».Het besluit benoemt de beoordelingsterreinen van het geschiktheidsonderzoek.
Deze beoordelingsterreinen zijn al gehanteerd bij de proefassessments die
in 1999 en 2000 onder leiding van STOAS Research hebben plaatsgevonden.STOAS Research heeft in opdracht van het ministerie van OCenW twee standaardassessments
ontwikkeld: één voor het primair onderwijs (PO) en één
voor het voortgezet onderwijs (VO).Met deze assessments moet kunnen worden vastgesteld over welke voor het
leraarsberoep in het PO dan wel VO vereiste competenties een kandidaat reeds
beschikt. Voorts zou met behulp daarvan door de beoordelaar een advies opgesteld
moeten kunnen worden voor aanvullende competentie-ontwikkeling c.q. scholing
en begeleiding. De resultaten daarvan hebben geleid tot de criteria in het
wetsvoorstel (zie artikel 4, vierde lid) en zullen voor het Uitvoeringsbesluit
betekenen dat daarin de beoordelingsterreinen met zoveel woorden worden vermeld.De beoordelingsterreinen betreffen:a. het handelen in het onderwijsleerproces,b. het algemeen professioneel handelen,c. het werken binnen een organisatie, end. (voor het primair onderwijs) kennis van het onderwijs en basishouding
ten aanzien van het beroep.Van elke beoordelingsterrein wordt voorts bepaald welke kennis, inzicht
en vaardigheden daarbij worden vastgesteld:a. «handelen in het onderwijsleerproces» omvat de vaststelling
of betrokkene beschikt over:– het vermogen tot het begeleiden van leerlingen in hun leerproces,– het vermogen tot het presenteren van informatie,– het vermogen tot communicatie en interactie met een groep, en– het vermogen tot klasse-organisatie en groepsmanagement.b. «algemeen professioneel handelen» omvat de vaststelling
of betrokkene beschikt over:– het vermogen tot reflectie en initiatiefnemen,– het vermogen tot ontwikkeling van eigen professionele deskundigheid
en van het eigen lerend vermogen, en– voldoende vakdeskundigheid, wat het primair onderwijs betreft
met name op het gebied van taal en rekenen/wiskunde.c. «werken binnen een organisatie» omvat de vaststelling of
betrokkene beschikt over het vermogen om met anderen samen te werken in een
team of sectie.d. «kennis van het onderwijs en basishouding ten aanzien van het
beroep» omvat de vaststelling van die kennis en die houding van de voor
een leraarschap in het PO opterende betrokkene.De beoordelingsterreinen zijn dekkend voor de startbekwaamheden die recent
voor PO en VO zijn geformuleerd en richting geven aan de curricula van de
lerarenopleidingen.Wij wijzen nog op de eis van voldoende vakdeskundigheid, die wat het PO
betreft met name ligt op het gebied van taal en rekenen/wiskunde. Wij zien
dit namelijk als centrale vakken in het PO, waarop scholen bij uitstek worden
beoordeeld, ook door ouders. Zij hebben in het bijzonder aandacht voor het
niveau van het taal- en rekenonderwijs van de school.De normen vormen samen het stramien voor de feitelijke beoordeling in
het assessment. Die beoordeling zelf is bij uitstek een zaak van «professionals».
Reden waarom de overheid daarover in het Uitvoeringsbesluit geen verdergaande
voorschriften zal geven. Wel zal ter verzekering van de kwaliteit van het
assessment worden voorgeschreven dat dit zoveel mogelijk berust op authentieke
waarnemingen, bijvoorbeeld gedaan tijdens proeflessen.Het geheel van regels over het port-folio en de onderbouwing van geschiktheid
daarin, over de kwaliteit en over de professionele onafhankelijkheid van de
assessoren moet voldoende kwaliteitswaarborgen geven voor het geschiktheidsonderzoek.
Dat neemt niet weg dat naarmate meer ervaring wordt opgedaan met het assessment,
kan blijken dat bijstelling van de maatstaven en criteria wenselijk is.Het ligt niet op de weg van de centrale overheid om gedetailleerde beoordelingscriteria
te geven, maar wij gaan ervan uit dat de door STOAS Research ontwikkelde instrumenten
en standaards een zo groot draagvlak vinden dat ze, met het oog op kwaliteit
en landelijke vergelijkbaarheid, breed worden gehanteerd.Wij zullen om die reden bij wijze van handreiking voor de assessoren het
resultaat van het ontwikkelwerk publiceren en overdragen. Daarin worden modellen
aangereikt voor het assessment, meer in het bijzonder ter beïnstrumentering
van de beoordelingsterreinen.Het STOAS instrument geeft suggesties over achtereenvolgens te hanteren
assessment-instrumenten (zoals de intake, het portfolio, het uitvoeren van
simulaties en/of praktijkopdrachten, de zelfreflectie en het bespreken daarvan)
Tenslotte is ook het opstellen van een persoonlijk ontwikkelingsplan een essentieel
onderdeel.Tevens geeft het instrument suggesties met welke instrumenten elk beoordelingsterrein
kan worden beoordeeld, met dien verstande dat per beoordelingsterrein ten
minste twee instrumenten basis geven aan het eindoordeel. Als handreiking
aan de assessoren is voor elk van de beoordelingsterreinen een set van gedragsindicatoren
opgesteld die behulpzaam zijn bij de vaststelling van de mate waarin de kandidaat
voldoet aan de criteria.Het bestuur van de HO-instelling zal (zo willen wij voorschrijven) zelf
ook regels moeten vaststellen. Die hebben betrekking op:a. de inrichting van het geschiktheidsonderzoek en de positie van de aanvrager
daarin,b. de verslaglegging over het geschiktheidsonderzoek, waaruit in elk geval
een deugdelijke motivering van het oordeel over behaalde resultaten blijkt,
enc. de wijze waarop voor het overige inhoud wordt gegeven aan het waarborgen
van voldoende kwaliteit.C. Scholing en begeleidingUit het geschiktheidsonderzoek volgt een scholings- en begeleidingsovereenkomst. Daarbij dragen drie partijen verantwoordelijkheid: de
zij-instromer, de lerarenopleiding en de werkgever (het bevoegd gezag).Van groot belang is de eis in de Interimwet dat het gaat om scholing van
beperkte omvang. Beperkt omdat de doelgroep zodanig bekwaam wordt geacht dat
een onmiddellijke aanstelling als leraar, zij het tijdelijk, verantwoord is;
men is dus «dicht bij» volledige bekwaamheid en behoeft niet te
worden verwezen naar de initiële lerarenopleiding. Beperkt ook omdat
die scholing in maximaal twee jaren moet kunnen worden afgerond door betrokkene
naast een omvangrijke betrekking in (en mogelijk ook nog buiten) het onderwijs.
Combinatie met een dienstverband van ongeveer 0,8 fte zou voor betrokkene
mogelijk moeten zijn. Wij willen dat echter niet regelen, want dit is bij
uitstek een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer.De noodzakelijk geoordeelde scholing zal uitsluitend mogen geschieden
door of onder verantwoordelijkheid van personen die bevoegd zijn tot het verzorgen
van onderwijs aan initiële opleidingen in het hoger onderwijs. Personen
dus die zelf een HO-opleiding hebben genoten. Bij het verzorgen van de scholing
moet deze inhoudelijk steeds worden afgestemd op de vorderingen bij de werkzaamheden
van betrokkene aan de school. Dit zal in het Uitvoeringsbesluit worden geregeld.Bij de noodzakelijk geoordeelde begeleiding moet in elk geval betrokken
zijn een leraar die bevoegd is tot het verzorgen van de werkzaamheden die
de zij-instromer aan de school verricht, met dien verstande dat indien het
betreft het VO, de leraar bevoegd dient te zijn voor het vak dat betrokkene
aan de school verzorgt. Ook dit zal worden geregeld in het besluit.D. BekwaamheidsonderzoekDe Interimwet bepaalt de periode van tijdelijke benoembaarheid voor zij-instromers
op ten hoogste twee schooljaren. Binnen die periode moet de leraar het bewijs
van bekwaamheid (te weten: het WHW-getuigschrift naar aanleiding van het bekwaamheidsonderzoek)
zien te verwerven. In de scholings- en begeleidingsovereenkomst tussen school,
leraar en HO-instelling (zie artikel 5 van de Interimwet) wordt de weg daarheen
uitgestippeld. Het getuigschrift wordt evenals de geschiktheidsverklaring
uitgereikt door de universiteit of hogeschool. De betrokken leraar vraagt
het bekwaamheidsonderzoek zelf aan, volgens een in het Uitvoeringsbesluit
geregelde procedure. Iedereen moet ten minste tweemaal binnen de zij-instroomperiode
de gelegenheid krijgen om zich aan een bekwaamheidsonderzoek te onderwerpen.
Ook dit zal in het besluit worden geregeld.Het bekwaamheidsonderzoek omvat een onderzoek naar de kennis, het inzicht
en de vaardigheden van de betrokkene, alsmede de beoordeling van de uitkomsten
van dit onderzoek. Het bekwaamheidsonderzoek concentreert zich op de kennis
en vaardigheden die men blijkens het oordeel -bij het geschiktheidsonderzoek-
over de noodzakelijke scholing nog behoorde te verwerven, zo zal in het Uitvoeringsbesluit
worden bepaald.Het bekwaamheidsonderzoek moet zo worden ingericht dat daarvan in ieder
geval deel uitmaakt een, zonodig in tijd gespreide, beoordeling van het functioneren
in de praktijk op die onderdelen waarop scholing en begeleiding noodzakelijk
zijn geacht. Bij die beoordeling is in ieder geval personeel betrokken van
het bevoegd gezag van de school die het assessment heeft aangevraagd of die
door betrokkene bij het assessment wordt «ingeschakeld», zo zal
het Uitvoeringsbesluit moeten regelen.Ook wordt bepaald dat ter waarborging van de kwaliteit van het bekwaamheidsonderzoek
het instellingsbestuur ervoor moet zorgen dat de personen die dit onderzoek
afnemen, daarvoor voldoende geschikt zijn. Verder zal nog worden voorgeschreven dat het instellingsbestuur regels
moeten vaststellen met betrekking tot:a. de inrichting van het bekwaamheidsonderzoek en de positie van de aanvrager
daarin,b. de verslaglegging over het bekwaamheidsonderzoek, waaruit in elk geval
een deugdelijke motivering van het oordeel over behaalde resultaten blijkt,
enc. de wijze waarop voor het overige inhoud wordt gegeven aan het waarborgen
van voldoende kwaliteit.E. Maxima financiële bijdragenArtikel 7, tweede lid, van de Interimwet bepaalt dat bij algemene maatregel
van bestuur voorschriften worden vastgesteld met betrekking tot maximering
van de – in voorkomende gevallen – door het instellingsbestuur
van een HO-instelling verlangde bijdrage van de aanvrager van geschiktheidsonderzoek
en bekwaamheidsonderzoek.Wij zullen moeten regelen dat de bijdrage die het bestuur van een HO-instelling
ingevolge artikel 7, tweede lid, van de Interimwet kan verlangen, ten hoogste
een bepaald bedrag kan zijn. Op de hoogte van dat maximum bezinnen wij ons
nu nog. Het gaat om maxima voor het geschiktheidsonderzoek en de afgifte van
de geschiktheidsverklaring enerzijds, en voor het bekwaamheidsonderzoek en
de afgifte van het getuigschrift anderzijds.F. HO-getuigschriftGeregeld zal worden dat het instellingsbestuur aan de leraar die met gunstig
gevolg heeft deelgenomen aan het bekwaamheidsonderzoek, binnen twee weken
nadat het onderzoek is afgesloten het getuigschrift, bedoeld in artikel 6,
derde lid, van de Interimwet, verstrekt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27015-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl