Vaststelling begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2003; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-V, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-09-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-V nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)Wetsartikel 2 (baten-lastendiensten)OndertekeningLichaamB. BEGROTINGSTOELICHTINGLEESWIJZERAlgemeenVBTB-groeiprocesBELEIDSAGENDA 2003A. ALGEMEEN EN ACCENTEN VOOR 2003ACCENTENDE BEGROTING 2003 OP HOOFDLIJNENHGIS-uitgaven op de begroting van Buitenlandse Zaken per
hoofddoelstelling 2002–2004B. BELEIDSPROGRAMMERING 2003–2006I. Geïntegreerd Buitenlands Beleid van het Koninkrijk
der NederlandenII. Bevordering van Stabiliteit, Vrede, Mensenrechten
en Goed BestuurIII. Bevorderen van rechtvaardige verhoudingen en het
bestrijden van armoedeIV. De Europese samenwerkingV. Internationale Samenwerking op het gebied van Criminaliteits-
en Terrorismebestrijding en RechtshandhavingVI. Asiel en MigratieVII. MilieuVIII. CultuurB. BELEIDSPROGRAMMERING 2003–2006 ALS UITWERKING
STRATEGISCH AKKOORDHOOFDDOELSTELLING I. INTERNATIONALE ORDENINGBELEIDSARTIKEL 1. HET BEVORDEREN VAN INTERNATIONALE ORDENINGA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBevordering van de internationale rechtsordea. Nederland gastlandb. Internationaal StrafhofCodificatie, ontwikkeling en naleving van internationaal
rechta. Nalevings- en verificatieproceduresb. Internationale mensenrechtenproceduresc. AansprakelijkheidsregelingenBevordering en bescherming van de rechten van de mensBevordering van financieel-economische ordeningBevordering van ecologische ordeningGroeiparagraafC. De budgettaire gevolgen van het beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingHOOFDDOELSTELLING II. VREDE, VEILIGHEID EN STABILITEITBELEIDSARTIKEL 2 VREDE, VEILIGHEID EN CONFLICTBEHEERSINGA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBestrijding internationaal terrorismeDeelname aan internationale vredesoperatiesOndersteuning regionale vredesbevorderende initiatievenPrioriteiten van het OVSE voorzitterschapa. Versterking organisatorisch-structurele aspectenb. Accent op crisisbeheersing en -preventiec. Een evenwichtig beleidAanpassing en uitbreiding NAVOVerdere operationalisering van het EVDBHet tegengaan van proliferatie van massavernietigingswapensBevordering van conventionele wapenbeheersingEen verantwoord wapenexportbeleid en bevordering transparantie
in wapentransactiesGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van het beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 3 HUMANITAIRE HULPA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenSnelle en adequate humanitaire hulpverlening door internationale
en niet gouvernementele organisaties in zowel chronische als acute humanitaire
crisesVersterking van de nationale en internationale coördinatie
van humanitaire hulpverleninga. Versterking nationale coördinatieb. Verbetering internationale coördinatieVergroting van de kwaliteit en effectiviteit van humanitaire
hulpa. Systematischer leren van ervaringen uit het verledenb. Kanaalfinanciering: intensivering van de beleidsdialoogc. Follow-up kwaliteitsconferentieGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van het beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 4 GOED BESTUUR, MENSENRECHTEN EN VREDESOPBOUWA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenMensenrechtena. Integratie van mensenrechten in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleidb. Verdere versterking van de beleidsrelatie tussen mensenrechten
en conflictenGoed bestuura. Ondersteuning van democratische processenb. Versterking begrotingsbeleid in structurele samenwerkingslandenc. Ondersteuning van decentralisatieprocessen en versterking
van lokaal bestuurd. Terugdringen van corruptieVredesopbouwa. Ondersteuning van vredesprocessenb. Versterken van de civiele controle over de veiligheidssectorc. Ondersteuning van demobilisatie-programma'sGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van het beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingHOOFDDOELSTELLING III. EUROPESE INTEGRATIEBELEIDSARTIKEL 5 EUROPESE INTEGRATIEA. Algemene beleidsdoelstellingenB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenVerdieping van de integratiea. Het toekomstdebatb. De kenniseconomiec. Landbouw en visserijd. Veiligheide. Milieu en transportUitbreiding van de EUVersterking van het externe beleid van de Uniea. Ontwikkeling van het extern optreden in het algemeenb. Relaties met EU en derde landenWestelijke BalkanNoord-Afrika en Midden-OostenOost-EuropaTransatlantische betrekkingenLatijns-Amerika en het Caraïbisch GebiedAziëACS landen in Afrika, het Caraïbisch gebied en de
Stille Oceaanc. EU-ontwikkelingsbeleidRaad van EuropaGroeiparagraafC. De budgettaire gevolgen van het beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectberekening, doelmatigheid
en ramingHOOFDDOELSTELLING IV. DUURZAME ARMOEDEVERMINDERINGBELEIDSARTIKEL 6 BILATERALE ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumenten1. Concentratie van de structurele bilaterale hulp op
een beperkt aantal landen, kwaliteit en opbouw van de beleidsomgeving en brede
samenwerkingThemalanden2. Institutionele capaciteit van de ontvangende landen3. Donorcoördinatie en harmoniseren van procedures4. Toename van ownership, transparantie en efficiency
door verhoging van het aandeel programmahulp in de bilaterale hulp5. Bevordering van beleidscoherentie.6. Verhoging van de kwaliteit van de bilaterale hulp door
versterking van de prestatiemeting en intensieve monitoring door middel van
een waarderingssysteemGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van het beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 7 PROGRAMMA'S EN FONDSEN VAN DE EUROPESE
UNIEA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenVerbetering van de inhoud van het EU-hulpbeleidVerbetering van de werkwijze ten aanzien van het EU-hulpbeleidGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 8 INSTELLINGEN VAN DE VERENIGDE NATIESA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBevordering van de effectiviteit van instellingen door
gerichte financiering en een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking,
met name de VN-instellingen en de WereldbankBeïnvloeding van het beleid van VN-instellingen in
het licht van de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen; bevordering van ownership
en hulpcoördinatieGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 9 INTERNATIONALE FINANCIËLE INSTELLINGENA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBeïnvloeding van het beleid van de IFI's in het licht
van de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen; bevordering van ownership en
hulpcoördinatiea. Het Poverty Reduction Strategy (PRS)-procesb. De Poverty Reduction and Growth Facility (PRGF) van
het IMFc. Partnerschap-programma's met de WereldbankgroepBevordering van een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking,
met name de Wereldbank en de VN-instellingenGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 10 SAMENWERKING MET MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIESA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenFaciliteren van Nederlandse en internationale maatschappelijke
organisaties om een effectievere bijdrage te leveren aan structurele armoedeverminderinga. Start van een nieuw subsidiesysteemb. Opbouw van het subsidiesysteemc. Ondersteuning organisaties op terrein van technische
assistentieVersterken van de inhoudelijke beleidsdialoogBeleidskadersOndersteuning en versterking van het maatschappelijk draagvlak
voor ontwikkelingssamenwerkingGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 11 INTERNATIONAAL ONDERWIJSA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenProgramma's voor beursverlening en institutionele versterkingProgramma Samenwerking Internationale Instituten (SII)Subsidie Koninklijk Instituut voor de TropenGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 12 SAMENWERKING MET HET BEDRIJFSLEVENA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenVergroten van ondernemerscapaciteit bij bedrijven in ontwikkelingslanden
op het gebied van bedrijfsvoering en marktontwikkelingOpbouw van handelscapaciteit bij ondernemers in ontwikkelingslanden
ten einde toegang tot internationale markten te vergrotenVergroten van de investeringscapaciteitGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingHOOFDDOELSTELLING V. HET BEVORDEREN VAN BILATERALE BETREKKINGENBELEIDSARTIKEL 13 POLITIEKE EN ECONOMISCHE BELANGENBEHARTIGINGA. Algemene beleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenCoördinerende rol van Buitenlandse ZakenInstrumentenInzet van het bilaterale beleidGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 14. ASIEL, MIGRATIE EN CONSULAIRE DIENSTVERLENINGA. Algemene beleidsdoelstellingenB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenPersonenverkeer en migratiea. Toelating vreemdelingen: visumaanvragenb. Toelating asielzoekers: ambtsberichtenc. Toelating asielzoekers: streven naar opvang in de regiod. Tegengaan van illegale binnenkomst en van illegaal
verblijf in Nederlande. Europese samenwerkingf. Overige doelstellingenConsulaire dienstverleninga. Nationaliteitsrechtb. Gedetineerdenbegeleidingc. Overige doelstellingenGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBELEIDSARTIKEL 15 INTERNATIONAAL CULTUURBELEIDA. Algemene beleidsdoelstellingenB. Geoperationaliseerde beleidsdoelstellingen en instrumenten1. Het bevorderen van Nederlandse cultuuruitingen in het
buitenland en versterken van de culturele infrastructuur2. Het in het buitenland meer bekendheid geven aan Nederland
als ontmoetingsplaats voor de kunstwereld3. Het gemeenschappelijk werken aan duurzaam behoud van
het gemeenschappelijk cultureel erfgoed4. Het bevorderen van de zichtbaarheid van de Nederlandse
cultuurinbreng5. Het bevorderen van de juridische waarborgen ten aanzien
van internationale culturele samenwerking en bescherming van cultureel erfgoedInstrumentenGroeiparagraafC. Budgettaire gevolgen van beleid D. Budgetflexibiliteit E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingNIET-BELEIDSARTIKEL 16. GEHEIMC. Budgettaire gevolgen van het beleid NIET-BELEIDSARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIENC. Budgettaire gevolgen van het beleid NIET-BELEIDSARTIKEL 18. ALGEMEENApparaatskostenKengetallenCorporate rateD. Budgettaire gevolgen D. Budgetflexibiliteit BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFInternationale ordening en bedrijfsvoeringVrede, veiligheid, conflictbeheersing en bedrijfsvoeringBilaterale hulp en bedrijfsvoeringAsiel, migratie, consulaire dienstverlening en bedrijfsvoeringAlgemene bedrijfsvoeringsdoelstellingena. Integriteitb. Kwaliteitsimpuls functies financieel beheerc. Normbudgetten voor de bedrijfsvoeringd. Eigentijds Begrotene. Versterking monitoring en evaluatie van activiteitenf. Verbetering informatievoorzieningfunctieg. Groeitraject richting mededeling over de bedrijfsvoeringAGENTSCHAPSPARAGRAAFCentrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI)A. Algemene BeleidsdoelstellingB. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenSectoraal exportpromotieprogrammaHuman Resources Development ProgrammaMarktinformatieprogrammaBedrijfsbemiddeling programmaBusiness Support Organisation Development ProgrammaOveriga. Nederlandse bijdrage aan het ITCb. Bijdrage aan projecten van de European Fair Trade Association
(EFTA)c. E-learningKengetallen 2003C. Veronderstellingen in effectberekening, doelmatigheid
en ramingD. FinancieelBatenLastenVERDIEPINGSBIJLAGEBeleidsartikel 1: Internationale ordening ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 2: Vrede, veiligheid en conflictbeheersing ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 3: Humanitaire hulp ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 4: Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw ToelichtingBeleidsartikel 5: Europese integratie ToelichtingToelichtingEU-afdrachten NederlandBeleidsartikel 6: Bilaterale ontwikkelingssamenwerking ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 7: Programma's en fondsen van de Europese
Unie ToelichtingBeleidsartikel 8: Instellingen van de Verenigde Naties ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 9: Internationale Financiële Instellingen ToelichtingBeleidsartikel 10: Samenwerking met maatschappelijke organisaties ToelichtingBeleidsartikel 11: Internationaal onderwijs ToelichtingBeleidsartikel 12: Samenwerking met het bedrijfsleven ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 13: Politieke en economische belangenbehartiging ToelichtingBeleidsartikel 14: Asiel, migratie en consulaire dienstverlening ToelichtingToelichtingBeleidsartikel 15: Internationaal cultuurbeleid ToelichtingNiet-beleidsartikel 16: Geheim ToelichtingNiet-beleidsartikel 17: Nominaal en onvoorzien ToelichtingNiet-beleidsartikel 18: Algemeen ToelichtingToelichtingBIJLAGE 1 Moties en toezeggingen in het vergaderjaar
2001/2002A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties B. Door bewindslieden gedane toezeggingen BIJLAGE 2 Lijst van afkortingenBIJLAGE 3 Trefwoordenregister
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 514 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 VVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2003nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave  Blz.A. Artikelsgewijze toelichting bij het wetvoorstel2  B. Begrotingstoelichting3  Leeswijzer3  BELEIDSAGENDA 20037  Accenten8De begroting 2003 op hoofdlijnen19Beleidsprogrammering 2003–200624  HOOFDDOELSTELLING I: INTERNATIONALE ORDENING41  Beleidsartikel 1 Het bevorderen van internationale ordening42  HOOFDDOELSTELLING II: VREDE, VEILIGHEID EN
STABILITEIT54  Beleidsartikel 2 Vrede, veiligheid en conflictbeheersing56Beleidsartikel 3 Humanitaire hulp69Beleidsartikel 4 Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw74  HOOFDDOELSTELLING III: EUROPESE INTEGRATIE81  Beleidsartikel 5 Europese integratie82HOOFDDOELSTELLING IV DUURZAME ARMOEDEVERMINDERING96  Beleidsartikel 6 Bilaterale ontwikkelingssamenwerking99Beleidsartikel 7 Programma's en fondsen van de Europese Unie116Beleidsartikel 8 Instellingen van de Verenigde Naties119Beleidsartikel 9 Internationale financiële instellingen126Beleidsartikel 10 Samenwerking met maatschappelijke organisaties131Beleidsartikel 11 Internationaal onderwijs137Beleidsartikel 12 Samenwerking met het bedrijfsleven141  HOOFDDOELSTELLING V: HET BEVORDEREN VAN BILATERALE
BETREKKINGEN146  Beleidsartikel 13 Politieke en economische belangenbehartiging147Beleidsartikel 14 Asiel, migratie en consulaire dienstverlening156Beleidsartikel 15 Internationaal cultuurbeleid164  Niet-beleidsartikel 16 Geheim169Niet-beleidsartikel 17 Nominaal en onvoorzien170Niet-beleidsartikel 18 Algemeen171Bedrijfsvoeringsparagraaf175Agentschapsparagraaf: CBI181Verdiepingsbijlage191Bijlage moties en toezeggingen216Bijlage lijst van afkortingen218Bijlage trefwoordenregister224A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTELWetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt op grond
van het bepaalde in artikel 25a, derde lid, onder b, van de Wet op de Raad
van State.De begrotingstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2003 vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2003. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2003.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2003 vastgesteld. De in die begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (baten-lastendiensten)Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de in de begrotingsstaat
opgenomen begrotingen van baten en lasten en van kapitaaluitgaven en -ontvangsten
van de baten-lastendienst Centrum voor de Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI) voor het jaar 2003 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen
worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie
van toelichting en wel in de paragraaf inzake de baten-lastendiensten.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. G. de Hoop SchefferB. BEGROTINGSTOELICHTINGLEESWIJZERAlgemeenDe begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken omvat het grootste
gedeelte van de uitgaven ten behoeve van het Nederlandse buitenlands beleid.
De indeling van deze begroting 2003 is volgens de richtlijnen uit de kabinetsnota
«Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording» (VBTB). Het beleid
staat centraal en is bepalend voor de indeling. Het buitenlands beleid van
Nederland is geordend naar vijf hoofddoelstellingen. Deze vijf hoofddoelstellingen
zijn hieronder weergegeven en nader onderverdeeld in vijftien beleidsartikelen.I. Internationale ordeningBeleidsartikel 1: Het bevorderen van internationale ordeningII. Internationale vrede, veiligheid en stabiliteitBeleidsartikel 2: Vrede, veiligheid en conflictbeheersingBeleidsartikel 3: Humanitaire hulpBeleidsartikel 4: Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouwIII. Europese integratieBeleidsartikel 5: Europese integratieIV. Duurzame armoedeverminderingBeleidsartikel 6: Bilaterale ontwikkelingssamenwerkingBeleidsartikel 7: Fondsen van de Europese UnieBeleidsartikel 8: Instellingen van de Verenigde NatiesBeleidsartikel 9: Internationale financiële instellingenBeleidsartikel 10: Samenwerking met maatschappelijke organisatiesBeleidsartikel 11: Internationaal onderwijsBeleidsartikel 12: Samenwerking met het bedrijfslevenV. Bilaterale betrekkingenBeleidsartikel 13: Politieke en economische belangenbehartigingBeleidsartikel 14: Asiel, migratie en consulaire dienstverleningBeleidsartikel 15: Internationaal cultuurbeleid.De beleidsartikelen worden voorafgegaan door een beleidsagenda, waarin
de onderlinge relatie tussen de hoofddoelstellingen, aandachtspunten en accenten
in het Nederlands buitenlands beleid worden aangegeven. De beleidsagenda bestaat
uit twee onderdelen:– Onderdeel A bevat een algemeen gedeelte en de accenten van het
Nederlands buitenlands beleid voor 2003.– Onderdeel B, de beleidsprogrammering, geeft de accenten van het
Nederlandse buitenlands beleid voor 2003 tot en met 2006 weer.De hoofddoelstellingen en thema's voor het buitenlands beleid worden in
beleidsartikelen nader uitgewerkt. Per hoofddoelstelling worden de beleidsartikelen
ingeleid met een korte chapeautekst. Deze tekst licht de essentiële uitgangspunten
van de hoofddoelstelling kort toe. Ook wordt hierin de samenhang weergegeven
tussen de beleidsdoelstellingen die binnen een hoofddoelstelling vallen. De
chapeauteksten zijn geen samenvatting van de tekst onder de beleidsartikelen.In de beleidsartikelen is een indeling gekozen gerelateerd aan de verschillende
kanalen waarlangs financiële middelen worden besteed, waardoor de integrale
benadering in de beleidsartikelen soms moeilijker is aan te geven. Elk beleidsartikel
kent dezelfde opbouw: allereerst wordt ingegaan op de algemene beleidsdoelstellingen (onderdeel A). Vervolgens wordt
bij elk beleidsartikel aangegeven hoe de algemene doelstellingen van beleid worden geoperationaliseerd, welke instrumenten hiertoe worden ingezet en welke resultaten hiermee worden beoogd (onderdeel B). Hieronder worden
bij de operationalisering van de doelstellingen nieuwe aandachtspunten en
beleidsaccenten voor 2003 met name genoemd. Tot onderdeel B behoort ook een
zogenoemde groeiparagraaf waarin nader te nemen
stappen zijn opgenomen op VBTB-terrein. De onderdelen C, de budgettaire gevolgen van beleid, betreffen de financiële consequenties
van elk beleidsartikel. Daarbij geldt dat, in afwijking van de rijksbegrotingsvoorschriften,
bij deze budgettaire tabellen geen sprake is van een directe koppeling tussen
operationele doelstellingen en financiële (beleids)instrumenten. Door
een aantal specifieke eigenschappen van het buitenlands beleid is namelijk
veelal geen één op één koppeling tussen operationele
doelstellingen en instrumenten aan te geven. Zo worden bijvoorbeeld via het
instrument contributies aan internationale organisaties meerdere operationele
doelen nagestreefd en ook dienen veel bilaterale programma's meerdere doelstellingen.
In de toelichting bij de geoperationaliseerde doelstellingen wordt echter
wel ingegaan op welke, verschillende, wijzen het betreffende doel wordt nagestreefd.
Bij de budgettaire tabellen is verder een staat toegevoegd inzake de toegerekende
apparaatskosten. Deze zijn extra-comptabel. De keuze voor extra-comptabele
toerekening hangt samen met de bijzondere structuur van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken met zijn netwerk van vertegenwoordigingen in het buitenland
en regio-directies op het departement. Deze structuur bemoeilijkt het toerekenen
van de apparaatskosten. Door een systeem van tijdschatten voor de posten en
het departement is tot een algemeen beeld gekomen van de apparaatskosten per
beleidsartikel. In 2004 zal dit systeem geëvalueerd worden; op basis
van deze evaluatie zal bezien worden of extra-comptabele toerekening door
middel van tijdschatten gecontinueerd zal worden of tot een vorm van intra-comptabele
toerekening overgegaan wordt (Zie ook niet-beleidsartikel 18). Tot slot wordt
in de onderdelen D en E respectievelijk ingegaan op de budgetflexibiliteit en de veronderstellingen in
effectbereiking, doelmatigheid en raming.De vijftien beleidsartikelen worden gevolgd door drie niet-beleidsartikelen,
de paragraaf over de baten-lastendienst Centrum voor de Bevordering van de
Import uit ontwikkelingslanden (CBI), de bedrijfsvoeringsparagraaf, de verdiepingsbijlage
en de bijlage moties & toezeggingen. Ten aanzien van het CBI geldt dat
in afwijking van de rijksbegrotingsvoorschriften de bijdrage ten laste van
beleidsartikel 12 zowel ter dekking van programma als apparaatskosten is.
In de verdiepingsbijlage wordt per beleidsartikel de aansluiting gepresenteerd
tussen de begroting 2002 en de begroting 2003.Voor een overzicht van de uitgaven van het buitenlands beleid in de breedste
zin wordt verwezen naar de nota Homogene Groep Internationale Samenwerking
(HGIS) welke gelijktijdig met voorliggende begroting aangeboden wordt. De
HGIS omvat naast het grootste deel van de BZ-uitgaven (inclusief ontwikkelingssamenwerking)
tevens de buitenland-uitgaven van de overige departementen. De HGIS-nota geeft
daarnaast weer welk deel van de buitenland-uitgaven als officiële ontwikkelingshulp
(«ODA») kwalificeert.VBTB-groeiprocesIn de begroting 2002 is een belangrijke eerste stap gezet op het gebied
van VBTB. Belangrijk in het VBTB-proces is het streven om telkens sterker
de beleidsdoelstellingen, prestaties en geld in hun onderlinge relatie ter
presenteren. In de nu voorliggende begroting is voortgebouwd op de resultaten
van vorig jaar, met name op het gebied van doelformulering en de ontwikkeling
van prestatiegegevens.De geoperationaliseerde doelstellingen in de begroting 2003 zijn zoveel
mogelijk toegespitst op het betreffende begrotingsjaar. Het streven is om
in de komende jaren de operationele doelstellingen telkens specifieker en
prestatiegerichter op te stellen. Een belangrijk instrument bij het Ministerie
van Buitenlandse Zaken om tot meer concrete doelformuleringen te komen is
de inbedding van VBTB in de interne jaarplancyclus van posten en directies.
In de beleidsbegroting worden de doelstellingen van het buitenlands beleid
geformuleerd. Deze doelstellingen worden vervolgens in de jaarplannen vertaald
naar concrete doelen en resultaten van individuele directies en posten die
de doelstellingen nader invulling geven. Om deze invulling van VBTB succesvol
te laten zijn, wordt getracht om zowel het draagvlak voor VBTB intern als
de kwaliteit van de jaarplannen te vergroten. Hiertoe worden intern cursussen
verzorgd. Ook is zowel in 2001 als in 2002 een seminar georganiseerd over
het jaarplan. Anderzijds draagt deze aanpassing van de interne jaarplancyclus
bij aan meer concrete geoperationaliseerde doelstellingen in de begroting
2003. Met andere woorden, op het gebied van VBTB is sprake van een duidelijke
wisselwerking tussen de interne jaarplancyclus en de begrotingscyclus.Operationele doelstellingen dienen beter dan voorheen de mogelijkheid
te bieden tot het doen van zinvolle uitspraken bij de verantwoording. Een
belangrijk element in dit kader is het meten van prestaties. Voor het meten
van de resultaten worden verschillende methoden gehanteerd. Een opvallend
kenmerk van het beleidsterrein van Buitenlandse Zaken, met name bij buitenlandpolitieke
onderwerpen, is dat (kwantitatieve) prestatiegegevens vaak moeilijk op te
stellen zijn. Redenen hiervoor zijn onder meer het feit dat Nederland bij
veel beleidsterreinen op het vlak van de internationale betrekkingen slechts
één van de vele actoren is en de uiteindelijke resultaten niet
één op één op de Nederlandse beleidsinspanningen
terug te voeren zijn. Prestatiebeoordeling zal hierbij met name blijven plaatsvinden
door middel van het beoordelen van het eigen (Nederlandse) functioneren en
de verrichtingen van internationale organisaties. Echter, tegelijk wordt waar
mogelijk de nadruk gelegd op een meer systematische werkwijze door het ontwikkelen
van evaluatie-onderzoeken en reguliere systemen van periodieke prestatiemeting,
conform de ministeriële regeling «Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek
Rijksoverheid». Voor de uitwerking hiervan is binnen Buitenlandse Zaken
het gemeenschappelijk kader «Monitoring en Evaluatie» opgezet.
Bij deze uitwerking gaat het onder meer om het verbeteren van de kwaliteit
van evaluaties en de daarbij horende programmering. Het Ministerie van Buitenlandse
Zaken stelt ieder jaar een evaluatieprogrammering op; deze is als onderdeel
van de rijksbrede programmering op 1 juli jl. aan de Tweede Kamer aangeboden.
Hierin worden de afgeronde evaluaties opgenomen alsmede de lopende en geplande
evaluaties voor de komende vijf jaar. In deze begroting zijn de meest relevante
evaluaties opgenomen. Daarnaast is bij deelgebieden, met name op het gebied
van ontwikkelingssamenwerking, sprake van specifieke projecten. Het gaat hierbij
om onder meer de monitoring en evaluatie met betrekking tot bilaterale
ontwikkelingssamenwerking (beleidsartikel 6), het beoordelingskader voor internationale
organisaties (beleidsartikelen 8 en 9) en prestatie-indicatoren bij asiel,
migratie en consulaire dienstverlening (beleidsartikel 14). Zie ook de betreffende
groeiparagrafen.Teneinde in de begroting (en verantwoording) betrouwbare beleidsinformatie
te kunnen geven is het Ministerie van Buitenlandse Zaken van oudsher mede
afhankelijk van gegevens geleverd door derden (de zogenoemde derden-informatie).
Zo verloopt bijvoorbeeld een deel van onze begroting via bijdragen aan intgernationale
organisaties. In het kader van de VBTB-operatie streeft Nederland er naar
om de verslaglegging van derden (internationale organisaties, NGO's en MFO's)
meer resultaatgericht te laten zijn. Ook worden eigen initiatieven ontwikkeld
dan wel voortgezet om de effecten van beleid dat via deze organisaties vorm
krijgt, in beeld te krijgen. Belangrijke resultaten op dit gebied zijn het
beoordelingskader voor VN-organisaties en Internationale Financiële Instellingen.
Hierbij wordt nu ook samengewerkt met de Utstein-partners. Daarnaast zijn
medefinancieringsorganisaties gehouden aan regelmatige effectenrapportages
die in de toekomst moeten leiden tot het opstellen van prestatie-indicatoren.
Bij de verschillende beleidsartikelen wordt nader ingegaan op de wijze waarop
met derdeninformatie wordt omgegaan.Dit jaar is eveneens een begin gemaakt met de vertaling van de beleidsdoelstellingen
naar bijzondere bedrijfsvoeringdoelstellingen in het kader van het «Referentiekader
mededeling over de bedrijfsvoering». Zie in dit verband ook de bedrijfsvoeringsparagraaf.BELEIDSAGENDA 2003A. ALGEMEEN EN ACCENTEN VOOR 2003De Nederlandse samenleving verandert, omdat zij internationaal steeds
meer verweven raakt. Voor de behartiging van de Nederlandse belangen en het
waarborgen van onze waarden, veiligheid, vrijheid en welvaart moeten we verder
kijken dan onze grenzen. Oorlogen, conflicten en terroristisch geweld elders
herinneren ons eraan dat stabiliteit in ons deel van de wereld en daarmee
onze welvaart – niet zonder inspanning tot stand komt of bewaard blijft.
Dit kabinet zal die inspanningen doen. Bijvoorbeeld door het waarborgen van
de interne en externe veiligheid. Dit vereist bovenal internationale samenwerking.
Enerzijds omdat we een internationale ordening die vrede, veiligheid en groei
moet waarborgen niet alleen kunnen handhaven, anderzijds omdat we een open
wereldsamenleving nodig hebben om ons economisch en op andere terreinen te
kunnen ontplooien. Door pragmatisch te opereren, de juiste allianties te sluiten
en goede ideeën èn middelen aan te dragen, wil dit kabinet invulling
geven aan het buitenlands beleid van het Koninkrijk: Nederland, de Nederlandse
Antillen en Aruba.Dat bereiken we door o.a. te werken aan – de internationale dimensies
van – de verschillende binnenlandse beleidsterreinen, een goede internationale
concurrentiepositie en een stevige verankering binnen een stabiele Europese
en internationale rechtsorde. Dat past binnen de Nederlandse traditie, waarin
van oudsher sprake is van een sterke oriëntatie op internationale handel,
mondiale verhoudingen, mensenrechten en verbetering van de positie van de
allerarmsten in de wereld. Ontwikkelingssamenwerking is daar een integraal
onderdeel van. Wij opereren uitdrukkelijk in Europees, Transatlantisch en
ander multilateraal verband. Ons breed scala van inspanningen en inzetten
omvat bijvoorbeeld diplomatiek overleg en samenwerking met maatschappelijke
organisaties, maar ook inzet van militaire middelen, ter bevordering van vrede
en veiligheid.De internationale verwevenheid van onze samenleving kan bij burgers wel
eens leiden tot gevoelens van onzekerheid over eigen zeggenschap. Die gevoelens
moeten serieus worden genomen, en worden beantwoord. Daarom moet ondubbelzinnig
worden duidelijk gemaakt dat juist door ons land en ons beleid in te bedden
in internationale organisaties en afspraken, we het behoud van onze eigen
identiteit het beste kunnen waarborgen. Want zo kunnen we onze stem laten
horen en invloed uitoefenen op ontwikkelingen die het Koninkrijk raken. De
reikwijdte van internationale afspraken kent beperkingen en is niet altijd
gebaat bij te sterke verdichting van regelgeving.Stabiliteit en veiligheid in ons eigen land en continent kunnen niet los
worden gezien van ontwikkelingen in soms veraf gelegen (armere) delen van
de wereld. Zo hebben de terroristische aanslagen van 11 september 2001 aangetoond
dat onze stabiliteit kan worden beïnvloed door ontwikkelingen in ook
verder weg liggende landen, die ons wel degelijk raken.Het kabinet zal zich met betrekking tot het totaal van het buitenlands
beleid sterk maken voor een integrale benadering
met als doel de vergroting van de herkenbaarheid, samenhang en effectiviteit.
Dat betekent dat de verschillende terreinen van de internationale politiek,
zoals veiligheid, gender ontwikkelingssamenwerking, economie en handel,
transport en infrastructuur, milieu, landbouw- en visserij, migratie, conflictpreventie,
mensenrechten en cultuur steeds in onderlinge samenhang worden bekeken en
de Nederlandse inzet en inspanningen coherent dienen te zijn.De samenhang van stabiliteit elders met die bij ons versterkt de noodzaak
van effectieve armoedevermindering en een sterk multilateraal stelsel van
internationale rechtsorde. Daarom blijft het niveau van het budget van ontwikkelingssamenwerking
gehandhaafd op 0,8 procent van het BNP, waarvan 0,1 voor milieu. De inzet
van dit budget wordt meer dan voorheen onderdeel van een geïntegreerd
buitenlands beleid. Zo is het bereiken van ontwikkelingsdoelstellingen en
mondiale bijdragen aan vrede en veiligheid en omgekeerd kunnen vrede en veiligheid
bijdragen aan het bereiken van ontwikkelingsdoelstellingen – voor een
deel afhankelijk van het bevorderen van vrijhandel, in het bijzonder het wegnemen
van barrières zodat ontwikkelingslanden toegang krijgen tot de Europese
markt.Een meer samenhangend en effectief buitenlands beleid biedt de mogelijkheid
de Nederlandse inbreng te versterken en invloed uit te oefenen.ACCENTENVeiligheid, stabiliteit, rechtvaardige verhoudingen in de wereld en respect
voor mensenrechten: vooral die doelstellingen motiveren het kabinet als het
gaat om het Nederlandse buitenlands beleid. Het is vanuit die optiek dat dit
kabinet een aantal accenten plaatst om zo de Nederlandse belangen optimaal
te kunnen behartigen.Het multilaterale kader verdient actief te
worden benut en daardoor versterkt in het licht van het streven naar internationale
stabiliteit en vermindering van armoede. Het betreft hier multilaterale fora
en instellingen, van EU en OVSE tot NAVO en VN. Hun relevantie wordt in belangrijke
mate bepaald door hun bijdrage aan het realiseren van stabiliteit, democratie
en armoedevermindering.Nederland is in de periode 2003 en 2004 achtereenvolgens voorzitter van drie internationale organisaties respectievelijk de
OVSE (van januari tot en met december 2003), de Raad van Europa (vanaf november
2003 voor een periode van 6 maanden) en de EU in de tweede helft van 2004.
Dat biedt een unieke kans om onze bijdrage te maximaliseren in een onderlinge
samenhang en onze visie uit te dragen, alsmede onze belangen te behartigen.
Nederland streeft naar het bestendigen van een democratische, veilige en welvarende
Europese ruimte, waarin sprake is van stabiliteit, een rechtsstaat en vertrouwen
en waar investeringen in kennis, innovatie, infrastructuur en welvaart gedijen.Het Nederlands voorzitterschap van de OVSE
zal in het bijzonder aandacht besteden aan al lang slepende conflicten in
de Kaukasus en problemen in Centraal Azië. Het zal als speciaal thema
de illegale handel in drugs, wapens en mensen aan de orde stellen. Op alle
punten van de brede OVSE-agenda is Russische medewerking essentieel. Met name
de OVSE biedt een goed kader voor het streven naar betere betrekkingen met
onder andere Rusland.Het Nederlandse voorzitterschap valt in een periode waarin zowel het mandaat
als de slagkracht van de OVSE onderwerp van discussie zijn. Nederland
zal zich inzetten om het management van de organisatie te verbeteren. Het
kabinet is voornemens de Tweede Kamer voor eind 2002 nader te berichten over
de Nederlandse voornemens.In de periode van november 2003 tot mei 2004 zal Nederland ook het voorzitterschap
bekleden van de Raad van Europa. Nederland zal
als voorzitter uitvoering geven aan het reguliere werkprogramma van de Raad
van Europa en aandacht schenken aan politieke kwesties (follow-up van de toetreding
van Bosnië-Herzegovina, Azerbeidzjan, alsook het Russische optreden in
Tsjetsjenië en de eventuele toetreding van de Federale Republiek Joegoslavië).
Daarnaast bestaat het voornemen dat door Nederland accenten worden gelegd
op beleidsterreinen als de multiculturele samenleving (o.a. integratie en
inburgering) en sociale cohesie. Tevens bestaat de intentie institutionele
vraagstukken op te pakken, zoals de monitoringsactiviteiten van de Raad en
de relatie tussen het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg
en het Europees Hof in Luxemburg. De Nederlandse voornemens voor het voorzitterschap
zullen in de loop van 2003 in een brief aan de Tweede Kamer worden voorgelegd.In 2003 zullen ook de voorbereidingen voor het Nederlands EU-voorzit-
terschap (tweede helft van 2004) in volle gang zijn. Het is evenwel te vroeg
om nu reeds de inhoudelijke accenten van dit voorzitterschap aan te geven.In de NAVO worden voorbereidingen getroffen
voor de NAVO-Top van november 2002. Zo wordt gewerkt aan het beter afstemmen
van de capaciteiten en bestaande (commando)structuren om een complementaire
aanpak – NAVO én EU – van nieuwe dreigingen mogelijk maken.
De uitbreidingsprocessen van NAVO en EU moeten de vrede en stabiliteit in
het Europa van na de val van de Muur in 1989 consolideren. NAVO-uitbreiding
mag niet tot nieuwe scheidslijnen in Europa leiden. Nederland zal zich er
sterk voor maken dat aan de NAVO-Rusland Raad daadwerkelijk inhoud wordt gegeven.Onder de noemer van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid (EVDB), wordt gewerkt aan de opbouw van een Europese capaciteit
tot snelle interventie. Dit beleid, waar Nederland zich voor inzet, richt
zich op de situaties waarin de NAVO niet tot actie overgaat en waarin de Europese
Unie een belang onderkent. De institutionele structuren in EU-kader die dit
mogelijk moeten maken, zijn inmiddels gereed. Het gaat nu vooral om het daadwerkelijk
realiseren van de Headline Goals (uitbouw van
de benodigde militaire capaciteit en politiesamenwerking). Nederland zal daarbij
de complementariteit met de NAVO blijven benadrukken. Finalisering van samenwerkingsmodaliteiten
tussen de EU en NAVO maakt de weg vrij voor een grotere EU-rol.Nederland neemt zijn verantwoordelijkheid en zal dat blijven doen. Dat
betekent dat wij ons aandeel blijven leveren in de internationale inspanningen
tot handhaving van de vrede. Dit komt momenteel,
naast onze rol in Macedonië, tot uiting in onze presentie in Bosnië
in het kader van SFOR, in onze deelname aan ISAF in de Afghaanse hoofdstad
Kaboel en in Afrika waar Nederland fors bijdraagt aan het ondersteunen van
oplossingen van de regionale conflicten, bijvoorbeeld het demobilisatieprogramma
Grote Meren en het speciale Hof van Sierra Leone.De trieste ervaring leert dat waar oorlogen en conflicten zijn ook vaak
sprake is van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. Sinds kort beschikt de internationale gemeenschap over het Internationaal Strafhof (ICC). Om de effectiviteit van
het ICC te verhogen zal er in 2003 naar worden gestreefd om landen die nog
geen verdragspartij bij het ICC zijn daartoe te bewegen en daarin te ondersteunen.
Dat geldt in het bijzonder voor landen in Midden- en Zuid-Amerika, het Midden-Oosten
en in Azië. Het is van groot belang om ook de Verenigde
Staten bij de verdere ontwikkeling van het ICC betrokken te houden
en om de effecten van de Amerikaanse afzijdigheid te beperken.Ook op andere terreinen is betrokkenheid van de Verenigde Staten onmisbaar,
zeker in multilateraal verband. De Amerikaanse opstellingen in de nieuwe WTO-ronde
en het Transatlantic Economic Partnership (TEP)
zijn in dit opzicht bijvoorbeeld van groot belang. Via de Europese Unie, maar
ook rechtstreeks, zal Nederland uiting geven aan de zorgen die bestaan over
de VS-opstelling op terreinen zoals handelspolitiek en het milieu.De Verenigde Staten spelen bij de bevordering van stabiliteit en vredeshandhaving
een grote rol. Door de terroristische aanslagen van 11 september 2001 is de
strijd tegen het terrorisme een belangrijk onderwerp in onze bilaterale samenwerking
met de VS, maar ook in de samenwerking tussen de EU en de VS en in de beraadslagingen
van andere internationale organisaties zoals de NAVO en de VN. De samenwerking
op het gebied van politie, justitie en de informatie- en inlichtingendiensten
wordt geïntensiveerd. Hierbij zal onder meer worden ingezet op het totstandkomen
van een rechtshulp- en uitleveringsovereenkomst tussen de EU en de VS, de
bilaterale samenwerking inzake controle op personen- en goederenvervoer in
het kader van het «Integrated Borders Initiative», op het beter beveiligen van (persoons-)gegevens en het internet
en ook op de bestrijding van drugscriminaliteit.De beheersing van veiligheidsrisico's door voortschrijdende proliferatie van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen
heeft een nieuwe urgentie gekregen. De risico's worden gevormd door zowel
statelijke als niet-statelijke actoren, dan wel een combinatie van beide.
Massavernietigingswapens vormen een veiligheidsprobleem en zijn terrorismegevoelig.
Bijzondere aandacht zal Nederland geven aan versterking van de multilaterale
non-proliferatieregimes, effectievere exportcontroles en de vernietiging in
Rusland van proliferatiegevoelige materialen.Wat betreft Irak moet worden nagestreefd dat het land volledig voldoet
aan alle ontwapeningseisen, zoals gesteld in VN-resoluties, en in het bijzonder
met betrekking tot de toelating van VN-wapeninspecteurs en het uitvoeren van
wapeninspecties.Bij het streven naar stabiliteit moet ook de Russische
Federatie worden betrokken. Hoewel niet zonder tegenslagen, is de
afgelopen jaren in Rusland in politiek opzicht sprake van toenemende stabiliteit.
Dit gaat gepaard met een meer constructieve rol van Rusland in de internationale
verhoudingen. De dialoog en de samenwerking die met Rusland in verschillende
multilaterale kaders (EU, NAVO, OVSE, VN, Raad van Europa) plaatsvinden, moeten
recht doen aan de positie van Rusland als politieke speler. Daarnaast zijn
in de bilaterale en multilaterale samenwerkingsvormen ook voortgezette democratische
en economische hervormingsprocessen in de Russische Federatie van belang.Zowel in EU-verband als bilateraal levert Nederland een concrete bijdrage aan programma's die zijn gericht op ondersteuning van transformatie
in de Russische Federatie (bilateraal: PSO en Matra).Een belangrijk deel van de strijd tegen terrorisme vond en vindt plaats
in Afghanistan. Het land bevindt zich in een fase,
waarbij na een lange periode van oorlog en onderlinge strijd de wederopbouw
van de economie ter hand zal moeten worden genomen en het bestuur moet worden
ondersteund.Voorwaarde voor de wederopbouw is allereerst de veiligheid in Afghanistan.
Sinds begin 2002 neemt Nederland daarom met ruim 220 militairen deel aan de International Security Assistance Force (ISAF). Ook participeert
Nederland in de operatie Enduring Freedom.Het is van belang dat steun wordt verleend aan de Afghaanse Interim Autoriteit
en de Afghaanse transitieregering. Die activiteiten moeten ondersteunend zijn
aan die van de VN en in multilateraal kader plaatsvinden. Tevens ijvert Nederland
voor inschakeling van de Afghaanse diaspora bij de wederopbouw van het land.
In 2003 zal de humanitaire hulp dus geleidelijk kunnen worden afgebouwd.Daarnaast blijft het tegengaan van de productie en transport van drugs
uit Afghanistan en de zogenaamde Gouden driehoek van groot belang.Ontwikkelingen in Afghanistan kunnen niet los worden gezien van de omringende
landen. Door de strijd tegen het terrorisme is de aandacht voor de gehele Centraal-Aziatische regio toegenomen. Tijdens het Nederlandse
OVSE-voorzitterschap zal een groot deel van onze inspanningen gericht zijn
op de landen die in deze regio lid zijn van de OVSE.Ook in de Westelijke Balkan zal de zorg voor
stabiliteit en goed bestuur een prioriteit zijn. In deze regio zijn de toename
van criminaliteit en het relatief zwakke bestuur zorgwekkend. Nederland draagt
actief bij aan verbetering van de politieke en veiligheidssituatie onder meer
door deelname aan SFOR.Er is een duidelijke toename van het belang van de Europese Unie in de
regio vanwege het Stabilisatie- en Associatieproces en waar het de politieke
en veiligheidsbetrokkenheid betreft. Zo speelde de EU een belangrijke rol
bij het tot een oplossing brengen van de crisis in Macedonië in 2001/2002
en zal er in 2003 in Bosnië sprake zijn van een door de EU geleide civiele
politiemissie. De EU zal eveneens in 2003 actief betrokken blijven bij het
zoeken naar een oplossing voor de problemen tussen Servië en Montenegro.
De assistentie die de EU in het kader van het Stabilisatie- en Associatieproces
en het CARDS-programma verleent, speelt een steeds grotere rol.Het OS-programma blijft in 2003 in hoofdzaak gericht op het structurele
samenwerkingsland Macedonië en de themalanden Bosnië-Herzegovina
en Albanië. De hulpverlening in het gebied verschuift steeds meer van
crisishulp naar hulp bij wederopbouw. Bij het beleid ten aanzien van de Balkan
wordt gestreefd naar een regionale benadering. Het beleid – dat OS-,
economische, militaire en politieke aspecten heeft – vormt bij uitstek
een voorbeeld van geïntegreerd buitenlands beleid.De bevordering van stabiliteit en veiligheid is ook een onmisbare pijler
van het Nederlandse Afrika-beleid. Voorwaarde
voor duurzame stabiliteit en veiligheid in Afrika is ontwikkeling, waarvan
effectieve bestrijding van armoede een wezenlijk onderdeel is en vice versa:
stabiliteit is voorwaarde voor ontwikkeling. Voor het verbeteren van de situatie
in Afrika – of het nu gaat om de strijd tegen armoede, gewelddadige
conflicten, aids of corruptie – zijn internationale hulp
en samenwerking en betere markintegratie onontbeerlijk als aanvulling op de
eigen Afrikaanse inspanningen.In de betrekkingen met Sub-Sahara Afrika staan
armoedevermindering, conflictpreventie, conflictbeheersing en marktintegratie
voorop. Om de armoede in Afrika te bestrijden zal het kabinet inspelen op
het New Partnership for African Development (NEPAD)
dat Afrikaanse leiders thans ontwikkelen. Ook worden formele en informele
Afrikaanse organisaties zoals de Afrikaanse Unie, de Economic
Community of West African States en de South African
Development Community, de Global coalition for
Africa en de Club du Sahel and West Africa
aangemoedigd in de eigen omgeving een actieve ontwikkelings-, stabiliserende –
en vredesbevorderende rol te spelen.Tegenover de inspanningen van de Afrikaanse landen zullen de donorlanden
van hun kant daarop afgestemde ondersteuning moeten zetten. Nederland zet
in op een betere coördinatie van die hulpverlening in het kader van het
armoedebeleid van de betrokken landen (Poverty Reduction
Strategy Papers – PRSP's). Om de internationale armoededoelstellingen
ook in Afrika te realiseren zullen goed presterende landen in staat moeten
worden gesteld PRSP's uit te voeren. De doelstellingen van die strategieën
zijn voor Nederland richtinggevend. Van de Nederlandse bilaterale hulp gaat,
ook in 2003, bijna de helft naar Sub-Sahara Afrika. Juist hier kan externe
hulp slechts effect sorteren indien het gepaard gaat met een aanmerkelijke
versterking van de capaciteit door inzet op institutionele ontwikkeling. Nederland
zal daaraan in het hulpbeleid de komende jaren veel aandacht besteden. Daarnaast
zal om de doelstellingen van armoedebestrijding in Sub-Sahara Afrika te realiseren
met name vooruitgang moeten worden geboekt op het terrein van de AIDS-problematiek,
het onderwijs en gender. Zo kan de basis worden gelegd voor de noodzakelijke
versnellling van de economische groei. Verbetering van het investeringsklimaat
en de markttoegang zal ook Afrika uitzicht moeten bieden op integratie in
de wereldmarkt. In 2003 zal de staatssecretaris voor OS, samen met haar collega
van EZ, een bezoek brengen aan Afrika in het kader van ondernemen tegen armoede.De Nederlandse betrokkenheid bij de ontwikkelingen in het Midden-Oosten zal onverminderd groot zijn, om vrede en stabiliteit
te bereiken in die regio. Centraal hierbij staan het Israëlisch-Palestijnse
conflict en het vraagstuk Irak. Alhoewel het vredesproces in het Midden-Oosten
een betreurenswaardige en forse terugslag ondergaat, blijft Nederland –
onder meer via contacten met de betrokken partijen – energiek participeren
in de zoektocht naar een oplossing die de mensen in de regio een politiek
en economisch perspectief geeft – naast het verzekeren van de veiligheid.
De Europese Unie dient zich daarbij actief te blijven opstellen met optimale
inzet van instrumenten, waaronder de rol van Hoge Vertegenwoordiger Solana.
Omdat de betrokkenheid van de Verenigde Staten voor de oplossing van het conflict
in het Midden-Oosten onmisbaar blijft, zal Nederland zich ervoor inzetten
dat de EU in nauwe samenspraak met de VS en de VN opereert.De Nederlandse bilaterale relaties met de Europese
landen staan in het teken van de Europese samenwerking en integratie
van de Europese Unie (EU). Tegen die achtergrond is met een aantal landen
structurele samenwerkingsverbanden opgezet. Immers de samenwerking en afstemming
van beleid met de EU-landen en binnen de EU vormt op steeds meer
terreinen een elementaire voorwaarde om de binnenlandse vraagstukken op adequate
wijze te kunnen aansturen en oplossen. Nederland heeft economische en politieke
belangen bij een Unie van 28 of meer lidstaten. Investeren in een vitale EU
is investeren in de eigen toekomst. Dat neemt niet weg dat de ruimte voor
eigen oplossingen en keuzen, van Nederland en de andere EU-lidstaten, dient
te worden gewaarborgd.Met toekomstige lidstaten worden betrekkingen geïntensiveerd met
het oog op hun aanstaande lidmaatschap van de EU. Voortzetting van politieke
en ambtelijke contacten en vaststellen en uitvoeren van samenwerkingsovereenkomsten
op velerlei gebied, zijn belangrijke instrumenten om Nederland optimaal te
positioneren. Richtinggevend daarbij zijn de prioriteiten van de notitie «Nieuwe
accenten in een groter Europa», zoals de voortzetting van de Utrechtconferentie
met Polen en het smeden van coalities in Brussel.De Europese Unie is essentieel voor Europa
en de EU-lidstaten (Nederland) in verband met het bevorderen van vrede en
veiligheid, stabiliteit en welvaart. De EU is bovendien een gemeenschap van
landen die, elk vanuit de eigen cultuur en traditie, fundamentele normen en
waarden delen die zij wensen te beschermen en versterken. Iedere Europese
aanpak dient te worden geleid door het subsidiariteitsbeginsel. Dat komt niet
alleen de verscheidenheid in en effectiviteit van Europa ten goede, maar ook
het behoud van draagvlak en steun voor het Europese integratieproces. Met
betrekking tot de Nederlandse beleidsopvattingen inzake onderwerpen van de
Europese Unie wordt tevens verwezen naar de Staat van de Unie.De voorgenomen uitbreiding van de EU is misschien
wel de grootste uitdaging waar we in Europa voor staan. Het vormt een nieuwe
stap op weg naar stabiele economische en democratische verhoudingen in Europa.
Echter bij de toetreding van nieuwe lidstaten dient scherp te worden vastgehouden
aan de Kopenhagen-criteria.In het licht van de aanstaande uitbreiding moet ook de hervorming van
het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) worden bezien. Tijdens de Europese
Raad te Kopenhagen streeft Nederland naar het vastleggen van de politieke
ijkpunten voor de noodzakelijke verdere hervorming hiervan. Het gaat daarbij
om de financiële houdbaarheid van het GLB, de belangen van ontwikkelingslanden,
voedselveiligheid en dierenwelzijn. Zo meent Nederland dat in het kader van
het GLB geen uitbreiding van inkomenssteun naar nieuwe lidstaten dient plaats
te vinden. Indien dit onontkoombaar zou zijn, versterkt dit de noodzaak van
versnelde uitfasering van die steun in de oude lidstaten, waarover besloten
zou moeten zijn voordat de toetreding van nieuwe lidstaten een feit is. De
afbouw van inkomenssteun voor de landbouw in EU-verband moet worden gecombineerd
met de uitbreiding van mogelijkheden om vergoedingen te geven aan boeren die
een actieve bijdrage leveren aan natuur- en landschapsbeheer.Na de Europese Raad van Kopenhagen van eind 2002, waar zal worden besloten
welke landen in 2004 zullen kunnen toetreden, zal 2003 in het teken staan
van de goedkeuringsprocedures en referenda. Dit kabinet zal er alles aan doen
om de Nederlandse ratificatieprocedure van het toetredingsverdrag zo spoedig
mogelijk af te kunnen afronden. Nederland steunt alle pogingen om tot een
oplossing te komen voor de delingskwestie op Cyprus, één van
de kandidaat-toetreders van de EU, mede om toetreding van dit land tot de
EU te faciliteren.Het belang van de EU voor de Nederlandse samenleving – bijvoorbeeld
een gezamenlijke monetaire munteenheid, de Euro, en een GLB – staat
incontrast met de geringe betrokkenheid van
de bevolking bij de ontwikkeling van de EU. Juist de aanstaande uitbreiding
en de discussie over de toekomst van de EU zijn ontwikkelingen die niet zouden
moeten passeren zonder levendig maatschappelijk debat. Het kabinet zal de
publieke dialoog over de EU initiëren en stimuleren teneinde het draagvlak
voor het beleid te vergroten, door de verschillende aspecten van de uitbreiding
en de verdieping breed onder de aandacht van het publiek te brengen. Daarbij
horen de economische en politieke voordelen en de mogelijkheid om meer greep
te krijgen op grensoverschrijdende vraagstukken zoals asiel en migratie, milieu
en veiligheid.Ook de aanbevelingen die de Conventie over de toekomst
van Europa in de eerste helft van 2003 zal doen zijn belangrijk voor
het vergroten van de betrokkenheid van de burger bij Europa. Op basis van
die aanbevelingen zullen de verdragen in een Intergouvernementele Conferentie
(IGC) worden aangepast. De Nederlandse regering zal zich in de Conventie en
bij de daaropvolgende IGC inzetten voor thema's als legitimiteit, transparantie,
slagvaardigheid, constitutionalisering en voor de effectiviteit van het externe
beleid. Om de effectiviteit en legitimiteit te versterken en de betrokkenheid
van de burgers te vergroten zal de discussie over de toekomst van de EU als
kern van Europa ook in eigen land worden gevoerd.Ook andere vraagstukken, zoals het probleem van de vergrijzing in Europa, zullen moeten worden aangepakt. Lidstaten
moeten zich buigen over de vraag hoe zij de financiële last van de vergrijzing
op verantwoorde, duurzame wijze op kunnen vangen. De Lissabonstrategie zal
eveneens worden voortgezet, om van Europa een moderne kenniseconomie te maken
waarin duurzame groei, grote werkgelegenheid en sociale samenhang centraal
staan en op geïntegreerde wijze worden aangepakt. (Zie de Staat van de Unie).Onverminderd belangrijk blijft het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen
een van de voornaamste doelstellingen van het kabinet op milieugebied. Na de ratificatie van het Kyoto Protocol door de EU
en de vermoedelijke inwerkingtreding ervan in de tweede helft van 2002, zal
Nederland met nog grotere vastberadenheid inzetten op het terugdringen van
de uitstoot van broeikasgassen. Zo kan worden voldaan aan onze internationale
verplichtingen.Het kabinet zet in op een krachtig internationaal milieubeleid in het
algemeen en op Europese coördinatie en harmonisatie in het bijzonder.De bijdrage aan de regulering van het vreemdelingenverkeer door het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) richt zich op de
advisering over de toelating van vreemdelingen (waaronder asielzoekers), alsmede
de bijbehorende identiteitsvaststelling, het tegengaan van illegaal verblijf
en het bevorderen van terugkeer.In het kader van de toelating speelt BZ een centrale rol bij de afhandeling
van visumaanvragen. Naar verwachting zal in de
tweede helft van 2003 het nieuwe visumsysteem worden ingevoerd. Hierdoor wordt
de kwaliteit van de visumverlening verder verbeterd en wordt meer bruikbare
managementinformatie verkregen. Tevens wordt gewerkt aan de totstandkoming
van een wettelijke regeling voor de verlening van visa.Slachtoffers van vervolging voor wie Nederland de eerste veilige plek
is kunnen op grond van het Vluchtelingenverdrag
op bescherming rekenen. Het kabinet streeft naar herziening van
het Vluchtelingenverdrag, waardoor asiel nog uitsluitend wordt geboden in
de regio van herkomst en de vluchtelingenstatus door UNHCR wordt vastgesteld.
Een dergelijke wijziging impliceert een situatie waarin in Nederland geen
asielaanvragen meer kunnen worden ingediend, doch nog slechts in de regio
bij UNHCR. In deze situatie zal Nederland naar evenredigheid verdragsvluchtelingen
opnemen die door UNHCR elders moeten worden ondergebracht, waarbij Nederland
tevens het voornemen heeft om het functioneren van UNHCR financieel en organisatorisch
sterker te ondersteunen.Deze voorgenomen wijzigingen nopen tot aanzienlijke juridische en praktische
aanpassingen, verder reikend dan de herziening van het Vluchtelingenverdrag.
In een door BZ in samenwerking met Justitie op te stellen beleidsnota zullen
deze verdragswijziging en de te nemen stappen nader worden uitgewerkt.Het kabinet zal zich blijven inzetten voor de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees asiel- en migratiebeleid
en voor snelle implementatie van de maatregelen die zijn genomen ter verwezenlijking
van de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. In dat
kader en totdat de hiervoor geschetste situatie van opvang in de regio is
gerealiseerd, wordt gestreefd naar doeltreffende Europese afspraken, waaronder
afspraken over een effectieve (biometrische) registratie van asielzoekers.
Asiel moet daar worden aangevraagd waar men als eerste voet op Europese (EU)
bodem zet. De asielaanvraag moet daar in behandeling worden genomen en vandaar
zullen de asielaanvragers evenredig worden verdeeld over de lidstaten van
de Europese Unie. Hiertoe is het noodzakelijk dat op korte termijn het gemeenschappelijk
Europees asielsysteem en de minimumnormen van opvang geregeld zijn.De bestrijding van illegale migratie zal meer
aandacht krijgen. Internationale samenwerking en met name ook samenwerking
tussen de landen van de Europese Unie zijn in dit verband geen verlengstuk,
maar meer en meer een wezenlijke voorwaarde voor adequate nationale rechtshandhaving,
bestrijding van de daarmee samenhangende criminaliteit (zoals mensensmokkel)
en regulering van het vreemdelingenverkeer.De Nederlandse regering zal het terugkeer- en uitzettingsbeleid van uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen verder intensiveren.
Waar effectief, zal hierbij een relatie worden gelegd met de Nederlandse ontwikkelingshulp.
Zo kan bijvoorbeeld voor alleenstaande minderjarige asielzoekers aan opvang
in het land van herkomst worden bijgedragen. Hulp kan als middel dienen om
regeringen er toe te bewegen uit hun land afkomstige personen terug te nemen.
Er kan gewerkt worden aan een integraal migratiebeleid waarbij zowel de belangen
van het vestigingsland als het land van herkomst aan de orde komen. Dit kan
bijvoorbeeld door de productieve inzet van financiële overmakingen door
migranten in landen van herkomst verder te stimuleren en door migranten in
Nederland actief te betrekken bij de ontwikkelingsinspanningen in hun eigen
land, zodat hun deskundigheid daaraan mede ten goede komt.Ook in 2003 zal BZ zich ervoor inzetten dat iedereen die op de consulaire dienstverlening een beroep doet, een snelle,
zorgvuldige en rechtvaardige behandeling ten deel valt. Onze diplomatieke
en consulaire posten vormen «de eerste lijn» bij de behandeling
van een toenemende stroom van verzoeken van personen die naar Nederland willen
komen. Het reeds ingezette proces ter verbetering van de kwaliteit van de
dienstverlening aan zowel in het buitenland verblijvende Nederlanders,
als aan een groeiend aantal reizigers en aan Nederlandse gedetineerden in
het buitenland, wordt voortgezet.In 2003 zullen, volgens de in 2001 geïntroduceerde systematiek, duizenden
paspoorten worden verstrekt en brondocumenten in het kader van fraudebestrijding
worden geverifieerd en zullen de ruim 2100 in het buitenland gedetineerde
Nederlandse burgers worden begeleid. Tenslotte zal in 2003 uitvoering worden
gegeven aan fase 2 van de Rijkswet van 21 december 2000 tot wijziging van
de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de
verlening en het verlies van het Nederlanderschap.Met het opzetten van een nieuw internationaal cultuurbeleid kreeg ons land in de afgelopen jaren in het buitenland een steviger
cultureel profiel en meer bekendheid als ontmoetingsplaats voor de kunstwereld.
Op dertien prioriteitsposten is, in samenwerking met het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen, de culturele functie de afgelopen jaren personeelsmatig
en beleidsmatig versterkt. Ook het behoud van het gemeenschappelijk cultureel
erfgoed in het buitenland heeft een stevige impuls gekregen. Op de ingeslagen
weg wordt in 2003 doorgegaan.Mondialisering biedt kansen voor Nederland
en voor de EU. Mondialisering biedt ook kansen voor armoedevermindering in
ontwikkelingslanden. We kunnen het ons niet veroorloven dat een deel van de
wereld landen en groepen binnen landen gemarginaliseerd blijft. Iedereen moet
de vruchten van mondialisering kunnen plukken. Daar is gericht nationaal en
internationaal beleid voor nodig. Dit heeft deels vorm gekregen door de uitkomsten
van internationale conferenties in Doha (WTO), Monterrey (Financing for Development) en Johannesburg (WSSD). Nederland vindt
uitvoering van hetgeen daar besloten is van groot belang. Integratie van ontwikkelingslanden
in de wereldeconomie is een belangrijke voorwaarde om mondialisering ten goede
te laten komen aan allen. Verruiming van internationale markttoegang vormt
een kernpunt in die integratie-strategie. Het kabinet zal in 2003 dan ook
nadruk leggen op de belangen van ontwikkelingslanden in de handelsronde waartoe
in Doha werd besloten. In dat verband is verdere versterking van de WTO als
spil in het wereldhandelsstelsel belangrijk, bijvoorbeeld door een verbetering
van het WTO-geschillenbeslechtingsmechanisme.De focus van de aanstaande WTO-ronde bewijst hoezeer er internationale
consensus bestaat dat maatregelen op het gebied van handel van belang zijn
voor ontwikkeling. Tijdens de Financing for Development Conferentie in Monterrey in 2002 werden marktopening en financiering
vanuit ontwikkelde landen geïdentificeerd als twee belangrijke voorwaarden
voor ontwikkeling. Meetpunt voor succes zijn de acht millennium-ontwikkelingsdoelstellingen,
die de internationale gemeenschap is overeengekomen en tegen 2015 hoopt te
hebben gerealiseerd.Nederland zal met kracht het streven naar coherentie van Monterrey ondersteunen
en in praktijk brengen. Ook als dit gevolgen heeft voor andere beleidsvlakken,
zoals het GLB.Een coherenter beleid gericht op armoedevermindering is zeker geen Nederlandse aangelegenheid alleen. In EU-kader zijn
op dit vlak nog grote stappen te zetten. Op de Europese agenda staan veel
voor ontwikkelingslanden relevante thema's zoals handel, landbouw, visserij
en voedselveiligheid. Nederland zal de Europese Commissie en andere lidstaten
nadrukkelijk aanspreken op de noodzaak een meer samenhangend beleid tot
stand te brengen. Bovendien zal Nederland de Commissie blijven aansporen de
kwaliteit van de OS (gefinancierd uit het Europees Ontwikkelings Fonds) substantieel
te verbeteren.Toenemende internationale consensus zien we niet alleen waar het de noodzaak
van coherentie betreft. We zien het ook als we kijken naar de wijze waarop
het ontwikkelingsproces in meer enge zin vorm krijgt. Alleen als het ontvangende
land eigenaar is van dit proces is er kans van slagen. Armoedestrategieën
moeten door de landen zelf worden uitgewerkt en uitgevoerd. Dat kan bijvoorbeeld
in de vorm van Poverty Reduction Strategy Papers
(PRSP's), waarin de internationale afspraken over mileu en duurzaamheid (World Summit on Sustainable Development) worden geïntegreerd.Nederland geeft hoge prioriteit aan de ecologische duurzaamheid van armoedebestrijding.
Nederland houdt daarom ook de komende periode ook vast aan de 0,1 procent
van het BNP voor internationaal natuur- en milieubeleid.Aansluiten bij nationale prioriteiten door samenwerking op sectoraal niveau
biedt meer uitzicht op duurzame resultaten. En dat is precies waar Nederland
op inzet. In 2003 zal Nederland daarom de PRSP's actief blijven ondersteunen
en de nadruk op de sectorale benadering voortzetten en verdiepen.Ter ondersteuning van de nationale armoedestrategieën
(PRSP's) zal Nederland meer energie stoppen in het analyseren en
ondersteunen van de institutionele kaders in ontwikkelingslanden. De meeste
donoren erkennen hoe cruciaal deze kaders zijn, zeker in combinatie met de
kwaliteit van het bestuur. Met respect voor «ownership» zal bekeken
worden hoe een dialoog kan worden gevoerd over de noodzakelijke capaciteitsversterking
van de verschillende overheden en andere actoren. Alleen zo kan de basis worden
gelegd voor gelijkwaardig partnerschap. Sterke nationale overheden zijn nodig
die hun taken transparant, controleerbaar en rechtvaardig vervullen in nauw
overleg met een mondige samenleving.Er is overigens aanleiding om het criterium goed bestuur aan te scherpen.
Om evaluatie hiervan te verbeteren zullen landenspecifieke indicatoren worden
gekozen zodat de bestuurstrend beter kan worden gevolgd.Nederland zet niet alleen in op intergouvernementele samenwerking. Ook het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector
hebben een cruciale rol te spelen in het ontwikkelingsproces. Een breed draagvlak,
in Nederland en daarbuiten, is essentieel voor de kans van slagen. Nederland
staat open voor nieuwe vormen van samenwerking. Dat betekent ook intensivering
van de samenwerking met particuliere en niet-gouver- nementele actoren, rond
specifieke dossiers (b.v. AIDS). Maar ook kunnen specifieke fora (b.v. EU/OS)
en een coherente aanpak en werkwijze de slagkracht van het Nederlandse OS-beleid
versterken.Nederland zal met kracht en inventiviteit proberen om ontwikkelingslanden
te ondersteunen bij de verbetering van hun ondernemings- en investeringsklimaat.
Hiervoor zullen generieke (o.m. ORET/MILIEV en PSOM) en landenspecifieke initiatieven
ontplooid worden. Voor dit laatste zal Nederland nauw overleg voeren met locale
en Nederlandse ondernemers in de verschillende ontwikkelingslanden. De inzet
van PSOM zal in het licht van de recente evaluatie worden versterkt.
Ook het maatschappelijk verantwoord ondernemen in ontwikkelingslanden zal
verder worden bevorderd.In het licht van een effectiever OS-beleid
zal Nederland goede resultaten nadrukkelijker gaan steunen: dat geldt zowel
voor de landen waar Nederland een directe relatie mee heeft als voor multilaterale
instellingen en non-gouvernementele organisaties waaraan Nederland financieel
bijdraagt. Om resultaten goed te kunnen beoordelen zal Nederland internationaal
ook blijven streven naar een goed beoordelingskader dat meer inzicht geeft
in het functioneren van multilaterale instellingen. De nieuwe afspraken over
resultaat gericht, financieren met de organisaties van ons maatschappelijk
middenveld zullen uiteindelijk een beter beeld geven van de effectiviteit
van deze organisaties. En voor onze bilaterale relaties is de kwaliteit van
beleid en bestuur richtinggevend.Dit alles zal echter wel verdere druk leggen op de beheerscapaciteit van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. De beschikbare
capaciteit blijft een beperkende factor voor effectieve bilaterale presentie.
Nederland zal in de komende periode het bilaterale beleid dan ook verder concentreren
om zo de kwaliteit te kunnen waarborgen. Om diezelfde reden zullen ook mogelijkheden
worden onderzocht om meer gebruik te maken van samenwerking met andere donoren (silent partnerships) en van kanaalfinanciering. Tenslotte
zal Nederland meer dan voorheen regionale analyses initiëren.DE BEGROTING 2003 OP HOOFDLIJNENDe begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in 2003 omvat in
totaal EUR 9,9 miljard aan uitgaven en EUR 0,5 miljard aan ontvangsten. Een
groot gedeelte van de uitgaven en alle ontvangsten behoren tot de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS). De Nederlandse bijdrage aan de EU
en de hieraan gerelateerde vergoeding van de Europese Unie aan Nederland vallen
niet onder het regime van de HGIS. Vanaf 2002 worden alle afdrachten aan en
vergoedingen van de EU op de BZ-begroting verantwoord.De begroting kent vijf hoofddoelstellingen onderverdeeld in vijftien beleidsartikelen.
In onderstaande grafiek zijn de verwachte HGIS-uitgaven op de begroting van
Buitenlandse Zaken voor de periode 2002–2004 per
hoofddoelstelling weergegeven (met uitzondering van de EU-afdrachten
die buiten de HGIS vallen). Op deze wijze is een inzicht mogelijk in de ontwikkeling
van de financiële omvang van elk van de vijf hoofddoelstellingen. Voor
de ontwikkeling van de EU-afdrachten zie de verdiepingsbijlage onder beleidsartikel
5.HGIS-uitgaven op de begroting van Buitenlandse Zaken per
hoofddoelstelling 2002–2004Uit het staafdiagram blijkt dat het grootste deel van de uitgaven op de
begroting van Buitenlandse Zaken onder de hoofddoelstelling duurzame armoedevermindering
(beleidsartikelen 6 tot en met 12) valt. Verreweg de meeste ODA-uitgaven op
de begroting vallen onder deze hoofddoelstelling. De HGIS-uitgaven op de begroting
van Buitenlandse Zaken voor de vijf hoofddoelstellingen nemen in de aangegeven
periode per saldo licht toe. Deze lichte groei hangt samen met de geschatte
economische groei in genoemde periode; zoals bekend is de ontwikkeling van
de HGIS gekoppeld aan het BNP. Een gedeelte van de ruimte die door deze toename
op het HGIS-budget ontstaat, wordt ingenomen door loon- en prijsstijgingen
en koersontwikkelingen. Slechts een beperkt deel van de groei kan voor nieuw
beleid worden aangewend.In het Strategisch Akkoord heeft het kabinet taakstellingen opgenomen
gericht op het vergroten van de doelmatigheid van de rijksoverheid. Deze taakstellingen
zijn uitgesplitst naar een volume- en efficiencykorting en het terugbrengen
van de inhuur van externen. Daarnaast is een taakstelling voor subsidies opgenomen.
In onderstaand overzicht zijn de budgettaire consequenties van
deze taakstellingen weergegeven. In het najaar 2002 vindt nadere besluitvorming
over de uitwerking plaats. (in miljoenen euro's) Artikel20032004200520062007 evVolume en efficiency taakstelling18.14,27,09,81111Inhuur externen18.13,43,43,43,43,4Subsidie taakstelling non-ODA2.7/4.2/5.5/13.21,22,12,93,33,3Totaal taakstelling strategisch akkoord 8,812,516,117,717,7Hieronder volgt, gerangschikt naar beleidsartikelen, een overzicht van
de belangrijkste wijzigingen bij de uitgaven ten opzichte
van de ontwerpbegroting 2002. Alleen de beleidsmatig belangrijkste
mutaties zijn opgenomen.in miljoenen euro's 20022003200420052006Stand ontwerpbegroting 200210 44010 80311 22311 55811 932Beleidsartikel 1: Internationale ordening     –Internationaal Strafhof– 415266Beleidsartikel 2: Vrede, veiligheid en conflictbeheersing     –Vredesfonds33000Beleidsartikel 3: Humanitaire hulp     –Noodhulp ontwikkelingslanden30    –VN-vluchtelingenprogramma's1414141414Beleidsartikel 4: Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw     –Centraal programma GMV2522273017Beleidsartikel 5: Europese integratie     –Vierde Eigen Middel EU– 707– 32215214210–BTW-afdracht– 58– 57– 91– 87– 82–Landbouwheffingen– 26– 42– 42– 42– 42–Invoerrechten– 371– 328– 257– 183– 70Beleidsartikel 6: Bilaterale ontwikkelingssamenwerking     –Landenspecifieke sectorale samenwerking– 55– 111– 5000–Thematische samenwerking– 24– 46– 51– 39– 45–Macro-georienteerde programmahulp– 110– 261– 331– 281– 221Beleidsartikel 7: Programma's en fondsen van de EU     –EOF– 51– 44– 39– 39– 39Beleidsartikel 8: VN-instellingen     –UNDP1818181818–Speciale multilaterale
activiteiten3534202626Beleidsartikel 9: Internationale financiële instellingen     –Partnership programma's
WB-groep487310511148Beleidsartikel 10: Maatschappelijke organisaties     –Medefinanciering particuliere organisaties– 10091519–Speciale activiteiten5173614343Beleidsartikel 12: Samenwerking met het bedrijfsleven     –Bedrijfslevenprogramma– 105550Beleidsartikel 14: Asiel, migratie en consulaire dienstverlening     –Opvang asielzoekers– 6332323232Niet-beleidsartikel 18: Algemeen     –Apparaatsuitgaven6356685461Overige mutaties– 29– 39– 26– 31– 13Stand ontwerpbegroting 20039 2099 89810 84911 35211 814Bij beleidsartikel 1 (internationale ordening) is sprake van een significante
wijziging in verband met de voorbereiding van de komst van het Internationaal
Strafhof naar Den Haag. Om de tijdelijke huisvesting van het
Internationaal Strafhof in Den Haag te kunnen accommoderen is in de periode
2003–2007 dit artikel verhoogd. De verlaging in 2002 betreft een verschuiving
van middelen naar latere jaren. Bij beleidsartikel 2 (vrede, veiligheid en
conflictbeheersing) is als gevolg van de motie Koenders sprake van een verhoging
van het Vredesfonds in de jaren 2002 en 2003 ter bevordering van activiteiten
in het kader van crisisbeheersing, conflictpreventie en vredesopbouw. Bij
beleidsartikel 3 (humanitaire hulp) wordt het budget voor noodhulp in 2002
verhoogd ten behoeve van Afghanistan. Daarnaast wordt de vrijwillige bijdrage
aan de UNHCR structureel verhoogd teneinde bij te dragen aan leniging van
het tekort tussen geplande uitgaven en inkomsten van deze organisatie. De
verhoging bij beleidsartikel 4 (Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw)
betreft met name de Nederlandse bijdrage aan het zogenoemde DDR-programma
in de Grote Meren ter bevordering van de demobilisatie en reïntegratie
in deze regio. De neerwaartse bijstelling van de EU-afdrachten (beleidsartikel
5) in 2002 is voornamelijk het gevolg van het overschot op de EU-begroting
2001. Deze is hoger dan verondersteld bij de Miljoenennota 2002. In 2003 wordt
eveneens een daling van de BNP-afdracht geraamd in verband met lager dan geraamde
EU-uitgaven in 2003. De stijging van de BNP-afdracht vanaf 2004 hangt samen
met lagere ontvangsten, met name invoerrechten, bij de overige afdrachten.
De daling van de BTW afdracht wordt veroorzaakt door lager dan geraamde consumptiegroei
in Nederland. Dit werkt structureel door naar latere jaren. De landbouwheffingen
zijn vanaf 2002 structureel lager door met name de afschaffing van de opslagkostenregeling
op suiker. De invoerrechten tenslotte nemen in 2002 aanzienlijk af ten opzichte
van de vorige miljoenennota. Dit wordt veroorzaakt door de vertraging van
de economische groei in 2002 en in het verlengde daarvan de minder sterke
stijging van de import.Bij beleidsartikel 6 (bilaterale ontwikkelingssamenwerking) wordt het
budget, in het licht van de realisatie over 2001, voor de landenspecifieke
sectorale samenwerking in 2002 en 2003 verlaagd. De verlaging bij thematische
samenwerking is in lijn met het streven om de thema's van dit artikel te integreren
in de landenprogramma's of onder te brengen bij particuliere en multilaterale
organisaties. Het budget bij macro-georiënteerde programmahulp wordt
verlaagd. De verklaring hiervoor is dat traditioneel de meerjarige groei van
het ODA-budget op deze begrotingspost wordt geparkeerd. Deze meerjarige ruimte
is inmiddels verwerkt, thans zijn hiervoor bestemmingen gevonden. Bij beleidsartikel
7 (Programma's en fondsen van de EU) is de raming voor het EOF verlaagd, en
zo meer in lijn gebracht met de realisaties in de afgelopen jaren. De verhoging
voor UNDP bij beleidsartikel 8 (VN-instellingen) betreft de Nederlandse bijdrage
aan het vigerende partnership-programma; zo wordt effectief bijgedragen aan
de taken van deze VN-organisatie. De verhoging van de speciale multilaterale
activiteiten is met name bedoeld voor het partnership-programma met WHO en
de Nederlandse bijdrage aan GAVI (Global Alliance for Vaccins
and Immunization). De forse verhoging van het partnerschap-programma
Wereldbank-groep bij beleidsartikel 9 IFI's) hangt samen met de meerjarige
Nederlandse bijdrage aan Education for All, het Global Fund to fight AIDS, TB and Malaria. Deze brede
samenwerkinsgverbanden maken een gerichte en geïntegreerde aanpak van
specifieke problemen mogelijk.Het budget voor speciale activiteiten bij beleidsartikel 10 wordt verhoogd
ter behoeve van activiteiten op het gebied van sociale ontwikkeling (onder
meer reproductieve gezondheidszorg in Afrika). Ook wordt in 2003 en 2004
dit budget additioneel verhoogd (EUR 30 miljoen in 2003 en EUR 18 miljoen
in 2004) in verband met het nieuwe Programma Thematische Mede-financiering.
De ontwikkeling van het budget bij de medefinancieringsorganisaties hangt
samen met de koppeling van dit budget aan het BNP. De hogere uitgaven voor
het bedrijfslevenprogramma bij beleidsartikel 12 hangen met name samen met
de Nederlandse bijdrage aan EAIF (Emerging Africa Infrastructure
Fund), om zo bij te dragen aan de ontwikkeling van de particuliere
sector in deze regio. Bij beleidsartikel 14 (asiel, migratie en consulaire
dienstverlening) is sprake van hogere uitgaven bij de opvang van asielzoekers
doordat deze toerekening thans, conform het Strategisch Akkoord, gebaseerd
wordt op de werkelijke kosten.Tot slot is bij niet-beleidsartikel 18 (Algemeen) per saldo sprake van
een verhoging. Enerzijds is het budget verhoogd in verband met bouwkundige
projecten bij ambassades en residenties en anderzijds met onvermijdelijke
loon-, koers- en prijsontwikkelingen. Anderzijds is conform het Strategisch
Akkoord het non-ODA-deel van dit artikel verlaagd in het kader van de kortingen
op de collectieve sector (zie bovenstaand overzicht).Voorts zijn hieronder weergeven de belangrijkste beleidsmatige mutaties
bij de ontvangsten ten opzichte van de ontwerpbegroting 2002. in miljoenen euro's 20022003200420052006Stand ontwerpbegroting 2002883589601614614Beleidsartikel 5: Europese integratie     –Perceptiekostenvergoeding voor inning
landbouwheffingen– 8– 11– 11– 11– 11–Perceptiekostenvergoeding
voor inning invoerrechten– 130– 83– 64– 46– 18Overige mutaties431400– 1      Stand ontwerpbegroting 2003788509526557584Voor beleidsartikel 5 (Europese integratie) geldt dat de met ingang van
2002 ook de ontvangsten terzake, namelijk de perceptiekostenvergoeding voor
inning van landbouwheffingen en invoerrechten, op de begroting van Buitenlandse
Zaken zijn opgenomen. De lagere ontvangsten weerspiegelen de mutaties bij
de landbouwheffingen en de invoerrechten. Zie in dit kader ook de verdiepingsbijlage.B. BELEIDSPROGRAMMERING 2003–2006In aansluiting op het Strategisch Akkoord zal het Ministerie van Buitenlands
Zaken in de jaren 2003–2006 de volgend uitgangspunten hanteren:I. Geïntegreerd Buitenlands Beleid van het Koninkrijk
der NederlandenHet totaal van het buitenlands beleid van het Koninkrijk der Nederlandenvereist een integrale benadering om de herkenbaarheid, samenhang
en effectiviteit te vergroten. De verschillende terreinen van de internationale
politiek, zoals veiligheid, conflictpreventie, ontwikkelingssamenwerking,
economie en handel, transport en infrastructuur, milieu, landbouw en visserij,
migratie, mensenrechten, gender en cultuur worden steeds in onderlinge samenhang bekeken. De samenhang tussen de verschillende
onderdelen van het buitenlands beleid wordt daadwerkelijk vergroot.II. Bevordering van Stabiliteit, Vrede, Mensenrechten
en Goed BestuurAls voorzitter van de Organisatie voor Veiligheid en
Samenwerking in Europa (OVSE) in 2003, de Raad van Europa (vanaf november
2003 voor 6 maanden) en de Europese Unie (tweede
helft 2004) wil Nederland bijdragen aan een democratische, veilige
en welvarende Europese ruimte. Stabiliteit, vrede, democratie,
mensenrechten en goed bestuur zijn belangrijke aandachtspunten voor
het beleid van EU, NAVO en OVSE. In de OVSE zullen wij lang slepende conflicten,
de illegale handel in drugs, wapens en mensen aan de orde stellen. Daarbij
zoekt het kabinet Russische medewerking en maakt zich sterk voor een NAVO-Rusland
Raad met inhoud. In de NAVO willen wij capaciteiten en bestaande structuren
beter afstemmen. Centrale criteria bij de uitbreiding van de NAVO zijn de
voortgang die de aspirant-lidstaten hebben gemaakt en de gevolgen van toetreding
voor de effectiviteit van de NAVO en de veiligheidssituatie in Europa als
geheel. Het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB) moet de benodigde militaire- en politiële capaciteit realiseren.
Wij zullen ons aandeel blijven leveren aan handhaving van
vrede en veiligheid. Nederlandse militairen dragen bij aan regionale
vredesinspanningen in Macedonië, Bosnië en Afghanistan. Daarnaast
zet Nederland zich in voor conflictpreventie en vredesoperaties in Afrika.
Aan een nauwe samenwerking met de Verenigde Staten, wiens betrokkenheid van
essentieel belang is, zeker ook in multilateraal verband wordt eveneens hard
gewerkt.III. Bevorderen van rechtvaardige verhoudingen en het
bestrijden van armoedeDuurzame armoedevermindering in ontwikkelingslanden blijft onverminderd een van de hoofddoelstellingen van het Nederlandse
buitenlandse beleid in de komende jaren. Dit vereist niet alleen een effectieve besteding van hulpgelden ter ondersteuning
van goed beleid in de ontwikkelingslanden zelf, maar ook dat ontwikkelde landen
in hun gehele internationale beleid en de afspraken in internationale organisaties rekening houden met de belangen van de arme landen. Dit
sluit aan bij het voornemen van dit kabinet om de samenhang tussen de verschillende
onderdelen van het buitenlands beleid te versterken en de inzet van het budget
voor ontwikkelingssamenwerking dat gehandhaafd wordt op 0,8 % van het BNP,
meer dan voorheen onderdeel te doen zijn van een geïntegreerd buitenlands
beleid. Een coherente aanpak van de armoedebestrijding is bij uitstek belangrijk
vanwege de vele raakvlakken met diverse beleidsterreinen. Het strategisch
akkoord noemt in dat kader met nadruk het belang dat ontwikkelingslanden
hebben t.a.v. de bevordering van de vrijhandel en het wegnemen
van barrières voor de toegang tot de Europese markt. Dit zal
dan ook de Nederlandse inzet zijn in de lopende WTO-handelsronde en de discussies
over hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in de EU.Voor het Nederlandse beleid gericht op duurzame armoedevermindering vormen
de internationale Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen
het voornaamste richtpunt. Realisatie van die doelstellingen is alleen
mogelijk indien de ontwikkelde landen bereid zijn een aanzienlijke inspanning
te verrichten als het gaat om de omvang van de hulp. Hierop zullen de Nederlandse
inspanningen zijn gericht, waarbij de realisering van de Millennium-doelstellingen
centraal staat. Maximale effectiviteit van de uitgaven, versterking van de
coördinatie met andere donoren en de eigen verantwoordelijkheid van de
betrokken ontwikkelingslanden staan daarbij voorop.Ontwikkelingssamenwerking is echter geen taak voor overheden alleen. Armoedebestrijding
heeft alleen kans van slagen indien er sprake is van een maximale inzet en betrokkenheid van alle geledingen van de maatschappij.
Zowel in arme als in rijke landen. Daartoe zal
veel nadruk worden gelegd op het samenwerken als partners, ook met de particuliere sector. Het belang van de productieve sectoren
en werkgelegenheid in ontwikkelingslanden krijgt expliciet meer aandacht.
Er zullen concrete maatregelen worden genomen ter bevordering van particuliere
investeringen in ontwikkelingslanden. De dialoog met het bedrijfsleven zal
worden versterkt, mede gericht op het vergroten van de maatschappelijke betrokkenheid
van bedrijven die in ontwikkelingslanden investeren.IV. De Europese samenwerkingIedere aanpak binnen de EU dient te worden geleid door het subsidiariteitsbeginsel, d.w.z. dat de Gemeenschap slechts optreedt,
indien de lidstaten dat niet beter zelf kunnen doen. Dat genereert draagvlak en steun voor het integratieproces. Samenwerking
met andere landen en een internationale ordening die vrede, veiligheid en
een rechtvaardige groei in welvaart waarborgt, zijn echter noodzakelijk voor
het in vrijheid en welvaart leven in eigen samenleving. De reikwijdte en mogelijkheden
van nationale overheden zijn daarvoor veelal ontoereikend, gegeven de schaal
van het maatschappelijk verkeer, het internationale karakter van samenleving
en economie en het grensoverschrijdend karakter van samenlevingsvraagstukken.
In Europa is de Europese Unie een steeds onmisbaarder voorwaarde en kader
voor het realiseren van de overheidstaak in de lidstaten; niet in de plaats
van nationale overheden maar, als complement en noodzakelijk verlengstuk daarvan.
Belangen vormen daarbij de motor, maar Europese samenwerking berust uiteindelijk
op een gemeenschap van waarden, cultuur en uitgangspunten omtrent menswaardig
samenleven. Om betrokkenheid van burgers te stimuleren, zal de publieke dialoog die wij voorstaan, ook gaan over meer Europese greep op asiel en migratie, milieu en veiligheid. Op basis
van de aanbevelingen van de Conventie over de toekomst van de Europese Unie
zal een Intergouvernementele Conferentie (IGC) de verdragsbasis
voor de Europese samenwerking aanpassen. Mede om de burger hierbij
beter te betrekken zijn Nederlandse ijkpunten, legitimiteit,
transparantie, slagvaardigheid, constitutionalisering – d.w.z.
de mate van grondwettelijke verankering – en effectiviteit
van het externe beleid. Om de kosten van vergrijzing op verantwoorde,
duurzame wijze op te vangen en van de Unie de meest moderne kenniseconomie
te maken, zal aan duurzame groei, grotere werkgelegenheid
en sociale samenhang op geïntegreerde wijze worden gewerkt.De voorgenomen uitbreiding van de EU vormt
een nieuwe stap op de weg naar realisatie van stabiele economische en democratische
verhoudingen in Europa. Dat neemt niet weg dat bij de toetreding van nieuwe
lidstaten per land scherp wordt vastgehouden aan de Kopenhagen-criteria. Ook
meent Nederland dat in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
geen uitbreiding van inkomenssteun naar nieuwe lidstaten dient plaats te vinden.
Indien dit onontkoombaar zou zijn versterkt dit de noodzaak van versnelde
uitfasering van die steun in de oude lidstaten, waarover besloten zou moeten
zijn voordat de toetreding van nieuwe lidstaten een feit is.V. Internationale Samenwerking op het gebied van Criminaliteits-
en Terrorismebestrijding en RechtshandhavingVoor het bestrijden van grensoverschrijdende misdaad is internationale samenwerking geen verlengstuk, maar steeds vaker
een wezenlijke voorwaarde voor adequate, nationale rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding.
Waar nodig worden wetgeving en organisatie aangepast
aan de eisen van de internationale samenwerking.Internationaal terrorisme noopt tot internationale
samenwerking en het doordenken van de bevoegdheden en maatregelen
om effectiever te kunnen opsporen en handhaven. Nederland is daarbij een betrouwbare
partner, die altijd zorgvuldig alle beschikbare pressiemiddelen zal afwegen.Daarbij zijn het handhaven van de internationale rechtsorde en het tegengaan van straffeloosheid essentieel. Het Internationaal Strafhof heeft daarbij een essentiële rol.VI. Asiel en MigratieSlachtoffers van vervolging voor wie Nederland de eerste veilige plek
is, kunnen op grond van het Vluchtelingenverdrag
op bescherming rekenen. Gestreefd wordt daarnaast naar een situatie waarbij
asiel uitsluitend wordt geboden in de regio van herkomst en de vluchtelingenstatus
door de UNHCR wordt vastgesteld, op basis waarvan Nederland naar evenredigheid
verdragsvluchtelingen zal opnemen. BZ zal in samenwerking met het Ministerie
van Justitie een beleidsnota opstellen aangaande eventueel noodzakelijke wijzigingen
van het Vluchtelingenverdrag en waarin juridische en praktische aanpassingen
worden uitgewerkt, die nodig zijn voor de beoogde opvang in de regio.Nederland streeft in het kader van de ontwikkeling van het gemeenschappelijk
EU asiel- en migratiebeleid naar doeltreffende afspraken, onder meer op het
gebied van het tegengaan van illegale immigratie, effectieve
(biometrische) registratie van asielzoekers en afhandeling van asielaanvragen
in het eerste EU-land van aankomst, alsmede een krachtig Europees terugkeerbeleid.Invoering van een nieuw visumsysteem zal de kwaliteitsverbetering bij
de visumverlening ondersteunen.Voorts zal in internationaal verband worden onderzocht of in het kader
van terrorismebestrijding en bestrijding van illegale immigratie een gemeenschappelijk
visumbeleid kan worden opgezet en bij de visumverlening gebruik kan worden
gemaakt van biometrie.Intensivering van terugkeer- en uitzettingsbeleid
van afgewezen asielzoekers en illegalen zal waar effectief een relatie leggen
met de Nederlandse ontwikkelingshulp. Gewerkt wordt aan een integraal migratiebeleid waarbij zowel de belangen van het vestigingsland als van het land
van herkomst aan de orde komen, door het opnemen van terug- en overnameovereenkomsten
in bilaterale verdragen, door bijdragen aan opvang van alleenstaande minderjarige
asielzoekers in landen van herkomst en door geïntegreerde steun aan terugkeer
naar belangrijke herkomstlanden.VII. MilieuHet Nederlandse internationale milieubeleid
wordt door BZ gecoördineerd. Het gaat daarbij
de komende jaren met name, maar niet uitsluitend, om de uitvoering van een groot aantal internationaal overeengekomen instrumenten, zoals het Kyoto Protocol en de afspraken van de Wereldtop over Duurzame
Ontwikkeling (WSSD).VIII. CultuurVoor een steviger cultureel profiel van Nederland in het buitenland zal
het kabinet het nieuw internationaal cultuurbeleid
voortzetten en de culturele betrekkingen met een aantal landen en regio's
verder verdiepen.B. BELEIDSPROGRAMMERING 2003–2006 ALS UITWERKING
STRATEGISCH AKKOORDVoornemens Strategisch AkkoordDoelenActiesActorenDeadlinesBudgetHet kabinet streeft naar behartiging van Nederlandse
belangen, bevordering van stabiliteit, vrede, mensenrechten, goed bestuur,
rechtvaardige verhoudingen en het bestrijden van armoede (blz. 28). Belangen
vormen de motor van de Europese Samenwerking, maar deze berust uiteindelijk
op een gemeenschap van waarden, cultuur en uitgangspunten omtrent menswaardig
samenleven (blz. 6). Samenwerking met andere landen en een internationale
ordening die vrede, veiligheid en een rechtstreekse groei in welvaart waarborgt,
zijn noodzakelijk voor het in vrijheid en welvaart leven in eigen samenleving
(blz. 6).GEÏNTEGREERD
BUITENLANDS BELEIDSamenhang tussen de verschillende onderdelen van
buitenlands beleid, zowel intern als extern, versterken.• Versterken interne coherentie binnen BZ, o.m. door dagelijkse
afstemming door de ambtelijke- en wekelijkse afstemming met de politieke top.•
Versterken externe coherentie, o.m. door het volledig benutten van interdepartementaal
overleg, zoals de CoRIA en de COCO, en het aangaan van een actieve dialoog
met bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.• Verhogen doeltreffendheid,
doelmatigheid, democratisch gehalte internationale instellingen via gerichte
beleidsbeïnvloeding en/of financiële steun, b.v. tijdens Nederlandse
voorzitterschappen: OVSE, Raad van Europa en Europese Unie. • Nadruk
op uitvoering en resultaten o.a. m.b.t. Millennium Development
Goals (MDGs). • Opstellen en jaarlijkse monitoring van de voortgang
van een lijst van concrete acties. BZ en andere departementen BZ, andere departementen, VN en
andere multilaterale organisaties. BZ in overleg met andere departementen. Doorlopend Eind 2002, 2003, 2004,
2005, 2006I. BEHARTIGING
VAN NEDERLANDSE BELANGENBehartiging van Nederlandse belangen (blz.
28).Behartiging concrete
belangen van Nederlandse burgers in het buitenland. Het opkomen voor Nederlandse
politieke belangen. Het bevorderen van de Nederlandse handel en investeringen,
alsmede de markttoegang van het Nederlandse bedrijfsleven.• Implementatie normen voor consulaire dienstverlening
middels risicoanalyse «consulaire dienstverlening» (pilot in 2002/2003)
terugdringen van het aantal klachten van Nederlanders die een beroep doen
op consulaire hulp. Kwantificeerbaar in 2004.• Begeleiding van Nederlandse
gedetineerden in het buitenland.• Versterken bilaterale contacten en
consultaties alsmede versterking multilaterale instellingen.• Beschikbaar
stellen van informatie aan exporterend bedrijfsleven en het geven van adequate
begeleiding aan Nederlandse bedrijven in het buitenland.BZ, EZ, LNV, V&W belangrijke landen voor Nederland,
WTO, EU, postennetDoorlopend
proces 2002/2003 2004 II. BEVORDERING VAN STABILITEIT, VREDE, MENSENRECHTEN EN GOED BESTUURBevordering van stabiliteit, vrede, mensenrechten
en goed bestuur (blz. 28).Het verwezenlijken
van een grotere mate van stabiliteit, goed bestuur, respect voor mensenrechten,
democratie in Europa, in het bijzonder tijdens het Nederlandse Voorzitterschap
van de OVSE (2003).• Voorstellen
voor versterking OVSE als organisatie.• Werken aan «bevroren conflicten».•
Betrekken Russische Federatie bij ontwikkeling OVSE.• Evenwicht tussen
democratie, goed bestuuren mensenrechten.• Bijdragen aan VS/RF initiatief New Threats and Challenges for Stability and Security.•
Bevorderen ratificatie CSE-verdrag 1999.• Versterken samenwerking tegen
illegaal transport van personen, wapes en drugs (OVSE economisch Forum).BZ, andere departementen, OSVE-landenVoorzitterschap eindigt 31.12.2003 tot 31.12.2004
is Nederland lid van OVSE-TrojkaEUR 12,8 miljoen Bevordering samenhang tussen Nederlandse voorzitterschappen OVSE,
RvE & EU (zie voor EU onder Europese Samenwerking).Bestendigen en versterken
van het juridisch stelsel van mensenrechten, de sociale cohesie en functioneren
multiculturele samenleving. Bijdrage aan bescherming/bevordering mensenrechten.
 Intensivering inzet conflictpreventie en vredesopbouw in Afrika.• Ontwikkeling overkoepelend
thema.• Versterking van consultatie drie organisaties (voorzitterschappen,
secretariaten).• Verbetering relatie EHRM in Straatsburg en Europees
Hof in Luxemburg.• Aandacht voor problemen rondom multiculturele samenleving.
 • Bijdragen aan totstandkoming/versterking nieuwe/bestaande toezichtmechanismen
op de naleving.• Integratie van mensenrechten in alle onderdelen van
het beleid.• Uitwerking wederzijdse versterking van mensenrechten, ontwikkeling
en conflictpreventie/-beheersing. • Nauwe samenwerking met hoofdrolspelers,
zowel internationaal als in Afrika.• Steun aan vredesprocessen en overlegfora,
ontwapenings- demobi-lisatie- en wederopbouwprogramma's.• Verbreden betrokkenheid
door actieve samenwerking met NGO's en bedrijfsleven.BZ, overige departementen, OVSE-landen, RvE-landen,
EU BZ, Justitie BZ (inclusief Mensenrechtenambassadeur), VN-organisaties,
EU BZ, EU, Lidstaten gelijkgezinde donoren2003–2004 Doorlopend proces Doorlopend proces De NAVO blijft hoeksteen van het beleid. Het tweesporenbeleid
m.b.t. de versterking van het GBVB en de NAVO wordt voortgezet (blz. 28).Uitbreiding NAVO. Versterking van
de militaire capaciteit. Verdere ontwikkeling EVDB.Versterking EU-NAVO-samenwerking
en participatie derde landen aan EVDB.Bijdrage aan mondiale stabiliteit.• Inbreng Nederlandse positie. •
Samenstelling lijst van Nederlandse extra militaire capaciteiten in NAVO-
en EU-kader.• Verdere actie en initiatieven (European Capabilities Action
Plan).• Diplomatieke contacten. • Diplomatieke inspanningen.•
Voortzetten actieve Nederlandse deelname aan vredesoperaties conform uitgangspunten
Toetsingskader.BZ Defensie, BZ BZ,
Defensie BZ, Defensie Defensie, BZHerfst 2002 (top Praag) 
 HGIS EUR 713,6 miljoenIII. EFFECTIEF ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGSBELEIDBevorderen van rechtvaardige verhoudingen en het
bestrijden van armoede (blz. 28)Het niveau van het budget voor ontwikkelingssamenwerking
zal op 0,8 % van het BNP worden gehouden. Daarbij zullen de internationale
criteria, waarmee echte ontwikkelingshulp wordt gedefinieerd, strikt worden
toegepast. De inzet van dit budget wordt meer dan voorheen onderdeel van een
geïntegreerd buitenlands beleid. De effectiviteit van de uitgaven wordt
kritisch bezien (blz. 28).Vergroten
ownership als voorwaarde voor effectieve partnerships, transparantie en efficiency.• Verhoging van het aandeel
programmahulp.• Aansluiten bij de nationale armoededoelstellingen en
processen.BZ, andere relevante departementen,
Wereldbank, IMF, FIN, donorenDoorlopendTotaal OS-budget bedraagt 0,8% van
het BNP (EUR 17,5 miljard)       Verhoging effectiviteit van het multilateraal kanaal.–
Verbeteren van beoordelings- kader van het multilaterale kanaal.• Jaarlijkse bestandopname via beoordelingskader
voor het multilaterale kanaal en samenwerking terzake met minimaal vier gelijkgezinde
donoren.BZ, andere relevante
departementen, gelijkgezinde donorenDoorlopend, met rapportage aan TK in 2004        Implementeren uitkomsten van de Financing
for Development Conferentie• Opstellen jaarlijkse monitoring uitvoering MDGs.•
Monitoren afspraken verhoging ODA tot tenminste 0,7%.VN, EU, donoren, OESO, DACJaarlijks  Bevordering
van lokale en buitenlandse particuliere investeringen in ontwikkelingslanden.• Verruiming mogelijkheden voor
beroepsonderwijs, beurzen en stages. • Vergroten kennisoverdracht over
de financiële sector, belastingverdragen en wetgeving/-inning, corporate governance, nationale en regionale marktwerking. •
Op basis van uitkomst evaluatie versterken Programma Samenwerking Opkomende
Markten (PSOM). • Deelname aan (contra) garantiefaciliteit voor het afdekken
van commerciële risico's voor institutionele investeerders.BZ, OC&W, EZ, V&W, LNV, hoger onderwijsinstellingen
BZ, MFIN, V&W, NL Bank, financiële ondernemingen, BZ, EZ/Senter
 BZ, Sida, Dfid, SECO2004 2003–2006        Vergroting van de maatschappelijke betrokkenheid van het in OS-landen
investerende (NL) bedrijfsleven.• Opzetten van tripartiete platforms van lokaal aanwezige NL bedrijven, civil society, nationaal bedrijfsleven. • Versterking
van lokale civil society organisaties. •
Instellen van regelmatig politiek overleg met het Nederlands bedrijfsleven
en NGO'sBZ, EZ, LNV, bedrijfsleven,
NGO's2002–2004        Verbeteren donorcoördinatie.• Gezamenlijke financiering op basis van financiële
regelgeving van het ontvangende land, dan wel door onderling afgestemde regelgeving.BZ, gelijkgezinde donoren,
OESODoorlopend        Versterking marktconformiteit en daling van transactiekosten
voor ontwikkelingslanden.• Implementatie van bestaande afspraken en concrete stappen voor verdere
ontbinding van de ODA (o.m. door bevordering van het onder EU-aanbestedingsregels
brengen van alle resterende gebonden hulp). • Bevorderen publiek-private
samenwerkingsverbanden.BZ, MFIN, EZ, FMO, Wereldbank, donoren, NL bedrijfsleven2003  Vermindering beheerslast en bureaucratie.• Invoeren thematisch medefinancieringssysteem •
Uitbreiding van Partnershipprogramma's met multilaterale
instellingen. • Uitbreiding van silent Partnerships met andere donoren. • Harmonisering procedures. • Introductie
van online management-Informatiesysteem.BZ BZ, NGO's, donoren BZ, multilaterale
instellingenJanuari 2003
 2003        Verbetering
inzicht bestuursprocessen in ontwikkelingslanden. • Monitoring bestuurstrends d.m.v. landenspecifieke indicatoren BZ 2003        Verbetering inzicht effectiviteit van bilaterale hulp.• Beoordelingsmemoranda VBTB-proof maken.• Introductie van een activiteiten-waarderingsstelsel
en decentraal-monitoring en evaluatiesysteem, waarbij in 2003 een nulmeting
wordt verricht. Vanaf 2004 zullen kwantitatieve streefwaarden worden opgenomen
ten aanzien van het percentage projecten en programma's dat bevredigend of
zeer bevredigend scoort.• Aanscherpen van jaarplaninstrumentarium.BZ2003 Nulmeting: 2003 2004 2003 Om de ontwikkeling van arme landen te
bevorderen zal het kabinet zich moeten inzetten voor de bevordering van vrijhandel
en in het bijzonder het wegnemen van barrières voor toegang tot de
Europese markt (blz. 28).Verbeteren marktpositie ontwikkelingslanden (ol's) en versterking rol particuliere
sector.• Inzet bij
WTO-onderhandelingen op lage of nultarieven in EU, voor producten van belang
voor ontwikkelingslanden. • Directe steun voor OL's en ondersteuning
van exporteurs uit OL's. • Coherentietoets van bestaande en nieuwe EG-regels
m.b.t. veiligheid en milieu op WTO-conformiteit. • Rekening houden met
belangen van OL's in hervorming GLB en bij de landbouwonderhandelingen in
de WTO de instelling van een development box ondersteunen. •
Directe technische assistentie bij belemmeringen en WTO-geschillenbeslechting. •
Steun aan producenten in lage inkomenslanden om te voldoen aan WTO-conforme
EU-eisen m.b.t. voedselveiligheid. • Technische en juridische steun aan
OL's ter versterking van onderhandelingscapaciteit en deelname in WTO en standaardisering.BZ, EZ, LNV, CBI, Europese
Commissie, andere EU-lidstaten, OL's, exporteurs uit OL's, EU-bedrijfsleven,
UNCTAD, Wereldbank, ITC, ACWL en NGO's.31–5-2003 voor modaliteiten voor industrieproducten; 31–12–2004
voor Doha-ronde. Eind 2002 voor MTR in de EU, eind maart 2003 voor modaliteiten
van landbouwverdrag WTO en 2004 voor Doha-ronde        Betere balans in TRIPs-verdrag tussen bescherming van octrooien
voor medische producten en toegang tot betaalbare medicijnen in ontwikkelingslanden.• Follow-up Doha
verklaring inzake TRIPs in EU- en WTO-kader.• Steun OL's in onderhandelingen
en dialoog met farmaceutisch bedrijfsleven.• Financiering in global-health initiatieven en stimulering van R&D
voor veronachtzaamde ziektes.BZ, EZ, VWS, EU- en OESO-lidstaten, farmaceutische industrie, WTO, NGO's,
WIPO, UNAIDS, WHODoorlopend IV. EUROPESE SAMENWERKINGEuropese samenwerking.EU: Vrede, veiligheid, stabiliteit, welvaart-stabiele
econ. en democratische verhoudingen in EU-landen. Bescherming gedeelde normen
en waarden vanuit eigen traditie Lidstaten. Voorwaarde voor oplossen toenemend
aantal binnenlandse vraagstukken.• Actieve inbreng in de diverse Raden.BZ en andere relevante departementen EUR 26,5 mrd.       Adequate invulling geven aan het voorzitterschap van de EU (tweede
helft 2004) – is middel en doel.• Zorgvuldige voorbereiding EU-voorzitterschap in samenhang
met voorzitterschap OVSE en RvE.BZ en andere relevante departementen2004EUR 22,7
miljoen      Oog voor gevolgen uitbreiding EU. De EU
is essentieel voor Europa en Nederland. Voor Europa in verband met het bevorderen
van vrede en veiligheid en voor het bevorderen van stabiliteit en welvaart.
Voor Nederland omdat de samenwerking en afstemming van beleid binnen de EU
nodig is om de binnenlandse vraagstukken op adequate wijze aan te sturen en
op te kunnen lossen. Bij toetreding nieuwe lidstaten per land scherp vasthouden
aan de Kopenhagencriteria (blz. 27).Verantwoorde uitbreiding EU: Uitbreiding met landen die gereed
zijn voor toetreding.• Stricte toepassing van de Kopenhagen-criteria bij de selectie van nieuwe
lidstaten.• Ondersteuning van institutionele capaciteitsopbouw in de
toetredende lidstaten (o.a. via Matra-programma, twinning en PSO).BZ en alle andere departementen24 en 25 oktober 2002
(ER van Brussel) Geen uitbreiding van inkomenssteun
naar nieuwe lidstaten. Als dit onontkoombaar is, versterkt dit de noodzaak
van versnelde uitfasering van die steun in de oude lidstaten, waarover besloten
zou moeten zijn voor toetreding van nieuwe lidstaten een feit is (blz. 27).Ingezette
lijn EU-landbouw- beleid voortzetten en in Europa inzetten op aanpassing non-vaccinatiebeleid.Samenwerking
in Europees verband aan voedselveiligheid is van groot belang.Hervorming GLB en structuurfondsen door:–
Een moderne marktgerichte en in ecologisch, economisch en sociaal opzicht
duurzame landbouwsector.– Bevorderen vrijhandel en afname van barrières
voor toegang tot Europese markt.• Onderhandelingen over de Midterm Review
van het GLB.• Bevordering van coherentie en cohesie.• Onderhandelingen
in kader nieuwe Structuurfondsenverordening.BZ, AZ, LNV, FIN, EZ, SZWER dec 2002 Besluitvorming over GLB en nieuwe FP's 2002/2006.Doha
ronde.Besluitvorming over nieuwe financiële perspectieven.       Aan de handhaving van het Stabiliteitspact
zal strikt de hand worden gehouden (blz. 26).Stricte handhaving Stabiliteitspact.• Uitdragen in diverse gremia zoals Europese
Raad, ECOFIN en Algemene Raad.BZ, FIN, EZ, EU-lidstatenDoorlopend       Het rondpompen van geld tussen
de rijke lidstaten en de EU moet worden gestaakt (blz. 22).Afname van de bruto geldstromen tot netto
geldstromen.• Onderhandelingen
in kader nieuwe Structuurfondsenverordening. Besluitvorming
over nieuwe financiële perspectieven       Belang EU staat in contrast met geringe
betrokkenheid van bevolking (blz. 27).Grotere betrokkenheid van de bevolking bij ontwikkelingen EU.• Aspecten uitbreiding
en verdieping EU onder de aandacht van het publiek brengen. Op basis daarvan
maatschappelijk debat over de aanstaande uitbreiding en de toekomst van de
EU entameren.BZ en alle
andere departementenKabinetsperiode        EU meest concurrerende kenniseconomie ter wereld• Implementeren van de Lissabonstrategie.EU en EU-lidstaten, BZ,
EZ, AZ, FIN, SZW, OC&W, V&WVoor 2010 Versterking positie en bevoegdheden van
instituties van de EU (b.v. Parlement) bespreken in relatie tot belang van
daadkracht en draagvlak in de EU. Bevordering doelmatigheid is nodig in de
EU besluitvorming (blz. 27).Adequate besluitvormingsstructuur nodig met voldoende
democratische basis, uitgaande van subsidiariteitsbeginsel (blz. 28).Bevorderen van doelmatigheid en
democratie in de Europese besluitvorming– Inwerkingtreding Verdrag van
Nice.– Succesvol EU voorzitterschap 2004 – is middel en doel –
door succesvolle Conventie en aansluitende IGC.Herziening Verdrag betreffende
de EU.Subsidiariteit.• Opzetten structuur, begroting, programma. • Inwerkingtreding Verdrag
van Nice. • Actieve deelname aan Conventie en IGC.BZ, en andere departementen.2004 2003/2004       V. INTERNATIONALE SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN CRIMINALITEITS- EN TERRORISMEBESTRIJDING
EN RECHTSHANDHAVINGHet bestrijden van grensoverschrijdende
misdaad verdient niet minder aandacht. Internationale samenwerking is geen
verlengstuk, maar steeds vaker een wezenlijke voorwaarde voor adequate nationale
rechtshandhaving en criminaliteitsbestrijding. Waar nodig worden wetgeving
en organisatie aangepast aan de eisen van de internationale samenwerking.
Daarnaast noopt internationaal terrorisme tot internationale samenwerking
en het doordenken van de bevoegdheden om effectiever te kunnen opsporen en
handhaven (blz. 9).In de strijd tegen het internationaal terrorisme is Nederland
een betrouwbare partner, waarbij altijd zorgvuldig alle beschikbare pressiemiddelen
zullen worden afgewogen (blz. 28).Voorkomen van en strijd tegen het terrorisme.Een zo effectief mogelijke inzet
van nationale en internationale instrumenten ter bestrijding van terrorisme.Nationaal:• Internationale
aspecten van nationaal actieplan• Opzet/uitvoering van wet- en regelgeving
tegen terroristische organisaties• Verbetering effectiviteit bevriezingsinstrumentarium.Internationaal:•
Ondersteuning derde landen bij implementatie VN anti-terrrorisme Conventies.•
Zonodig voortzetten van de inzet van militaire middelen in het bijzonder Enduring Freedom.• Actieve opstelling in EU-kader
bij beleidsbepaling t.a.v. verdere maatregelen op het gebied van terrorismebestrijding.•
Consultaties met derde landen over terrorismebestrijding.\   Verbetering van afstemming tussen nationale en internationale
coördinatiestructuren. BZ, JUS,
BZK, V&W, FIN, Defensie BZ, Europese Commissie2004 Eind 2003    Internationaal Strafhof:Handhaven van de internationale rechtsorde
en het tegengaan van straffeloosheid.– Mede in EU-kader bevorderen van
de universaliteit van het ICC-statuut.– Uitbreiding van het aantal verdragspartijen
tot meer dan 100.•
Demarches en diplomatiek overleg.• Operationalisering van het Hof.•
Coördinatie van de inrichting en start van het Hof in Den Haag.•
Verwezenlijking van de aangepaste tijdelijke huisvesting voor het Hof.•
Bouw van de permanente huisvesting.BZ, JUS, BZK, FIN, VROM, Den HaagDoorlopend procesEUR 46 miljoen      VI. ASIEL EN MIGRATIEBeperking toelating vreemdelingen die bijdragen aan
de integratieproblematiek (blz. 13).Gestreefd wordt naar herziening van het
Vluchtelingenverdrag, waarbij asiel uitsluitend wordt geboden in de regio
van herkomst en de vluchtelingenstatus door de UNHCR wordt vastgesteld. In
dat kader neemt Nederland naar evenredigheid verdragsvluchtelingen op die
door de UNHCR elders moeten worden ondergebracht en maakt Nederland het functioneren
van de UNHCR financieel en organisatorisch mede mogelijk (blz. 14). In de
tussentijd wordt gestreefd naar doeltreffende Europese afspraken, waaronder
afspraken over een effectieve (biometrische) registratie van asielzoekers.
Asiel zou slechts kunnen worden aangevraagd zodra men voet zet op Europese
bodem, alwaar de asielaanvraag in behandeling wordt genomen, waarna vluchtelingen
evenredig worden verdeeld over de lidstaten van de Europese Unie (blz. 14).Asiel geboden in regio van herkomst.
Vluchtelingenstatus wordt door UNHCR vastgesteld; Nederland neemt naar evenredigheid
Verdragsvluchtelingen op die door UNHCR elders moeten worden ondergebracht.
Versterking gemeenschappelijk Europees asiel- en migratiebeleid, o.m. door
doeltreffende Europese afspraken over evenredige verdeling van toegelaten
vluchtelingen over EU-lidstaten, en afhandeling procedure asielaanvraag in
eerste EU land van aankomst. Verbetering kwaliteit visumverlening.• Opstellen van een beleidsnota (BZ
in samenwerking met MinJUS) waarin de aanzienlijke juridische (wijziging Vluchtelingenverdrag)
en praktische aanpassingen worden uitgewerkt, die nodig zijn voor de beoogde
opvang in de regio. • Actief meewerken binnen de EU om op de gestelde
data Europese regelgeving operationeel te laten zijn. Daarbij zal Nederland
krachtig pleiten voor doeltreffende Europese afspraken over evenredige verdeling
van toegelaten vluchtelingen over EU-lidstaten, voor afhandeling van asielaanvragen
in het eerste EU land van aankomst, voor een krachtig Europees terugkeerbeleid
en voor een geïntegreerd beleid t.a.v. herkomstlanden i.k.v. HLWG. Ook
het Nederlandse voorzitterschap zal in dit teken staan.• Afronding Visumwet
en invoering van een nieuw systeem ter ondersteuning van de visumverlening.BZ, JUS, UNHCR, en 140 verdragsstaten
 BZ, JUS, EU-lidstaten, Europese Commissie BZ, JUSEerste helft 2003 Continu proces. Naast genoemde
data kan aan eind Nederlands EU-voorzitterschap balans worden opgemaakt van
de stand van zaken Nieuw visumsysteem: 2003, inwerkingtreding visumwet:
2004EUR 163,6 mln. EUR 777,
6 miljoen.      Actief tegengaan illegaal verblijf van
vreemdelingen (blz. 15). In bilaterale verdragen worden bepalingen opgenomen
over terugname van uit de betreffende landen afkomstige personen. Regeringen
die terugname weigeren, komen niet in aanmerking voor ontwikkelingshulp. Zonodig
zal Nederland bijdragen aan opvang in het land van herkomst voor minderjarige
asielzoekers.Bestrijding
van illegale migratie. Intensiveren terugkeer- en uitzettingsbeleid, met
inzet OS-middelen.•
Nederland zal genomen initiatieven om illegale immigratie – incl. mensensmokkel –
in de EU tegen te gaan krachtig blijven steunen, zoals het initiatief tot
aanpak van illegale immigratie overzee.• Gewerkt wordt aan een integraal
migratiebeleid waarbij zowel de belangen van het vestigingsland als het land
van herkomst aan de orde komen; b.v. door migranten in Nederland actief te
betrekken bij de ontwikkelingsinspanningen in hun eigen land, zodat hun deskundigheid
daaraan mede ten goede komt.• Opnemen terugnamebepalingen in bilaterale
verdragen, waarbij zonodig een relatie zal worden gelegd met inzet van ontwikkelingshulp;•
bijdrage uit ontwikkelingshulpmiddelen voor opvang in landen van herkomst
van ama's;• opstellen overzicht van belangrijke herkomstlanden waar steun
aan terugkeer kan worden ingepast in een geïntegreerd buitenlands- en
ontwikkelingsbeleid. Na vaststelling van dit overzicht zullen onderhandelingen
met deze landen worden geopend.BZ, JUS, EU-lidstaten, Europese Commissie BZ, JUS herkomstlanden, IOM, andere
uitvoerende organisaties van OS-projecten, EU-lidstaten, Europese Commissie,
UNHCRKabinetsperiode 
 Kabinetsperiode VII. MILIEUInzetten voor een krachtig internationaal
milieubeleid in het algemeen en Europese coördinatie in het bijzonder
(blz. 21).Versterken uitvoering
van verplichtingen in internationaal milieubeleid.• Bevorderen internationale milieucoördinatie
met andere departementen.• Opstellen follow-up paper t.b.v. concrete
uitwerking afspraken (WSSD).• Opname duurzaamheidstrategieën (NSSD's)
in nationale armoedestrategieën (PRSP's).• Opzetten partnerschappen
voor water en energie.BZ en andere donoren, EU-lidstatenBZ, VROM, LNV en andere departementenBZ,
WB, andere donoren BZ, African Development. Bank,
donorenDoorlopend proces
Eind 2003 Doorlopend 20020,1% BNP      VIII. INTERNATIONAAL CULTUURBELEIDMaatschappelijk raakt de internationale
samenleving steeds meer verweven (blz. 4).Europese samenwerking berust uiteindelijk
op een gemeenschap van waarden, cultuur en uitgangspunten omtrent menswaardig
samenleven (blz. 6).Verdieping culturele
betrekkingen met geselecteerde landen en regio's.• Ontwikkeling landenspecifieke beleidskaders.BZ, OC&W, postennet, Nlds culturele veld. Doorlopend procesEUR 56 miljoenHOOFDDOELSTELLING I. INTERNATIONALE ORDENINGDe grootschalige terreuraanslagen in de VS op 11 september 2001 hebben
pijnlijk en onverwacht duidelijk gemaakt dat in het streven naar internationale
ordening, dat wil zeggen naar een vreedzame, welvarende, rechtvaardige en
duurzame wereld, rekening gehouden moet worden met dreigingen waaraan tot
dan toe nauwelijks was gedacht, zoals grootschalig terrorisme.Inmiddels hebben die aanslagen het denken over internationale ordening
diepgaand beïnvloed. Een illustratie hiervan vormt de dwingende besluitvorming
van de Veiligheidsraad over maatregelen tegen het internationale terrorisme,
waarbij voor het eerst ook niet van tevoren gedefinieerde individuen door
sancties kunnen worden getroffen. Dergelijke vérstrekkende maatregelen
zouden vóór 11 september niet mogelijk zijn geweest. Ook het
internationale aanpakken van de financiering van het terrorisme impliceert
een voorheen nog niet gekende mate van ingrijpen vanuit het internationale
niveau. In algemene zin is er op internationaal vlak meer aandacht gekomen
voor de veiligheid van samenlevingen en haar burgers.Dat roept de vraag op naar het juiste evenwicht tussen dat – essentiële –
aspect van ordening en andere elementen daarin, zoals de mensenrechten of
de mate van samenwerking in multilateraal verband. Op tal van punten wordt
thans gezocht naar de antwoorden op de uitdagingen die het terrorisme stelt.Nederland houdt in die discussie vast aan het ideaal van ordening op basis
van gemeenschappelijke normen en regels, en handhaving daarvan via internationale
instellingen. Dit vanuit de overtuiging dat niet alleen de internationale
rechtsorde, maar ook het Nederlands belang, daarmee meer gediend zijn dan
met eigenrichting en het recht van de sterkste.Ook het internationale terrorisme maakt gebruik, beter gezegd misbruik,
van de mogelijkheden die de steeds toenemende mondialisering biedt. Dat illustreert
dat mondialisering (in het spraakgebruik meestal «globalisering»
genoemd), naast enorme potentiële voordelen, ook negatieve kanten heeft.
De uitdaging is om de voordelen te plukken en de negatieve kanten zoveel mogelijk
te beperken. Ook daarvoor is een versterkte internationale ordening, met goed
toegeruste en adequaat gefinancierde internationale organisaties, geboden.Voor Nederland is de kern van internationale ordening de internationale
rechtsorde. Het Koninkrijk heeft zichzelf hier een grondwettelijke plicht
opgelegd: de bevordering van de ontwikkeling van de internationale rechtsorde
(Art. 90 Grondwet). Een zichtbare kant van dat streven is het verder uitbouwen
van de positie van Den Haag als juridische hoofdstad van de wereld.Het kabinet onderscheidt verschillende dimensies van internationale ordening.
De internationale rechtsorde vormt de kern, met daaraan direct gekoppeld de
versterking van internationale instellingen en het beheer van internationale
gebieden. De rechten van de mens vormen in de visie van het kabinet een zo
centraal onderdeel van de internationale rechtsorde dat afzonderlijke aandacht
geboden is; voorts wordt aandacht geschonken aan de financieel-economische
en de ecologische dimensie van internationale ordening.BELEIDSARTIKEL 1. HET BEVORDEREN VAN INTERNATIONALE ORDENINGA. Algemene beleidsdoelstellingDoel van internationale ordening is een vreedzame, veilige, welvarende
en rechtvaardige wereld met een duurzaam milieu. Ordening vraag om rechtsregels,
beleidsafspraken en het onderhouden van internationale kaders en relaties.Tot dit terrein behoren niet alleen de interstatelijke verhoudingen, maar
ook de wijze waarop overheden zich tot hun ingezetenen verhouden en de manier
waarop zij zich kwijten van hun taken. Deelnemers aan die ordeningsprocessen
bestaan in deze tijd niet alleen uit vertegenwoordigers van staten en organisaties
van staten; ook de particuliere sector en, meer in het algemeen, het maatschappelijk
middenveld spelen een rol.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBevordering van de internationale rechtsordeNederland draagt heel concreet bij aan de bevordering van de internationale
rechtsorde doordat het gastland is van vele internationale juridische instellingen.
Het in 2002 totstandgekomen Internationale Strafhof verdient daarbij bijzondere
aandacht. Op de rol van Nederland als gastland in het algemeen en op het Internationaal
Strafhof wordt hieronder in meer detail ingegaan.Een cruciale bijdrage van Nederland betreft voorts de Nederlandse steun
aan internationale instellingen. Deze zijn onontbeerlijk voor internationale
ordening, zeker in een wereld van voortschrijdende mondialisering. Internationale
instellingen dienen daarom te worden versterkt door voldoende financiering,
adequate bevoegdheden, modern management, verhoging van doelmatigheid en doeltreffendheid,
heldere mandaten, onderlinge samenwerking en samenhangend optreden. Dit geldt
dus evenzeer voor die organisaties waaraan, soms in zeer aanzienlijke mate,
wordt bijgedragen uit ontwikkelingsgelden, in hun totaliteit wel aangeduid
als de internationale ontwikkelingsarchitectuur. Aan deze organisaties –
met name de VN en de Bretton Woods-instellingen – valt een sleutelrol
ten deel bij het verwezenlijken van de internationale ontwikkelingsdoelstellingen.
De inzet van het kabinet ten aanzien van deze organisaties komt ter sprake
in de beleidsartikelen 8 en 9, waarin ook concrete doelstellingen voor 2003
aan de orde komen.In het kader van de bevordering van de internationale rechtsorde verdienen
ook internationale gebieden vermelding, d.w.z. gebieden die niet onder de
soevereiniteit van één staat vallen. Dit zijn de volle zee en
de diepzeebodem, Antarctica, en de kosmische ruimte met inbegrip van de maan
en andere hemellichamen. Het beheer van deze gebieden berust bij de statengemeenschap
als geheel. Nederland is medeverantwoordelijk voor het gemeenschappelijk beheer
en heeft hier ook belang bij, omdat in het kader van dat beheer gemeenschappelijke
regelingen worden opgesteld voor activiteiten van Nederlandse onderdanen.
Daarnaast heeft het Koninkrijk er belang bij te voorkomen dat anderen zich
(het beheer van de) internationale gebieden toe-eigenen.a. Nederland gastlandAls gastland van een groot aantal internationale juridische instellingen
is Nederland in een unieke positie een bijdrage te leveren aan de bevordering
van de internationale rechtsorde. Naast de al van oudsher te Den Haag gevestigde
instellingen, zoals het Internationaal Gerechtshof, het Permanente Hof van
Arbitrage en de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht, hebben
het Iran-VS Claims Tribunaal en het Joegoslavië-Tribunaal zich hier gevestigd.
Het Internationaal Strafhof komt hier nog in 2002 bij. Daarmee is Den Haag
uitgegroeid tot juridische hoofdstad van de wereld.In de «Desk for International Organisations», die in 2001 op het Ministerie van Buitenlandse Zaken operationeel
werd, hebben de 30 in Nederland gevestigde internationale organisaties een
eerste aanspreekpunt gekregen. Naast adequate dienstverlening aan de organisaties,
richt de Desk zich op de strategische beleidsontwikkeling en de ondersteuning
bij het werven van nieuwe organisaties. De Desk zal instrumenteel zijn in
het opstellen van het beleidskader voor het goed gastheerschap van Nederland.
De resultaten van een Interdepartementaal Beleids Onderzoek (IBO) kunnen hiertoe
dienen. Het IBO zal aanbevelingen bevatten voor de werving en opvang van nieuwe
internationale organisaties, maar ook voor de stroomlijning van de verschillende
regelingen waaronder de internationale organisaties in Nederland gevestigd
zijn.Nederland zal zich inzetten voor:• een substantiële bijdrage aan de grondige restauratie van
het Vredespaleis te Den Haag, alwaar het Internationale Gerechtshof en het
Permanente Hof van Arbitrage hun zetel hebben;• een bijdrage, gedurende de jaren 2003–2005, aan de vernieuwing
van het «Academiegebouw» op het terrein van het Vredespaleis,
dat onder meer wordt gebruikt door de Haagse Academie voor Internationaal
Recht en de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht;• de totstandkoming van een nieuw strategisch beleidskader voor de
werving en opvang van internationale organisaties in Nederland. Dit beleidskader
zal ontwikkeld worden op basis van de resultaten van het hierboven genoemde
IBO-rapport. Het rapport en beleidskader zullen – na goedkeuring in
de Ministerraad – aan de Tweede Kamer worden aangeboden;• de verwerving van Eurojust. Tijdens de Europese Top van Laken in
december 2001 werd Eurojust, een Europees agentschap voor strafrechtelijke
samenwerking, voorlopig aan Nederland toegewezen, maar een definitief besluit
moet nog worden genomen. Er wordt naar gestreefd deze organisatie, die uit
magistraten en ondersteunend personeel uit de lidstaten zal bestaan, in Den
Haag gevestigd te krijgen.> Na te streven resultaten:• een strategisch beleidskader voor de werving en opvang van internationale
organisaties in Nederland;• verwerving zetel Eurojust.b. Internationaal StrafhofMet de neerlegging van het zestigste instrument van ratificatie is het
Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof per 1 juli 2002 van kracht
geworden. Per 1 juli 2002 waren 76 landen verdragspartij bij hetInternationaal
Strafhof. De Nederlandse regering stelt zich tot doel, met andere landen binnen
en buiten de EU, om via het diplomatieke proces en met behulp van technische
assistentie de ratificering en implementatie van het Statuut van het Hof door
een groot aantal – met name ontwikkelingslanden te steunen.De Assemblee van Staten die bij dit verdrag partij zijn, zal in september
2002 voor de eerste keer bijeenkomen in New York. Deze zal zich buigen over
de personele en materiële invulling van deze nieuwe en unieke internationale
juridische instelling. Een hervatte zitting van de Assemblee in New York,
in februari 2003, zal zich onder meer bezighouden met de verkiezing van de
rechters en de aanklager. Dit proces zal worden afgesloten met een constituerende
zitting van het Hof in Den Haag (in het voorjaar van 2003).Teneinde alle aspecten gemoeid met de vestiging van het Hof in Nederland
goed te laten verlopen is op het Ministerie een zogeheten «Task Force
ICC» opgericht. Deze is onder leiding gesteld van een Directeur-Generaal,
die wordt bijgestaan door een aantal specialisten. Doel is de probleemloze
inrichting en start van het Internationaal Strafhof.De voorbereiding van de tijdelijke en permanente huisvesting van het Hof
in Den Haag is in volle gang. In concreto betreft dit o.a.:• permanente huisvesting: het terrein dat voor de zetel van het Strafhof
is geselecteerd, het voorterrein van de Alexanderkazerne in Den Haag, zal
voor de bouw uiterlijk per 1 januari 2005 ter beschikking komen. De oplevering
van het gebouw voor het Internationaal Strafhof zal volgens de huidige planning
in 2008 plaats hebben. In het jaar 2003 zal een internationaal architectenconcours
worden uitgeschreven en zal door een internationaal samengesteld selectiecomité
het winnende ontwerp worden aangewezen. De uitverkoren architect heeft dan
nog naar schatting twee jaar nodig om het ontwerp te operationaliseren. De
Gemeente Den Haag heeft voor financiering van dit concours EUR 0,5 miljoen
beschikbaar gesteld;• tijdelijke huisvesting: als tijdelijke locatie voor het Hof is
de «Haagse Arc» gekozen. Het gebouw was tot voor kort in gebruik
bij KPN en ligt in Den Haag op de grens met Voorburg. Het gebouw staat het
ICC vanaf 1 juli 2002 ter beschikking. De regering heeft toegezegd dat de
tijdelijke locatie zal worden opgeleverd met 100 door Nederland gefinancierde
werkplekken, inclusief de bijbehorende ICT. Zowel intern als extern zal aan
de veiligheid van gebouw en medewerkers de grootst mogelijke aandacht worden
besteed.> Na te streven resultaat:• verwezenlijking van de aangepaste tijdelijke huisvesting voor het
Internationaal Strafhof in 2003;• operationalisering van het Hof in de zomer van 2003;• uitbreiding van het aantal verdragspartijen tot meer dan 100 in
2003.Codificatie, ontwikkeling en naleving van internationaal
rechta. Nalevings- en verificatieproceduresIn de internationale rechtsorde ontbreekt een centraal gezag om toezicht
te houden op de naleving en handhaving van internationale rechtsregels. In
het kader van multilaterale verdragen wordt deze lacune steeds vaker opgevuld
door de instelling van speciale procedures om de naleving en handhaving van
deze verdragen te bevorderen en veilig te stellen. Dit geldt
in het bijzonder voor milieuverdragen, wapenbeheersings- en ontwapeningsverdragen,
mensenrechtenverdragen en verdragen met betrekking tot het internationaal
humanitair recht. Nederland draagt uit dat voor deze verdragen effectieve
naleving- en handhavingsprocedures moeten worden ingesteld en zal zich in
het komende jaar richten op:• de afronding van de onderhandelingen over een nalevingsprocedure
in het kader van het Cartagena-Protocol inzake bioveiligheid;• de omzetting in een verdrag van de, tijdens de Zevende Conferentie
van Partijen bij het Klimaatverdrag overeengekomen, nalevingsprocedure in
het kader van het Kyoto Protocol;• de ontwikkeling van nieuwe initiatieven voor het opstellen van
een nalevings- of verificatieprocedure in het kader van het Verdrag inzake
Biologische Wapens;• het Protocol van Montreal ter bescherming van de ozonlaag.b. Internationale mensenrechtenproceduresNederland blijft groot belang hechten aan effectieve klachtprocedures
op grond van de mensenrechtenverdragen en zal initiatieven steunen om deze
waar mogelijk en nodig te versterken. Nederland zal in 2003:• in tegen de Nederlandse Staat gerichte klachtprocedures zich niet
uitsluitend laten leiden door het belang van het winnen van een procedure,
maar evenzeer door de vraag waartoe de mensenrechten de Staat in het concrete
geval verplichten;• de tenuitvoerlegging continueren van de maatregelen, voorgesteld
door de Ministeriële Conferentie over het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens (Rome 2000), betreffende versterking en hervorming van het Verdrag,
waardoor de werklast van het Europese Hof beteugeld kan worden en de nadruk
kan komen te liggen op kwesties die van fundamenteel belang zijn voor de Europese
rechtsorde;• het Dertiende Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens ratificeren, inhoudende afschaffing van de doodstraf ook in tijden
van gewapend conflict.c. AansprakelijkheidsregelingenActiviteiten onder de jurisdictie van een staat kunnen schade veroorzaken
aan andere staten of internationale gebieden. De internationale rechtsorde
is gebaat bij internationale regelingen die betrekking hebben op het ongedaan
maken of vergoeden van grensoverschrijdende schade. In het komende jaar zal
Nederland zich richten op:• de afronding van onderhandelingen over regelingen voor schade als
gevolg van bepaalde gevaarlijke activiteiten, namelijk van het gebruik van
kernenergie, het transport van ruwe olie, de grensoverschrijdende overbrenging
van afvalstoffen en industriële activiteiten die schade veroorzaken aan
grensoverschrijdende rivieren;• de totstandkoming van een internationaal mandaat voor de opstelling
van een regeling voor schade als gevolg van de grensoverschrijdende overbrenging
van genetisch gemodificeerde organismen.Voor het komende jaar staan de volgende onderwerpen op de internationale
agenda waarvoor Nederland speciale aandacht heeft:• In het kader van de Zesde (juridische) Commissie van de AVVN wordt
onderhandeld over de totstandkoming van een verdrag inzake staatsimmuniteit.• Over het misdrijf agressie wordt onderhandeld in het kader van
het Statuut voor het Internationaal Strafhof.• Verdere ontwikkeling van terrorismebestrijdingsverdragen, in het bijzonder de afronding van het Alomvattend Verdrag tegen internationaal
terrorisme en het Verdrag tegen Nucleair Terrorisme (al blijven de vooruitzichten
op het slagen hiervan miniem), beide in het kader van de Verenigde Naties,
alsmede herziening van het Europees Verdrag tot bestrijding van terrorisme
in het kader van de Raad van Europa.Andere belangrijke elementen van de internationale rechtsorde waarvoor
Nederland zich in het komend jaar wil inzetten betreffen de volgende punten:• Nederland is lid van het Management Committee van het Hof in Sierra
Leone en draagt derhalve bij aan het van start kunnen gaan van de werkzaamheden
van het Hof (in de loop van 2002) als ook aan het beheer daarna;• een zo spoedig mogelijke afronding van de in de 25ste ATCM te Warschau
aangevangen onderhandelingen over de overeenkomsten ter oprichting van het
permanente secretariaat van het Antarctisch Verdrag in Buenos Aires;• de totstandkoming van een VN-verdrag ter bestrijding van corruptie.> Na te streven resultaat:• totstandkoming internationale verdragen, zoals onder meer het VN-verdrag
ter bestrijding van corruptie, het verdrag inzake staatsimmuniteit en terrorismebestrijdingsverdragen.Bevordering en bescherming van de rechten van de mensDe bevordering en bescherming van mensenrechten vormen een wezenlijk onderdeel
van het buitenlands beleid. De in een reeks van internationale verdragen neergelegde
normen beogen een minimumstandaard vast te leggen voor de menselijke waardigheid.
Het gaat daarbij om de waardigheid van ieder mens, ongeacht het groter geheel
waarvan die mens deel uitmaakt. Mensenrechten zijn per definitie universeel
en een legitieme zorg van de internationale gemeenschap. Het kabinet laat
zich dan ook leiden door het uitgangspunt dat de internationale gemeenschap
op gepaste wijze op moet treden bij gevallen van grove en systematische schendingen
van mensenrechten. Deze vinden op vele plaatsen in de wereld op grote schaal
plaats. De Nederlandse regering stelt deze schendingen waar mogelijk aan de
orde zowel in de multilaterale fora als in bilateraal verband. Daarbij wordt
waar mogelijk steeds opgetreden in Europees verband.Zoals in de Mensenrechtennotitie 2001 staat aangegeven, wordt er van uitgegaan
dat de normstelling op het gebied van mensenrechten min of meer voltooid is.
Het gaat de regering om de daadwerkelijke implementatie en naleving van de
normen. Deelname aan de coalitie tegen het terrorisme betekent zeker geen
vrijbrief voor het schenden van mensenrechten in de betreffende landen. Nederland
blijft derde landen daarom op dezelfde manier aanspreken als vóór
11 september 2001, ook landen die actief deelnemen aan de coalitie. In de
strijd tegen het terrorisme zullen burgers over de gehele wereld zich ervan
bewust moeten zijn, dat een zekere mate van inbreuk op hun privacy en het
openbare leven noodzakelijk is. Overheden moeten uiteraard wel waken voor
een overreactie. Maatregelen dienen in overeenstemming te zijn met de internationaal
bij hoge uitzondering toegestane beperkingen op mensenrechten.De belangrijkste internationale fora waar mensenrechten aan de orde worden
gesteld zijn de VN-Mensenrechtencommissie te Genève en de Derde Commissie
van de Algemene Vergadering van de VN. Daarbij hecht het kabinet ook in 2003
met name aan:• versterking van het internationale toezicht op de naleving van
mensenrechtennormen, door te werken aan de zo spoedig mogelijke inwerkingtreding
van het Facultatief Protocol bij het VN-Verdrag tegen Marteling;• het bevorderen van internationale consensus omtrent de bescherming
van mensenrechten door het indienen in de Algemene Vergadering van de tweejaarlijkse
resolutie inzake genitale verminking bij vrouwen;• een grotere allocatie uit het reguliere VN-budget voor de activiteiten
van het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Rechten van de Mens.Nederland is in 2003 voorzitter van de OVSE en in de periode november
2003 tot en met mei 2004 van de Raad van Europa. Het kabinet zal zorg dragen
voor voldoende aandacht voor de mensenrechten in de voorbereiding op en gedurende
beide voorzitterschappen:• Nederland zal een actieve bijdrage leveren aan de discussie over
hervorming van de zogenaamde jaarlijkse menselijke dimensie implementatiebijeenkomst
van de OVSE te Warschau;• Nederland zal een blijvende inspanning leveren voor capaciteitsversterking
van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens en de verhoging van de effectiviteit
van het Hof, zonder dat dit ten koste gaat van het individueel klachtrecht;• de regering zal werken aan het verstevigen van nationale en internationale
netwerken, in de wetenschap dat die netwerken op den duur betere naleving
en implementatie van mensenrechten helpen bewerkstelligen. Het engageren van
nieuwe partners en het benutten van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën
vormen middelen om dit doel te bereiken.Voor een nadere beschrijving van de voornemens voor het Nederlandse voorzitterschap
van de OVSE en de Raad van Europa zij verwezen naar beleidsartikel 2 en 5.De Mensenrechtenambassadeur heeft bij dit alles tot taak de mensenrechten
in alle dossiers van het buitenlands beleid te integreren, de contacten met
de samenleving te intensiveren en buitenlandse missies uit te voeren.De bevordering van mensenrechten neemt ook een essentiële plaats
in bij de bevordering van goed bestuur en vredesopbouw. Daarop wordt verder
ingegaan bij de bespreking van hoofddoelstelling 2, beleidsartikel 4 (Bevordering
van mensenrechten, goed bestuur en vredesopbouw).> Na te streven resultaten:• spoedige inwerkingtreding Facultatief Protocol bij het VN-Verdrag
tegen Marteling;• capaciteitsversterking van het Europese Hof voor de Rechten van
de Mens.Bevordering van financieel-economische ordeningDe noodzaak van financieel-economische ordening vloeit voort uit de toenemende
vervlechting van nationale economieën, zowel in regionaal als mondiaal
verband. Kritiek op het bestaande economische stelsel is zeker mogelijk, maar
dit noopt eerder tot versterking van de internationale instellingen
en regelgeving op dit terrein dan tot afschaffing daarvan. Het gaat om instellingen
als de WTO en de OESO, maar ook bijvoorbeeld het IMF en de Wereldbank, die
alle van belang zijn voor de internationale financieel-economische ordening
en stabiliteit. Juist de armsten hebben sterke internationale instellingen
en regelgeving nodig om hun positie op de wereldmarkt te handhaven en waar
mogelijk te versterken. Wereldwijde stabiele en duurzame economische groei,
die bijdraagt aan een evenwichtiger en rechtvaardige internationale inkomensverdeling,
is zonder ordening niet te bereiken. De belangen van de armere ontwikkelingslanden
verdienen daarbij de bijzondere aandacht en de Nederlandse inzet zal zich
dan ook met name op dit aspect richten. Met een zo harmonieus mogelijke ontwikkeling
van de wereldeconomie, waarin alle landen hun plaats vinden, wordt ook een
Nederlands belang gediend.Het kabinet is ook als het gaat om de handelspolitiek een groot voorstander
van versterking van de internationale rechtsorde. Regels en disciplines beschermen
juist de zwakste landen tegen willekeurige handelsmaatregelen door sterke
landen. De WTO vormt het kader waarbinnen deze rechtsorde op steeds meer handelsterreinen
gestalte krijgt. Dit gebeurt in de vorm van bindende afspraken. Nederland
wil dit verder versterken in de nieuwe handelsronde, waartoe de Vierde Ministeriële
Conferentie in Doha (Qatar, november 2001) besloot. Tegenover deze groeiende
handelsordening staan de zorgen van maatschappelijke organisaties over de
mondialisering. Het is van belang over deze zorgen de dialoog aan te gaan.In 2003 worden de werkzaamheden van de WTO (zie op dit punt ook de begroting
van het Ministerie van Economische Zaken) grotendeels bepaald door de onderhandelingen
in het kader van de nieuwe handelsronde en de Vijfde Ministeriële Conferentie
in Mexico (waarschijnlijk in september 2003). In Mexico staat het verloop
van de tot dan toe gevoerde onderhandelingen op de agenda en zal beslist worden
over de wijze waarop onderhandelingen over nieuwe onderwerpen zullen worden
gevoerd (dit betreft investeringen, mededinging, overheidsaanbesteding en
handelsfacilitatie).Voor Nederland vormen de vier hoofddoelstellingen die golden voor de ministeriële
conferenties van Seattle en Doha, ook het uitgangspunt voor de inzet in de
nieuwe onderhandelingen:• versterking van de WTO als organisatie;• voortzetting van de handelsliberalisering;• verdere integratie van ontwikkelingslanden in het internationale
handelsstelsel, waarbij zo veel mogelijk rekening wordt gehouden met de speciale
positie van die landen;• erkenning en uitwerking van raakvlakken met andere beleidsterreinen
(zoals milieu en voedselveiligheid).Het in Doha overeengekomen werkprogramma voor de onderhandelingen weerspiegelt
de consensus binnen de EU dat bij alle onderwerpen versterkte aandacht uitgaat
naar de belangen van ontwikkelingslanden.De Nederlandse inzet is erop gericht om de EU een voortrekkersrol te laten
vervullen bij de concrete invulling van deze ontwikkelingsdimensie. De volgende
punten zijn daarbij voor Nederland van bijzonder belang:• verbetering van markttoegang in sectoren die voor ontwikkelingslanden
van belang zijn zoals landbouw, textiel, diensten. In EU-verband pleit Nederland
voor het wegnemen van piektarieven en tariefescalatie, verlaging van tarieven
en – op het gebied van landbouw – voor vermindering
en uiteindelijke afschaffing van exportsubsidies en forse vermindering van
binnenlandse steun. Tevens blijft Nederland ervoor waken dat de toenemende
voedselveiligheidseisen en andere productnormen een grotere markttoegang niet
teniet doen. De Unie roept andere ontwikkelde landen binnen de WTO ook op
om haar voorbeeld van het«Everything But Arms» initiatief te volgen
en vrijwel volledig vrije markttoegang aan de MOLs te verlenen;• versterking van WTO-regels en verbetering van het geschillenbeslechtingmechanisme
en de toegang van arme landen daartoe;• een vroegtijdige afronding van nog uitstaande en uit te onderhandelen
kwesties inzake de implementatie van de Uruguay Ronde Akkoorden en onmiddellijke
uitvoering van de gemaakte afspraken;• het per akkoord effectief rekening houden met de speciale belangen
van ontwikkelingslanden (Special and Differential Treatment). Nederland streeft
naar een minder algemene invulling en een betere aansluiting bij de ontwikkelingsprioriteiten
van de lage-inkomens- landen en de MOLs;• het verstrekken van technische assistentie teneinde de onderhandelingscapaciteit
van ontwikkelingslanden te vergroten en te bevorderen dat deze landen meer
profijt van bestaande en nieuwe WTO-akkoorden kunnen hebben (b.v. het Doha
Development Global Trust Fund en het Integrated Framework for Trade-Related
Technical Assistance) en assistentie in het vergroten van de toegang tot markten
van ontwikkelde landen. Nederland is er voorstander van dat technische assistentie
en capaciteitsopbouw op het gebied van handel geïntegreerd worden in
de armoedebestrijdingsstrategie van het ontvangende land, zoals gebeurt in
het Integrated Framework;• verdere uitwerking van het akkoord over handelsgerelateerde intellectuele
eigendomsrechten (TRIPS) zodat de toegang tot essentiële medicijnen wordt
gewaarborgd;• bevorderen dat steeds meer bedrijven die internationaal ondernemen
zich houden aan het kader voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO),
zoals vastgelegd in de in 2000 herziene OESO-richtlijnen voor multinationale
ondernemingen.In de OESO staat voor Nederland intern afgestemde beleidsontwikkeling
en coherentie voorop. In dat kader functioneert de OESO dan ook als een forum
voor discussie, ontwikkeling en verfijning van beleid op een breed gebied
van financieel- en sociaal-economische vraagstukken met veelal een grensoverschrijdend
en zelfs mondiaal karakter, waar overleg moet leiden tot bindende en niet-bindende (soft law) afspraken tussen de lidstaten. Via zogenaamde peer pressure ziet de OESO erop toe dat de leden zich
ook aan deze afspraken houden.Voor Nederland is het van belang dat bij de behandeling van de OESO- prioriteiten
in 2003 een beleidscoherente benadering wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld door
centrering van de prioriteiten rond een aantal horizontale, OESO-directoraat
overstijgende, thema's.In 2003 zal Nederland in OESO-verband onder meer streven naar:• opstellen en uitwerking van concrete follow up van de verplichtingen
die donoren op zich hebben genomen op de FFD in Monterrey en van de WSSD-top
in Johannesburg;• speciale aandacht voor de integriteit van publieke functionarissen
als onderdeel van good governance;• afronding van het onderzoek naar de wachtlijstproblematiek in de OESO-lidstaten in het kader van het Gezondheidsproject alsmede van
het overall assessment van de gezondheidszorgsystemen;• presentatie van het onderzoek naar verbetering van de vooruitzichten
van oudere werknemers op de arbeidsmarkt op ministerniveau;• afronding van het Gender Mainstreaming-project in het analytische
werk van de OESO;• bewerkstelligen van grotere coherentie tussen handelspolitiek en
ontwikkelingssamenwerking o.a. door integratie van de ontwikkelingsdimensie
in de verschillende handelspolitiek thema's;• effectueren van de voorstellen ter verbetering van de architectuur
van de ontwikkelingslichamen binnen OESO;• terugbrengen van het aantal jurisdicties die nu nog worden aangemerkt
als tax havens;• daadwerkelijke bespreking van de verschillende aspecten van het
thema veiligheid in de relevante OESO-fora;• kennismanagement; ontwikkelen van internationaal vergelijkbare
indicatoren ook op nieuwe terreinen als kenniseconomie en management van intellectuele
eigendom.> Na te streven resultaten:• verbetering van markttoegang in sectoren die voor ontwikkelingslanden
van belang zijn;• versterking van WTO als organisatie.Bevordering van ecologische ordeningHet internationale natuur- en milieubeleid vormt een integraal onderdeel
van de internationale ordening. De regering stelt zich tot doel de internationale
regelgeving inzake internationaal natuur- en milieubeleid op consistente wijze
te bevorderen. Ook streeft Nederland naar een adequate onderlinge taakverdeling
tussen internationale milieuorganisaties en naar een zogenaamde externe integratie
van milieu. Dat laatste wil zeggen dat op alle beleidsterreinen, zowel nationaal
als internationaal, mede milieudoelstellingen verder worden bevorderd, in
het bijzonder via het internaliseren van (extra) milieukosten in de prijs
van goederen en diensten. Bijzondere vermelding verdient verder nog de regionale
samenwerking met het oog op een goed beheer van grenswateren.In 2003 zal Nederland zich met name richten op:• het geven van uitvoering aan verplichtingen dan wel activiteiten
voortkomend uit het Kyoto Protocol (mitigatie en adaptatie), het protocol
inzake bioveiligheid (Cartagena Protocol), het Verdrag inzake de uitbanning
van Persistent Organic Pollutants (Verdrag van Stockholm), en het Verdrag
inzake de toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot
de rechter in milieu-aangelegenheden (Verdrag van Aarhus);• coördinatie van het Nederlandse beleid gericht op het verwerven
van broeikasgasreducties in het buitenland via mechanismen als het Clean Development
Mechanism, Joint Implementation en emissiehandel; Overigens zal de Inspectie
Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) in overleg treden met
EZ en VROM om de zin te onderzoeken van een evaluatie van het bij EZ uitgevoerde
Joint Implementation in samenhang met de evaluatie van het door BZ uitgevoerde
Proefprojecten Programma Joint Implementation, zodat de lessen daarvan kunnen
worden meegenomen bij de uitvoering van het Clean Development Mechanism in
de komende jaren;• het verder invulling geven aan de in het kader van de onderhandelingen
over International Environmental Governance en Governance for Sustainable
Development in 2002 gemaakte afspraken, onder meer door het bevorderen van
de versterking van UNEP op zowel inhoudelijk als financieel vlak;• het tegengaan van bodemdegradatie door het implementeren van National
Action Plans (NAPs) op het gebied van woestijnvorming; Nederland zal zich
inzetten voor de uitvoering van het werkprogramma van het Biodiversiteitsverdrag;• het in de context van de in Doha gestarte nieuwe WTO-ronde bereiken
van eenduidigheid over de gelijkwaardigheid van internationale natuur- en
milieuverdragen en de WTO met het oog op het voorkomen van geschillen;• het met systeeminnovaties adresseren van de in het NMP4 geïdentificeerde
moeilijk oplosbare milieuproblemen; gezien de radicale beleidsverandering
is er gekozen voor transities. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft
het voortouw bij de agendasetting van de transitie naar een duurzaam gebruik
van biodiversiteit en natuurlijke hulpbronnen. Die agenda wordt eind 2002
naar het parlement gestuurd. Daarin staan de einddoelen voor 2003 en de te
ondernemen stappen voor het bereiken van de ambities. De uitvoering van de
transitieagenda en verdere deelname in het interdepartementale proces zijn
ook voor 2003 en daarna aan de orde. Dit zal een omvangrijke internationale
agenda omvatten, die voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken van belang
is en een rol zal spelen bij de voorbereiding van bijvoorbeeld het komende
Nederlandse voorzitterschap van de EU;• het opstarten van multilaterale samenwerking om de nucleaire vervuiling
van Noordwest Rusland te bestrijden in het kader van de kaderovereenkomst
inzake het Multilateral Nuclear Environmental Programme in Russia (MNEPR)
die naar verwachting in de zomer van 2002 gesloten zal worden;• het verbreden van de grensoverschrijdende samenwerking in het kader
van de internationale rivierencommissies Maas en Schelde. De als gevolg van
de Europese Kaderrichtlijn Water noodzakelijk geworden herziening van de Maas-
en Scheldeverdragen biedt een goede gelegenheid om naast de bestaande samenwerking
op het gebied van waterkwaliteit thans ook de gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
van de Partijen voor beheersbaarheid van de waterkwantiteit te verankeren;• het bevorderen van concrete maatregelen ter bescherming van het
Waddenzee-gebied gedurende het Nederlandse Voorzitterschap (2002–2005)
van het trilaterale (met Duitsland en Denemarken) samenwerkingsverband voor
de Waddenzee;• het opstarten van het Nederlands Polair Programma 2003–2006,
dat naast het bestaande Nederlands AntArctisch Programma (NAAP) nu ook een
Nederlands Arctisch Programma omvat. In het kader van het NAP zullen de internationale
actieprogramma's voor de bescherming van het Arctische milieu van de Arctische
Raad ondersteund worden.> Na te streven resultaat:• uitvoering van verplichtingen voortkomend uit het Kyoto Protocol,
het Cartagena Protocol, het Verdrag van Stockholm en het Verdrag van Aarhus.GroeiparagraafOp het beleidsterrein van de internationale ordening is het lang niet
altijd mogelijk om ten aanzien van de operationele doelstellingen streefwaarden
en een tijdshorizon aan te geven. Reden hiervoor is onder meer dat Nederland
op het terrein van internationale ordening slechts één van de
vele actoren is. Het gaat vaak om gedeelde internationale doelstellingen die
ook op dat niveau dienen te worden getoetst. Met andere woorden, op het terrein
van internationale ordening is het niet altijd mogelijk om meetbare prestatiegegevens
te benoemen die relevant genoeg zijn voor het beoogde effect van het beleid.Niettemin dient ook bij dit beleidsterrein voortgang op VBTB-gebied bereikt
te worden. Belangrijk in dit verband is het streven om operationele doelstellingen
steeds meer te richten op het komende begrotingsjaar en specifieker te formuleren.
Belangrijk richtpunt is hierbij de relatie met de departementale verantwoording.
Getracht wordt de operationele doelstellingen zodanig te formuleren dat achteraf,
bij de hierop volgende verantwoording, een zorgvuldige en betekenisvolle kwalitatieve
terugblik gedaan kan worden over de Nederlandse bijdrage aan het wel of niet
behalen van deze doelstellingen. In dit verband is de verantwoording over
2002 een belangrijk ijkpunt gezien het feit dat de begroting 2002 de eerste
formele VBTB-begroting betrof.Voorts zal verbetering op het gebied van prestatiebeoordeling, conform
de ministeriële regeling Prestatiegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid,
met name gezocht worden in de richting van dekkende programmering en uitvoering
van evaluatieonderzoek.Voortgegaan zal worden met het systematisch verzamelen van (prestatie)
gegevens van VN-organisaties en Internationale Financiële Instellingen
(IFI's) waar mogelijk samen met gelijkgezinde (Utstein)landen. Voorts zijn
met hen afspraken gemaakt tot nauwere samenwerking bij het verzamelen en onderling
uitwisselen van gegevens onder meer via het beoordelingskader en daar waar
mogelijk het samen uitvoeren van evaluaties en voorbereiden van beleidsconclusies.Zie in dit verband verder de beleidsartikelen 8 en 9.C. De budgettaire gevolgen van het beleid Beleidsartikel 1 Internationale
ordening (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen55 00380 90778 88766 48670 42870 34770 772        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal53 57581 55779 76266 56170 42870 34770 7721.1Verenigde Naties45 16352 18452 18452 18452 18452 18452 1841.2OESO3 9784 7334 8125 0135 1915 0105 0101.3Bijdragen internationaal recht3 8174 8962 9792 4152 1792 1792 1791.4AIV4544314314314314314311.5Overige bijdragen1632992552551801801801.6Internationaal strafhof019 01419 1016 26310 26310 36310 788        Ontvangsten747474747474741.20Restituties contributies VN/OESO0pmpmpmpmpmpm1.21Doorberekening AIV aan Defensie74747474747474Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 1 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007– departement7 1527 9767 4737 6857 6077 7017 708– posten19 45421 69720 32720 90520 69320 94920 966– totaal26 60629 67427 80028 59028 30128 65028 674D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 1 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071. Programma-uitgaven 80 67 70 70 712. Waarvan juridisch verplicht1%0,90%00% 0% 0% 3. Waarvan complementair noodzakelijk en/of bestuurlijk gebonden99%79,110%6,720%14,230%21,340%28,44. Niet onder 2 en 3 begrepen (eventueel reserveringen op basis
van een regeling of beleidsprogramma)0%090%60,380%55,870%48,760%42,6           Totaal100%80100%67100%70100%70100%71E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingLangs tal van wegen wordt getracht concrete resultaten te boeken die het
ideaal van een welvarende, rechtvaardige en vreedzame wereld met een duurzaam
milieu helpen bereiken. Het Nederlandse beleid inzake internationale ordening
wordt echter geïmplementeerd in een context waarin Nederland een actieve
maar geen doorslaggevende rol speelt. De hieruit voortvloeiende beperkingen
drukken onvermijdelijk hun stempel op de resultaten van het Nederlandse optreden.HOOFDDOELSTELLING II. VREDE, VEILIGHEID EN STABILITEITDe aanslagen van 11 september 2001 hebben duidelijk gemaakt welk een schade
terroristische groeperingen kunnen aanrichten. We kunnen de mogelijkheid niet
uitsluiten dat niet uitgeschakelde Al-Qaeda cellen dan wel andere groeperingen
wederom terreurdaden zullen beramen. Waakzaamheid blijft dan ook geboden.
Tevens dient men bedacht te zijn op de mogelijkheid dat terroristische groeperingen
steun ontvangen van specifieke landen. Het kabinet zal terrorisme met kracht
blijven bestrijden in nauwe samenwerking met de EU- en NAVO-bondgenoten alsook
in breder VN-verband.De uitbreidingsprocessen van de NAVO en EU moeten vrede en stabiliteit
in Europa helpen consolideren. Er dient verder gewerkt te worden aan de opbouw
van een Europese militaire en niet-militaire capaciteit tot snelle interventie
in situaties waar de NAVO als geheel niet tot actie overgaat. Daarbij blijft
de noodzaak van goede samenwerking met de NAVO van belang.In diverse andere regio's blijven gewelddadige conflicten aandacht opeisen.
Dit betreft zowel conflicten binnen als tussen staten en ook mengvormen van
intrastatelijke en interstatelijke elementen zoals in het gebied van de Grote
Meren. Deze conflicten voorkomen of althans beheersen is geen eenvoudige opgave.
Problemen van deze omvang en complexiteit vergen een brede, goed gecoördineerde
internationale aanpak. Tevens is het van belang de vele instrumenten die daarbij
te pas komen – politiek, economisch, humanitair en zo nodig ook militair –
coherent in te zetten.De bevordering van goed bestuur, democratie en de rechten van de mens
maakt hiervan integraal deel uit. Een belangrijk uitgangspunt voor Nederland
daarbij is, dat de regie toebehoort aan de vertegenwoordigers van de betreffende
landen zelf; zij zijn immers het best in staat de te ondernemen activiteiten
in te bedden in de specifieke politieke en sociaal-economische context. Dit
impliceert dat het Nederlandse beleid op het gebied van goed bestuur, vredesopbouw
en mensenrechten zich vooral richt op de ondersteuning van reeds bestaande
positieve initiatieven en ontwikkelingen in deze landen.Gewelddadige conflicten binnen staten hebben de neiging zich te verspreiden
naar omliggende landen. Vluchtelingen, noch gewapende groepen laten zich door
staatsgrenzen tegenhouden. Gelet op deze «olievlekwerking» is
het van belang om in de relevante fora (o.a. VN, EU) een benadering ten aanzien
van de regio als geheel te ontwikkelen. Dit geldt voor (potentiële) conflictgebieden
als de Grote Meren, West-Afrika, de Hoorn van Afrika, de Balkan, Centraal-Azië
en de Kaukasus. Ook worden regionale en subregionale organisaties aangespoord
een rol te spelen en hun structuren te versterken om conflicten te beteugelen.Als voorzitter van de OVSE kan ons land in 2003 meer dan in het verleden
te maken krijgen met de onopgeloste conflicten in de Kaukasus en de problemen
in Centraal Azië. Tijdens het Nederlandse OVSE-voorzitterschap zal tevens
versterkte aandacht worden gevraagd voor de problematiek van de illegale handel
en smokkel (drugs, wapens, mensen et cetera).Ook de fase van consolidatie van de vrede en wederopbouw na afloop van
een conflict vergt speciale aandacht. Er zijn maar al te veel voorbeelden van conflicten die na verloop van tijd weer oplaaiden. Nederland
is betrokken bij de verdere stabilisatie van de Balkan. Voorts is ons land
voorlopig actief betrokken bij Afghanistan zowel in de vorm van militaire
deelname aan de operatie Enduring Freedom en aan
de ISAF-vredesoperatie aldaar als in de vorm van humanitaire en wederopbouwhulp.
Mede op basis van geleerde lessen in het verleden hanteert het Nederlandse
beleid een aantal uitgangspunten bij de ondersteuning van wederopbouw- en
vredesprocessen: ownership bij de betreffende
bevolking, het belang van een politiek gedragen vredesakkoord en een representatief
openbaar bestuur, hervorming van de veiligheidssector, inclusief demobilisatie
van ex-combattanten en de noodzaak van coördinatie in multilateraal verband.Het is noodzakelijk de legale en vooral ook illegale wapenstromen naar
conflictgebieden in te dammen. In EU-kader wordt aandacht besteed aan de rol
die Midden- en Oost-Europese landen spelen bij de handel in wapens naar spanningsgebieden.
In het verlengde van de VN-conferentie over kleine wapens, steunt het kabinet
projecten voor de vernietiging van dit soort wapens.Nederland speelt ook een voortrekkersrol bij de ontwikkeling van een internationaal
verdrag inzake ontplofbare oorlogsresten, bijvoorbeeld ten gevolge van clusterwapens.Tenslotte zullen het multilaterale non-proliferatiebeleid en de verschillende
exportregimes met betrekking tot massavernietigingswapens waar mogelijk worden
versterkt.BELEIDSARTIKEL 2 VREDE, VEILIGHEID EN CONFLICTBEHEERSINGA. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstellingen met betrekking tot het Nederlandse veiligheidsbeleid
blijven gericht op:• de veiligheid van het Nederlandse en het bondgenootschappelijke
grondgebied;• de bevordering van de internationale vrede, veiligheid en stabiliteit,
zowel in Europa als mondiaal.Evenals in voorgaande jaren krijgt dit veiligheidsbeleid met name gestalte
via enerzijds internationale samenwerkingsverbanden (waaronder de Verenigde
Naties, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de Noord-Atlantische
Verdrags Organisatie en de Europese Unie), via eigen politieke, militaire,
civiele en financiële beleidsinstrumenten als ook via diverse internationale
regimes op het gebied van conventionele wapenbeheersing, ontwapening, non-proliferatie
van massavernietigingswapens en wapenexportcontrole. Een coherent geïntegreerd
en daardoor effectief beleid op het gebied van conflictvoorkoming en -beheersing
is een zaak van lange adem waarvoor Nederland zich ook in 2003 onverminderd
zal inzetten. Daarbij laat Nederland zich nadrukkelijk leiden door het brede
veiligheidsconcept waarmee het sinds het einde van de Koude Oorlog de multidimensionale
veiligheidsuitdagingen van deze tijd tegemoet treedt. Naast de militaire en
niet-militaire bronnen van onveiligheid moet sinds 11 september 2001 zeker
ook het internationale terrorisme in beschouwing worden genomen. Dit laatste
onderstreept het belang van een versterkt instrumentarium om conflicten te
voorkomen en op te lossen dan wel te beperken. De hiertoe geëigende politieke,
militaire, sociaal-economische en humanitaire beleidsinstrumenten zullen overigens
deels ook in een aantal andere beleidsartikelen aan bod komen.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBestrijding internationaal terrorismeDe even diffuse als gevaarlijke dreiging die van het terrorisme uitgaat,
heeft voor de internationale veiligheidsconstellatie ingrijpende gevolgen.
Nederland zal als actief lid van de brede coalitie tegen het terrorisme nationaal
en internationaal ook in 2003 zijn bijdrage te leveren:• door zo nodig de feitelijke inzet van militaire middelen voort
te zetten, in het bijzonder t.b.v. operatie Enduring Freedom, dan wel d.m.v.
het overnemen van bestaande militaire taken van andere landen (zgn. «backfilling»);• door intensiever uitwisselen van terrorisme-gerelateerde inlichtingen,
mede in NAVO- en EU-kader en het opbouwen van verdere capaciteit hiervoor;• door in te zetten op versterking en verbreding van de geëigende
instrumenten waarover de relevante internationale fora beschikken.Wat betreft de NAVO wordt hierbij onder meer gedacht aan versterking van
de bondgenootschappelijke defensiecapaciteiten (Defence
Capabilities Initiative, w.o. surveillance, precision
guided munition, Theatre Ballistic Missile Defence) en aanpassing
hiervan aan de nieuwe dreigingen, uitbouwen van het bestaande Weapons of Mass Destruction Centre tot een kennis centrum
en «clearing house». Ook de Europese
Unie heeft zich ten doel gesteld de operationele capaciteiten te versterken.
Mede op Nederlands initiatief is het European Capabilities
Action Plan in het leven geroepen, waarvan een deel van de projectgroepen
zich toelegt op de preventie en bestrijding van gevolgen van terrorisme. De
initiatieven die in de EU en de NAVO zijn genomen vullen elkaar aan. In OVSE-kader
zal Nederland m.n. toezien op implementatie, onder ons voorzitterschap, van
het zogenoemde «Boekarest Actie Plan ter bestrijding van Terrorisme».Deelname aan internationale vredesoperatiesVerschillende delen van de wereld kenmerken zich door instabiliteit en
conflicten, die veelal ook gepaard gaan met ernstige schendingen van de mensenrechten.
Vredesoperaties zijn, in samenhang met bredere inspanningen tot politieke
verzoening en economische wederopbouw, een belangrijk instrument om dergelijke
situaties te stabiliseren. Ons land heeft momenteel een relatief groot contingent
in Bosnië (SFOR) en kleinere contingenten in Macedonië (operatie
Fox, op dit moment onder Nederlands commando) en in/nabij Afghanistan (ISAF
en Enduring Freedom). Alles wijst erop dat een
aantal van deze operaties ook in 2003 voortzetting zullen behoeven. Meer in
het algemeen geldt dat wij er rekening mee moeten houden dat zich ook de komende
jaren situaties zullen (blijven) voordoen die om internationale vredesoperaties
vragen. Dit kan het geval zijn in en rond Europa maar ook verder weg. Nederland
zal zijn aandeel in dergelijke operaties blijven dragen, met inachtneming
van het gestelde in Artikel 100 van de Grondwet en het Toetsingskader. Vanzelfsprekend
zijn er grenzen aan het aantal vredesoperaties waaraan ons land gelijktijdig
kan deelnemen. Daarbij geldt dat Nederland tegelijkertijd gedurende lange
tijd moet kunnen deelnemen aan maximaal drie operaties met eenheden van bataljonsgrootte
of een equivalent daarvan. Naast vredesoperaties die om de uitzending van
hele eenheden vragen, zijn er ook tal van situaties waarin kleinere aantallen
militairen of burgers nodig zijn (observatiemissies in VN-, OVSEof EU-verband,
politiemissies als onderdeel van vredesoperaties et cetera). Nederland zal
ook dit soort kleinere bijdragen blijven leveren.> Na te streven resultaten:• Nederland blijft een actief aandeel dragen in de internationale
inspanningen om vrede en stabiliteit te bevorderen en schendingen van de internationale
rechtsorde tegen te gaan, waar nodig ook door deelname aan vredesoperaties
uitgevoerd door de VN, regionale organisaties (NAVO, EU et cetera) dan wel
«coalitions of the willing»;• een toenemende rol van Nederland bij politiemissies, conform de
notitie hierover die in 2001 de Staten-Generaal toeging. Daarnaast zal Nederland
ook willen bijdragen aan andere componenten van de civiele crisisbeheersing
te weten versterking van de rechtsorde, opbouw van civiele administratie en
bescherming van de burgerbevolking;• een actieve inzet van CIMIC-capaciteit bij SFOR en ISAF met als
uitgangspunt dat civiele en militaire instanties ieder hun eigen verantwoordelijkheden
behouden («zo civiel als mogelijk, zo militair als noodzakelijk»).De Nederlandse bijdragen aan vredesoperaties worden na afloop geëvalueerd,
terwijl ook de sturende internationale organisatie zelf de operatie regelmatig
evalueert.Ondersteuning regionale vredesbevorderende initiatievenEen aantal al dan niet financiële instrumenten staat Nederland ter
beschikking om mondiaal en regionaal vredesbevorderende initiatieven te ondersteunen.
Het Nederlandse beleid wordt verder toegespitst op bepaalde regio's, te weten
het Afrikaanse continent, de Kaukasus en Centraal-Azië in verband met
OVSE-voorzitterschap en terrorismebestrijding, Zuidoost Azië, Indonesië
en het Caraïbisch gebied.Voor wat betreft de Balkan zal Nederland, samen met zijn NAVO-bondgenoten
en EU-partners, in 2003 deze regio nadrukkelijker dan tot dusver het geval
geweest is, willen stimuleren om verantwoordelijkheid te nemen voor haar eigen
toekomst (ownership). In deze door de internationale
gemeenschap gevolgde benadering past dan ook een verdere stroomlijning van
de NAVO-operaties op de westelijke Balkan. Niettemin blijft Nederland gecommitteerd
aan de handhaving van veiligheid en stabiliteit in deze regio. De Nederlandse
presentie SFOR (thans ongeveer 1200 militairen) blijft in 2003 nagenoeg gelijk,
zodat het Nederlandse aandeel in deze militaire missie relatief toeneemt.
Daarnaast levert Nederland ook in Macedonië een zichtbare militaire bijdrage.Het Ministerie van Buitenlandse Zaken beschikt sinds 2001, los van bijvoorbeeld
de ODA-middelen en het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid, over een
Vredesfonds (EUR 6,8 miljoen op jaarbasis). Dit is een additioneel instrument
ter bevordering van activiteiten in het kader van crisisbeheersing, conflictpreventie
en vredesopbouw (voorzover deze niet kwalificeren voor financiering uit ODA-middelen).
In 2003 zal wederom worden gestreefd naar een goede geografische en functionele
spreiding van activiteiten die voor financiering uit het Vredesfonds in aanmerking
komen. Hierbij zal veel aandacht aan het Afrikaanse continent besteed worden.Ook het Vredesfonds zal op reguliere basis worden geëvalueerd, zowel
projectmatig als ten aanzien van de algemene doelstellingen hiervan.> Na te streven resultaten:• ondersteuning van institutionele regionale vredesbevorderende initiatieven
(zoals ECOWAS/ECOMOG) en, indien nodig, van vredesoperaties;• versterking van lokale opleidingscapaciteit voor vredesoperaties
en waarnemers, inclusief ondersteuning vredesmachtoefeningen;• opbouw van onder civiele controle staande leger en politie in post-conflictsituaties;• ondersteuning van lokale vredesdialogen en reïntegratieactiviteiten
(DDR) voor zover deze niet reeds uit ODA-middelen kunnen worden gefinancierd.Ook andere projecten op het gebied van crisisbeheersing, conflictpreventie
en civiel-militaire samenwerking komen in beginsel voor financiering in aanmerking.
Daarnaast blijft Nederland samenwerkingsprojecten ondersteunen, gericht op
het democratiseren en moderniseren van defensieapparaten in specifieke landen
en regio's zoals Indonesië, Centraal-Azië en de Westelijke Balkan,
waar in samenwerking met het Verenigd Koninkrijk de oprichting van een Junior Staff Officers Course (JSOC) zijn beslag krijgt.Prioriteiten van het OVSE voorzitterschapIn 2003 zal Nederland het Voorzitterschap van de OVSE bekleden. Dat houdt
in dat leiding moet worden gegeven aan de Organisatie en dat de Minister van
Buitenlandse Zaken in de hoedanigheid van Fungerend Voorzitter («Chairman-in-Office») de politieke verantwoordelijkheid
draagt voor de activiteiten van de Organisatie, zowel op beleidsmatig als
operationeel terrein. Anders dan bij sommige andere multilaterale organisaties
heeft het Secretariaat, gevestigd in Wenen, hierbij een voornamelijk administratief-ondersteunende
taak.Het Voorzitterschap zal een zwaar beslag leggen op het Ministerie. Er
zal snel en effectief ingespeeld moeten worden op onvoorziene ontwikkelingen,
inclusief acute crises, in de diverse probleemgebieden waar de OVSE actief
is. Daarnaast kan Nederland als fungerend Voorzitter een aantal eigen accenten
plaatsen. De praktijk heeft uitgewezen dat daaraan wel beperkingen zijn gesteld,
omdat actuele ontwikkelingen en de lopende activiteiten van de OVSE op zichzelf
al een inhoudsvolle agenda geven. Het kabinet zal de speciale aandachtspunten
dit najaar nader uiteenzetten in een separate brief, waarbij ook het advies
van de Adviesraad Internationale Vraagstukken over het OVSE-voorzitterschap
zal worden betrokken. Naar het zich laat aanzien, zullen in ieder geval de
volgende terreinen bijzondere aandacht vergen:a. Versterking organisatorisch-structurele aspectenDe OVSE bevindt zich in een moeilijke periode waarin zowel het mandaat
als haar slagkracht als organisatie onderwerp van discussie zijn. Met de oostwaartse
uitbreiding van EU en NAVO behoeft de positionering van de OVSE in de Europese
veiligheidsarchitectuur herbezinning. Een geografische heroriëntatie
met relatief meer aandacht voor meer oostwaarts gelegen regionen, zal ook
in de aard en spreiding van de veldstructuur tot uitdrukking moeten komen.
Ook de interne organisatie en effectiviteit van de organisatie verdienen nieuwe
aandacht. Zo lijkt met name de politieke aansturing van de OVSE-missies te
velde voor verbetering vatbaar, maar evenzeer de verantwoording, operationeel
en financieel, van de uitvoering van programma's. Het verkrijgen van rechtspersoonlijkheid
voor de OVSE blijft van groot belang. Tenslotte zal naar alle waarschijnlijkheid
ook de begroting, inclusief de verdeelsleutel voor de bijdragen van de lidstaten,
het nodige van het voorzitterschap vergen.> Na te streven resultaten:• geografische herschikking en een meer evenwichtig takenpakket van
veldmissies;• verbetering in politieke aansturing van de OVSE-missies te velde
en de operationele en financiële verantwoording van de uitvoering van
de programma's;• verbetering onderlinge afstemming van activiteiten van diverse
OVSE-instellingen (HCNM, ODIHR e.a.).b. Accent op crisisbeheersing en -preventieHet Voorzitterschap zal zich waarschijnlijk met de zich voortslepende
en latente problemen in de Kaukasus en Centraal-Azië actief inlaten.
In een aantal gevallen lijkt voortgang in de richting van een duurzame oplossing
mogelijk. Daarvoor zal veelal de medewerking van de Russische Federatie vereist
zijn. Dit is de reden om intensief contact met de Russische Federatie te onderhouden
en gezamenlijk met uiteraard de direct betrokken partijen de grenzen en mogelijkheden
van een oplossing te onderzoeken. Zulks uiteraard onder erkenning
van de rol van andere betrokken instanties, zoals b.v. de VN in het geval
van Abchazië, de Raad van Europa voor wat betreft Tsjetsjenië of
de Minsk-Groep bij het vraagstuk Nagorno-Karabach.Wat Centraal-Azië betreft, heeft het internationale seminar, dat
maart 2002 in Den Haag gehouden werd, nuttig materiaal aangedragen voor het
voorzitterschap.Vanzelfsprekend zullen ook de Balkanlanden waar getalsmatig nog steeds
de grootste betrokkenheid van de OVSE ligt, aandacht blijven vragen, al zal
in sommige landen de personele omvang en het takenpakket van de OVSE-missies
worden gereduceerd. Tenslotte blijft ook in enkele Oost-Europese landen (bijvoorbeeld
Moldavië en Belarus) de rol van de OVSE relevant en zal het Voorzitterschap
alert op ontwikkelingen aldaar moeten reageren.> Na te streven resultaten:• actieve bemoeienis met (beëindiging van) langslepende conflicten;• de versterking van de Nederlandse diplomatieke presentie in Centraal-Azië;• reductie van de personele omvang en het takenpakket van de OVSE-missies
in sommige Balkan-landen, mede ten behoeve van een versterkte rol in de Kaukasus
en Centraal-Azië.c. Een evenwichtig beleidEr bestaat een duidelijke wens om meer evenwicht te brengen in de drie
componenten van OVSE beleid – de politiek/militaire, de economische
en de menselijke dimensie. Het Voorzitterschap zal trachten meer invulling
te geven, binnen de taakstelling en mogelijkheden van de OVSE, aan de economische
dimensie, dat wil zeggen de ondersteuning van de economische ontwikkeling.
Dit zal vooral een bemiddelende en faciliterende rol moeten zijn. Door opbouw
en versterking van instituties die noodzakelijk zijn voor economisch verkeer
en het aantrekken van investeringen, kan worden bijgedragen tot een «enabling environment». Daarnaast zal uiteraard
het belangrijke takenpakket van de OVSE op het gebied van democratisering
en duurzame verbetering c.q. consolidering van de rechtsstaat, het openbaar
bestuur, de vrijheid van de media, respect voor mensenrechten en, in het algemeen,
de civil society met kracht moeten worden voortgezet.> Na te streven resultaten:• meer evenwicht tussen de politiek-militaire, de economische en
de menselijke dimensie van OVSE-beleid;• een krachtig voortgezet OVSE-takenpakket op het gebied van democratisering
en duurzame verbetering c.q. consolidering van de rechtsstaat, het openbaar
bestuur, de vrijheid van de media, respect voor mensenrechten en in het algemeen
de civil society;• resolute aanpak trafficking-problemen.Aanpassing en uitbreiding NAVOEén van de gevolgen van de terroristische aanslagen op de VS van
11 september 2001 is het besef dat de NAVO meer adequaat uitgerust dient te
zijn om de nieuwe veiligheidsuitdagingen aan te kunnen. Het heeft de noodzaak van het proces van verdere modernisering en aanpassing van
de NAVO onderstreept, uiteraard zonder dat één en ander afbreuk
doet aan de kerntaken van de NAVO.Dit proces van aanpassing en modernisering, met inbegrip van de interne
organisatie van de NAVO, waartoe de top van Praag in november 2002 een belangrijke
impuls moet geven en waarover in november een standpuntbepaling aan de Staten-Generaal
zal toegaan, bestaat uit de volgende elementen:• opheffing van militair-operationele tekortkomingen, mede met het
oog op «nieuwe dreigingen»;• uitbreiding met nieuwe leden en handhaving van NAVO «Open
Deur»-beleid;• intensivering van de samenwerking met Rusland;• intensievere samenwerking met Partnerschapslanden en derde landen;• aanpassing van de NAVO-commandostructuren;• interne aanpassing van de NAVO;• verdere vormgeving van de relatie EU-NAVO.Ten aanzien van het opheffen van de militair-operationele tekortkomingen
zal mede op basis van de resultaten van het Defense Capabilities
Initiative (DCI) vastgesteld moeten worden op welke gebieden de individuele
en concrete bondgenootschappelijke inspanningen zullen worden vergroot. Hierbij
zij overigens benadrukt dat DCI en het in EU-kader ontwikkelde Europees Capaciteiten
Actie Plan twee kanten van dezelfde medaille zijn en dat beiden een rechtstreekse
bijdrage leveren aan de doelstelling om de militaire capaciteiten te versterken.
Met het oog op dat laatste werd ook het inmiddels gemultinationaliseerde hoofdkwartier
van het Duits-Nederlands legerkorps in 2002 omgevormd tot één
van de snel ontplooibare hoofdkwartieren binnen de nieuwe strijdkrachtenstructuur
van de NAVO. Vanaf 2003 is het hoofdkwartier formeel inzetbaar als een NAVO-High Readiness Forces Headquarters.Tevens zal in Praag worden besloten over een verdere uitbreiding van de
NAVO. Het kabinet zal ruim voor de top van november haar standpunt terzake
bepalen, op basis van de voortgang die de aspirant-lidstaten hebben gemaakt
en een analyse van de gevolgen van de toetreding voor de effectiviteit van
de NAVO en voor de veiligheidssituatie in Europa als geheel.Met de uitnodiging tijdens de NAVO-top in Praag tot lidmaatschap aan een
aantal aspirant-toetreders zijn uiteraard de grenzen van het Open Deur-beleid
nog niet in zicht. Het zogeheten Membership Action Programme, al dan niet in gewijzigde vorm, blijft het instrument vormen om
het proces van verdergaande integratie van huidige dan wel toekomstige aspirant-toetreders
te ondersteunen. Nederland geeft hieraan een eigen impuls door middel van
bilaterale militaire samenwerkingsprojecten.Het proces van intensievere samenwerking van de NAVO met Rusland dient
in het kader van de nieuwe NAVO-Rusland raad verder geïntensiveerd te
worden.Ter vergroting van de veiligheid en stabiliteit van de Euro-Atlantische
regio zal ook de samenwerking met Oekraïne, alsmede de landen van de
Euro-Atlantische Partnerschapsraad (EAPR) en de landen van de zogeheten Mediterrane
Dialoog verder worden versterkt. Naast intensivering van de politieke dialoog,
zal de inzet vooral ook gericht moeten zijn op het, waar mogelijk, verder
vorm en inhoud geven van de veiligheidsdimensie. Ten aanzien
van de EAPR-landen biedt de zogenoemde herziening van het Partnerschap voor
Vrede een goed aanknopingspunt om een regionale focus aan de samenwerking
te geven (Kaukasus, Centraal-Azië).Verdere operationalisering van het EVDBDe eerste operaties van de EU, waaronder de politiemissie in Bosnië
en mogelijk een militaire rol in Macedonië, zullen de nodige aandacht
vragen. Voor de verdere ontwikkeling van het Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
(EVDB), als instrument van het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid,
blijven adequate en structurele samenwerkingsmodaliteiten tussen EU en NAVO
cruciaal. Zulks niet alleen ter onderstreping van de transatlantische band,
maar zeker ook met het oog op het gebruik maken door de EU van NAVO-capaciteiten
en middelen bij de uitvoering van EU-geleide crisisbeheersingsoperaties. Dit
laatste voorkomt onnodige duplicatie.> Na te streven resultaten:• goede uitvoering van de politiemissie van de EU in Bosnië
(EUPM). Hetzelfde zal gelden voor het geval de EU de huidige Task Force Fox
missie in Macedonië van de NAVO overneemt;• het bevorderen van de versterking van militaire capaciteiten en
implementatie van de doelstellingen in het kader van de Headline Goals;• ontwikkeling van adequate NAVO-EU samenwerkingsmodaliteiten en
goede betrokkenheid van Europese, doch niet-EU-, NAVO-bondgenoten bij het
EVDB.Het is van belang dat deze operaties regelmatig worden geëvalueerd
teneinde te bezien of de bestaande EVDB-afspraken in de praktijk ook voldoen.
Daarbij zal in het bijzonder gekeken moeten worden naar de aansturing van
operaties, de besluitvormingsprocedures en de samenwerking met andere actoren.Voor het bereiken van de doelstellingen van de Headline
Goals, het vermogen van de Unie om in 2003 een strijdmacht van 50 000
tot 60 000 militairen voor minstens een jaar te kunnen uitzenden ten
behoeve van de uitvoering van zogeheten Petersberg-taken, is de implementatie
van het Europees Capaciteiten Actie Plan van groot belang. Nederland, dat
het voortouw heeft genomen bij de ontwikkeling van het genoemde Plan, blijft
hieraan een substantiële bijdrage leveren.Civiele component: De ontwikkelingen op de Balkan en in Afghanistan onderstrepen
het belang van een coherente, integrale benadering bij conflicten: civiele
en militaire instrumenten moeten hand in hand worden ingezet. Daarom zal Nederland
met zijn Europese partners blijven werken aan een versterking van de capaciteiten
op het gebied van civiele crisisbeheersing met het oog op daadwerkelijke inzet
waar nodig. Deze capaciteitsversterking ligt vooral op het terrein van politie,
justitieel personeel en civiele administratie.Juist ook vanwege het belang van een coherente benadering zal Nederland
erop toezien dat de EU Politiemissie in Bosnië een integraal onderdeel
uitmaakt van de aanpak van de bestuurlijke problemen aldaar. Door een nauwe
afstemming tussen de activiteiten van de EU Politiemissie en andere activiteiten
op het gebied van «rule of law» kan
de effectiviteit van de missie worden vergroot. Aan deze nieuwe, EU-geleide
politiemissie (EUPM) zal Nederland kwantitatief en kwalitatief substantieel bijdragen, met zowel vertegenwoordigers van de reguliere politie als
van de Koninklijke Marechaussee. De EUPM moet in Bosnië-Herzegovina een
professioneel politieapparaat tot stand helpen brengen dat aan de internationale
normen voldoet.Het tegengaan van proliferatie van massavernietigingswapensHet huidige multilaterale stelsel ter voorkoming van proliferatie en ter
bevordering van wapenbeheersing en ontwapening moet worden versterkt. De proliferatie
van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen vormt een toenemend
veiligheidsrisico. Indien bepaalde terroristische groeperingen hun handen
zouden weten te leggen op nucleaire, biologische, chemische of radiologische
middelen, zouden zij er waarschijnlijk niet voor terugschrikken deze ook werkelijk
te gebruiken. De proliferatie van dergelijke wapens naar bepaalde landen is
eveneens een toenemende bron van zorg. Binnen de VN wordt gestreefd tot afronding
te komen van de onderhandelingen over het verdrag tegen nucleair terrorisme.
Het non-proliferatiebeleid van het kabinet wordt in eerste instantie gestalte
gegeven in EU/GBVB-kader. Het kabinet streeft ook naar een actieve opstelling
van zowel de EU als de NAVO ter voorkoming van Nucleair, Biologisch, Chemisch
en Radiologisch (NBCR-)terrorisme. Ook nationale maatregelen zoals versterking
van exportcontroles zijn van belang.Wat betreft kernwapens blijft de Nederlandse inzet gericht op de integrale
uitvoering van het Non-Proliferatieverdrag (NPV). Dit beleid krijgt niet alleen
gestalte in NPV-kader zelf, maar ook in diverse andere fora zoals de Eerste
Commissie van de Algemene Vergadering van de VN, de Geneefse Ontwapeningsconferentie,
het Internationale Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) en de Nuclear Suppliers Group. In 2003 vindt de tweede bijeenkomst plaats
van de voorbereidende vergadering van de voor 2005 geplande NPV-toetsingsconferentie.
Het kabinet zal zich daarbij inzetten voor een goede uitvoeringsrapportage
en voor de totstandkoming van duidelijke afspraken over de verdere uitvoering
van het actieprogramma van de vorige toetsingsconferentie in 2000. Voorts
streeft de regering naar de inwerkingtreding van het Kernstopverdrag en naar
een begin van onderhandelingen over een verdrag ter stopzetting van de productie
van splijtstoffen voor kernwapens. In de NAVO zal Nederland zich verder inzetten
voor een dialoog met Rusland over vertrouwenwekkende maatregelen ten aanzien
van nucleaire wapens.> Na te streven resultaten:• versterking van het huidige multilaterale stelsel ter voorkoming
van proliferatie en ter bevordering van wapenbeheersing en ontwapening;• blijvende integrale uitvoering van het NPV;• dialoog met Rusland over vertrouwenwekkende maatregelen ten aanzien
van nucleaire wapens;• voortgezette ondersteuning via bilaterale en multilaterale projecten
van de vernietiging van chemische en nucleaire wapens alsmede andere onderdelen
van de Russische (militaire) nucleaire infrastructuur;• een verdere aanscherping van de richtlijnen van de Australië-groep,
wat betreft de exportcontrole op chemische en biologische wapens;• zo breed mogelijke acceptatie van de gedragscode tegen raketproliferatie
(ICOC) die onder Nederlands voorzitterschap is ontwikkeld in het kader van
het Missile Technology Control Regime;• universaliteit van het Chemische-Wapensverdrag en een effectieve
uitvoering van alle onderdelen daarvan;• zo goed mogelijke invulling van de rol van gastland voor de Organisatie
voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW); Daarbij zal extra aandacht worden
besteed aan de verbetering van de financiële gezondheid van de OPCW.• een nieuw traject voor de toevoeging van een verificatieprotocol
aan het verdrag inzake biologische wapens.Bevordering van conventionele wapenbeheersingDe meeste slachtoffers van zowel interstatelijke als intrastatelijke conflicten
worden veroorzaakt door conventionele wapens, ook nog na afloop van dergelijke
conflicten (mijnen, ontplofbare oorlogsresten). Nederland zal het komende
jaar een actieve rol spelen bij de ontwikkeling van instrumenten die verplichten
tot conventionele wapenbeheersing en de naleving van bestaande instrumenten
bevorderen.Met name ten aanzien van de actuele problematiek van de ontplofbare oorlogsresten,
waarover nog geen internationale regelgeving bestaat, heeft Nederland het
afgelopen jaar een voortrekkersrol gespeeld. In de internationale wapenbeheersingsonderhandelingen
te Genève heeft dit onderwerp sinds een jaar de hoogste prioriteit.
Onder Nederlands voorzitterschap vinden in Genève besprekingen plaats
die hopelijk zullen resulteren in een onderhandelingsmandaat voor één
of meerdere aanvullende protocollen over dit onderwerp bij het huidige Conventionele
Wapensverdrag (CWV). Hierbij verdienen zowel de preventieve aspecten als de
humanitaire gevolgen aandacht.> Na te streven resultaten:• het voortzetten van de internationale voortrekkersrol bij de ontwikkeling
van een juridisch instrument inzake ontplofbare oorlogsresten, die bijvoorbeeld
door clusterwapens worden veroorzaakt;• een actieve bijdrage aan andere initiatieven om het CWV te versterken,
zoals het versterken van de naleving van het verdrag, de verdere uitbreiding
van het aantal partijen bij het verdrag en bijvoorbeeld nadere regelgeving
inzake antivoertuigmijnen.De afgelopen jaren is door Nederland veel aandacht besteed aan het tegengaan
van ongecontroleerde verspreiding van kleine wapens. Ook internationaal kreeg
dit veel aandacht hetgeen onder meer resulteerde in een VN-Actieprogramma,
een OVSE-document terzake en een aantal politiek bindende verklaringen in
Afrika en Zuid-Amerika, waarin afspraken zijn opgenomen die proliferatie van
en illegale handel in kleine wapens tegengaan. Ook de coördinatie van
de activiteiten gericht op de implementatie van deze documenten is van belang,
zoals tijdens de Pretoria Conferentie in maart 2002, die mede door Nederland
werd georganiseerd.> Na te streven resultaten:• implementatie van deze documenten en zowel technische als financiële
ondersteuning bieden aan landen die hierbij assistentie nodig hebben;• het ontwikkelen van internationaal bindende instrumenten voor tussenhandel
en «markering en tracering», onder meer door deelname aan een
expertgroep van de VN inzake traceerbaarheid van kleine wapens;• meer transparantie ten aanzien van kleine-wapenleveranties binnen
het Wassenaar Arrangement.De implementatie van het Ottawa Verdrag inzake antipersoneelmijnen heeft
inmiddels geresulteerd in een wereldwijde daling van het aantal slachtoffers
van deze wapens. De succesvolle strijd tegen de landmijnen zal echter nog
lange tijd moeten worden gevoerd en krijgt daarom het komende jaar onverminderd
de aandacht. De naleving van de bepalingen van het Ottawa Verdrag inzake het
gebruik van antipersoneelmijnen, de mijnenruiming en de vernietiging van de
voorraden zal meer aandacht krijgen. De coördinatie van de internationale
samenwerking in het kader van het Ottawa Verdrag is versterkt door de instelling
van een ondersteunende organisatie te Genève. Nederlandse financiering
heeft de oprichting van deze Implementation Support Unit mogelijk gemaakt. Ook draagt Nederland bij aan een trustfund dat
deelname van vertegenwoordigers van ontwikkelingslanden aan het overleg te
Genève mogelijk maakt. Naar verwachting zal in de loop van 2003 de
evaluatie door IOB van de in het kader van de conventionele wapenbeheersing
gevoerde beleid gericht op mijnen en activiteiten gericht op mijnontruiming
worden voltooid. De resultaten daarvan zullen worden meegenomen in het conventionele
wapenbeheersingsbeleid.> Na te streven resultaten:• Nederland zal de geprononceerde rol die het heeft bij het Ottawa
Verdrag blijven vervullen: het kabinet is van plan door te gaan met actieve
ondersteuning van mijnenruimingsprojecten; ook zal verder worden gegaan met
het ondersteunen van landen bij de naleving van andere bepalingen van het
Ottawa Verdrag; tenslotte zal Nederland zich inzetten voor de bevordering
van de toetreding van nieuwe landen tot het Verdrag.Het Verdrag inzake Conventionele Strijdkrachten in Europa (CSE) is onverminderd
van groot belang voor de veiligheid in Europa.> Na te streven resultaten:• zo spoedig mogelijke inwerkingtreding van het in 1999 aangepaste
Verdrag inzake Conventionele Strijdkrachten in Europa (CSE) indien aan de
voorwaarden daarvoor voldaan is;• voortgezette ondersteuning, via OVSE Trustfunds, van de terugtrekking
van Russische wapens en troepen uit respectievelijk Moldavië en Georgië.Verder blijft Nederland in internationaal verband de implementatie bevorderen
van andere instrumenten die verplichten tot conventionele wapenbeheersing
en van vertrouwenwekkende maatregelen. Zo zal in Benelux-verband nauw samengewerkt
worden bij de ten uitvoerlegging van het op 1 januari 2002 in werking getreden Open Skies Verdrag.Een verantwoord wapenexportbeleid en bevordering transparantie
in wapentransactiesNederland zal zijn restrictieve beleid ten aanzien van de export van conventionele
wapens voortzetten. Daarmee wordt een goede naleving verzekerd van de EU-gedragscode
voor wapenexport. Het kabinet zal zich blijven inspannen voor een meer uniforme
toepassing van de gedragscode door de EU-lidstaten.Nederland hecht belang aan het vergroten van de transparantie in wapenexporten
en streeft derhalve naar een zo groot mogelijke deelname aan het VN-wapenregister.
Begin 2000 werd als uitvloeisel van het toenmalige Regeerakkoord besloten
tot een eenzijdige invoering van een nieuw criterium voor het wapenexportbeleid,
te weten de deelname van bestemmingslanden aan het VN-wapenregister, en wel
als onderdeel van het zesde criterium. De verwachting bestond dat invoering
van dit criterium navolging zou vinden bij de EU-partners en deelname aan
het wapenregister zou bevorderen. De stringente toepassing ervan leidde tot
een substantieel aantal afwijzingen van exportvergunningen naar landen die
niet deelnamen aan het register, maar die voor het overige aan de criteria
voldeden. Dergelijke landen bleken echter voor de EU-partners, die niet bereid
bleken deze toets eveneens te hanteren, veelal wel aanvaardbare bestemmingen.
Voorts leidde de invoering van de toets niet tot grotere deelname aan het
wapenregister. In het licht hiervan is besloten dat ingeval een bestemmingsland
niet deelneemt aan het VN-wapenregister een exportvergunning slechts zal worden
geweigerd indien dit land tevens op een additioneel (onderdeel van een) criterium
negatief scoort.Teneinde de wereldwijde participatie aan het register te bevorderen zal
het kabinet wel de effectievere instrumenten die daarvoor voorhanden zijn,
zoals internationale workshops over het register en de jaarlijkse demarches
bij niet-deelnemende landen, actief blijven inzetten.Zo heeft Nederland om de participatie door Afrikaanse landen aan het wapenregister
te bevorderen, ook met het oog op het tienjarig bestaan van het Register in
2002, regionale seminars in Ghana en Namibië georganiseerd.Ook in 2003 zal Nederland in de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties opnieuw een resolutie indienen die oproept tot bestendiging van en
deelname aan het VN-wapenregister.> Na te streven resultaat:• mondiale deelname aan het VN-wapenregister en grotere transparantie
in de wapenexporten.Het kabinet hecht grote waarde aan een betrouwbaar en effectief wapenexportbeleid
in derde landen. Dit geldt in het bijzonder voor de kandidaat-lidstaten van
de EU. Deze landen hebben de EU-gedragscode reeds aanvaard. De uitvoering
van de code schiet in een aantal kandidaat-lidstaten echter te kort vanwege
lacunes in regelgeving en controle op wapenexport.Nederland is voornemens om middels het Programma Ondersteuning Buitenlands
Beleid (POBB) bilaterale steun aan een tweetal kandidaat-lidstaten voor de
verbetering van hun wapenexport-controlesysteem te verlenen.> Na te streven resultaat:• een daadwerkelijk met de praktijk en regelgeving van de EU in lijn
gebracht wapenexportbeleid van deze landen.GroeiparagraafOp het gebied van vrede, veiligheid en conflictbeheersing blijft gelden
dat de verdere ontwikkeling van operationele doelstellingen, alsmede van prestatiegegevens, aan grenzen gebonden is. Nederland is immers slechtséén
van de internationale actoren. Om die reden blijft ook het beoordelen en meten
van de Nederlandse bijdrage aan realisering van doelstellingen op genoemd
terrein een lastige opgave.Het streven blijft hier echter op gericht door continuering van monitoring
en evaluatie van:• programma's als Vredesfonds, Programma Ondersteuning Buitenlands
Beleid;• projecten, bijv. in het kader van genoemde twee programma's (Vredesfonds
en POBB), maar evenzeer kan gedacht worden aan financiering van derde organisaties);• deelname aan vredesoperaties.Tevens zal de inzet gericht zijn op evaluatie van de zijde van organisaties
als de VN, NAVO, EU of de OVSE.C. Budgettaire gevolgen van het beleid Beleidsartikel 2 Vrede, veiligheid
en conflictbeheersing (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen29 71433 77832 79229 33329 45929 40429 404        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal25 77133 81232 82629 33329 45929 40429 4042.1NAVO3 8086 1486 3486 3486 3486 3486 3482.2WEU1 7191 2811 2811 2811 2811 2811 2812.3OVSE4 2714 3735 3785 4785 4785 4785 4782.4OPCW1 0051 1751 1751 1281 1281 1281 1282.5CTBTO1 3841 9631 9631 9631 9631 9631 9632.6Vredesfonds8 06910 21010 2106 8076 8076 8076 8072.7POBB/VB2 6425 8833 7103 6013 4923 4373 4372.8Subsidies en bijdragen2 8732 7792 7612 7272 9622 9622 962        Ontvangsten1 106905905905905905905        2.20Doorberekening subsidies en bijdragen
aan andere ministeries8168168168168168168162.21Restituties contributies vrede, veiligheid
en conflictbeheersing290898989898989Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 2 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement9 85110 98610 29310 58510 47810 60710 616–posten14 64416 33215 30115 73515 57615 76915 782–totaal24 49427 31825 59326 32026 05426 37626 398D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 2 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 33 29 29 29 292.Waarvan juridisch verplicht5%1,70%00%00%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden95%31,390%2783%2472%2160%184.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)0%010%217%528%840%11Totaal100%33100%29100%29100%29100%29E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingHet Nederlandse beleid inzake vrede, veiligheid en conflictpreventie wordt
geïmplementeerd in een context en in organisaties en verbanden, waarin
Nederland een actieve maar geen doorslaggevende speler is. Daarnaast kunnen
onvoorziene veranderingen in stabiliteit en vrede in landen of regio's van
invloed zijn op zowel beleid als resultaten van beleid.BELEIDSARTIKEL 3 HUMANITAIRE HULPA. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling van humanitaire hulp is de optimale leniging
van levensbedreigende menselijke noden als gevolg van (chronische) crisissituaties
en natuurrampen, in principe wereldwijd, maar in het bijzonder in een tiental
crisisgebieden in ontwikkelingslanden. Humanitaire ontmijning maakt hiervan
deel uit.In conflictsituaties dient humanitaire hulp bij voorkeur onderdeel te
zijn van een geïntegreerde strategie gericht op conflictbeheersing, die
eveneens de inzet van politieke, economische en zonodig ook militaire instrumenten
kan omvatten. Humanitaire hulp kan en mag geen alternatief zijn voor politieke
of diplomatieke actie; politisering van humanitaire hulp zou de effectiviteit
en geloofwaardigheid ervan ernstig schaden. Daarom blijven het humanitair
imperatief en de humanitaire beginselen als onpartijdigheid en onafhankelijkheid
de uitgangspunten voor de inzet van het humanitaire instrumentarium.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenSnelle en adequate humanitaire hulpverlening door internationale
en niet gouvernementele organisaties in zowel chronische als acute humanitaire
crisesHet kabinet zal ook in 2003 bij humanitaire crises ten gevolge van gewelddadige
conflicten of natuurrampen, internationale humanitaire organisaties (van de
Verenigde Naties en het Rode Kruis en de Rode Halve Maanbeweging) en niet-gouvernementele
organisaties (NGO's) financieren om hen in staat te stellen humanitaire hulp
te verlenen.De uitgangspunten voor de keuze van kanalen en activiteiten in 2003 worden
vastgelegd in een algemeen beleidskader, een beleidskader Humanitair Ontmijnen
en specifieke conflictbeleidskaders voor de chronische crisisgebieden Afghanistan,
Angola, Burundi, DR Congo, Irak, Molukken, Soedan, Somalië en Westelijk
Afrika. Deze conflictbeleidskaders zijn waar mogelijk geïntegreerde beleidskaders
voor zowel humanitaire hulp als vredesopbouw (beleidsartikel 4).Richtinggevend bij de bepaling van het Nederlandse financieringsbeleid
is het Consolidated Appeal Process (CAP), dat
onder leiding van het Office for the Co-ordination of Humanitarian
Affairs (OCHA), de noodhulpafdeling van het VN-secretariaat, voor
elke crisis in gang wordt gezet.Tevens draagt ons land via de begroting van de Europese Unie (EU) bij
aan de inspanningen van ECHO, het bureau voor financiering van humanitaire
hulp van de Europese Commissie.> Na te streven resultaten:• effectieve, transparante en onpartijdige inzet van de beschikbare
gelden voor humanitaire hulpverlening door middel van internationale en niet-gouvernementele
organisaties;• nationaal en internationaal afgestemde beleidskaders op basis waarvan
subsidies voor humanitaire hulp en humanitaire ontmijning kunnen worden toegewezen.Versterking van de nationale en internationale coördinatie
van humanitaire hulpverleningGebrek aan coördinatie vormt de grootste bedreiging voor de effectiviteit
van hulpverlening in crisissituaties. Daarom spant Nederland zich zowel nationaal
als internationaal in voor verbetering van de coördinatie bij de verstrekking
van humanitaire hulp.a. Versterking nationale coördinatieNationaal vertaalt het streven naar betere coördinatie zich in een
verdere invulling van de taak van het Ministerie van Buitenlandse Zaken als
coördinator van de Nederlandse inspanning bij rampen in het buitenland.
Met andere departementen zoals Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties,
Verkeer & Waterstaat en Defensie is in 2002 een structuur opgezet om te
komen tot vergroting van de snelheid en kwaliteit van de Nederlandse hulpverlening.
Met Defensie worden duidelijke afspraken gemaakt over civil-military co-operation (CIMIC).b. Verbetering internationale coördinatieDe Nederlandse doelstelling in internationale humanitaire fora (informeel
donoroverleg en bestuursvergaderingen van ECHO, de humanitaire VN-organisaties
en het Internationale Comité van het Rode Kruis – ICRC) is verbetering
van de samenwerking en coördinatie tussen humanitaire actoren en verbetering
van de kwaliteit en effectiviteit van humanitaire hulpverlening.Kern van de Nederlandse inzet is de verbetering van het Consolidated Appeal Process en de versterking van de coördinerende
rol van OCHA in Genève en New York en van de coördinator humanitaire
zaken van de VN in het veld, waar mogelijk in nauwe samenwerking met het ontvangende
land en de Nederlandse ambassade ter plekke. Nederland spoort voorts de Europese
Commissie en ECHO aan nauwer samen te werken met de VN.Humanitaire hulp is per definitie van tijdelijke aard. Het is daarom van
belang dat er, zodra dat mogelijk is, een soepele overgang wordt gemaakt van
acute noodhulp naar rehabilitatie- en wederopbouwhulp. Nauwe internationale
afstemming in een zo vroeg mogelijk stadium is noodzakelijk om een betere
aansluiting tussen de verschillende soorten en fasen van hulp te bewerkstelligen.
Die afstemming dient plaats te vinden in het kader van het Consolidated Appeal Process. Nederland en andere, gelijkgezinde donoren
dringen er bij het United Nations Development Programme (UNDP) op aan vanaf de eerste crisisfase bij dit planningsproces
betrokken te zijn en samen met de Wereldbank de rehabilitatie- en wederopbouwhulp
te coördineren. Alleen de eerste aanzet tot rehabilitatie komt in aanmerking
voor financiering lastens beleidsartikel 3. Een snelle en soepele overgang
naar rehabilitatie, wederopbouw en uiteindelijk duurzame ontwikkeling is echter
alleen mogelijk als ook in de vervolgfases tijdig en op de situatie toegesneden
financieringsconstructies voor handen zijn.Het kabinet hecht veel belang aan coördinatie van humanitair ontmijnen
en streeft naar wereldwijde toepassing van de International
Mine Action Standards (IMAS). Inmiddels maakt ontmijning deel uit
van het Consolidated Appeal zodat ontmijningsactiviteiten
goed aansluiten bij de bredere humanitaire hulpinspanningen.De Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) zal in
de tweede helft van 2003 een evaluatie opzetten naar de relevantie, effectiviteit
en efficiëntie van de uitvoering van de noodhulp aan ontwikkelingslanden,
toegespitst op nader te bepalen thema's, kanalen of geografische gebieden.
De resultaten zullen in 2004 beschikbaar komen.> Na te streven resultaten:• versterkte coördinatie door het Ministerie van Buitenlandse
Zaken van de Nederlandse inspanning bij rampen in het buitenland;• een grotere betrokkenheid van het ontvangende land en de betrokken
Nederlandse ambassade in het Consolidated Appeal Process;• een verbeterd Consolidated Appeal Process en daarmee een betere
internationale afstemming in de planning en uitvoering van humanitaire hulp
(inclusief humanitaire ontmijning), rehabilitatie- en wederopbouwhulp.Vergroting van de kwaliteit en effectiviteit van humanitaire
hulpa. Systematischer leren van ervaringen uit het verledenOm de effectiviteit van hulpinspanningen te beoordelen vindt systematische
monitoring plaats van projecten en uitvoerende organisaties. Bovendien financiert
Nederland op het gebied van prestatieverbetering het Active
Learning Network on Accountability and Performance en de Humanitarian Policy Group en tevens het SPHERE-project. Het doel hiervan is de kwaliteit van de internationale
humanitaire hulpverlening te vergroten door het delen van de lessen uit evaluaties
en door het ontwikkelen van standaarden voor de primaire sectoren van humanitaire
hulpverlening (zoals voedsel, onderdak, gezondheidszorg, water en sanitatie,
basisonderwijs).b. Kanaalfinanciering: intensivering van de beleidsdialoogOm de aandacht meer te verleggen van beoordeling van plannen en projecten
naar output en resultaten is Nederland in 2002 een zogeheten kanaalfinancieringsrelatie
aangegaan met de voornaamste humanitaire VN-organisaties (WFP, UNHCR, UNICEF,
OCHA) en het International Committee of the Red Cross
(ICRC). Daarbij vindt jaarlijks een algemene toekenning van middelen voor
humanitaire hulpactiviteiten plaats op basis van een meerjarige samenwerkingsovereenkomst.
De toekenning is gekoppeld aan specifieke brandhaarden en vindt plaats op
basis van de Nederlandse prioriteiten. De besteding van de kanaalfinancieringsbijdrage
is een van de onderwerpen van het reguliere beleidsoverleg dat Nederland jaarlijks
met de betreffende organisaties voert.Deze vorm van financiering stelt de ontvangende organisatie in staat vroegtijdig
te reageren op crisissituaties, bevordert de betrouwbaarheid en voorspelbaarheid
van Nederland als donor en vergroot de Nederlandse invloed op het beleid van
de organisatie.c. Follow-up kwaliteitsconferentieIn 2001 heeft in Den Haag een conferentie plaatsgevonden over de effectiviteit
van humanitaire hulp en de controle op de kwaliteit van de activiteiten en
uitvoeringskanalen. Nederland is betrokken bij de uitvoering van de conclusies
van deze conferentie. De uitvoerende hulporganisaties onderzoeken de mogelijkheid
van een intern kwaliteitssysteem. Enkele donoren organiseren in november 2002
een vervolgconferentie over «good donorship». De conferentie is het startpunt voor beleidsontwikkeling endialoog
op het gebied van «good donorship». Aan de orde zullen komen: de implicaties van de toenemende bilateralisering
van humanitaire hulp, kwaliteitseisen die aan het humanitaire hulpbeleid van
donoren gesteld kunnen worden, indicatoren voor de monitoring van donorbeleid,
vaststelling van een beleidsagenda en aanwijzing van trekkers voor uitwerking
van de voornaamste aanbevelingen. De aanbevelingen zullen in 2003 worden uitgewerkt.> Na te streven resultaten:• systematischer monitoring van humanitaire hulpactiviteiten en uitvoerende
organisaties;• versterking van de beleidsdialoog met de voornaamste internationale
humanitaire VN-organisaties en het ICRC;• uitwerking van de aanbevelingen van de internationale kwaliteitsconferentie
over good donorship.GroeiparagraafOp dit moment vindt monitoring voornamelijk plaats via projectrapportages.
In 2002 is opdracht gegeven voor een systematische analyse van deze rapportages
om conclusies te kunnen trekken over de effectiviteit van de verleende hulp,
de effectiviteit van de betreffende uitvoeringsorganisaties en de kwaliteit
van de rapportages zelf. De analyse moet uitmonden in de definiëring
van relevante en bruikbare prestatie-indicatoren, die recht doen aan de humanitaire
beginselen en aansluiten op de standaarden die in internationaal verband worden
ontwikkeld (zie onder de geoperationaliseerde doelstelling Vergroting van de kwaliteit en effectiviteit van humanitaire hulp).
De invoering van prestatie-indicatoren als vereiste voor subsidieaanvragen
en projectrapportages zal eind 2003 haar beslag krijgen.C. Budgettaire gevolgen van het beleid Beleidsartikel 3 Humanitaire
hulp (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen247 110246 569213 962211 693209 424209 424209 424        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal250 218246 569213 962211 693209 424209 424209 4243.1Noodhulp Ontwikkelingslanden144 176146 052113 445111 176108 907108 907108 9073.2Noodhulp niet-DAC landen4 3384 5384 5384 5384 5384 5384 5383.3Ontmijnings- en kleine wapen fonds16 05615 88215 88215 88215 88215 88215 8823.4VN-Vluchtelingenprogramma's58 24952 69852 69852 69852 69852 69852 6983.5Wereldvoedselprogramma27 22727 22727 22727 22727 22727 22727 2273.6Internationaal Comite Rode Kruis172172172172172172172        Ontvangsten32323232323232        3.20Doorberekening ICRC aan Defensie32323232323232Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 3 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement2 2732 5352 3752 4432 4182 4482 450–posten2 4082 6862 5162 5882 5622 5932 596–totaal4 6825 2214 8925 0314 9805 0415 045D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 3 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 214 212 209 209 2092.Waarvan juridisch verplicht2%4,30% 0%00%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden71%152,166%13958%12151%10644%914.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)27%57,634%7342%88,349%10356%118Totaal100%214100%212100%209100%209100%209E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDe uitvoerbaarheid van de hulp veronderstelt de beschikbaarheid van adequate
hulpkanalen, terwijl de effectiviteit van de hulp mede wordt bepaald door
de kwaliteit van het samenspel van internationale en nationale actoren. Daarom
zet Nederland zich in voor versterkte VN-coördinatie (zie onder de geoperationaliseerde
doelstelling Versterking van de nationale en internationale
coördinatie van humanitaire hulpverlening). Doublures in bestaande
coördinatiemechanismen voor de internationale respons op natuurrampen
en conflictsituaties leiden tot inefficiëntie en doen daarmee afbreuk
aan het Nederlandse streven. Nederland is dan ook geen voorstander van een
apart EU-coördinatiemechanisme en zal ook in EU-verband steeds het belang
onderstrepen van aansluiting bij bredere (VN-)structuren, ter vergroting van
de effectiviteit (zie beleidsartikel 7). Daarnaast wordt de effectiviteit
van de humanitaire hulp beïnvloed door de mate van coherentie met andere
instrumenten (politieke, economische en militaire) die in concrete crisissituaties
worden ingezet.Ten aanzien van de raming geldt dat slechts een deel van de humanitaire
hulptaken voorspelbaar is. Nieuwe conflicten en, a fortiori, natuurrampen
kunnen onvoorziene hulpbehoeften scheppen. Jaarlijkse statistieken van uitgaven
voor humanitaire hulp vertonen een grillig beeld door de ongelijke spreiding
van noden en daarmee hulpinterventies in de tijd.BELEIDSARTIKEL 4 GOED BESTUUR, MENSENRECHTEN EN VREDESOPBOUWA. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling betreft het bevorderen van mensenrechten,
goed bestuur en vredesopbouw in geselecteerde landen. Deze landen worden gesteund
bij het opzetten, versterken dan wel hervormen van op lokale omstandigheden
toegesneden capaciteit om duurzame vrede, respect voor mensenrechten en een
goed functionerend bestuur ten dienste van de samenleving te bewerkstelligen.
Zie ook beleidsartikel 1 en beleidsartikel 6.In structurele samenwerkingslanden vormen de verschillende aspecten van
goed bestuur een geïntegreerd onderdeel van de (mede) met Nederlandse
middelen gefinancierde programma's. Daarnaast wordt samengewerkt met een aantal
landen waar de voorwaarden voor een dergelijke samenwerking vooralsnog ontbreken.
Deze landen, de zogeheten GMV-landen, ontvangen Nederlandse hulp die specifiek
is gericht op het bevorderen van goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw.
De hulp in deze landen vindt plaats op basis van GMV-beleidskaders, die in
consultatie met overheid en civil society zijn
opgesteld. Voorts wordt in een aantal (post)-conflictlanden vredesopbouw activiteiten
ontplooid. Met zestien landen in Midden- en Oost Europa zal worden samengewerkt
in het kader van het Matra-programma, waarbinnen de thema's democratisering,
goed bestuur en mensenrechten eveneens een centrale plaats innemen. Zie ook
beleidsartikel 6.> Na te streven resultaten GMV-landen:• ondersteuning van reeds in gang gezette positieve initiatieven
in deze landen op het gebied van mensenrechten, goed bestuur en vredesopbouw;• implementatie van een coherent en gecoördineerd Nederlands
beleid op basis van landenspecifieke GMV-beleidskaders;• ondersteuning van initiatieven ter versterking van de rechtsstaat
en maatschappelijke organisaties in de Matra-landen.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenMensenrechtena. Integratie van mensenrechten in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleidHet nog uit te brengen advies van de AIV inzake de relatie tussen het
ontwikkelings- en mensenrechtenbeleid zal naar verwachting een bijdrage leveren
aan de beleidsvorming op dit terrein. Het recht op ontwikkeling neemt in deze
discussie een bijzondere plaats in. De Mensenrechtenambassadeur speelt daarbij
een belangrijke rol. Het kabinet zal het werk van de onafhankelijk expert
van de VN voor het recht op ontwikkeling, dr. Arjun Sengupta, blijven steunen.
Aan de hand van de resultaten van door hem te verrichten concrete studies
naar de implementatie van het recht op ontwikkeling, die in 2003 beschikbaar
komen, zal nadere uitwerking van het beleid op dit gebied plaatsvinden.> Na te streven resultaat:• uitgewerkt beleid inzake de relatie tussen het ontwikkelings- en
mensenrechtenbeleid.b. Verdere versterking van de beleidsrelatie tussen mensenrechten
en conflictenNiet alleen leiden gewelddadige conflicten vrijwel altijd tot schendingen
van mensenrechten, maar in veel gevallen ligt het verband ook andersom: mensenrechtenschendingen
zijn de oorzaak van conflicten. Integratie van mensenrechtenbeleid met conflictpreventie
en conflictbeheersing blijft in 2003 dan ook de aandacht van het kabinet krijgen.
Bovendien dienen mensenrechten en democratisering ook in de post-conflict
wederopbouwfase een belangrijke plaats in te nemen. Een goed voorbeeld hiervan
is Afghanistan, waar Nederland ook in 2003 een belangrijke bijdrage zal leveren
aan de wederopbouw. Naleving van mensenrechten, met bijzondere aandacht voor
de positie en de rechten van vrouwen, wordt daarbij essentieel geacht. Ten
aanzien van de relatie tussen mensenrechten en conflicten past ook een adviesaanvraag
in 2002 van de regering aan de AIV inzake mensenrechten en niet-statelijke
actoren. Dit advies kan weer de aanzet zijn voor verdere beleidsvorming gedurende
2003. Ook het tegengaan van straffeloosheid via het in Den Haag te vestigen
Internationaal Strafhof past in dit beleid. Ondersteuning voor het Joegoslavië
en Rwandatribunaal wordt voortgezet.Het IOB zal in 2003 een evaluatie uitvoeren naar de uitvoering van het
mensenrechtenbeleid, waarbij de gefinancierde activiteiten centraal zullen
staan.> Na te streven resultaten:• beleidsvorming over relatie tussen mensenrechten en conflicten;• ondersteuning initiatieven tegen straffeloosheid.Goed bestuurVoor Nederland zijn de volgende thema's op het gebied van de versterking
van goed bestuur prioritair: democratisering, begrotingsbeleid, decentralisatie
en corruptiebestrijding.a. Ondersteuning van democratische processenNederland stelt zich ten doel bij te dragen aan het verhogen van het democratisch
gehalte en de legitimiteit van het politieke bestel in ontwikkelingslanden
en OVSE-landen. Een belangrijk middel hiertoe zijn verkiezingen. Deze kunnen
dan ook in 2003 in principe op Nederlandse steun rekenen door financiële
ondersteuning van verkiezingsprocessen en het afvaardigen van waarnemers naar
verkiezingen, waar dit politiek wenselijk wordt geacht. Het is evenwel evident
dat verkiezingen alleen dit doel niet altijd dichterbij brengen. Een adequaat
geïnformeerd electoraat en een actieve rol van vrije media, politieke
partijen en non-gouvernementele organisaties zijn eveneens onontbeerlijk.
Met dit doel zullen organisaties worden ondersteund in 2003 zoals het onlangs
geëvalueerde Institute for support of Democracy and
Electoral Assistance (IDEA) en het Institute for
Multi-party Democracy (IMD). Een evaluatie van de Nederlandse inspanningen
op het gebied van directe verkiezingsondersteuning is voorzien voor 2004.
In het kader van Matra wordt in de desbetreffende landen eveneens aandacht
besteed aan versterking van politieke partijen en maatschappelijke organisaties
door twinning.> Na te streven resultaat:• verhoogd democratisch gehalte en legitimiteit van het politieke
bestel in een aantal ontwikkelings- en OVSE-landen.b. Versterking begrotingsbeleid in structurele samenwerkingslandenGoed beheer van de begroting is een belangrijk element van goed bestuur.
In de landen waarmee een structureel samenwerkingsverband bestaat, streeft
Nederland een verbeterde samenhang na tussen het beoogde en het gevoerde beleid
en de effecten ervan, bijvoorbeeld op het gebied van armoedevermindering.
Het resultaat dat Nederland hiermee beoogt, is een beter gebruik van bestaande
instrumenten ter beoordeling van de begrotingsvoorbereiding, uitvoering en
verantwoording. Het gaat hier om instrumenten gericht op de vertaling van
armoedebestrijdingsstrategieën in de jaarlijkse overheidsbegroting (Medium Term Expenditure Frameworks), op het inzichtelijk
maken van de kwaliteit van de uitvoering (Public Expenditure
Reviews) en op de financiële verantwoording (Country Financial Accountability Assessments). Toepassing van deze
instrumenten vindt plaats onder leiding van het ontvangende land. Nederland
zal in dit verband in 2003 een aantal activiteiten ondernemen. Opbouw van
lokale capaciteit zal door middel van gezamenlijke initiatieven van ontvangende
landen, de internationale financiële instellingen, de VN-organisaties
en bilaterale donoren worden ondersteund. Nederland zal ertoe bijdragen dat
onderdelen van deze instrumenten genderspecifiek gemaakt worden, waardoor
de effecten van het beleid op vrouwen duidelijker zichtbaar worden. In 2003
zal de frequentie waarmee deze instrumenten in de structurele ontwikkelingssamenwerking
worden toegepast en de mate waarin deze instrumenten genderspecifiek (gemaakt)
zijn in kaart worden gebracht. Tevens is in dit verband vermeldenswaard de
samenwerking met de Nederlandse Rekenkamer ten behoeve van de versterking
van rekenkamers in een groot aantal Afrikaanse landen.> Na te streven resultaten:• verbeterd gebruik van bestaande instrumenten ter beoordeling van
begrotingsvoorbereiding, uitvoering en verantwoording;• vaststelling van de mate van genderspecificiteit van deze instrumenten.c. Ondersteuning van decentralisatieprocessen en versterking
van lokaal bestuurOm zeker te stellen dat het op macro-niveau geformuleerde armoedebeleid
effectief is, dient dit op decentraal en lokaal niveau eveneens invulling
te krijgen. Nederland stelt zich ook in 2003 ten doel decentralisatieprocessen
te ondersteunen gezien de bijdrage die deze kunnen leveren aan een effectiever
en efficiënter bestuur en derhalve aan een verantwoord armoedebeleid.
Hiervoor is participatie nodig. Nederland richt zich dan ook op versterking
van structuren op het lokale niveau. Activiteiten op het terrein van capaciteitsopbouw
bij zowel de overheid als bij de civil society
zullen in 2003 ondersteund worden. Verwezen moge worden naar de in april 2002
uitgebrachte notitie «Decentralisatie en lokaal bestuur». In 2003
en 2004 zal een evaluatie plaatsvinden van de uitvoering van het decentralisatiebeleid
in Afrikaanse landen. Naar verwachting zal deze evaluatie zich toespitsen
op de vraag in hoeverre decentralisatie heeft bijgedragen aan armoedevermindering,
waarbij ook aandacht zal worden besteed aan de positie van vrouwen.d. Terugdringen van corruptieCorruptie vormt een belangrijke belemmering voor ontwikkeling zowel in
economisch, sociaal als politiek opzicht. In veel ontwikkelingslanden is corruptie
een structureel probleem mede veroorzaakt – naast een aantal institutionele
belemmeringen – door de wijze waarop de sociale en politieke
verhoudingen in deze samenlevingen zijn georganiseerd. Hoewel quick fixes dan ook niet tot de mogelijkheden behoren en resultaten
van de Nederlandse inspanningen op korte termijn niet goed meetbaar zijn,
wijst de praktijk uit dat er bij corruptiebestrijding wel degelijk belangrijke
vooruitgang kan worden geboekt. Nederland stelt zich ten doel, bij voorkeur
in samenwerking met andere donoren, ook in 2003 de strijd tegen corruptie
te ondersteunen door middel van de volgende activiteiten:• het aangaan van de politieke dialoog met de autoriteiten over hun
inzet bij de bestrijding van corruptie (bijvoorbeeld tijdens Consultatieve
Groep bijeenkomsten);• het bijdragen aan capaciteitsopbouw van op dit gebied relevante
instellingen (bijvoorbeeld justitieel apparaat, regelgeving publieke aanbestedingen);• aandacht voor corruptiebestrijding bij alle onderdelen van de bilaterale
samenwerkingsprogramma's.Verder ondersteunt Nederland – als onderdeel van het Utstein actieplan
ter bestrijding van corruptie – met centrale middelen een aantal landenoverstijgende
activiteiten op het gebied van corruptiebestrijding, zoals steun aan Transparency International, de ontwikkeling in nauwe samenwerking
met de Utstein-partners van een Virtual Resource Centre
on Fighting Corruption. In 2003 zal een inventarisatie worden gemaakt
van de wijze waarop het thema corruptie aan de orde komt in de PRSP's van
landen waarmee Nederland een structurele ontwikkelingsrelatie onderhoudt.
Deze zal een indicatie moeten geven van de tot dan geboekte resultaten en
verder te ondernemen acties.> Na te streven resultaten:• geïntensiveerde dialoog met een aantal ontwikkelingssamenwerkingslanden
over bestrijding van corruptie;• versterkte capaciteit op dat gebied in deze landen;• inventarisatie van het thema corruptie in een aantal PRSP's.VredesopbouwBij de Nederlandse inspanningen op het terrein van vredesopbouw gaat het
met name om de ondersteuning van vredesprocessen, de rol van de media hierbij,
civiele controle op de strijdkrachten en demobilisatie en reïntegratieprogramma's.
In tegenstelling tot beleidsartikel 2 betreft het hier financiering lastens
ODA-middelen. Daarnaast zal het streven van de regering naar gender-gelijkheid
worden ingebed in het Nederlandse beleid op het vlak van vredesopbouw. De
VN-Veiligheidsraadsresolutie 1325 biedt ten aanzien van conflict en vredesopbouw
concrete aanknopingspunten voor Nederland om in 2003 zowel in multilateraal
(bijvoorbeeld via UNIFEM) als in bilateraal verband initiatieven te ondersteunen
waarin vrouwen betrokken worden bij vredesopbouw en bij conflictpreventie
en -oplossing.a. Ondersteuning van vredesprocessenWaar mogelijkheden zich voordoen, stelt Nederland zich tot doel in 2003
vredesprocessen te ondersteunen gericht op het komen tot een politiek vergelijk
op basis van representativiteit en inclusiviteit. Het betreft hier steun aan
zowel formele vredesdialogen als aan niet-gouvernementele organisaties, die
aan dit soort processen een bijdrage kunnen leveren. Voorbeelden van beide
benaderingen zijn de Nederlandse bijdragen aan de inter-Congolese dialoog
in het kader van de uitvoering van het Lusaka- akkoord en ondersteuning van
informele vredesprocessen in onder meer Somalië, Rwanda,
Mozambique en Macedonië door middel van financiële steun aan het Wartorn Societies Project. Daarnaast zal Nederland in
2003 meer aandacht schenken aan het bevorderen van de positieve rol die media
bij conflicten kunnen spelen. Vaak kan alleen al het verspreiden van objectieve
feitelijke informatie van groot belang zijn. Een in 2002 uitgevoerde evaluatie
van een aantal door Nederland gefinancierde media-activiteiten zal richting
geven aan vanaf 2003 te financieren media-interventies.> Na te streven resultaten:• ondersteuning van geselecteerde formele en informele vredesdialogen;• versterkte positieve rol van de media bij conflicten.b. Versterken van de civiele controle over de veiligheidssectorBinnen de internationale donorgemeenschap is het inzicht gegroeid dat
de veiligheidssector een (potentieel) cruciale rol kan spelen bij gewelddadige
conflicten. Zoals aangegeven in de notitie «Wederopbouw» (april
2002) dient hervorming van de veiligheidssector onderdeel uit te maken van
ontwikkelingssamenwerking, iets dat tien jaar geleden nog niet goed denkbaar
was. In 2003 zal de Nederlandse aandacht uitgaan naar aspecten van goed bestuur
met betrekking tot de veiligheidssector. Activiteiten zullen zich enerzijds
richten op de bevordering van de transparantie van de defensiebegroting (zie
de begrotingsbeleid-instrumenten) en anderzijds op de ontwikkeling van de
justitiële sector. Deze omvat voor de veiligheidssector relevante onderdelen
als de politie, het gevangeniswezen en het strafrecht (zie onder meer het
Nederlandse programma in Uganda).> Na te streven resultaten:• verhoogde transparantie van de defensiebegroting in enkele structurele
ontwikkelingssamenwerkingslanden;• bijdrage aan de positieve ontwikkeling van voor de veiligheidssector
relevante onderdelen in het kader van de Nederlandse steun aan justitiële
sectorprogramma's.c. Ondersteuning van demobilisatie-programma'sDemobilisatie- en reïntegratie-programma's vormen een essentiële
brug tussen vredesakkoord en normalisering van de samenleving. Gewapende ex-strijders
zijn bij uitstek in staat het vredesproces te ondermijnen. Nederland zal dan
ook in 2003 ruimhartig bijdragen aan deze programma's, met name in Afrika.
Zo zal Nederland de bijdrage voortzetten aan een door de Wereldbank opgezet
meerjarig demobilisatie- en reïntegratie-programma voor de Grote Meren
regio. Mede aan de hand van, door het programma zelf, ontwikkelde prestatie-indicatoren
zal Nederland in nauwe samenwerking met alle betrokkenen de voortgang en mate
van succes gaan monitoren.> Na te streven resultaat:• demobilisatie en reïntegratie door middel van mede door Nederland
gefinancierde programma's.GroeiparagraafBij de uitvoering van het beleid moet aandacht zijn voor monitoren en
evalueren. Het beoordelen van de bijdrage van Nederland aan de voortgang in
complexe veranderingsprocessen op het terrein van mensenrechten,
goed bestuur en vredesopbouw in ontwikkelingslanden blijft uitermate moeilijk.
Voor dergelijke veranderingsprocessen worden in multilateraal kader vooral
op het terrein van goed bestuur indicatoren ontwikkeld. In OESO/DAC-verband
wordt hieraan gewerkt samen met UNDP en de Wereldbank.Voor periodieke prestatiemeting wordt verwezen naar het waarderingssysteem
in beleidsartikel 6.C. Budgettaire gevolgen van het beleid Beleidsartikel 4 Goed bestuur,
mensenrechten en vredesopbouw (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen91 846183 09350 44054 12450 55254 43649 444        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal60 23985 41781 82785 51986 93972 83155 8314.1Centraal programma GMV in ontwikkelingslanden26 16048 21344 66648 75850 87436 96619 9664.2Matra/goed bestuur30 65433 75233 75733 35732 66132 46132 4614.3POBB/MR8846849089089089089084.4Gemeente Initiatieven2 5412 7682 4962 4962 4962 4962 496Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 4 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement3 9554 4114 1324 2504 2074 2594 262–posten6 5467 3016 8407 0346 9637 0497 055–totaal10 50111 71110 97211 28311 16911 30711 317D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 4 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 82 86 87 73 562.Waarvan juridisch verplicht37%3019%165%40% 0% 3.Waarvan complementair noodzakelijk En/of
bestuurlijk gebonden0%00%00%00%00%04.Niet onder 2 en 3 begrepen (eventueel
reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)63%5281%7095%83100%73100%56Totaal100%82100%86100%87100%73100%56E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDaar de thema's goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw dwars door
het Nederlandse buitenlandse en ontwikkelingsbeleid lopen, is niet alleen
een sterke interdepartementale maar ook internationale coördinatie en
samenwerking een belangrijke voorwaarde voor het behalen van resultaat. Met
een aantal bilaterale (onder andere de Utstein-partners) en multilaterale
donoren wordt bij de implementatie van vredesopbouw activiteiten nauw samengewerkt
in het Conflict Prevention and Post Conflict rehabilitation
Network. Ook wordt gewezen op het belangrijke verband tussen dit
beleidsartikel en hoofddoelstelling IV (Duurzame armoedevermindering). Ten
aanzien van de raming geldt dat slechts een deel van de uitgaven voorspelbaar
is. Verder geldt dat het succesvol uitvoeren van het beleid met betrekking
tot vredesopbouw en goed bestuur nauw samenhangt met het politieke en economische
krachtenveld waarin het betreffende land zich bevindt.HOOFDDOELSTELLING III. EUROPESE INTEGRATIEOnder «Europese integratie» wordt hier verstaan het algehele
regeringsbeleid ten aanzien van de integratie en samenwerking zoals deze in
Europa plaatsvindt, met name in de Europese Unie. Het Europese integratieproces
is doel en middel tegelijk. Enerzijds is het zelf een van de (hoofd-)doelstellingen,
anderzijds draagt het ook bij aan de overige (hoofd-)doelstellingen van buitenlands
beleid (behartiging Nederlandse belangen in het buitenland en bevordering
internationale rechtsorde), alsmede aan diverse doelstellingen van binnenlands
beleid.Van 1 november 2003 tot 31 mei 2004 zal Nederland het voorzitterschap
bekleden van de Raad van Europa. De regering zal zich tijdens het voorzitterschap
inzetten voor handhaving en uitbreiding van het acquis, ofwel het normen- en waardenstelsel, van de Raad van Europa. Tevens
streeft zij naar verdere verbetering van het functioneren van het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Het voorjaar van 2003 zal in het teken
staan van de voorbereidingen voor het voorzitterschap van de Raad van Europa.In de Europese Unie (EU) zullen in 2003 de laatste voorbereidingen moeten
plaatsvinden van twee belangrijke gebeurtenissen die in 2004 worden voorzien:
de uitbreiding van de EU en de afsluiting van de Intergouvernementele Conferentie
(IGC) over de toekomst van de Unie. Wat betreft de uitbreiding, streeft de
regering naar tijdige ondertekening en ratificatie van het toetredingsverdrag,
zodanig dat de daarvoor in aanmerking komende landen als lidstaten kunnen
deelnemen aan de verkiezingen van het Europees Parlement in juni 2004. Wat
betreft de toekomst van de Unie, zet de regering in op een succesvolle afsluiting
van de Conventie medio 2003 en een grondige voorbereiding van de IGC die in
2004 zal moeten worden afgesloten.Deze ontwikkelingen zijn voor Nederland van bijzonder belang aangezien
Nederland in de tweede helft van 2004 het voorzitterschap van de EU zal bekleden.
Er is dus gerede kans dat de IGC met een uitgebreide Unie onder Nederlandse
leiding zal worden afgesloten. Meer in algemene zin zullen in 2003 alle organisatorische
voorbereidingen voor het EU-voorzitterschap moeten worden voltooid; het streven
is om medio 2003 de noodzakelijke structuren – zowel per departement
als interdepartementaal – gereed te hebben.Nederland verkeert in de unieke positie dat het, voorafgaand aan het voorzitterschap
van de Raad van Europa en de EU, ook nog het voorzitterschap van de OVSE zal
bekleden (1 januari–31 december 2003). Ofschoon deze organisaties
verschillen qua doelstellingen en lidmaatschap, zal de regering bevorderen
dat haar voorzitterschappen inhoudelijk zoveel mogelijk op elkaar aansluiten.BELEIDSARTIKEL 5 EUROPESE INTEGRATIEA. Algemene beleidsdoelstellingenDe regering heeft ten aanzien van het Europese integratieproces de volgende
algemene doelstellingen:• verdieping van de integratie;• uitbreiding van de Europese Unie (EU);• versterking van het externe beleid van de Unie.Daarnaast bevordert de regering het versterken van het stelsel van normen
en waarden, met name zoals ontwikkeld in de Raad van Europa.Buiten de eigen beleidsagenda in Europa is het Ministerie van Buitenlandse
Zaken ook verantwoordelijk voor de coördinatie van de Nederlandse inbreng
in de Europese besluitvorming. Dit omvat onder andere de interdepartementale
afstemming inzake vraagstukken betreffende de Europese integratie en de instructies
aan de Nederlandse vertegenwoordiging bij de EU. Tevens is het Ministerie
verantwoordelijk voor de coördinatie van de Nederlandse inbreng in juridische
zaken die in Luxemburg en Straatsburg spelen en verzorgt het de procesvoering
terzake. Genoemde coördinatie omvat zowel de beleidsmatige als de juridische
aspecten. De juridische aspecten worden gecoördineerd in de Interdepartementale
Commissie Europees Recht (ICER), terwijl de departementen ondersteuning wordt
geboden door het Expertise Centrum Europees Recht (ECER) dat recent door het
Ministerie is ontwikkeld.Het Nederlandse beleid ten aanzien van de Europese integratie wordt, zoals
gebruikelijk, uitgebreid behandeld in de Staat van de Unie, die gelijktijdig
met deze Memorie van Toelichting aan het Parlement wordt aangeboden.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenDe regering zal in 2003 het beleid voortzetten om de Europese integratie
mede te bevorderen door versterking van de bilaterale relaties met de lidstaten
en kandidaat-lidstaten van de Unie. Zie tevens beleidsartikel 13.Verdieping van de integratieBij verdieping van de integratie beschouwt de regering de volgende onderwerpen
als prioritair:• het toekomstdebat;• de kenniseconomie;• landbouw en visserij;• veiligheid;• milieu en transport.a. Het toekomstdebatDe Europese Conventie zal in de eerste helft van 2003 haar aanbevelingen
voor de toekomstige inrichting van de EU vaststellen. Deze aanbevelingen zullen
een belangrijke rol spelen in de onderhandelingen die de lidstaten daaropvolgend
zullen voeren in het kader van de IGC om de Europese verdragen aan te passen.
Het is van belang dat de Conventie voorstellen doet die op brede steun in
Europa kunnen rekenen, zowel bij de burgers als bij de regeringen en parlementen.
De Nederlandse regering zal dan ook via haar vertegenwoordiger en door directe
bijdragen aan het debat ervoor zorgdragen dat de in haar ogen
belangrijke thema's voldoende aandacht krijgen, zowel in de Conventie als
in nationaal verband. Zo een gedachtewisseling moet ook bijdragen aan de wens
dat nieuwe structuren beter de behoeften en ambities van burgers weerspiegelen
en vertolken. De wens de band tussen de burger en zijn Unie te versterken
moet als een rode draad door de discussie blijven lopen.> Na te streven resultaten:• voldoende aandacht in de Conventie voor democratische legitimiteit,
transparantie, slagvaardigheid, constitutionalisering en een effectief extern
beleid van de EU;• een brede discussie over de toekomst van de Europese Unie in eigen
land, zowel met het parlement als met maatschappelijke organisaties.b. De kenniseconomieMet de Lissabonstrategie, die de Europese Raad maart 2000 heeft vastgesteld,
streeft Europa ernaar om in 2010 de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie
ter wereld te worden. Hierin staan duurzame groei, een grote werkgelegenheid
en een hechte sociale samenhang centraal. De Europese Raad heeft hiertoe een
groot aantal actiepunten opgesteld, o.a. op het gebied van ICT. In dit kader
is het e-Europe actieplan opgesteld dat een belangrijke
bijdrage levert aan het realiseren van de kennismaatschappij. De Europese
Raad toetst elk jaar de voortgang inzake de Lissabonstrategie. Nederland maakt
zich er sterk voor dat de Unie zijn sociaal-economische agenda inclusief de
milieuaspecten nauwgezet en effectief uitvoert. Het kabinet legt daarbij de
nadruk op implementatie: het tijdig nakomen van afspraken, het meten van prestaties,
het vergelijken van het gevoerde beleid dat tot die prestaties leidt en de
openbare beoordeling die daarbij hoort.Het kabinet acht een geïntegreerde aanpak van de drie beleidsvelden
(economisch, sociaal en milieu) in de Lissabonstrategie van groot belang.
De lidstaten moeten ervoor zorgen dat maatregelen op het ene terrein tevens
ten goede komen aan doelstellingen op het andere. Mede op Nederlands initiatief
houdt de Lissabonstrategie sinds de Europese Raad van Stockholm (maart 2001)
expliciet rekening met de gevolgen van de belangrijkste sociaal-economische
ontwikkeling op de lange termijn: de vergrijzing. Zij maakt vergroting van
de productiviteit en de arbeidsparticipatie meer dan ooit van belang. Natuurlijk
blijft een gezond begrotingsbeleid een randvoorwaarde voor een voorspoedige
economische ontwikkeling. Het kabinet blijft dan ook onverminderd voorstander
van het Stabiliteits- en Groeipact: begrotingsdiscipline en schuldreductie.> Na te streven resultaten:• een voorjaars-Europese Raad die voortbouwt op eerdere resultaten
en die de drie beleidsvelden (economisch, sociaal en milieu) geïntegreerd
aanpakt;• een grondig debat in Europees verband over de aanpak van de gevolgen
van de vergrijzing.c. Landbouw en visserijHet kabinet zal in 2003 verder werken aan nieuwe oriëntaties voor
de Europese landbouw in het kader van de mid-term review van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) die in de zomer van
2002 van start is gegaan. Doelstelling van het regeringsbeleid is dat de landbouw
een moderne, marktgerichte bedrijfstak wordt, die minder wordt gestuurd door subsidies, heffingen en regels. Zowel interne als externe factoren
vragen om zo'n verandering: aan de ene kant meer aandacht voor veilig voedsel,
dierenwelzijn en milieu, aan de andere kant de financiële houdbaarheid
van het GLB in het zicht van de uitbreiding van de Unie en de verdere liberalisering
van de internationale landbouwmarkten als gevolg van afspraken in de WTO.
In het algemeen streeft Nederland naar verlaging van de ondersteuning van
de landbouwsector. Bij de herziening van het (interne) Landbouwbeleid zijn
ook de coherentie aspecten met het externe beleid van de Unie van belang.
De uitbreiding van de Unie vormt een extra reden om het huidige beleid aan
te passen: het oude, vooral op de productie gerichte beleid, biedt geen stimulans
voor de noodzakelijke herstructurering van de landbouw in de kandidaat-lidstaten
(zie ook het Interdepartementaal Beleidsonderzoek over de financiering van
het GLB na uitbreiding van de EU, voorjaar 2001). In dit licht zou de Europese
Raad van Kopenhagen (december 2002) concrete afspraken over de toekomst van
het GLB moeten vastleggen. Het kabinet is van mening dat geen uitbreiding
van inkomenssteun naar nieuwe lidstaten dient plaats te vinden. Indien dit
onontkoombaar zou zijn, versterkt dit de noodzaak van versnelde uitfasering
van die steun in de oude lidstaten, waarover besloten zou moeten zijn voordat
de toetreding van nieuwe lidstaten een feit is. De afbouw van inkomenssteun
voor de landbouw in EU-verband moet worden gecombineerd met de uitbreiding
van mogelijkheden om vergoedingen te geven aan boeren die een actieve bijdrage
leveren aan natuur- en landschapsbeheer.Het kabinet zal zich in 2002 en 2003 inzetten voor een hervorming van
het Gemeenschappelijk Visserijbeleid, aan de hand van de uitgangspunten: bevordering
van de ecosysteem benadering en voorzorgsbenadering; stimulering van de marktwerking
in de sector; terugdringing van de subsidiëring in het visserijbeleid,
zowel op nationaal als Europees niveau en bevordering van de coherentie in
het externe EU-visserijbeleid, waarvoor de Commissie in 2002 voorstellen heeft
gedaan. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de EU-wateren, maar ook daarbuiten.
Het kabinet wenst verantwoorde visserijafspraken met landen buiten de EU,
die veelal ontwikkelingslanden zijn. Dergelijke overeenkomsten moeten een
duurzame visstand waarborgen en mogen geen negatieve effecten op de lokale
visserijsector hebben. Op termijn worden alle subsidies, zowel nationaal als
communautair, afgebouwd. Coherentie met het beleid voor ontwikkelingssamenwerking
is een sleutelbegrip.> Na te streven resultaten:• concrete afspraken over de toekomst van het GLB;• verantwoorde en coherente visserijafspraken binnen en buiten de
EU.d. VeiligheidHet actieprogramma van «Tampere» met betrekking tot een gemeenschappelijk
asiel- en migratiebeleid en politie- en justitiesamenwerking heeft niet aan
geldigheid en actualiteit ingeboet. Zo zien de Unie en haar lidstaten zich
nog immer geconfronteerd met stromen asielzoekers en migranten, waarvoor op
nationaal niveau geen toereikende oplossingen kunnen worden gevonden. Nederland
geeft prioriteit aan harmonisatie van het asiel- en migratiebeleid teneinde
meer solidariteit tussen de lidstaten te bewerkstelligen. Voorts wenst Nederland
illegale immigratie te bestrijden door verdere ontwikkeling van het EU-visumbeleid
en een betere samenwerking bij de bescherming aan de grenzen van de Unie.
De Unie moet daarnaast met meer landen van herkomst terug- en overname overeenkomsten sluiten. Tegelijkertijd biedt de Unie hulp bij het
tegengaan van illegale migratie en het verbeteren van levensomstandigheden
van potentiële migranten.Om verder te werken aan de verwezenlijking van één justitiële
ruimte in Europa zal het kabinet zich inzetten voor gemeenschappelijke onderzoeksteams.
Met de oprichting van dergelijke politieteams wordt een betere samenwerking
beoogd tussen lidstaten bij de bestrijding van de grensoverschrijdende misdaad.
Naast intensivering van Europese samenwerking op het gebied van criminaliteitsbestrijding,
wenst het kabinet harmonisatie van straffen op ernstige grensoverschrijdende
delicten, zoals drugshandel, seksuele uitbuiting van kinderen en milieucriminaliteit.De gezamenlijke bestrijding van terrorisme moet in 2003 voor een belangrijk
deel zijn beslag krijgen. Dan moeten de lidstaten verscheidene kaderbesluiten –
genomen na 11 september 2001 – in nationale wetgeving hebben omgezet.
Het kabinet zal zich ervoor inzetten dat ook andere maatregelen ter bestrijding
van het terrorisme, waaronder intensievere samenwerking tussen de Europese
inlichtingen- en veiligheidsdiensten, voluit worden uitgevoerd. In dit verband
moet ook de samenwerking tussen de EU en de VS worden versterkt. Voorts wenst
het kabinet de rol van Europol te versterken en de samenwerking tussen Europol
en Eurojust bij het opsporen van georganiseerde criminaliteit te verbeteren.Nederland blijft aandringen op het verder integreren van de JBZ-component
in het externe beleid van de Unie. Met het oog op de naderende uitbreiding
moet een extra inspanning worden gedaan om de kwaliteit van de rechtsstelsels
in de kandidaat-lidstaten op niveau te brengen.> Na te streven resultaten:• toegenomen aandacht voor de noodzaak van harmonisatie van het asiel-
en migratiebeleid van de lidstaten;• verdere ontwikkeling van het EU-visumbeleid, verbeterde samenwerking
bij grenscontroles en toename van het aantal terug- en overnameovereenkomsten
met derde landen;• oprichting gemeenschappelijke onderzoekteams in het kader van de
bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit;• Europese afspraken over definities van en straffen op drugshandel,
seksuele uitbuiting van kinderen en milieucriminaliteit;• omzetting in de nationale wetgevingen van alle kaderbesluiten en
overige maatregelen die zijn afgesproken in het kader van de strijd tegen
het terrorisme.e. Milieu en transportHet terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen blijft een van de
voornaamste doelstellingen op milieugebied. Naar verwachting zal in de tweede
helft van 2002 het Kyoto Protocol in werking treden. Het kabinet blijft zich
inzetten voor een aanpak waarbij enerzijds een aanzienlijk deel van de emissiereducties
in eigen land worden gerealiseerd en anderzijds optimaal van de mogelijkheden
van het Protocol gebruik wordt gemaakt om de reducties tegen lagere kosten
in het buitenland te realiseren. Tegelijk wordt druk op de VS uitgeoefend
om, desnoods buiten het kader van Kyoto Protocol, de uitstoot van broeikasgassen
in vergelijkbare mate terug te dringen.Voorts blijft het kabinet in EU-kader streven naar voortgang inzake het
chemische stoffenbeleid, verbetering van water- en luchtkwaliteit, verhoging
van de normen op het gebied van externe veiligheid en spoedige totstandkoming
van de richtlijn inzake milieu-aansprakelijkheid, gericht op het voorkomen
en herstellen van milieuschade. Nederland zal zich inzetten voor actieve monitoring
van de afspraken die de kandidaat-lidstaten gemaakt hebben met betrekking
tot de veiligheid van hun kerncentrales.De integrale nota biotechnologie is het uitgangspunt voor het kabinet
bij de beoordeling van de Strategie Biotechnologie die de Europese Commissie
in maart 2002 heeft gepresenteerd. De strategie bevat een gemeenschappelijke
visie gericht op het versterken van de concurrentiepositie van de Europese
biotechnologie-sector binnen maatschappelijke randvoorwaarden, waarbij flink
geïnvesteerd dient te worden in onderzoek, opleiding en kennisuitwisseling.
Op het gebied van de markttoegang van genetisch gemodificeerde levensmiddelen
en diervoeders hecht het kabinet aan de centrale rol voor de Europese Voedselautoriteit,
die een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van mens, dier en milieu
moet waarborgen. Tevens streeft het kabinet naar spoedige ratificatie van
het Bioveiligheidsprotocol (mei 2000) door de overige lidstaten en de EG.Het kabinet zal zich in 2003 inzetten voor een voortvarende behandeling
van het Witboek «Het Europees Vervoersbeleid tot het jaar 2010».
Nederland is voorstander van een heldere doelstelling voor het tot stand brengen
van een duurzaam verkeers- en vervoersysteem. Belangrijke elementen hiervan
zijn de verwachte Commissie voorstellen over transportheffingen waarmee de
kosten van onder andere veiligheid en milieu in de prijs van het vervoer moeten
worden verwerkt. Ook zal de verdere liberalisering van het spoorvervoer gestalte
moeten krijgen. Aandacht zal verder uitgaan naar de transportveiligheid, onder
andere door de oprichting van de European Maritime Safety
Agency (EMSA), mogelijk een vergelijkbaar agentschap voor spoorveiligheid
en de start van de werkzaamheid van de European Air Safety
Agency (EASA). Op luchtvaartgebied zal het kabinet zich inspannen
voor de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees luchtruim (single European sky), dat in 2004 dient te worden gerealiseerd.Het satelliet-navigatiesysteem Galileo bevindt zich in 2003 in de ontwikkelingsfase.
Het kabinet zal de kostenbeheersing centraal stellen, blijven inzetten op
een zo hoog mogelijke particuliere bijdrage en benadrukken dat Galileo een
civiel programma onder civiel beheer is. Tenslotte zal het kabinet hechte
samenwerking tussen het Europese Ruimte-agentschap (ESA) en de EU bevorderen,
gericht op de gezamenlijk overeengekomen Europese ruimtevaartstrategie, waarbij
de eigen verantwoordelijkheden van beide organisaties tot hun recht komen.> Na te streven resultaten:• consensus over de noodzaak van instelling van een energieheffing,
het opzetten van een Europees stelsel voor de handel in emissierechten en
het bereiken van een aanzienlijk percentage energie opgewekt uit hernieuwbare
bronnen;• vergrote aandacht voor de totstandkoming van de richtlijn inzake
milieu-aansprakelijkheid en voor ratificatie van het Bioveiligheidsprotocol
(mei 2000) door de overige lidstaten en de EG;• afronding van de noodzakelijke voorbereidingen voor de totstandkoming
in 2004 van een gemeenschappelijk Europees luchtruim (single European sky).Uitbreiding van de EUOp het gebied van de uitbreiding is 2003 voor de meeste kandidaat-lidstaten
een overgangsjaar, waarin de pre-accessiefase afloopt en daadwerkelijke toetreding
voor 2004 wordt voorbereid. Na afronding van de onderhandelingen zal de aandacht
uitgaan naar de goedkeuringsprocedures in de betrokken parlementen en naar
de verschillende referenda. Tegelijkertijd biedt 2003 de laatste mogelijkheid
voor intensivering en nieuwe accenten in het pre-accessie steunbeleid.Nederland streeft met de Unie naar afronding van de toetredingsonderhandelingen
met de eerste groep toetreders eind 2002. Naar verwachting zal de Europese
Raad van Kopenhagen (december 2002) hiertoe finale besluiten moeten nemen.
Het kabinet streeft ernaar dat deze Raad ook politieke ijkpunten vastlegt
voor de noodzakelijke verdere hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
van de Unie. Vervolgens zal begin 2003 met nieuwe toetreders het toetredingsverdrag
kunnen worden getekend. Het kabinet streeft ernaar om de nationale ratificatieprocedure
vervolgens in 2004 af te ronden. Doel is en blijft immers dat deze toetreders
als lidstaten kunnen deelnemen aan de Europese verkiezingen in 2004.Drie kandidaat-lidstaten zullen in ieder geval niet tot de eerste groep
toetreders behoren: Bulgarije, Roemenië en Turkije. De onderhandelingen
met Bulgarije en Roemenië zullen in 2003 worden voortgezet. Nederland
streeft ernaar dat de Europese Raad van Kopenhagen voor deze landen een herziene
onderhandelingskalender (road map) vastlegt, met
duidelijke en passende einddoelen. Met Turkije wordt nog niet onderhandeld
zolang het land niet voldoet aan de politieke criteria voor lidmaatschap.
Wel is de pre-toetredingsstrategie verder geïntensiveerd. Hier is het
zaak de ontwikkelingen intensief te blijven volgen en te bezien wanneer verdere
stappen richting lidmaatschap op zijn plaats zouden zijn. De Turkse regering
werkt actief aan de uitvoering van het Partnerschap voor Toetreding en het
Nationaal Programma voor de overname van het acquis.
Het land streeft ernaar op zo kort mogelijke termijn aan de politieke Kopenhagen-criteria
te voldoen.Op het moment van toetreding zullen de pre-accessieprogramma's moeten
worden afgerond voor de eerste groep toetreders. Dat betekent voor de EU eerst
een laatste intensivering van de betalingen (tot 2004) gevolgd door geleidelijke
uitfasering (tot 2006). Tegelijkertijd wordt voorzien in extra aandacht voor
de landen die niet tot de eerste groep toetreders zullen behoren. Ook zal
Turkije (met specifieke accenten) in aanmerking komen voor preaccessiesteun
onder een aparte Verordening, zoals het vanaf eind 2000 al in aanmerking kwam
voor Matra en PSO. De intensivering en differentiatie van het Matra-programma,
al naar gelang de behoefte in de ontvangende landen, zal worden voortgezet.
De regering zal bevorderen dat met het bilaterale steuninstrumentarium (Matra
en PSO) zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de (intensivering en uitfasering
van de) communautaire programma's (Phare/Twinning, ISPA, Sapard en Cards),
zoals beschreven in de notitie «Nieuwe Accenten in een groter Europa».
Speciale aandacht zal worden gegeven aan de versterking van het
draagvlak voor de uitbreiding, door voorlichting in het kader van de nieuwe
Matra-faciliteit voor Kleine Plaatselijke Activiteiten (KPA).Het is IOB voornemens het door Nederland gevoerde pre-accessiebeleid in
de komende jaren te laten evalueren op effectiviteit en efficiëntie.Om de voortgang van het proces van institution building in een uitgebreide Unie te verzekeren, zal de regering actief bijdragen
aan de ontwikkeling van «post-accessie» samenwerking. Bestaande
Nederlandse samenwerkingsrelaties, zoals met Polen (Utrecht-Conferenties),
Tsjechië, Hongarije en Slowakije, zullen ook na toetreding worden voortgezet –
indien betrokken landen dat wensen.> Na te streven resultaten:• afronding van de toetredingsonderhandelingen met de eerste groep
toetreders, gevolgd door ondertekening van het toetredingsverdrag;• aanvang en afronding van de nationale ratificatieprocedure van
het toetredingsverdrag;• extra aandacht voor de landen die niet tot de eerste groep van
toetreders zullen behoren;• ontwikkeling van «post-accessie» samenwerking.Versterking van het externe beleid van de Uniea. Ontwikkeling van het extern optreden in het algemeenDe Unie heeft in het externe optreden een toenemende ambitie en effectiviteit.
Bijzondere prioriteit voor de regering in 2003 zullen onder meer zijn de bestrijding
van het terrorisme, de betrekkingen met landen aan de grenzen van de uitgebreide
Unie en duurzame armoedebestrijding. In beleidsartikel 2 is ingegaan op de
beleidsvoornemens ten aanzien van het Europees Veiligheidsen Defensiebeleid
(EVDB), dat bij de versterking van het externe beleid van de Unie een belangrijke
rol speelt.Bij deze uiteenlopende onderwerpen is het van groot belang dat de regering
aandacht blijft vragen voor coherentie in het externe beleid. Een effectief
extern optreden is ook pijleroverstijgend: de regering zal in 2003 de nauwe
samenwerking tussen de Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands
en Veiligheidsbeleid (GBVB) en de Europese Commissie aanmoedigen. Door synergie
na te streven tussen het GBVB/EVDB en andere EU-instrumenten op het gebied
van het externe beleid – zoals de diverse hulpprogramma's (zie ook beleidsartikel
7) en handelspolitiek – kan de effectiviteit van het extern optreden
verder worden versterkt.De prioriteiten van de Unie moeten wel worden omgezet in concrete doelstellingen.
Zo zullen de Gemeenschappelijke Strategieën voor de Middellandse Zee,
Oekraïne en Rusland verder moeten worden geoperationaliseerd door frequenter
gebruik te maken van de mogelijkheid van besluitvorming per gekwalificeerde
meerderheid. De regering zal in dit kader aandringen op concrete uitvoering
van de werkplannen die het voorzitterschap tweejaarlijks opstelt, zoals de
Hoge Vertegenwoordiger voor het GBVB in 2001 in zijn evaluatie van het instrument
GS heeft voorgesteld.Een beperking bij de vertaling van beleid naar concrete uitvoering zijn
evenwel de wensen en prioriteiten van de individuele lidstaten in relatie
tot de beperkte financiële ruimte in Categorie IV (extern beleid) en
V (administratieve uitgaven) van de EU begroting. De regering
zal in 2003 wederom bepleiten dat het jaarlijkse prioriteitendebat van de
Algemene Raad beter aansluit bij de EU-begrotingscyclus en dat de Raad ook
duidelijke posterioriteiten stelt. Nederland meent dat programma's die niet
effectief zijn of aan drastische onderuitputting lijden moeten worden gekort.Nederland zal ook in 2003 aandacht blijven vragen voor de internationale
strijd tegen het terrorisme. In de dialoog tussen de EU en derde landen dient
terrorisme een vaste plaats te krijgen op de agenda. Ook dienen in alle nieuwe
pijleroverstijgende overeenkomsten tussen de EU en derde landen anti-terrorismeclausules
te worden opgenomen. De regering zal de Commissie oproepen om in haar hulpprogramma's
aandacht te besteden aan de implementatie van VN Veiligheidsraadsresolutie
1373.> Na te streven resultaten:• vergrote aandacht van alle betrokken partijen voor de noodzaak
van coherentie tussen de verschillende beleidsterreinen en van een pijleroverstijgende
aanpak;• vergrote aandacht van alle betrokken partijen voor de noodzaak
van concrete uitvoering van de opgestelde werkplannen met duidelijke prioriteiten
en posterioriteiten.b. Relaties met EU en derde landenDe regering zal in 2003 streven naar verdere verdieping en verbreding
van de betrekkingen tussen de uitgebreide Unie en haar (nieuwe) buren. De
uitbreiding van de EU mag niet leiden tot nieuwe barrières tussen de
Unie en de aangrenzende landen in het zuidoosten (de vijf landen in de Westelijke
Balkan), het zuiden (Noord Afrika en het Midden-Oosten) en het oosten (in
het bijzonder Rusland en Oekraïne). In het bijzonder hecht de regering
groot belang aan intensivering van de JBZ-samenwerking aan en voorbij haar
grenzen. Aandachtspunt daarbij is bestrijding van diverse vormen van trafficking (drugs, mensen, wapens, illegale financiën).Westelijke BalkanHet CARDS-programma (zie ook beleidsartikel 7) krijgt een sterkere focus
op institution building en het instrument van
Twinningprojecten zal trapsgewijs worden ingevoerd. De regering streeft ernaar
in 2003 onderhandelingen over een Stabilisatie- en Associatieovereenkomst
te openen met de nieuwe Unie Servië en Montenegro (mits de samenwerking
met het Joegoslavië Tribunaal verbetert), de onderhandelingen met Albanië
af te sluiten en de overeenkomsten met Kroatië en Macedonië te ratificeren.
Nederland zal een actieve inbreng hebben in de EU-politiemissie in Bosnië
(EUPM). Met genoemde maatregelen toont de EU haar blijvende politieke betrokkenheid
bij deze regio.Noord-Afrika en Midden-OostenDe regering zal ijveren voor afsluiting van een associatie-akkoord met
Syrië – het laatste land van de Middellandse Zeeregio zonder akkoord –
in het kader van het Barcelonaproces. Daarnaast zal in de loop van 2002 en
2003 het ratificatieproces van de akkoorden met Egypte, Algerije en Libanon
moeten worden afgerond. In de verschillende fora waarin dit partnerschap wordt
vormgegeven zal de regering de nadruk leggen op mensenrechten, migratie-aangelegenheden,
versterking van het economisch partnerschap, bestrijding van terrorisme en
daar waar mogelijk bijdragen aan een oplossing voor het conflict in het Midden-Oosten.Oost-EuropaDe regering streeft naar voortgang in de toetredingsonderhandelingen van
Rusland en Oekraïne tot de WTO. Ook zal Nederland werken aan vooruitgang
in de onderhandelingen met deze landen over een terug- en overnameovereenkomst.
Nederland zal een pragmatische aanpak van de kwestie Kaliningrad bevorderen,
onder andere op het gebied van personenverkeer waarbij het Schengen-verdrag
richtinggevend zal zijn. Wat betreft Rusland, Oekraïne en Centraal-Azië
zal de regering rechtsstatelijke aspecten en mensenrechten op de agenda blijven
zetten. Samenwerking tussen EU, Raad van Europa en OVSE is hierbij van belang,
mede gelet op de Nederlandse voorzitterschappen van deze organisaties in 2003
en 2004.Transatlantische betrekkingenDe regering zal zich inzetten voor verdere versterking van het strategische
partnerschap tussen de EU en de Verenigde Staten, gericht op bevordering van
de stabiliteit in de wereld en op de behartiging van gemeenschappelijke waarden
en belangen. In dit kader is een belangrijke rol weggelegd voor samenwerking
bij het verloop van de nieuwe WTO-ronde (zie ook beleidsartikel 1). De regering
wenst de transatlantische dialoog een sterker politiek accent te geven, onder
andere door gezamenlijk op te trekken bij de strijd tegen het terrorisme.
Daarnaast geeft de regering in 2003 prioriteit aan samenwerking op de terreinen
van milieu (Kyoto Protocol), Galileo en JBZ.Latijns-Amerika en het Caraïbisch GebiedDe regering zal zich inzetten voor concrete uitwerking van de verdere
samenwerking tussen de twee regio's zoals ingevuld tijdens de tweede EU-LAC
top (mei 2002), met name van de Nederlandse initiatieven met betrekking tot
maritieme samenwerking en samenwerking op het gebied van de sociale zekerheid.
Tevens streeft de regering naar spoedige afsluiting van de onderhandelingen
over handelsliberalisering tussen de EU en de Mercosur.AziëDe EU-inspanningen in Azië zullen zijn gericht op consolidatie van
het nieuw strategisch partnerschap met Azië, zoals de Commissie in 2001
heeft voorgesteld. Een belangrijk deel van de inspanningen, zowel politiek
als financieel, zal gericht zijn op Afghanistan en zijn buurlanden. De regering
zal zich inzetten voor een duidelijke ondersteuning door de EU van het Bonn-proces,
waarbij de voorbereidingen en de follow-up van de Loya Jirga en de overgang
van de interim-administratie naar een stabiele en multi-etnische regering
een belangrijke plaats innemen. Daarnaast zullen veiligheid (ontmijning, demobilisatie
van strijdkrachten) en het tegengaan van de opium-productie belangrijke thema's
zijn waaraan de Unie een bijdrage kan leveren door middel van effectieve politieke
ondersteuning en hulpprogramma's. Voor wat betreft hulp bij de wederopbouw
dringt de regering er binnen de Unie sterk op aan om de financiële middelen
van de EU onder de coördinatie en de vlag van de VN te brengen.Naast Afghanistan zal de regering blijven ijveren voor aandacht binnen
de EU voor ontwikkelingen in Indonesië, Birma, en het Koreaans schiereiland.
Ook de situatie in China zal in de Unie onderwerp van periodiek gesprek moeten
blijven, vanwege de mensenrechten maar ook de uitwerking van de WTO-toetreding.ACS landen in Afrika, het Caraïbisch gebied en de
Stille OceaanDe regering zal constructief maar kritisch bijdragen aan de discussie
over de landen- en regiostrategieën en de nationale en regionale indicatieve
programma's voor de besteding van het 9e Europees Ontwikkelingsfonds. Daarnaast
zal de regering de belangrijke rol blijven steunen die de EU speelt in de
verschillende regionale vredesprocessen in Afrika, onder andere in de Grote
Meren-regio en West-Afrika.De regering blijft in 2003 inzetten op een voortvarend gebruik van de
politieke instrumenten van de Cotonou-overeenkomst ter bevordering van mensenrechten,
democratie, rule of law en goed bestuur en ter
voorkoming van conflicten in de ACS-regio. Het gaat hierbij in eerste instantie
om de algemene politieke dialoog tussen EU en ACS-landen en de voorgeschreven
consultaties in het geval een van beide partners tekortschiet op deze essentiële
en fundamentele elementen van de overeenkomst.> Na te streven resultaat:• ten aanzien van alle regio's zijn er verschillende na te streven
resultaten op de diverse gebieden, waarvoor wordt verwezen naar de Staat van
de Unie 2003–2004.c. EU-ontwikkelingsbeleidOp het gebied van armoedebestrijding blijft Nederland kwaliteitsverbetering
van de EU-ontwikkelingssamenwerking propageren. De regering zal ook in 2003
het belang van de 0.7%-norm in Brussel actief uitdragen en zich, onder andere
met behulp van het smeden van coalities, ervoor inzetten dat de gemaakte afspraken
terzake – zoals de hernieuwde committering tijdens de Financing for Development Conference (maart 2002) ook daadwerkelijk
worden uitgevoerd.Daarnaast zal de regering grote aandacht besteden aan aspecten van coherentie
van ontwikkelingssamenwerking met handel, landbouw, visserij en migratie en
conflictpreventie. Nederland zal de samenwerking met gelijkgezinde overheden
op dit gebied versterken, alsmede met andere EU-lidstaten met het oog op het
bevorderen van coherentieaspecten in het EU-beleid. Daarnaast zal Nederland
de DG Ontwikkeling blijven aanspreken op haar rol als waakhond voor coherentievraagstukken
en insisteren op een bevredigende invulling van het focal
point voor coherentie. De kracht van NGO's om de Brussels beleidsagenda
te beïnvloeden zal beter worden benut.Voor wat betreft de Nederlandse inspanningen ten aanzien van het verbeteren
van de effectiviteit van de EU-hulp kan verwezen worden naar beleidsartikel
7. Sleutelwoorden hierbij zijn steun voor verdere hervormingen en het toezien
op de implementatie van de Algemene Beleidsverklaring van de Europese Hulp
(november 2000).> Na te streven resultaten:• actieve monitoring op naleving van de in Monterrey gemaakte afspraken;• versterkte samenwerking met gelijkgezinde en andere overheden op
het gebied van coherentie teneinde coherentieaspecten beter in te bedden in
het Europese beleid.Raad van EuropaIn november 2003 zal Nederland voor een periode van zes maanden het voorzitterschap
gaan bekleden van de Raad van Europa. De voorbereidingen vinden plaats in
nauw interdepartementaal overleg. Bij de keuze van de tijdens het voorzitterschap
te leggen accenten wordt gekeken naar elementen als de specifieke toegevoegde
waarde van de Raad, het draagvlak in de organisatie en onder de leden, alsmede
de praktische uitvoerbaarheid. Tevens zullen de drie voorzitterschappen van
Nederland in de periode 2003–2004 (respectievelijk OVSE, Raad van Europa
en EU) waar mogelijk in hun samenhang worden bekeken. Een concrete invulling
van het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van Europa zal later worden
bekend gesteld.In dat kader zal de regering in 2003, evenals in voorgaande jaren, nadruk
leggen op handhaving en uitbreiding van het acquis,
ofwel het normen- en waardenstelsel, van de Raad van Europa. Nederland zal
door actieve deelname aan de monitoring-mechanismes van het Comité
van Ministers bevorderen dat recent toegetreden lidstaten voldoen aan het
huidige acquis. Zo zal de regering zich wat betreft
Azerbeidzjan blijven inspannen op het gebied van politieke gevangenen. Voor
wat betreft het in 2002 toegetreden Bosnië-Herzegovina zal de regering
toezien op de naleving van de aangegane post-accessievoorwaarden. Aangezien
bescherming van de rechten van de mens een van de centrale thema's is van
de Raad van Europa zal de regering zich kritisch blijven opstellen ten aanzien
van de ontwikkelingen in Tsjetsjenië. De ontwikkelingen in Servië
en Montenegro (de voormalige FRJ en een volgende potentiële lidstaat
van de Raad van Europa) zullen nauw worden gevolgd, ook al omdat toetreding
tot de Raad van Europa veelal wordt gezien als eerste stap naar verdere integratie
in Europa en toetreding tot de EU.De uitbreiding van het acquis krijgt gestalte
via talrijke activiteiten van werk-, stuur- en rapporteursgroepen in het kader
van de intergouvernementele samenwerking . Deze vindt plaats op een veelvoud
van vakgebieden, zoals volksgezondheid, bio-ethiek, onderwijs, jeugd en welzijn,
sport, milieu en de rechten van de mens. Deze activiteiten hebben tot dusverre
uitgemond in circa 180 verdragen en conventies van de Raad van Europa. De
regering neemt actief deel aan deze discussie. Zo draagt Nederland in een
multidisciplinaire taakgroep bij aan de verdere formulering van de rol van
de Raad van Europa op het gebied van terrorismebestrijding en aan de totstandkoming
van afspraken over onder meer patiëntenrechten en sociale cohesie.De regering zal tevens streven naar verdere verbetering van het functioneren
van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Terugdringing van
de overweldigende werklast, waarvoor in 2002 extra financiële middelen
beschikbaar zijn gesteld, zal mogelijk worden door het aantrekken van extra
personeel (in 2001 werden ruim 30 000 klachten ingediend en werden er
9000 afgehandeld. Op 1 januari 2002 waren er 20 000 klachten aanhangig).
Daarnaast zal Nederland zich beijveren voor aanvaarding door het Comité
van Ministers van de aanbevelingen van de Evaluatiecommissie inzake de verhoging
van de effectiviteit van het Hof, zonder dat dit ten koste gaat van het individuele
klachtrecht. Het betreft aanbevelingen op het gebied van de tenuitvoerlegging
van Hofuitspraken, de financiering van het Hof en aanpassing van de Europese
Conventie voor de Rechten van de Mens zoals versoepeling en stroomlijning
van procedures waardoor de werklast voor de rechters kan worden teruggedrongen. Ook tracht de regering een brug te slaan tussen de rechtspraak
van het Hof van de Europese Unie te Luxemburg en het EHRM te Straatsburg.> Na te streven resultaten:• een geslaagd Nederlands voorzitterschap van de Raad van Europa
in 2003–2004. Onder meer tot uitdrukking komend in het ontstaan van
een discussie in de Raad over integratie en inburgering van minderheden, verhoogde
aandacht voor het thema «grondrechten en multiculturele vraagstukken»,
versterking van de positie van patiënten in de gezondheidszorg en aanvaarding
van sport als middel om met name jongeren sociale vaardigheden, verantwoordelijkheden
en een gezonde levensstijl bij te brengen;• voortdurende aandacht voor handhaving en uitbreiding van het acquis;• verbetering van het functioneren van het EHRM door terugdringing
van de huidige werklast.GroeiparagraafDe verantwoording van het Nederlandse beleid ten aanzien van de Europese
integratie wordt zoals gebruikelijk gekenschetst door het ontbreken van een
directe relatie tussen de middelen en de resultaten. De in Nederland geïnde
Eigen Middelen van de Unie vloeien immers rechtstreeks naar Brussel en worden
eerst daar naar de onderscheidenlijke budgetten gealloceerd.Dat neemt niet weg dat door middel van interne en externe evaluaties inzicht
kan worden verkregen in de mate van effectiviteit van het gevoerde beleid
te Brussel. Het gaat hierbij onder meer om evaluaties van Europese instellingen
als de Commissie en de Europese Rekenkamer. Bij veel programma's wordt bij
instelling al voorzien in een (tussentijdse) evaluatie. In 2003 zal aldus
de mid term review van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
plaatsvinden. In 2003 zal ook het nieuwe Financieel Reglement ingaan, dat
de Commissie handvaten biedt voor een meer gestructureerde prestatiemeting
à la VBTB. Los daarvan zal de regering bij de instellingen van de EU
blijven aandringen op het ontwikkelen van verdere mechanismen en activiteiten
die Nederland en andere lidstaten in staat stellen de resultaten van het optreden
van de EU beter te meten, onder andere teneinde de Commissie décharge
te kunnen verlenen. Tenslotte wordt door rapportage over de jaarlijkse begrotingsprocedure
verantwoording afgelegd over de Nederlandse inbreng bij de aanwending van
de EU middelen, inclusief de Nederlandse afdrachten. Hiervoor wordt verwezen
naar de geannoteerde agenda's en verslagen van de Begrotingsraad.Daarnaast kan met eigen rapportages aan de Tweede Kamer en rapporten van
subsidieontvangers verantwoording worden afgelegd over de overige uitgaven
en ontvangsten in het kader van Europese integratie.C. De budgettaire gevolgen van het beleid Beleidsartikel 5 Europese Integratie
(x EUR1000) 2001200220032004200520062007        Verplichtingen1 701 5085 218 9635 886 0896  617 2936 842 8657 113 1297 256 145Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal1 699 4475 219 9005 888 0896 618 7346 844 8657 115 1297 258 145        5.1 Vierde eigen middel EU1 681 4272 272 8002 786 0273 934 1124 007 5304 138 5414 137 3425.2 BTW-afdrachten–-1 231 0001 301 382765 127794 073820 441843 6565.3Landbouwheffingen–-246 000230 000230 000230 000230 000230 0005.4 Invoerrechten–-1 450 0001 547 0001 666 0001 790 0001 903 0002 024 0005.5 Matra/pre accessie9 94111 85015 42915 24415 01114 89614 8965.6 Raad van Europa7 3387 7827 7827 7827 7827 7827 7825.7 Europese bewustwording741468469469469469469        Ontvangsten102691 690444 250474 000505 000533 250563 500        5.20 Restituties contributie RvE102pmpmpmpmpmpm5.21 Vergoeding voor inning lanbouwheffingen–-101 19057 50057 50057 50057 50057 5005.22 Vergoeding voor inning invoerrechten–-590 500386 750416 500447 500475 750506 000Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 5 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement9 51310 6109 94010 22210 11910 24410 253–posten21 86224 38322 84423 49223 25523 54223 562–totaal31 37634 99332 78433 71533 37433 78633 815D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 5 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 5 888 6 618 6 844 7 115 7 2582.Waarvan juridisch verplicht0%60%20%00%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden100%5 876100%6 601100%6 831100%7 100100%7 2284.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)0%60%150%150%150%30Totaal100%5 888100%6 618100%6 844100%7 115100%7 358E. Veronderstellingen in effectberekening, doelmatigheid
en ramingEuropese integratie is in eerste instantie een politiek proces. Aangezien
hierbij op zowel nationaal als communautair niveau een groot aantal actoren
is betrokken, zijn de resultaten in de regel compromissen, gesloten in een
complex onderhandelingsproces. De doelstellingen waarmee een lidstaat het
onderhandelingsproces ingaat, zijn maar zelden identiek aan de uitkomst daarvan.
De beoordeling van resultaten gaat dan over de marge van aanvaardbaarheid
ten opzichte van de eerder geformuleerde doelstelling. Dit is veelal een politieke
toetsing, meer dan een feitelijke vaststelling.Een evaluatie van de effectiviteit en doelmatigheid van het beleid en
de Nederlandse inzet moet ook rekening houden met de nieuwe methode van open
coördinatie, waarbij lidstaten gezamenlijke uitdagingen en doelstellingen
identificeren maar een ruime marge krijgen voor het nationale beleid. Meetpunten
kunnen worden vastgesteld en de gegevens van het best presterende land binnen
of buiten de EU- worden beschouwd als de referentiewaarden (benchmarking). De overige landen stellen zich ten doel deze waarden
te evenaren. Door regelmatig gegevens uit te wisselen, van elkaar te leren (best practices) en elkaar de maat te nemen (peer pressure) kan het beleid van de afzonderlijke lidstaten convergeren.
In het kader van de Lissabonstrategie (zie hierboven) zijn zelfs formele streefcijfers
tot stand gekomen. Hier kan wel worden bepaald of de doelstellingen zijn gehaald,
zij het dat dit Europese doelstellingen zijn.HOOFDDOELSTELLING IV. DUURZAME ARMOEDEVERMINDERINGDuurzame armoedevermindering is de centrale doelstelling van het Nederlandse
ontwikkelingsbeleid. Over armoedevermindering bestaat internationaal een grote
mate van consensus. Dat heeft geresulteerd in een concrete invulling in de
vorm van acht Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen (Millennium Development Goals – MDG's). Die doelstellingen vormen
het richtsnoer voor de uitvoering van de Millenniumverklaring van de VN, waarvoor
de gehele mondiale gemeenschap verantwoordelijkheid heeft genomen. Ook voor
het Nederlandse beleid gericht op duurzame armoedevermindering vormen de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen
het voornaamste richtpunt. De eerste van die doelstellingen is het halveren
van het percentage armen in de periode tot 2015. In de MDG's zijn de zogenoemde
zeven pledges opgenomen die in de toelichting
op de begroting van 2002 werden genoemd. Niet opgenomen zijn de pledges over reproductieve gezondheidszorg. Deze doelstellingen,
die al op de bevolkingsconferentie in Caïro in 1995 zijn vastgelegd,
blijven echter nadrukkelijk deel uitmaken van de uitgangspunten voor het Nederlandse
beleid.Voorts hanteert Nederland als uitvloeisel van de UNCED-conferentie in
Rio de Janeiro (1992) een doelstelling om 0,1% BNP uit te geven aan internationaal
natuur- en milieubeleid. Daarbinnen valt de doelstelling zoals aanvaard in
het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud om EUR 68 miljoen uit te geven
aan internationaal bossenbeleid, waarvan minstens een derde, EUR 23 miljoen,
voor activiteiten gericht op het tropisch regenwoud.Voor het meten van de jaarlijkse vooruitgang in het bereiken van de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen
hanteren de betrokken internationale instellingen een set van ontwikkelingsindicatoren.
Het beeld dat naar voren komt is dat er weliswaar vooruitgang wordt geboekt
maar dat een versnelling van het proces absoluut noodzakelijk is om de doelstellingen
in 2015 daadwerkelijk te realiseren. Vooral in Afrika schiet de huidige trend
tekort. Die versnelling is alleen haalbaar in een gezamenlijke internationale
aanpak op basis van een samenhangend beleid. Verhoging van de omvang en kwaliteit
van de ontwikkelingshulp staat in een dergelijke strategie centraal. Als alle
rijke landen invulling zouden geven aan de toezegging tenminste 0,7 procent
van hun BNP voor effectieve hulp ter beschikking te stellen zou de financiering
van de MDG's geen probleem opleveren. De door Nederland geïnitieerde
campagne om dit te bewerkstelligen zal in 2003 worden voortgezet.Nederland heeft er nadrukkelijk voor gekozen de eigen hulpbijdrage in
een dergelijk internationaal kader te plaatsen. Dat betekent dat de MDG's
op het niveau van afzonderlijke ontwikkelingslanden worden vertaald in landenspecifieke
armoedebestrijdingsstrategieën waaraan de internationale hulp, waaronder
de Nederlandse, wordt gekoppeld. Zowel het ontwikkelingsland als het donorland
wordt zo gebonden in een partnerschap op basis van wederzijdse verplichtingen.Voor een effectief op armoedevermindering gericht beleid is een heldere
analyse nodig van de processen die armoede veroorzaken en in stand houden.
Armoede is niet alleen een gebrek aan voedsel of andere materiële zaken.
Armoede is ook een staat van machteloosheid en kwetsbaarheid.De combinatie van factoren die armoede bepalen verschilt per land en deanalyse zal dan ook zo veel mogelijk ter plekke gemaakt moeten worden
onder verantwoordelijkheid van de desbetreffende regering.Armoede komt tot uitdrukking in de leefomstandigheden van individuen,
families en gemeenschappen. Die situatie van de armen zelf, op micro-niveau,
blijft het uitgangspunt van armoedebestrijding. Hun situatie moet vervolgens
worden gerelateerd aan belemmeringen en kansen op het hogere macro-niveau:
nationaal en in toenemende mate ook internationaal. Effectieve armoedebestrijding
houdt in dat actie wordt ondernomen op het niveau waar de complexe keten van
oorzaken begint en waar ingrijpen de meeste vruchten afwerpt. Cruciaal is
dat bij de bepaling van het beleid op alle niveaus, of het nu gaat om macro-economisch
beleid of maatregelen op sectorniveau, de gevolgen voor de armen centraal
staan.Deze analyse weerspiegelt zich direct in de hoofdpunten van het Nederlandse
beleid. Kernbegrippen als coherentie en ownership
staan daarin voorop. Coherentie omdat armoede alleen succesvol bestreden kan
worden als alle oorzaken op alle niveaus geïntegreerd aangepakt worden.
Die behoefte aan samenhang begint binnen de Nederlandse beleidsvorming. De
gestarte verdiepingsslag waarbij de relatie tussen armoedevermindering en
de overige hoofddoelstellingen van het buitenlands beleid in kaart wordt gebracht
zal in 2003 worden voortgezet. Dat geldt ook voor het aanbrengen van een sterkere
armoedefocus in het perso- neelsbeleid door het geven van gerichte training
en opleiding en afstemming in de functieprofielen. Daarnaast zal meer menskracht
worden ingezet op het beter afstemmen van beleid dat van invloed is op de
situatie van de armen. De in 2002 opgerichte Coherentie Eenheid speelt daarin
een centrale rol. Dat zal er toe moeten leiden dat bij beleidsbeslissingen
de gevolgen voor het realiseren van de armoededoelstelling in de afweging
worden betrokken.Het beginsel ownership is een belangrijk uitgangspunt
van het Nederlands ontwikkelingsbeleid. Een armoedebestrijdingsstrategie moet
in het betrokken land zelf breed gedragen worden. De regievoering door het
ontvangende land stelt het kader waarbinnen Nederland en andere donoren als
partners opereren. De totstandkoming van de strategie dient zo veel mogelijk
te zijn gebaseerd op een breed gedragen proces, waarin parlement, civil society en nadrukkelijk ook de armen zelf kunnen
participeren. In de armste landen waarop de Nederlandse steun zich richt krijgt
deze aanpak zijn beslag in zogeheten Poverty Reduction
Strategy Papers (PRSPs). Nederland zal in 2003 dit PRSP-proces actief
blijven ondersteunen. Door overheden en maatschappelijke organisaties in de
betrokken landen te helpen om het participatieve karakter van het proces te
versterken. Door als partner in dat proces de dialoog over samenwerking aan
te gaan. Door de eigen bilaterale hulpprogramma's volledig in te passen in
de nationale strategie. En tenslotte door andere donoren en de internationale
hulpinstellingen er toe te bewegen eveneens prioriteit te geven aan een gecoördineerde
en adequate financiering van de PRSPs.In de praktijk worden de Nederlandse middelen ingezet via een veelheid
van hulpkanalen waarbij in grote lijnen onderscheid wordt gemaakt tussen bilaterale
samenwerking van overheid tot overheid, multilateraal via internationale organisaties
en particuliere hulp via maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven.
Elk van die kanalen heeft zijn eigen sterke punten waarvan in een samenhangende
inzet gebruik gemaakt wordt. Bij die kanaalkeuze vormen kwaliteit en effectiviteit
ook in 2003 de harde criteria.Bij bilaterale samenwerking komt dit tot uitdrukking in de landenselectie,
met nadruk op de armste landen, het leveren van maatwerk per land, het volgen
van een sectorale benadering en een actieve rol in PRSP-processen. De meeste
hulp gaat naar arme landen met een redelijke beleidsomgeving en bestuur. Bij
het multilaterale kanaal staat beleidsbeïnvloeding voorop, waarbij het
steunen van afzonderlijke organisaties nadrukkelijk gekoppeld is aan een kritische
en systematische beoordeling van de effectiviteit van hun activiteiten. Hulp
wordt uitdrukkelijk niet alleen op overheden gericht maar ook op het ondersteunen
van een sterke civil society en het ruimte bieden
aan particulier initiatief.De inzet van middelen wordt beoordeeld op basis van de effectiviteit in
termen van duurzame armoedevermindering. Dat veronderstelt dat resultaten
ook daadwerkelijk getoetst worden via monitoring en evaluatie. Voortgang in
het bereiken van de MDG's vormt daarbij de uiteindelijke toetssteen voor succes.
Door de complexe praktijk van de beleidsuitvoering in de armste landen zal
voortgang slechts geleidelijk kunnen plaatsvinden. Gezien het geaggregeerde
en lange termijn karakter van deze doelstellingen zullen daarnaast ook op
lagere niveaus doelstellingen worden gehanteerd. Zo zullen op het landenniveau
iedere PRSP en elke daarvan afgeleide sectorstrategie concrete doelstellingen
bevatten in welk kader het resultaat van de Nederlandse steunverlening kan
worden geplaatst. Daarvan afgeleid zal Nederland zelf een waarderingssysteem
voor de eigen activiteiten en sectoren hanteren dat in 2003 operationeel zal
zijn.BELEIDSARTIKEL 6 BILATERALE ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGA. Algemene beleidsdoelstellingAls richtsnoer voor de bilaterale samenwerking gelden de acht Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen
(Millennium Development Goals – MDG's) en
de doelstelling over reproductieve rechten. Nederland streeft naar een zo
effectief mogelijke bijdrage aan armoedevermindering. Daartoe werkt Nederland
in een beperkt aantal landen. In navolging van de DAC Guidelines
on Poverty worden meerdere dimensies onderkend, zoals economische,
sociale en maatschappelijke dimensies. Sleutelwoorden in het beleid waarbinnen
de MDG's en DAC-dimensies geplaatst worden, zijn ownership, coherentie en global governance. Waar
mogelijk wordt aangesloten bij het Poverty Reduction Strategy (PRS)-proces.Beleidsmatig wordt gewerkt van overheid tot overheid in een langdurige
structurele samenwerkingsrelatie met negentien ontwikkelingslanden, in samenwerking
met andere donoren. De hulp vindt plaats via een sectorale benadering en waar
mogelijk met macrohulp. Voor de uitvoering kunnen alle kanalen worden gebruikt.
In de themalanden richt de relatie zich op een beperkter samenwerkingsverband
ten aanzien van respectievelijk milieu en goed bestuur. Betrokkenheid van
het maatschappelijk middenveld, inclusief de particuliere sector, is een belangrijk
uitgangspunt bij zowel beleidsvorming als uitvoering van de hulp.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenEffectieve samenwerking van overheid tot overheid vergt een beleidsomgeving
gericht op armoedevermindering, een krachtig bestuurlijk apparaat en de participatie
van het maatschappelijk middenveld. Het aantal landen waarmee een bilaterale
ontwikkelingsrelatie wordt onderhouden en de manier van werken dient gebaseerd
te zijn op een realistische inschatting van de Nederlandse capaciteit, zowel
in geld als in menskracht. Dit dwingt tot een strategische inzet van middelen
en instrumenten gericht op maximale effectiviteit van armoedevermindering.
In dat kader zijn voor 2003 de volgende geoperationaliseerde doelstellingen
in het bijzonder van belang:1. Concentratie van de structurele bilaterale hulp op een beperkt aantal
arme ontwikkelingslanden waar kwaliteit van bestuur en beleid voldoende waarborgen
biedt voor uitvoering van een armoedestrategie. Alsmede de samenwerking met
een beperkt aantal landen inzake de thema's milieu en goed bestuur.2. Versterking van de kennis over institutionele capaciteit van de ontvangende
landen, op grond waarvan de optimale mix van instrumenten en kanalen in de
bilaterale ontwikkelingsrelatie beter kan worden bepaald. Overeenkomstig het
geaccordeerde beleidskader voor technische assistentie zal de nadruk op transformatie
en het begeleiden van veranderingsprocessen richting bestuurlijke hervorming
komen te liggen.3. Bevordering van donorcoördinatie en harmonisatie van procedures.4. Waar mogelijk verhoging van het aandeel programmahulp in de fbilaterale
hulp, zowel in de vorm van sectorale programmahulp als in de vorm van algemene
macrosteun ingebed in PRSP-processen.5. Bevordering van beleidscoherentie door het vroegtijdig signaleren van
mogelijke coherentiekwesties en het werken aan oplossingen in nauw overleg
met betrokken ontwikkelingslanden.6. Verhoging van de kwaliteit van de bilaterale hulp door versterking
van de prestatiemeting en intensieve monitoring door middel van een waarderingssysteem.1. Concentratie van de structurele bilaterale hulp op
een beperkt aantal landen, kwaliteit en opbouw van de beleidsomgeving en brede
samenwerkingDe afgelopen jaren is de bilaterale ontwikkelingssamenwerking fundamenteel
veranderd. Zo is ter vergroting van de effectiviteit gekozen voor concentratie
van de bilaterale hulp op een beperkt aantal landen met redelijk beleid en
bestuur. Daarnaast wordt met een aantal landen samengewerkt op het thema milieu
en/of goed bestuur en bestaat er voor een aantal andere landen de mogelijkheid
voor samenwerking op het gebied van het bedrijfsleven (zie ook beleidsartikel
12).Landen die zijn geselecteerd voor een structurele bilaterale relatie kunnen
in beginsel alle soorten hulp ontvangen. De aard en samenstelling van het
bilaterale programma worden bepaald door factoren zoals de vraag van het ontvangende
land, de taakverdeling met de overige donoren, kwaliteit van de armoedestrategie
(zo mogelijk in de vorm van een PRSP), absorptiecapaciteit, schuldensituatie
en institutionele capaciteit. In de betrokken landen wordt onder leiding van
het ontvangende land (ownership) en rekening houdend
met lokale bestuurlijke en beleidsmatige omgevingsvariabelen, een landenspecifieke
aanpak gevolgd teneinde tot effectieve armoedebestrijding te komen. De doelstellingen
van het programma worden bepaald door het land zelf in de vorm van een landenspecifieke
vertaling van de internationaal aanvaarde ontwikkelingsdoelstellingen.AIDS en ontwikkelingDe HIV/AIDS epidemie heeft zeer ernstige gevolgen voor de economische
ontwikkeling van landen, basis sociale voorzieningen, goed bestuur en de sociale
en fysieke zekerheid van arme mensen. De epidemie beïnvloedt gender-verhoudingen,
familieverbanden, huishoudvoedselzekerheid, de gezondheid-, onderwijs-, en
industriesector, landbouwsystemen, de bevolkingsopbouw van een land en de
nationale economische productie. Door de HIV/AIDS epidemie dreigen steeds
meer Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara de basis voor effectieve ontwikkeling
te verliezen.De bestrijding van het ontwikkelingsprobleem AIDS heeft een hoge prioriteit
binnen het OS-beleid. Vanuit een multi-sectorale benadering wordt de verdere
verspreiding van HIV/AIDS verminderd en de nadelige gevolgen van de epidemie
tegengegaan. Het vergroten van de betrokkenheid van politieke leiders, het
stimuleren van samenwerking tussen de publieke en de particuliere sector,
toezien op het naleven van de mensenrechten van getroffenen, aandacht voor
kwetsbare groepen en «People Living with HIV/AIDS» (PLWHA) en vasthouden aan het continuüm van preventie, zorg,
ondersteuning en behandeling vormen de rode draad in de strategie.Met dit beleid draagt Nederland bij aan het bereiken van de Millennium-ontwikkelingsdoelstelling
over AIDS en aan de uitvoering van de Declaration of Commitment-global
crisis-global action van de Verenigde Naties.Milieu en gender zijn twee thema's die dwarsdoorsnijdend zijn. Instrumenten
op het gebied van milieu zijn de Rio-milieuverdragen, die de aanpak van wereldwijde
lange termijn milieuproblemen tot doel hebben. Er wordt steun gegeven bij
het integreren van milieubeleid in het PRSP. Daarnaast hebben veel landen
nationale uitvoeringsprogramma's voor de Rio-verdragen ontwikkeld waar Nederland
bij aansluit. Zo zal Nederland zich bijvoorbeeld inzetten om het werkprogramma,
zoals dit is overeengekomen tijdens de zesde Conferentie van Partijen van
het Biodiversiteitsverdrag (Den Haag, april 2002), uit te voeren. Ook maakt
een Nederlandse bijdrage aan het Verdrag ter bestrijding van Verwoestijning
het mogelijk bodemdegradatie tegen te gaan door het implementeren van de National Action Programme.Programma's voor duurzame ontwikkeling worden in samenhang met klimaatverandering,
afname van biodiversiteit en landdegradatie aangepakt. Het Ministerie verleent
hierbij steun aan de ambassades om de internationale afspraken te vertalen
naar bilateraal beleid en om anderzijds de lessen vanuit de bilaterale samenwerking
terug te koppelen naar de discussie in de internationale fora. Voor alle duidelijkheid
geldt dat milieu in alle sectoren belangrijk is, waarbij activiteiten geen
negatief milieu effect mogen hebben en ecologisch duurzaam dienen te zijn.
Op verzoek levert Nederland via de commissie MER-expertise voor de uitvoering
van milieu-effectrapportages bij grootschalige interventies.Ter uitvoering van het Kabinetsstandpunt «Gender Mainstreaming»
wordt gender-gelijkheid verder ingebed in het armoedeverminderingsbeleid.
Uitgangspunt daarbij is dat ongelijkheid tussen mannen en vrouwen duurzame
ontwikkeling in ontwikkelingslanden belemmert. De MDG's gaan expliciet in
op gelijke rechten, kansen en toegang voor vrouwen tot natuurlijke hulpbronnen
en publieke en particuliere diensten. Daarom is het van groot belang dat PRSP's
en sectorale programma's worden opgesteld met als oogmerk het bereiken van
positieve effecten voor vrouwen en gender-gelijkheid. Deze impact wordt zichtbaar
wanneer instrumenten als Poverty en Social Impact Analyses
en Public Expenditure Reviews gender-specifiek zijn. Nederland zal
zich ervoor inspannen om de effecten van armoedebestrijding en gender-gelijkheid
hierdoor beter zichtbaar te maken. Daartoe zal het instrument van gender-budgettering
samen met andere donoren en counterparts verder worden ontwikkeld. Beoogd
resultaat is dat meer gebruik wordt gemaakt van instrumenten voor gender-impactanalyse
in de structurele samenwerkingslanden en dat de vrouwenorganisaties meer in
staat zijn bij hun regeringen aan te dringen op gebruik daarvan ter analyse
van de openbare financiën. Verder zullen zogenaamde «best practices» op het gebied van gender en PRSP's/Sectorale
Benadering van ambassades worden gedocumenteerd en uitgewisseld. De vorig
jaar gepubliceerde Guiding Principles on Gender Equality
in Sector Wide Approaches zullen onder auspiciën van de DAC
met een aantal partnerlanden worden besproken in workshops. Nederland zal
hieraan actief bijdragen. Gender-deskundigheid op de posten in de samenwerkingslanden
blijft gehandhaafd waarbij meer aandacht zal worden besteed aan de themalanden,
zodat ook daar de gender-deskundigheid op ambassades wordt versterkt. Gender-trainingen
zullen worden voortgezet en zijn vooral gericht op ambassadepersoneel dat
betrokken is bij ontwikkelingssamenwerking. Daarbij zal aandacht worden besteed
aan de relatie tussen armoedebestrijding, gender-gelijkheid en goed bestuur.
Het Vrouwenfonds blijft beschikbaar voor financiering van innovatieve en katalyserende
activiteiten met als doel bevordering van gender mainstreaming en versterking
van lokale en nationale vrouwenorganisaties in DAC-landen. Verwacht
resultaat is dat in de sectorale benadering meer aandacht komt voor gender-impact
en vrouwen worden ondersteund bij het agenderen van gender-gelijkheid in de
politiek en het bestuur in hun land.ONDERWIJS EN GENDERDe Millennium Development Goals bevatten twee
doelstellingen die afgeleid zijn van de afspraken gemaakt in Dakar in 2000
en die ingaan op basisonderwijs:• Basic education voor iedereen. In 2015
moeten alle kinderen, waar ook ter wereld, jongens en meisjes, in staat zijn
het basisonderwijs te volgen en af te maken.• Gender-gelijkheid bevorderen en vrouwen weerbaarder maken. Gender-verschillen
in basis en voortgezet onderwijs uitbannen in 2005 en op alle andere niveaus
niet later dan 2015.Het Nederlandse beleid heeft zowel sociale rechtvaardigheid door het bevorderen
van gelijke kansen voor met name kansarme bevolkingsgroepen om deel te nemen
aan onderwijs, als het terugdringen van de gender-ongelijkheid in de deelname
aan het onderwijs en het bevorderen van rechtvaardige gender-verhoudingen
in de maatschappij hoog op de agenda staan.In diverse landen zijn reeds positieve resultaten geboekt. In India gingen
veel meisjes, vooral op het platteland, niet naar school, omdat ze voor hun
broers en zussen moeten zorgen, verantwoordelijk zijn voor het huishouden
of op jonge leeftijd trouwen. Het District Primary Education
Programme (DPEP) wordt uitgevoerd in 237 districten (van een totaal
van 580) in 18 deelstaten. Het programma richt zich vooral op scholen in de
armere regio's en is actief in de districten waar de meeste vrouwelijke analfabeten
te vinden zijn. Een van de activiteiten van het DPEP richt zich op het stimuleren
van meisjes om naar school te gaan. Hiervoor nemen gemeenschapsleiders de
verantwoordelijkheid op zich om de gemeenschap er van te overtuigen dat het
belangrijk is dat kinderen (en vooral meisjes) naar school toe gaan. Er gaan
nu veel meer meisjes naar school, mede doordat de school dichter bij de gemeenschap
staat. De Indiase overheid heeft zich ten doel gesteld alles sociale verschillen
in het onderwijs, waaronder gender-ongelijkheid, in 2007 te hebben overbrugd.In Jemen is er een groot verschil tussen het aantal meisjes en het aantal
jongens dat naar school gaat. De overheid geeft aan onderwijs voor meisjes
veel prioriteit. Hierdoor stijgt het aantal meisjes dat naar school gaat nu
sneller dan het aantal jongens, vooral in rurale gebieden, waar de achterstand
het grootst was. De opvattingen van de ouders ten aanzien van onderwijs voor
hun dochters wordt langzamerhand steeds positiever. De Nederlandse bijdrage
aan de onderwijssector is specifiek gericht op meisjes en het verkleinen van
de gender-kloof.In Bolivia is binnen de onderwijshervorming gender een van de specifieke
aandachtspunten. Er wordt niet alleen aandacht besteed aan het verhogen van
het aantal meisjes dat naar school gaat, maar ook aan gender mainstreaming in het curriculum en in de opleiding van leerkrachten.
Hierdoor wordt het onderwijs relevanter, ook voor meisjes, en zijn leerkrachten
zich bewuster van bestaande gender-ongelijkheden in het onderwijs en de samenleving
in zijn geheel. Er gaan nu bijna net zo veel meisjes als jongens naar school
en de schooluitval van meisjes neemt ook af. Nederland heeft bijgedragen aan
het versterken van de institutionele capaciteit van het Ministerie van Onderwijs
op het gebied van gender mainstreaming door het inzetten van technische assistentie.Ondanks al deze positieve resultaten zal gender-gelijkheid in onderwijs
een aandachtspunt blijven. Een recente Wereld Bank studie geeft aan dat behalen
van de Millennium-ontwikkelingsdoelstelling op het gebied van gender-gelijkheid
in 2005 in onderwijs met name in Sub Sahara Afrika onwaarschijnlijk is. Het
expliciet maken van de maatregelen die getroffen worden in de 19+3 landen
om tot gender-gelijkheid in onderwijs te komen is derhalve nog steeds noodzakelijk.In de volgende tabel zijn de landenallocaties opgenomen voor de negentien
(+ drie) landen voor 2003. Hierin is alle hulp onder beleidsartikel 6 aan
deze landen opgenomen. Deze omvat steun aan de concentratiesectoren, macro-economische
steun, hulpprogramma's in de dwarsdoorsnijdende thema's en ondersteuning die
wordt gegeven in het kader van het exitprogramma in de afbouwsectoren. De
allocaties voor 2003 zijn interne planningen grotendeels gebaseerd op behoefte-
en prestatiecriteria.Verdeling landenallocatie structurele
hulp landen over gekozen sectoren in 2003 (in EUR) (Macrosteun onder voorbehoud)BangladeshGezondheid10 800 000Onderwijs10 800 000Rurale
Elektrificatie11 700 000Water/beheer13 500 000Sector
doorsnijdende progr. 4 250 700Macrosteun6 217 000Totaal57 267 700BeninNog geen sectorkeuze2 700 000Macrosteun9 147 000Totaal11 847 000BoliviaProductieve Rurale Ontwikkeling6 300 000Onderwijs8 338 500Decentralisatie
en Institutionele Ontwikkeling2 970 000Sector
doorsnijdende progr.1 800 000Exit1 542 600Macrosteun12 570 000Totaal33 521 100Burkina FasoRurale Ontwikkeling7 200 000Onderwijs5 490 000Gezondheid
en AIDS bestrijding3 600 000Sector doorsnijdende
progr.945 000Macrosteun10 346 000Totaal27 581 000Eritreanog geen sectorkeuze9 850 500Totaal9 850 500EthiopiëGezondheidszorg9 000 000Onderwijs4 500 000Voedselzekerheid3 600 000Sector
doorsnijdende progr.2 790 000Exit1 800 000Macrosteun2 677 000Totaal24 367 000GhanaMilieu4 207 500Gezondheidszorg17 280 000Sector
doorsnijdende progr.204 300Macrosteun11 208 000Totaal32 899 800 IndiaAndra PradeshStedelijk
milieu8 100 000Onderwijs0Rurale
ontwikkeling8 580 600GujaratMentale
gezondheidszorg450 000Geïntegreerd waterbeheer9 255 600Onderwijs22 973 400Exit
(Gujarat)2 620 800KeralaLokaal
Bestuur585 000Geïntegreerd waterbeheer3 062 700NationaalSectordoorsnijdend progr.3 942000Exit8 198 100Macrosteun45 000 000Totaal112 768 200JemenLandbouw5 400 000Onderwijs16 200 000Gezondheid6 120 000Water5 400 000Sector
doorsnijdende progr.5 760 000Macrosteun7 124 000Totaal46 004 000MacedoniëRurale Ontwikkeling2 250 000Onderwijs4 140 000Openbare
Financiën4 410 000Sector doorsnijdende
progr. 13 500 000Macrosteun18 000 000Totaal42 300 000MaliGezondheidszorg3 780 000Onderwijs9 384 300Plattelandsontwikkeling7 623 000Sector
doorsnijdende progr.219 600Macrosteun12 297 000Totaal33 303 900MozambiqueOnderwijs5 130 000Gezondheidszorg5 040 000Water
en sanitatie3 330 000Milieu4 140 000Sector
doorsnijdende progr.3 600 000Exit0Macrosteun19 300 000Totaal40 540 000NicaraguaProductieve Rurale Ontw.3 150 000Micro-
en Kleinbedrijf1 620 000Gezondheidszorg2 070 000Sector
doorsnijdende progr.2 961 900Macrosteun7 261 000Totaal17 062 900 RwandaNog
geen sectorkeuzeTotaal16 335 000Sri LankaPlattelandsontwikkeling1 746 000Milieu3 757 500Relief/Rehabilitation
& Reconcilation5 143 500Sector doorsnijdende
progr.135 000Totaal10 782000TanzaniaParticuliere sector ihb MKB4 500 000Onderwijs27 900 000Lokaal
Bestuur7 920 000Gezondheid/drinkwater10 286 100Sector
doorsnijdende progr.2 144 700Exit741 600Macrosteun17 788 000Totaal71 280 400UgandaJuridische Sector450 000Onderwijs16 380 000Lokaal
Bestuur6 750 000Sector doorsnijdende progr.4 194 000Macrosteun17 500 000Totaal45 274 000VietnamGezondheid4 050 000Milieu/bossen
&biodiversiteit5 040 000Waterbeheer en
-transport4 050 000Sector doorsnijdende progr.3 849 300Macrosteun10 165 000Totaal27 154 300 ZambiaOnderwijs8 140 500Gezondheidszorg11 205 000Economische
Ontwikkeling3 859 200Sector doorsnijdende progr.1 869 300Macrosteun2 859 000Totaal27 933 000EgypteWatermanagement6 313 500Drinkwater/sanitatie2 025 000Sector
doorsnijdende progr.1 300 500Exit3 430 800Marcosteun4 084 000Totaal17 153 800IndonesiëCommunity Recovery10 440 000Goed
Bestuur7 464 600Onderwijs30 600 000Water5 202000Sector
doorsnijdende prog7 065 000Exit900 000Totaal61 671 600Zuid-AfrikaOnderwijs6 607 800Jeugd4 669 200Lokaal
Bestuur3 378 600Justitie5 303 700Sector
doorsnijdende progr.256 500Totaal20 215 800ThemalandenLanden die op een themalijst voorkomen ontvangen hulp die is afgestemd
op dat specifieke thema. Ook in de themalanden wordt het instrumentarium zo
veel mogelijk op de landenspecifieke situatie en doelstellingen afgestemd
en worden waar mogelijk de principes van de sectorale benadering gevolgd.Met dertien landen bestaat een thematische samenwerkingsrelatie op het
gebied van milieu waar een sectoraal milieuprogramma wordt opgezet: Brazilië,
China, Colombia, Ecuador, Filippijnen, Guatemala, Kaapverdië, Mongolië,
Nepal, Pakistan, Peru, Senegal en Bhutan. De landen met een milieuprogramma
worden ondersteund vanuit het Ministerie om de samenhang tussen de verschillende
milieuthema's en tussen milieu en armoede zodanig op te pakken dat de effecten
voor duurzame armoedevermindering zo groot mogelijk zijn. De internationaal
overeengekomen verdragsafspraken over milieu en armoede zijn hierbij instrumenteel.
Daarin zijn voor alle partijen bij die verdragen doelen en aanpak en verantwoordelijkheden
afgesproken, die nationaal vertaald moeten worden.> Na te streven resultaten:• betere zichtbaarheid van effecten van armoedebestrijding en gender-gelijkheid.
Daartoe wordt het instrument van gender-budgettering samen met andere donoren
verder ontwikkeld. Beoogd resultaat is meer gebruik van instrumenten
voor gender-impactanalyse in de structurele samenwerkingslanden en dat de
vrouwenorganisaties meer in staat zijn bij hun regeringen aan te dringen op
gebruik daarvan ter analyse van de openbare financiën.• documentatie en uitwisseling van zogenaamde best practises op het
gebied van gender en PRSP's/Sectorale Benadering van ambassades.Het beleid en de na te streven resultaten op het gebied van goed bestuur,
mensenrechten en vredesopbouw staan reeds vermeld onder beleidsartikel 4.2. Institutionele capaciteit van de ontvangende landenUitvloeisel van het Nederlandse OS-beleid is de financiële en beleidsmatige
integratie van hulp in lokale structuren op nationaal en decentraal niveau.
De omgevingsvariabelen verschillen aanzienlijk tussen de bilaterale samenwerkingslanden.
In veel van deze landen wordt integratie belemmerd door een zwakke institutionele
capaciteit. Donoren geven hier doorgaans te weinig aandacht aan hetgeen leidt
tot niet-duurzame parallelle structuren. Maar de overtuiging groeit dat institutionele
dynamiek juist het uitgangspunt van ontwikkelingsinspanningen zou moeten zijn.
Instituties vormen de sleutel tot economische en sociale stabiliteit en duurzame
armoedevermindering.Overeenkomstig het gestelde in het beleidskader voor technische assistentie,
kan dit instrument worden aangewend ten behoeve van capaciteitsopbouw en institutionele
versterking. Hiertoe is technische assistentie een mogelijk integraal onderdeel
van de sectorale aanpak. Voordat een beroep op deze vorm van ondersteuning
wordt gedaan is het van belang dat de uitvoerende capaciteit van partnerorganisaties,
hun institutionele werkomgeving en financiële verantwoordingsstructuren,
goed in kaart zijn gebracht. Het personeel op het departement en de posten
is daarom in de afgelopen jaren opgeleid om institutionele sector- en organisatieanalyses
te kunnen verrichten. Dit inhoudelijke veranderingsproces is nu in volle gang.
De uitkomsten van de analyses laten zien dat capaciteitsproblemen in de betrokken
landen een belangrijk knelpunt blijven bij de daadwerkelijke uitvoering van
het armoedebeleid. Het gaat hierbij om een scala van complexe institutionele
problemen, die betrekking hebben op de kwantiteit en kwaliteit van de beschikbare
staf, en op de coördinatie tussen verschillende uitvoerende instanties
en tussen de verschillende bestuurlijke niveaus. In elk geval geven vijftien
posten te kennen het aandeel sector- en organisatieanalyses te zullen intensiveren.> Na te streven resultaat:• institutionale versterking onder meer door vergroting van kennis
over institutionele sector- en organisatie-analyses en het intensiveren van
het aandeel sectoren organisatie-analyses.3. Donorcoördinatie en harmoniseren van proceduresDonorcoördinatie, inclusief een duidelijke onderlinge taakverdeling,
is een essentieel onderdeel van effectieve ontwikkelingssamenwerking. Een
belangrijke uitdaging was en is de internationale consensus over ontwikkelingsprioriteiten
nader te operationaliseren op landenniveau in nationale armoedestrategieën
zoals het PRS. In 2003 verleent Nederland daarom wederom actieve steun aan
de totstandkoming van PRSP's. De taakstelling voor donorcoördinatie
verschuift in landen waar een PRS is geformuleerd geleidelijk van beleidsformulering
naar beleidsuitvoering. Belangrijkste onderwerpen van donoroverleg worden
dan de focus op resultaten, het verbeteren van de gemeenschappelijke taal
van donoren, het harmoniseren van de donorprocedures met die van de ontvangende
landen en het volgen van beleid in begrotingsuitvoering. Het departement speelt
hierop in door versterking van de kennis op het departement over de PRS en
de Public Expenditure Reviews.Nederland zal ook in 2003 een voortrekkersrol vervullen op het terrein
van harmonisatie van donorprocedures. De inspanningen concentreren zich hierbij
vooralsnog op een kleinere groep gelijkgezinde donoren. Mogelijk zal ook Nederland
regelgeving en rapportage-vereisten in het kader van donorcoördinatie
moeten aanpassen. In 2003 gaat de aandacht vooral uit naar samenwerking bij
de ex-ante toetsing van de beheers- en implementatiecapaciteit van ontvangende
landen, bij het harmoniseren van eisen en instrumentarium voor (financiële)
verantwoording en het poolen van middelen voor
technische assistentie, met name op het gebied van financieel management en
capaciteit ten aanzien van monitoring en evaluatie.Beleidsinhoudelijke en beheersmatige afstemming vindt plaats in het Development Assistance Committee (DAC) van de OESO, maar
ook in kleiner verband met gelijkgezinde donoren, onder andere met de Utstein-partners,
en op landenniveau. Ook de bijdragen via multilaterale organisaties zijn een
uiting van het streven naar gezamenlijke interventies in ontwikkelingslanden.
Nederland zal aandringen op verdere ontbinding van de hulp.> Na te streven resultaten:• actieve steun aan de totstandkoming van PRSP's; de taakstelling
voor donorcoördinatie verschuift in landen waar een PRS is geformuleerd
geleidelijk van beleidsformulering naar beleidsuitvoering; belangrijkste onderwerpen
van donoroverleg worden dan de focus op resultaten, het verbeteren van de
gemeenschappelijke taal van donoren, het harmoniseren van de donorprocedures
met die van de ontvangende landen en het volgen van beleid in begrotingsuitvoering;• een voortrekkersrol op het terrein van harmonisatie van donorprocedures.
De inspanningen concentreren zich op een kleinere groep gelijkgezinde donoren.
Mogelijk moet Nederland regelgeving en rapportage-vereisten in het kader van
donorcoördinatie aanpassen; de aandacht gaat uit naar samenwerking bij
de ex-ante toetsing van de beheers- en implementatiecapaciteit van ontvangende
landen, bij het harmoniseren van eisen en instrumentarium voor (financiële)
verantwoording en het poolen van middelen voor technische assistentie, met
name op het gebied van financieel management en capaciteit ten aanzien van
monitoring en evaluatie;• actieve inzet van Nederland in fora op een verdere ontbinding van
de hulp.4. Toename van ownership, transparantie en efficiency
door verhoging van het aandeel programmahulp in de bilaterale hulpNederland streeft ook in 2003 naar een vergroting van het aandeel programmahulp
in de bilaterale ontwikkelingsrelaties. Programmahulp omvat macro-georiënteerde
programmahulp (macrohulp) en sectorale programmahulp. Macrohulp
heeft betrekking op alle programmahulp die niet ten behoeve van individuele
sectoren wordt gealloceerd en omvat in de praktijk betalingsbalanssteun, schuldverlichting,
algemene begrotingssteun en (co-)financiering van structurele aanpassings-programma's
op multisectoraal en/of sectoroverstijgend niveau. Sectorale programmahulp
is programmahulp die in één sector wordt gealloceerd en omvat
in de praktijk sectorale begrotingssteun, sectorale (programmatische) basket-financiering
en (co-)financiering van sectorale aanpassingsprogramma's.Met deze vormen van hulp wordt het ontvangend land op basis van een vertrouwensrelatie
maximaal in staat gesteld aan ownership invulling
te geven.Indien een ontwikkelingsland een overeengekomen PRS heeft, zal Nederland
haar hulp (macrohulp, sectorale programmahulp en projectsteun op nationaal
c.q. sectoraal niveau) afstemmen op de financiële behoefte die daaruit
voortvloeit. Hierbij wordt meer aandacht gegeven aan monitoring op resultaten
op basis van overeengekomen landenspecifieke indicatoren. Ook in 2003 wordt
in de ontvangende landen extra aandacht besteed aan analyse en ondersteuning
van het begrotingsmanagement en de institutionele capaciteit hiervoor op nationaal
niveau.Het beschikbaar stellen van macrohulp en sectorale programmahulp vergt
een continue beleidsdialoog over het (sectorale) ontwikkelingsbeleid en de
noodzakelijke (sectorale) hervormingen. Hierbij wordt tevens aandacht besteed
aan het verbeteren van het nationale/sectorale begrotings- en verantwoordingsproces (Public Finance Management). Dat gebeurt onder andere
door steun te verlenen aan nationale instituties (zoals Rekenkamers) en financiële
allocatieprocessen transparant te maken (bijv. via Public
Expenditure Reviews) en steun aan sectorministeries. Hierbij zijn
de relaties die worden gelegd met capaciteitsopbouw en transparante pro poor budgetkeuzes essentieel. Waar mogelijk participeert
Nederland in multi-donor verband.De structurele macrosteun die integraal onderdeel uitmaakt van de landenallocatie
wordt zoveel mogelijk verleend vanuit een meerjarenperspectief. Deze hulp
is beperkt tot de bilaterale samenwerkingslanden en enkele landen in Midden-
en Oost-Europa (Armenië, Bosnië-Herzegovina, Georgië, Kirgizië,
Moldavië; zie brief 26-2-1999, TK, 1998–1999, 26 433, nr 1).
De samenwerking met de Midden- en Oost-Europese landen verloopt uitsluitend
via het multilaterale kanaal, met name cofinanciering met de Wereldbank.Nederland gaat in 2003 door met het verlenen van incidentele macrosteun.
Deze is erop gericht dat ontvangende landen een houdbaar schuldenniveau bereiken
binnen een stabiel en op groei gericht macro-economisch kader. Incidentele
steun omvat Nederlandse bijdragen aan het Heavily Indebted
Poor Countries (HIPC) Trust Fund, kwijtschelding van bilaterale schulden
van HIPC landen en schuldverlichting in het kader van Club van Parijs overeenkomsten.
Nederland blijft zich ook in 2003 inzetten voor de volledige financiering
van het multilaterale HIPC. Daarnaast beoogt Nederland door kwijtschelding
van bilaterale en multilaterale schuldendiensten bij te dragen tot het houdbaar
maken van de schuld voor de landen waarmee het een structurele samenwerkingsrelatie
onderhoudt.Eerste overweging voor het verlenen van incidentele macrosteun is het
herstellen dan wel verankeren van macro-economische stabiliteit. De kwaliteit
van de nationale armoedebestrijdingsstrategie vormt een tweede belangrijke
overweging. Direct aanknopingspunt voor besluitvorming over vorm en omvang
van incidentele macrosteun in de vorm van betalingsbalans- of begrotingssteun
is het voorkomen van aantasting van de uitvoering van de PRS door exogene
tegenvallers (bijv. ruilvoetverliezen). Gestreefd wordt naar het maken van
afspraken met internationale financiële instellingen over monitoring
van de effecten van exogene schokken, zodat problemen bij de implementatie
van armoedebestrijdingsstrategieën zo snel mogelijk zullen worden gesignaleerd.
De inzet van middelen ten behoeve van incidentele macrosteun zal vooraleerst
bepaald kunnen worden als de aard en omvang van exogene schokken is vastgesteld
en de budgettaire mogelijkheden zijn ingeschat.TanzaniaBegin 2002 heeft Tanzania in de Club van Parijs het Enhanced HIPC completion point bereikt op basis waarvan in de komende
jaren een bedrag van ongeveer US$ 3 miljard of US$ 2,026 miljard
NPV zal worden kwijtgescholden. Als redenen hiervoor werd aangevoerd dat Tanzania:a. conform de eisen gesteld in het Poverty Reduction
Strategy Paper (PRSP) een goed onderbouwd en door alle betrokkenen
aanvaard armoedebeleid heeft ontwikkeld en sindsdien ook daadwerkelijk uitgevoerd,b. op basis van met IMF overeengekomen uitgangspunten een goed macro-economisch
beleid heeft gevolgd,c. belangrijke overeengekomen beleidshervormingen met name binnen de overheid
heeft doorgevoerd.De prioritaire sectoren, waaraan in het kader van de PRSP aandacht wordt
geschonken zijn: basis gezondheidszorg, basis onderwijs, landbouwonderzoek
en -extensieprogramma's, constructie van rurale wegen, verbetering van het
juridische systeem en de aanpak van het HIV/Aids-probleem. Parallel aan het
PRSP is door de overheid in de Tanzania Assistance Strategy (TAS) een visie ontvouwd over de gewenste samenwerking op middellange
termijn met donoren. Ten behoeve van resultaatsmeting van het PRSP werd via
een uitgebreid consultatieproces een Poverty Monitoring
Masterplan opgesteld.Ter ondersteuning van een door de overheid gewenst «ownership» van het armoedebeleid werd ondermeer een Poverty Reduction Budget Support (PRBS) Facility ingesteld. Deze faciliteit biedt de mogelijkheid aan donoren
om via macrosteun bij te dragen aan de financiering van het PRSP. Een toenemend
aantal donoren heeft voor de komende jaren steun toegezegd. Nieuw is de koppeling
aan het PRBS van het Performance Assessment Framework,
een overeenkomst tussen donoren en de overheid, die de basis vormt voor het
voortgangsoverleg tussen de Tanzaniaanse autoriteiten en donoren over de ontwikkelingen
op macroniveau. Voortgang van de uitvoering van het PRSP-beleid wordt door
de Public Expenditure Review (PER) groep van overheid
met donoren in wekelijkse bijeenkomsten nauwlettend gevolgd.Een goed functionerend PRBS, gekoppeld aan goede voortgang in het PRSP
zal de basis moeten vormen voor donoren om meer macrosteun in te zetten in
Tanzania en daarmee, conform de wens van de Tanzaniaanse autoriteiten, bij
te dragen aan lagere beheerslasten van donor-assistentie.> Na te streven resultaten:• vergroting van het aandeel programmahulp in de bilaterale ontwikkelingsrelaties,
door:– het onderhouden van een continue beleidsdialoog waarbij aandacht
wordt besteed aan Public Finance Management;– steun te verlenen aan nationale instituties als Rekenkamers en
het transparanter maken van financiële allocatieprocessen via Public
Expenditure Reviews;• meer aandacht geven aan monitoring van resultaten op basis van
overeengekomen landenspecifieke indicatoren bij hulp op basis van de overeengekomen
PRSP;• bij andere donoren en in internationale fora pleiten voor volledige
financiering van het HIPC-initiatief.5. Bevordering van beleidscoherentie.Nederland bevordert synergie tussen het beleid gericht op armoedevermindering
en andere beleidsterreinen die van invloed kunnen zijn op ontwikkelingslanden,
zoals het Europees handels-, landbouw-, visserij- en voedselveiligheidsbeleid.
Dit streven naar coherent armoedeverminderingsbeleid vertaalt zich in de bilaterale
ontwikkelingssamenwerking in een inzet gericht op het vroegtijdig signaleren
van incoherenties en het werken aan oplossingen in nauw overleg met de betrokken
ontwikkelingslanden.De Nederlandse vertegenwoordigingen in ontwikkelingslanden hebben een
belangrijke signalerende functie op dit gebied. Zij verzamelen informatie
over coherentiekwesties, onder meer via hun netwerken met overheid, particuliere
sector en maatschappelijke organisaties. De Coherentie Eenheid van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken zal een impuls geven aan de gecoördineerde aanpak
van coherentie binnen het Ministerie. Samen met andere Departementen zullen
adequate oplossingen op de betreffende coherentiedossiers worden verkend en
bevorderd. Hierbij worden ook middelen voor onderzoek, capaciteitsopbouw en
technische assistentie in het betrokken ontwikkelingsland ingezet. Tevens
kan agendering in het EU Heads of Mission overleg
in het betreffende ontwikkelingsland aan de orde zijn.In 2003 zal in het bijzonder aandacht worden besteed aan de effecten van
Europese regelgeving op het gebied van productnormen – zoals SPS (Sanitary & Phytosanitary Standards) en MRL's voor
pesticiden (Maximum Residu Levels) – en
aan capaciteitsversterking op dit terrein in ontwikkelingslanden. Daarmee
wordt voorgebouwd op de activiteiten die in 2002 zijn gestart, waaronder een
MRL-impact onderzoek in Zambia, Ethiopië en Ghana. Dit onderzoek is in
samenwerking met het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij uitgevoerd.Coherentie met betrekking tot de Europese Visserijakkoorden wordt onder
meer bevorderd door steun aan onderzoek naar visbestanden in Mauritanië,
om de voor eind 2003 geagendeerde revisie van het akkoord met Mauritanië
op dit onderdeel met wetenschappelijke gegevens te voeden (zie kader).Vanuit de posten zal tevens worden bevorderd dat de potentie van PRSP's
als instrument voor een coherent nationaal beleidskader gericht op armoedevermindering
ten volle wordt benut en overwegingen op het gebied van onder meer handels-
en landbouwbeleid expliciet zijn geïntegreerd.Naar coherente visserijakkoordenIn juli 2001 sloot de EU een nieuw visserijakkoord met Mauritanië
voor de periode van 5 jaar, met een totale vergoeding vanuit het visserijbudget
van 430 miljoen euro. Op het onderdeel inktvis/koppotigen werd, mede op Nederlands
aandringen, een «revisie clausule» ingebouwd: eind 2003 zal op
basis van de dan beschikbare wetenschappelijke bestandsgegevens in onderling
overleg bekeken worden of aanpassing van de afspraken over visrechten voor
de Europese vloot nodig is.Bij de onderhandelingen in 2001 ontbraken duidelijke
bestandsgegevens met betrekking tot de visbestanden nabij de Mauritaanse kust,
maar veel wees op overbevissing van met name inktvis. De in het nieuwe visserijprotocol
overeengekomen uitbreiding van de Europese vloot zou op dit punt dus mogelijk
niet duurzaam zijn en bovendien de ontwikkeling van de lokale kleinschalige
visserij kunnen belemmeren.Om voor de beoogde revisie-discussie in 2003 en de heronderhandelingen
in 2006 wel betrouwbare gegevens beschikbaar te krijgen, wordt momenteel in
overleg met het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij overwogen
om steun te verlenen aan onderzoek van het Mauritaanse visserij-instituut
CNROP. Het onderzoek betreft de belangrijkste visbestanden dicht onder de
kust, inclusief de inktvis. Door gerichte inzet van OS-middelen kan zo een
bijdrage worden geleverd aan meer coherente visserijakkoorden, ter aanvulling
van de beleidsinzet die Nederland in Brussel reeds levert in de algemene discussie
over het externe visserijbeleid van de Unie.> Na te streven resultaten:• het signaleren van coherentiedossiers en het verkennen van mogelijke
oplossingen waaraan in samenwerking met het desbetreffende land wordt gewerkt;• bijzondere aandacht besteden aan de effecten van Europese regelgeving
op het gebied van productnormen en aan capaciteitsversterking op dit terrein
in ontwikkelingslanden;• bevordering vanuit de posten dat de potentie van PRSP's als instrument
voor een coherent nationaal beleidskader gericht op armoedevermindering ten
volle wordt benut en overwegingen op het gebied van onder meer handels- en
landbouwbeleid expliciet zijn geïntegreerd.6. Verhoging van de kwaliteit van de bilaterale hulp door
versterking van de prestatiemeting en intensieve monitoring door middel van
een waarderingssysteemDe Nederlandse hulp is uitdrukkelijk ingepast in een breder internationaal
kader, gebaseerd op de internationale ontwikkelingsdoelstellingen. Voor de
toetsing van resultaten dienen op internationaal niveau systemen te worden
opgezet. Donoren monitoren in principe op basis van dezelfde indicatoren.
De Task Force on Donor Practices van de DAC is
het platform waar deze lijnen kunnen worden uitgezet. Eind 2002 zullen de
eerste verkenningen over de mogelijkheden voor harmonisatie op het gebied
van goedkeuringsprocedures, monitoring en rapportage beschikbaar komen. De
nadruk zal uiteraard moeten liggen op het verbeteren van mogelijkheden die
ontwikkelingslanden zelf hebben om de resultaten van hun ontwikkelingsstrategie
te monitoren.In aanvulling op deze internationale inspanning maakt Nederland voor het
bewaken van de kwaliteit van de eigen hulpverlening gebruik van een uitgebreid
systeem van monitoring en evaluatie. Met de introductie van het Beleids Informatie
Systeem per 1 januari 2003, wordt het mogelijk om goedgekeurde activiteiten
te monitoren op overeengekomen doelstellingen. Er zal een management
rapportage systeem worden opgezet waarbij de bijdrage van de Nederlandse hulp
aan de MDG's kan worden geregistreerd. Kennis over de effectiviteit van het
Nederlandse hulpprogramma wordt verder ontleend aan reviews en evaluaties
aan het einde van een activiteit en aan beleidsevaluaties door de Inspectie
Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB).In de loop van 2002 wordt de nieuwe programmering van IOB voor 2002–2004
vastgesteld en aan de Kamer toegezonden. IOB zal conform de toezegging aan
de Tweede Kamer circa 2006 een evaluatie in de programmering opnemen die «het
internationaal op nieuwe leest geschoeide rurale ontwikkelingsbeleid, met
een scala aan nieuwe instrumenten» (zoals aan de Kamer is toegezegd)
zal beoordelen op effectiviteit. Tevens zal omstreeks die tijd opvolging worden
gegeven aan de toezegging aan de Tweede Kamer om het kabinetsstandpunt Tropisch
Regenwoud door IOB te laten evalueren. Sinds 2002 is de helpdesk-functie bij
IOB operationeel, waardoor een meer systematische ondersteuning voor de door
de beleidsdirecties en ambassades ondernomen beleidsevaluaties mogelijk is.Versterking van het systeem voor monitoring en evaluatie heeft meer urgentie
gekregen door de invoering van integraal management en delegatie van taken
en bevoegdheden, de specifieke eisen van de sectorale benadering en de algemene
aandacht voor resultaatgericht werken en transparante bedrijfsvoering. Medio
2002 zal een nieuw beleidskader zijn ontwikkeld voor de decentrale evaluatie
functie (de niet door IOB uitgevoerde evaluaties). Gestreefd wordt naar een
opzet waarbij korter durende evaluatiestudies een grotere impact op de beleidsformulering
kunnen krijgen. Daarnaast zal er meer aandacht komen voor de compliance, de mate waarin er ook iets met de aanbevelingen van evaluatiestudies
wordt gedaan. Met het oog op deze ontwikkelingen wordt een systeem van waarderingen
ingevoerd, zowel op het activiteitenniveau als op het niveau van een sector.
Daarnaast wordt gewerkt aan een matrix van doelstellingen op verschillende
niveaus: van de activiteit op microniveau tot de uiteindelijke beleidsdoelstellingen,
de doelstellingen van het ontvangende land en de internationale ontwikkelingsdoelstellingen.
Dit biedt een samenhangend kader voor de beoordeling van coherentie van doelstellingen,
monitoring van activiteiten, toerekening van resultaten naar hogere beleidsniveau's,
reviews en de evaluatie van impact. De invoering van het systeem heeft gefaseerd
plaatsgevonden vanaf begin 2001. Het startte met een proefproject in vier
landen. In de eerste helft van 2002 is gewerkt aan brede introductie van het
systeem in de 19+3 posten. Al deze Posten zijn bezocht door een lid van het
Projectteam Monitoring en Evaluatie die de introductie begeleid heeft met
behulp van trainingen aan de hand van ervaringen uit de aanloopfase. Gelijktijdig
is het Beleid Informatie Systeem geïntroduceerd, waardoor per januari
2003 geautomatiseerde informatie ter beschikking komt over de OS-portefeuille.
Het Projecteam Monitoring en Evaluatie staat onder leiding van een projectdirecteur
en beschikt over een zestal medewerkers.> Na te streven resultaten:• succesvolle introductie en uitrol van het Beleids Informatie Systeem
per 1 januari 2003;• implementatie van het eind 2002 overeen te komen beleidskader voor
decentrale evaluaties. Met de Ambassades en Haagse themadirecties zullen in
het kader van de opstelling van het Jaarplan 2003 afspraken
worden gemaakt over aantal en soort uit te voeren decentrale evaluaties in
2003;• meer aandacht voor de compliance, de mate waarin er ook iets met
de aanbevelingen van evaluatiestudies wordt gedaan.GroeiparagraafZie geoperationaliseerde doelstelling 6.C. Budgettaire gevolgen van het beleid Beleidsartikel 6 Bilaterale
ontwikkelingssamenwerking (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen1 685 8031 155 3871 037 2731 193 9151 443 9631 653 0071 881 210Waarvan garanties221pmpmpmpmpmpm        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal1 471 1561 233 3641 111 1901 265 5631 515 5841 724 6551 952 8586.1Landenspecifieke sectorale samenwerking693 599771 263705 587789 650846 955846 955846 9556.2Thematische samenwerking185 24586 41292 84588 159100 64994 52494 5246.3Macro-georiënteerde programmahulp455 819266 303226 232303 497483 723698 919927 1126.4Deskundigenprogramma24 78120 5151 7151 7151 7151 7151 7156.5Garanties Internationale samenwerking21 30915 88215 88215 88215 88215 88215 8826.6Rentesubsidies en apparaatskosten NIO65 28164 07260 01257 74357 74357 74357 7436.7Tijdelijke Middelenvoorziening NIO20 066pmpmpmpmpmpm6.8Macro-steun niet DAC-landen5 0568 9178 9178 9178 9178 9178 917        Ontvangsten107 69165 31634 23320 78121 25820 08420 0846.20Inkomsten uit leningen OS en garantiebetalingen
NIO47 74614 75013 05712 60513 08211 90811 9086.21Tijdelijke financiering van de NIO45 15320 066pmpmpmpmpm6.22Diverse ontvangsten OS14 79230 50021 1768 1768 1768 1768 176Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 6 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement18 74720 90919 58920 14519 94220 18820 205–posten74 42783 00977 76779 97679 16880 14680 213–totaal93 175103 91897 356100 12299 110100 334100 417D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 6 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 1 111 1 265 1 515 1 725 1 9522.Waarvan juridisch verplicht37%42118%2288%11414%2440%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden38%42666%84055%84749%84743%8474.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)25%26416%19737%53437%63457%1 105Totaal100%1 111100%1 265100%1 515100%1 725100%1 952E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDe effectiviteit van de Nederlandse bilaterale hulp hangt af van de gezamenlijke
inspanning van het ontvangende land en de donoren. Dit betekent dat de kwaliteit
van beleid en bestuur in ontvangende landen bepalend is voor het resultaat
van de samenwerking, maar evenzeer de kwaliteit van de donoractiviteiten,
waaronder de Nederlandse bilaterale hulp. Naast aandacht voor capaciteit en
instituties in ontwikkelingslanden wordt daarom veel nadruk gelegd op het
tot stand brengen van afspraken over vereenvoudiging en harmonisatie van donorprocedures,
coördinatie van donoractiviteiten, ontbinding van hulp en het bestrijden
van corruptie. Daartoe worden alle daarvoor geschikte fora gebruikt: multidonorverband
(DAC), de Wereldbankfamilie en VN-organisaties, alsook waar mogelijk vormen
van samenwerking in het veld, bijvoorbeeld in het kader van de samenwerking
in Utstein-verband.De bilaterale hulp is gebaseerd op de aanbevelingen van hulpevaluaties
uit de afgelopen decennia, waaronder de rapporten van onze eigen inspectiedienst
IOB (onder andere samen gebracht in «Bevindingen en Aanbevelingen 1984–1994»
die werd uitgebracht in 1995 en een actualisering ervan in 1999). Het nieuwe
landenbeleid en de gewijzigde vormgeving van de bilaterale relaties hebben
tot forse aanpassingen geleid, zowel aan de ontvangende kant als op het departement
en de posten. Bij de ontvangende kant wordt aangedrongen op explicitering
van de eigen beleidsprioriteiten en betrokkenheid van het maatschappelijke
middenveld. Ook Nederland zelf heeft ingrijpende veranderingen doorgevoerd
die verder gaan dan nieuwe regelgeving of delegatie van bevoegdheden. Meer
dan voorheen beweegt Nederland zich midden in de maatschappelijke discussie
ter plaatse om de dialoog over dwarsdoorsnijdende thema's te voeren. In plaats
van een projectbeoordeling wordt nu gekeken naar het functioneren van een
ministerie of een onderdeel daarvan ten einde te bezien of het in aanmerking
komt voor begrotingssteun.Nederland werkt op internationaal en lokaal niveau actief mee aan harmonisatie
van regelgeving en andere vormen van donorcoördinatie. De bredere micro-macro
ontwikkelingsvisie die de sectorale benadering vereist, vergt van de Nederlandse
staf nieuwe kennis, vaardigheden, attitudes en rolopvattingen. Verankering
van deze veranderingen kost tijd. In het optimaliseren van het
veranderingsproces en het aanpassen van de skillmix van de staf, wordt verder
in 2003 geïnvesteerd. Dit zal leiden tot het aantrekken van extra staf,
deskundig op het gebied van economische en institutionele analyses.De volgende externe ontwikkelingen zijn ook in 2003 in het bijzonder relevant
voor het bereiken van de doelstellingen en de activiteiten op het gebied van
macrosteun:• internationale economische ontwikkelingen (zoals ruilvoetverslechtering)
en de gevolgen daarvan voor het macro-economische kader waarbinnen ontwikkelingslanden
moeten opereren;• de voortgang in het PRS-proces waarbij het aankomt op de formulering
van participatieve PRSP's én de succesvolle implementatie van de opgestelde
armoedebestrijdingsstrategieën;• ontwikkelingen in het internationale schuldverlichtingsbeleid,
met name voor wat betreft de uitvoering van het HIPC-initiatief; en• de voortgang in hulpcoördinatie en de daarmee samenhangende
mogelijkheden voor gezamenlijke financiering van PRSP's.BELEIDSARTIKEL 7 PROGRAMMA'S EN FONDSEN VAN DE EUROPESE
UNIEA. Algemene beleidsdoelstellingNederland draagt ook via de EU bij aan de hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking,
de duurzame vermindering van armoede. Het gaat hierbij om de bevordering van
duurzame integratie van hulpontvangende landen in de wereldeconomie en het
bevorderen van rechtsstaat en democratie. Voor het realiseren van deze doelstelling
heeft de EU zowel regionale als thematische fondsen beschikbaar. In regionaal
kader kunnen het EOF (Europees Ontwikkelingsfonds), ALA (Azië en Latijns
Amerika), MEDA (het Mediterrane gebied), TACIS (de landen van de voormalige
Sovjet-Unie) en CARDS (de Westelijke Balkan) worden genoemd. Onder de thematische
EU-fondsen vallen onder meer de budgetlijnen Voedselhulp, Mensenrechten en
Democratie, Noodhulp (ECHO) en Media. De samenwerking met de ACS-landen (landen
in Afrika, het Caraïbisch gebied en de Stille Oceaan) is vooral gericht
op duurzame armoedevermindering, terwijl er in de samenwerking met de ALA,
MEDA, TACIS en CARDS-landen meer ruimte voor differentiatie is. Hierdoor ontstaan
ruimere mogelijkheden voor activiteiten gericht op institutionele versterking
van overheden, milieu, transport, midden- en kleinbedrijf, cultuur en justitie
en binnenlandse zaken. Van deze fondsen en programma's wordt het EOF als enige
separaat verantwoord op de begroting van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
aangezien het gebaseerd is op intergouvernementele verdragen. Nederland onderschrijft
de doelstellingen voor deze programma's en fondsen.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenHet streven naar verbetering van de Europese externe hulp, dat met het
aantreden van de nieuwe Commissie in de zomer van 1999 is begonnen, is ook
in 2003 een belangrijk aandachtspunt van de regering. Het hervormingsproces
waarin de Commissie zich bevindt, is daarbij van cruciaal belang. Nederland
meent dat de hervormingen zowel betrekking moeten hebben op de inhoud van
het beleid als op de werkwijze van de Commissie.Verbetering van de inhoud van het EU-hulpbeleidBelangrijke doelstelling van Nederland ter verbetering van de EU-hulp
is dat de EU-programma's gebaseerd zullen zijn op de volgende uitgangspunten:
aansluiting bij het PRSP-proces (ownership), nadruk
op de sectorale benadering en focus op die sectoren waar de EU toegevoegde
waarde kan hebben, zoals integratie van OS-landen in de wereldeconomie, regionale
integratie, institutionele capaciteitsopbouw, macro-economische steun met
name in de sociale sectoren onderwijs en gezondheidszorg, infrastructuur,
plattelandsontwikkeling en voedselzekerheid.Bovengenoemde elementen moeten hun weerslag vinden in de Country Strategy Papers (CSP's), landbeleidsdocumenten waarin de
samenwerking tussen de EU en het ontvangende land wordt vastgelegd. In 2001
is hiertoe een begin gemaakt. Ook in 2003 zal Nederland het opstellen van
deze documenten intensief volgen en ondersteunen, waarbij genoemde elementen
de basis vormen van de Nederlandse inzet. De regering zal er bij de Commissie
op aandringen te streven naar afronding van alle CSP's zo vroeg mogelijk in
2003.Daarnaast zal Nederland blijven streven naar het vergroten van coherentie
bij de Europese beleidsinspanningen op extern terrein. De regering meent dat
naast hulp ook de gevolgen van ons beleid op andere terreinen, zoals handel,
landbouw en visserij en migratie nadrukkelijker in de relatie met derde landen
dienen te worden meegewogen. Nog te vaak is het interne beleid van de EU strijdig
met de externe doelstellingen die worden nagestreefd, hetgeen ten koste gaat
van de effectiviteit van de hulp. Ook in 2003 zal de regering in verschillende
Raden derhalve weer aandacht vragen voor de coherentieaspecten van het externe
beleid. Tevens zal Nederland de samenwerking met gelijkgezinde overheden op
coherentiedossiers intensiveren. Over de Nederlandse inspanningen met betrekking
tot coherentie is de Kamer onder meer geïnformeerd door middel van de
reguliere verslagen van de OS-Raad, de coherentiebrief (TH 28 318, nr.
1) en de nota «Handelsbelemmeringen voor Ontwikkelingslanden»
(BuZa-02–172). Zie ook beleidsartikel 6.Verbetering van de werkwijze ten aanzien van het EU-hulpbeleidNederland streeft naar verbetering van de werkwijze van de Commissie zodat
een betere programmering en versnelling van de uitvoering van de programma's
tot stand gebracht kan worden. Aandachtspunten voor Nederland betreffen onder
meer de bestendiging van de in 2001 doorgevoerde delegatie van bevoegdheden
naar het veld, verbeteringen in het financieel management waaronder realistische
raming van de uitgaven, harmonisatie van procedures en het ontwikkelen van
meetbare indicatoren voor de effectiviteit van de hulp. Deze hervormingen
zullen in de loop van 2003 hun beslag moeten krijgen. Nederland blijft de
Commissie terzake kritisch constructief ondersteunen, zowel op Raadsniveau
door het monitoren en richting geven aan de hervormingen als in het veld,
bijvoorbeeld door operationele samenwerking van de Nederlandse ambassades
met de EU-vertegenwoordigingen.Op het gebied van donorcoördinatie streeft Nederland naar een zo
breed mogelijke afstemming, bij voorkeur onder leiding van het ontvangende
land. Nederland is geen voorstander van een apart EU-coördinatiemechanisme
en zal steeds het belang onderstrepen van aansluiting bij bredere, veelal
VN-coördinatiestructuren ter vergroting van de effectiviteit.Het is nadrukkelijk de Nederlandse inzet om niet op micro-niveau (bijv.
in de beheerscomités) vorm te geven aan de EU-programma's en -fondsen,
maar op macro-niveau, bijvoorbeeld via dialoog met Commissie en overige lidstaten
in de OS-raad, het jaarlijkse debat in de AR over het Externe Optreden en
de herziening van het Financieel Reglement.> Na te streven resultaten:• meer aandacht voor coherentie in Europees beleid;• verdere verbetering van de kwaliteit van het Europees hulpbeleid.GroeiparagraafZoals aangegeven is het nadrukkelijk de Nederlandse inzet om niet op micro-niveau
vorm te geven aan de EU-programma's en -fondsen, maar op macro-niveau. Het
blijft derhalve moeilijk om het effect van de eigen inzet op de resultaten
van de EU-hulp te meten. Wel wordt bij de Commissie aangedrongen op voortgang
in de ontwikkeling van de indicatoren die Nederland en andere lidstaten in
staat zullen stellen de effectiviteit van de hulp te beoordelen. Ten aanzien
van coherentie streeft Nederland naar periodieke rapportages
van de Commissie over coherentiedossiers. Nederland zal zich bij de beoordeling
van de EU-programma's en fondsen baseren op onafhankelijke evaluaties van
onder meer de Europese Rekenkamer, zoals die in Raadskader aan de orde komen.
Daarnaast is IOB als voorzitter van een stuurgroep betrokken bij de gezamenlijke
evaluatie door de evaluatiediensten van de lidstaten en de Commissie van de
doorwerking in de praktijk van de drie c's (coördinatie, complementariteit
en coherentie) van de Europese ontwikkelingshulp, zoals vastgelegd in het
Verdrag van Maastricht.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 7 Programma's
en fondsen van de EU (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen720 358000000        Uitgaven:       Programma-uitgaven totaal43 39171 045100 071105 071105 071105 0711 05 0717.1Europees Ontwikkelingsfonds43 39171 045100 071105 071105 07 1105 071105 071Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 7 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement1 6841 8781 7591 8091 7911  8131 814–posten610681638656649657658–totaal2 2942 5582 3972 4652 4402 4702 472D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 7 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 100 105 105 105 1052.Waarvan juridisch verplicht100%100100%105100%105100%105100%1053.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden0% 0% 0% 0% 0% 4.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)0%00%00%00%00%0Totaal100%100100%105100%105100%105100%105E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingHet succes van het hervormingsproces zal van groot belang zijn voor het
realiseren van de beleidsdoelstellingen.BELEIDSARTIKEL 8 INSTELLINGEN VAN DE VERENIGDE NATIESA. Algemene beleidsdoelstellingVia de instellingen van de Verenigde Naties (VN) draagt Nederland bij
aan de hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking, de duurzame vermindering
van armoede. Als instrumenten worden zowel het leveren van financiële
bijdragen als beleidsbeïnvloeding van de desbetreffende instellingen
gehanteerd. Richtinggevend daarbij zijn de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen
(Millennium Development Goals - MDG's), afgeleid
van de Millenniumverklaring die unaniem is aanvaard tijdens de Millennium
Top van september 2000.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBevordering van de effectiviteit van instellingen door
gerichte financiering en een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking,
met name de VN-instellingen en de WereldbankDe Nederlandse financiële bijdragen aan VN-instellingen betreffen
de verplichte contributies aan het VN-secretariaat en de Gespecialiseerde
Organisaties waarvan Nederland lid is, vrijwillige bijdragen aan de VN-fondsen
en -programma's, aan partnerschap-programma's en bijdragen voor specifieke
activiteiten.Deze bijdragen zijn omvangrijk. Alleen al daarom hecht Nederland groot
belang aan bevordering van de effectiviteit van de VN-instellingen. Vergrote
effectiviteit is ook cruciaal in de strijd tegen armoede. Daarbij horen adequate
financiering en een gezond financieel beheer.Van adequate financiering is over het algemeen geen sprake. De uitvoeringscapaciteit
bij met verplichte contributies gefinancierde instellingen is door de nu al
jarenlang volgehouden praktijk van (veelal nominale) nulgroei van de reguliere
begrotingen aanzienlijk uitgehold, met als gevolg onder meer dat de Wereldbank
zich steeds meer taken eigen maakt en er een proliferatie van allerlei financieringsmechanismen
buiten de VN om waarneembaar is, zoals het Global Health
Fund. Bij VN-fondsen en -programma's die geheel van vrijwillige bijdragen
afhankelijk zijn, geldt dat hun inkomsten over het algemeen een dalende trend
vertonen, waardoor ook hun uitvoeringscapaciteit ernstig onder druk is komen
te staan. Daarnaast is de financiering in een te hoge mate afkomstig van een
kleine groep van donorlanden.Nederland zal zich daarom ook in 2003 blijven inzetten voor een eerlijke
en aan de ernst van de uitdagingen aangepaste financiering van VN-instellingen.
Uitgangspunt voor de begrotingen van de internationale organisaties blijft
de reële nulgroei. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om daar waar door
financiële beperkingen het verrichten van essentiële taken wordt
belemmerd, ruimere financiële taken wordt belemmerd, ruimere financiële
armslag voor die organisaties te scheppen. Dit wordt per geval bezien. In
Nederland wordt zulks in HGIS-kader opgevangen. Daarnaast spant Nederland
zich in om de donorlanden wier vrijwillige bijdragen tot nu toe achterblijven
hun verantwoordelijkheid te laten nemen voor een passend aandeel in de gezamenlijke
inspanning. Nederland streeft ook naar meer samenhang tussen de reguliere
begrotingen en de extra-budgettair gefinancierde activiteiten; wederzijdse
versterking en complementariteit is nodig. Ook zal Nederland zich blijven
inzetten om de procedures die donoren bij extra-budgettaire
bijdragen hanteren, te vereenvoudigen en op elkaar af te stemmen.Nederland voldoet prompt aan zijn verplichtingen tot betaling van de verplichte
contributies aan VN-organisaties. Daarnaast steunt Nederland goed functionerende
organisaties in een aantal gevallen via partnerschap-programma's. Dit beleidsinstrument,
dat in nauw overleg met de betrokken VN-organisatie tot stand komt, bundelt
de «losse» activiteiten die voorheen bij die instellingen werden
gefinancierd, vermindert de beheerslast zowel voor de organisaties als voor
Nederland, geeft de desbetreffende instelling meerjarige zekerheid over een
deel van haar inkomsten en schept een platform voor een alomvattende beleidsdialoog
met die instellingen. In de praktijk is voorts gebleken dat partnerschap-programma's
een katalyserende rol kunnen spelen in de middelentoewijzing binnen de organisatie
in kwestie, zowel op organisatorisch als op thematisch terrein; vooral binnen
de ILO zijn hiervan tekenen te bespeuren. Aldus dragen de partnerschap-programma's
bij aan de vergroting van de samenhang terzake.Hiertegenover staat dat de vrijwillige bijdragen aan organisaties zullen
worden verminderd of stopgezet indien de regering de kwaliteit als onvoldoende
beoordeelt en er geen of onvoldoende uitzicht op verbetering bestaat. Als
aanvullend instrument om te beoordelen hoe internationale instellingen functioneren,
hoe zij onderling coördineren en hoe zij met de Wereldbank samenwerken
werd het zgn. Beoordelingskader ontwikkeld. In 2001 werd daartoe een vragenlijst
uitgezet onder Nederlandse ambassades, permanente vertegenwoordigingen en
vakdepartementen. In 2002 werden gelijkgezinde (Utstein)landen bij deze exercitie
betrokken, waarmee werd gehoopt een breder fundament te leggen onder de beoordeling.
Beoogd wordt in 2003 voort te gaan op deze weg teneinde aldus op grond van
zoveel mogelijk informatie een oordeel over de effectiviteit van de betrokken
instellingen te kunnen vellen.De Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen worden door de Secretaris-Generaal
van de VN als leidraad genomen voor voorstellen voor verbetering en stroomlijning
van het werk van het gehele VN-stelsel, inclusief de diverse intergouvernementele
organen, zoals de AVVN en de ECOSOC; ook Wereldbank en IMF worden betrokken
bij het opstellen van de voorstellen. Dat streven naar een meer samenhangend
en beter functionerend multilateraal stelsel wordt door Nederland van harte
gesteund.Naast de bestaande instellingen zijn gedurende de afgelopen jaren verschillende
publiek-private samenwerkingsverbanden gecreëerd, vooral op het gebied
van specifieke gezondheidsproblemen of -programma's. VN-organisaties en de
Wereldbank zijn bij verschillende van deze initiatieven nauw betrokken en
zijn hierdoor ook gedwongen activiteiten beter op elkaar af te stemmen. Deze
innovatieve vormen van samenwerking kunnen zeker nut hebben, maar de regering
is van mening dat zij niet als alternatief gezien mogen worden voor reeds
bestaande en effectief gebleken VN-organisaties; zij moeten dus toegevoegde
waarde hebben. Nederland is bij diverse van deze initiatieven nauw betrokken.
Zo is in 2002 het Global Fund to fight Aids, Tuberculosis
and Malaria (GFATM) gelanceerd na een intensieve voorbereiding, waaraan
ook Nederland actief deelnam. Steun en inhoudelijke betrokkenheid bij de Global Alliance for Vaccines and Immunization (GAVI) en
de Global TB Drug Facility zal worden voortgezet;
evenals steun aan het in 2002 gelanceerde International
Partnership on Microbicides, dat zich richt op de ontwikkeling van middelen voor Aidspreventie die specifiek door vrouwen gebruikt worden.
In 2003 zal een voorstel voor voortzetting van de structurele financiële
ondersteuning aan het International Aids Vaccine Initiative (IAVI) worden ontwikkeld en uitgewerkt.De conferentie Financing for Development (Mexico,
18–22 maart 2002) heeft meer succes opgeleverd dan algemeen voor
mogelijk was gehouden. De drie beleidsprioriteiten van Nederland – hulpvolume,
coherentie en partnerschap – zijn goed in het slotdocument gekomen en
het slotdocument heeft daarnaast een duidelijke focus op de MDG's. De follow-up
van de verworvenheden van Monterrey dient volgens de regering met name plaats
te vinden in bestaande organisaties en kaders zoals WTO en HIPC. De ECOSOC
heeft een belangrijke rol te vervullen in het samenbrengen van de rapportage
over de inspanningen van landen bij het implementeren van het Monterrey slotdocument
(de Consensus-tekst). De verhoging van het hulpvolume, zoals in Monterrey
overeengekomen, wordt in DAC-verband gevolgd.> Na te streven resultaten:• grotere effectiviteit van VN-instellingen;• groei van begrotingen van goed functionerende instellingen;• betere samenwerking tussen VN-instellingen en Wereldbank;• meer samenhangend en beter functionerend multilateraal stelsel;• follow-up van resultaten van Monterrey.Beïnvloeding van het beleid van VN-instellingen in
het licht van de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen; bevordering van ownership
en hulpcoördinatieBij de beleidsbeïnvloeding van VN-instellingen tijdens zittingen
van de VN (waaronder de beheerslichamen), bilaterale beleidsoverleggen en
dergelijke zullen vooral de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen (MDG's)
centraal staan. Bij het meten van de voortgang daarvan zal Nederland de doelstellingen,
resultaten en indicatoren uit de UN Roadmap –
een praktische uitwerking van de Millenniumverklaring – als leidraad
hanteren. Op het niveau van ontvangende landen staat het Poverty Reduction Strategy-proces centraal. Een goed gecoördineerde
inbreng van de VN-instellingen daarin dient gewaarborgd te worden via het
interne VN-coördinatiemechanisme (het UN Development
Assistance Framework, UNDAF), dat door de UN Development
Group te New York, waarin de belangrijkste OS-instellingen van de
VN samenwerken, wordt aangestuurd. Nederland steunt de UNDG met geld en personeel.Nederland zal zich binnen de VN inzetten voor de ontwikkeling van een
internationale agenda die recht doet aan de integratie van alle drie de componenten
van duurzaamheid: economische groei, milieubescherming en sociale ontwikkeling.
De inspanningen zullen outputgericht zijn met een focus op overdracht van
kennis, technologie en financiering.Een ander mechanisme dat de regering hanteert voor beleidsbeïnvloeding
zijn de partnerschap-programma's die met een aantal VN-instellingen zijn overeengekomen
(WHO, ILO, FAO, UNICEF, UNDP en UNDGO). Deze geven Nederland en de organisatie
in kwestie de gelegenheid om in den brede van gedachten te wisselen over invulling
van de gekozen samenwerkingsthema's en over het beleid van die instellingen
in het algemeen; ook kan het Nederlandse OS-beleid nader worden toegelicht.
De ervaringen die inmiddels zijn opgedaan met de eerste partnerschap-programma's zijn positief. In 2002 zijn daarom de partnerschap-programma's
met de WHO en de ILO verlengd met twee respectievelijk vier jaar. In 2003
zal ook met UNEP een dergelijk programma worden opgezet, gericht op het beter
inzetten van thans nog versnipperd gegeven middelen voor armoedevermindering
en het daaraan ondersteunend maken van milieudoelstellingen. Ook zal in 2003
naar verwachting het partnerschap-programma met UN-Habitat operationeel worden.
Ten aanzien van het partnerschap- programma met het VN-coördinatiebureau
UNDGO, dat in 2001 van start ging, zal in 2003 worden bezien of verlenging
wenselijk is. Verder zal in 2003 de nieuwe termijn van het partnerschap-programma
met de FAO ingaan. Ingezet zal worden op een betere ondersteuning door de
FAO van nationale initiatieven en nadruk op agro-biodiversiteit, bossen en
voedselzekerheid.In 2002 werden de onderhandelingen over de GEF-3 middelenaanvulling afgerond.
De middelen zullen onder meer gebruikt worden voor activiteiten binnen de
twee nieuwe focalareas van het GEF, te weten landdegradatie
en persistent organic pollutants.De World Summit on Sustainable Development
(Rio+10), die in september 2002 in Zuid-Afrika gehouden is, zal internationale
aandacht mobiliseren voor duurzame ontwikkeling. Het momentum ten aanzien
van de internationale ontwikkelingsinspanningen dient na de Financing for Development-conferentie in Monterrey gecontinueerd
te worden. WSSD dient een mondiaal partnerschap op te leveren teneinde duurzame
ontwikkeling in een «globaliserende» wereld te bevorderen en aldus
de «Monterrey-consensus» te verdiepen. Naar verwachting zal WSSD,
naast de traditionele politieke verklaring en actieprogramma, ook een voedingsbodem
vormen voor het initiëren van netwerkallianties van verschillende partners
om specifieke doelstellingen te implementeren. Nederland zal zich hierin een
actieve partner tonen, waarbij de MDG's als uitgangspunt zullen dienen.Hulpcoördinatie zal in 2003 nog meer aandacht krijgen. In VN-, EU-
en Utsteinverband zal, daar waar mogelijk, regelmatig met andere donoren overlegd
worden om beleidsbeïnvloeding nader op elkaar af te stemmen. Het is echter
niet de bedoeling dat Nederland zich in heldere standpuntbepalingen beperkingen
laat opleggen door partners in instellingen waaraan die partners weinig of
niets bijdragen.> Na te streven resultaten:• actief beheer van huidige partnerschap-programma's en uitbreiding
daarvan naar UNEP en HABITAT;• meer aandacht voor hulpcoördinatie in VN-, EU- en Utsteinverband.GroeiparagraafVoortgegaan zal worden met het systematisch verzamelen van (prestatie)
gegevens van VN-organisaties en Internationale Financiële Instellingen
(IFI's) waar mogelijk samen met gelijkgezinde (Utstein)landen. Voorts zijn
met hen afspraken gemaakt tot nauwere samenwerking bij het verzamelen en onderling
uitwisselen van gegevens, onder meer via het Beoordelingskader, en daar waar
mogelijk bij het gezamenlijk uitvoeren van evaluaties en voorbereiden van
beleidsconclusies.Daarnaast leggen de instellingen zelf verantwoording af aan hun beheerslichamen.
De regering beschouwt de uitkomsten van het Beoordelingskader
als een nuttige aanvulling op de informatie van de instellingen zelf. Hiermee
kan het verstrekken van financiële bijdragen beter en directer dan tot
nu toe het geval was, worden gekoppeld aan de kwaliteit van de betreffende
instellingen als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking. Zo is bij de toewijzing
van extra middelen in het najaar van 2001 hieraan speciale aandacht gegeven
en enkele goed presterende VN-instellingen zoals WHO, UNICEF en UNFPA hebben
daarvan geprofiteerd. De regering is voornemens het parlement in 2004 een
vervolg notitie te sturen over de relevantie en de meerwaarde van de VN-instellingen
en de IFI's als instrument om de MDG's naderbij te brengenHet aantal VN-instellingen dat zelf prestatiegegevens hanteert is groeiende.
UNDP heeft als eerste VN-instelling een Results-Oriented
Annual Report (ROAR) uitgebracht. Ook andere VN-instellingen zoals
UNICEF, WHO, FAO en het UNFPA zijn doende de koppeling tussen hun doelstellingen,
middelen en resultaten via rapportage zichtbaar te maken. Nederland wenst
door de VN-instellingen adequaat geïnformeerd te worden over welke resultaten
met de verstrekte middelen (waaronder dus ook die uit Nederland) worden bereikt.
Bij VN-instellingen die op dit terrein nog achterblijven, zoals FAO en WFP,
zal worden aangedrongen op een inhaalslag.In 2003 zal de IOB-evaluatie van de multi-bi financiering met de FAO verschijnen.
Het partnerschap-programma met de ILO zal in 2003 onderwerp van een IOB-evaluatie
zijn. Voorts zal de gezamenlijke evaluatie van de achterliggende principes
van het Comprehensive Development Framework (CDF)
onder leiding van de Wereldbank en met betrokkenheid van IOB in 2003 verschijnen.
Deze evaluatie zal lessen bevatten die voor het PRSP-proces van belang zijn,
en daarin zullen worden meegenomen. Ook is IOB betrokken bij de gezamenlijke
evaluatie van UNFRA en IPPF, waarbij de Duitse evaluatiedienst de leidende
rol heeft.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 8 VN-instellingen
(x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen576 092351 818405 819294 406335 463376 757322 171        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal443 827381 762371 598358 266382 924382 678380 0788.1UNDP83 95093 02593 02593 02593 02593 02593 0258.2UNICEF43 50247 30044 70047 30044 70047 30044 7008.3UNFPA78 05160 53858 53858 53858 53858 53858 5388.4UNIFEM/Instraw3 8573 7893 7893 7893 7893 7893 7898.5UNAIDS23 37017 92417 92417 92417 92417 92417 9248.6UNCDF7 2617 2607 2607 2607 2607 2607 2608.7UNEP4 9927 3928 26811 56511 79211 79211 7928.8GEF/Montreal Protocol17 89719 57920 27815 30735 65932 81332 8138.9Verwoestijningsverdrag1782592592592592592598.10IFAD14 97511 8239 4009 4009 4009 4009 4008.11Gemeenschappelijk grondstoffenfonds2556614084084084084088.12Speciale multilaterale activiteiten145 81788 00187 74973 49180 17080 17080 1708.13Multilateraal deskundigenprogramma19 72224 21120 00020 00020 00020 00020 000        Ontvangsten8608608608608608608608.20Doorberekening UNEP aan andere ministeries860860860860860860860Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 8 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement5 2135 8145 4475 6025 5455  6135 618–posten7 6358 5157 9778 2048 1218 2218 228–totaal12 84814 32913 42413 80513 6661 3 83513 846D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 8 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 372 358 383 383 3802.Waarvan juridisch verplicht38%14118%6522%840%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden33%12328%10021%8017%6414%524.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)29%10854%19357%21983%31986%328Totaal100%372100%358100%383100%383100%380E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingNederland zal aan de onder B. genoemde instrumenten (stabiele financieringsbasis
voor de VN en vergroting van de effectiviteit van de VN) in 2003 een maximale
bijdrage leveren, en daar waar mogelijk zal met andere partners samengewerkt
worden. In het geval van vrijwillige bijdragen bepalen de leden van de VN
zelf hoeveel zij financieel wensen bij te dragen. Veel landen zijn in dat
opzicht terughoudend en Nederland stelt regelmatig de evenredige lastenverdeling («burden sharing») aan de orde en roept andere
donoren regelmatig in diverse gremia op genereuzer bij te dragen aan VN-fondsen
en -programma's. Het vaststellen van de begroting van VN-organisaties is daarentegen
een zaak waarover de lidstaten gezamenlijk besluiten. Nederland is dus afhankelijk
van de mogelijkheden om ten aanzien daarvan een consensus te bereiken.Ten aanzien van de Nederlandse invloed op de vergroting van de effectiviteit
van de VN geldt hetzelfde. Niet alleen is Nederland één van
de vele VN-lidstaten, daarnaast is het realiseren van grotere effectiviteit
primair een zaak van de VN-organisaties zelf. Uiteraard vormt dit een belangrijk
onderwerp bij beleidsoverleggen en beheersraden en wordt er bij de VN-instellingen
aangedrongen op vergroting van de effectiviteit en het beter presenteren van
bereikte resultaten, gekoppeld aan inzet van menskracht en financiële
middelen.BELEIDSARTIKEL 9 INTERNATIONALE FINANCIËLE INSTELLINGENA. Algemene beleidsdoelstellingVia de Internationale Financiële Instellingen (IFI's) draagt Nederland
bij aan de hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking, de duurzame vermindering
van armoede. Als instrumenten worden gebruikt: financiële bijdragen aan
de IFI's en beïnvloeding van het beleid van de desbetreffende instellingen.
Richtinggevend daarbij zijn de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen (Millennium Development Goals - MDG's), die zijn afgeleid
van de Millenniumverklaring die unaniem is aanvaard tijdens de Millennium
Top van september 2000. In ontwikkelingssamenwerking hebben multilaterale
kanalen vaak een meerwaarde boven andere kanalen; deze visie is uiteengezet
in de notitie «Samen Werken voor Effect: Op weg naar een Internationale
Ontwikkelingsarchitectuur» (TK 27 237, 1999–2000).B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenBeïnvloeding van het beleid van de IFI's in het licht
van de Millennium-ontwikkelingsdoelstellingen; bevordering van ownership en
hulpcoördinatieDe beleidsbeïnvloeding van de IFI's (de Wereldbankgroep, de regionale
ontwikkelingsbanken en de PRGF-faciliteit van het IMF) spitst zich toe op
drie instrumenten:a. Het Poverty Reduction Strategy (PRS)-proces• de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben
een krachtige beleidsimpuls gegeven aan duurzame armoedevermindering door
het introduceren van het instrument Poverty Reduction Strategy Paper (PRSP).
De intensieve beleidsdiscussies met de Wereldbank en het IMF over het PRS-proces
zullen in 2003, onder andere in Utstein-verband, worden gecontinueerd. Nadat
in 2002 een groot deel van de betreffende landen de formulering van de PRSP's
zal hebben afgerond, zullen in 2003 de uitvoering en monitoring van de PRSP's
centraal staan. Nederland zal zich in de beleidsdialoog met Bank en Fonds
inzetten voor het realiseren van de volgende punten: allocatie van meer middelen
voor Poverty and Social Impact Analysis (PSIA);• totstandkoming van een brede consultatie in ontwikkelingslanden
over de armoedestrategie;• integratie van PRSP, de sectorbeleidsplannen en de nationale strategieën
voor duurzame ontwikkeling;• versterking van algemeen begrotingsbeheer, met name de monitoring
van uitgaven voor armoedevermindering;• harmonisatie van donorprocedures.Ook oefent Nederland invloed uit op de beleidsformulering door middel
van strategische detacheringen bij IFI's en door middel van de beschikbaarstelling
van fondsen ter ondersteuning van de capaciteit van ontwikkelingslanden bij
het formuleren, uitvoeren en monitoren van de PRSP's.b. De Poverty Reduction and Growth Facility (PRGF) van
het IMFWat betreft de beleidsdiscussie met het IMF zal Nederland er in 2003,
gezamenlijk met de Utstein-partners, op aandringen dat de hierna genoemde
aspecten van de PRGF (nog) meer aandacht krijgen:• het verband tussen armoedebestrijding en het macro-economisch raamwerk;
het effect van macro-economische maatregelen op de armoedesituatie en werkgelegenheid
in ontvangende landen (PSIA) moet via analyse vooraf in beeld worden gebracht;• invulling geven aan de begrippen pro-poor en labour-intensive growth;• realistische groeiscenario's en een macro-economisch beleid dat
is gebaseerd op de PRSP's;• verder stroomlijnen en uitdiepen van de samenwerking met de Wereldbank:
betere afstemming van conditionaliteiten tussen IMF en WB, betere coördinatie
tussen IMF- en WB-steun aan het voorwaardescheppende klimaat voor private
sectorontwikkeling, financiële sectorontwikkeling en handelsliberalisatie
en meer steun van de WB aan het IMF op het terrein van Poverty and Social
Impact Analysis (PSIA);• een geregelde dialoog tussen het IMF en donoren over het macro-economische
beleid van het IMF- en het PRGF-programma;• een effectiever, duidelijker op armoede gericht PRGF.c. Partnerschap-programma's met de WereldbankgroepHet partnerschap-programma met de Wereldbank is een doorlopend programma,
dat voor een deel wordt ingezet om het beleid van de Wereldbank te beïnvloeden
op voor Nederland belangrijke beleidsterreinen, zoals gender, goed bestuur,
milieu en handel. Via omvangrijke waterprogramma's bij de Wereldbank (als
onderdeel van het partnerschap-programma) en de regionale ontwikkelingsbanken
wordt beoogd ondersteuning te geven aan armoedegerichte beleidsvorming van
de ontwikkelingsbanken op het gebied van geïntegreerd waterbeheer en
de uitvoering daarvan. Een deel van het partnerschap-programma wordt direct
ingezet voor ondersteuning van het PRS-proces. Anderzijds fungeert dit beleidsartikel
als de financiële enveloppe voor Nederlandse bijdragen aan omvangrijke
internationale initiatieven waarvoor de Wereldbank als penningmeester fungeert,
zoals op het terrein van habitat, onderwijs en
gezondheidszorg (Education for All, Global Fund for Health).Het in 2002 overeengekomen partnerschap-programma met de International Finance Corporation (IFC) draagt bij aan het versterken
van de particuliere sector in ontwikkelingslanden, opdat ook via dit kanaal
wordt bijgedragen aan de realisatie van de MDG's. Verder wordt dit instrument
ingezet met het doel het beleid van deze instelling ten aanzien van de ontwikkeling
van het midden- en kleinbedrijf verder te ontwikkelen en te versterken.> Na te streven resultaten:• groter budget bij Wereldbank en IMF voor het uitvoeren van PSIA;• brede consultaties in ontwikkelingslanden over armoedestrategieën
met een duidelijke rol voor de lokale maatschappelijke groeperingen en het
bedrijfsleven;• geïntegreerde ontwikkelingsstrategie;• verbeterd begrotingsbeheer;• versnelde uitvoering van onderwijsplannen voor het bereiken van
de Education for All doelstellingen (EfA) voor 2015 (Zie ook beleidsartikel
6, box basisonderwijs en gender).Bevordering van een intensievere samenwerking en coördinatie
tussen de belangrijkste multilaterale instellingen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking,
met name de Wereldbank en de VN-instellingenIn concreto gaat het om betere samenwerking en coördinatie zowel
in het veld als op centraal niveau, waarbij iedere instelling bijdraagt op
basis van comparatief voordeel en wordt voorkomen dat instellingen hun mandaat
(te veel) oprekken. Zowel op hoofdkantoorniveau als op uitvoeringsniveau in
ontwikkelingslanden bevordert Nederland de samenwerking tussen de IFI's onderling
en tussen IFI's en VN-instellingen. Op centraal (politiek) niveau wordt dit
streven uitgedragen tijdens de gezamenlijke bijeenkomst van ECOSOC en het Development Committee. Het is tevens een vast thema tijdens
jaarvergaderingen van de IFI's en bij de onderhandelingen over middelenaanvullingen
van de zachte fondsen; ook is het een vast agendapunt in gesprekken met het
management. Het gaat om onderwerpen als harmonisatie van donorprocedures,
het gezamenlijke gebruik van elkaars analyses en evaluaties, gezamenlijke
financiering en andere samenwerkingsverbanden in het kader van de zogenaamde Sector Wide Approaches. Daarnaast zal Nederland bij de
IFI's en de VN-instellingen aandringen op verdergaande onderlinge samenwerking
op beleidsterreinen zoals post-conflict-landen, HIV/AIDS en monitoring van
de MDG's. Tevens zal Nederland, als medeoprichter, ernaar streven het «Philadelphia-overleg» –
een forum van inmiddels acht landen voor informele uitwisseling van informatie
ter bevordering van coherentie tussen standpunten die worden uitgedragen bij
de Bretton Woods Instellingen in Washington en binnen de VN in New York –
uit te breiden naar andere VN-hoofdsteden (zoals Genève) en het concept
te promoten ter navolging door andere groepen landen.De coördinatiemechanismen van IFI's en VN-instellingen op centraal
niveau laten onverlet dat de coördinatie van activiteiten in ontwikkelingslanden
bij de centrale overheid van het ontvangende land dient te liggen. Op landenniveau
zullen de Nederlandse ambassades zich blijven inzetten voor een intensievere
samenwerking tussen IFI's onderling, tussen IFI's en VN-instellingen en tussen
IFI's en bilaterale donoren, hetzij in het kader van het door het ontvangende
land geleide PRS-proces, dan wel in het kader van de sectorale benadering.
Zie ook beleidsartikel 6.> Na te streven resultaten:• «Philadelphia-overleg» in andere VN-hoofdsteden;• concrete afspraken over hulpcoördinatie tussen IFI's en VN-instellingen
over procedures, gebruik van elkaars analyses en evaluaties en gezamenlijke
financiering van activiteiten;• betere hulpcoördinatie in de 19+3 landen.GroeiparagraafZie groeiparagraaf beleidsartikel 8.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 9 Internationale
Financiële Instellingen (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen106 915211 63364 99989 999119 07688 64143 641        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal85 07698 948127 865157 741158 303105 06560 0659.1Partnership Programma's Wereldbankgroep70 33180 971105 854137 432143 61690 45745 4579.2IMF/PRGF10 21110 21010 21010 2104 5384 5384 5389.3Speciale Multilaterale Activiteiten IFI's4 5347 76711 80110 09910 14910 07010 070Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 9 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement3 2753 6533 4223 5193 4843  5273 530–posten1 4611 6301 5271 5701 5551 5741 575–totaal4 7365 2834 9495 0905 0385 1005 105D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 9 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 128 158 158 105 602.Waarvan juridisch verplicht82%10763%10646%720%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden8%105%93%4,58%4,56%3,54.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)10%1332%4352%81,593%100,594%56,5Totaal100%128100%158100%158100%105100%60E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingWat betreft de realisatie van de onder B. genoemde doelstellingen is er
een verband tussen de Nederlandse invloed en het gewicht van Nederland in
de Raden van Bewindvoerders van de IFI's. Besluitvorming door Bewindvoerders
vindt doorgaans plaats op basis van eenstemmigheid, maar uiteraard speelt
het gewicht van de leden van de IFI's daarbij een belangrijke rol. Nederland
heeft een eigen Bewindvoerder bij de Wereldbank en het IMF, waardoor Nederland
relatief veel speelruimte heeft voor beleidsbeïnvloeding. Rekening moet
echter gehouden worden met het feit dat de Nederlandse Bewindvoerder spreekt
namens een kiesgroep waarvan ook lenende landen deel uitmaken. Bij bepaalde
onderwerpen kan het voorkomen dat de belangen van Nederland
als donor niet geheel sporen met de belangen van de lenende landen van de
kiesgroep. In die gevallen is een compromis noodzakelijk. Bij de andere ontwikkelingsbanken
is er geen eigen Nederlandse Bewindvoerder, waardoor de Nederlandse directe
invloed doorgaans minder groot is.BELEIDSARTIKEL 10 SAMENWERKING MET MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIESA. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling heeft betrekking op de versterking van
het «maatschappelijk middenveld» oftewel de civil society in ontwikkelingslanden, via autonome Nederlandse of
internationale maatschappelijke organisaties in het kader van duurzame armoedevermindering.Duurzame armoedevermindering en de ontwikkeling van een civil society zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Duurzame armoedevermindering
is alleen mogelijk als er sprake is van goed of althans redelijk bestuur.
Een goed georganiseerde civil society speelt een
cruciale rol in het bevorderen daarvan. In landen zonder redelijk bestuur
is de ondersteuning van civil society door noordelijke
niet-gouvernementele organisaties (NGO's) vaak de enige weg waarlangs aan
verbetering van dat bestuur gewerkt kan worden. Organisaties zoals politieke
partijen, belangengroeperingen, vakbonden en andere civil
society organisaties (CSO's) maken participatie van de bevolking
bij beleidsvorming en -uitvoering mogelijk.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenFaciliteren van Nederlandse en internationale maatschappelijke
organisaties om een effectievere bijdrage te leveren aan structurele armoedeverminderingNoordelijke maatschappelijke organisaties kunnen een cruciale rol spelen
in opbouw en versterking van het maatschappelijk middenveld in het Zuiden.
De aanwezigheid van een krachtig maatschappelijk middenveld is een voorwaarde
voor duurzame armoedevermindering. Het is derhalve van belang de noordelijke
maatschappelijke organisaties in staat te stellen hun ondersteunende rol naar
het maatschappelijk middenveld in het Zuiden goed in te vullena. Start van een nieuw subsidiesysteemPer 1 januari 2003 zal het nieuwe subsidiesysteem in werking treden voor
Nederlandse en internationale maatschappelijke organisaties die bijdragen
aan structurele armoedevermindering in het Zuiden. Civil
Society organisaties (CSO's) stellen in samenspraak met hun partners
in ontwikkelingslanden eigen beleidsprioriteiten vast, binnen de met het Ministerie
overeengekomen beleidskaders. CSO's worden derhalve niet beschouwd als uitvoerders
van Nederlands overheidsbeleid, maar als autonome organisaties. Het nieuwe
subsidiesysteem gaat uit van de autonome positie van civil
society. Meer dan voorheen zijn ownership,
vraaggerichtheid en werken vanuit een armoede-analyse in ontwikkelingslanden
uitgangspunt voor financiering. De nadruk bij toekenning van subsidies komt
meer te liggen op het doelmatig en doeltreffend faciliteren van endogene armoedebestrijdingsprocessen
dan op de precieze en gedetailleerde bepaling van de inhoud.Organisaties die hun kwaliteiten bewezen hebben, komen in aanmerking voor
een instellingssubsidie. Daarmee wordt recht gedaan aan de eigenstandige en
autonome rol en positie van de desbetreffende organisaties.b. Opbouw van het subsidiesysteemHet subsidiesysteem dat per 1 januari 2003 in werking treedt, bestaat
uit een drietal onderdelen: het deel dat betrekking heeft op de medefinancieringsorganisaties,
het zogenoemde Medefinancieringsprogramma breed, het gedeelte dat betrekking
heeft op gespecialiseerde organisaties en de regeling voor kleine particuliere
initiatieven. De beleidskaders voor de eerste twee onderdelen zijn door de
Kamer geaccordeerd. Het laatste onderdeel moet in 2002 nog worden uitgewerkt.• Het Medefinancieringsprogramma «breed» betreft NGO's
met een brede, alomvattende benadering ten aanzien van structurele armoedevermindering.
Een onafhankelijke commissie zal in september 2002 advies uitbrengen over
de toelating (voor de periode 2003–2006) van organisaties tot dit medefinancieringsprogramma
«breed», alsmede over de hoogte van de financiering.• Het tweede onderdeel betreft NGO's die aan structurele armoedevermindering
werken vanuit een bepaalde specialisatie, zoals vastgelegd in het beleidskader
«Thematische Medefinanciering»;• Voor door particulieren geïnitieerde kleine projecten zal
een nieuw loket beschikbaar zijn: het zogenoemde frontoffice.c. Ondersteuning organisaties op terrein van technische
assistentiePer 1 januari 2002 heeft SNV zich conform de aanbevelingen van het Interdepartementaal
Beleidsonderzoek (IBO) «Uitzending personeel» juridisch verzelfstandigd.
In het IBO-rapport wordt gesteld dat een heldere scheiding van verantwoordelijkheden
een noodzakelijke voorwaarde is om te komen tot sturing op output. Per 1 januari
2003 zullen ook de financiële, personele en materiële ontvlechting
gerealiseerd zijn. Zie voor technische assistentie (TA) ook beleidsartikel
6.> Na te streven resultaten:• de werking van een transparante regeling voor het particuliere
kanaal op basis waarvan subsidies worden toegewezen;• toename van aantal gesubsidieerde CSO's dat resultaatgericht rapporteert;• algehele verzelfstandiging van SNV.Versterken van de inhoudelijke beleidsdialoogIn de notitie «Civil society en structurele
armoedebestrijding» wordt de noodzaak van een beleidsdialoog van het
Ministerie met maatschappelijke organisaties onderstreept. Het belang hiervan
is om elkaar kritisch te bevragen en om tot goede afstemming te komen over
(invulling) van rollen en taken van de verschillende spelers op het terrein
van duurzame armoede bestrijdingBeleidskadersHet verstrekken van gelden aan particuliere organisaties vindt plaats
op basis van beleidskaders die in goed overleg met de desbetreffende CSO's
werden opgesteld in het licht van relevante beleidsnota's en toetsingskaders
die voortvloeien uit internationale afspraken, in het bijzonder de acht internationale
doelstellingen.Conform de notitie «Civil Society en
Structurele Armoedebestrijding» zullen de betrokken delen van het departement
periodieke gesprekken voeren met de CSO's om het beleid met betrekking tot
de rol van civil society per thema,
sector of specialisatie nader in te vullen. Het gaat daarbij om inhoud en
proces en het ontwikkelen van een toetsingskader om voortgang te meten.In 2002 is aan de Tweede Kamer een tweetal notities gezonden: de notitie
«Informatie- en Communicatietechnologie en Ontwikkeling» en de
notitie «Platformbevordering Onafhankelijke Omroepen in Afrika».
In 2003 zal de uitwerking van deze notities in het kader van het communicatieprogramma
verder vorm krijgen.In het kader van het onderzoekprogramma is in Maastricht een internationaal
seminar georganiseerd met het doel de vergroting van de maatschappelijke relevantie
van het ontwikkelingsgericht onderzoek door een grotere vraaggerichtheid te
bespreken. In de loop van dit jaar zal worden nagegaan hoe in vervolg daarop
in 2003 (en latere jaren) een grotere vraaggerichtheid bij andere donoren
van ontwikkelingsgericht onderzoek bevorderd zou kunnen worden.Organisaties werkzaam op de terreinen humanitaire hulp, goed bestuur,
decentralisatie, mensenrechten, vrede en veiligheid zullen ook in 2003 ondersteund
worden. Zie beleidsartikel 3 en beleidsartikel 4.> Na te streven resultaten:• de instelling en uitvoering van periodiek overleg per thema, sector
of specialisatie tussen CSO's en het desbetreffende onderdeel van het Ministerie;• toename aandacht voor Civil Society in sectorale en thematische
beleidsnota's;• toegenomen participatie van CSO's in ontwikkelingslanden bij processen
van beleidsvorming, in het bijzonder voor wat het opstellen van Poverty Reduction
Strategy Papers (PRSP's) betreft; meer ruimte voor oppositionele CSO's (counterveiling
power);• inzicht in het aantal Nederlandse CSO's en hun partners dat een
bijdrage levert aan de internationale lobby voor beleidscoherentie (op terreinen
als schulden, handel, milieu en Europees beleid);• versterking vraaggerichte onderzoekscapaciteit in ontwikkelingslanden;• versterking van de onafhankelijke media, met name in Afrika.Ondersteuning en versterking van het maatschappelijk draagvlak
voor ontwikkelingssamenwerkingEen belangrijk aspect van de lokale inspanningen op het terrein van ontwikkelingssamenwerking
is het bevorderen van mondiale bewustwording en het creëren van een draagvlak
in de Nederlandse samenleving. Zonder draagvlak onder de bevolking heeft ontwikkelingssamenwerking
geen wortels en geen toekomst. Behoud en versterking van het draagvlak is
daarom uiterst belangrijk; dit wordt onder meer door middel van educatieve
activiteiten van het de NCDO nagestreefd.Ondersteuning van de NCDO vindt ook in 2003 weer plaats; in het nieuwe
beleidskader MFP-breed en Thematische Medefinanciering (TMF) is daarnaast
ruimte gemaakt voor educatieve activiteiten.> Na te streven resultaat:• de versterking van het Nederlandse draagvlak voor en vergroting
van de directe betrokkenheid van Nederlandse burgers bij ontwikkelingssamenwerking.GroeiparagraafBinnen het nieuwe subsidiesysteem is resultaatgericht werken van de subsidieontvanger
een centraal uitgangspunt.De effectevaluaties van de Medefinancieringsorganisaties (MFO's) dragen
bij aan de ontwikkeling van indicatoren en het operationaliseren van doelstellingen.
In de subsidieaanvragen voor 2003–2006 als mede in het jaarplan 2003
zullen de MFO's hier verder invulling aan geven. Gezien de zeer complexe en
veelomvattende werkterreinen zal het hier gaan om een meerjarig proces.Dit geldt eveneens voor de gespecialiseerde organisaties. Ook daar geldt
dat het een langer durend leerproces zal zijn.Het beoordelen en het meten van veranderingsprocessen in ontwikkelingslanden
is en blijft uitermate complex en lastig. Het vereist een goed monitoring-
en evaluatiesysteem inclusief de ontwikkeling van indicatoren op verschillende
niveaus. Nederlandse NGO's leveren veelal via intermediaire organisaties in
het Zuiden een bijdrage aan armoedevermindering. Het gaat derhalve om een
keten van organisaties, wat monitorings- en evaluatie gecompliceerder maakt.
Met name bij een aantal organisaties in ontwikkelingslanden blijken deze systemen
nog niet goed te functioneren. De ontwikkeling van een samenhangend systeem
op alle niveaus dat recht doet aan de eigen wensen en vragen van elk der schakels
in de keten zal een meerjarentraject zijn.Alle organisaties die subsidie ontvangen zijn gehouden aan regelmatige
evaluaties. Deze zullen ook in 2003 plaatsvinden. In 2003 zullen onder meer
de eerste evaluaties IOB met betrekking tot het medefinancieringsprogramma
plaatsvinden. Voorts is in 2003 het resultaat te verwachten van de evaluatie
van IOB naar de inschakeling van de Vereniging Nederlandse Gemeenten bij de
versterking van lokaal bestuur. IOB zal in de daar op volgende periode nieuwe
onderwerpen uit beleidsartikel 10 in de programmering opnemen, waaronder onderwerpen
uit het medefinancieringsprogramma thematisch.Met betrekking tot de participatie van CSO's aan beleidsprocessen, zoals
de PRSP, blijkt de informatie over de deelname aan PRSP's en de voortgang
van PRSP's van verschillende kwaliteit; het is moeilijk om op basis daarvan
duidelijke uitspraken te doen. De toegenomen participatie van NGO's aan beleidsprocessen
in ontwikkelingslanden, zoals PRSP's, zal in 2003 beoordeeld worden. Bronnen
zullen zijn: rapportages van de ambassades, andere donoren, de Wereldbank
en EURODAD.Initiatieven die genomen worden ter versterking van de betrokkenheid van
het maatschappelijk middenveld in de voorbereiding en uitvoering van de PRSP's
en Sectorale Benadering zullen vooral gevolgd en beoordeeld worden door middel
van de jaarverslagen en rapportages van de ambassades. De ambassades zullen
daartoe een instructie ontvangen dit aandachtspunt systematisch in hun jaarplan
en jaarverslag op te nemen.Ook zal wederom aan de medefinancieringsorganisaties gevraagd worden om
over de ervaringen op dit terrein van hun partnerorganisaties te rapporteren.Het beoordelen van een effectieve bijdrage van Nederlandse NGO's aan de
internationale lobby voor beleidscoherentie, zoals aangegeven in de Memorie
van Toelichting Begroting 2002, blijkt onhaalbaar. Wel is het mogelijk om
aan te geven of er toename is van het aantal lobby-acties. Voorlopig zal op
dit punt gerapporteerd worden. De Nederlandse SCO's zal gevraagd worden hierover
te rapporteren in hun jaarverslagen. In 2003 zal dan vooral sprake zijn van
een eerste meting. Pas in de daarop volgende jaren zal over al dan niet toename
kunnen worden gerapporteerd.De versterking van het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking zal gemeten
worden aan het aantal samenwerkingsverbanden van de MFO's en gespecialiseerde
organisaties met particuliere organisaties en de aanvragen bij het Front Office.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 10 Samenwerking
met Maatschappelijke organisaties (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen571 8651 752 752153 457289 857181 3852 357 894124 995        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal547 734620 412652 094666 049672 950695 617712 56610.1Medefinanciering particuliere organisaties383 871394 028409 151431 003450 383468 551485 50010.2SNV60 68079 13376 53880 59584 86689 36589 36510.3Kleine Plaatselijke Activiteiten4 5384 5383 6303 6303 6303 6303 63010.4Speciale activiteiten50 91494 717117 330105 33087 33087 33087 33010.5Voorlichting op het terrein van OS14 63414 68713 38613 43213 43213 43213 43210.6Communicatieprogramma8 9708 4878 4878 4878 4878 4878 48710.7Onderzoeksprogramma24 12724 82223 57223 57224 82224 82224 822Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 10 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement5 5466 1865 7955 9605 8995  9725 977–posten9491 0589921 0201 0091 0221 023–totaal6 4957 2446 7866 9796 9096 9947 000D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 10 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 652 666 673 696 7132.Waarvan juridisch verplicht94%61189%59281%54182%5590%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden0%04%253%202%151%104.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)6%419%5916%12516%12299%703Totaal100%652100%666100%673100%696100%713E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingIn de beleidskaders van het nieuwe subsidiesysteem wordt de autonomie
van de CSO's erkend. Het beleid van deze organisaties is uiteraard mede bepalend
voor het behalen van beleidsdoelstellingen. Om die reden is het belang van
een periodieke en kritische dialoog in de beleidskaders vastgelegd.Daarnaast is het «klimaat» voor NGO-activiteiten in de samenwerkingslanden
tevens een factor die invloed heeft op de resultaten en doelmatigheid. Dit
klimaat bepaalt mede de mogelijkheden voor toename van participatie van het
maatschappelijk middenveld en de mogelijkheden om initiatieven te nemen.Vergroting van het draagvlak kan in gevaar komen als er om welke reden
ook zeer negatieve publiciteit rond ontwikkelingssamenwerking komt.BELEIDSARTIKEL 11 INTERNATIONAAL ONDERWIJSA. Algemene beleidsdoelstellingHet Nederlandse internationaal onderwijsbeleid is gericht op duurzame
capaciteitsopbouw en kennisontwikkeling ten behoeve van armoedevermindering.
De vraag uit ontwikkelingslanden is daarbij richtinggevend. Het gaat vooral
om versterking van hoger onderwijs en scholing van professioneel middenkader
in ontwikkelingslanden. Het internationaal onderwijsbeleid is uiteengezet
in de brieven aan de Kamer van 31 mei 1999 («Kabinetsstandpunt ten aanzien
van de uitkomst van het IBO-IO», TK, 1998–1999, 26 576, nr.
1) en 23 februari 2001 («Beleidskader nieuwe Internationaal Onderwijs
Programma's», TK, 2000–2001, 22 452, nr. 16).In 2003 zal de meeste aandacht uitgaan naar de aansturing van de Nuffic –
die in 2002 als nieuwe intermediaire organisatie is aangewezen – en
naar de monitoring van de eerste fase van de nieuwe internationaal onderwijsprogramma's.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenDe geoperationaliseerde doelstellingen zijn de volgende:1. institutionele versterking van hoger onderwijs en trainingscapaciteit
in ontwikkelingslanden;2. vermindering van kwantitatieve en kwalitatieve tekorten aan geschoold
middenkader in ontwikkelingslanden;3. bevordering van kennisontwikkeling en kennisuitwisseling.Instrumenten voor het realiseren van deze doelstellingen zijn:• programma voor institutionele versterking (doelstelling 1);• programma's voor beursverlening (doelstelling 2);• het programma Samenwerking Internationale Instituten – SII
(doelstellingen 1 en 2);• de subsidie aan het Koninklijk Instituut voor de Tropen –
KIT (doelstelling 3).Programma's voor beursverlening en institutionele versterkingVoor institutionele versterking en het verminderen van tekorten aan geschoold
middenkader bestonden tot nu toe zeven Nederlandse programma's. Deze worden
in de periode 2002 – 2005 afgebouwd. In dezelfde periode worden drie
nieuwe programma's opgebouwd: twee beurzenprogramma's voor het volgen van
opleidingen in Nederland en één programma voor institutionele
versterking van hoger onderwijs en trainingscapaciteit in ontwikkelingslanden.
Vanaf 2003 komen uit de afbouw van de oude programma's financiële middelen
beschikbaar, waarmee met de nieuwe programma's een start gemaakt wordt.Om vraaggerichtheid en flexibiliteit van de programma's te bevorderen
is tussen het departement, de posten, de intermediaire organisatie (Nuffic)
en de betrokken instellingen in Nederland en in ontwikkelingslanden de volgende
taakverdeling afgesproken:Het departement is verantwoordelijk voor de externe monitoring en evaluatie
op programmaniveau en zal de Nuffic controleren op de wijze waarop deze het
programma beheert. Posten hebben een taak ten behoeve van het bevorderen van
de synergie met het bilaterale beleid. De Nuffic monitort of
Nederlandse onderwijsinstellingen de beursverlening aan de geselecteerde kandidaten
en de programmacriteria goed uitvoeren.In 2003 en volgende jaren zal worden gekeken hoe de nieuwe elementen van
de programma's werken. In 2003 ligt daarbij de nadruk op de vraagsturing,
de taakverdeling en samenwerking, en de selectie van bursalen.> Na te streven resultaten:Een belangrijk resultaat in 2003 moet een goed werkend sturingsmodel voor
de Nuffic zijn. Daarbij wordt Nuffic afgerekend op geleverde prestaties zoals
het• spelen van een faciliterende rol bij prioriteitsstelling in ontwikkelingslanden;• ontwikkelen en toepassen van een model van kwaliteitsbewaking;• inventariseren van het opleidingenaanbod in Nederland;• verstrekken van informatie over dit opleidingenaanbod;• ontwikkelen van een tenderprocedure voor het koppelen van vraag
uit ontwikkelingslanden aan aanbod in Nederland.Bij de opbouw van de nieuwe programma's voor internationaal onderwijs
zal in 2003 worden begonnen met het gebruik van de effectiviteitsindicatoren
voor goed beheer door de Nuffic.Programma Samenwerking Internationale Instituten (SII)Het SII-programma is een instrument dat bijdraagt aan zowel institutionele
versterking van hoger onderwijs en trainingscapaciteit in ontwikkelingslanden,
als vermindering van kwantitatieve en kwalitatieve tekorten aan geschoold
middenkader in ontwikkelingslanden. Bij dit programma gaat het specifiek om
institutionele versterking van hoger onderwijs in ontwikkelingslanden via
regionale samenwerking en om het vergroten van studiemogelijkheden in deze
landen, zodat middenkader in de eigen regio kan worden opgeleid («studie
in de regio»).Met het SII-programma wordt als resultaat beoogd dat het hoger onderwijs
in ontwikkelingslanden in kwalitatief en kwantitatief opzicht verbetert.Evenals in voorgaande jaren zullen in 2003 uit dit programma voor Zuid-Zuid
samenwerking landenoverstijgende activiteiten van internationaal opererende
instellingen en organisaties ondersteund worden. Voorbeelden zijn regionale
seminars voor beleidsmakers en het bevorderen van samenwerking tussen ministeries
van onderwijs en de ontwikkeling van regionale masters opleidingen. In 2003
wordt de overeenkomst met het Study Programme
van de Association of African Universities vernieuwd.> Na te streven resultaten:• ondersteunde initiatieven voor onderwijsverbetering;• verleende ondersteuning aan regionale onderwijsinstellingen.Subsidie Koninklijk Instituut voor de TropenActiviteiten die het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) met deze
subsidie uitvoert, resulteren in een verbetering van kennisopbouw en kennisontwikkeling in ontwikkelingslanden (bijvoorbeeld op het vlak
van cultuur of gezondheidszorg), alsmede kennisuitwisseling met deze landen.In 2003 ontvangt het KIT een nieuwe subsidiebeschikking. Hierin worden
de aanbevelingen van de in 2002 afgeronde evaluatie verwerkt, en worden duidelijke
afspraken gemaakt over producten en diensten die het KIT zal leveren. Deze
bestaan uit onderzoek, advisering, voorlichting, educatie en capaciteitsopbouw
op voor ontwikkelingssamenwerking belangrijke terreinen.> Na te streven resultaat:• nieuwe afspraken over te leveren producten en diensten.GroeiparagraafBeoordeling van effectiviteit zal de komende jaren voornamelijk plaatsvinden
via evaluaties.In 2004 zal worden geëvalueerd in hoeverre het SII-programma bijdraagt
aan het realiseren van twee van de beleidsdoelstellingen voor internationaal
onderwijsbeleid, te weten institutionele versterking van hoger onderwijs en
trainingscapaciteit in ontwikkelingslanden, en vermindering van kwantitatieve
en kwalitatieve tekorten aan geschoold middenkader in ontwikkelingslanden.
Bezien zal worden op welke wijze de ondersteunende activiteiten hebben bijgedragen
aan de verbetering van hoger onderwijs in kwalitatief en kwantitatief opzicht.In 2005 zal worden geëvalueerd in hoeverre de opzet van de drie nieuwe
programma's voor internationaal onderwijs recht doet aan de gekozen beleidsuitgangspunten.
Het gaat dan bijvoorbeeld om:• de vraaggerichtheid (hoe effectief is het overleg in ontwikkelingslanden
dat voor de behoeftenbepaling nodig is?);• de aansluiting bij de bilaterale OS programma's;• flexibiliteit en onderlinge samenhang tussen de drie programma's.Voorts zal bij het meten van effectiviteit van de nieuwe programma's op
termijn gebruik gemaakt kunnen worden van zogenoemde tracer
studies. Hierbij wordt bij oud-studenten een aantal jaren na afloop
van de opleiding nagegaan wat het effect van de opleiding is geweest voor
henzelf en in breder verband voor de instelling waar zij werken.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 11 Samenwerking
op het terrein van Internationaal onderwijs (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen24 049132 41368 24868 29170 08581 10481 104        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal81 55287 30186 46985 96787 90588 33088 76811.1Internationaal Onderwijs Programma81 55287 30186 46985 96787 90588 33088 768Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 11 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007– departement1 7171 9151 7951 8461 8271 8491 851– posten2 1682 4172 2652 3292 3062 3342 336– totaal3 8854 3334 0594 1754 1324 1834 187D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 11 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071. Programma-uitgaven 86 86 88 88 892. Waarvan juridisch verplicht94%8193%8090%7990%790%03. Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden0%00%00%00%00%04. Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)6%57%610%910%9100%89Totaal100%86100%86100%88100%88100%89E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingVoor de nieuwe internationaal onderwijsprogramma's is vraagsturing van
groot belang.In 2003 zullen de eerste ervaringen op het gebied van vraagsturing, vraag-en
aanbodkoppeling en doelmatigheid van de tenderprocedures worden opgedaan.Voor wat betreft de vraagsturing is een flexibele, aan de specifieke omstandigheden
in ontwikkelingslanden aangepaste aanpak nodig. Daarnaast geldt dat het overleg
met betrokken actoren in Nederland op constructieve wijze wordt voortgezet.
Ook het samenspel van de Nuffic met de andere betrokken partners blijft belangrijk
en zal dus in 2003 actief worden gevolgd. Alleen zo kunnen de nieuwe programma's
effectief en doelmatig opstarten.BELEIDSARTIKEL 12 SAMENWERKING MET HET BEDRIJFSLEVENA. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling is het stimuleren van de ontwikkeling
van de particuliere sector in ontwikkelingslanden. Dit geschiedt door middel
van een breed scala aan activiteiten, zowel op internationaal en nationaal
niveau, als door middel van rechtstreekse ondersteuning van lokale bedrijvigheid.
Te denken valt aan vergroting van markttoegang, schuldverlichting, handelsgerelateerde
capaciteitsopbouw, bevordering van een goed voorwaardenscheppend en flankerend
beleid ten gunste van de particuliere sector in ontwikkelingslanden en aan
investeringsbevordering. Deze drie beleidsterreinen zijn nader uitgewerkt
in de notitie «Ondernemen tegen Armoede» (TK 27 467, nr 1)
en in de «Aanvulling op de notitie Ondernemen tegen Armoede» (TK
27 467, nr 6).In dit beleidsartikel komt een aantal specifieke instrumenten aan de orde
die de handels-, ondernemers- en investeringscapaciteit van bedrijven in ontwikkelingslanden
helpen bevorderen. Zoals in «Ondernemen tegen Armoede» en de «Aanvulling»
is toegelicht is dit geen uitputtende lijst: verschillende instrumenten lopen
via andere kanalen en zijn ondergebracht onder de betreffende begrotingsartikelen.
Zie ondermeer de Investment Facility van de Europese
Investeringsbank (beleidsartikel 5), het partnerschap-programma met de Internationale
Arbeidsorganisatie ILO (beleidsartikel 8) en de partnerschapprogramma's met
de International Finance Corporation (IFC) en
de Wereldbank (beleidsartikel 9).B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenVergroten van ondernemerscapaciteit bij bedrijven in ontwikkelingslanden
op het gebied van bedrijfsvoering en marktontwikkelingBedrijven in ontwikkelingslanden stuiten regelmatig op een gebrek aan
kennis, zowel op het terrein van management als specifieke technische kennis
omtrent zaken als productieprocessen en marktontwikkeling. Een drietal instrumenten
die voornamelijk tot doel hebben kennis over te dragen aan bedrijven in ontwikkelingslanden
zijn:• InvesteringsBevordering en Technische Assistentie (IBTA).Dit FMO-programma, dat ondersteuning biedt aan bedrijven in ontwikkelingslanden
bij het verbeteren van hun bedrijfsvoering en haalbaarheidsstudies voor nieuwe
investeringen ondersteunt, zal in 2003 worden geëvalueerd. In 2002 zijn
met de FMO nadere afspraken gemaakt over de wijze waarop over IBTA richting
de Staat wordt gerapporteerd. In 2003 zal een evaluatie plaatsvinden inzake
de effectiviteit van IBTA;• Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM).Het PSOM, uitgevoerd door Senter, heeft in de afgelopen periode ruim 70
Nederlandse proefinvesteringen in een aantal ontwikkelingslanden ondersteund.
Deze pilot-investeringen moeten uitmonden in lokale commerciële vervolginvesteringen
of langdurige handelsrelaties. In 2002 heeft een eerste review van het programma
plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot het besluit dit programma te continueren.• Programma Uitzending Managers (PUM). Het PUM adviseert jaarlijks
honderden individuele bedrijven in ontwikkelingslanden die niet in staat zijn
advies in te huren op de markt. Op basis van de evaluatie van 2002 is geconcludeerd
dat de Stichting PUM zich in de komende jaren verder zal moeten professionaliseren
en dat in de aangeboden diensten niet tezeer afgeweken moet
worden van de oorspronkelijke doelstelling: het verlenen van adviezen ter
vergroting van de duurzame productieve bedrijvigheid bij ondernemers in ontwikkelingslanden.> Na te streven resultaten:• helderder informatie omtrent de behaalde resultaten van het IBTA;• PSOM moet leiden tot een toename van het aantal nieuwe Nederlandse
commerciële investeringen in een aantal ontwikkelingslanden;• een meer professionele PUM-uitvoeringsorganisatie.Opbouw van handelscapaciteit bij ondernemers in ontwikkelingslanden
ten einde toegang tot internationale markten te vergrotenNaast kennisvergroting op het terrein van bedrijfsvoering en marktontwikkeling
hebben veel bedrijven in ontwikkelingslanden ook behoefte aan informatie over
kansen en eisen die een bepaalde markt aan producten stelt. Het Centrum ter
Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI) is het belangrijkste
bilaterale instrument om het bedrijfsleven in ontwikkelingslanden te informeren
over exportmogelijkheden naar westerse landen. Het CBI blijft voorlichting
geven over exportmogelijkheden naar Europa, andere markten en toegangseisen
tot deze markten. Naast lokale cursussen worden e-mail en internet een steeds
belangrijker bron van informatie- en kennisverspreiding. Bovendien blijft
het organiseren van deelname van bedrijven uit ontwikkelingslanden aan belangrijke
internationale beurzen een belangrijk instrument voor handelsbevordering.
In 2003 zal het CBI mogelijkheden onderzoeken om zijn diensten ook ter beschikking
te stellen aan handelsbevorderende organisaties in ontwikkelingslanden, waarbij
wordt gestreefd naar koppeling van databases van vergelijkbare instellingen
in andere landen. Ook wordt onderzocht in hoeverre de samenwerking met organisaties
als de EU, de WTO en andere spelers kan worden verbeterd. Zie ook de agentschapsparagraaf.Voorts zal in 2005 het functioneren van het CBI als agentschap worden
geëvalueerd.> Na te streven resultaten:• verbeterde informatievoorziening door het CBI;• meer inzicht in samenwerkingsmogelijkheden met andere op dit terrein
werkzame organisaties.Vergroten van de investeringscapaciteitFinancieringsmogelijkheden voor lokale bedrijven worden dikwijls beperkt
door een slecht ontwikkelde financiële sector en kapitaalmarkt. Voor
het vergroten van de investeringscapaciteit in ontwikkelingslanden staan de
volgende twee instrumenten ter beschikking: participaties in en leningen aan
bedrijven en financiële instellingen door FMO en de ondersteuning van
investeringen in de sociale en fysieke infrastructuur door middel van subsidiëring
van ontwikkelingsrelevante export-transacties (ORET/MILIEV).De FMO concentreert zich op de financiële sector (banken, leasemaatschappijen,
verzekeringsbedrijven en hypotheekinstellingen) en de sectoren energie, infrastructuur
en informatie- en communicatietechnologie (ICT). In 2003 heeft FMO zichzelf
tot doel gesteld het rendement op het Eigen Vermogen inclusief het Ontwikkelingsfonds
op te voeren richting 5–6%. In 2003 zal een begin worden
gemaakt met een evaluatie van de directe en indirecte financieringen van de
FMO, mede in het licht van het feit dat conform de Overeenkomst Staat-FMO
van 1998 de bijdragen vanuit Ontwikkelingssamenwerking aan het Ontwikkelingsfonds
in 2005 zullen stoppen. Herziening van de relatie Staat-FMO wordt dus noodzakelijk.Naast de reguliere bijdrage in het Ontwikkelingsfonds worden aan de FMO
ook meerdere doelsubsidies verstrekt, teneinde de FMO als financieringsloket
in staat te stellen ontwikkelingsrelevante, maar zeer risicovolle investeringen
te ondersteunen: lokale valutaleningen aan lokale banken ten behoeve van het
lokale MKB (Kleinbedrijffonds), risicodragend kapitaal in lokale valuta voor
startende ondernemers in met name Afrika (Seed Capital), risicodragend vermogen voor bestaande ondernemingen om investeringen
van buitenlandse investeerders te matchen (NIMF), investeringen in de sociaal-economische
infrastructuur van de Minst Ontwikkelde Landen (MOL-fonds). In de loop van
2002 zijn afspraken gemaakt met de FMO om de relatie met de Staat op dit terrein
meer te stroomlijnen, vergelijkbaar met de afspraken die zijn gemaakt met
de medefinancieringsorganisaties en de partnerschap-programma's met multilaterale
instellingen als IFC. Beoogd is onder meer om duidelijker en eenduidiger informatie
te krijgen omtrent prestaties en effecten van de ondersteunde activiteiten.
2003 is het eerste uitvoeringsjaar van deze nieuwe samenwerkingsvorm.De ondersteuning via de ORET/MILIEV-regeling, die sinds maart 2002 onder
mandaat door FMO/NIO uitgevoerd wordt, wordt voortgezet. De regeling maakt
het voor ontwikkelingslanden mogelijk commercieel niet-haalbare maar economisch
renderende investeringen te doen in de fysieke en sociale infrastructuur voorzover
deze een Nederlandse importcomponent hebben. Dit gebeurt door 35% van de totaal
voor de investering benodigde middelen door middel van een schenking aan de
afnemer ter beschikking te stellen. 2003 zal het eerste volledige kalenderjaar
zijn waarin de regeling «op afstand» wordt uitgevoerd. Eerste
indicaties van de beoogde grotere efficiëntie en effectiviteit zullen
zichtbaar moeten worden.> Na te streven resultaten:• duidelijkheid over de koers van FMO voor de komende jaren en de
rol van de Staat daarbij;• meer gestroomlijnde informatie vanuit FMO omtrent de prestaties
en effecten van activiteiten waarvoor FMO van de Staat subsidie ontvangt;• verbeterde uitvoering van de ORET/MILIEV-regeling.GroeiparagraafIn deze begroting zijn de geoperationaliseerde doelstellingen weergegeven.
In 2002 zijn met verschillende partijen (FMO, PUM) afspraken gemaakt om in
komende jaren beter inzicht te krijgen in de doelmatigheid en doeltreffendheid
van de instrumenten. Dit zal leiden tot meer en eenduidiger informatie omtrent
de concrete resultaten die met de verschillende instrumenten worden geboekt.De instrumenten die voor de doelstelling in dit artikel worden ingezet
worden door middel van evaluaties beoordeeld op hun doelmatigheid, doeltreffendheid
en relevantie.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 12 Samenwerking
met het bedrijfsleven (x EUR1000) 2001200220032004200520062007        Verplichtingen362 902445 93146 51940 268145 243190 921190 921        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal154 180224 656252 757250 590239 284237 837237 83712.1Bedrijfslevenprogramma93 055126 445136 381129 8701 30 516124 685124 68512.2FMO50 59184 693102 600106 68494 43298 5 1698 51612.3CBI10 53413 51813 77614 03614 33614 63614 636        Ontvangsten0000000        12.20Eenmalige uitkering aan moederdepartement0000000Apparaatskosten
(extracomptabel) bij beleidsartikel 12 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement1 2391 3811 2941 3311 3181 3341 335–posten4 8595 4195 0775 2215 1685 2325 237–totaal6 0986 8016 3716 5526 4866 5666 571D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 12 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 253 251 239 238 2382.Waarvan juridisch verplicht90%22685%21184%19956%1310%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden0%00%00%00%00%04.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)10%2815%4016%4044%107100%238Totaal100%253100%251100%239100%238100%238E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDe hierboven beschreven instrumenten worden ingezet omdat het ondernemersklimaat
in de betreffende landen nog onvoldoende is om investeringen volledig aan
de markt over te kunnen laten. De instrumenten zijn dan ook bedoeld om een
aantal tekortkomingen en/of hogere risico's tijdelijk te compenseren,
terwijl de betreffende overheden de kans krijgen het ondernemersklimaat te
verbeteren.Het succes van de instrumenten wordt daarmee in hoge mate bepaald door
structurele verbeteringen in de nationale enabling environment. In landen die zich nog in een overgangfase naar een markteconomie
bevinden is het risico het hoogst.De Directie Duurzame Economische Ontwikkeling (DDE) concentreert zich
daarom op het bijdragen aan de verbetering van de nationale en internationale enabling environment teneinde deze risico's te mitigeren.HOOFDDOELSTELLING V. HET BEVORDEREN VAN BILATERALE BETREKKINGENDe bilaterale betrekkingen van Nederland met andere landen hebben, afhankelijk
van de intensiteit daarvan, een breed scala van thema's als onderwerp. Gedacht
kan worden aan buitenlandse politiek, veiligheid, ontwikkelingssamenwerking,
handel en investeringen, transport, cultuur en wetenschap, milieu en consulaire
aangelegenheden, asiel en migratie. De bilaterale inspanningen zijn niet alleen
gericht op het onderhouden van relaties met de betreffende landen, maar vooral
ook op het bereiken van de Nederlandse doelstellingen op deze verschillende
terreinen. Via deze bilaterale activiteiten wordt tevens de Nederlandse positie
in multilateraal kader versterkt. Door onder meer wederzijdse bezoeken en
dialoog, uitwisselingen en samenwerkingsprogramma's wordt aan deze betrekkingen
inhoud gegeven. Sinds de ontwikkelingen van 11 september is terrorismebestrijding
een centraal onderwerp geworden in de bilaterale besprekingen en is het van
invloed op de invulling van de bilaterale agenda.In de bilaterale betrekkingen spelen de andere departementen een steeds
nadrukkelijker rol, nopend tot meer coördinatie van activiteiten en inhoud
van de besprekingen.Speciale vermelding verdient het postennet. De diplomatieke posten vertegenwoordigen
Nederland in het buitenland, dragen het Nederlandse standpunt uit, hebben
vanuit een veelheid van contacten en informatiebronnen een informerende taak
richting Den Haag, verlenen consulaire en maatschappelijke diensten aan in
het buitenland verblijvende Nederlanders, zijn betrokken bij de controle op
migratiestromen, staan Nederlandse bedrijven en andere organisaties bij in
hun activiteiten in het betreffende land en dragen voorts bij aan de uitvoering
van bilaterale samenwerkingsprogramma's en instrumenten (uitgewerkt in beleidsartikel
6). Door de verdere verbreding van het buitenlands beleid werken de posten
steeds nadrukkelijker voor alle Ministeries in Den Haag. Het postennet wordt
regelmatig getoetst zowel op adequate personele bezetting als op de inzet
op bepaalde thema's.De bilaterale activiteiten moeten in samenhang worden gezien met de uitvoering
van de in voorgaande hoofdstukken behandelde doelstellingen, bijvoorbeeld
vrede en veiligheid (hoofddoelstelling II), Europese integratie (hoofddoelstelling
III) en ontwikkelingssamenwerking (hoofddoelstelling IV). In de navolgende
beleidsartikelen beperken we ons grotendeels tot het langs bilaterale weg
behartigen van politieke en economische belangen (beleidsartikel 13), consulaire
dienstverlening, asiel en migratie (beleidsartikel 14) en het Nederlands internationaal
cultuurbeleid (beleidsartikel 15).BELEIDSARTIKEL 13 POLITIEKE EN ECONOMISCHE BELANGENBEHARTIGINGA. Algemene beleidsdoelstellingDe bilaterale betrekkingen met landen die voor Nederland belangrijk zijn,
omvatten een veelheid van onderwerpen. Voor een optimale behartiging van de
bilaterale betrekkingen met een bepaald land is het van belang dat deze verschillende
onderwerpen in nauwe onderlinge samenhang worden bezien. Hieronder wordt primair
ingegaan op de politieke en economische facetten.Bij de politieke belangenbehartiging gaat het vooral om de verwezenlijking
van de Nederlandse politieke doelstellingen in relatie tot andere landen,
zoals bijvoorbeeld de bilaterale afstemming met de partnerlanden in de Europese
Unie en NAVO. Relaties krijgen ook vorm in het kader van ontwikkelingssamenwerking.
Deze doelstellingen zijn terug te vinden in de meer thematisch getinte artikelen
van deze Memorie van Toelichting. Dit artikel concentreert zich met name op
de invulling van de bilaterale agenda, het postennetwerk en de economische
belangenbehartiging.De behartiging van economische belangen zijn gericht op het bevorderen
van de Nederlandse handel en investeringen en van de markttoegang van het
Nederlandse bedrijfsleven. Naast het vergaren en ter beschikking stellen van
informatie aan het exporterend bedrijfsleven is de inzet gericht op verdergaande
liberalisering en op voorkoming van concurrentieverstoring. Als handelsland
heeft Nederland belang bij marktopening en eerlijke concurrentie.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenCoördinerende rol van Buitenlandse ZakenHet behartigen van bilaterale betrekkingen met landen betekent voortdurende
aandacht voor de diverse aspecten van de betrekkingen met de betrokken landen.
Voor de slagkracht van het buitenlands beleid, waarin de verschillende departementen
op een steeds breder terrein steeds actiever participeren, is het essentieel
dat er samenhang is tussen de diverse aspecten ervan, zodat de Nederlandse
inspanningen elkaar waar mogelijk versterken. Dat vereist nauwe afstemming
en coördinatie. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken voert het voorzitterschap
van de hoog- ambtelijke commissie die zorg draagt voor de interdepartementale
afstemming en coördinatie van internationale aangelegenheden (CoRIA).Het Ministerie van Buitenlandse Zaken draagt, in nauwe samenwerking met
het Ministerie van Economische Zaken, bij aan het bevorderen van de Nederlandse
handel en investeringen op buitenlandse markten. Deze ondersteuning krijgt
o.a. vorm door de inzet van het diplomatieke postennetwerk, aangevuld met
16 economische steunpunten in veelbelovende regio's in Brazilië, China,
Frankrijk, India, Mexico en Polen (informatie, assistentie, contacten). Bij
de uitvoering hiervan wordt samengewerkt met een aantal andere betrokken departementen
(naast EZ ook LNV, V&W, VROM en OC&W) en particuliere organisaties.
Een deel van de activiteiten krijgt vorm via opdrachtverlening aan uitvoerders
(met name de EVD en Senter). InstrumentenBij de invulling van de bilaterale betrekkingen staat de regering, naast
het eerder besproken OS-instrumentarium, een aantal instrumenten ter beschikking:• staats- en officiële bezoeken, politieke en ambtelijke werkbezoeken,
ontmoetingen in multilateraal verband, culturele en wetenschappelijke uitwisselingen
en het organiseren van handelsmissies;• het opereren van het postennet en de economische steunpunten;• programma's gericht op het versterken van partnerschappen (zo worden
met partnerlanden speciale evenementen georganiseerd, die de bilaterale betrekkingen
meer diepgang verlenen en tevens zichtbaarder maken);• financiële instrumenten:– Het Programma Kleine Projecten (PKP) is een gedelegeerd, beleidsondersteunend
fonds voor alle beroepsposten en strekt zich uit over alle terreinen van het
buitenlands beleid.– Het Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB) richt zich
op de financiering van activiteiten ter ondersteuning van de doelstellingen
van het Nederlandse buitenlands beleid. Hierbij kan het zowel gaan om lange
termijn beleidsdoelstellingen als om activiteiten gerelateerd aan actuele
ontwikkelingen, die invloed hebben op het Nederlandse buitenlands beleid.Bij de integratie en coördinatie van het buitenlands beleid spelen
de posten een vooruitgeschoven rol. Zij hebben een antennefunctie vanuit het
land van vestiging, hebben zicht op de Nederlandse inspanningen en de effecten
ervan in het betreffende land en adviseren vanuit deze positie, met inbreng
van attachés van andere departementen binnen de ambassade. Het postennet
wordt regelmatig getoetst zowel op adequate personele bezetting als op de
inzet op bepaalde thema's. In 2003 zal de gehele presentie in de Verenigde
Staten aan een nader onderzoek worden onderworpen en zal de economische functie
in Duitsland nader worden bezien. De Nederlandse inzet gericht op het hebben
van posten in alle landen van de Europese Unie wordt afgerond met de opening
van een ambassade in Cyprus en in Malta.Het Nederlandse netwerk van economische steunpunten is opgezet in het
kader van de intensivering van de economische functie van de Nederlandse vertegenwoordigingen
en zijn bedoeld om het Nederlandse bedrijfsleven te ondersteunen bij het betreden
van moeilijk toegankelijke markten. Van dit netwerk van 16 economische steunpunten,
zullen volgend jaar de in China functionerende steunpunten worden geëvalueerd.
Sinds 2001 is daarnaast een zogenaamd «sterrensysteem» van toepassing
op de economische afdelingen van de Nederlandse vertegenwoordigingen. Vertegenwoordigingen
in economisch belangrijke landen krijgen drie of twee sterren en minder belangrijke
één. Het dienstverleningspakket van de post correspondeert met
het aantal sterren. Dit maakt de dienstverlening van het Nederlandse postennetwerk
voor het Nederlandse bedrijfsleven inzichtelijker.Inzet van het bilaterale beleidDe doelstelling van het Nederlands beleid in West-Europa is het bestendigen van goede bilaterale verhoudingen. Het beleid
ten opzichte van deze landen wordt mede bepaald door het steeds toenemende
belang van de bilaterale betrekkingen bij besluitvorming in met name de EU.
De inspanningen op dit vlak zijn wederkerig: ook door de betreffende
landen is de wens te kennen gegeven nauw met Nederland samen te werken. Centraal
staan intensieve contacten op politiek en hoog ambtelijk niveau. Met de «founding fathers» van de Unie alsmede met
het Verenigd Koninkrijk en Spanje wordt via diverse activiteiten aan verdere
intensivering gewerkt. Naast het feit dat de Benelux-partners deel uitmaken
van de «founding fathers», blijft
Nederland in het kader van de Benelux een intensieve band met België
en Luxemburg houden. Ook faciliteert het Ministerie van Buitenlandse Zaken
contacten van vertegenwoordigers van het Nederlands maatschappelijk middenveld
met hun tegenhangers in de respectieve landen met als doel dat deze contacten
duurzaam worden. Mede in dit licht vinden met Duitsland, het Verenigd Koninkrijk
en België jaarlijks bilaterale conferenties plaats, wisselend in Nederland
en het partnerland, over een actueel maatschappelijk thema. Met Frankrijk
wordt gewerkt aan de uitvoering van het in 2002 gezamenlijk genomen besluit
tot intensievere bilaterale samenwerking, onder andere tot uitdrukking komend
in de oprichting van een samenwerkingsraad, die toeziet op een verscheidenheid
aan gezamenlijke activiteiten. Met Spanje en Italië krijgt de relatie
via (diplomatieke) seminars een impuls.Om het intensiveringsbeleid inhoud te geven wordt beschikt over enige
financiële middelen, waaruit genoemde conferenties en andere activiteiten
(seminars, publicaties e.d.) worden bekostigd. Tevens is er een beperkte ruimte
voor subsidiëring van maatschappelijke activiteiten die de politieke
contacten tussen de bedoelde landen ondersteunen.Met Midden-Europa worden de bilaterale betrekkingen
versterkt met het oog op het komende EU-lidmaatschap en de daarmee samenhangende
gedeelde belangen. Voortzetting van politieke en ambtelijke contacten en het
vaststellen en uitvoeren van samenwerkingsovereenkomsten op velerlei gebied
zijn belangrijke instrumenten om Nederland optimaal te positioneren, ook wanneer
deze landen EU-lid zijn geworden. Bij de activiteiten staat uitvoering van
de notitie «Nieuwe accenten in een groter Europa» (maart 2002)
centraal. Daarnaast zullen de komende voorzitterschappen van Raad van Europa
en de OVSE een speciale inhoud aan deze activiteiten geven.Met Polen zal de Utrechtconferentie als nucleus
voor de brede samenwerking tussen onze landen worden voortgezet, met een centrale
plaats voor de preaccessie-onderwerpen. De partnerschappen met Hongarije, Tsjechië en Slowakije
zullen in 2003 worden gecontinueerd. Met Bulgarije
en Roemenië zal meer intensief worden samengewerkt
met het doel deze landen te assisteren hun relatieve achterstand in het toetredingsproces
weg te werken. Daartoe zullen thematische partnerschappen worden ontwikkeld.Met Estland, Letland, Litouwen en Slovenië zal het bilaterale overleg op buitenlands
en economisch gebied, aanvullend op lopende sectorale samenwerkingsrelaties,
worden geïntensiveerd.Het bilaterale beleid t.o.v. Turkije heeft
evenals in 2002 als doel het hervormingproces in Turkije te ondersteunen,
mede met het oog op het toetredingsproces van dit land tot de Europese Unie.
De notitie «De betrekkingen tussen Nederland en Turkije; een inventarisatie
van de bilaterale samenwerking op rijksoverheidsniveau» vormt het kader
voor de in 2003 te ondernemen activiteiten.Nederland stelt zich ten doel bij te dragen aan een politieke oplossing
voor de kwestie-Cyprus, mede met het oogmerk toetreding
van het eiland tot de EU te faciliteren. Daartoe zal het door de VN begeleide
onderhandelingsspoor tussen de twee bevolkingsgroepen op het eiland actief
worden ondersteund. Mede om de contacten met de twee bevolkingsgroepen
te ondersteunen wordt in 2002 in Nicosia een ambassade geopend en in 2003
verder ingericht; dit past in het staande beleid om op het moment van toetreding
in alle lidstaten vertegenwoordigd te zijn. Tevens zal Nederland zich inspannen
om het noorden van het eiland verder te betrekken bij de toenadering van Cyprus
tot de EU.Nederland ziet een belangrijke stimulans uitgaan van het integreren van
de landen in de Westelijke Balkan in de Euro-Atlantische
structuren voor stabiliteit in de regio. Het proces wordt in een aantal landen
ondersteund met bilaterale programma's (Matra en OS-instrumenten). Daarnaast
blijft Nederland de economische ontwikkeling van deze landen verder steunen
met inzet van Nederlandse instrumenten als PSO en bepaalde activiteiten uit
het OS-programma.Ook in 2003 zal de extra impuls voor het brede scala aan bilaterale betrekkingen
met de Russische Federatie benut kunnen worden
die is uitgegaan van het staatsbezoek van Hare Majesteit de Koningin aan de
Russische Federatie in 2001. Dit jaar kan de relatie verder worden versterkt
door het tegenbezoek van president Poetin dat naar alle verwachting eind 2002
zal worden gerealiseerd. Op basis van het Gezamenlijk Nederlands-Russisch
Actieprogramma 2001–2003, ondertekend tijdens het staatsbezoek van Koningin
Beatrix, wordt gewerkt aan de versterking en uitbreiding van de algemene bilaterale
samenwerking en de politieke dialoog met de Russische Federatie.De op basis van het Actieprogramma gevoerde reguliere politieke dialoog
biedt de mogelijkheid behalve onderwerpen van direct bilaterale betekenis,
ook geregeld thema's te bespreken met de Russische autoriteiten die onze beide
landen op internationaal niveau aangaan. Als onderdeel van een constructieve
discussie kunnen ook minder eenvoudige kwesties als Tsjetsjenië, non-proliferatie
en moeilijke veiligheidszaken serieus worden behandeld. De Russische federale
en Petersburgse autoriteiten bereiden een reeks grootschalige feestelijkheden
en bijeenkomsten voor met betrekking tot de viering in 2003 van het driehonderdjarig
bestaan van de stad St. Petersburg, waarbij veel ruimte geboden wordt voor
buitenlandse inbreng. Nederland, met een zo speciale band met deze door Peter
de Grote gestichte stad, zal zich in het kader van deze viering niet onbetuigd
laten en verschillende culturele en sociaal-maatschappelijke activiteiten
organiseren.De aanwezigheid van een nieuwe Nederlandse ambassade in Tbilisi, Georgië,
die de belangen met de drie Zuid-Kaukasische landen behartigt, vergroot de
mogelijkheden om de Nederlandse betrokkenheid met de Kaukasus nader concreet in te vullen.De strijd tegen het terrorisme leidt tot verdere versterking van de transatlantische
samenwerking met de Verenigde Staten en Canada –
en wel op een breed scala aan beleidsterreinen zoals politiek, handel, militair,
politie en justitie. In 2003 zal verder opvolging worden gegeven aan de interdepartementale
conferentie die in 2001 in Washington werd gehouden. Voorts zullen de Nederlandse
vertegenwoordigingen in de Verenigde Staten speciale aandacht besteden aan
het opzetten van een systeem van «Public Diplomacy», waarbij ook specifieke aandacht uitgaat naar ontwikkelingen binnen
de EU. Bij publieksdiplomatie gaat het vooral om het vergroten van de zichtbaarheid
en de verankering van Nederland in den vreemde en dit alles op een wijze die
(positieve) publiciteit en «goodwill» genereert. Dit gebeurt onder
meer door het faciliteren van journalistenbezoeken aan Nederland, het onderhouden
van een goede informatieve website, het uitgeven van brochures
over Nederland en Nederlandse thema's, het distribueren van Nederlandse films
en de organisatie van thematische evenementen.Samenwerking inzake de bestrijding van drugscriminaliteit – ook
in de Caraïben – blijft in 2003 een belangrijke pijler van de bilaterale
relatie van het Koninkrijk met de VS.De op gang gekomen intensivering van de relatie met Canada wordt voortgezet,
onder andere door het uitwerken van concrete samenwerkingsactiviteiten in
overleg met betrokken departementen, bedrijfsleven en instellingen.Voor het onderhouden van bilaterale relaties met Afghanistan, het behartigen
van Nederlandse belangen en voor het uitdragen van Nederlandse overwegingen
inzake de organisatie en monitoring van de wederopbouw, die naar verwachting
in 2003 vorm heeft gekregen, zal Nederland in 2003 beschikken over een afdoende
geoutilleerd kantoor. Nederland zal zich inspannen voor het bevorderen van
de inschakeling van de Afghaanse diaspora bij de wederopbouw van hun land,
waaronder in Nederland verblijvende Afghanen. Hierbij zal worden samengewerkt
met gespecialiseerde internationale organisaties. Het zal nog jaren kosten
voordat de volledig verwoeste economie van het land weer enigszins op gang
is gekomen. De Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw zal via het multilaterale Afghanistan Reconstruction Trust Fund worden geleid.In aanvulling van eerdere passages over de terugslag van het vredesproces
kan worden vermeld dat Nederland aanzienlijke belangen heeft in het Midden-Oosten en de Golf-regio. Een eerste doelstelling
van het beleid van Nederland in 2003 is dan ook de bilaterale betrekkingen
met relatief belangrijke landen als Israël, Egypte en Saoedi-Arabië
te versterken, en die met Iran, hoewel de situatie aldaar zorgwekkend blijft,
zo mogelijk verder uit te bouwen. Het aanhalen van de banden met de staten
in de Golfregio verdient vermelding als een afzonderlijke component. De bilaterale
relaties tussen Nederland en de landen in het Midden-Oosten kunnen evenwel
niet los worden gezien van ingrijpende omgevingsfactoren in de regio, dat
wil zeggen spanningen en conflicten zoals de Israëlisch-Palestijnse kwestie
en het vraagstuk Irak. De tweede doelstelling van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken is dan ook om de relaties met de landen in de regio, die over het algemeen
goed zijn, maximaal aan te wenden teneinde, uiteraard naast de inzet in EU-kader,
vredes- en stabilisatieprocessen in het Midden-Oosten en de Golfregio te ondersteunen.Nederland ondersteunt het politieke en economische transitieproces in Indonesië en spoort de Indonesische autoriteiten
aan voortvarender gestalte te geven aan de hervormingsagenda. Het komende
jaar richt de overwegend via multilaterale kanalen lopende ondersteuning zich
in hoofdzaak op versterking van de rechtsstaat en armoedebestrijding. Concreet
gaat het hierbij onder meer om bijdragen aan multilaterale programma's voor
juridische en bestuurlijke hervormingen, training van de Indonesische politie,
basisonderwijs, zelfhulpactiviteiten en waterbeheer. Nederland ondersteunt
daarnaast in woord en daad de uitvoering van het Malino-akkoord voor vrede
op de Molukken, onder meer in de vorm van wederopbouwen verzoeningshulp.De toetreding van China tot de WTO vormt een
nieuwe mijlpaal in de groeiende economische en politieke rol van China in
Oost-Azië. Een verruiming van de toegang tot een meer transparante Chinese
markt zal tot een verdere groei in de Nederlandse export en
investeringen kunnen leiden. Het bewaken van de WTO-uitvoeringsbesluiten zal
een taak zijn voor overheid en bedrijfsleven. Al gaat het China economisch
voor de wind, de mensenrechtensituatie blijft zorgelijk. Problemen zoals het
veelvuldig – toepassen van de doodstraf, de behandeling van politieke
dissidenten en etnische en religieuze minderheden en een onzorgvuldige rechtsgang
worden door Nederland zowel in bilaterale contacten als in EU-verband en andere
multilaterale fora aan de orde gesteld.In de relatie met Latijns Amerika en de Caraïben gaat de aandacht vooral uit naar de thema's veiligheid en stabiliteit,
regionale integratieprocessen en economische ontwikkeling. Bij veiligheid
en stabiliteit zet het Koninkrijk in op bestrijding van de drugscriminaliteit
en op goed bestuur, vredesopbouw en mensenrechten. Het is de verwachting dat
regionale integratieprocessen een belangrijke trend zullen zijn op het Westelijk
Halfrond. In dit verband zal Nederland, mede uit het oogpunt van handelsbelangen,
een stimulerende rol spelen in de samenwerking tussen de EU en Latijns Amerika.Door de ligging van twee landen van het Koninkrijk op het Westelijk Halfrond
onderhoudt het Koninkrijk speciale relaties met deze regio. Er bestaat een
speciale verantwoordelijkheid voor het behartigen van de belangen van de Nederlandse Antillen en Aruba.
De samenwerking tussen het departement in Den Haag en de Directies Buitenlandse
Betrekkingen te Willemstad en Oranjestad zal in 2003 verder worden versterkt
door uitwisseling van personeel en ondersteuning bij de stroomlijning van
werkzaamheden. De regionale samenwerking in het Caraïbisch gebied zal
waar mogelijk worden gestimuleerd, hetgeen in het bijzonder geldt voor de
economische banden die de Nederlandse Antillen en Aruba met landen in de regio
onderhouden. De betrekkingen met het buurland Venezuela vergen speciale aandacht,
onder andere de samenwerking op maritiem gebied en de bestrijding van illegale
drugshandel.Ter bestrijding van de drugscriminaliteit heeft, zowel op bilaterale-
als op multilaterale basis uitbreiding van de samenwerking met de landen in
het Caraïbisch gebied plaats, evenals verbetering van de afstemming van
wetgeving tegen het witwassen van uit illegale drughandel verkregen fondsen.De Nederlandse investeringen in Latijns-Amerika, met name in de landen
van de Mercosur, Chili en Mexico, zijn ondanks de crisis in Argentinië
in de afgelopen periode stabiel gebleven. Het beleid van het Koninkrijk jegens
deze landen staat dan ook voor een belangrijk deel in het teken van het bestendigen
en waar mogelijk verder uitbouwen van de handels- en investeringsrelaties.
In de regio's Midden-Amerika, Andes en het Caraïbisch gebied bepalen
naast de commerciële belangen, de belangenbehartiging van de Caraïbische
Koninkrijksdelen en ontwikkelingssamenwerking de aard van de betrekkingen.Nederland steunt Suriname bij het versterken
van de banden met de landen in de regio. Een van de doelstellingen hierbij
is dat de versterkte relaties leiden tot een economische impuls in dat land.
Nederland heeft de hulprelatie met Suriname weer opgepakt en zal de nog uitstaande
verdragsmiddelen besteden via de sectorale benadering en in een multi-donor
kader, op basis van voorstellen van de Surinaamse overheid. Waar kan worden
samengewerkt bij de uitbouw van de Surinaamse rechtstaat en Nederland kan
helpen bij de opbouw van juridische systemen, zullen bijdragen worden geleverd.
Net als in het Caraïbisch gebied is Nederland betrokken
bij de bestrijding van de drugscriminaliteit en staat het begeleiden van gedetineerden
hoog op de Nederlandse agenda.Nederland streeft naar een groter engagement in de relatie met Marokko. Dit zal ook de Marokkaanse gemeenschap en haar
integratie in de Nederlandse samenleving ten goede komen. Nederland staat
positief tegenover het hervormingsproces in Marokko en ondersteunt dat via
de bilaterale contacten en in EU-verband binnen het kader van het Barcelona
proces. Doel is de Nederlandse belangen nog effectiever te behartigen en de
economische en culturele betrekkingen te verbreden. Het regelmatige overleg
van de verschillende departementen, die bij de formulering en uitvoering van
het beleid betrokken zijn, zal worden voorgezet.Na de totstandkoming van de Euro-mediterrane vrijhandelszone volgend decennium
zal Marokko tot de buitenste schil van de Europese markt behoren. Door middel
van een meer resultaatgericht Barcelona-proces wil de Nederlandse regering
Marokko bij de sociaal-economische ontwikkeling van Europa betrekken.In Sub-Sahara Afrika richt Nederland zich
in eerste instantie op de landen waarmee een structurele bilaterale ontwikkelingsrelatie
wordt onderhouden. Dat zijn Burkina Faso, Ghana, Benin, Mali, Eritrea, Ethiopië,
Tanzania, Rwanda, Uganda, Mozambique en Zambia. Tevens zijn de banden intensief
met Nigeria en Zuid-Afrika, twee belangrijke Afrikaanse landen met een aanzienlijke
regionale en continentale uitstraling, onder meer ter bevordering van vrede
en stabiliteit op het continent.De activiteiten gericht op conflictpreventie en conflictbeheersing hebben
meestal ook een landenoverstijgende, regionale aanpak. Nederland richt zich
vooral op de Grote Meren, de Hoorn van Afrika en de landen van de Mano River Union (Sierra Leone, Liberia en Guinee). Ook
wordt in het Lusaka-vredesproces de inter-Congolese dialoog gesteund, alsmede
de vredesbesprekingen inzake Burundi (het Arusha-proces), de International Governmental Authority for Development (IGAD) ten behoeve
van het vredesproces in Sudan, de regionale vredesactiviteiten van de Economic Community of West African States (ECOWAS) in
West-Afrika en het vredesproces in Angola. Centraal staan de ontwapening,
demobilisatie en reïntegratie in de samenleving van voormalige strijders.
Daarnaast speelt het Vredesfonds een grote rol bij de financiering van de
hervorming van de veiligheidssector in (post)conflictlanden.Nederland zal zich in 2003 blijven richten op het ondersteunen van Afrikaans ownership door Afrikaanse institutionele capaciteit op
nationaal en sub-nationaal niveau, alsmede die van regionale organisaties
te versterken. Nederland richt zich daarbij op de Afrikaanse Unie, de African Capacity Building Foundation (ACBF), de South African Development Community (SADC) en de Economic Community of West African States (ECOWAS).De Global Coalition for Africa (GCA) heeft
sinds 2002 weer een duidelijke toegevoegde waarde op wat er in andere internationale
fora gaande is. De GCA zal zich in de komende periode met name richten op
het New Partnership for Africa (NEPAD), waarbij
politiek gevoelige elementen opgepakt zullen worden. Nederland hoopt dat de
eigen rol van de regio via NEPAD spoedig tot wasdom komt, zodat de Nederlandse
bemoeienis kan worden afgebouwd.In 2003 geeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken, in nauwe samenwerking
met het Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, verder uitvoering aan de behartiging van de belangen van het
Nederlands bedrijfsleven in een aantal Afrikaanse landen, in het bijzonder
Zuid-Afrika, Tanzania, Uganda, Ghana en Nigeria. Bij de uitvoering van de
economische belangenbehartiging speelt het postennet een belangrijke rol.> Na te streven resultaten:• door middel van het onderhouden en evalueren van een adequaat postennetwerk
wordt aan de Nederlandse belangen en de bilaterale politieke- en economische
betrekkingen in den vreemde op een goede manier invulling gegeven;• in 2003 zullen bilaterale conferenties worden georganiseerd met
Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en België. Daarnaast zal een samenwerkingsverband
worden opgericht met Frankrijk en zullen diplomatieke seminars plaatsvinden
met Spanje en Italië;• er zal verder vorm worden gegeven aan de versterking en uitbreiding
van de samenwerking en de politieke dialoog met de Russische Federatie op
basis van het Gezamenlijk Nederlands-Russisch Actieprogramma 2001–2003.GroeiparagraafPrestatiebeoordeling zal met name blijven plaatsvinden door middel van
interne evaluaties en kwalitatieve terugblikken. In 2003 zal de gehele presentie
in de Verenigde Staten evenals de economische functie in Duitsland worden
geëvalueerd. Het netwerk van acht economische steunpunten voor het bedrijfsleven
in China zal eveneens worden geëvalueerd. Voorts zullen de resultaten
van de evaluaties van IOB inzake de wijze waarop het Ministerie van Buitenlandse
Zaken de buitenlandse belangen van respectievelijk de Nederlandse Antillen
en Aruba behartigt, een rol spelen bij de verdere vormgeving van die belangenbehartiging
in de komende jaren. De evaluaties van IOB verschijnen in de tweede helft
van 2002.De interne inspectiedienst ISB zal ook in 2003 weer een aanzienlijk aantal
posten in het buitenland toetsen op hun functioneren en hierover rapporteren.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 13 Politieke
en Economische Belangenbehartiging (EUR 1 000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen19 87216 92724 21535 54322 83818 26018 260        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal17 71316 92724 21535 54322 83818 26018 26013.1Programma kleine
projecten6 9088 8498 8498 1688 1688 1688 16813.2POBB/Algemeen7 2274 4595 6755 5935 8075 7665 76613.3Voorzitterschappen
en Staatsbezoeken2 9022 9619 03020 4407 5212 9842 98413.4Diverse bijdragen39243143443443443443413.5Internationale Manifestaties284227227908908908908Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 13 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement15 91217 74716 62617 09916 92617 13517 149–posten108 526121 039113 396116 617115 439116 865116 962–totaal124 438138 786130 023133 716132 365134 000134 111D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 13 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 24 36 23 18 182.Waarvan juridisch verplicht8%20%00%00%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk En/of
bestuurlijk gebonden46%1261%220%00%00%04.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis Van een regeling of beleidsprogramma)46%1039%12100%23100%18100%18Totaal100%24100%36100%23100%18100%18E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDe bilaterale relaties staan in aanzienlijke mate in functie van de multilaterale
agenda. Dat betekent dat de verdere invulling van de hier beschreven activiteiten
en de daaruit voortvloeiende resultaten rechtstreeks verband houden met de
activiteiten en de voortgang in de multilaterale organisaties. Zo zullen de
verdere voorbereiding en invulling van de toetredingsagenda voor de EU en
de NAVO, de mogelijk naderende nieuwe WTO-ronde en onze voorbereiding voor
opeenvolgende Nederlandse voorzitterschappen van de Organisatie voor Veiligheid
en Samenwerking in Europa (OVSE), de Raad van Europa en de EU van invloed
zijn op zowel prioriteitenstelling als uiteindelijke effecten van het voorgenomen
beleid.In de bilaterale relaties is sprake van een toenemende rol van andere
departementen in het internationale veld. Het toenemend aantal spelers onderstreept
overigens het belang van goede coördinatie.BELEIDSARTIKEL 14. ASIEL, MIGRATIE EN CONSULAIRE DIENSTVERLENINGA. Algemene beleidsdoelstellingenHet beleidsterrein heeft twee algemene doelstellingen:• het leveren van een bijdrage aan het reguleren van het vreemdelingenverkeer,
zowel van het legale personenverkeer en van migranten, als van de toestroom
van asielzoekers en het tegengaan van illegale migratie;• het verlenen van consulaire diensten aan Nederlanders in het buitenland.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenPersonenverkeer en migratieDe bijdrage aan de regulering van het vreemdelingenverkeer door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken richt zich op het geven van beoordelingsadvies ten
aanzien van de toelating van vreemdelingen en asielzoekers en het tegengaan
van illegaal verblijf en waar nodig het bevorderen van terugkeer. Voorts wordt
een bijdrage geleverd aan het ontwerpen van beleid in EU-kader. Dit alles
vindt in nauwe samenwerking plaats met het Ministerie van Justitie.a. Toelating vreemdelingen: visumaanvragen• Het binnen wettelijke termijnen toetsen van aanvragen voor een
visum, het nemen van een kwalitatief verantwoorde beslissing en het klantgericht
afwikkelen ervan.De verlening van machtigingen tot voorlopig verblijf (mvv's) maakt onderdeel
uit van de visumverlening. Jaarlijks worden ruim 40 000 mvv's verleend.
In samenwerking met Justitie wordt gewerkt aan verbetering en bekorting van
de mvv-procedure. In de eerste helft van 2002 is het nieuwe visuminformatiesysteem
opgestart. Naar verwachting in de tweede helft van 2003 zal dit systeem worden
geïmplementeerd. Hiermee kan de kwaliteit van de visumverlening worden
verbeterd en managementinformatie worden verkregen waarmee het proces beter
kan worden gestuurd. In internationaal verband zal worden onderzocht of in
het kader van terrorismebestrijding en bestrijding van illegale immigratie
een gemeenschappelijk visumbestand kan worden opgezet en bij de visumverlening
gebruik kan worden gemaakt van biometrie. In nationaal verband wordt binnen
de vreemdelingenketen gewerkt aan de (geautomatiseerde) uitwisseling van informatie
en het gebruik van biometrie voor de identificatie van vreemdelingen.De werkzaamheden m.b.t. de totstandkoming van de Visumwet worden in 2003
voortgezet. De inwerkingtreding van de Visumwet wordt voorzien in 2004, waarmee
de nationale regels en procedures zullen zijn verankerd. Met de autoriteiten
van de Nederlandse Antillen en Aruba zal verder worden overlegd over de harmonisatie
van de visumverlening binnen het Koninkrijk. Ten aanzien van het gemeenschappelijk
visumbestand is momenteel op Europees niveau besluitvorming gaande over een
haalbaarheidsstudie naar een gemeenschappelijk databestand.De kosten van de visumverlening worden voornamelijk bepaald door personele
en materiële uitgaven, zoals huisvesting. Deze componenten worden slechts
deels beïnvloed door het aantal visumaanvragen. Fluctuaties
in de aantallen hebben dus niet direct gevolgen voor de totale uitgaven t.b.v.
de visumverlening. Fluctuaties hebben uiteraard wel gevolgen voor de ontvangsten.
De fluctuaties zijn moeilijk te voorspellen omdat deze het gevolg zijn van
politieke, economische en sociale ontwikkelingen, zowel wereldwijd als regionaal.
De gebeurtenissen van 11 september 2001 zijn een voorbeeld hiervan. Tabel. Prestatie-indicatoren
visumverlening  200120022003Aantal aangevraagde visaaantal x 10003991425425Gemiddelde kosten per visumEUR40,5644,7045,90Totale uitgaven visain EUR mln16,219,019,5     Gemiddelde opbrengst per visumEUR27,25226,4526,45Totale opbrengstin EUR mln10,9311,211,21 Gevolgen aanslagen 11 september 2001.2 Zie noot 13 Zie noot 1b. Toelating asielzoekers: ambtsberichten• Het uitbrengen van kwalitatief hoogwaardige algemene ambtsberichten
over belangrijke landen van herkomst aan het Ministerie van Justitie;• Het uitbrengen van kwalitatief hoogwaardige individuele ambtsberichten
aan het Ministerie van Justitie; hieronder vallen ook onderzoeken ten behoeve
van de identiteitsvaststelling van alleenstaande minderjarige asielzoekers;• Het streven naar een verdere verlaging van de algemene doorlooptijd
van de individuele asielonderzoeken. Tabel Prestatie-indicatoren
ambtsberichten 200120022003Aantal uitgebrachte algemene ambtsberichten455050Aantal uitgebrachte individuele ambtsberichten1 4531 5001 500Gemiddelde doorlooptijd individuele asielonderzoeken24,5 weken23 weken18 wekenHet aantal verzoeken om ambtsberichten wordt bepaald door het Ministerie
van Justitie; het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft hier geen invloed
op. Op basis van ervaringscijfers en asielinstroomverwachtingen beschikt het
Ministerie van Buitenlandse Zaken over voldoende capaciteit op het departement
en de posten om aan de verwachtingen te voldoen.Er is een traject gestart om in 2003 de doorlooptijd naar aanvaardbare
omvang terug te dringen. Daartoe zullen indien nodig posten (tijdelijk) versterkt
worden en zullen nieuwe procedure-afspraken met de IND worden gemaakt, o.a.
op het terrein van identiteitsonderzoeken.c. Toelating asielzoekers: streven naar opvang in de regio• De regering streeft naar een asielbeleid waarbij asiel uitsluitend
wordt geboden in de regio van herkomst en de vluchtelingenstatus door UNHCR
wordt vastgesteld, en waarbij Nederland naar evenredigheid verdragsvluchtelingen
opneemt die door UNHCR elders moeten worden ondergebracht.• Daartoe zal een beleidsnota worden opgesteld door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken in samenwerking met het Ministerie van Justitie, waarin
de aanzienlijke juridische en praktische aanpassingen worden uitgewerkt die
nodig zijn voor de beoogde opvang in de regio; in dezelfde beleidsnota zullen
de stappen worden uitgewerkt ter realisering van de beoogde opvang in de regio;
na goedkeuring van de nota door de Ministerraad zullen de vastgestelde stappen
worden uitgevoerd, inclusief zo nodig financiële en organisatorische
steun aan de UNHCR.d. Tegengaan van illegale binnenkomst en van illegaal
verblijf in Nederland• Het bevorderen van de terugkeer van uitgeprocedeerde en afgewezen
asielzoekers naar hun land van herkomst of veilige landen van eerder verblijf
door een inhoudelijke (en onder bepaalde voorwaarden financiële) bijdrage
aan de totstandkoming van terugkeerregelingen. Hierbij zal op strategische
wijze gebruik worden gemaakt van de Nederlandse ontwikkelingshulp. Zonodig
zal uit ontwikkelingsgelden worden bijgedragen aan de organisatie van opvang
voor minderjarigen in landen van herkomst van alleenstaande minderjarige asielzoekers.• Om de strategische inzet van ontwikkelingshulp vorm te geven zal
een beleidsnota worden opgesteld waarin wordt onderzocht welke landen zich
lenen voor een terugkeerregeling met inzet van ontwikkelingshulp; daarbij
zal met name worden gezocht naar belangrijke herkomstlanden en veilige landen
van doorreis die bereid zijn onderdanen terug te nemen en waar steun aan terugkeer
kan worden ingepast in een geïntegreerd buitenlands en ontwikkelingsbeleid
(te denken valt aan een beleid gericht op conflictpreventie, -beheersing of
wederopbouw na conflict). Na goedkeuring van deze nota zullen onderhandelingen
worden geopend (of lopende onderhandelingen worden geïntensiveerd) met
de geselecteerde landen om het beoogde terugkeerprogramma te realiseren.• Een eerste proefproject voor terugkeer van minderjarigen (inclusief
opvang) en volwassenen naar Angola, beheerd door de IOM, zal van 1 september
2002 tot maart 2004 worden uitgevoerd. Ook voor andere landen te ontwikkelen
opvangprojecten voor minderjarigen zullen bij voorkeur deel uitmaken van algemene
terugkeerprogramma's (ook voor volwassenen).• Ook in 2003 zullen in Benelux-verband onderhandelingen worden gevoerd
om het aantal landen waarmee Nederland een terug- en overnameovereenkomst
(T&O) heeft, uit te breiden; waar dat effectief is, zal een relatie worden
gelegd met de inzet van Nederlandse ontwikkelingshulp. Daarnaast zal de Europese
Unie in toenemende mate terug- en overnameovereenkomsten afsluiten. Op dit
moment wordt reeds onderhandeld met Macao, Marokko, Pakistan, de Russische
Federatie en Sri Lanka, terwijl er reeds een Europese T&O met Hong Kong
is afgesloten. Nagegaan wordt met welke landen op korte termijn onderhandelingen
over een Europese T&O kunnen worden begonnen.e. Europese samenwerking• Verdere ontwikkeling van het EU-kader van het asiel- en migratiebeleid,
met specifieke aandacht voor het harmoniseren van regelgeving met betrekking
tot de toelating en de opvang van asielzoekers alsmede het tegengaan van illegale
migratie; daarbij zal Nederland krachtig pleiten voor doeltreffende Europese
afspraken over evenredige verdeling van toegelaten vluchtelingen over EU-lidstaten,
evenals voor afhandeling van asielaanvragen in het eerste EU-land van aankomst;• Het formuleren van een geïntegreerd asiel- en migratiebeleid
gericht op landen van herkomst en doortocht. Terug- en overnameregelingen
met derde landen dienen een integraal deel van de externe betrekkingen van
de EU uit te maken. Standaard dienen in overeenkomsten tussen de EU en derde
landen terugen overnameclausules te worden opgenomen, waarin deze landen zich
verplichten hun eigen onderdanen en derden terug te nemen en op verzoek van
de Europese Unie onderhandelingen te starten over specifieke T&O's;• Het ontwikkelen van een geïntegreerde, mondiale en gebalanceerde
benadering om de basisoorzaken aan te pakken die leiden tot destabiliserende
migratiestromen;• Verdere uitwerking en uitvoering van een Europees terugkeerbeleid
op basis van het Groenboek van de Commissie.• Het beter integreren van migratie in het externe optreden van de
Unie. Uitgangspunt blijft een evenwichtige benadering, gericht op samenwerking
met landen van herkomst en doorreislanden op het gebied van migratie.f. Overige doelstellingen• Het binnen de wettelijke termijn behandelen van bezwaarschriften1 en beroepszaken en het nemen van verantwoorde beslissingen.
Sinds 2001 adviseert op het Ministerie van Buitenlandse Zaken een onafhankelijke
commissie over bezwaarschriften op consulair terrein. De inspanningen van
deze commissie moeten op termijn leiden tot een vermindering van het aantal
bezwaar- en beroepszaken op dit terrein. Tabel Inkomende bezwaarschriften
en beroepszaken bezwaarberoeptotaal20001 0692831 35220011 1522381 3902002± 11505±300±14505 geëxtrapoleerd vanuit gegevens over januari-april 2002.• Het leveren van een bijdrage aan de bestrijding van document- en
identiteitsfraude zowel nationaal als door middel van afstemming in EU-verband,
met als doel het voorkomen van het opnemen van onjuiste gegevens in de (Nederlandse)
administratie en het voorkomen van illegale immigratie;• Het binnen redelijke termijn klantgericht afwikkelen van legalisatieverzoeken
van documenten en in dat verband in te stellen verificatieverzoeken, alsmede
parlementaire behandeling van de Legalisatiewet. In 2001 is circa 30% van
de legalisatieaanvragen in de zogenoemde probleemlanden afgewezen.Consulaire dienstverleningDe consulaire dienstverlening aan Nederlanders in het buitenland omvat
een breed scala aan activiteiten, zoals het verstrekken van paspoorten1, het uitbrengen van reisadviezen, het bijstaan van
Nederlanders in nood, het begeleiden van Nederlandse gedetineerden, bemiddeling
bij het afleggen van examens in het buitenland, werkzaamheden in het kader
van de burgerlijke stand en het notariaat, ondernemen van actie bij kinderontvoeringen,
bemiddeling bij rechtshulpverzoeken en dienstverlening aan (oud-)Nederlanders
en vreemdelingen die het Nederlanderschap willen verwerven binnen het kader
van de Rijkswet op het Nederlanderschap.a. Nationaliteitsrecht• Uitvoering geven aan fase 2 van de Rijkswet van 21 december 2000
tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de
verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap. De sterk
gewijzigde wetgeving stelt onder andere een aanzienlijk aantal oud-Nederlanders
in staat om het Nederlanderschap te herkrijgen en biedt Nederlanders onder
bepaalde voorwaarden de mogelijkheid om een andere nationaliteit te verwerven
zonder dat dit leidt tot verlies van het Nederlanderschap.De inwerkingtreding van de gewijzigde Rijkswet op het Nederlanderschap
vergt met name in de sfeer van opleidingen van uitvoerenden en adequate voorlichting
aan in het buitenland woonachtige belanghebbenden een inspanning van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken en de in het buitenland gevestigde diplomatieke en
consulaire posten.b. Gedetineerdenbegeleiding• Het verlenen van adequate consulaire begeleiding aan in het buitenland
gedetineerde Nederlanders, thans (april 2002) circa 21002. In het kader van deze begeleiding houden posten binnen de daarvoor
gestelde regels toezicht op de rechtsgang alsmede op de detentie-omstandigheden;• Als uitvloeisel van de ronde-tafelconferentie over de begeleiding
van Nederlandse gedetineerden in het buitenland, die op 4 oktober 2001 heeft
plaatsgevonden, is sinds 1 januari 2002 een aantal nieuwe begeleidingsnormen
van kracht. Deze begeleidingsnormen vormen de nadere invulling van de zorgnorm
ten behoeve van gedetineerden, waarom de Tweede Kamer in de motie Hoekema/Verhagen
in 2000 heeft verzocht.c. Overige doelstellingen• Het verlenen van snelle en adequate hulp aan Nederlanders in nood,
bijvoorbeeld als gevolg van diefstal, arrestatie, ziekenhuisopname, overlijden,
rampen en andere calamiteiten;• Voorbereidingen starten voor de deelname van in het buitenland
woonachtige Nederlanders aan de verkiezingen voor het Europese Parlement in
2004;• Verdere verhoging van de kwaliteit van de verstrekte reisadviezen
en evacuatieplannen, waartoe in de eerste helft van 2002 een aparte eenheid
op het departement is opgericht.> Na te streven resultaten:• een operationele database waarin legalisatieaanvragen geregistreerd
worden;• een teruggebrachte gemiddelde doorlooptijd van ambtsberichten;• de ingebruikname van het nieuwe informatiesysteem t.b.v. de visumverlening
(ter vervanging van het huidige VIS/CONVOS) in begin 2004;• visumstickers zijn voorzien van een gescande foto van de aanvrager.GroeiparagraafGegevens over visumverlening, waaronder doorlooptijden, kunnen pas worden
gegeven nadat het nieuw te bouwen visumafgifte-systeem operationeel is, naar
verwachting in 2003. Voor individuele ambtsberichten is in 2002 is een nieuw
registratiesysteem in gebruik genomen, waardoor het mogelijk wordt in te gaan
op doorlooptijden en eventuele oorzaken van vertragingen. In 2003 zal de database
waarin legalisatie/verificatieaanvragen worden geregistreerd operationeel
zijn. Hierdoor zal er een beter inzicht zijn in de doorlooptijden van legalisaties
en verificaties. Wat betreft de bezwaar- en beroepszaken: in najaar 2002 zal
een nieuw automatiseringsysteem in gebruik worden genomen, waarin zowel de
doorlooptijden als het aantal gewonnen en verloren zaken centraal kunnen worden
geregistreerd.De uitkomst van het in 2002 afgeronde evaluatieonderzoek naar de effectiviteit
van de maatregel aanwijzing probleemlanden op het gebied van schriftelijk
bewijs is mede bepalend voor de verdere ontwikkeling van het beleid ten aanzien
van fraudebestrijding. Over de follow-up zal besluitvorming plaatsvinden.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 14 Asiel, migratie
en consulaire dienstverlening (x EUR 1 000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen170 460118 230203 593202 595202 595202 595202 595        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal170 327118 230203 593202 595202 595202 595202 59514.1Opvang asielzoekers163 468104 144194 420194 420194 420194 420194 42014.2Asiel en migratie1 4261 7881 7881 7881 7881 7881 78814.3Consulaire dienstverlening2 0261 9641 8601 8601 8601 8601 86014.4Gedetineerden begeleiding7031 2241 1801 1801 1801 1801 18014.5Overig2 7049 1104 3453 3473 3473 3473 347        Ontvangsten20 29418 85918 85918 85918 85918 85918 859        14.20 Kanselarijrechten en paspoortgelden20 29418 85918 85918 85918 85918 85918 859Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 14 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement12 20313 61012 75013 11212 98013 14013 151–posten101 334113 018105 881108 889107 789109 120109 211–totaal113 537126 628118 631122002120 769122 260122 362D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 14 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 204 203 203 203 2032.Waarvan juridisch verplicht1%20%00%00%00%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden49 %10139%8032%6426%5219%394.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)49 %10161%12368%13974%15181%164Totaal100%204100%203100%203100%203100 %203E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDe vraag naar dienstverlenende activiteiten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken in het kader van asiel en migratie en consulaire aangelegenheden is
sterk afhankelijk van externe ontwikkelingen, zoals de instroom van asielzoekers
en migranten. De instroom wordt vooral bepaald door politieke,
humanitaire en economische ontwikkelingen in de wereld om ons heen. De aantallen
visa, ambtsberichten en andere producten kunnen dan ook sterk fluctueren van
jaar tot jaar. Dit maakt dat de ramingen met de nodige onzekerheid omkleed
zijn, evenals een doelmatige aanwending van middelen. Consulaire dienstverlening
en gedetineerdenbegeleiding zijn vraagafhankelijke producten van overheidszorg
waarbij de overheid nauwelijks of geen invloed kan uitoefenen op de vraagfactoren.Ook externe factoren zijn bepalend voor de effectiviteit van het beleid,
bijvoorbeeld een toe- of afname van het aantal probleemlanden inzake migratie,
wijzigingen van de bepalingen van de Algemene Wet Bestuursrecht en het in
Europees verband gevoerde asiel- en migratiebeleid.BELEIDSARTIKEL 15 INTERNATIONAAL CULTUURBELEIDA. Algemene beleidsdoelstellingenHet internationale cultuurbeleid (ICB) heeft twee algemene beleidsdoelstellingen:– De versterking van het internationaal cultureel profiel van Nederland;– De verdieping van de culturele betrekkingen met een aantal prioritaire
landen en regio's.Dit beleid is verder uiteengezet in brieven aan de Kamer van 14 juli 1999
(Internationaal cultuurbeleid en besteding van HGIS-cultuurmiddelen, TK 00–01,
26 682, nr. 1) en 15 oktober 1999 (Cultuurbeleid 2001–2004, TK
265 491, nr. 3). In de brief van 9 januari 2001 (TK, 00–01, 26 682,
nr. 6) wordt het voornemen om de rol van de fondsen bij de besteding van de
HGIS-cultuurmiddelen verder te versterken, nader toegelicht. Het Ministerie
van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
zijn samen verantwoordelijk voor het ICB.B. Geoperationaliseerde beleidsdoelstellingen en instrumentenDe algemene doelstellingen kunnen nader worden gepreciseerd in de volgende
vijf geoperationaliseerde doelstellingen:1. Het bevorderen van Nederlandse cultuuruitingen in het
buitenland en versterken van de culturele infrastructuurVoor de tenuitvoerlegging van deze component van het ICB is gekozen voor
een aantal prioriteitslanden. De selectie van deze prioriteitslanden is gebaseerd
op een aantal criteria; het belang voor de ontwikkeling van de Nederlandse
cultuur, de omvang van de uitwisseling tussen Nederland en het betreffende
land en de algemene buitenlands politieke overwegingen staan hierbij voorop.Een belangrijk instrument voor het welslagen van het ICB is de versterking
van de culturele functie op – in eerste instantie twaalf ambassades
(Parijs, Berlijn, Londen, Rome, Boedapest, Praag, Moskou, Pretoria, Tokio,
Madrid, Jakarta en Ottawa) en een consulaat-generaal (New York). Deze posten
beschikken over een «eigen» cultuurbudget PCAP en hebben meerjarige
cultuurbeleidsplannen opgesteld.> Na te streven resultaat:• een landenspecifieke aanpak bij de implementatie van het ICB tengevolge
van de meerjarige plannen; per land zijn sectoren geïdentificeerd waar
het ICB zich met name op zal richten.2. Het in het buitenland meer bekendheid geven aan Nederland
als ontmoetingsplaats voor de kunstwereldDit wordt uitgewerkt in het programma «Nederland vrijhaven».
Onder dit thema vallen vele soorten projecten in diverse disciplines: dans,
theater, muziek, mime, fotografie, film en festivals, al dan niet multidisciplinair.
In 2003 zal in dit kader ondersteuning worden gegeven aan buitenlandse presentaties
in Nederland, internationale co-producties, grote internationale culturele
conferenties in Nederland en internationale festivals.3. Het gemeenschappelijk werken aan duurzaam behoud van
het gemeenschappelijk cultureel erfgoedHet belangrijkste aspect, ook in 2003, is het gemeenschappelijk met de
partnerlanden werken aan het duurzaam behoud van het erfgoed. Politieke en
inhoudelijke betrokkenheid van de partnerlanden is dan ook een eerste voorwaarde
voor samenwerking. Prioriteit wordt daarbij toegekend aan landen waar in meerdere
erfgoedsectoren aanknopingspunten voor samenwerking bestaan. Dit zijn India,
Indonesië, Sri Lanka, Ghana, Suriname, Rusland en Zuid-Afrika. Bij de
invulling van het programma wordt vooral gelet op het gemeenschappelijk draagvlak
van de activiteiten.> Na te streven resultaten:• nadere invulling aan de belangrijkste conclusies van de in 2002
gehouden thematische gemeenschappelijk cultureel erfgoed conferentie te Bandung.
Deze conclusies zijn dat:– de landenspecifieke aanpak nog altijd wordt onderschreven. Voor
Zuid-Afrika, Sri Lanka en Ghana zal naar alle waarschijnlijkheid in 2003 een
landenspecifiek beleidskader worden afgesloten;– er meer aandacht moet komen voor het immateriële erfgoed;– een goede culturele infrastructuur voorwaarde is voor een succesvolle
en duurzame samenwerking op het terrein van het gemeenschappelijk cultureel
erfgoed;– monitoring en evaluatie van projecten meer aandacht zullen krijgen.• follow up hebben gegeven aan het interdepartementaal beleidskader
«Nederlandse historische scheepsvindplaatsen en -vondsten in buitenlandse
kustwateren» dat in 2002 naar de Tweede Kamer is gestuurd.4. Het bevorderen van de zichtbaarheid van de Nederlandse
cultuurinbrengDit wordt ook in 2003 met name gerealiseerd via deelname aan grootschalige
culturele manifestaties, die zonder ondersteuning vanuit HGIS-cultuurmiddelen
niet mogelijk zou zijn. Door een zichtbare, gebundelde culturele inbreng wil
Nederland bijdragen aan zijn internationale culturele profilering.5. Het bevorderen van de juridische waarborgen ten aanzien
van internationale culturele samenwerking en bescherming van cultureel erfgoedHet betreft hier het uitonderhandelen, sluiten, ratificeren en implementeren
van multilaterale verdragen op cultureel gebied. Hierbij kan zowel een algemeen
internationaal cultureel belang als een specifiek Nederlands belang worden
onderscheiden. Als voorbeeld diene het op 2 november 2001 tot stand gekomen
UNESCO-verdrag inzake de bescherming van cultureel erfgoed onder water. Dit
verdrag is van aanmerkelijk belang voor het duurzaam behoud van dat erfgoed,
waaronder schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, waarvan Nederland
immers eigenaar is. Momenteel worden de mogelijkheden van toetreding en implementatie
bezien. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is daarbij
penvoerend, doch het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft daarbij een aanzienlijke
adviserende rol. Een dergelijke rol geldt ook ten aanzien van
de ratificatie van het in 1999 tot stand gekomen Tweede Protocol van het UNESCO-verdrag
inzake bescherming van cultureel erfgoed in het geval van een gewapend conflict.
Ook de onderhandelingen ten aanzien van restitutie of recuperatie van culturele
kostbaarheden kunnen onder deze subdoelstelling worden geschaard, nu hieraan
internationaal-juridisch verbindende instrumenten ten grondslag liggen.InstrumentenDe programma's die onder dit artikel worden verantwoord zijn integraal
onderdeel van het Internationaal Cultuurbeleid. Overige ICB-programma's worden
op de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappenen
verantwoord. Voor het realiseren van de eerste vier subdoelstellingen zijn
de volgende financiële instrumenten beschikbaar:– HGIS-cultuurprogramma. Dit programma valt onder de gezamenlijke
verantwoordelijkheid van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen;– Het Programma Culturele Ambassade Projecten (PCAP): aan de 13
prioriteitsposten gedelegeerde middelen voor het ondersteunen van locale culturele
activiteiten;– Middelen die samenhangen met de samenwerking met Vlaanderen; de
commissie Nederland Vlaanderen (CVN) en de Nederlandse Taalunie blijven een
centrale rol spelen in de culturele betrekkingen met Vlaanderen.– Het Programma Internationale Culturele Betrekkingen (PICB): een
budget dat bestemd is voor lokale activiteiten in de landen die niet als prioritair
zijn aangemerkt.– De bijdragen aan de Nederlandse instituten in Parijs (Institut
Néerlandais) en Jakarta (Erasmus Huis). Deze instituten leveren een
bijdrage aan de tenuitvoerlegging van het ICB in respectievelijk Frankrijk
en Indonesië.GroeiparagraafDe Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) heeft
begin 2002 een evaluatie van het Internationaal Cultuurbeleid afgerond. Het
inspectierapport is in mei 2002 aan het Parlement toegezonden. Mede op basis
van de externe evaluaties zullen richtlijnen worden ontwikkeld voor interne
monitoring en evaluatie. Ook zal bij de verantwoording in 2003, waar mogelijk,
worden ingegaan op uitkomsten of resultaten van specifieke activiteiten die
in het kader van het Internationaal Cultuurbeleid zijn gefinancierd.De Raad voor Cultuur is in Nederland de aangewezen instantie die vanuit
een multidisciplinaire invalshoek een gedegen inhoudelijk oordeel kan vellen
over de artistieke merites van culturele producties en evenementen. In 2003
zal een mid term review van het ICB door de Raad plaatsvinden. Deze mid term
review zal aan de Tweede Kamer worden gezonden.C. Budgettaire gevolgen van beleid Beleidsartikel 15 Internationaal
cultuurbeleid (x EUR 1 000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen16 49912 74014 01914 01913 90513 90513 905        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal11 03314 46514 01914 01913 90513 90513 90515.1Internationaal cultuurbeleid9 58612 92912 56612 56612 45212 45212 45215.2Bijdragen aan instituten1 4471 5361 4531 4531 4531 4531 453Apparaatskosten (extracomptabel)
bij beleidsartikel 15 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement4 7215 2654 9335 0735 0215 0835 088–posten20 32022 66321 23221 83521 61421 88121 899–totaal25 04027 92826 16426 90726 63526 96426 987D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 15 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven14 14 14 14 14 2.Waarvan juridisch verplicht64%929%47%14%0,50%03.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden18%2,57%10%00%00%04.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)18%2,564%993%1396%13,5100%14Totaal100%14100%14100%14100%14100%14E. Veronderstellingen in effectbereiking, doelmatigheid
en ramingBasis van het ICB is samenwerking met een aantal landen en regio's. Daarbij
is enerzijds de stabiliteit van de bilaterale betrekkingen en wederzijdse
interesses van invloed. Anderzijds is de efficiënte interdisciplinaire
samenwerking tussen de culturele actoren in Nederland (instellingen, fondsen,
etc.), met beide Ministeries (Buitenlandse Zaken en OC&W) en de cultureel
attachés op de posten medebepalend voor de uitkomsten en effecten van
het beleid.Bij de bepaling van effectbereiking, doelmatigheid en raming dient voorts
bedacht te worden dat de culturele samenwerking plaatsvindt in de volgende
context:• de feitelijke culturele uitwisselingen vinden plaats door het Nederlandse
en buitenlandse veld;• de vorm van de uitwisseling is afhankelijk van de omstandigheden
in het land waarmee uitwisseling plaatsvindt;• een belangrijk deel van de HGIS-cultuurmiddelen is gedelegeerd
naar de fondsen en instellingen. Hier zijn in het verleden goede ervaringen
mee opgedaan. In 2003 en latere jaren zal de delegatie van middelen in zowel
in relatieve als absolute zin worden verhoogd.NIET-BELEIDSARTIKEL 16. GEHEIMOp dit artikel worden geheime uitgaven verantwoord.C. Budgettaire gevolgen van het beleid Niet-beleidsartikel 16 Geheim
(x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen5000000Uitgaven5000000NIET-BELEIDSARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIENOp dit artikel worden de uitgaven verantwoord die samenhangen met de HGIS-indexering
en onvoorziene uitgaven.C. Budgettaire gevolgen van het beleid Niet-beleidsartikel 17 Nominaal
en Onvoorzien (x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen2613627 36754 59381 820109 047136 274        Uitgaven:       Uitgaven totaal2613627 36754 59381 820109 047136 27417.1HGIS-indexering0027 23154 45781 684108 911136 13817.2Onvoorzien26136136136136136136NIET-BELEIDSARTIKEL 18. ALGEMEENOnder dit artikel vallen de apparaatsuitgaven van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken in Den Haag en van het postennet. Het omvat de verplichtingen en uitgaven
aangaande het ambtelijk personeel, overige personele uitgaven, materieel en
voorlichting.Het ambtelijk personeel betreft de algemene leiding van het departement
(inclusief de ministers en de staatssecretaris), de beleidsdirecties, de ondersteunende
diensten, het uitgezonden personeel op de posten inclusief themadeskundigen
en het lokaal aangenomen personeel op de posten. Daarnaast worden op dit artikel
de buitenlandvergoedingen aan uitgezonden personeel, overige vergoedingen
en diverse overige personele uitgaven verantwoord. Tevens zijn de uitgaven
ten behoeve van het post-actieve personeel van het Ministerie opgenomen.De materiële uitgaven hebben betrekking op de uitgaven voor de exploitatie
van en investeringen in het departement in Den Haag en de posten in het buitenland.
Hieronder vallen onder andere de verplichtingen en uitgaven voor huur van
kanselarijen, residenties, personeelswoningen en het gebouw in Den Haag, beveiligingsmaatregelen,
automatisering en communicatiemiddelen, klein onderhoud en bouwkundige projecten.Tot slot worden de voorlichtingsuitgaven die betrekking hebben op de algemene
informatievoorziening over het buitenlandbeleid van Nederland, de nieuwsvoorziening
van het Ministerie en de informatie over Nederland in het buitenland op dit
artikel verantwoord.ApparaatskostenZoals in de Memorie van Toelichting Begroting 2002 al toegelicht, verhindert
de bijzondere structuur van het Ministerie van Buitenlandse Zaken met zijn
netwerk van vertegenwoordigingen in het buitenland en regiodirecties op het
departement het precies toerekenenen van apparaatsuitgaven aan de respectievelijke
beleidsartikelen. Daar waar andere departementen hele dienstonderdelen kunnen
toeschrijven aan een beleidsartikel, werken medewerkers op de posten en regiodirecties
van het Ministerie van Buitenlandse zaken voor meerdere beleidsterreinen.
In dit verband is er in 2001 voor gekozen de apparaatskosten extracomptabel
toe te rekenen aan de beleidsartikelen. Per beleidsartikel zijn net als vorig
jaar de apparaatskosten als extra informatie opgenomen.De werkwijze die dit jaar gevolgd is om te komen tot de apparaatskostentoerekening
wijkt niet af van de werkwijze van vorig jaar: wederom is bij alle posten
en bij alle beleidsdirecties een tijdschattingsformulier uitgezet waarop betrokkenen
dienden aan te geven welk deel van hun tijd zij aan welk beleidsartikel hadden
besteed. Met behulp van speciaal hiervoor ontwikkelde software en op basis
van de ingevulde formulieren zijn vervolgens zowel personele als materiële
kosten verdeeld over de beleidsartikelen. Het systeem van extracomptabele
toerekening zal in 2004 worden geëvalueerd. Dan zal gekeken worden of
de toerekeningssystematiek zoals deze nu wordt toegepast nog voldoet aan de
informatiebehoefte van – uiteindelijk – de Tweede Kamer.Onderstaande tabel is een totaaloverzicht van de toerekening van de apparaatsuitgaven
naar de vijftien beleidsartikelen. Het bedrag dat bij 18. Algemeen is opgenomen betreft de niet-toerekenbare,
ofwel centrale, apparaatsuitgaven. Totaaloverzicht toerekening
apparaatsuitgaven 2003 departementpostentotaal (EUR)totaal (%)1.Internationale ordening7 47320 32727 8004,4%2.Vrede, veiligheid en conflictbeheersing10 29315 30125 5934,1%3.Humanitaire hulp2 3752 5164 8920,8%4.Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw4 1326 84010 9721,7%5.Europese integratie9 94022 84432 7845,2%6.Bilaterale ontwikkelingssamenwerking19 58977 76797 35615,4%7.Programma's en fondsen van de EU1 7596382 3970,4%8.VN-instellingen5 4477 97713 4242,1%9.Internationale financiële instellingen3 4221 5274 9490,8%10.Samenwerking met maatschappelijke organisaties5 7959926 7861,1%11.Internationaal onderwijs1 7952 2654 0590,6%12.Samenwerking met het bedrijfsleven1 2945 0776 3711,0%13.Politieke en economische belangenbehartiging16 626113 396130 02320,6%14.Asiel, migratie en consulaire dienstverlening12 750105 881118 63118,8%15.Internationaal cultuurbeleid4 93321 23226 1644,2%18.Algemeen119 5370119 53718,7%     Totaal apparaatsuitgaven*225 659404 579630 238100,0%* De taakstelling van Buitenlandse Zaken die samenhangt met de afspraken
uit het Strategisch Akkoord en de Augustusbrief is reeds verwerkt in de totaalstand
van de apparaatsuitgaven. In afwachting van de nadere invulling van de taakstelling
is het in 2003 te bezuinigen bedrag volledig ten laste van de post «algemeen»
gebracht.KengetallenIn onderstaande tabellen worden de uitgaven aan personeel en materieel
ten behoeve van het departement en de posten gerelateerd aan het totaal aantal
fte's (uitgezonden en departementale ambtenaren). De uitgaven voor lokaal
personeel zijn apart toegelicht. Kengetallen Personeel en materieel 2001200220032004200520062007Totaal loonkosten ambt. personeel (A+B+C)       Gemiddelde bezetting3 0763 1663 1933 1373 0773 0252 971Gemiddelde prijs54 69960 01961 03262 06563 07464 07965 090Toegelicht begrotingsbedrag168 254190 020194 850194 711194 060193 836193 411        A) Loonkosten departement       Gemiddelde bezetting1 8171 8891 8791 8311 7921 7601 725Gemiddelde prijs52 67156 96058 00059 00060 00061 00062000Toegelicht begrotingsbedrag (x1000 EUR)95 704107 598108 956108 054107 545107 376106 951        B) Loonkosten posten (excl. themadeskundigen)       Gemiddelde bezetting1 1931 2071 2341 2271 2061 1881 170Gemiddelde prijs57 05064 22265 00066 00067 00068 00069 000Toegelicht begrotingsbedrag (x1000 EUR)68 06177 52480 19580 95680 81580 76480 764        C) Loonkosten themadeskundigen (posten)       Gemiddelde bezetting66708079787776Gemiddelde prijs68 01570 10071 0007200073 00074 00075 000Toegelicht begrotingsbedrag (x 1000 EUR)4 4894 8985 6995 7015 7005 6965 696        Vergoedingen       Gemiddelde bezetting1 2591 2771 3141 3061 2841 2651 246Gemiddelde kosten56 25358 82156 41556 65257 51658 40759 262Toegelicht begr.otingsbedrag (x 1000 EUR)70 82275 11574 13173 97673 86673 86673 866        Lokaal personeel       Gemiddelde bezetting1 9581 9981 9831 9831 9801 9801 980Gemiddelde prijs30 89331 8783200032000320003200032000Toegelicht begrotingsbedrag (x 1000 EUR)60 48963 69363 46663 46663 36463 36463 364        Materieel       Gemiddelde bezetting (incl att.)5 3145 4645 4765 4205 3575 3055 251Gemiddelde kosten53.253.145.549.949.451.452.1Toegelicht begrotingsbedrag282 554290 117249 085270 216264 656272 893273 431        Totaal toegelicht begrotingsbedrag582 119618 945581 532602 369595 946603 959604 072        Overige apparaatskosten*13 77054 85548 70638 71531 40129 79029 252        Totaal artikel 18.1 Apparaatsuitgaven**595 899673 800630 238641 084627 347633 749633 324* Overige apparaatskosten hebben onder meer betrekking op bedrijfsvoering
posten, opleidingen, vernieuwing personeelsbeleid, automatisering en wachtgelden.** De taakstelling van Buitenlandse Zaken die samenhangt met de afspraken
uit het Strategisch Akkoord en de Augustusbrief is reeds verwerkt in de totaalstand
van de apparaatsuitgaven. In afwachting van de nadere invulling van de taakstelling
(volume, efficiency en inhuur externen) is het te bezuinigen bedrag volledig
ten laste van de post «overige apparaatskosten» gebracht.Corporate rateMet ingang van de begroting 2003 zal het Ministerie naar verwachting de
zogenaamde corporate rate invoeren. Het moment
van invoering hangt samen met de implementatie van het nieuwe financiële
systeem (Piramide). Deze nieuwe systematiek houdt in dat de begrotingsbelasting
van de uitgaven en verplichtingen op artikelniveau plaatsvindt op een vooraf
vastgestelde omrekenkoers voor vreemde valuta voor het hele begrotingsjaar.
De verantwoording van de invloed van koersfluctaties van vreemde valuta ten
opzichte van deze vooraf vastgestelde omrekenkoers (de zogenaamde corporate rate) komt alléén tot uitdrukking
in de verantwoording van het artikel «koersverschillen» onder
het niet-beleidsartikel 17 (nominaal en onvoorzien). Slechts bij een grote
afwijking van de corporate rate ten opzichte van
de feitelijke koersontwikkeling kan er sprake zijn van tussentijdse aanpassing
van de corporate rate. Via deze aanpassing kunnen
de effecten van grote verschillen tussen de corporate rate en de feitelijke koersontwikkeling grotendeels worden geneutraliseerd.
Overigens zal de invoering van de corporate rate
niet leiden tot een verhoging van het risisco van de generale problematiek.D. Budgettaire gevolgen Niet-beleidsartikel 18 Algemeen
(x EUR1000) 2001200220032004200520062007Verplichtingen611 140664 273626 425637 235623 500634 142633 714        Uitgaven:       Uitgaven totaal596 799674 190630 628641 474627 737634 139633 71418.1Apparaatsuitgaven595 899673 800630 238641 084627 347633 749633 32418.2Koersverschillen900390390390390390390        Ontvangsten11 18710 05710 05710 05710 05710 05710 05718.2Algemeen11 18710 05710 05710 05710 05710 05710 057Apparaatskosten (extracomptabel)
bij niet-beleidsartikel 18 (x EUR1000) 2001200220032004200520062007–departement105 696127 076119 537115 832107 418105 882105 014–posten0000000–totaal105 696127 076119 537115 832107 418105 882105 014D. Budgetflexibiliteit Beleidsartikel 18 (x 1 miljoen
Euro)  2003 2004 2005 2006 20071.Programma-uitgaven 631 641 628 634 6342.Waarvan juridisch verplicht78%48473%46572%45471%45471%4543.Waarvan complementair noodzakelijk en/of
bestuurlijk gebonden13%827%453%202%102%104.Niet onder 2 en 3 begrepen
(eventueel reserveringen op basis van een regeling of beleidsprogramma)9%6520%13125%15428%17028%170Totaal100%631100%641100%628100%634100%634BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFIn de voorliggende bedrijfsvoeringsparagraaf zal Buitenlandse Zaken alleen
die ontwikkelingen op het terrein van de bedrijfsvoering aan de orde stellen
die het reguliere karakter «te boven» gaan. Hiermee is een eerste
stap gezet op weg naar de invulling van het «Referentiekader mededeling
over de bedrijfsvoering», zoals aangenomen door de Ministerraad en ter
behandeling aangeboden aan de Tweede Kamer.Het betreft nadrukkelijk een eerste stap. Een meer systematische vertaling
van beleiddoelstellingen naar bijzondere bedrijfsvoeringdoelstellingen maakt
onderdeel uit van het traject beschreven in de groeiparagraaf. Dit traject
moet nagenoeg nog geheel worden doorlopen.In het onderstaande wordt eerst ingegaan op de bijzondere bedrijfsvoeringdoelstellingen
over 2003. De bedrijfsvoeringdoelstellingen met een directe relatie met één
van de beleidsdoelstellingen van Buitenlandse Zaken zijn vermeld. Daarna komen
de meer algemene bedrijfsvoeringdoelstellingen aan bod. Tot slot wordt een
beeld geschetst van de wijze waarop Buitenlandse Zaken invulling gaat geven
aan het groeitraject naar de invoering van de mededeling over de bedrijfsvoering
in het departementale jaarverslag over begrotingsjaar 2004.Internationale ordening en bedrijfsvoeringDe oprichting en vestiging van het Internationaal Strafhof (International Criminal Court – ICC) per 1 juli 2002 in
Den Haag betreft een complex project onder grote tijdsdruk. De publieke opinie
speelt hierbij een grote rol. Het project is onderwerp van intensief en gecompliceerd
internationaal overleg tussen een 150-tal landen. Dat maakt de beheersbaarheid
lastig. De verschillende aspecten die komen kijken bij de vestiging van het
ICC in Den Haag, vragen betrokkenheid van in het bijzonder de volgende ministeries:
Buitenlandse Zaken (leidend departement), Justitie, VROM/RGD, Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksaangelegenheden en Financiën; tevens is de Gemeente
Den Haag nauw betrokken.Een interdepartementale stuurgroep onder leiding van de secretaris-generaal
van BZ begeleidt de werkzaamheden van een opgerichte «Task Force ICC».
De Task Force kent de structuur van een projectgroep, gevormd door de projectleiders
van de verschillende vraagstukken die in werkgroepverband onder leiding van
het meest betrokken departement worden behandeld. Kritische succesfactoren
van dit internationaal sterk gedomineerde project zijn: beheersing in tijd,
kwaliteit en geld.De realisatie van adequaat beveiligde en goed geoutilleerde huisvesting
voor de eerste lichting van de ICC-staf is voor 2002 en 2003 van wezenlijk
belang. De budgettaire ramingen zullen moeten worden geactualiseerd en gepreciseerd,
mede in het licht van de resultaten van het internationaal overleg over de
organisatie van de werkzaamheden van het Hof.Vrede, veiligheid, conflictbeheersing en bedrijfsvoeringHet OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) voorzitterschap
in 2003 zal vanzelfsprekend een extra beheerslast op delen van het departement
leggen. Hierin is reeds voorzien door de allocatie van EUR 12,7 mln.
ten behoeve van dit voorzitterschap. Een speciale OVSE task-force is inmiddels
opgericht, die aan het voorzitterschap, samen met de – versterkte –
Permanente Delegatie in Wenen, vorm zal moeten geven. Administratieve en beheersmatige
ondersteuning van dit voorzitterschap is echter nog onderbelicht gebleven,
en is voor 2003 een aandachtspunt.Op het terrein van Vrede en Veiligheid zijn de beheerslasten in verband
met de toegenomen financiële middelen de laatste tijd sterk gegroeid.
Dit geldt in de eerste plaats voor de recent ontwikkelde projectfondsen
Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid en het Vredesfonds. Er wordt naar
gestreefd om het beheer van deze fondsen, zowel voor wat betreft de controllersfunctie
als die van de huidige twee financieel-administratieve- en projectmedewerkers,
structureel te versterken.Bilaterale hulp en bedrijfsvoeringBij de bilaterale ontwikkelingssamenwerking wordt gestreefd naar bevordering
van donorcoördinatie en harmonisatie van procedures. De veranderende
rol in donorcoördinatie vergt training, opleiding en coaching van eigen
medewerkers om de nieuwe rol op de beoogde wijze te kunnen vervullen. Voor
de periode van 2002 tot 2005 zijn middelen vrijgemaakt om op de kennisbehoefte
op het gebied van Public Finance Management in
te spelen. Hiervoor wordt een model gehanteerd van externe coaching van ambassadestaf.Effectieve donorcoördinatie vergt dat de donoren onderling en met
de ontvangende overheden dezelfde taal spreken. Hiertoe heeft Nederland samen
met de Wereldbank een initiatief genomen dat het ontwerp behelst van een gezamenlijk
training-programma voor PRS (Poverty Reduction Strategy) gerelateerde onderwerpen voor een groep van acht donoren. Dit pilot-model
zal in 2003 verder worden uitgewerkt en toegepast.Waar mogelijk zal het aandeel van programmahulp in de bilaterale hulp
worden verhoogd, zowel in de vorm van sectorale programmahulp als in de vorm
van algemene macrosteun.Het verlenen van structurele macrosteun in een meerjarenperspectief vergt
aanpassing in de wijze van contractering, de vereisten ten aanzien van rapportage
en monitoring en de vorm van sanctiebepaling. Hiertoe zal ook in 2003 gezocht
worden naar die contractuele vormen die recht doen aan de landspecifieke vereisten,
zowel voor donoren als voor ontvangende landen, en tevens recht doen aan het
streven naar harmonisatie van procedures.Binnen Buitenlandse Zaken bestaat de checklist organisational
capacity assessment kortweg cocalijst. Buitenlandse Zaken gebruikt
dit instrument om een inschatting te maken van de betrouwbaarheid van een
partner bij de uitvoering van haar beleid. Het instrument speelt met name
bij de uitvoering van de bilaterale ontwikkelingssamenwerking een rol. De
cocalijst wordt gebruikt door ambassades en beleidsdirecties wanneer zij nieuwe
verplichtingen aangaan met externe organisaties. Ambassades en beleidsdirecties
hebben daardoor een groot aantal gegevens beschikbaar over externe organisaties.
Omdat ambassades en beleidsdirecties vaak samenwerken met dezelfde organisaties,
is het efficiënt wanneer zij gebruik maken van elkaars gegevens. Buitenlandse
Zaken probeert dit te bereiken door in 2002 de gegevens op te slaan in een
database. De gegevens in deze database worden in eerste instantie centraal
ingevoerd. In 2003 worden de ambassades en beleidsdirecties in staat gesteld
de gegevens zelf te actualiseren.Asiel, migratie, consulaire dienstverlening en bedrijfsvoeringHet in ontwikkeling zijnde nieuwe geautomatiseerde visum informatie, consultatie
en voorlegsysteem zal naar verwachting in 2003 leiden tot verbeterde ondersteuning
van het visumverleningproces. Een zorgvuldige inbedding van het nieuwe informatiesysteem
in de totale wereldwijde informatiehuishouding van BZ vormt in 2003 een belangrijk
aandachtspunt.Algemene bedrijfsvoeringsdoelstellingenDe volgende algemene bedrijfsvoeringsdoelstellingen hebben betrekking
op meerdere beleidsdoelstellingen.a. IntegriteitIntegriteit staat bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) prominent
op de agenda. Reeds in 2001 zijn voorbereidingen gestart voor het project
«Coördinatie Integriteits- en Corruptiebeleid», dat in 2003
afgerond zal worden. Het project is ingezet om de aandacht voor integriteit
en corruptie binnen de BZ-organisatie te intensiveren. Belangrijk resultaat
is het bereiken van een gemeenschappelijk kader van normen en waarden van
Buitenlandse Zaken, vastgelegd in de gedragscode BZ. Andere belangrijke resultaten
zijn het vergroten van de bekendheid van integriteitregelgeving en -maatregelen
en het verbeteren van het functioneren van het interne vangnet – de
onderlinge samenhang en werking van de verschillende integriteitmeldpunten –
van Buitenlandse Zaken. De projectgroep vervult een rol in de bewaking van
de implementatie van de aanbevelingen die uit het project voortvloeien. Het
project wordt in 2003 afgesloten met een eindrapport over het verloop van
het project en de bereikte resultaten.b. Kwaliteitsimpuls functies financieel beheerHet in 2000 gestarte project «Transparante Herinrichting Bedrijfsvoering
Posten» (THB) gaat in 2003 een belangrijke fase in. Mede door nieuwe
beleidsmatige- en beheersmatige ontwikkelingen (o.a. de sectorale benadering)
worden andere eisen gesteld aan de inrichting van de financiële functie.
Doel is o.a. verbetering van de kwaliteit van beheersmedewerkers zodat betere
beheersmatige ondersteuning kan worden gegeven aan de primaire beleidsprocessen
en financiële beheer-risico's beter worden geadresseerd. Bij 30% van
de beheersmedewerkers zal worden nagegaan in hoeverre de vaardigheden en,
waar nodig kennis, aansluiten op de veranderde eisen. Op basis van de uitkomsten
hiervan zullen zij gericht aan hun eigen ontwikkeling werken. Tevens zal worden
nagegaan op welke wijze in 2003 de opleidingen aan bovengenoemde veranderingen
kunnen worden aangepast.c. Normbudgetten voor de bedrijfsvoeringSinds 2000 ontvangen de posten voor de bedrijfsvoering een gedelegeerd
budget. Dit budget dient voor de financiering van materiële uitgaven,
maar ook de uitgaven voor lokaal op de posten geworven personeel. De filosofie
achter het verstrekken van gedelegeerde budgetten is dat de posten, met hun
kennis van de specifieke lokale omstandigheden, de middelen doelmatiger kunnen
inzetten dan bij centrale toewijzing het geval is. BZ heeft in 2002 deze delegatie
geëvalueerd. Doel is om niet alleen een verdere vereenvoudiging te kunnen
realiseren, maar vooral ook om de budgetten beter te laten aansluiten op de
beleidsdoelstellingen en beoogde prestaties. Het voornemen is om de nieuwe
systematiek in te voeren in 2003.d. Eigentijds BegrotenIn de Miljoenennota 2001 heeft het kabinet aangekondigd om per 1 januari
2006 over te willen stappen van het kas-verplichtingenstelsel naar een baten-lastenstelsel,
het zogenoemde Eigentijds Begrotingsstelsel (EBS). Voortbouwend op reeds in
2001 in gang gezette activiteiten worden in de jaren 2002 tot en met 2005
medewerkers met nieuwe kennis en vaardigheden toegerust, de
informatiesystemen aangepast, de bestaande activa geïnventariseerd en
gewaardeerd, alsmede wijzigingen in interne regelgeving doorgevoerd.Het belangrijkste resultaat in 2003 is het vertalen van de uitgangspunten
van het EBS naar vormgeving in de praktijk (van denken naar doen). Belangrijkste
pijlers daarbij zijn het inventariseren en waarderen van de activa en het
inventariseren van de consequenties voor de informatievoorziening en interne
regelgeving.e. Versterking monitoring en evaluatie van activiteitenIntensieve monitoring zal bijdragen aan de verhoging van de kwaliteit
van onder andere de bilaterale hulp. Daartoe is in 2002 voor de bilaterale
hulp een waarderingssysteem voor activiteiten en sectoren ingevoerd.In ministeriebreed verband is het daarbij belangrijk dat de Regeling Prestatiegegevens
en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid (RPER) wordt vertaald en ingericht voor
de gehele organisatie van BZ. Ten behoeve van de organisatorische inbedding
van de RPER is een verdere uitwerking van de rol(len) van de «audit»-diensten
binnen het departement gepland. De evaluatie – vooraf of tussentijds –
van activiteiten vormt een hulpmiddel bij de uitvoering van activiteiten.
Voor verdere invoering van de evaluatiefunctie zal in 2003 het handboek bedrijfsvoering
Buitenlandse Zaken moeten worden aangepast. Daarnaast zal uitvoering worden
gegeven aan een communicatie plan en trainingen inzake de RPER.f. Verbetering informatievoorzieningfunctieOnder deze gemeenschappelijke noemer lopen bij Buitenlandse Zaken verschillende
trajecten:• Implementatie PiramideOnder de projectnaam Piramide is in 2002 een start gemaakt met de uitrol
van het nieuwe informatiesysteem voor de financiële, personele en activiteitenadministratie
van BZ. Hiermee wordt in belangrijke mate de integratie bevorderd tussen de
beheersmatige informatie (onder meer tussen het financiële en personele
proces) en beleidsmatige informatie (op het terrein van de ontwikkelingssamenwerking)
van BZ.Bij dit omvangrijke project worden wereldwijd alle ambassades en directies
op dit in Oracle Applications (Enterprise Resource Pakket) ontwikkelde systeem aangesloten.Deze implementatie zal tot in 2004 doorlopen. Gedurende deze tijd zal
de BZ-organisatie een stevig migratietraject doorlopen dat ongeacht de zorgvuldige
aanpak een zwaar beroep zal doen op de flexibiliteit en betrokkenheid van
de BZ-organisatie. Onder aansturing van de departementsleiding zullen de overzienbare
risico's nadrukkelijk gemonitord worden opdat de reguliere processen hierdoor
geen problemen van ondervinden.• Documentaire informatievoorzieningTeneinde de documentaire informatievoorziening van BZ beter te laten aansluiten
bij de externe omgeving (die massaal digitaal gaat), de kwaliteit van dienstverlening
te kunnen blijven waarborgen en beter te kunnen inspelen op de behoeften van
de burger, zullen de komende jaren stapsgewijs een aantal noodzakelijke vernieuwingen
worden doorgevoerd. In 2003 zal dit leiden tot een vernieuwde organisatie
van de documentaire informatievoorziening en een nieuw toekomstgericht geautomatiseerd
archiefsysteem.• Juridische kennisbankenVan grote betekenis voor de verbetering van de (juridische) beleidsvorming
bij BZ is de werking in 2003 van kennisbanken op Europeesrechtelijk
en internationaalrechtelijk terrein. De eerste maakt onderdeel uit van het
in 2002 gestarte Expertisecentrum Europees recht (ECER), de tweede van het
Expertisecentrum internationaal recht (ECIR). De expertisecentra zijn mede
van belang in het kader van de coördinerende functie van BZ, o.m. gericht
op Europeesrechtelijke en internationaalrechtelijke consistentie in de regelgeving
en in het optreden van de onderscheiden departementen.• Uitwijkvoorzieningen informatie- en communicatiesystemenTeneinde de continuïteit van de belangrijkste centrale informatie-
en communicatie-systemen van BZ beter te kunnen waarborgen zal op het departement
in Den Haag een tweede computercentrum worden ingericht. Betrouwbare informatievoorziening
en communicatie zijn voor een wereldwijd opererend en coördinerend Ministerie
als Buitenlandse Zaken van vitaal belang.g. Groeitraject richting mededeling over de bedrijfsvoeringDe mededeling over de bedrijfsvoering zal vanaf verslagjaar 2004 onderdeel
uit gaan maken van het departementaal jaarverslag als bedrijfsvoeringsparagraaf
«nieuwe stijl». De mededeling is een uitspraak van de minister
waarin hij/zij aangeeft dat er sprake is van «beheerste bedrijfsprocessen».
De mededeling wordt gedaan in de vorm van een uitzonderingsrapportage. In
de mededeling wordt alleen ingegaan op de bedrijfsprocessen waarbij niet aan
tevoren gestelde eisen is voldaan onder vermelding van genomen verbetermaatregelen.Het referentiekader mededeling bedrijfsvoering (kortweg: referentiekader)
schetst een eindperspectief dat over het begrotingsjaar 2004 moet zijn gerealiseerd.
Het groeitraject naar dit eindperspectief is uitgewerkt in een plan van aanpak,
waarvan de activiteiten doorlopen tot in 2004. Als belangrijkste verbetermaatregelen
staan voor de komende jaren de volgende zaken op de agenda:• Buitenlandse Zaken heeft haar visie op de besturing en beheersing
van processen, een variant op het concept van integraal management, en het
hierbij voor de integraal managers beschikbare instrumentarium in een handleiding
beschreven. Deze handleiding wordt geactualiseerd aan de laatste ontwikkelingen
die op het gebied van de bedrijfsvoering bij Buitenlandse Zaken spelen;• Speciale aandacht zal uitgaan naar het versterken van de koppeling
tussen voorgenomen beleidsdoelstellingen en eventueel daaraan verbonden bijzondere
of extra maatregelen in de sfeer van de bedrijfsvoeringsprocessen. Dit zal
met name in de fase van beleidsontwikkeling en de planningsfase van beleidsuitvoering
moeten gebeuren;• Het gebruik van het instrument van de risicoanalyse voor het opstellen
van jaarplannen zal worden versterkt. Op het gebied van de bedrijfsvoeringsprocessen
zijn wat dit betreft al de nodige resultaten bereikt. Met name op het gebied
van het halen van beleidsdoelstellingen kan de inzet van dit instrument mogelijk
nog toegevoegde waarde hebben;• Extra aandacht zal uitgaan naar verbreding van de tussentijdse
monitoring van de bedrijfsvoering. Nu gaat veel aandacht uit naar de financiële
component van de bedrijfsvoering. De monitoring gaat zich daarnaast ook richten
op de stand van zaken rond de realisatie van bijzondere bedrijfsvoeringsdoelstellingen;• De integraal managers van Buitenlandse Zaken leggen over het verstreken
jaar een verantwoording af in de vorm van een jaarverslag. Dit jaarverslag
wordt intern beoordeeld. De status van deze toetsing zal worden versterkt.
De consolidatie van de bevindingen uit de individuele jaarverslagen
naar de mededeling over de bedrijfsvoering in het departementale jaarverslag
(inclusief eventuele consequenties voor de jaarplannen) zal nader uitgewerkt
worden;• Bovenstaande maatregelen zullen in de planning- en controlcyclus
van Buitenlandse zaken worden geborgd.Bij de invulling van bovenstaande maatregelen zal nadrukkelijk de aansluiting
worden gezocht bij andere verbetertrajecten in de bedrijfsvoering, zoals de
invoering van de «Regeling prestatiegegevens en evaluatieonderzoek Rijksoverheid»
en het «Kwaliteitsplan auditfunctie Rijksoverheid». De eisen die
in het referentiekader worden gesteld ten behoeve van het doen van een onderbouwde
mededeling over de bedrijfsvoering zijn deels overlappend met deze trajecten.AGENTSCHAPSPARAGRAAFCentrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI)A. Algemene BeleidsdoelstellingDe algemene doelstelling van het CBI is het bijdragen aan de economische
ontwikkeling van landen uit de lagere inkomenscategorieën, en wel door
mee te helpen dat voorwaarden worden geschapen voor de duurzame versterking
van het concurrentievermogen van het bedrijfsleven uit die landen op de internationale
en dan met name West Europese markt. Dit gebeurt onder meer door technische
assistentie en kennisoverdracht aan ondernemers en bedrijfsondersteunende
organisaties. Deze doelstelling van het CBI past binnen de hoofddoelstellingen
van het Nederlandse OS-beleid van economische verzelfstandiging
en armoedebestrijding zoals ook neergelegd in de Regeringsnota «Ondernemen tegen armoede».In 2003 streeft het CBI – zowel uit een oogpunt van doelmatigheid
als van doeltreffendheid – naar een nog bredere en meer coherente aanpak,
zowel binnen zijn eigen programma's als in samenhang met relevante interventies
van andere donoren, de Europese Commissie et cetera. CBI zal zich derhalve
in 2003 extern sterker gaan positioneren en naar optimale complementariteit
streven met andere relevante internationale instellingen die zich richten
op het versterken van het exportpotentieel in ontwikkelingslanden. Hierbij
komen ook in aanmerking relevante projecten die in het kader van het Integrated Framework zijn geïdentificeerd.Na een intensief herstructureringsproces in 2000 en 2001 is het CBI pas
in 2002 daadwerkelijk als baten-lastendienst van start kunnen gaan. Het evaluatieonderzoek
naar het functioneren van het CBI als baten-lastendienst zal in 2005 plaatsvinden.B. Geoperationaliseerde doelstellingen en instrumentenHet CBI verstrekt assistentie en diensten in vijf hoofdproducten. In het
kader daarvan zullen in 2003 allerlei activiteiten ontplooid worden (zie hieronder).Vanaf medio 2001 werkt het CBI als baten-lastendienst aan een fundamentele
herziening van zijn evaluatiesysteem. Doel is te komen tot een samenhangend
systeem voor het meten en interpreteren van resultaten en effecten van het
CBI-werk. De theoretische basis hiervoor zal medio 2002 afgerond zijn. Daarna
zullen de geformuleerde prestatie-indicatoren in de praktijk moeten worden
getoetst. Namelijk door een vertaalslag te maken naar de verschillende programma's,
de waardering van de prestatie-indicatoren vast te stellen op basis van ervaringen,
nulmetingen uit te voeren en nieuwe evaluatiemethodieken in het veld te testen.
In de Memorie van Toelichting Begroting 2004 zal het CBI deze prestatie-indicatoren
nader hebben uitgewerkt.Sectoraal exportpromotieprogrammaAlgemeen doel van de sectorale exportpromotie
is door middel van meerjarige programma's voorwaarden te creëren waardoor
geselecteerde bedrijven uit ontwikkelingslanden in staat zijn om zelfstandig
nieuwe markten te betreden en/of hun positie op bestaande markten
te consolideren. De programma's richten zich met name op output op een aantal
specifieke bedrijfsinterne terreinen welke bepalend zijn voor exportsucces,
zoals marktkennis, productontwikkeling, kwaliteit, marketing en exportervaring.Specifiek doel in 2003 is om, naast de gebruikelijke interventies op bedrijfsniveau,
meer aandacht te geven aan de rol die de bedrijfsondersteunende organisaties
spelen bij het versterken van het concurrentievermogen van de desbetreffende
sector. Daartoe zullen relevante instanties, zoals Kamers van Koophandel,
handelsbevorderende organisaties, brancheverenigingen en kennisinstituten
actiever bij de programma's worden betrokken, met alle synergie van dien.
Dit om ook zodoende het concurrentievermogen in een bepaalde sector te verbeteren.Evaluaties van exportprestaties van deelnemers vinden 2 jaar na afloop
van de laatste beursdeelname plaats. In 2003 zijn evaluaties voorzien van
3 programma's waarbij gekeken wordt naar de toename van de export en/of het
verbeterd internationaal concurrentievermogen.In 2003 streeft het CBI er naar om 24 programma's uit te voeren gericht
op specifieke productgroepen in de sectoren industrie, landbouw, visserij,
bosbouw, informatietechnologie en toerisme.> Na te streven resultaten:• afstemming doel en inhoud van de programma's met bedrijfsondersteunende
organisaties en andere actoren middels introductieworkshops en identificatiemissies.
Tevens direct contact met tenminste 240 bedrijven;• bedrijfsanalyses en technische assistentie tijdens 370 bedrijfsbezoeken;• verdere technische begeleiding op afstand aan omstreeks 590 bedrijven;• sectorgerichte trainingen in Nederland aan managers van ca. 135
bedrijven gericht op vergroting van bewustwording, kennis en vaardigheden
op het gebied van exportmarketing en -management;• training middels lokale workshops gericht op de specifieke problematiek
in een bepaalde sector en/of regio voor tenminste 460 managers van (voornamelijk)
bedrijven;• deelname door ca. 220 bedrijven aan 15 internationale Europese
vakbeurzen om contacten te leggen met potentiële afnemers.Human Resources Development ProgrammaAlgemeen doel van het Human Resources Development Programma (HRD) is om het functioneren van managers bij exporterende bedrijven,
leveranciers en het georganiseerde bedrijfsleven in ontwikkelingslanden te
verbeteren op het gebied van export marketing en exportpromotie.Meer specifiek betekent dit dat door middel van kennisoverdrachtelijke
activiteiten op dit gebied bewustwording, kennis en vaardigheden worden vergroot.
Deze vorm van assistentie kan verschillende vormen aannemen zoals seminars,
workshops et cetera. In 2003 zal het onderstaande INTFAIR programma worden
geëvalueerd.De trainingsactiviteiten zijn gericht op de bedrijfsondersteunende organisaties
en ondernemers.Eén HRD programma (diverse workshops) richt zich op het exportbewust
maken van het bedrijfsleven in een bepaalde sector of ten aanzien van een
bepaald thema.> Na te streven resultaten:• de volgende programma's en activiteiten zullen in 2003 worden uitgevoerd:
zes programma's (FAME, Market Intel, CAPITA, INT-/TOURFAIR, Commercial Attachés
en een NTB seminar), waaronder 12 trainingsactiviteiten voor bedrijfsondersteunende
organisaties;• meer trainingsactiviteiten zullen op locatie worden georganiseerd
om het effect van de training voor de organisatie als geheel te optimaliseren.MarktinformatieprogrammaAlgemeen doel van het marktinformatieprogramma
is door middel van diverse publicaties en on-line informatiebronnen het vergroten
van de transparantie en het inzicht in de trends, structuur en kenmerken (inclusief
marktvereisten) van de EU markten voor de meest relevante productsectoren
in de CBI-doellanden. Eind 2002 zal de evaluatie van dit hoofdproduct zijn
afgerond.> Na te streven resultaten:• het tweemaandelijkse magazine CBI News Bulletin in een gelijkblijvende
totaaloplage van 39 000 stuks;• marktstudies/strategische marketing gidsen voor 51 relevante productsectoren
(oplage 35 700 stuks; een verlaging t.o.v. 2002 vooral door verbeterde
afstemming aanbod op informatiebehoefte bij de doelgroep);• 2 modeprognoses (7 800 stuks);• 1 manual (7 500 stuks).De on-line informatiebronnen van het CBI zullen ook in 2003 in toenemende
mate een centrale rol gaan spelen in het verstrekken van marktinformatie.
Er kan zonder noemenswaardige extra kosten méér informatie aangeboden
worden, actualisering van gegevens kan efficiënter doorgevoerd worden.
De kosten, vooral voor informatievergaring en content beheer zullen naar verwachting
wel iets oplopen in 2003. Echter, de verwachting is dat met name door het
gebruik van nieuwe media zoals het Internet, de doeltreffendheid en doelmatigheid
van het hoofdproduct «Marktinformatie» aanzienlijk zullen toenemen.> Na te streven resultaat:• In 2003 zal de nieuwe CBI website, opgeleverd begin 2002, doorgroeien
naar een geschat aantal van 84 000 bezoekers.Informatie en voorlichting over geconstateerde knelpunten op het gebied
van technische non-tarifaire handelsbelemmeringen op de West-Europese markt,
zullen in 2003 worden geïntensiveerd o.a. middels de on-line database
AccessGuide. Op dit belangrijke terrein wordt meer samenwerking gezocht met
relevante instanties zoals de Wereldbank, Europese Commissie, ITC et cetera.> Na te streven resultaat:• Het aantal bezoekers aan de AccessGuide wordt geschat op 36 000
in 2003.Bedrijfsbemiddeling programmaAlgemeen doel van het bedrijfsbemiddeling programma is het in contact brengen van geselecteerde bedrijven in de CBI
doellanden met het importerende bedrijfsleven in Nederland en omringende EU-landen
teneinde te bevorderen dat zakelijke relaties tot stand worden gebracht.Specifiek doel in 2003 is dit hoofdproduct langs verschillende wegen te
verbeteren, onder meer door: opwaardering bedrijfsbestanden door uitsluitend
exporteurs toe te laten die in staat geacht worden te kunnen exporteren naar
West Europa.> Na te streven resultaten:• de bedrijfsbemiddeling als functionaliteit toegevoegd aan de nieuwe
CBI website;• méér intensieve begeleiding aan exporteurs door o.m.
inzet van CBI consultants in het bemiddelingsproces;• bemiddeling van 1 200 exporteurs door CBI in 2003.Business Support Organisation Development ProgrammaAlgemene doelstelling van het Business Support Organisation
Development Programma is het versterken van de capaciteit van bedrijfsondersteunende
organisaties.Specifieke doelstelling is ter plaatse voorwaarden te creëren om
de dienstverlening aan het bedrijfsleven op het gebied van handelsbevordering
te verbeteren. Bij deze vorm van assistentie staat duurzaamheid en lokale
inbedding van kwalitatieve handelsbevordering voorop. Evaluatie vindt plaats
na de uitvoering van een programma. De eerste evaluatie zal plaatsvinden in
2004.> Na te streven resultaten:• In 2003 zijn drie maatwerkprogramma's gepland, waarbinnen verschillende
op de klant gerichte activiteiten vallen, zoals train the trainer modules
en verbetering van marktinformatiesystemen.Dientengevolge variëren resultaten dan ook van verbetering van de
informatiestructuren tot vergroting van kennis en vaardigheden van betrokken
partijen.Overiga. Nederlandse bijdrage aan het ITCHet CBI is budgethouder voor de Nederlandse bijdrage aan het Netherlands Trust Fund(NTF) en aan het Global
Trust Fund (GTF) bij het International Trade Centre (UNCTAD/WTO) te Genève. Het gaat hierbij om het inhoudelijk
en financieel aansturen en monitoren van de bijdragen en de daaruit geselecteerde
projecten. Aandacht voor LDC's en complementariteit met CBI programma's zijn
hierbij het sleutelwoorden.Uit het NTF zullen in 2003 weer 5 projecten worden ondersteund die variëren
van assistentie aan verschillende sectoren in Afrikaanse landen, publicaties
over internationale verpakkingsregelgeving tot het ondersteunen van informatiebeheersystemen
bij bedrijfsondersteunende organisaties.Gedurende 2002 is het besluit gevallen dat Nederland ook aan het GTF een
bijdrage zal geven. Het selectieproces van te financieren projecten is nog
niet afgerond.b. Bijdrage aan projecten van de European Fair Trade Association
(EFTA)EFTA heeft als doelstelling de voorwaarden voor eerlijke handel bij kleine
producenten in ontwikkelingslanden te verbeteren. Het CBI wil projecten van
de EFTA en aangesloten organisaties ondersteunen aangezien de door haar ontwikkelde
projecten zich direct en in concreto richten op het realiseren van deze doelstelling.
Eind 2002 zal de evaluatie van enkele door het CBI gefinancierde EFTA-projecten
zijn afgerond.c. E-learningDoel is de toegankelijkheid van kennisoverdrachtelijke en bewustwordingsactiviteiten
van het CBI op het gebied van exportmarketing en exportbevordering te verbeteren. E-learning activiteiten worden in eerste instantie gerelateerd
aan fysieke trainingsactiviteiten.Een eerste opzet van puur virtuele (e-learning)
activiteiten die niet gekoppeld zijn aan de traditionele kennisoverdrachtelijke
activiteiten wordt ontwikkeld in 2003. Totale begrote kosten per
hoofdproduct (x EUR x 1000)Hoofdproducten20022003200420052006Sectorale exportpromotie programma's6 8327 1007 2007 3007 400Human Resources Development programma's1 5201 84020002 1602 320Markinformatieprogramma's1 8001 5801 5001 4001 300Bedrijfsbemiddelingsprogramma300350400500600Business Support Organisation Development programma's530530560600640      Overige*950790790790790ITC1 5861 5861 5861 5861 586Totaal13 51813 77614 03614 33614 636Kengetallen 2003In onderstaande tabel volgt een indeling van de belangrijkste activiteiten
per hoofdproduct. In het kader van de vereiste kwaliteitsverbeteringen in
het functioneren van de baten-lastendienst CBI, werd in 2001 een herdefiniëring
van CBI's hoofdproducten en onderliggende activiteiten ingevoerd. Als gevolg
van het volledig toesnijden van het financieel beheer op het baten-lastenstelsel
in 2002 moet 2002 derhalve als ijkjaar worden beschouwd. De financiële
gegevens en kengetallen voor 2003 zijn deels gebaseerd op extrapolatie van
de kengetallen over 2002. Slechts op basis van meerjarenreeksen kan –
met inachtneming van het feit dat veel activiteiten maatwerk worden geleverd –
toelichting worden verstrekt over schommelingen in p en q.(EUR)200120022003 qpp x qqpp x qqpp x qSectorale Export Promotie Programma         totaal:  5 940 000  6 832 050  7 100 000*Werving en selectie         –Kick-off workshops499672,5335 60012846,810 161601 204,372 255–Identificatie
missie   1772 464,8436 2741772 464,8436 274*Technische assistentie         –Adaptatie missies3503 0361 062 6003703 504,11 296 5143703 504,11 296 514–Begeleiding op
afstand   5741 386,5795 8495 901392,7821 676*Training bedrijven         –Seminars (Expro's,
overige)2075 416,11 121 1361497 166,61 067 8271367 161,3973 938Workshops5091 013,6515 9194251 734,4737 1194571 766,3807 209*Market entry         –Beursdeelname1618 768,31 411 7002189 127,31 989 7462189 127,31 989 746Human Resource Develop.         totaal:  1 251 821  1 523 856  1 846 960*Seminars voor BSO's1755 688,9995 5532364 908.81 158 4742844 661,71 323 920*Overige workshops2441 050,3256 2683201 141.8365 3823841 362,1523 040          Marktinformatie         totaal:  1 192 179  1 743 915  1 581 671*Publicaties (edities)         –EU market surveys
and EUOplage  Oplage  Oplage  strategic marketing guides48 65214,3697 06145 62320910 20035 70023,8849 506–CBI News Bulletin37 1003,2118 07339 0005,2201 31339 0005,2201 313–Forecasts8 00012,197 0515 80017,8103 1307 80013,5105 376–Manuals75013,710 267   7 5005,440 451*Online informatiebronnen         –AccessGuide (*
leden,hits)*650374,8243 60024 00016,4393 06536 0007,2258 418–Website (aantal
hits)55 0000060 0001,8109 60084 0001,2100 000*HDC(aantal bezoekers)45058,126 12750053,226 60750053,226 607          Bedrijfsbemiddeling500132,466 200800379303 2001 200293,3352000BSO Development prog.1318 600318 6003177 094531 2833177 067531 200C. Veronderstellingen in effectberekening, doelmatigheid
en ramingEen groot aantal ontwikkelingslanden ziet hun achterstand in concurrentiekracht
op met name hoogontwikkelde markten groter worden als gevolg van het complexer
worden van internationale markten en regelgeving.Van belang daarbij zijn:• steeds strengere vereisten aan de kwaliteit van de producten en
het productieproces;• gebrek aan kennis en bewustzijn van deze vereisten (is als zodanig
misschien wel de grootste handelsbelemmering).Deze en andere exogene factoren en internationale ontwikkelingen kunnen
het consolideren in ontwikkelingslanden van de positieve effecten van CBI's
activiteiten bemoeilijken. Anderzijds maken zij de noodzaak van een geïntensiveerde
maar tevens doelmatige en coherente aanpak alleen maar groter.D. FinancieelOp de volgende pagina's van deze baten-lastenbegroting worden overzichten
gepresenteerd die nadere financiële informatie over (onder andere) begrotingsjaar
2003 verschaffen. Het betreft:• een begroting van baten en lasten;• een kasstroomoverzicht;• een overzicht vermogensontwikkeling. De begroting van baten en
lasten (EUR x 1000) van de baten-lastendienst CBI 2001200220032004200520062007Baten       opbrengst moederdepartement9 31611 93112 18912 44912 74913 04913 049bijdrage moederdepartement m.b.t. ITC*1 3611 5861 5861 5861 5861 5861 586opbrengst overige departementen0000000opbrengst derden157180180180180180180Rentebaten0254343434343buitengewone baten0000000Totaal baten10 83413 72213 99814 25814 55814 85814 858        Lasten       Apparaatskosten       *personele kosten1 1871 7601 7711 7771 7791 7871 800*materiële/programmakosten8 13510 21110 47110 75011 04211 36111 375bijdrage ITC*1 3611 5861 5861 5861 5861 5861 586Rentelasten22899976Afschrijvingskosten       *materieel11714615012513110680*immaterieel0000000dotaties voorzieningen12111111111111buitengewone lasten0000000        Totaal lasten10 83413 72213 99814 25814 55814 85814 858        Saldo van baten en lasten0000000*Om de inzichtelijkheid te vergroten zijn deze regels zelf toegevoegd.BatenDe post opbrengst moederdepartement omvat
de bijdrage in de uitvoeringskosten van het CBI, rekening houdend met alle
baten en lasten. Alle uitgaven van het moederdepartement aan het CBI geschieden
in het kader van beleidsartikel 12.Ten aanzien van de post opbrengst overige departementen kan gemeld worden dat het CBI geen opdrachtgever(s) kent anders
dan zijn eigen moederdepartement.De post opbrengst derden blijft naar verwachting
per saldo constant. Bijdragen aan seminars zullen wellicht tot een stijging
van opbrengsten kunnen leiden. Daarentegen is te verwachten dat de opbrengsten
van publicaties zullen dalen door de mogelijkheid deze van het internet te
downloaden.De post rentebaten betreft de rentevergoeding
op de middelen in rekening courant (rentepercentage is 5%). Dit bedrag is
gebaseerd op gemiddeld saldo per kwartaal dat op de rekening courant staat
bij tijdige overmaking van het moederdepartement voor de geleverde en te leveren
diensten.LastenDe personele kosten zijn de kosten van zowel
het reguliere CBI-personeel (22 fte's) als de kosten van 7 detachanten en
2 uitzendkrachten. Totaal een formatie van 31 personen.De materiële/programmakosten zijn de
directe kosten van de CBI-hoofdproducten.CBI is budgethouder voor de bijdrage aan het ITC (post bijdrage ITC).De rente- en afschrijvingslasten (posten rentelasten en afschrijvingskosten) hangen samen
met de vaste activa van het CBI en de financiering daarvan middels o.a. de
leenfaciliteit van Financiën. Het rentepercentage waartegen wordt geleend
bedraagt 5%. De in voorgaande jaren gebruikte afschrijvingenstermijnen zijn
niet in alle gevallen overeenkomstig de vastgestelde normen van het Ministerie
van Financien. Investeringen vanaf 2002 zullen worden afgeschreven volgends
de hiervoor genoemde normeringen. De afschrijvingskosten kunnen als volgt
worden uitgesplitst naar afschrijvingstermijnen: Afschrijvingen naar termijnen
(in EUR): 200120022003200420052006200710 jaar (=10%)21 07121 07113 72600005 jaar (=20%)54 50279 30879 01875 41372 97645 80527 0004 jaar (=25%)40 72040 72040 7199 7890003 jaar (=33%)05 00016 66740 00058 33360 00053 333Totaal116 293146 099150 130125 202131 309105 80580 333De relatief hoge rentelasten in het jaar 2001
zijn te wijten aan een negatief saldo op de rekening courant bij de RHB. De
rentelasten leenfaciliteit waren EUR 10 000 (afgerond) en de rentelasten
RHB EUR 12000 (afgerond).De post dotaties voorzieningen betreft de
voorziening voor dubieuze debiteuren.Het bedrag verantwoord onder totaal lasten
(en totaal baten) is in een eerdere tabel is uitgesplitst
naar de verschillende hoofdproducten die het CBI voert.Kasstroomoverzicht 2003 (EUR x
1000)Baten-lastendienst CBI 20012002200320042005200620071.Rekening courant RHB
1 januari2 621– 40– 13– 21928332.Totaal operationele
kasstroom– 2 4201001001001001001003a.-/- totaal investeringen– 161– 170– 50– 110– 50– 50– 1103b.+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen00000003.Totaal investeringskasstroom– 161– 170– 50– 110– 50– 50– 1104a-/- eenmalige uitkering aan moederdepartement– 70000004b.+/+ eenmalige storting door moederdepartement00000004c.-/- aflossingen op leningen– 73– 73– 89– 79– 91– 95– 804d.+/+ beroep op leenfaciliteit01705011050501104.Totaal financieringskasstroom– 8097– 3931– 41– 4530        5.Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)– 40– 13– 219283353(maximale roodstand EUR 0,5 mln)       Ad 3a. De investeringskasstroom omvat hoofdzakelijk vervangingsinvesteringen.Ad 4a. De eenmalige uitkering aan het moederdepartement in 2001 betreft
de terugbetaling van een deel van de reserve aangezien deze reserve aan het
door het Ministerie van Financiën bepaald maximum is gebonden.Ad 4c. De aflossingen op leningen zijn opgenomen conform het aflossingsschema
van de leenfaciliteit.Ad 4d. Alle investeringen worden gefinancierd met de door het Ministerie
van Financiën geboden leenfaciliteit. Overzicht vermogensontwikkeling
baten-lastendienst CBI (EUR x 1 000) 20012002200320042005200620071.Eigen vermogen per
1/14473413413413413413412.Saldo van baten en lasten00000003a.uitkering aan moederdepartement– 70000003b.bijdrage moederdepartement ter versterking
Eigen vermogen00000003c.overige mutaties– 990000003d.directe mutaties in het Eigen vermogen0000000        4.Eigen vermogen per
31/121+2+3341341341341341341341De post uitkering aan moederdepartement omvat
de terugbetaling van een deel van de reserve aangezien deze reserve aan een
door Financiën bepaald maximum is gebonden. Vergelijk deze post met regel
4a uit het kasstroomoverzicht. Het gaat telkens om dezelfde geldstroom.De post overige mutaties omvat een afboeking
in 2001 van een vordering op het moederdepartement in het kader van de bestemmingsreserve
die werd aangehouden in verband met vervangingsinvesteringen. Aangezien alle investeringen in vaste activa vanaf 2002 worden gefinancierd
door middel van de leenfaciliteit van Financiën, heeft deze bestemmingsreserve
geen betekenis meer.De post eigen vermogen per 31/12 blijft vanaf
2003 gelijk aangezien wordt uitgegaan van een sluitende exploitatie in de
komende jaren.VERDIEPINGSBIJLAGEDe verdiepingsbijlage geeft aan, per beleidsartikel van de begroting van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken, de opbouw van verplichtingen, uitgaven
en ontvangsten vanaf de stand ontwerpbegroting 2002 naar de stand ontwerpbegroting
2003. In de toelichting worden de belangrijkste mutaties toegelicht.Beleidsartikel 1: Internationale ordening Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  80 12848 97161 97748 97161 741 mutatie 1e suppletore begroting 2002  1 30430 4415 03421 9829 031 nieuwe mutaties  – 525– 525– 525– 525– 425 Stand ontwerpbegroting 200354 70355 00380 90778 88766 48670 42870 34770 772Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 73 74355 35655 59255 35655 356 mutatie 1e suppletore begroting 2002 8 33924 93111 49415 59715 416 nieuwe mutaties – 525– 525– 525– 525– 425 Stand ontwerpbegroting 200353 57581 55779 76266 56170 42870 34770 772ToelichtingDe mutaties bij 1e suppletore begroting voor de periode 2002–2006
betreffen gedeeltelijk stijgingen van contributies aan de verschillende organisaties
van de Verenigde Naties (EUR 8 miljoen structureel bij zowel de verplichtingen
als de uitgaven). Oorzaken hiervoor zijn prijsstijgingen en wisselkoersaanpassingen.
Verder is de subsidie aan de Carnegie-stichting in 2002 met EUR 2,5 miljoen
verhoogd, enerzijds bedoeld om de eerdere verlaging van de reguliere subsidie
ongedaan te maken, anderzijds voor de restauratie van het Vredespaleis. De
resterende mutaties voor de periode 2002–2006 hangen met name samen
met de komst van het Internationaal Strafhof naar Den Haag. Het Statuut voor
het Strafhof is in 2002 in werking getreden. Het Ministerie van Buitenlandse
Zaken is coördinerend departement bij de voorbereiding van de komst van
het Strafhof naar Den Haag. Nederland stelt huisvesting aan het Strafhof ter
beschikking vrij van huur voor een periode van 10 jaar vanaf de
datum van inwerkingtreding van het Statuut. In dit tijdvak zal het Strafhof
eerst in tijdelijke huisvesting worden ondergebracht en later in de nieuw
te bouwen permanente huisvesting. De verhoging van dit beleidsartikel voor
de periode 2003–2007 (EUR 15 miljoen in 2003, EUR 2 miljoen
in 2004 en EUR 6 miljoen in 2005–2007) hangt met name samen met
een bijstelling van de raming inzake de kosten van de tijdelijke huisvesting.
Het gaat hierbij met name om de structurele en incidentele kosten betreffende
het inrichten en beveiligen van de tijdelijke huisvesting. Tot slot is een
bedrag van EUR 2,4 miljoen van 2002 naar 2003 doorgeschoven; aanvankelijk
was geraamd dat louter in 2002 sprake zou zijn van incidentele kosten.De nieuwe mutatie (EUR 525 000 structureel) betreft een overheveling
naar artikel 18 (apparaatskosten) in verband met de invulling van de Task
Force voor het Internationaal Strafhof van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 7474747474 Stand ontwerpbegroting 200374747474747474ToelichtingGeen mutaties.Beleidsartikel 2: Vrede, veiligheid en conflictbeheersing Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  29 82529 82229 82230 05730 057 mutatie 1e suppletore begroting 2002  5 0583 233– 217– 217– 217 nieuwe mutaties  – 1 105– 263– 272– 381– 436 Stand ontwerpbegroting 200332 64029 71433 77832 79229 33329 45929 40429 404Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 29 82529 82229 82230 05730 057 mutatie 1e suppletore begroting 2002 5 0923 267– 217– 217– 217 nieuwe mutaties – 1 105– 263– 272– 381– 436 Stand ontwerpbegroting 200325 77133 81232 82629 33329 45929 40429 404ToelichtingDe hogere uitgaven in 2002 en 2003 conform eerste suppletore begroting
hangen met name samen met het feit dat conform de motie Koenders de in 2000
onbestede middelen van het Vredesfonds ad EUR 6,8 miljoen toegevoegd
zijn aan het budget voor 2002 en 2003 (EUR 3,4 miljoen per jaar). Verder
is voor 2002 het budget voor het POBB verhoogd met EUR 2,5 miljoen voor
inspanningen ter verbetering van de nucleaire veiligheid in Midden- en Oost-Europa
en het Chemische wapens project in Gorny. De Nederlandse bijdrage aan de NAVO
is licht verlaagd in verband met vertragingen bij de NAVO-nieuwbouw.De nieuwe mutatie betreft met name een overheveling van het OVSE-budget
naar de personeelsbegroting (artikel 18) in verband met verschillende plaatsingen
bij de OVSE samenhangende met het komende Nederlands voorzitterschap van deze
organisatie. Voorts is vanaf 2003 sprake van een verlaging van het POBB-programma
in verband met de subsidietaakstelling ten gevolge van het Strategisch Akkoord. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 905905905905905 Stand ontwerpbegroting 20031 106905905905905905905ToelichtingGeen mutaties.Beleidsartikel 3: Humanitaire hulp Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  202 558200 289198 020195 751195 751 mutatie 1e suppletore begroting 2002  44 01113 67313 67313 67313 673 Stand ontwerpbegroting 2003306 623247 110246 569213 962211 693209 424209 424209 424Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 202 558200 289198 020195 751195 751 mutatie 1e suppletore begroting 2002 44 01113 67313 67313 67313 673 Stand ontwerpbegroting 2003250 218246 569213 962211 693209 424209 424209 424ToelichtingHet budget voor noodhulp ontwikkelingslanden in 2002 is bij eerste suppletore
begroting met EUR 30,3 miljoen verhoogd. Dit is bedoeld voor noodhulp
aan Afghanistan. De hulpverlening verloopt voornamelijk via de VN-hulporganisaties,
waarbij de Nederlandse prioriteiten liggen bij ontmijning, terugkeer van vluchtelingen
en ontheemden, landrehabilitatie en onderwijs. Daarnaast is de vrijwillige
bijdrage aan de VN vluchtelingenorganisatie UNHCR structureel verhoogd met
EUR 13,7 miljoen teneinde bij te dragen aan leniging van het tekort tussen
geplande uitgaven en inkomsten van deze organisatie. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 3232323232 Stand ontwerpbegroting 2003323232323232 ToelichtingGeen mutaties.Beleidsartikel 4: Goed bestuur, mensenrechten en vredesopbouw Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  58 84353 76757 85151 95256 036 mutatie 1e suppletore begroting 2002  114 782– 2 727– 2 72700 nieuwe mutaties  9 468– 600– 1000– 1400– 1600 Stand ontwerpbegroting 2003159 39091 846183 09350 44054 12450 55254 43649 444Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 59 24760 15459 24658 33957 431 mutatie 1e suppletore begroting 2002 19 24622 27327 27330 00017 000 nieuwe mutaties 6 924– 600– 1000– 1400– 1600 Stand ontwerpbegroting 200360 23985 41781 82785 51986 93972 83155 831ToelichtingNederland heeft een meerjarige bijdrage van EUR 112 miljoen toegezegd
voor het Trust Fund Demobilisation Disarmament Reintegration (DDR) Programma Grote Meren, waarvan EUR 10 miljoen in 2002.
De Nederlandse bijdrage zal de spoedige uitvoering van een aantal prioritaire
activiteiten in dit verband mogelijk maken en andere donoren aanmoedigen ook
aan het programma deel te nemen. Verder wordt het budget voor uitgaven voor
2002 met EUR 5 miljoen verhoogd voor wederopbouw in Afghanistan (onderdeel
Nederlandse toezegging op internationale donorconferentie in Tokio). Ook wordt
het budget voor vredesopbouw en goed bestuur voor 2002 in de Balkan verhoogd.
Het Matra-programma wordt in 2002 met EUR 1,5 miljoen verhoogd in verband
met een herverdeling (EUR 1,2 miljoen) binnen het Matra-budget tussen
beleidsartikelen 4 en 5 en een overheveling uit het POBB van EUR 0,3
miljoen ten behoeve van de opleiding van Kaukasische diplomaten. Deze laatste
overheveling vindt ook in 2003 en 2004 plaats. Het budget voor POBB/mensenrechten
wordt met EUR 224 000 verlaagd in verband met een herverdeling binnen
het POBB budget (beleidsartikel 2) ten gunste van een veiligheidsproject.
Het budget voor het programma Gemeentelijke Samenwerking met Ontwikkelingslanden
(GSO) wordt voor 2002 verhoogd met EUR 272 000 in verband met een
hogere toekenning aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Dit extra
programmabudget zal worden ingezet in het kader van de samenwerkingsverbanden
tussen Nederlandse gemeenten en steden in het Zuiden.Tot slot wordt als nieuwe mutatie het budget voor het centraal programma
Goed Bestuur, Mensenrechten en Vredesopbouw voor 2002 met bijna EUR 7
miljoen verhoogd ter financiering van een aantal additionele projecten en
programma's, met name in het gebied van de Grote Meren (onder meer bijdragen
aan het Emergency Fund van de Wereldbank en de
radiozender Okapi). De neerwaartse bijstelling vanaf 2003 hangt samen met
de subsidietaakstelling ten gevolge van het Strategisch Akkoord.Beleidsartikel 5: Europese integratie Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  6 381 7386 634 6116 856 1477 013 7327 198 670 mutatie 1e suppletore begroting 2002  – 900 282– 348 530– 348 530– 348 530– 348 530 nieuwe mutaties  – 262 493– 399 992109 676177 663262 389 Stand ontwerpbegroting 20031 716 5071 701 5085 218 9635 886 0896 617 2936 842 8657 113 1297 256 145Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 6 383 1106 636 6116 857 5887 015 7327 200 670 mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 900 718– 348 530– 348 530– 348 530– 348 530 nieuwe mutaties – 262 492– 399 992109 676177 633262 989 Stand ontwerpbegroting 20031 699 4475 219 9005 888 0896 618 7346 844 8657 115 1297 258 145ToelichtingDe mutaties hangen met name samen met de Nederlandse afdrachten aan de
Europese Unie (zie ook hieronder). Daarnaast is sprake van een kleine neerwaartse
stelling bij het Matra-programma als gevolg van de taakstelling subsidies
conform het Strategisch Akkoord.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 829 306536 822548 734561 213561 213 Mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 100 158– 80 420– 80 420– 80 420– 80 420 Nieuwe mutaties – 37 458–12 1525 68624 70752 457 Stand ontwerpbegroting 2003102691 690444 250474 000505 000533 250563 500ToelichtingDe mutaties hangen samen met de perceptiekostenvergoedingen (inning landbouwheffingen
en invoerrechten) in verband met de EU-afdrachten (zie ook hieronder).EU-afdrachten NederlandTabel 3 geeft de verwachte ontwikkeling weer van de Nederlandse afdrachten
aan de EU tot en met 2007. Het totaal van de afdrachten aan de Europese Unie
neemt in de loop van de jaren toe, doordat de uitgaven van de EU conform de
Financiële Perspectieven van Berlijn tot en met 2006 toenemen (de raming
voor 2007 betreft een extrapolatie). De stijging is met name te verklaren
door het bedrag dat vanaf 2004 beschikbaar is gesteld voor toetreding van
de landen in Midden- en Oost-Europa tot de EU.Ingevolge het nieuwe Besluit Eigen Middelen, dat per 1 maart 2002
van kracht is, treedt vanaf 2002 een verschuiving op van de traditionele eigen
middelen (landbouwheffingen en invoerrechten) en de BTW-afdrachten naar de
BNP-afdrachten. Conform het Besluit Eigen Middelen zijn de perceptiekostenvergoedingen
voor het heffen van de landbouwheffingen en invoerrechten verhoogd, is het
maximum heffingspercentage voor de BTW-afdrachten verlaagd en geldt een korting
op de financiering van de VK-compensatie voor Nederland, Duitsland, Zweden
en Oostenrijk.In 2002 zijn de Nederlandse (netto) afdrachten door incidentele factoren
aanzienlijk lager dan in 2003. Ten eerste leidt het overschot op de EU-begroting
2001 (circa EUR 15 miljard), dat in 2002 verrekend wordt met de BNP-afdrachten
van de lidstaten, tot een eenmalige meevaller van circa EUR 700 miljoen. Ten
tweede ontvangt Nederland in 2002 eenmalig EUR 238 miljoen door de verhoging
van de perceptiekostenvergoedingen die met terugwerkende kracht vanaf 1 januari
2001 van toepassing is.Tabel 3: Nederlandse afdrachten
aan de EU, in mln euro's 200220032004200520062007Uitgavenkant      5.1BNP-afdracht2 2732 7863 9344 0084 1394 1375.2BTW-afdracht1 2311 3017657948208445.3Landbouwheffingen2462302302302302305.4Invoerrechten1 4501 5471 6661 7901 9032 024Totaal EU-afdrachten (bruto)5 2005 8646 5956 8227 0927 235Ontvangstenkant      5.21Perceptiekostenvergoeding voor inning
landbouwheffingen10158585858585.22Perceptiekostenvergoeding
voor inning invoerrechten591387417448476506Totaal perceptiekostenvergoedingen692444474505533564Totaal EU-afdrachten (netto)4 5085 4206 1216 3176 5596 671Tabel 4 geeft een toelichting op de mutatie van de Nederlandse afdrachten
aan de EU tussen Miljoenennota 2002 en Miljoenennota 2003.De BNP-afdracht (het vierde eigen middel) is voor 2002 neerwaarts bijgesteld.
Dit is hoofdzakelijk het gevolg van het overschot op de EU-begroting 2001
dat 15 mrd euro hoger is dan verondersteld bij Miljoenennota 2002. Voor Nederland
betekent dit een eenmalig voordeel van circa EUR 700 miljoen. In 2003 wordt
eveneens een daling van de BNP-afdracht geraamd (circa EUR 320 miljoen). De
daling kan o.a. worden toegeschreven aan lager dan geraamde EU-uitgaven in
2003. De stijging in de raming vanaf 2004 wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt
door lager dan geraamde EU-ontvangsten uit de eerste drie eigen middelen,
met name lagere invoerrechten. Deze lagere ontvangsten zullen gecompenseerd
worden door een verhoging van de BNP-afdrachten door de lidstaten. Per saldo
is deze verschuiving voor Nederland gunstig. Daarnaast zal naar verwachting
de economische groeivertraging (uitgedrukt in nominale termen) in Nederland
beperkter zijn dan in de andere lidstaten. Het stijgend aandeel van het Nederlandse
BNP in het Europese BNP betekent vervolgens dat Nederland relatief meer BNP-afdrachten
zal dienen af te dragen.Voor 2002 wordt een daling van de BTW-afdracht geraamd van EUR 58 miljoen.
Dit wordt met name veroorzaakt door een lager dan geraamde consumptiegroei
in Nederland die leidt tot een verkleining van de grondslag waarover de BTW-afdracht
wordt geheven. Dit heeft een structurele doorwerking naar latere jaren. De
landbouwheffingen zijn vanaf 2002 structureel EUR 26 miljoen lager, hoofdzakelijk
door de afschaffing van de opslagkostenregeling op suiker. Bovendien vallen
de heffingen vanaf 2003 structureel EUR 16 miljoen lager uit door een lagere
productieheffing op suiker als gevolg van een lagere wereldmarktprijs. De
mutaties in de perceptiekostenvergoeding weerspiegelen de mutaties in de landbouwheffingen.
De invoerrechten nemen in 2002 aanzienlijk af ten opzichte van vorige Miljoenennota.
Dit wordt veroorzaakt door de vertraging van de economische groei in 2002
met als gevolg een minder sterke stijging van de import. De vertraging werkt
door in 2003 en latere jaren, maar zal door een verondersteld aantrekken van
de economische groei geleidelijk aan wegebben. De mutaties in
de perceptiekostenvergoeding weerspiegelen de mutaties in de invoerrechten. Tabel 4: Verticale toelichting
Nederlandse EU-afdrachten, in mln euro's 20022003200420052006– 1 MJN 2002 Totaal EU-afdrachten (bruto)6 3616 6146 8346 9927 176      mutaties:     5.1BNP-afdracht– 707– 3221521421105.2BTW-afdracht– 58– 57– 91– 87– 825.3Landbouwheffingen– 26– 42– 42– 42– 425.4Invoerrechten– 371– 328– 257– 183– 70– 2 Totaal mutaties– 1 162– 750– 239– 170– 84      (3=1+2) MJN 2003 Totaal EU-afdrachten
(bruto)5 2005 8646 5956 8227 092– 4 MJN 2002 Totaal perceptiekostenvergoedingen829537549561561      Mutaties:     5.21Perceptiekostenvergoeding voor inning
landbouwheffingen– 8– 11– 11– 11– 115.22Perceptiekostenvergoeding
voor inning invoerrechten– 130– 82– 64– 46– 17– 5 Totaal mutaties– 138– 93– 75– 56– 28      (6=4+5) MJN 2003 Totaal perceptiekostenvergoedingen692444474505533(7=3–6) MJN 2003 Totaal EU-afdrachten
(netto)4 5085 4206 1216 3176 559Beleidsartikel 6: Bilaterale ontwikkelingssamenwerking Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR 1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  1 348 1491 466 2431 634 5541 771 9051 926 574 mutatie 1e suppletore begroting 2002  – 201 382– 292 743– 358 699– 295 954– 221 242 nieuwe mutaties  8 620– 136 227– 81 940– 32 015– 52 325 Stand ontwerpbegroting 20033 158 2121 685 8031 155 3871 037 2731 193 9151 443 9361 653 0071 881 210Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 1 445 3401 561 1601 727 2021 864 5532 019 222 mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 222 382– 313 743– 379 699– 316 954– 242 242 nieuwe mutaties 10 406– 136 227– 81 940– 32 015– 52 325 Stand ontwerpbegroting 20031 471 1561 233 3641 111 1901 265 5631 515 5841 724 6551 952 858ToelichtingBij beleidsartikel 6 is bij 1e suppletore begroting het budget voor landenspecifieke
samenwerking voor 2002 en 2003 met respectievelijk EUR 90 en EUR 41
miljoen verlaagd. Bij de begroting 2002 was dit budget flink verhoogd; in
het licht van de realisatie in 2001 wordt dit nu weer neerwaarts aangepast.
Verder is het budget voor thematische samenwerking verlaagd aangezien deze
thema's geïntegreerd worden in de landenprogramma's of via core funding
en partnerships ondergebracht worden bij particuliere en multilaterale organisaties.
Het gaat hierbij om EUR 7 miljoen in 2002, EUR 34 miljoen in 2003
en EUR 39 miljoen in 2004 en 2005. Het budget voor macro-georiënteerde
programmahulp is structureel verlaagd omdat bestemmingen zijn gevonden voor
de groei van het ODA-budget. Op het macrohulp-budget is meerjarig de groei
van het ODA-budget geparkeerd. Voor 2002 is het budget met EUR 100 miljoen
verlaagd, voor 2003 en 2004 gaat het om respectievelijk EUR 207 en EUR 311
miljoen. De uitgaven voor basic education zullen, gezien de in de Tweede Kamer
aangenomen motie Hessing, waarin de regering wordt verzocht de middelen voor
onderwijs in drie jaar te verhogen tot 15% van de OS-begroting, worden verhoogd.
Het budget voor het deskundigenprogramma wordt in 2002 met EUR 3,4 miljoen
verlaagd als gevolg van het feit dat het merendeel van de contracten van deskundigen
in 2002 afloopt. Daarnaast zullen in het kader van de afbouw van het deskundigenprogramma
geen nieuwe contracten worden afgesloten. In volgende jaren wordt het artikel
dan ook verder verlaagd (circa EUR 8 miljoen). Bij het sub-beleidsartikel
rentesubsidies en apparaatskosten is sprake van een structurele verlaging
van de uitgaven met EUR 21 miljoen als gevolg van de lagere rentestand
en de afnemende leningenportefeuille.De nieuwe mutaties voor 2002 betreffen met name een verhoging van het
budget voor de landenspecifieke samenwerking en een verlaging van het budget
voor de thematische samenwerking. Landenspecifieke sectorale samenwerking
wordt in 2002 met EUR 35 miljoen verhoogd vanwege de Nederlandse bijdrage
aan het Afghanistan Reconstruction Trust Fund
(ARTF). De thematische samenwerking wordt per saldo in 2002 met ruim EUR 16
miljoen verlaagd. Enerzijds wordt het programma voor sociale ontwikkeling
en het programma met betrekking tot economie en werkgelegenheid met respectievelijk
EUR 20 miljoen en EUR 1,5 miljoen verlaagd. Anderzijds wordt het
centraal programma voor milieu verhoogd met EUR 5 miljoen in verband
met de voorbereidingen van de World Summit on Sustainable Development.
In 2003 en 2004 wordt het budget voor landenspecieke samenwerking met respectievelijk
EUR 70 miljoen en EUR 50 miljoen verlaagd. Verder wordt vanaf 2003,
conform het Strategisch Akkoord, de automatische verhoging van het ODA-budget
ter compensatie van de ontvangsten uit aflossingen door de Nederlandse Antillen
en Aruba van vroegere ODA-leningen afgeschaft. Dit leidt tot een verlaging
van het budget voor macro-georienteerde programmahulp. Het gaat hierbij om
structureel EUR 24 miljoen. Een verdere verlaging van dit budget hangt
samen met de bijgestelde meerjarige raming van het BNP. Op het betreffende
sub-artikel wordt doorgaans de meerjarige ontwikkeling van het ODA-budget
geparkeerd. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 23 92922 22322 04222 76822 768 mutatie 1e suppletore begroting 2002 41 387– 990– 1 261– 1 510– 2 684 Nieuwe mutaties  13 000    Stand ontwerpbegroting 2003107 69165 31634 23320 78121 25820 08420 084ToelichtingIn 2002 en 2003 zal sprake zijn van een op incidentele basis veel grotere
terugvordering van restfondsen van internationale organisaties dan de hiervoor
opgenomen algemene stelpost. Tevens wordt in 2002 het saldo ten laste van
de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO) op de rekening-courant
bij de Staat aangezuiverd.Beleidsartikel 7: Programma's en fondsen van de Europese
Unie Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  00000 Stand ontwerpbegroting 20031 411 130720 3580000007 Opbouw uitgaven vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 122 203144 071144 071144 071144 071 mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 62 158– 20 000– 15 000– 15 000– 15 000 nieuwe mutaties 11 000– 24 000– 24 000– 24 000– 24 000 Stand ontwerpbegroting 200343 39171 045100 071105 071105 071105 071105 071ToelichtingGezien de realisaties van het EOF in het verleden heeft Nederland tijdens
de besprekingen in Brussel gepleit voor een realistischer raming van de uitgaven
van het EOF. De ramingen van het EOF zijn per saldo neerwaarts bijgesteld
op basis van realisaties in het verleden. Naar verwachting zal in verband
met de hervormingen binnen de commissie de uitputting vanaf 2003 een beter
resultaat te zien geven.Beleidsartikel 8: Instellingen van de Verenigde Naties Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  264 054407 744264 622316 988233 039 mutatie 1e suppletore begroting 2002  81 285– 1 92529 784– 1 925143 718 nieuwe mutaties  6 4790020 4000 Stand ontwerpbegroting 2003906 219576 093351 818405 819294 406335 463376 757322 171Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 321 978320 628315 657336 009333 163 mutatie 1e suppletore begroting 2002 50 07050 97042 60946 91549 515 nieuwe mutaties 9 7140000 Stand ontwerpbegroting 2003443 827381 762371 598358 266382 924382 678380 078ToelichtingDe verhogingen bij de verplichtingen bij de 1e suppletore begroting hangen
met name samen met het nieuwe meerjarige partnership-programma met UNEP alsmede
een verhoging van de vrijwillige bijdrage aan UNEP. Verder is in verband met
een correctie van de verplichtingenstand het verplichtingenbudget voor de
vrijwillige bijdrage aan UNICEF verhoogd. Daarnaast is het verplichtingenbudget
voor de ILO verhoogd in verband met een verlenging van het partnershipprogramma
van twee naar vier jaar. Bij de uitgaven betreft de verhoging met name het
partnership-programma UNDP (EUR 18 miljoen structureel). Daarnaast wordt
het budget voor UNEP verhoogd. Enerzijds wordt de vrijwillige bijdrage verhoogd
(EUR 2,3 miljoen structureel); anderzijds wordt dit artikel verhoogd
om het nieuwe partnership-programma te financieren (EUR 2,4 miljoen in
2002 oplopend tot EUR 6,3 miljoen in 2005 en 2006). Ook wordt het uitgavenbudget
voor speciale multilaterale activiteiten (onder meer GAVI en partnerschap-programma
WHO) verhoogd met EUR 29 miljoen in 2002, EUR 33 miljoen in 2003,
EUR 20 miljoen in 2004 en EUR 26 miljoen in 2005 en 2006. Tot slot
wordt het budget voor multilaterale deskundigen in het licht van de realisatie
in 2001 structureel verlaagd met EUR 9 miljoen.De nieuwe mutaties betreffen het grondstoffenfonds, speciale multilaterale
activiteiten en het multilateraal deskundigenprogramma. Het gemeenschappelijk
grondstoffenfonds wordt licht verhoogd (EUR 253 000) in 2002 teneinde
lopende verplichtingen uit ontwikkelingsprojecten met betrekking tot grondstoffen
te kunnen financieren. Bij de speciale multilaterale activiteiten VN worden
de bestaande partnership-programma's met de ILO en de WHO in 2002 opgehoogd.
Het PP ILO is verhoogd door het thema kinderarbeid in het bestaande programma
in te voegen. Bij WHO gaat het om de bijdrage aan GAVI. Tot slot is bij het
multilateraal deskundigenprogramma abusievelijk aan het begin van 2002 een
te laag budget voor dit programma aangevraagd (namelijk EUR 20 miljoen).
Echter, de uitgaven zullen naar schatting circa EUR 24 miljoen bedragen. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 860860860860860 Stand ontwerpbegroting 2003860860860860860860860ToelichtingGeen mutaties.Beleidsartikel 9: Internationale Financiële Instellingen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  40 27339 70542 99539 70539 705 mutatie 1e suppletore begroting 2002  183 92638 93645 64679 3713 936 nieuwe mutaties  – 12 566– 13 6421 358045 000 Stand ontwerpbegroting 2003252 037106 915211 63364 99989 999119 07688 64143 641Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 52 75252 18452 18446 51246 512 mutatie 1e suppletore begroting 2002 51 402100 681115 557111 79113 553 nieuwe mutaties – 5 206– 25 000– 10 000045 000 Stand ontwerpbegroting 200385 07698 948127 865157 741158 303105 06560 065ToelichtingDe Wereldbank fungeert als penningmeester voor verschillende internationale
initiatieven. In verband met de Nederlandse bijdrage aan deze initiatieven
is bij eerste suppletore begroting het verplichtingenbudget voor 2002 met
EUR 184 miljoen verhoogd. Het budget wordt verhoogd teneinde een meerjarige
bijdrage van EUR 135 miljoen voor het door de Wereldbank op te zetten Fast Track Initiative Education for All mogelijk te maken.
Op deze wijze wordt deels tegemoet gekomen aan de door de Tweede Kamer aangenomen
motie Hessing cs (28 000 V nr. 32), waarin de regering wordt verzocht
meer prioriteit te geven aan onderwijs binnen ontwikkelingssamenwerking, meer
in het bijzonder gericht op het bereiken van de internationale doelstelling
«basisonderwijs voor iedereen in 2015». Hiertoe zouden de middelen
voor onderwijs moeten toenemen tot 15% van de OS-begroting binnen drie jaar,
waarbij de stijging vooral plaats zal vinden binnen basic education. Het budget
wordt ook verhoogd vanwege het nieuwe Global Fund to Fight
AIDS, TB and Malaria. Dit is opgericht met het doel geld te verzamelen
voor het (op grote schaal) bestrijden van deze ziektes. Het idee voor het
oprichten van dit internationale fonds werd gepresenteerd op de G8 bijeenkomst
in Genua in juli 2001. Dit nieuwe fonds zal vooral werken met partnerschappen
tussen de particuliere sector, NGOs, overheden en andere partijen met het
doel samen duurzame lange termijn resultaten te bereiken. Nederland heeft
het voornemen om EUR 135 miljoen voor de periode 2002–2004 aan
dit fonds bij te dragen, waarvan EUR 15 miljoen in 2002.
Daarnaast wordt in verband met het nieuw aangegane partnerschap-programma
met de Internationale Financieringsmaatschappij (IFC) dit beleidsartikel met
EUR 11 miljoen verhoogd. IFC draagt bij aan de groei van de private sector
in ontwikkelingslanden; activiteiten van IFC liggen in het verlengde van het
in de notitie «Ondernemen tegen Armoede» geschetste beleidskader.
Door middel van dit programma kan gekomen worden tot een meer gestructureerde
en strategische inzet van de Nederlandse steun aan IFC. Vanwege het aangaan
van het Partnership Programma met het tot de Wereldbankgroep behorende IFC
wordt de grondslag en de naam van het artikel uitgebreid van Wereldbank Partnership
Programma tot Partnership Programma's Wereldbankgroep. Tot slot wordt ter
financiering van in 2001 aangegane meerjarige verplichtingen (onder meer het Nile Basin Initiatief en het programma op het gebied van
drinkwater en sanitatie) dit artikel in 2002 verhoogd met EUR 17,5 miljoen.De nieuwe mutaties hangen samen met sub-beleidsartikel 9.1 (Partnership
Programma's Wereldbankgroep). Het uitgavenritme bij Fast
Track Initiative Education for All over de jaren is aangepast als
gevolg van een aangepaste raming van de uitputting; de totale meerjarige bijdrage
van EUR 135 miljoen blijft gehandhaafd. Bij de uitgaven is verder in
2002 sprake van een verhoging van dit budget vanwege de Nederlandse bijdrage
van EUR 2,2 miljoen in 2002 aan het Financial Sector
Strengthening Initiative (FIRST). Dit betreft een initiatief om technische
assistentie en capaciteitsopbouw te financieren in de financiële sectoren
in ontwikkelingslanden. De Wereldbank beheert een multi-donor Trust Fund voor
FIRST. Verder is sprake van een additionele bijdrage aan het Trustfund voor Statistical Capacity Building. Bij de verplichtingen
is, ondanks bovengenoemde intensiveringen, per saldo sprake van een verlaging
vanwege een andere fasering van het verplichtingenritme bij het partnership-programma
met de Internationale Financieringsmaatschappij (IFC).Beleidsartikel 10: Samenwerking met maatschappelijke organisaties Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  936 354157 6401 078 897151 0601 028 852 mutatie 1e suppletore begroting 2002  767 023– 32 887– 805 79030 3251 237 091 nieuwe mutaties  49 37528 70416 750 91 951 Stand ontwerpbegroting 20031 762 314571 8651 752 752153 457289 857181 3852 357 894124 995Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 568 786573 308586 089599 170614 007 mutatie 1e suppletore begroting 2002 30 68254 33859 98866 10271 334 nieuwe mutaties 20 94424 44819 9727 67810 276 Stand ontwerpbegroting 2003547 734620 412652 094666 049672 950695 617712 566ToelichtingDe grote mutaties bij het verplichtingenbudget in 2002, 2004 en 2006 bij
eerste suppletore begroting zijn toe te schrijven aan de nieuwe subsidieovereenkomst
voor het medefinancieringsprogramma. Hierbij is ook sprake van een nieuw verplichtingenritme.
Ook is het verplichtingenritme bij SNV gewijzigd (eens per vijf jaar in plaats
van eens per jaar) in verband met de nieuwe subsidie overeenkomst die in 2001
is afgesloten en te maken heeft met de ontvlechting van SNV en Buitenlandse
Zaken. Bij de uitgaven is het budget voor de medefinanciering van particuliere
organisaties in 2002 verlaagd met EUR 7 miljoen, met name vanwege de
lagere raming van het BNP. In latere jaren is sprake van een verhoging van
dit sub-beleidsartikel in verband met een verhoging van de subsidie aan PSO
en het Vakbondsmedefinancieringsprogramma. Het uitgavenbudget voor de SNV
wordt stelselmatig verhoogd: EUR 1,9 miljoen in 2002 tot EUR 18
miljoen in 2007. Deze verhoging is gebaseerd op de reguliere begroting van
SNV aangevuld met het bedrag samenhangend met het wegvallen van de NEDECO-regeling
en een reservering in verband met de autonome kostenstijging. Het budget voor
speciale activiteiten wordt in 2002 met EUR 34 miljoen en in de jaren
2003–2007 met EUR 43 miljoen verhoogd. Het gaat hierbij gedeeltelijk
om een verhoging van het budget voor sociale ontwikkeling (onder meer reproductieve
gezondheidszorg in Afrika). Verdere verhoging betreft met name een overheveling
van fondsen op het gebied van sociale ontwikkeling en milieu uit het budget
van thematische samenwerking (artikel 6.2), in het verlengde van de beleidslijn
dat de nadruk meer op particuliere en multilaterale programma's komt te liggen.De nieuwe mutaties bij de verplichtingen in 2002 hangen enerzijds samen
met de aanpassing van het budget voor medefinancieringsorganisaties als gevolg
van de bijstelling van het BNP. Daarnaast wordt het verplichtingenbudget bij
de speciale activiteiten flink verhoogd (EUR 32,9 miljoen). Dit hangt
met name samen met het overhevelen van activiteiten uit sub-beleidsartikel
6.2. In 2002 leidt dit tot een verhoging van ruim EUR 16 miljoen bij
het uitgavendbudget. Tot slot is sprake in 2002 van hogere verplichtingen
(ruim EUR 9 miljoen) en uitgaven (ruim EUR 6 miljoen) bij het SNV-programma.
In verband met de ontvlechting van SNV uit de BZ-organisatie is sprake van
herpositionering- en frictiekosten (trainingen, ondersteuning veranderingsproces
bij veldkantoren enzovoort) bij de SNV die conform bestaande afspraken ten
laste van de begroting van Buitenlandse Zaken komen. Voorts wordt bij het
sub-beleidsartikel speciale activiteiten zowel het verplichtingen-
als het uitgavenbudget in 2003 en 2004 met respectievelijk EUR 30 miljoen
en EUR 18 miljoen verhoogd in verband met het nieuwe Programma Thematische
Medefinanciering.Beleidsartikel 11: Internationaal onderwijs Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  128 66369 99870 04170 08581 104 mutatie 1e suppletore begroting 2002  – 1 250– 1 750– 1 750   nieuwe mutaties  5 000   Stand ontwerpbegroting 2003113 20624 049132 41368 24868 29170 08581 10481 104Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 86 68987 08587 49087 90588 330 mutatie 1e suppletore begroting 2002  612– 616– 1 523  Stand ontwerpbegroting 200381 55287 30186 46985 96787 90588 33088 768ToelichtingHet budget voor internationaal onderwijs wordt per saldo in 2002 licht
verhoogd en in 2003 en 2004 licht verlaagd. Enerzijds wordt het budget voor
het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) Erfgoed Extra Project verhoogd
(EUR 1,8 miljoen in 2002, EUR 1,1 miljoen in 2003 en EUR 0,3
miljoen in 2004). De meerjarige kasgevolgen van deze in 2000 aangegane verplichting
waren nog niet in de begroting verwerkt. Het betreft hier een project voor
het behoud van de historische collecties uit het Zuiden. De activiteiten zijn
gericht op het wegwerken van de conserveringsachterstand van de collectie
van het KIT. Anderzijds wordt de raming op basis van de realisatie in 2001
voor het verbrede programma Samenwerking met Internationale (onderwijs)Instituten
(SII) voor de periode 2002–2004 met EUR 1,25 miljoen verlaagd.
De nieuwe mutatie bij de verplichtingen (EUR 5 miljoen) betreft reorganisatiekosten
in de periode 2003–2008) bij de niet-commerciële activiteiten van
het KIT.Beleidsartikel 12: Samenwerking met het bedrijfsleven Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  245 250239 527233 015233 321233 321 mutatie 1e suppletore begroting 2002  190 454– 194 525– 194 264– 89 695– 44 117 nieuwe mutaties  10 2271 5171 5171 6171 717 Stand ontwerpbegroting 2003760 902362 902445 93146 51940 268145 243190 921190 921Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 246 203240 480233 969234 275234 275 mutatie 1e suppletore begroting 2002 7 48110 76015 1043 3921 845 nieuwe mutaties – 29 0281 5171 5171 6171 717 Stand ontwerpbegroting 2003154 180224 656252 757250 590239 284237 837237 837ToelichtingDe verplichtingenmutatie in 2002 bij eerste suppletore begroting is met
name het gevolg van het aangaan van een aantal meerjarige verplichtingen in
het kader van het bedrijfslevenprogramma. In het verlengde hiervan kan het
verplichtingenbudget voor het bedrijfslevenprogramma in latere jaren worden
verlaagd; verder wordt het verlichtingenbudget verlaagd als gevolg van het
feit dat de verplichting voor het MOL-fonds, onderdeel van het FMO, in 2001
voor vier jaar is aangegaan. De verhoging van het uitgavenbudget hangt samen
met de jaarlijkse bijdrage van EUR 5,8 miljoen voor het Emerging Africa Infrastructure Fund (EAIF, voorheen APIFF). Het EAIF
is een Brits initiatief, gericht op het katalyseren van private middelen voor
de financiering van infrastructuur in Afrika. Verder is sprake van een verhoging
van de bijdrage aan het CBI. De ervaring leert dat de programma-activiteiten
van het Centrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI)
steeds meer op maat gesneden zijn. Deze «tailormade» programma's
zijn duurder dan standaardprogramma's. Tot slot is sprake van een aanpassing
van het kasritme van de uitfinanciering bij deelbudgetten van het sub-beleidsartikel
FMO (MOL-fonds en IBTA, Investeringsbevordering en Technische Assistentie).Ten aanzien van de nieuwe mutaties geldt dat zowel bij het programma PSOM
als ORET sprake is van een vertraging bij de uitvoering van projecten.
Het budget wordt dan ook met respectievelijk EUR 4 en EUR 9,3 miljoen
verlaagd. Ook bij het programma Emerging Africa Infrastructure
Fund (EAIF) is sprake van vertraging (EUR 3,6 miljoen). Naar
verwachting zal komend jaar de uitputting wel op schema liggen. Voorts heeft
FMO aangegeven niet in staat zijn om de eerder geplande uitbetalingen onder
het nieuwe MOL-fonds in 2002 te realiseren. Teneinde bij FMO geen fondsvorming
te laten ontstaan wordt de bijdrage van Buitenlandse Zaken nu verlaagd. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 20020pmpmpmpmpmpmStand ontwerpbegroting 20030pmpmpmpmpmpmToelichtingGeen mutaties.Beleidsartikel 13: Politieke en economische belangenbehartiging Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  18 08426 25536 69223 07818 541 mutatie 1e suppletore begroting 2002  – 227– 249– 2494747 nieuwe mutaties  – 930– 1 791– 900– 287– 328 Stand ontwerpbegroting 20039 79819 87216 92724 21535 54322 83818 26018 260Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 18 08426 25536 69223 07818 541 mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 227– 249– 2494747 nieuwe mutaties – 930– 1 791– 900– 287– 328 Stand ontwerpbegroting 200317 71316 92724 21535 54322 83818 26018 260ToelichtingDe verlaging van dit artikel bij eerste suppletore begroting is het saldo
van een aantal positieve en negatieve mutaties die op dit artikel hebben plaatsgevonden.
De belangrijkste hiervan zijn de reallocatie in 2002 van POBB middelen vanwege
een groot Chemische wapens-project in Gorny (overheveling naar artikel 2 van
EUR 886 000). Tegelijkertijd werd het conferentiebudget op dit artikel
voor 2002 verhoogd als gevolg van een technische compensatie binnen de HGIS
(EUR 908 000). Daarnaast heeft voor de opleiding van Kaukasische
diplomaten heeft een overheveling plaatsgevonden naar het Matra-programma
van EUR 296 000 voor de komende drie jaar. Twee kleinere mutaties
zijn structureel doorgevoerd voor representatie en loon- en prijsbijstelling.De nieuwe mutaties betreffen vooral overhevelingen naar artikel 18 (apparaatskosten)
in verband met het komende Nederlandse Voorzitterschap van de OVSE. Daarnaast
is sprake van een kleine verlaging van het POBB-programma in verband met de
subsidietaakstelling uit het Strategisch Akkoord.Beleidsartikel 14: Asiel, migratie en consulaire dienstverlening Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  179 203171 962170 964170 964170 964 mutatie 1e suppletore begroting 2002  – 60 826– 61 347– 61 347– 61 347– 61 347 nieuwe mutaties  – 14792 97892 97892 97892 978 Stand ontwerpbegroting 2003166 325170 460118 230203 593202 595202 595202 595202 595Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 179 203171 962170 964170 964170 964 mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 60 826– 61 347– 61 347– 61 347– 61 347 nieuwe mutaties – 14792 97892 97892 97892 978 Stand ontwerpbegroting 2003170 327118 230203 593202 595202 595202 595202 595ToelichtingNaar aanleiding van nieuwe raming van de instroom van asielzoekers is
op aanwijzing van het Ministerie van Justitie bij eerste suppletore begroting
de ODA-bijdrage voor 2002 en latere jaren met circa EUR 60 miljoen verlaagd.Conform het Strategisch Akkoord is thans vanaf 2003 sprake van hogere
uitgaven (structureel EUR 93 miljoen) bij de opvang van asielzoekers
doordat deze toerekening voortaan gebaseerd wordt op de werkelijke kosten. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 18 85918 85918 85918 85918 859 Stand ontwerpbegroting 200320 29418 85918 85918 85918 85918 85918 859ToelichtingGeen mutaties.Beleidsartikel 15: Internationaal cultuurbeleid Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  12 54813 91013 91013 79613 796 mutatie 1e suppletore begroting 2002  192109109109109 Stand ontwerpbegroting 200321 72616 49912 74014 01914 01913 90513 90513 905Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 12 54813 91013 91013 79613 796 mutatie 1e suppletore begroting 2002 1 917109109109109 Stand ontwerpbegroting 200311 03314 46514 01914 01913 90513 90513 905ToelichtingHet budget voor Internationaal Cultuurbeleid wordt verhoogd in verband
met het doorschuiven van onbestede middelen uit 2001 naar 2002. Daarnaast
wordt het budget voor de Commissie Vlaanderen-Nederland met EUR 64 000
verhoogd ter nadere invulling van het culturele verdrag tussen Vlaanderen-Nederland
en ter compensatie voor loon- en prijsbijstellingen van de afgelopen jaren.
Voor het opwaarderen van de faciliteiten van het Erasmushuis (Indonesische
leeszalen) is in 2001 budget doorgeschoven naar 2002.Niet-beleidsartikel 16: Geheim Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  00000 Stand ontwerpbegroting 200305000000Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 00000 Stand ontwerpbegroting 20035000000ToelichtingGeen mutaties.Niet-beleidsartikel 17: Nominaal en onvoorzien Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  27 36354 59081 816109 043136 270 mutatie 1e suppletore begroting 2002  – 27 227– 27 223– 27 223– 27 223– 27 223 Stand ontwerpbegroting 200302613627 36754 59381 820109 047136 274Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 27 36354 59081 816109 043136 270 mutatie 1e suppletore begroting 2002 – 27 227– 27 223– 27 223– 27 223– 27 223 Stand ontwerpbegroting 20032613627 36754 59381 820109 047136 274ToelichtingDe structurele mutatie is het saldo van een verhoging van EUR 10,279
miljoen en een verlaging van EUR 37,506 miljoen. De verhoging is benodigd
om het artikel op het niveau te brengen dat toereikend is om de voorgestelde
overboekingen naar diverse begrotingen (waaronder begrotingsartikelen van
Buitenlandse Zaken) te kunnen uitvoeren. De verlaging is het totaal van de
overboekingen naar loon-, prijs- en koersgevoelige artikelen op de volgende
begrotingen.Niet-beleidsartikel 18: Algemeen Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (EUR1000) t/m 20002001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002  600 816570 907568 922569 376573 235 mutatie 1e suppletore begroting 2002  54 26547 92067 55760 63668 844 nieuwe mutaties  9 19215 24411 1526 6346 459 Taakstelling non-oda strategisch akkoord   – 7 646– 10 396– 13 146– 14 396 Stand ontwerpbegroting 2003164 256611 140664 273626 425637 235623 500634 142633 714Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 610 733575 111573 162573 617573 235 mutatie 1e suppletore begroting 2002 54 26547 91967 55660 63268 841 nieuwe mutaties 9 19215 24411 1526 6346 459 Taakstelling non-oda strategisch akkoord  – 7 646– 10 936– 13 146– 14 396 Stand ontwerpbegroting 2003596 799674 190630 628641 474627 737634 139633 714ToelichtingDe verhoging van dit artikel bij eerste suppletore begroting 2002 betreft
het saldo van een groot aantal mutaties. Als gevolg van loon-, koers- en prijsontwikkelingen
wordt het artikel verhoogd met een bedrag van EUR 36,3 miljoen. De ontwikkelingen
doen zich voor op de lonen van personeel, zowel op het departement als op
de posten, de buitenlandvergoedingen van uitgezonden personeel en de materiële
bedrijfsvoeringbudgetten van de posten en het departement. In het kader van
het Individuele Keuzemogelijkheden in het Arbeidsvoorwaardenpakket (IKAP)
wordt dit artikel verhoogd met EUR 4,1 miljoen. De regeling biedt ambtenaren
met ingang van 1 februari 2002 diverse mogelijkheden om hun arbeidsvoorwaardenpakket
af te stemmen op hun persoonlijke wensen. De rest van de meerjarige mutatie
kan hoofdzakelijk verklaard worden door gelden die zijn toegekend voor onder
andere onderhoud, renovatie en nieuwbouw van ambassades, consulaten-generaal
en permanente vertegenwoordigingen. De investeringen die hiermee gemoeid zijn,
zijn noodzakelijk om de huidige presentatie – en daarmee deels de uitstraling –
van Nederland in het buitenland op peil te houden.Wat betreft de nieuwe mutaties, na de eerste suppletore begroting 2002
heeft zich nog een aantal wijzigingen voorgedaan die hebben geleid tot verhoging
van dit artikel. In het kader van automatiseringsprojecten is in 2002 EUR 5,1
miljoen, in 2003 EUR 11,5 miljoen, in 2004 EUR 8,5 miljoen en vanaf
2005 EUR 5,5 miljoen toegevoegd in verband met de uitbreiding van de
transportcapaciteit (bandbreedte) van het netwerk. Deze uitbreiding is nodig
aangezien steeds meer applicaties over het netwerk lopen, de functionaliteit
van deze applicaties bovendien toeneemt en – tenslotte – de applicaties
vaker en intensiever gebruikt worden. Daarnaast is in 2002 en 2003 EUR 474 000
en in 2004 EUR 700 000 toegevoegd als gevolg van de verhoogde bijdrage
van het Ministerie van Economische Zaken ter dekking van de kosten van technisch-wetenschappelijke
attachés op verschillende posten. Het restant van de mutatie wordt
hoofdzakelijk veroorzaakt door verschillende budgetoverhevelingen naar de
personeelsbegroting. Voorbeelden hiervan betreffen (tijdelijke) uitbreidingen
in zowel Den Haag als Wenen in het kader van het voorzitterschap van de OVSE
(EUR 930 000 in 2002, EUR 1,7 miljoen in 2003 en EUR 695 000
in 2004), detacheringen en plaatsingen van verschillende personen bij de OVSE,
SFOR, de Europese Unie Monitoring Missie, de Office of the High Representative
in Bosnië en het Nederlands kantoor in Pristina voor een totaalbedrag
dat loopt van EUR 951 000 in 2002 tot EUR 75 000 in 2005
en de invulling van de Taskforce Internationaal Strafhof plus ondersteuning
voor een jaarlijks bedrag van EUR 525 000 tot en met (voorlopig)
2006.De in de tabel opgenomen taakstelling betreft de budgettaire inboeking
van de volume/efficiencykorting en de vermindering van de inhuur van externen
die voortvloeien uit het Strategisch Akkoord en de Augustusbrief. In het najaar
van 2002 vindt nadere besluitvorming over de uitwerking plaats. Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (EUR1000) 2001200220032004200520062007Stand ontwerpbegroting 2002 9 5239 5239 5239 5239 523 nieuwe mutaties 534534534534534 Stand ontwerpbegroting 200328 61210 05710 05710 05710 05710 05710 057ToelichtingDe nieuwe mutatie betreft terugbetalingen op verstrekte aanloopvoorschotten
van uitgezonden personeel.BIJLAGE 1 Moties en toezeggingen in het vergaderjaar
2001/2002A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties OmschrijvingHerkomstStand van zakenMotie Hessing cs; meer middelen voor onderwijs in
het belang van duurzame armoedevermindering (28 000 V nr.32)Handelingen 2001/2002 nr. 19Verzonden op 19 april 2002, 28 000 V nr.  58Motie Van Middelkoop, Dijksma; protectionisme door
rijke landen. Coherentienotitie (28 000 V nr. 27)Handelingen 2001/2002 nr. 19Verzonden op 28 maart 2002, BUZA 020 172Motie Koenders cs; de integratie op een aantal beleidsgebieden:
plan van aanpak met betrekking tot remigratie (28 000 V nr. 22)Handelingen 2001/2002 nr. 19 Motie Koenders cs; het vredesfonds – additionele
uitgaven à 6,8 mln/jaar – jaarlijkse evaluatie (28 000 V
nr. 21)Handelingen 2001/2002 nr. 19Opgenomen in Begroting 2003Gewijzigde motie 29 Verburg, Dijksma; verhoging budget
voor gemeentelijke samenwerking: rapportage vóór 1/3/2002 +
bespoediging IOB-rapport (28 000 V nr. 36)Handelingen 2001/2002 nr. 19Verzonden op
15 april 2002, 28 000 V nr. 55B. Door bewindslieden gedane toezeggingen Omschrijving van de toezeggingVindplaatsStand van ZakenNotitie over de vestiging van het Internationale
Strafhof 28 000 nr. 1Handelingen 2001/2002
nr. 3Verzonden op 4 april 2002, 28 000
V nr.  53Tekst beleidskader MFP aanpassen27 433 nr. 5Verzonden op. 22 oktober
2001, 27 433 nr.  6GOM verzoeken overleg gedragslijn opereren charimarkt27 433 nr. 5Verzonden op 2 april 2002, BUZA020 158Kwaliteitsonderzoeken, b.v. door Stuurgroep Evaluatie
MFP, naar doelmatigheid en doeltreffendheid FPPN programma's27 433 nr. 5Verzonden op
28 januari 2002, BUZA020 038GOM verzoeken definitie overhead te geven n.a.v.
opm. Cie De Boer en notitie hierover naar de Kamer27 433 nr. 5Verzonden op 2 april 2002,
BUZA020 158Informatie over juridische status van het Front office27 433 nr. 5Verzonden op 2 april 2002, BUZA020 158Uitvoeringsvoorstel Duurzame OntwikkelingsverdragenHandelingen 2001/2002 nr. 6Verzonden op 26 oktober 2001, 28 000 V nr. 13Notitie inzake de humanitaire situatie in Afghanistan
en omringende landen27 958 nr. 15Verzonden op 9 oktober 2001, 27 925 nr. 11Notitie over de «toekomst van Europa»
ConventieHandelingen 2001/2002 nr. 14Verzonden op 29 oktober 2001, 21 501–20 nr. 174Overzicht aantallen asielzoekers met terugkeerregeling
(28 000 V)Handelingen 2001/2002 nr. 34Verzonden door Staatssecretaris van Justitie op
1 febuari 2002, 26 646, nr.  648Budgetflexibiliteit uitdiepen (bij elk beleidsartikel
juridische en bestuurlijke flexibiliteit en vrije ruimte) 28 000 VHandelingen 2001/2002 nr. 34Opgenomen in begroting 2003EOF – tegemoetkomen EU doelstellingen voor
2001 EOF; verbeteren inzet Nederland geslaagd? (28 000 V)Handelingen 2001/2002 nr. 34Verwerkt in Departementale Financiële Verantwoording verzonden op 5 juni
2002 door Financiën, 28 380 nr. 8Netto-positie van Nederland en andere lidstaten EU
(28 000 V)Handelingen 2001/2002 nr. 34Verzonden bij antwoorden Kamervragen n.a.v. Miljoenennota
door Min. Financiën, op 1 oktober 2001, 28 000 nr19Door de Staatssecretaris van Justitie reeds toegezegde
brief over terugkeerbeleidHandelingen 2001/2002
nr. 18Verzonden (diverse brieven door Justitie)Reactie op het rapport van de Parlementaire Assemblée
over NAVO uitbreidingHandelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op 19 december 2001, 28 000 V nr. 39Voortgangsnotitie met betrekking tot het Tampere-procesHandelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op 10 december 2001, 21 501–20 nr. 176Notitie met betrekking tot post-conflict wederopbouw
(lessons learned)Handelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op 24 april 2002, 28 000 V nr. 60Overzicht van bijdragen aan buitenlandse NGO'sHandelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op 18 maart 2002, 28 000V nr. 49Interdepartementaal vast te stellen kabinetsbrede
notitie over AIDS. (Zie verzoek Commissie, nr.  372)Handelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op
15 april 2002, BUZA 020 199Overzicht van Nederlandse prioriteiten over conflict-preventieHandelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op 6 februari 2002, 28 065 nr. 2Beleidskader voor historische scheepswrakken buiten
NederlandHandelingen 2001/2002 nr. 18Verzonden op 26 april 2002, 28 000V nr.  62Agendering bij AIV van onderwerp «mensenrechten/non-state
actors»Handelingen 2001/2002 nr. 18Onderwerp is opgenomen in werkprogramma AIV 2002Stand van zaken financiering Palestijnse schoolboeken21 501–02 nr. 411Verzonden op 26 maart 2002, BUZA020 149Vraag over voornaamste schuldeisers Burkina Faso,
Ghana en Mali; indirecte inzet macro-hulp voor aflossing van schulden26 433 nr. 41Verzonden
op 30 januari 2002, 26 433 nr. 42Cijfers over mondiale cosmetica productie en testmethodes21 501–01 nr. 163Verzonden op 25 januari 2002, EU02000 021Voorstellen van de EC mbt deconcentratie van het
Europese mededingingsbeleid en eventuele gevolgen voor eenduidigheid uitleg
en rechtszekerheidHandelingen 2001/2002 EK nr. 9Verzonden op 20 december 2001 door Economische
Zaken.Streefcijfers aantal vrouwen op BZ in hogere functies28 009 nr. 6Verzonden op 18 januari 2002, SZW0 200 027VN resolutie «Question of Palestine»
toezending tekst resolutie en amendementen21 501–02
nr. 414Verzonden op 14 december 2001, BUZA000 731Brief over Nederlandse inzet follow up van de VN
Conferentie kleine wapens juli 200122 054
nr. 61Verzonden op 3 juni 2002, 22 054
nr. 62Evaluatie Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud25 946 nr. 4Verzonden
op 18 februari 2002, BUZA020 071Instructie voor Nederlandse delegatie naar WSSD in
Johannesburg25 946 nr. 4Verzonden op 19 juni 2002, BUZA020 305Instructie Nederlandse delegatie naar de Finance
for Development Conference. 25 946 nr. 4Verzonden op. 25 januari 2002, BUZA020 041Voortgangsrapportage waterprogramma28 000 V nr. 42Voorzien
voor juni 2004Fotoboek over waterbeheer in Egypte toezenden aan
woordvoerders28 000 V nr. 42Fotoboek is nog niet verschenenStand van zaken en stellingname Nederlandse regering
t.a.v. Cyprus23 987 nr. 11Verzonden op 1 maart 2002, BUZA 020 090Actieplan Ondernemen tegen Armoede27 467 nr. 7Voorzien voor
voorjaar 2004Beleid inzake de doorvoer van militair materieel
naar Israël23 432 nr. 53Verzonden op 22 april 2002, BUZA020 209Internationale en Nederlandse Wederopbouw hulp in
Bosnië en SrebrenicaHandelingen 2001/2002
nr. 73Verzonden op 14 juni 2002, 26 122
nr. 36Rapportage over overlegstructuren BZ/Def/AZHandelingen 2001/2002 nr. 73 BIJLAGE 2 Lijst van afkortingenACBFAfrican Capacity
Building AssociationACSLanden in Afrika,
in het Caraïbisch gebied en in de Stille OceaanADEAAssociation for the
Development of Education in AfricaAfDBAfrican Development
BankAfDFAfrican Development
FundAIVAdviesraad Internationale
VraagstukkenALAAzië en Latijns-AmerikaAMvBAlgemene Maatregel
van BestuurAPECAsian Pacific Economic
OrganisationARFAsian Regional ForumARTFAfghanistan Reconstruction
Trust FundAsDBAsian Development
BankAsDFAsian Development
FundASEANAssociation of South
East Asian NationsASEMAsia-Europe MeetingASPAcademisch SamenwerkingsprogrammaAVVNAlgemene Vergadering
der Verenigde Naties  BNPBruto Nationaal Product  CAPConsolidated Appeal
ProcessCARDSCommunity Assistance
Programme for Reconstruction, Development and StabilisationCASCountry Assistance
StrategyCBICentrum voor de Bevordering
van Import uit ontwikkelingslandenCDBCaraïbische OntwikkelingsbankCDFComprehensive Development
FrameworkCDMClean Development
MechanismCFAACountry Financial
Accountability AssessmentCIMICCivil and Military
Co-operationCNVChristelijk Nationaal
VakverbondCoCoCoördinatieCommissie
voor Europese Integratie en AssociatieproblemenCoPConferentie van Partijen
bij KlimaatverdragCoRIACoördinatie
Commissie voor Internationale AangelegenhedenCSDCommission on Sustainable
DevelopmentCSEVerdrag inzake Conventionele
Strijdkrachten in EuropaCSPCountry Strategy PaperCTBT(O)Comprehensive
Nuclear Test Ban Treaty (Organisation)CWChemische WapensCWVConventionele Wapensverdrag  DACDevelopment Assistance
CommitteeDARDirectie Accountancy
RijksoverheidDCIDefence Capabilities
InitiativeDDRDemobilisation Disarmament
reintegrationDGISDirectoraat Generaal
Internationale SamenwerkingDOVDuurzaam ontwikkelingsverdrag  EAIFEmerging African
Infrastructure FundEAPREuro-Atlantische
PartnerschapsraadEASAEuropean Air Safety
AgencyEBRDEuropean Bank for
Reconstruction and DevelopmentEBSEigentijds begrotingsstelselECAEconomic Commission
for AfricaECAPEuropean Capabilities
Action PlanECBEuropese Centrale
BankECEEconomic Commission
for EuropeECERExpertise Centrum
Europees RechtECHOEuropean Committee
Humanitarian OfficeECLACEconomic Commission
for Latin America and the CaribbeanECOMOGWest-Afrikaanse
VredesmachtECOSOCEconomic Community
and Social CouncilECOWASEconomic Community
of West African StatesEEGEuropese Economische
GemeenschapEFAEducation for AllEFAGEducation Funding
Agencies GroupEFTAEuropean Fair Trade
AssociationEGEuropese GemeenschapEHRMEuropees Hof voor
de Rechten van de MensEMSAEuropean Maritime
Safety AgencyEMUEconomische en Monetaire
UnieEOFEuropees OntwikkelingsfondsEPRDEuropean Programme
for Reconstruction and DevelopmentEREuropese RaadESAEuropees Ruimte-agentschapESAFEnhanced Structural
Adjustment FacilityESCAPEconomic and Social
Commission for Asia and the PacificESIPEducation Sector
Investment PlanEUEuropese UnieEVDEconomische VoorlichtingsdienstEVDBEuropese Veiligheids-
en DefensiebeleidEVRMEuropees Verdrag
voor de Rechten van de MensEZEconomische Zaken,
ministerie van  FAOFood and Agricultural
OrganisationFIRSTFinancial Sector
Strengthening InitiativeFMOFinancieringsmaatschappij
Ontwikkelingslanden  GBVBGemeenschappelijk
Buitenlands en VeiligheidsbeleidGCAGlobal Coalition for
AfricaGEFGlobal Environment
FacilityGFATMGlobal Fund to Fight
Aids Tuberculoses and MalariaGGFGemeenschappelijk
Grondstoffen FondsGIGemeentelijke InitiatievenGLBGemeenschappelijk
LandbouwbeleidGMVGoed bestuur, Mensenrechten
en Vredesopbouw  HCNMHoge Commissaris
inzake Nationale MinderhedenHDCHandels Documentatie
CentrumHGISHomogene Groep Internationale
SamenwerkingHIPCHeavily Indebted
Poor Countries  IAEAInternational Atomic
Energy AgencyIBOInterdepartementaal
BeleidsonderzoekIBRDInternational Bank
for Reconstruction and DevelopmentIBTAInvesteringsbevordering
en Technische AssistentieICBInternationaal CultuurbeleidICCInternational Criminal
CourtICERInterdepartementale
Commissie Europees RechtICRCInternationaal Comité
van het Rode KruisICTInformatie- en communicatietechnologieIDAInternational Development
AssociationIDBInter-American Development
BankIDEAInstitute for Support
of Democracy and Electoral AssistanceIFADInternational Fund
for Agricultural DevelopmentIFCInternational Finance
CorporationIFIInternationale Financiële
InstellingenIFORImplementation ForcesIGADIntergovernmental
Authority on DevelopmentIGCIntergouvernementele
ConferentieIKAPIndividuele keuze
arbeidsvoorwaardenpakketILOInternational Labour
OrganisationIMDInstitute for Multi-party
DemocracyIMFInternational Monetary
FundIMOIntermediaire organisatieINSTRAWInternational
Research and Training Institute for the Advancement of WomenINTOSAIInternational
Organisation of Supreme Audit InstitutionsIOInternationaal OnderwijsIOBInspectie Ontwikkelingssamenwerking
en BeleidsevaluatieIOMInternationale Organisatie
voor MigratieISAFInternational Security
Assistance ForceISOAInstitutionele Sector
en Organisatie AnalyseISPAInstrument for Structural
Policies for Pre-accessionITCInternational Trade
Centre  JASONStichting Jong Atlantisch
Samenwerkings Orgaan NederlandJIJoint Implementation  KAPKleine Ambassade ProjectenKITKoninklijk Instituut
voor de TropenKPAKleine Plaatselijke
Activiteiten  M&OMisbruik en oneigenlijk
gebruikMAPMillennium Africa
ProgrammeMATRA(Programma) Maatschappelijke
TransformatieMDGMillenium Development
GoalsMEDAEuro-Mediterraan
PartnerschapprogrammaMERCOSURGemeenschappelijke
Markt van Argentinië, Brazilië, Paraguay en UruguayMFOMedefinancieringsorganisatieMFPMedefinancieringsprogrammaMILIEVMilieu en Economische
VerzelfstandigingMKBMidden- en KleinbedrijfMOLMinst Ontwikkeld LandMOPMeerjaren Ontwikkelingsplan  NAVONoord-Atlantische
VerdragsorganisatieNCDONationale Commissie
voor internationale samenwerking en Duurzame OntwikkelingNCMNederlandse CredietverzekeringsmaatschappijNEPADNew Partnership
for African DevelopmentNFPNetherlands Fellowships
ProgrammeNGONiet-Gouvernementale
OrganisatieNGRNieuwe Generatie ReisdocumentenNIMFNederlands Inversterings
Matching FondsNIONederlandse Investeringsbank
voor OntwikkelingslandenNOVIBNederlandse Organisatie
voor Internationale BijstandNPVNon ProliferatieverdragNUFFICNetherlands Universities
Foundation for International Cooperation  OAEOrganisatie van Afrikaanse
EenheidOCHAOffice for the Coordination
of Humanitarian AffairsODAOfficial Development
AssistanceOESOOrganisatie voor
Economische Samenwerking en OntwikkelingOPBWOrganisation for
the Prohibition of Biological WeaponsOPCWOrganisation for
the Prohibition of Chemical WeaponsORETOntwikkelingsrelevante
ExporttransactiesOVSEOrganisatie voor
Veiligheid en Samenwerking in Europa (ook: OCSE: Organization for Security
and Cooperation in Europe)  PCAPProgramma Culturele
Ambasade ProjectenPEAPPoverty Eradication
Action PlanPERPublic Expenditure
ReviewPHAREEU-hulpprogramma
voor bijstand aan Midden- en Oost-EuropaPICBProgramma Internationaal
CultuurbeleidPINProgramma Internationaal
NatuurbeheerPKPProgramma Kleine ProjectenPOBBProgramma Ondersteuning
Buitenlands BeleidPOPMParticuliere Ontwikkelings
ParticipatiemaatschappijenPRBSPoverty Reduction
Budget SupportPRGFPoverty Reduction
and Growth FacilityPRSPPoverty Reduction
Strategy PapersPSCPolitiek en VeiligheidscomitéPSIProgramma Samenwerking
IndonesiëPSIAPoverty and Social
Impact AnalysesPSOPartnerschap- en samenwerkingsovereenkomstPSOProgramma Personele
Samenwerking met OntwikkelingslandenPSOMProgramma Samenwerking
Opkomende MarktenPUMProject Uitzending
Managers  RAWOORaad van advies
voor het Wetenschappelijk Onderzoek in het kader van OntwikkelingssamenwerkingRDBZReglement Dienst
Buitenlandse ZakenREIARaad voor Europese
en Internationale AangelegenhedenREPARegional Economic
Partnership AgreementRNTCRadio Nederland Training
CentreROARResults-oriented
Annual ReportRPERRegeling Prestatiegegevens
en Evaluatieonderzoek RijksoverheidRvERaad van Europa  SADCSouthern African
Development CommunitySAPARDSpecial Assistance
Programme for Agriculture and Rural DevelopmentSERSociaal Economische
RaadSFORStabilisation ForcesSICAStichting Internationale
Culturele ActiviteitenSIISamenwerking Internationale
InstellingenSNVNederlandse OntwikkelingsorganisatieSPAStrategic Partnership
with Africa  TACISTechnical Assistance
to the Commonwealth of Independent StatesTMDTheatre Missile DefenceTMFThematische MedefinancieringTRIPTrade Related Intellectual
Property rights  UNAIDSVN-AidsprogrammaUNCDFUnited Nations Capital
Development FundUNCEDUnited Nations Conference
on Environment and DevelopmentUNCLOSUnited Nations
Convention on the Law of the SeaUNCTADUnited Nations
Conference on Trade and DevelopmentUNDAFUnited Nations Development
Assistance FrameworkUNDCPUnited Nations International
Drug Control ProgrammeUNDGUnited Nations Development
GroupUNDPUnited Nations Development
ProgrammeUNEPUnited Nations Environment
ProgrammeUNESCOUnited Nations
Educational, Scientific and Cultural OrganisationUNFPAUnited Nations Population
FundUNGPCUnited Nations Global
Programme against CorruptionUNHCRUnited Nations High
Commissioner for RefugeesUNICEFUnited Nations
Children's FundUNIDOUnited Nations Industrial
Development OrganisationUNIFEMUnited Nations
Development Fund for WomenUNIPTFUnited Nations
International Police Task ForceUNMASUnited Nations Mine
Action ServiceUNMIKUnited Nations Mission
in KosovoUNRISDUnited Nations
Research Institute for Social DevelopmentUNRWAUnited Nations Relief
and Works Agency for Palestine Refugees in the Near EastUNSASUnited Nations Standby
Arrangements SystemUNSCOMUnited Nations
Special CommissionUNTSOUnited Nations Truce
Supervision Organisation  VBTBVan Beleidsbegroting
tot BeleidsverantwoordingVMDOVoorlichting and
Meningsverschillen Duurzame OntwikkelingVMPVakbondsfinancieringsprogrammaVNVerenigde NatiesVNGVereniging van Nederlandse
GemeentenVNO/NCWVereniging Nederlandse
Ondernemers/Nederlands Christelijke WerkgeversVRVeiligheidsraad  WEUWest-Europese UnieWFPWorld Food ProgrammeWHOWorld Health OrganisationWSSDWorld Summit Sustainable
DevelopmentWTOWorld Trade OrganisationWWCWorld Water CouncilWWFWorld Water ForumBIJLAGE 3 TrefwoordenregisterACS 90, 115, 217Afghanistan 10, 21, 23, 54, 56, 61, 68, 74, 89, 150, 193, 194, 199, 215Afgha 10Afrika 9, 11, 12, 21, 23, 29, 53, 57, 63, 65, 68, 75, 77, 88, 90, 95,
99, 101, 115, 132, 142, 152, 153, 183, 205, 207, 217, 218, 220AIDS 12, 17, 21, 99, 103, 127, 203, 215AIV 52, 73, 74, 216, 217Ambtsbericht 156, 160, 162Apparaatskosten 4, 52, 66, 72, 78, 93, 112, 117, 123, 128, 134, 139, 154,
161, 166, 170, 172, 173, 186, 191, 199, 209Armoedebeleid 11, 75, 105, 108Armoedeverminde 109, 130Armoedevermindering 3, 7, 8, 11, 15, 16, 18, 23, 24, 75, 79, 95, 96, 97,
98, 100, 104, 105, 109, 110, 115, 125, 130, 131, 133, 136ASEAN 217Asielbeleid 157Asiel 1, 3, 6, 13, 14, 15, 20, 22, 24, 25, 37, 83, 84, 145, 156, 157,
158, 161, 162, 171, 175, 209Asielzoekers 14, 15, 20, 22, 25, 26, 37, 38, 83, 155, 156, 157, 158, 161,
210, 215Balkan 11, 53, 54, 57, 59, 61, 115, 149, 194Basisonderwijs 70, 101, 126, 150, 203Bedrijfslevenprogramma 20, 22, 143, 207Bedrijfsleven 1, 3, 24, 27, 28, 29, 31, 33, 96, 99, 126, 141, 143, 146,
147, 150, 151, 153, 171, 180, 181, 182, 183, 207Bedrijfs 174, 178Bedrijfsvoering 1, 4, 6, 111, 140, 141, 172, 174, 175, 176, 177, 178,
179, 213Begrotingssteun 107, 108, 113Beleidskaders 39, 68, 73, 130, 131, 135Beursverlening 136, 137Bilaterale betrekkingen 3, 145, 146, 147, 148, 149, 150, 166Bilaterale hulp 11, 32, 98, 99, 106, 110, 113, 175, 177Bilaterale ontwikkelingssamenwerking 1, 3, 6, 20, 21, 99, 109, 112, 171,
175, 198, 200CAP 68, 182, 217, 218CARDS 11, 88, 115, 217CBI 1, 2, 4, 33, 141, 143, 180, 181, 182, 183, 184, 185, 186, 187, 188,
207, 217CDM 217Centraal Azië 8, 53China 89, 146, 147, 150, 151, 153CIMIC 56, 69, 217Civil society 31, 59, 73, 75, 96, 97, 130, 131Club van Parijs 107, 108Coheren 117Coherentie 16, 27, 33, 35, 48, 49, 72, 83, 87, 88, 90, 96, 98, 99, 109,
110, 111, 116, 117, 120, 127, 132, 134, 215Conflictbeheersing 3, 11, 20, 21, 65, 66, 68, 74, 152, 171, 174, 191Conflictpreventie 7, 11, 21, 23, 29, 57, 67, 74, 76, 90, 152, 157Consolidated Appeal Process 68, 69, 70, 217Consulaire dienstverlening 1, 3, 6, 15, 20, 22, 28, 145, 159, 161, 162,
171, 175, 209Conventie 13, 24, 36, 80, 81, 82, 91, 215Corporate rate 172 Corruptie 11, 45, 74, 75, 76, 113, 176Crisisbeheersing 21, 57, 58, 61CSO 130, 131, 132, 133, 135CTBTO 66Cultureel erfgoed 15, 164, 165Cultuurbeleid 163, 165, 211, 219, 220Cultuur 15, 26, 163, 164, 165Cyprus 13, 147, 148, 149, 216DAC 30, 71, 78, 98, 100, 101, 106, 110, 112, 113, 120, 217DCI 60, 217Democratisering 59, 73, 74Deskundigenprogramma 112, 123, 199, 202Donorcoördinatie 31, 98, 105, 106, 113, 116, 175DOV 217EBRD 218ECHO 68, 69, 115, 218Economic Commission for Africa 218Economische steunpunten 146, 147, 153ECOSOC 119, 120, 127, 218ECOWAS 57, 152, 218Education for All 21, 126, 203, 204, 218EHRM 29, 80, 91, 92, 218EMU 218Enduring Freedom 10, 36, 54, 55, 56EOF 20, 21, 115, 201, 215, 218EU-afdrachten 18, 21, 196, 197, 198EU-fondsen 115EUPM 61, 62, 88Europese Centrale Bank 218Europese Commissie 16, 36, 37, 38, 68, 69, 85, 87, 180, 182Europese Raad van Kopenhagen 13, 83, 86Europese Rekenkamer 92, 117Evaluatie 4, 5, 6, 17, 30, 32, 49, 51, 66, 70, 74, 75, 77, 87, 91, 92,
94, 97, 106, 110, 111, 112, 113, 117, 121, 122, 127, 133, 136, 138, 140, 142,
153, 160, 164, 165, 177, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 215, 216, 219, 221EVDB 9, 23, 29, 61, 87, 218Exitprogramma 102FAO 120, 121, 122, 218Financieel beheer 118, 176, 184Financing for Development 16, 30, 90, 120, 121FMO 31, 140, 141, 142, 143, 207, 208, 218Garanties 112GBVB 29, 62, 87, 218Gedetineerdenbegeleiding 159, 162GEF 121, 123, 218Gender 7, 12, 23, 49, 75, 76, 99, 100, 101, 104, 105, 109, 126, 216Gezondheidszorg 21, 49, 70, 92, 95, 103, 104, 108, 115, 126, 138, 205Global Coalition for Africa 152, 218Goed bestuur 1, 3, 11, 17, 20, 21, 23, 27, 28, 46, 53, 73, 74, 75, 77,
78, 79, 90, 98, 99, 100, 105, 126, 132, 151, 171, 194, 218Handelspolitiek 9, 47, 49, 87HGIS 4, 18, 29, 118, 163, 164, 165, 167, 169, 209, 218Humanitaire hulp 1, 3, 10, 20, 21, 68, 69, 70, 71, 72, 132, 171, 193IBTA 140, 141, 207, 219ICC 9, 37, 43, 174, 219IKAP 213, 219IMF 30, 108, 119, 125, 126, 128, 219 Indonesië 57, 89, 150, 164, 165, 220Institut Néerlandais 165Institutionele capaciteit 34, 98, 99, 101, 105, 107, 115, 152Internationaal cultuurbeleid 1, 3, 15, 26, 145, 163, 166, 171, 210Internationaal strafhof 52Internationale financiële instellingen 1, 3, 75, 108, 171Internationale ordening 1, 3, 6, 20, 24, 27, 40, 41, 49, 51, 52, 171,
174, 190IOB 49, 64, 70, 74, 87, 111, 113, 117, 122, 133, 153, 165, 215, 219ISB 153ISOA 219Jaarplancyclus 5Justitie 9, 14, 25, 29, 61, 76, 83, 104, 115, 149, 155, 156, 157, 174,
210, 215Kanaalfinanciering 17, 70Kanaalkeuze 96Kanselarijrechten 161KIT 136, 137, 138, 206, 219Landbouwbeleid 24, 25, 82, 83, 86, 92, 109, 110, 218Landbouw 35Landmijnen 64Macrohulp 98, 106, 107, 199Marokko 152, 157Massavernietigingswapens 10, 54, 55, 62MATRA 219Medefinanciering 6, 20, 22, 32, 131, 132, 133, 134, 142, 205, 206, 219,
221Medefinancieringsprogramma 131, 133, 205, 219Medefinan 131Mensenrechten 1, 3, 6, 7, 20, 21, 23, 27, 28, 29, 40, 44, 45, 46, 53,
56, 59, 73, 74, 78, 79, 88, 89, 90, 99, 105, 115, 132, 151, 171, 194, 195,
216MFP 132, 215, 219Midden- en Oost-Europa 107, 192, 196, 220Migratie 1, 3, 6, 7, 13, 14, 15, 20, 22, 23, 24, 25, 37, 38, 83, 84, 88,
90, 116, 145, 155, 158, 161, 162, 171, 175, 177, 209, 215, 219Mileu 16Milieu 7, 9, 13, 14, 16, 23, 24, 26, 33, 39, 41, 44, 47, 49, 50, 52, 81,
82, 83, 84, 85, 89, 91, 95, 98, 99, 100, 103, 104, 115, 120, 121, 126, 132,
145, 199, 205, 219Natuurrampen 68, 72Nederlandse Antillen en Aruba 6, 151, 153, 155, 200NGO 6, 29, 31, 32, 33, 90, 130, 131, 133, 134, 135, 203, 215, 220Nieuwe Generatie Reisdocumenten 220NIMF 142, 220NIO 112, 142, 200, 220Non-proliferatie 10, 54, 55, 62, 149Noodhulp 20, 21, 68, 69, 70, 71, 115, 193NOVIB 220OCHA 68, 69, 70, 220OESO 30, 31, 33, 48, 49, 52, 78, 106, 220Onderwijs 1, 3, 12, 15, 30, 91, 99, 101, 103, 104, 108, 115, 126, 136,
137, 138, 139, 163, 164, 165, 171, 193, 199, 203, 206, 215, 219Onderzoek 42, 134, 220Ontheemden 193Ontmijning 68, 69, 70, 71, 89, 193Ontwapening 10, 29, 44, 55, 62, 152Ontwikkelingsdoelstellingen 7, 16, 24, 41, 95, 98, 110, 118, 119, 120,
125OPBW 220ORET/MILIEV 17, 141, 142 Ownership 17, 30, 54, 57, 96, 98, 99, 106, 107, 108, 115, 120, 125, 130,
152Particuliere sector 22, 24, 33, 41, 104, 140Partnerschapprogramma 140, 219PCAP 163, 165, 220PKP 147, 220Planning- en controlcyclus 179Plattelandsontwikkeling 103, 104, 115POBB 65, 66, 78, 147, 153, 192, 194, 209, 220Postennet 28, 39, 145, 146, 147, 153, 170Pre-accessie 86, 87Prestatiemeting 5, 78, 92, 99, 110PRSP 11, 16, 39, 76, 96, 97, 99, 100, 105, 106, 108, 109, 110, 114, 115,
122, 125, 126, 132, 133, 220PSC 220PSI 125, 126, 220PSOM 17, 30, 140, 141, 207, 220PSO 10, 34, 86, 149, 205, 220PUM 140, 141, 142, 220Raad van Europa 8, 10, 23, 27, 45, 46, 80, 81, 89, 91, 92, 93, 148, 154,
221Rechtsorde 6, 7, 25, 37, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 47, 56, 80Rusland 8, 9, 10, 23, 50, 60, 62, 87, 88, 89, 164Samenwerking Internationale Instituten 136, 137Sancties 40Schuldverlichting 107, 114, 140Sectorale benadering 16, 97, 98, 99, 101, 104, 111, 113, 115, 127, 151,
176Sectorbeleidsplannen 125SFOR 9, 11, 56, 57, 213, 221SICA 221SNV 131, 134, 205, 221Sub-Sahara Afrika 11, 152Subsidie 18, 19, 48, 66, 68, 71, 83, 92, 112, 130, 131, 133, 136, 137,
138, 142, 190, 192, 195, 199, 205, 209Subsidië 83Subsidiesysteem 130, 131, 133, 135Suriname 151, 164TACIS 115, 221Terrorisme 9, 10, 25, 36, 40, 44, 45, 53, 55, 56, 57, 62, 84, 87, 88,
89, 91, 145, 149, 155Themalanden 11, 98, 100, 104Uitbreiding 9, 13, 23, 25, 29, 32, 34, 35, 37, 43, 53, 58, 59, 60, 63,
80, 81, 83, 84, 86, 87, 88, 91, 92, 110, 121, 149, 151, 153, 213, 215UNAIDS 33, 123, 221UNCDF 123, 221UNDP 20, 21, 69, 78, 122, 123, 202, 221UNEP 50, 121, 123, 202, 221UNFPA 122, 123, 221UNICEF 70, 120, 122, 123, 202, 221UNIFEM 76, 123, 221UNMAS 221Utstein 6, 51, 76, 79, 106, 113, 119, 121, 125, 126Vakbonden 130Veiligheid 1, 3, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 20, 21, 23, 24, 27, 33,
34, 40, 43, 44, 49, 54, 55, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 64, 65, 66, 67, 77, 81,
83, 84, 85, 87, 89, 132, 145, 149, 151, 152, 154, 171, 174, 191, 192, 194,
218, 220Veiligheidsraad 40, 76, 88, 222Verdrag van Nice 36Verenigde Staten 9, 12, 23, 89, 147, 149, 153 Vierde eigen middel 93, 197Visumaanvragen 14, 155Visumverlening 14, 25, 37, 156, 160, 175VN-instellingen 20, 21, 118, 120, 122, 123, 124, 127, 171, 202Voedselveiligheid 13, 16, 35, 47, 48, 109Voor 80Voorzit- 8Voorzitterschap 8, 10, 28, 29, 34, 36, 37, 46, 50, 53, 56, 57, 58, 59,
62, 63, 80, 87, 89, 91, 92, 146, 148, 153, 154, 174, 192, 209, 213Vredesfonds 20, 21, 57, 66, 152, 175, 192Vredesopbouw 1, 3, 21, 29, 46, 53, 57, 68, 73, 76, 78, 79, 105, 151, 171,
194, 195, 218Vredesoperaties 23, 29, 56, 57, 66Wapenbeheersing 44, 55, 62, 63, 64Waterbeheer 103, 104, 126, 150, 216Wereldbank 21, 30, 31, 33, 69, 77, 78, 107, 113, 118, 119, 120, 122, 125,
126, 127, 128, 133, 140, 175, 182, 195, 203, 204WEU 66, 222WHO 21, 33, 120, 121, 122, 202, 222WTO 9, 16, 24, 28, 33, 47, 48, 49, 50, 83, 89, 120, 141, 150, 151, 154,
183, 222Zuid-Afrika 104, 121, 152, 153, 164XNoot1Van de ingekomen bezwaarschriften ligt het aantal gegrondverklaringen
op ca. 10%.XNoot1Jaarlijks worden op de posten ruim 80 000 aanvragen voor paspoorten
en andere reisdocumenten in behandeling genomen. Daarnaast worden op het departement
ruim 2000 aanvragen in behandeling genomen, met name voor diplomatieke en
dienstpas- poorten.XNoot2Het aantal Nederlandse gedetineerden in buitenlandse gevangenissen in
de periode 1999–2001 bedroeg:1999 17052000 18802001 2121 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-V-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl