Jaarverslag Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2013
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2013-2014
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 930
 VIII
 
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
 Wetenschap 2013
 
 
 Nr. 1
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
 (VIII)
 Aangeboden 
 21 mei 2014
 
 
 
 
 
 Gerealiseerde ontvangsten van het departement verdeeld over
 de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 Gerealiseerde uitgaven van het departement verdeeld over de
 beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 Algemeen
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
 dechargeverlening
 
 
 7
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprioriteiten
 
 
 15
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 34
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 34
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 40
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 49
 
 
 
 
 
 6. en 7.
 
 
 Hoger
 onderwijs
 
 
 56
 
 
 
 
 
 8.
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 66
 
 
 
 
 
 9.
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 72
 
 
 
 
 
 11.
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 79
 
 
 
 
 
 12.
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 89
 
 
 
 
 
 13.
 
 
 Lesgelden
 
 
 92
 
 
 
 
 
 14.
 
 
 Cultuur
 
 
 94
 
 
 
 
 
 15.
 
 
 Media
 
 
 100
 
 
 
 
 
 16.
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 105
 
 
 
 
 
 25.
 
 
 Emancipatie
 
 
 111
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 114
 
 
 
 
 
 91.
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 114
 
 
 
 
 
 95.
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 116
 
 
 
 
 
 De bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 
 118
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 
 
 
 123
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Departementale verantwoordingsstaat van het Ministerie van OCW
 
 
 123
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastenagentschappen
 
 
 124
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Jaarverantwoording Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) per 31-12-2013
 
 
 125
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Jaarverantwoording Nationaal Archief (NA) per 31-12-2013
 
 
 132
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 Saldibalans per 31-12-2013
 
 
 138
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 Misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving
 
 
 147
 
 
 
 
 
 7.
 
 
 Topinkomens
 
 
 150
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 
 153
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
 (ZBO’s en RWT’s)
 
 
 153
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Evaluatie- en overig onderzoek
 
 
 158
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Externe inhuur
 
 
 163
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbieding en dechargeverlening
 
 A.
 ALGEMEEN
 
 
 
 
 AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
 
 Aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer der
 Staten-Generaal.
 Hierbij bied ik, mede namens Staatssecretaris Sander
 Dekker, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Onderwijs,
 Cultuur en Wetenschap over het jaar 2013 aan.
 Onder verwijzing naar de
 artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verzoek ik de beide Kamers
 van de Staten-Generaal de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 decharge te verlenen over het in het jaar 2013 gevoerde financiële beheer.
 Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
 tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur op
 grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld. Dit
 rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal
 aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer
 met betrekking tot:
 
 
 a.
 het gevoerde financieel en materieel
 beheer;
 
 
 b.
 de ten behoeve van dat beheer bijgehouden
 administraties;
 
 
 c.
 de financiële informatie in het
 jaarverslag;
 
 
 d.
 de betrokken saldibalans;
 
 
 e.
 de totstandkoming van de informatie over
 het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering;
 
 
 f.
 de in het jaarverslag opgenomen informatie
 over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering.
 
 
 Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de
 volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
 
 
 a.
 het Financieel jaarverslag van het Rijk
 over 2013;
 
 
 b.
 het voorstel van de slotwet over het jaar
 2013 dat met het onderhavige jaarverslag samenhangt;
 
 
 c.
 het rapport van de Algemene Rekenkamer over
 het jaar 2013 met betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie
 van ’s Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
 
 
 d.
 de verklaring van goedkeuring van de
 Algemene Rekenkamer met betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het
 Rijk over 2013 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
 2013, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2013 (de
 verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
 Comptabiliteitswet 2001).
 
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden
 genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring
 van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 
 
 
 De Minister van
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 
 M.
 Bussemaker
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dechargeverlening door de
 Tweede Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de
 Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der
 Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot
 dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
 genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de
 Tweede Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid van de
			 Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige
			 jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter
			 behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
 
 
 Dechargeverlening door de
 Eerste Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de
 Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der
 Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot
 dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
 genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de
 Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, derde lid van de
			 Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige
			 jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring,
			 doorgezonden aan de Minister van Financiën.
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 
 LEESWIJZER
 
 Het departementaal jaarverslag 2013 bestaat uit de
 volgende onderdelen:
 
 
 A.
 Een algemeen deel
 
 
 B.
 Het beleidsverslag
 
 
 C.
 De jaarrekening
 
 
 D.
 Bijlagen
 
 
 De Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk
 voor het groene onderwijs.
 
 
 A.
 Het algemeen deel bevat de aanbieding van het
 departementaal jaarverslag, het verzoek tot dechargeverlening en deze
 leeswijzer.
 
 Groeiparagraaf
 
 Op 20 april 2011 is de Tweede Kamer akkoord gegaan
 met een aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam
 «verantwoord
 begroten». De nieuwe presentatie geeft meer inzicht in de financiële
 informatie, de rol en verantwoordelijkheid van de Minister en laat een
 duidelijke splitsing tussen apparaat en programma zien.
 Veranderingen
 die in de begroting 2013 zijn doorgevoerd betreffen vooral:
 
 
 –
 De opbouw van de beleidsartikelen,
 inclusief de tabel Budgettaire gevolgen van beleid, is aangepast conform de
 richtlijnen voor «verantwoord begroten».
 
 
 –
 Een wijziging bij de
 niet-beleidsartikelen vanwege het samenvoegen van drie artikelen.
 
 
 Nieuw dit jaar is daarnaast de opname in het
 beleidsverslag van de tabel Garanties en achterborgstellingen met bijbehorende
 toelichting.
 
 Informatie in het departementaal
 jaarverslag en andere relevante publicaties
 De begroting is
 compacter geworden en meer toegespitst op de financiële informatie. Dit heeft
 ook gevolgen voor de informatie die in het jaarverslag wordt opgenomen. Voor
 een bredere kwantitatieve onderbouwing en monitoring van de toerusting en de
 presentaties van de O, C en W stelsels verwijzen we naar
 Trends in Beeld. Onderstaand schema geeft grafisch een
 totaalbeeld van welke informatie en verantwoording van het OCW-beleid gedurende
 een begrotingscyclus aan de Tweede Kamer wordt gestuurd.
 
 Schematische weergave van de informatie aan de Tweede
 Kamer gedurende de begrotingscyclus
 
 
 Hieronder volgt een nadere toelichting bij het
 schema.
 
 
 •
 Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer de
 begroting van OCW en Trends in Beeld. In Trends in Beeld zijn de relevante
 cijfers te vinden die inzicht geven in de kwaliteit en prestaties van de
 Nederlandse onderwijs, cultuur en wetenschapsstelsels en van emancipatie. In
 deze publicatie zijn ook onderzoeksresultaten van Education at a Glance
 opgenomen, de jaarlijkse publicatie van de OESO.
 
 
 •
 Begin oktober komt ook Cultuur in beeld
 uit. In deze publicatie wordt ingegaan op de veranderingen in het Nederlandse
 cultuurbeleid. Deze publicatie gaat dieper in op de gevolgen van het beleid en
 schetst de te verwachten ontwikkelingen in de culturele sector. Daarbij is er
 bijzondere aandacht voor de bijdrage van cultuur aan de Nederlandse economie en
 werkgelegenheid, het financieel-maatschappelijk draagvlak, publieksbereik en de
 financiële verhoudingen tussen subsidieverstrekkers.
 
 
 •
 De Inspectie van het Onderwijs heeft een
 belangrijke rol in het onderwijsstelsel als toezichthouder, maar ook als
 leverancier van beleidsinformatie. In het jaarwerkplan van de Inspectie van het
 Onderwijs worden voorgenomen werkzaamheden gepresenteerd aan de Tweede
 Kamer.
 
 
 •
 Gedurende het jaar wordt de Tweede Kamer
 geïnformeerd over de begrotingsuitvoering door middel van de Voorjaarsnota (1e
 suppletoire begroting) en de Najaarsnota (2e suppletoire begroting).
 
 
 •
 Ook worden gedurende het jaar allerlei
 beleidsdocumenten zoals actieplannen, beleidsdocumenten, beleidsevaluaties en
 beleidsdoorlichtingen naar de Tweede Kamer gestuurd. Wetsvoorstellen worden ter
 behandeling aangeboden en AMvB’s worden voorgehangen. Over verschillende
 beleidsterreinen worden brieven naar de Tweede Kamer gestuurd, onder andere ter
 nadere uitwerking van de beleidsagenda en de begroting. Hierover vindt vaak
 separaat overleg met het parlement plaats. De actieplannen geven voor de
 verschillende beleidsterreinen een beeld van het beleid. Beleidsdoorlichtingen
 en andere evaluaties verschaffen inzicht in de effectiviteit van beleid.
 
 
 •
 De derde woensdag in mei is
 verantwoordingsdag. De Tweede Kamer ontvangt dan het jaarverslag van OCW en de
 publicatie Kerncijfers. In Kerncijfers worden resultaten, de stand van zaken en
 ontwikkelingen in het OCW-veld met een kwantitatieve toelichting en
 onderbouwing in beeld gebracht. Ook wordt het Onderwijsverslag aan de Tweede
 Kamer toegestuurd. Daarin wordt uitgebreid stilgestaan bij de staat van het
 onderwijs.
 
 
 
 
 
 B.
 Het beleidsverslag kent de volgende elementen:
 
 
 
 1.
 Beleidsverslag
 
 
 2.
 De beleidsartikelen
 
 
 3.
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 4.
 Bedrijfsvoeringparagraaf
 
 
 
 
 1.
 Beleidsverslag
 
 In het beleidsverslag kijken we terug op de
 activiteiten in 2013.
 
 
 
 2.
 De beleidsartikelen
 
 Met ingang van begroting 2013 is de opbouw van de
 beleidsartikelen aangepast conform de richtlijnen voor verantwoord begroten. De
 huidige begrotingsmethode richt zich duidelijker op de verantwoordelijkheid van
 de Minister. De beleidsartikelen bestaan uit de volgende onderdelen:
 
 
 –
 Een algemene doelstelling met een
 toelichting daarop.
 
 
 –
 Een passage gewijd aan de
 verantwoordelijkheid van de Minister.
 
 
 –
 De beleidsconclusies.
 
 
 –
 De tabel budgettaire gevolgen van
 beleid.
 
 
 –
 Een toelichting op de financiële
 instrumenten.
 
 
 Tabel budgettaire gevolgen van
 beleid
 
 
 –
 De tabel budgettaire gevolgen van beleid
 bevat een vaste indeling naar soorten financiële instrumenten volgens de
 voorschriften van «verantwoord begroten».
 
 
 –
 Bij sommige artikelen is het niet
 mogelijk om de uitgaven voor de jaren 2009 en 2010 te splitsen in financiële
 instrumenten conform verantwoord begroten. In deze gevallen is in de tabel de
 totaalrealisatie opgenomen.
 
 
 –
 Om de bedragen bij de financiële
 instrumenten aan te laten sluiten bij de bedragen realisatie 2012 en stand
 begroting 2013 is besloten de apparaatskosten voor de jaren 2009 tot en met
 2011 niet meer op te nemen bij de beleidsartikelen, maar in de standen bij
 artikel 95.
 
 
 Relatie verplichtingen versus
 uitgaven
 
 In de tabel budgettaire gevolgen van beleid vindt
 u naast de uitgaven en de ontvangstenmutaties ook verplichtingenmutaties. Bij
 de verplichtingen wordt ook aangegeven welk deel garantieverplichtingen
 betreft. Het gaat hier met name om zogenaamde garanties voor her- en nieuwbouw
 in het onderwijs in het kader van schatkistbankieren en
 kredietgaranties/verzekeringen in de cultuursector. In verband met een
 herziening van de afspraken tussen de ministeries van Financiën en OCW staat
 het Ministerie van OCW vanaf 2012 tevens garant voor de rekening
 courantlimieten die instellingen in het kader van schatkistbankieren aanhouden
 bij het Ministerie van Financiën. Bij kredietgaranties/verzekeringen in de
 cultuursector moet gedacht worden aan een indemniteitsregeling voor
 kunstvoorwerpen die op uitleenbasis in een Nederlands museum zijn
 tentoongesteld.
 In de toelichting op financiële instrumenten worden de
 voornaamste verschillen en oorzaken verklaard tussen de oorspronkelijke
 begroting en de realisatie. De kasuitgaven zijn voor deze toelichting leidend.
 In het algemeen is er in de begroting sprake van een vaste verhouding tussen de
 verplichtingen en uitgaven die gerelateerd is aan het bekostigingsmoment voor
 scholen/instellingen. Er geldt daarom alleen een aanvullende, aparte
 toelichting voor de verplichtingmutaties als er sprake is van een opmerkelijk
 verschil met de uitgavenmutaties. Hiervoor wordt het procentuele
 realisatieverschil bij de verplichtingen vergeleken met het procentuele
 realisatieverschil bij de uitgaven. En als het verschil tussen deze percentages
 meer dan 10 bedraagt, dan worden de verplichtingenmutaties apart
 toegelicht.
 
 Toelichting financiële
 instrumenten
 In de toelichting op de financiële instrumenten
 zoals opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt toegelicht
 waarvoor de instrumenten bedoeld waren, wie ze heeft gekregen en welk doel ze
 hadden. Hierbij wordt aangesloten bij de toelichting uit de begroting. Indien
 relevant wordt op bondige wijze ingegaan op verschillen tussen de budgettaire
 raming en de realisatie in het verslagjaar. Voor de toe te lichten instrumenten
 wordt een keuze gemaakt op basis van financieel belang en/of politieke
 relevantie. Als norm voor financieel belang geldt een grens van € 2,2
 miljoen.
 
 
 
 3.
 De niet-beleidsartikelen
 
 Er zijn twee zogenaamde niet-beleidsartikelen:
 
 
 •
 Artikel 91 Nominaal en onvoorzien;
 
 
 •
 Artikel 95 Apparaatskosten.
 
 
 
 Op artikel 91 (Nominaal en onvoorzien) wordt een
 overzicht gegeven van de verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals
 de loon- en prijsbijstelling.
 Met ingang van begroting 2013 zijn de
 niet-beleidsartikelen 92 tot en met 94 samengevoegd tot het artikel 95
 Apparaatskosten. Op artikel 95 worden de apparaatsuitgaven van het
 kerndepartement, inspecties en adviesraden en de apparaatskosten van de
 baten-lastenagentschappen en een aantal ZBO’s en RWT’s verantwoord.
 
 
 
 
 4.
 Bedrijfsvoeringparagraaf
 
 In de bedrijfsvoeringparagraaf wordt verslag gedaan
 over de bedrijfsvoering. De paragraaf bevat tevens de mededeling
 bedrijfsvoering. Deze heeft betrekking op het financieel- en materieel beheer
 en de daarvoor bijgehouden administraties.
 
 
 
 
 C.
 Jaarrekening
 
 De jaarrekening bevat de departementale
 verantwoordingsstaat 2013, de samenvattende verantwoordingsstaat 2013 van de
 baten-lastenagentschappen, de jaarverantwoording van de
 baten-lastenagentschappen Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en het Nationaal
 Archief (NA), de saldibalans, de paragraaf misbruik en oneigenlijk gebruik van
 wet- en regelgeving en de publicatie personele topinkomens.
 
 
 
 D.
 Bijlagen
 
 De volgende bijlagen zijn opgenomen:
 
 
 1.
 Toezichtsrelaties ZBO’s en RWT’s
 
 
 2.
 Evaluatie en overig onderzoek
 
 
 3.
 Externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 B.
 BELEIDSVERSLAG
 
 
 
 
 Beleidsprioriteiten over 2013
 
 Inleiding
 Onderwijs,
 cultuur en wetenschap zijn van groot belang voor onze samenleving, economie en
 democratie. Recente publicaties zoals het WRR-rapport Naar een lerende economie bevestigen het cruciale belang van deze sectoren voor de toekomst van
 Nederland. Goed onderwijs, cultuurdeelname en de toegang tot wetenschappelijke
 kennis helpen mensen hun talenten te ontplooien, zelfbewust en mondig te worden
 en gelijkwaardig deel te nemen aan onze arbeidsmarkt en maatschappij en draagt
 bij aan economische groei. Emancipatie en een pluriform, hoogwaardig
 media-aanbod dragen daar aan bij.
 Nederland staat er betrekkelijk goed
 voor. Uit verschillende internationale onderzoeken blijkt dat onze jongste
 leerlingen, middelbare scholieren en beroepsbevolking behoren tot de mondiale
 (sub)top. Dat is geen reden om de aandacht te verliezen. Uit diezelfde
 onderzoeken blijkt namelijk dat onze beste leerlingen onvoldoende worden
 uitgedaagd, dat de taal- en rekenprestaties van onze leerlingen dalen en dat
 het aantal laaggeletterden in ons land stijgt.
 Om een land te zijn en
 te blijven met een slimme, creatieve, zelfbewuste en vaardige bevolking moeten
 we nu en in de toekomst het beste uit iedereen halen. Daarbij past beleid van
 goed onderwijs naar excellent onderwijs waarin we met goede leraren ieder
 talent uitdagen. We willen dat alle onderwijsinstellingen in contact treden met
 hun maatschappelijke omgeving en openstaan voor vernieuwing en innovatie. We
 dagen instellingen uit meer maatwerk aan hun leerlingen en studenten te bieden
 en permanent te werken aan de kwaliteit van hun onderwijs. Elk talent telt per
 slot van rekening. Vanuit deze ambitie investeert het kabinet de komende jaren
 structureel in onderwijs. In 2013 zijn de Begrotingsafspraken 2014 gemaakt.
 Daarbij is in aanvulling op het regeerakkoord in 2013 eenmalig € 650 miljoen
 beschikbaar gesteld via de lumpsum van onderwijsinstellingen met als doel de
 kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Structureel is vanaf 2015 € 600
 miljoen beschikbaar gesteld voor onderwijs en € 50 miljoen voor media.
 Daarnaast is afgesproken dat de wettelijke regeling voor gratis schoolboeken
 gehandhaafd blijft.
 Ook zetten we in op een cultureel aanbod en een
 wetenschappelijk klimaat dat van wereldklasse is én midden in de samenleving
 staat. Een bloeiend cultureel leven vereist instellingen en kunstenaars van
 hoge kwaliteit. De artistieke waarde van kunst en cultuur gaat hand in hand met
 hun maatschappelijke en economische waarde. Ditzelfde geldt ook voor de
 Nederlandse wetenschap. Kunst, cultuur en wetenschap verrijken de mens, de
 veerkracht van onze samenleving en de innovatiekracht van onze economie. Een
 pluriform en hoogwaardig media-aanbod hoort daar vanzelfsprekend bij. Ten
 slotte maken we ons sterk voor een tolerante samenleving waarin iedereen wordt
 geaccepteerd en zijn of haar talenten optimaal kan ontwikkelen.
 Het
 afgelopen jaar zijn we begonnen met het werken aan deze ambities. We hebben een
 Nationaal Onderwijsakkoord gesloten en we hebben de Lerarenagenda gelanceerd.
 Momenteel zijn we aan het werk om afspraken te maken met de sectoren die het
 Onderwijsakkoord en de Lerarenagenda moeten realiseren. Ook hebben we in 2013
 de Mediawet op drie punten gewijzigd, onder meer om het bestel compacter te
 maken. Verder heeft u in onze cultuurvisie en emancipatiebrief onze inzet voor
 de komende jaren kunnen lezen.
 Omdat de vorige beleidsagenda is
 opgesteld door een demissionair kabinet is deze vrij beknopt. Het is daarom
 onwenselijk om ons in dit verslag slechts te beperken tot de in die agenda
 genoemde punten. Er zijn in 2013 grote stappen gezet. In dit verslag zullen wij
 per beleidsterrein de resultaten beschrijven. We beginnen met het onderwijs en
 vervolgen dan met wetenschap, cultuur, media en emancipatie.
 Betrouwbare informatievoorziening en goede dienstverlening aan
 onderwijsinstellingen en onderwijsdeelnemers staat centraal in het dagelijks
 werk van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Daarnaast is DUO continu bezig met
 het verbeteren en vernieuwen van de dienstverlening, om te kunnen blijven
 voldoen aan de steeds hogere eisen die de gebruikers stellen aan de
 toegankelijkheid, betrouwbaarheid en actualiteit van informatie. Het
 Jaarbericht DUO 2013 geeft een overzicht van de
 werkzaamheden en gebeurtenissen die in 2013 hebben plaatsgevonden.
 Tegelijkertijd met het beleidsverslag bieden wij u de Kerncijfers OCW
 aan.
 Onderwijs
 
 Lerarenagenda, NOA, bestuurskracht en Inspectie
 
 Leraren maken het onderwijs. Daarom hebben we in de zomer
 van 2013 een interactief proces georganiseerd met leraren, schoolleiders,
 opleiders, bestuurders en initiatiefnemers van diverse innovatieve bewegingen
 om de Lerarenagenda op te stellen en te presenteren. De
 Lerarenagenda is leidend in het lerarenbeleid tot en met 2020. Het doel is om
 de kwaliteit van leraren en daarmee de kwaliteit van het onderwijs te
 verbeteren. We hebben ambities geformuleerd op het vlak van de kwaliteit en het
 opleidingsniveau van leraren en de beroepsgroep, een beter HRM-beleid van
 scholen, de begeleiding van startende leraren, de kwaliteit en flexibiliteit
 van lerarenopleidingen en de kwaliteit van de instroom van
 lerarenopleidingen.
 Verder heeft het kabinet op 19 september 2013 een
 Nationaal
 Onderwijsakkoord (NOA) gesloten met de partijen in de Stichting van
 het Onderwijs. In het NOA zijn belangrijke afspraken gemaakt voor de toekomst
 van het onderwijs: een extra impuls voor werkgelegenheid en afspraken over
 modernisering van arbeidsvoorwaarden. Eind 2013 is reeds € 150 miljoen via de
 lumpsum beschikbaar gesteld voor werkgelegenheid van jonge leraren in het po en
 vo. Daarnaast zijn er met het onderwijsveld belangrijke afspraken gemaakt over
 vermindering van de administratieve rompslomp en de werkdruk en over ruimte
 voor professionele ontwikkeling voor docenten.
 Naast goede leraren
 vereist goed onderwijs ook goed bestuur. Daarom kwamen wij op 19 april 2013 met
 onze agenda voor
 versterking van de bestuurskracht in het onderwijs. We zijn nu in
 gesprek met de sectoren over aanscherping en naleving van de governance-codes.
 Bovendien komt er een wettelijke verankering van transparante
 benoemingsprocedures voor bestuurders en toezichthouders en het recht voor de
 medezeggenschap om te overleggen met de interne toezichthouder. Verder is, als ultimum remedium, de aanwijzingsbevoegdheid van de Minister uitgebreid.
 De
 financiële deskundigheid van besturen in het funderend onderwijs is de
 afgelopen jaren verbeterd. Wij blijven niettemin samen met de sectorraden
 investeren om deze verder uit te bouwen, zoals aangegeven in
 de brief «Evaluatie commissie Vermogensbeheer
 Onderwijsinstellingen». Onze inspanningen en de resultaten op dit
 onderwerp kunt u lezen in de
 beleidsreactie
 bij het Financieel beeld funderend onderwijs 2012 van 20 december jl.
 Voorts werkt de Inspectie van het Onderwijs aan verdere integratie van het
 kwaliteitstoezicht en het financiële toezicht. In dat kader heeft de Inspectie
 in het najaar van 2013 pilots uitgevoerd. Inzet is het realiseren van een
 uitgebreider, geïntegreerd risicomodel met meer vooruitkijkende (financiële)
 variabelen. De Inspectie heeft in 2013 ook de toezichtmodule «Bestuurlijk
 handelen» ontwikkeld. Hiermee krijgt het risicogerichte toezicht een extra
 dimensie. Het toezicht op het bestuurlijk handelen gaat uit van de samenhang op
 bestuursniveau tussen de kwaliteit van het onderwijs, de personeelskwaliteit en
 de financiële gezondheid en focust op de effecten van het bestuurlijk handelen
 voor de leerlingen en studenten. De Inspectie betrekt het bestuurlijk handelen
 in het toezicht als uit de risicoanalyse blijkt dat het bestuurlijk handelen
 risico's oplevert voor de kwaliteit van het onderwijs. De Inspectie zal het
 toezicht op het bestuurlijk handelen vastleggen in de bestaande toezichtkaders
 voor de sectoren.
 Funderend onderwijs
 Het
 afgelopen jaar hebben we gewerkt aan de doelstellingen van de bestuursakkoorden
 PO en VO. Het programma School aan Zet ondersteunt hierbij meer dan 2000
 scholen. Scholen worden ondersteund door de middelen die zij ontvangen via de
 prestatiebox. Ook zijn middelen beschikbaar gesteld om een impuls te geven aan
 de kwaliteit, professionaliteit en slagkracht van schoolleiders. De Stichting
 Schoolleidersregister Primair Onderwijs en de VO-academie zijn in 2013 van
 start gegaan. Zij stellen bekwaamheids- en registratie-eisen voor schoolleiders
 vast, beheren het schoolleidersregister (geldt thans alleen nog voor PO),
 verkennen en valideren de opleidingenmarkt voor schoolleiders en stimuleren
 kennisdeling tussen schoolleiders.
 Verder hebben wij onze brief
 «Ruim baan voor
 toptalenten in het funderend onderwijs» aan de Tweede Kamer gestuurd.
 Ter voorbereiding op het plan van aanpak toptalenten dat wij in maart 2014 naar
 de Tweede Kamer hebben gestuurd, hebben wij van september 2013 tot maart 2014
 gesprekken gevoerd met leerlingen, schoolleiders, docenten en ouders en hebben
 we verschillende good practices in het po en vo bezocht in binnen- en buitenland. Begin 2013 hebben
 we de predicaten Excellente School 2012 uitgereikt: 31 in het primair onderwijs
 en 22 in het voortgezet onderwijs. Begin 2014 hebben we 76 predicaten
 Excellente School 2013 uitgereikt. Excellente Scholen worden gestimuleerd hun
 aanpak en ervaring te delen met andere scholen onder andere via het traject
 «Scholen leren van elkaar».
 Op 3 december 2013 is het
 wetsvoorstel centrale eindtoets en leerling-
 en onderwijsvolgsysteem primair onderwijs aangenomen door de Eerste Kamer.
 Hierdoor leggen alle leerlingen in het basisonderwijs vanaf april 2015 een
 verplichte eindtoets af. Tegelijkertijd maken we met deze wet het schooladvies
 belangrijker. Hiermee is de eindtoets hersteld tot waar deze oorspronkelijk
 voor bedoeld was, namelijk een tweede onafhankelijk gegeven. Tijdens het debat
 over de onderwijsbegroting hebben wij aangegeven dat wij in overleg met het
 onderwijsveld en de Inspectie van het Onderwijs een rijkere set van indicatoren
 over de kwaliteit van het onderwijs zullen samenstellen. De gemiddelde score op
 de Cito-eindtoets is in 2013 iets gedaald. Mogelijk valt deze daling te
 verklaren door de toegenomen deelname aan de toets van zwakkere
 leerlingen.
 Het slaagpercentage in het vo is in 2013 met 1,6% gestegen
 ten opzichte van 2012. In 2013 is de kernvakkenregel toegevoegd aan de
 slaag/zakregel in het havo en vwo. Daardoor steeg het gemiddeld cijfer voor het
 centraal eindexamen Engels in havo/vwo flink. Ook in het vwo steeg het
 gemiddeld ce-cijfer voor wiskunde. Om het rekenonderwijs een verdere impuls te
 geven worden er diverse maatregelen genomen, zoals genoemd in het
 plan van
 aanpak dat op 5 november 2013 aan de Tweede Kamer is aangeboden.
 Vrijwel alle vo-scholen hebben in 2013 meegedaan aan de pilot rekentoets.
 Naar aanleiding van de diefstal van examens op de scholengemeenschap Ibn
 Ghaldoun is in 2013 de examenketen in het VO extern onderzocht. Twee
 maatregelen zullen voor de examens van 2014 zijn doorgevoerd: de verpakking van
 de examens wordt verbeterd en de examens worden later op de scholen afgeleverd.
 Aan de uitvoering van de overige aanbevelingen werken we op dit moment.
 De daling van het aantal leerlingen in het po heeft in 2013 doorgezet en
 zal dat de komende jaren blijven doen. In
 de brief
 «Beleidsvisie leerlingendaling in primair en voortgezet onderwijs»
 hebben wij aangegeven welke maatregelen wij nemen om schoolbesturen en alle
 betrokkenen in positie te brengen de gevolgen van de leerlingendaling met
 maatwerk aan te pakken. Samenwerkende schoolbesturen zijn gestart om samen met
 gemeenten, organisaties van kinderopvang, ouders en personeel te zorgen voor
 goede en toekomstbestendige scholen.
 De Inspectie van het Onderwijs
 constateerde de afgelopen jaren een stagnatie in de ontwikkeling van het
 burgerschapsonderwijs: er zijn weinig vorderingen in de richting van een
 geëxpliciteerd curriculum. OCW biedt schoolleiders en leraren hierbij de
 komende tijd ondersteuning.
 Veiligheid op school is een belangrijke
 voorwaarde voor goed leren. Op 23 maart 2013 heeft de Staatssecretaris daarom
 zijn plan van aanpak
 tegen pesten naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit plan van aanpak heeft
 drie hoofdlijnen: normstelling en bewustwording, toerusting, en een formeel
 kader. In het plan van aanpak is aangekondigd dat wetgeving wordt ontwikkeld
 die een schoolbrede en structurele aanpak van pesten verplicht in het funderend
 onderwijs. Een belangrijk onderdeel daarvan is de verplichting voor scholen om
 een bewezen effectief anti-pestprogramma te gebruiken. Het Nederlands
 Jeugdinstituut is gevraagd een commissie van onafhankelijke deskundigen samen
 te stellen om anti-pestprogramma's te valideren. De Stichting School en
 Veiligheid inventariseert de lacunes in de curricula van pabo's en
 lerarenopleidingen en in het bij- en nascholingsaanbod van leraren op dit
 gebied. Op regionale bijeenkomsten hebben ouders, leerlingen, leraren en
 schoolleiders met elkaar gesproken over de aanpak van pesten. Een
 verdiepende analyse
 van de monitor sociale veiligheid is op 17 juli 2013 naar de Tweede
 Kamer gestuurd. De volgende monitor komt eind dit jaar uit. Hierin wordt het
 onderwerp pesten uitvoerig meegenomen. De Tweede Kamer heeft op 8 juli 2013
 de beleidsreactie op de
 evaluatie van de klachtenregeling ontvangen. De sectororganisaties
 gaan schoolbesturen stimuleren om uitvoering van en de communicatie rondom de
 klachtenregeling op scholen te verbeteren.
 Per 1 augustus 2014 treedt
 het nieuwe stelsel passend onderwijs in werking. In november 2013 is de
 inrichting van alle 152 samenwerkingsverbanden afgerond. Er blijft nog veel
 werk te verzetten en begin 2014 zijn verdere stappen gezet. Daarnaast is op
 1 augustus 2013 de Wet kwaliteit (voortgezet) speciaal onderwijs in
 werking getreden. Het doel van de wet is een betere doorstroming van (v)so naar
 vervolgonderwijs, arbeidsmarkt of dagbesteding.
 Middelbaar beroepsonderwijs
 In het MBO worden onze vakmensen opgeleid voor de arbeidsmarkt. Het kabinet
 heeft in een
 brief in april 2013 aangegeven op welke wijze het beroepsonderwijs nog
 beter kan aansluiten bij de vraag van de arbeidsmarkt. Onderdeel van het
 wetsvoorstel dat in het voorjaar van 2014 aan uw Tweede Kamer is aangeboden, is
 een verplichte objectieve studiekeuzevoorlichting aan aankomende deelnemers. De
 stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) is gestart met een
 pilot met de studiebijsluiter bij zeven mbo-scholen.
 In 2013 is de
 Wet doelmatige
 leerwegen en modernisering bekostiging aangenomen. In deze wet is een
 aantal maatregelen uit het Actieplan mbo
 «Focus op vakmanschap
 2011–2015» nader uitgewerkt. De wet bevat ook aanpassingen in de
 bekostiging. De maatregelen rond het verkorten en intensiveren van de
 opleidingen beogen dat instellingen en studenten beter gaan presteren, uitval
 wordt tegengegaan en het beroepsonderwijs als geheel aantrekkelijker wordt. De
 wet geldt voor de opleidingen die starten in het studiejaar 2014–2015. De
 aangescherpte urennorm voor de opleidingen in de beroepsbegeleidende leerweg
 geldt al voor het studiejaar 2013–2014. De modernisering van de bekostiging is
 nader uitgewerkt in het Uitvoeringsbesluit WEB. Beoogd wordt dat het besluit
 per 1 augustus 2014 in werking treedt. De nieuwe berekeningswijze wordt voor
 het eerst toegepast voor de bekostiging van het kalenderjaar 2015.
 In
 het regeerakkoord heeft het kabinet € 250 miljoen gereserveerd voor
 kwaliteitsafspraken in het mbo. In overleg met mbo-raad, mbo-besturen,
 docenten, JOB en andere belanghebbenden hebben we de uitwerking in hoofdlijnen
 ontwikkeld. De opbrengst daarvan heeft u ontvangen in de
 brief
 aan de Tweede Kamer van 16 december 2013. De kwaliteitsafspraken gaan over
 professionalisering, studiesucces, kwaliteit BPV, vsv (lopend arrangement) en
 het in beeld brengen van de mate van succes van mbo-gediplomeerden. We voorzien
 in resultaatbeloning bij studiesucces en kwaliteit BPV. Behoud van
 topprestaties wordt ook beloond.
 Tussen oktober 2013 en januari 2014
 heeft de mbo-tour plaatsgevonden. Tijdens de tour heeft OCW gesproken met
 betrokken partijen aan de hand van de discussienotitie «Een toekomstbestendig
 mbo». Doel van deze tour is om antwoord te krijgen op de vraag of het
 beroepsonderwijs met het Actieplan en de aanscherpingen uit het regeerakkoord
 klaar is voor de toekomst. In februari 2014 is het reisverslag van de mbo-tour
 gedeeld met het veld.
 De Raad van Toezicht van Amarantis
 Onderwijsgroep heeft besloten om Amarantis per 1 oktober 2013 te ontbinden. In
 oktober 2013 is aan Amarantis een tweede en derde tranche subsidie verstrekt
 voor in totaal € 4,3 miljoen ten behoeve van defusie- en saneringsproces. De
 twee laatste subsidieaanvragen liggen nog ter beoordeling voor. Het totaal van
 subsidieaanvragen blijft ruim onder het maximumbedrag van € 18 miljoen.
 Goed nieuws is dat het aantal voortijdig schoolverlaters in het schooljaar
 2012/2013 fors is gedaald naar 27.950. Deze daling komt deels door de
 aangescherpte meetsystematiek. Maar het is ook voor een groot deel het gevolg
 van gezamenlijke inspanningen van scholen, gemeenten en andere ketenpartners.
 In 2013 is een pilot gestart om te onderzoeken of de succesvolle aanpak ook een
 bijdrage kan leveren aan een betere aansluiting van het onderwijs op de
 arbeidsmarkt en het terugdringen van de jeugdwerkloosheid. Sinds 1 april neemt
 OCW bovendien deel aan SterkTeam dat voor de duur van twee jaar is ingesteld om
 de jeugdwerkloosheid te bestrijden.
 Op 13 mei 2013 heeft het kabinet
 met bestuurders uit het onderwijs en het bedrijfsleven het Techniekpact
 ondertekend. Doel is om de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt in
 de technieksector te verbeteren en daarmee het tekort aan technisch personeel
 terug te dringen.
 Ten slotte hebben we met SBB en de kenniscentra
 overeenstemming bereikt over het overhevelen van de wettelijke taken van de
 kenniscentra naar SBB. Het wetsvoorstel om de overheveling van de taken te
 regelen wordt voorbereid. Het streven is dit wetsvoorstel in 2015 in werking te
 laten treden. Wij hebben hierover op 16 december 2013 een
 brief naar
 de Tweede Kamer gestuurd. Met SBB en de kenniscentra zal de komende tijd het
 transitietraject 2014–2015 worden voorbereid. Voorts is in 2013 de
 Afdrachtvermindering onderwijs (AV Onderwijs) omgevormd tot de subsidieregeling
 praktijkleren, bedoeld om leerwerkplekken te stimuleren.
 Hoger onderwijs
 In 2013 is
 de uitvoering van de prestatieafspraken uit 2012 door de hogescholen en
 universiteiten ter hand genomen. Alle in het kader van de prestatieafspraken
 toegekende Centres of Expertise hebben een serieuze start gemaakt. De Minister
 heeft met de VSNU en Vereniging Hogescholen afgesproken dat de instellingen in
 2014 (bij de mid-term review van de prestatieafspraken) kunnen aangeven in
 hoeverre de sinds 2012 veranderde randvoorwaarden van invloed zijn op de
 realisatie van de afgesproken ambities. Met de Open Universiteit is in 2013 een
 prestatieafspraak gemaakt.
 De wet
 Kwaliteit in
 Verscheidenheid bevat de aanpassing van wetgeving die nodig is om het
 hoger onderwijs toekomstbestendig te maken en meer kwaliteit te realiseren. De
 wet komt voort uit beleidsvoornemens uit de Strategische Agenda Hoger
 Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap en het regeerakkoord. Daarnaast zijn er
 hoofdlijnenakkoorden met VSNU, (toen nog) HBO-raad en NRTO gesloten. Doel is om
 het hoger onderwijsstelsel excellent, toegankelijk en meer toekomstgericht te
 maken.
 De wet is er met name op gericht de student de juiste opleiding
 te laten kiezen. Het bevat nieuwe regels voor aanmelding en studiekeuze.
 Centrale loting komt op termijn te vervallen. Ook de doorstroommaster wordt
 afgeschaft. We nemen maatregelen die de definitieve invoering van de Associate
 degree mogelijk maken. Ook wordt geregeld dat een hogeschool kan besluiten
 binnen een hbo-bacheloropleiding een driejarig traject voor vwo’ers in te
 richten. Daarnaast nemen we maatregelen om ervoor te zorgen dat de naam van een
 opleiding en de bij een hbo-opleiding behorende titulatuur transparant is.
 Verder wordt het verbreden van opleidingen gefaciliteerd. Ten slotte bevat de
 wet een meer uitgewerkte regeling voor de zogenaamde schakelprogramma’s dan de
 wet nu biedt. Met de inwerkingtreding per 1 september 2013 is voldaan aan een
 belangrijke afspraak in de hoofdlijnenakkoorden. Op 3 december 2013 is verder
 de Wet versterking
 kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs aangenomen in de Eerste
 Kamer.
 Studiefinanciering
 Het
 regeerakkoord Rutte-II bevat de afspraak tot invoering van een sociaal
 leenstelsel in het hoger beroeps- en universitair onderwijs in de bachelor- en
 masterfase. De basisbeurs komt daarmee te vervallen. Om de toegankelijkheid van
 het hoger onderwijs te garanderen, blijft de aanvullende beurs behouden. De
 voorgestelde maatregelen in het stelsel van studiefinanciering zijn
 noodzakelijk om substantiële investeringen in de kwaliteit van het onderwijs en
 aan onderwijs gerelateerd onderzoek mogelijk te maken, in het bijzonder bij het
 hoger onderwijs.
 In 2013 is in een
 hoofdlijnenbrief aan de Tweede Kamer toegelicht op
 welke wijze het kabinet het sociaal leenstelsel zal invoeren. Vervolgens is
 ingezet op aparte invoering in respectievelijk de bachelor- en masterfase. Het
 wetsvoorstel voor de
 masterfase is echter in de Tweede Kamer aangehouden in afwachting van
 een nieuw, integraal voorstel voor een sociaal leenstelsel dat, in afwijking
 van het regeerakkoord, op 1 september 2015 van kracht zal worden in de
 bachelor- en masterfase, voor nieuwe bachelor- en nieuwe masterstudenten.
 Om een verantwoorde invoering van het sociaal leenstelsel te garanderen,
 hebben we in de aanloop naar de hoofdlijnenbrief en het wetsvoorstel diverse
 onderzoeken laten uitvoeren, die onder andere kijken naar gedrags- en
 deelname-effecten en gevolgen voor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs.
 Deze onderzoeken laten zien dat eventuele effecten ten gevolge van invoering
 van een sociaal leenstelsel van geringe en bovendien slechts tijdelijke aard
 zijn en de toegankelijkheid van het onderwijs niet in gevaar brengen.
 Wetenschap
 Het algemene
 doel van ons onderzoeks- en wetenschapsbeleid is het scheppen van een
 internationaal concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot
 optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke
 behoeften. Al jaren behoort Nederland tot de mondiale top 5 op basis van
 citatiescores. Dat betekent dat de kwaliteit van het onderzoek onverminderd
 hoog blijft en we ons blijven meten met de internationale top.
 In juni
 2013 is de brief «Spelregels voor privaat-publieke
 samenwerking bij programmering en uitvoering van fundamenteel en toegepast
 onderzoek» naar de Tweede Kamer gestuurd. Hiermee is een stap gezet naar
 effectieve en transparante samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en
 onderzoeksinstellingen. Binnen de bijdrage aan NWO in de topsectoren wordt
 onderscheid gemaakt tussen privaat-publiek gefinancierd onderzoek (PPS),
 privaat-publieke geprogrammeerd onderzoek waarvoor geen private
 medefinanciering nodig is en vrij op de topsectoren gericht onderzoek. En in
 alle gevallen is de eis dat de wetenschap aan het excellentieniveau van NWO
 blijft voldoen. In deze spelregels zijn heldere afspraken gemaakt over
 intellectueel eigendom (IE); hiermee is meer eenheid aangebracht en wordt
 bijgedragen aan een laagdrempelig stelsel van IE in publiek-private
 samenwerking.
 Op 2 oktober 2013 heeft NWO als een van de betrokken
 organisaties het Nederlandse
 Kennis- en
 Innovatiecontract voor 2014 en 2015 getekend. Met het Kennis- en
 Innovatiecontract onderschrijven overheid, bedrijfsleven en kennisorganisaties
 de inhoudelijke ambities voor de topsectoren met als doel het Nederlandse
 kennis- en innovatiesysteem te versterken.
 In de
 brief aan
 de Tweede Kamer van 15 november 2013 presenteerden wij onze visie op de verdere
 ontwikkeling van open access van wetenschappelijke publicaties. Het
 uitgangspunt is dat resultaten van publiek en privaat-publiek gefinancierd
 onderzoek altijd vrij beschikbaar moeten zijn. Open Access bevordert de
 uitwisseling en circulatie van kennis, wat bijdraagt aan het onderzoekend en
 innoverend vermogen van Nederland. Doel is om binnen tien jaar, dus per 2024,
 de volledige omslag naar open access Golden road te realiseren.
 Cultuur
 In 2013 hebben we
 stappen gezet om een bloeiend cultureel klimaat te behouden en te ondersteunen.
 Zo is in januari 2013 de periode 2013–2016 voor de basisinfrastructuur van
 start gegaan. Daarnaast werd een volgende slag gemaakt naar het toekomstig
 cultuurbeleid. De visiebrief
 Cultuur
 Beweegt en de
 Museumbrief
 «Samen werken, samen sterker» zijn agenderend voor de huidige en de volgende
 cultuurperiode.
 De Museumbrief gaat in op het toekomstige beleid ten
 aanzien van het museale stelsel. Kernpunten zijn het stimuleren van de
 samenwerking tussen musea, behoud van kwaliteit en toegankelijkheid van de
 collectie. In 2013 is aan het Mondriaan Fonds ten behoeve van de Deelregeling
 Samenwerking musea voor een periode van vier jaar € 8 miljoen toegekend. Deze
 deelregeling heeft als doel de samenwerking tussen musea onderling en tussen
 musea en andere maatschappelijke partners te stimuleren. In de beleidsbrief
 staan de terreinen genoemd waarop de rijksoverheid deze samenwerking wil
 stimuleren. Het gaat om educatie, vergroten van de zichtbaarheid van
 collecties, het bereiken van nieuw publiek, wetenschappelijke taken en
 samenwerking met het doel om beter gebruik te maken van digitale
 mogelijkheden.
 Alle kinderen en jongeren, ongeacht hun achtergrond of
 beperking, moeten goed cultuuronderwijs krijgen. Daarbij is het van belang dat
 het cultuuronderwijs is ingebed in de onderwijsvisie van scholen. Het
 cultuuronderwijs is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van schoolbesturen en
 hun scholen, culturele instellingen en overheden. Landelijke, regionale en
 lokale ontwikkelingen hebben grote invloed op elkaar. Dat maakt het belangrijk
 om vanuit een gedeeld kader te werken. Daarom zijn in het
 Bestuurlijk kader
 Cultuur en Onderwijs, ondertekend door ons, de PO-Raad, de gemeenten
 en provincies de inspanningen voor een langere periode vastgelegd. Voor het
 behoud van de Cultuurkaart, een uniek instrument dat er daadwerkelijk in slaagt
 om leerlingen in contact te brengen met cultuur, zijn voor een periode van 10
 jaar middelen gereserveerd.
 Daarnaast hebben we in het kader van de
 Begrotingsafspraken 2014 € 20 miljoen uit de ruimte voor lastenverlichting
 bedrijven beschikbaar gesteld om een stimuleringsregeling voor de Nederlandse
 filmindustrie te bekostigen. Deze filmspecifieke stimuleringsmaatregel is
 bedoeld om een positieve bijdrage te leveren aan het productieklimaat voor
 films in Nederland.
 Ten slotte heeft het Nationaal Archief in 2013 de
 eerste € 3 miljoen ontvangen voor de uitvoering van de Digitale Taken
 Rijksarchieven. Deze bijdrage maakt onderdeel uit van het bedrag van € 28
 miljoen dat incidenteel is toegekend voor deze structurele taak. In 2013 is een
 start gemaakt met de versterking en uitbreiding van de digitale infrastructuur
 die noodzakelijk is om het digitale archief ook in de toekomst duurzaam
 toegankelijk te houden.
 Media
 Media hebben een
 grote maatschappelijke impact. Wij zetten daarom in op het waarborgen van een
 onafhankelijk, gevarieerd en hoogwaardig publiek media-aanbod. Onder invloed
 van digitalisering en convergentie verandert het medialandschap echter snel en
 ingrijpend. Samen met de ombuigingen vraagt dat om een verdere modernisering
 van het omroepbestel.
 Daarom is de Raad voor Cultuur gevraagd een
 toekomstverkenning uit te voeren. De Raad is daarmee medio 2013 begonnen.
 Tevens is een visiebrief over pers en journalistiek naar de Tweede Kamer
 gestuurd en is door de Boston Consulting Group (BCG) onderzoek gedaan naar de
 mogelijkheden om de eigen inkomsten van de publieke omroep te verhogen.
 Tenslotte is een drietal
 wetswijzigingen doorgevoerd waarmee concreet
 uitvoering is gegeven aan het regeerakkoord en aan maatregelen van het vorige
 kabinet.
 Een van die wetswijzigingen regelt de fusies van omroepen
 waardoor het bestel als geheel compacter en slagvaardiger wordt. De
 wetswijziging regelt ook de wijze waarop de stapsgewijze verlaging van het
 mediabudget van het kabinet Rutte I, vanaf 2013 wordt ingevuld. De fusies zijn
 een belangrijke voorwaarde voor het realiseren van deze bezuinigingen. Met
 ingang van de nieuwe concessieperiode (2016 – 2021) bestaat de publieke omroep
 uit maximaal 8 organisaties (in plaats van de huidige 21). De afronding van de
 wetswijziging in 2013 was noodzakelijk omdat de erkenningsprocedure voor de
 nieuwe concessieperiode, start per 1 januari 2014.
 De tweede wijziging
 van de Mediawet heeft betrekking op de verlaging van de rijksmediabijdrage met
 € 50 miljoen en de overheveling van het budget voor de bekostiging van de
 regionale omroepen van het provinciefonds naar de mediabegroting met € 143,5
 miljoen. Beide maatregelen staan in het regeerakkoord. De (financiële)
 verantwoordelijkheid voor de regionale omroepen is daarmee overgeheveld van de
 provincies naar het Rijk. De centrale aansturing door het Rijk is een
 belangrijke voorwaarde om verdere stappen te kunnen nemen in het proces van
 samenwerking en integratie van taken met de landelijke publieke omroep. Als
 gevolg van de verlaging van het mediabudget worden onder andere de
 levensbeschouwelijke omroepen en het Mediafonds opgeheven. Het type
 programmering dat deze partijen verzorgden blijft een taak van de publieke
 omroep als geheel. Ook wordt in de komende jaren een efficiencytaakstelling op
 het budget voor de regionale omroepen gerealiseerd.
 Tenslotte zijn ook
 distributiebepalingen van de Mediawet gewijzigd. Met de wetswijziging wordt
 vastgelegd dat het digitale standaardpakket niet kleiner mag zijn dan 30
 televisiezenders. Ook worden de «programmaraden» die adviseerden over het
 analoge televisiepakket, afgeschaft. De nieuwe bepalingen zijn van toepassing
 op alle pakketaanbieders, of deze nu via glas, koper, satelliet, ether of kabel
 uitzenden. De Mediawet sluit daarmee beter aan bij de huidige technische en
 economische realiteit en is techniekneutraal geworden.
 Emancipatie
 In 2013 is in
 de Hoofdlijnenbrief
 Emancipatiebeleid 2013–2016 vastgelegd, op welke speerpunten het
 emancipatiebeleid zich in deze periode gaat richten en welke maatregelen
 daarvoor ingezet worden.
 We zetten in op het versterken van
 economische zelfstandigheid en financiële zelfredzaamheid van vrouwen, ook in
 tijden van economisch crisis. We willen mannen én vrouwen hun talenten laten
 benutten. Belangrijke thema’s daarbij zijn ongelijkheid tussen mannen en
 vrouwen bij de verdeling van arbeid en zorg en gelijk loon. Op de Arbeid en
 Zorg-top met de ministers van SZW, VWS en OCW van 18 november 2013 zijn
 voorstellen en afspraken gemaakt over het brede thema combinatie van arbeid en
 zorg. Aansluitend zijn bij de Kracht bijeenkomst met uitreiking van de Joke
 Smit-prijs 2013 verdere doelstellingen geformuleerd voor de ambitieuze aanpak
 voor economische zelfstandigheid van vrouwen voor 2014 en 2015.
 Het
 emancipatiebeleid richt zich daarnaast op de opleidingskeuze van allochtone
 jongens en de keuze van meisjes voor bèta- en techniekopleidingen.
 De
 overheid moet borg staan voor een veilige samenleving. Emancipatiebeleid richt
 zich daarom onder andere op preventie van intergenerationeel geweld,
 bespreekbaar maken en sociale acceptatie van LHBT’s in migrantengemeenschappen
 en deskundigheidsbevordering in het onderwijs. In samenwerking met SZW is OCW
 gestart met een aanpak voor bespreekbaarheid en sociale acceptatie van LHBT’s
 uit etnische kringen. De aanpak wordt de komende drie jaar via de vier grote
 steden verder uitgerold.
 Verder is een actieve internationale inzet
 noodzakelijk, zeker vanwege het opkomend conservatisme en fundamentalisme
 binnen orthodox-religieuze landen en kringen. In 2013 heeft OCW de eerste grote
 internationale IDAHO (International Forum against Homophobia) conferentie
 gehouden. OCW heeft samen met tien andere landen aandacht gevraagd voor
 homofobie én een oproep aan de Europese Commissie gedaan hier maatregelen tegen
 te nemen. Verschillende LHBT-organisaties zijn met elkaar in contact gekomen en
 hebben kennis en ervaringen voor verbetering van sociale acceptatie van LHBT’s
 kunnen uitwisselen.
 In 2013 is ten slotte gestart met de alliantie
 Gender en Gezondheid om te zorgen dat de gezondheidszorg meer aandacht gaat
 besteden aan verschillen tussen vrouwen en mannen.
 
 Monitor streefdoelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Streefdoelen
 
 
 Basiswaarde
 
 
 Realisatiewaarde 2012
 
 
 Realisatiewaarde 2013
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Box 1 Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 1. 
 
 
 
 
 Gemiddelde score basisvakken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 gemiddelde score CITO-eindtoets omhoog (Primair onderwijs)
 
 
 535,4
 (2010)
 
 
 535,5.
 
 
 535,0
 (2013)
 
 
 537 (2015)1In overleg met het onderwijsveld
 en de Inspectie van
 het Onderwijs zal een rijkere set van indicatoren over de
 kwaliteit van het
 onderwijs samengesteld worden.
 
 
 CITO-
 Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau (2009, 2010, 2011,
 2012)
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 gemiddelde taalvaardigheidsscores in groep 8 van het bao hoger dan 250
 (Primair onderwijs)
 
 
 Woordenschat
 251 / Spelling 252 / Begrijpend lezen 257 (2011)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Woordenschat 252 / Spelling 256 / Begrijpend lezen 253 (2012)
 
 
 >250
 
 
 CITO-
 Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau (2009, 2010, 2011,
 2012)
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 gemiddelde rekenvaardigheidsscores in groep 8 van het bao hoger dan 250
 (Primair onderwijs)
 
 
 Getallen en
 bewerkingen 252/ Breuken en procenten en verhoudingen 253/ Meten en meetkunde
 en tijd en geld 254 (2011)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Getallen en bewerkingen 255/ Breuken en procenten en verhoudingen 257/
 Meten en meetkunde en tijd en geld 256 (2012)
 
 
 >250
 
 
 CITO-
 Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau (2009, 2010, 2011,
 2012)
 
 
 
 
 
 d)
 
 
 gemiddelde PISA-score wiskunde (Voortgezet onderwijs)
 
 
 526 (2009)
 
 
 523
 
 
 Nieuwe data
 eind 2014 beschikbaar
 
 
 536 (2015),
 541 (2018)
 
 
 Programme for
 international student assessment (PISA), OESO
 
 
 
 
 
 e)
 
 
 gemiddelde PISA-score lezen (Voortgezet onderwijs)
 
 
 508 (2009)
 
 
 511
 
 
 Nieuwe data
 eind 2014 beschikbaar
 
 
 516 (2015),
 520 (2018)
 
 
 Programme for
 international student assessment (PISA), OESO
 
 
 
 
 
 f)
 
 
 
 Gemiddelde PISA-score science (Voortgezet onderwijs)
 
 
 522 (2009)
 
 
 522
 
 
 Nieuwe data
 eind 2014 beschikbaar
 
 
 526 (2015),
 528 (2018)
 
 
 Programme for
 international student assesment (PISA), OESO
 
 
 
 
 
 2. 
 
 
 
 
 Excellente leerlingen en studenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 po: de
 grensscore voor de beste 20% van de leerlingen stijgt naar 545 in 2015
 
 
 543/544 (2010)
 
 
 543/544
 (2012)
 
 
 543/544 (2013)
 
 
 545
 (2015)
 
 
 CITO,
 jaarlijkse eindtoets
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 vo:
 gemiddelde eindexamencijfers (CE+SE) van de 20% best presterende vwo-leerlingen
 van 7,6 in 2010 naar 7,8 in 2015
 
 
 7,5 (2010)
 
 
 7,5
 (2011/2012)
 
 
 7, 67 (2012,
 2013)
 
 
 7,8 (2015)
 
 
 Bestuursakkoord VO-Raad – OCW 2012; cijfers worden verstrekt door DUO
 
 
 
 
 
 3. 
 
 
 
 
 Verhogen percentage deelnemers per mbo niveau dat de opleiding succesvol afrondt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentage mbo-deelnemers per niveau dat met diploma de instelling verlaat,
 jaarresultaat per niveau, 1, 2, 3, 4
 
 
 niveau 1: 66% /
 niveau 2: 62%/ niveau 3: 63%/ niveau 4: 65%
 
 
 niveau 1:
 71%/
 niveau 2: 71%/
 niveau 3: 67%/
 niveau 4:
 70%
 
 
 Nieuwe data juni 2014 beschikbaar
 
 
 70% (2015)
 alle niveau's
 
 
 Benchmark MBO
 Raad
 
 
 
 
 
 4. 
 
 
 
 
 Verhogen rendement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Het
 aantal nieuwe vsv'ers per kalender jaar (nationale indicator)
 
 
 41.800
 (2009)
 
 
 36.560 (2012)
 
 
 27.950
 (2013)
 
 
 35.000 (2012),
 25.000 (2016)
 
 
 Kamerstuk
 26 695, nr.
 44
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 Verhogen rendement, verminderen studiewisseling en uitval ho conform
 prestatieafspraken 2012 met universiteiten & hogescholen
 
 
 Hogescholen:
 Verminderen studie-uitval (cohort 2010: 28,0% in 2011)/ Verminderen switch
 (cohort 2010; 9,0% in 2011)/ Verhogen rendement n+1 (cohort 2006; 65,7% in
 2011). Universiteiten: Verminderen studie-uitval (cohort 2010: 18,9% in 2011)/
 Verminderen switch (cohort 2010; 9,0% in 2011)/ Verhogen rendement n+1 (cohort
 2007; 60,9% in 2011)
 
 
 0
 
 
 Hogescholen:
 Verminderen studie-uitval (cohort 2012: 28,7% in 2013)/ Verminderen switch
 (cohort 2012; 9,9% in 2013)/ Verhogen rendement n+1 (cohort 2008; 62,8% in
 2013). Universiteiten: Verminderen studie-uitval (cohort 2012: 17,6% in 2012)/
 Verminderen switch (cohort 2012; 8,8% in 2013)/ Verhogen rendement n+1 (cohort
 2009; 68,3% (2013)
 
 
 0
 
 
 1
 cijfer ho
 
 
 
 
 
 5. 
 
 
 
 
 Percentage opbrengstgerichte scholen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 In po
 het percentage po-scholen dat opbrengstgericht werkt van 30% naar 60% in 2015
 en naar 90% in 2018
 
 
 25% (bao)
 (2010/2011)
 Alle indicatoren voldoende
 
 
 28% (bao) 
 (2011/2012)
 
 
 26% (bao)
 (2012/2013)
 
 
 60% (2015),
 90% (2018)
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 In vo
 het aantal vo-scholen dat opbrengstgericht werkt naar minstens 50% in 2015 en
 naar 90% in 2018
 
 
 0
 
 
 28%
 
 
 25%
 
 
 50% (2015),
 90% (2018)
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 In het
 (v)so naar minstens 25% in 2012, minstens 50% in 2015 en minstens 75% in
 2018
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Geen harde cijfers beschikbaar. Aandeel is wel stijgend
 
 
 25% (2012),
 50% (2015), 75% (2018)
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 6. 
 
 
 
 
 Intensivering onderwijstijd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Uitbreiding van het aanbod van vve, schakelklassen en zomerscholen aan
 kinderen met risico op taalachterstand
 
 
 Aanbod VVE
 35680 (2011)/ Schakelklassen 525 (2011)/ Zomerscholen 30 (2011)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Niet
 beschikbaar
 
 
 
 In 2011 opgave
 gemeenten. In 2012 en 2013 geen meting
 
 
 
 
 
 
 7. 
 
 
 
 
 Onderpresterende scholen / opleidingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 In po
 reductie van het aantal zeer zwakke scholen
 
 
 zeer zwakke
 scholen 69/ taal en rekenzwakke scholen 238 (2010)
 
 
 zeer zwakke
 scholen 22/ taal en rekenzwakke scholen 188
 
 
 zeer zwakke
 scholen 16/ taal- en rekenzwakke scholen 158
 
 
 zeer zwakke
 scholen 35/ taal en rekenzwakke scholen 199 (2015)
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 In
 (vso) verder reductie van het aantal (zeer) zwakke onderwijskundige
 eenheden
 
 
 9 (2011)
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 In vo
 geen stijging van het aantal (zeer) zwakke scholen
 
 
 0
 
 
 Zwakke
 scholen:
 9,4%
 Zeer zwakke scholen: 0.9%
 
 
 Zwakke scholen:
 9,5%
 Zeer zwakke scholen: 0,6%
 
 
 5
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 d)
 
 
 In het
 mbo geen stijging van het aantal (zeer) zwakke opleidingen
 
 
 311 zwak
 (2010)/ 34 zeer zwak (2010)
 
 
 Zwak: 14
 Zeer zwak: 5 (2012)
 
 
 Zwak: 16
 Zeer zwak: 5 (2013)
 
 
 Zwak: 14
 Zeer zwak: 5 (2012))
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 8. 
 
 
 
 
 Aantal leraren, docenten dat over een master- of PhD-graad beschikt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 hbo:
 percentage op master- of PhD-niveau opgeleide leraren/docenten bedraagt 80% in
 2016 (in 2009 63%)
 
 
 0
 
 
 66,2% waarvan
 6,4% PhD (2011)
 
 
 Nieuwe gegevens
 beschikbaar in de loop van 2014
 
 
 80%
 (2016)
 
 
 «Kwaliteit in
 verscheidenheid» – Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en
 Wetenschap, 2011. De indicator is gebaseerd op het Personeels- en
 Mobiliteitsonderzoek (POMO) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
 
 
 
 
 
 9. 
 
 
 
 
 Bekwame leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 In
 2016 voldoen alle leraren in po en vo aan de bekwaamheidseisen op de onderdelen
 « afstemmen op verschillen en opbrengst gericht werken» (indicatoren van de
 Inspectie van het Onderwijs).
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Percentage
 scholen waar de leraren aan de volgende normen voldoen: afstemmen op
 verschillen: 57% (bao)
 opbrengstgericht werken: 56% (bao)
 
 
 100%
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 In
 2016 voldoen alle schoolleiders po, vo en teamleiding/middenmanagement in het
 mbo aan de dan geldende bekwaamheids eisen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nog geen
 gegevens beschikbaar
 
 
 100%
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 10.
 
 
 
 
 Geregistreerde leraren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In 2014 is 40% van de leraren in po, vo en mbo die voldoen aan de
 bekwaamheidseisen opgenomen in het register vr leraren
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3% (2012)
 
 
 40%
 (2012), 100% (2018)
 
 
 CIBG,
 agentschap van het Ministerie van VWS
 
 
 
 
 
 12. 
 
 
 
 
 Percentage opleidingen met voldoende examenkwaliteit in het mbo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In 2012 is het percentage opleidingen mbo met voldoende examenkwaliteit 85%
 (2012; 63%)
 
 
 63% (2009)
 
 
 51%
 (2012)
 
 
 49% (2013)
 
 
 85%
 (2012)
 
 
 Inspectie van
 het Onderwijs
 
 
 
 
 
 13. 
 
 
 
 
 Tevredenheid studenten, docenten en bedrijfsleven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Van
 mbo-studenten rapportcijfer opleiding
 
 
 6,9 (2010)
 
 
 06,9
 (2012)
 
 
 De JOB-monitor wordt nu uitgevoerd en zal pas na de
 zomervakantie resultaten opleveren.
 
 
 7,0
 (2014)
 
 
 JOB-monitor
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 van
 mbo-docenten over organisatie/begeleiding studie: indicator wordt nog
 ontwikkeld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nog in
 ontwikkeling
 
 
 0
 
 
 MBO
 Raad
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 van
 bedrijfsleven over mbo onderwijs/mbo-afgestudeerden: indicator wordt nog
 ontwikkeld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nog in
 ontwikkeling
 
 
 0
 
 
 SBB
 
 
 
 
 
 d)
 
 
 van
 hbo-studenten; 65,6% scoort 4 of 5 op algemene tevredenheid
 
 
 0
 
 
 65,6%
 (2011)
 
 
 68,3% (2013)
 
 
 4 of 5 op
 algemene tevredenheid
 
 
 NSE (Nationale
 Studentenenquête)
 
 
 
 
 
 e)
 
 
 van
 wo-studenten: 80,1% scoort 4 of 5 op algemene studenttevredenheid
 
 
 0
 
 
 80,1%
 (2011)
 
 
 80,1% (2013)
 
 
 4 of 5 op
 algemene tevredenheid
 
 
 NSE (Nationale
 Studentenenquête)
 
 
 
 
 
 
 Box 2 Wetenschap
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Mondiale top-5 positie op basis van citatiescores
 
 
 Positie 4 (data
 2005–2008)
 
 
 Positie 3 (data
 2007–2010)
 
 
 Positie 3 (data
 2008–2011)
 
 
 Behorende tot
 de Top-5
 
 
 De indicator
 is gebaseerd op een door externe instituten uitgevoerde en door OCW
 gefinancierde dataverzameling. Het CWTS onderhoudt hiervan een database,
 waaruit de indicator is ontwikkeld. Tot en met 2009 via opdrachtverlening aan
 NOWT/CWTS, vanaf 2011 via opdrachtverlening aan Dialogic.- NOWT/CWTS, middels
 de tweejaarlijkse rapporten «Wetenschaps- en Technologie- Indicatoren». De
 gegevens in de begroting 2011 zijn gebaseerd op het NOWT-rapport 2010 (januari
 2010). – Dialogic/NIFU voor de realisatiewaarde 2009. Vanaf 2011 verzamelen
 Dialogic en NIFU, in samenwerking met het CWTS, wetenschaps-, technologie- en
 innovatie-indicatoren, in opdracht van OCW en hebben hiervoor een website
 (www.wti2.nl) ontwikkeld om de indicatoren te
 publiceren
 
 
 
 
 2.
 
 
 Inzet middelen NWO voor economische topsectoren/grand challenges cf.
 Strategische Agenda HO, OWB
 
 
 n.v.t.
 
 
 313
 miljoen (2013/2013)
 
 
 nnb
 
 
 Maximaal 275 miljoen (2015)
 
 
 Het gegeven
 moet komen uit het jaarverslag van NWO
 
 
 
 
 3.
 
 
 Versterken privaat-publieke samenwerking in kader topsectoraanpak;
 streefwaarde nog uit te werken
 
 
 Nog niet
 uitgewerkt
 
 
 Nog niet
 uitgewerkt
 
 
 Nog niet
 uitgewerkt
 
 
 Nog niet
 uitgewerkt
 
 
 Voor deze
 indicator wordt verwezen aar de indicatoren die zijn opgenomen in de begroting
 van Economische zaken
 
 
 
 
 
 Box 3 Cultuur en media
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Percentage cultuurproducerende instellingen in de BIS dat voldoet aan de
 eigen inkomstennorm van minimaal 17,5%
 
 
 85% (2009)
 
 
 84%
 
 
 Jaarrekeningen
 pas beschikbaar na 1 april
 
 
 100%
 (2013)
 
 
 Jaarrekeningen
 gesubsidieerde instellingen
 
 
 
 
 2.
 
 
 Bezoeken aan door OCW gesubsidieerde podiumkunsten (incl. buitenland)
 
 
 4,1
 miljoen (2009)
 
 
 4,4
 miljoen
 
 
 Jaarrekeningen
 pas beschikbaar na 1 april
 
 
 4,2 miljoen
 (2012)
 
 
 Jaarrekeningen
 gesubsidieerde instellingen
 
 
 
 
 3.
 
 
 Aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea
 
 
 5,7 miljoen
 (2009)
 
 
 6,5 miljoen
 
 
 Jaarrekeningen
 pas beschikbaar na 1 april
 
 
 6 miljoen
 (2012)
 
 
 Jaarverantwoording van rijksgesubsidieerde musea.
 
 
 
 
 4.
 
 
 Aantal monumenten met een restauratie-achterstand
 
 
 17%
 
 
 010%
 
 
 
 10%
 
 
 Onderzoek PRC Bouwcentrum (2001, nulmeting); Rapport PRC Bouwcentrum:
 «Effectmeting middelen inzake restauratie van rijksmonumenten» (2005)
 (bijwerking gegevens 2001); Rapport PRC Bouwcentrum: «Rapportage onderzoek naar
 de restauratieachterstand bij rijksmonumenten» (2006)
 
 
 
 
 5.
 
 
 Bereik landelijke publieke televisie
 
 
 85% (2003)
 
 
 84,3%
 (2012)
 
 
 82,5% (2013)
 
 
 85%
 (2015)
 
 
 NPO/ Dienst
 Kijk en Luisteronderzoek
 
 
 
 
 6.
 
 
 Onderscheidende programmering publieke televisie
 
 
 77% (2006)
 
 
 79%
 (2012)
 
 
 81% (2013)
 
 
 70%
 (2015)
 
 
 Stichting
 Kijkonderzoek
 
 
 
 
 7.
 
 
 Bekendheid Kijkwijzer
 
 
 79% (2006)
 
 
 97%
 (2012)
 
 
 97% (2013)
 
 
 minimaal 95%
 in 2015
 
 
 Het onderzoek
 wordt uitgevoerd door Intomart Gfk in opdracht van het Nederlands Instituut
 voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM)
 
 
 
 
 
 Box 4 Emancipatie
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Sociale acceptatie van homoseksuelen onder de bevolking
 
 
 91% (2010)
 
 
 0
 
 
 93%
 (2013)
 
 
 ≥ 91%
 (2015)
 
 
 SCP monitoring
 van sociale acceptatie van homoseksuelen in Nederland
 
 
 
 
 
 Verschillen DJV 2013 t.o.v. Begroting 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Box 1: Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reden
 
 
 
 
 
 11.
 
 
 Deelname eindtoets basisonderwijs:
 Vanaf voorjaar 2013 leggen alle
 leerlingen in het basisonderwijs de verplichte eindtoets af.
 
 
 
 
 
 
 De realisatie
 is niet van toepassing, omdat de wet pas eind 2013 in de EK is aangenomen.
 
 
 
 
 
 Box 2: Monitor Wetenschap
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Valorisatie versterken; streefwaarde is 2,5% van de publieke
 onderzoeksmiddelen in 2016
 
 
 
 
 
 
 Het streven
 valorisatie te versterken door in 2016 2,5% van de publieke onderzoeksmiddelen
 aan valorisatie te besteden heeft in de loop van 2012 een invulling gekregen,
 waarbij de valorisatiedoeleinden, met name die gericht op de versterking van de
 nationale en regionale infrastructuur, worden ingebed in het topsectorenbeleid
 en de prestatieafspraken hoger onderwijs en wetenschap. Hiermee komt deze
 indicator te vervallen.
 
 
 
 
 
 
 Box 4 Emancipatie
 
 
 
 
 
 Aantal scholen met gay-straight alliantie verdubbeld; van 150 (2011) naar
 300 (2014)
 
 
 
 
 
 
 Doel is al
 bereikt en in de volgende fase gaat het niet meer om verdere groei van het
 aantal GSA’s op scholen, maar om meer evidence based maken van de aanpak (via
 RIVM), dat is niet in een streefdoel te vatten.
 
 
 
 
 Aantal gemeenten dat een actief homo-emancipatiebeleid voert
 
 
 
 
 
 
 De reden voor
 schrappen, is dat de indicatoren inmiddels zijn gehaald
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichtingen
 
 Realisatie beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Realisatie
 
 
 Toelichting
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Leren & Werken
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 012, nr. 36
 
 
 
 
 
 
 Voortijdig
 Schoolverlaten
 
 
 
 
 
 Deze
 doorlichting is komen te vervallen. Dit is in 2012 aan de Tweede Kamer
 gemeld.
 
 
 
 
 
 Artikel 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Actieplan LeerKracht
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Kamerstuk 27 923, nr. 45
 
 
 In de begroting 2013 was opgenomen dat
 beleidsdoorlichting van het Actieplan Leraren in 2012 zou worden afgerond. Dit
 is echter in 2013 afgerond om twee redenen. Ten eerste vond in november 2012
 een kabinetswisseling plaats. En ten tweede werd pas laat bekend dat de
 beleidsdoorlichting ook langs de ministerraad moest.
 
 
 
 
 
 Artikel 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen
 aanbod en participatie Cultuur
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 8
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voldoende
 toegerust onderzoekstelsel
 
 
 
 
 
 Deze
 doorlichting is komen te vervallen i.v.m. de IBO wetenschappelijk onderzoek
 welke in 2014 wordt afgerond.
 
 
 
 
 
 Informatie over de beleidsdoorlichtingen OCW in 2014 en
 2015:
 Tijdens het begrotingsonderzoek OCW 2014 op 29 oktober 2013 is
 toegezegd de Tweede Kamer nader te informeren over de op hand zijnde
 beleidsdoorlichtingen van OCW in 2014 en 2015. In het afgelopen jaar zijn de
 voorbereidingen getroffen voor deze beleidsdoorlichtingen. Hierbij gaat OCW uit
 van de criteria van de Regeling Periodiek evaluatieonderzoek(RPE):
 
 
 •
 Beleidsdoorlichtingen moeten worden
 uitgevoerd door een onafhankelijke derde of voorzien van een extern oordeel.
 OCW heeft er voor gekozen om de beleidsdoorlichtingen te laten uitvoeren door
 de Auditdienst Rijk.
 
 
 •
 Een beleidsdoorlichting richt zich op zowel
 de doeltreffendheid als de doelmatigheid van het beleid.
 
 
 
 OCW gaat uit van de speerpunten van de beleidsagenda
 in de begroting, namelijk:
 
 Onderwijs
 
 
 
 1.
 Prestaties van leerlingen en studenten
 omhoog.
 
 
 2.
 Scholen en instellingen met een ambitieus
 leerklimaat.
 
 
 3.
 Goed opgeleide en professionele leraren,
 docenten en schoolleiders.
 
 
 4.
 Scholen en instellingen maken resultaten
 inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties, waarvoor door de
 overheid heldere normen zijn geformuleerd.
 
 
 5.
 Doelmatigheid en focus op het
 onderwijs.
 
 
 
 
 
 Wetenschap
 
 
 
 6.
 Behoud van kwaliteit wetenschap en
 wetenschappelijk talent en versterken impact wetenschap. Deze komt te vervallen
 i.v.m. de IBO.1De beleidsdoorlichting Wetenschap is
 komen te
 vervallen. In 2013 is immers een IBO wetenschappelijk
 onderzoek
 gestart.
 
 
 
 Cultuur
 
 
 
 7.
 Een sterke cultuursector, die ondernemend
 en innovatief is en goed zorgt voor ons erfgoed.
 
 
 
 Media
 
 
 
 8.
 Een onafhankelijk, gevarieerd en
 kwalitatief hoogwaardig media-aanbod dat toegankelijk en betaalbaar is voor
 alle lagen van de bevolking.
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 
 9.
 Het bevorderen van emancipatie.
 
 
 
 De doelstellingen 2, 4, 8 en 9 zullen in 2014 worden
 doorgelicht. De doelstellingen 1,3, 5 en 7 zullen in 2015 worden doorgelicht.
 Deze laatste doorlichtingen worden in 2015 afgerond omdat de resultaten van
 effectstudies die in 2015 beschikbaar komen dan in de doorlichtingen meegenomen
 kunnen worden. De hoofddoelstelling (betere presterende leerlingen en studenten
 (doelstelling 1)) kan pas doorgelicht worden nadat ook inzicht in de vier
 andere onderwijsdoelstellingen is verkregen omdat die daarvoor belangrijke
 bouwstenen vormen.
 De doorlichtingen, die in 2014 en 2015 zullen
 plaatsvinden, worden nu voorbereid. De instrumenten zijn bij de doelstellingen
 in beeld gebracht. Er wordt nagegaan welke beleids- en effectinformatie
 beschikbaar is en waar mogelijk wordt aanvullend onderzoek gedaan.
 Overzicht garanties en
 achterborgstellingen
 
 Tabel: Overzicht verstrekte garanties (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Uitstaande
 garanties t-1
 
 
 Verleende
 garanties t
 
 
 Vervallen
 garanties t
 
 
 Uitstaande
 garanties t
 
 
 Garantie-plafond t
 
 
 Totaal
 plafond
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Indemniteitsregeling
 
 
 294.000
 
 
 600.458
 
 
 606.000
 
 
 288.458
 
 
 288.475
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Achterborgovereenkomst NRF
 
 
 199.489
 
 
 36.348
 
 
 15.029
 
 
 220.808
 
 
 680.000
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De
 Indemniteitsregeling heeft tot doel door het beperken van de verzekeringskosten
 van musea een bijdrage te leveren aan het realiseren van tentoonstellingen van
 bijzonder belang of het tentoonstellen van bijzondere bruiklenen in
 Nederland.
 
 Met de achterborgstelling trekt het Nationaal
 Restauratie Fonds (NRF) financiering aan bij banken waardoor het aan eigenaren
 van monumenten een lening tegen een lage rente kan verstrekken zodat zij
 gestimuleerd worden hun monument te restaureren.
 Met beide regelingen
 zijn geen uitgaven en ontvangsten gemoeid.
 
 
 Schatkistbankieren
 Het departement kent
 verder garantieverplichtingen in het kader van schatkistbankieren. Informatie
 over deze garanties is in dit jaarverslag opgenomen in de tabellen budgettaire
 gevolgen van beleid (nieuwe garantieverplichtingen) en in de saldibalans van de
 jaarrekening (openstaande verplichtingen).
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 1)
 
 
 Artikel
 
 
 1:
 PRIMAIR ONDERWIJS
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het primair onderwijs zorgt dat leerlingen in de
 eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien
 en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt
 bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze leerlingen
 aan de samenleving. De overheid houdt hiervoor een stelsel van (speciale)
 basisscholen en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs in stand en
 waarborgt de kwaliteit van het onderwijs.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van
 primair onderwijs dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
 talenten van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
 maatschappij.
 
 
 Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het
 onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt
 de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door het
 verstrekken van (aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere
 instrumenten zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en
 regelgeving.
 
 Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het
 onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
 vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
 toezicht op de naleving.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Indicatoren voor het stelsel van primair onderwijs
 worden beschreven in het Onderwijsverslag 2012–2013 en
 Trends in Beeld.
 
 
 Tabel 1.1 Leerlingen primair onderwijs (x 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 Raming
 2013
 
 
 Realisatie 2013
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen basisonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 geen gewicht
 
 
 1344,3
 
 
 1338,5
 
 
 1330,8
 
 
 1.323,9
 
 
 1316,3
 
 
 1.315,4
 
 
 
 
 –
 
 
 0,3
 
 
 117,2
 
 
 111,7
 
 
 104,2
 
 
 95,9
 
 
 92,5
 
 
 87,4
 
 
 
 
 –
 
 
 1,2
 
 
 86,3
 
 
 84,7
 
 
 82,3
 
 
 78,1
 
 
 75,8
 
 
 73,8
 
 
 
 
 Subtotaal1De (sub)totalen kunnen een kleine
 afwijking
 vertonen door het afronden van de aantallen.
 
 
 1547,8
 
 
 1534,9
 
 
 1517,4
 
 
 1497,8
 
 
 1484,6
 
 
 1.476,5
 
 
 
 
 Leerlingen trekkende bevolking
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1548,3
 
 
 1535,3
 
 
 1517,9
 
 
 1498,3
 
 
 1485,1
 
 
 1.477,0
 
 
 
 
 Leerlingen in het speciaal basisonderwijs
 
 
 43,3
 
 
 42,8
 
 
 41,8
 
 
 39,9
 
 
 39,2
 
 
 38,1
 
 
 
 
 Leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs
 
 
 67,6
 
 
 68,9
 
 
 70,2
 
 
 70,4
 
 
 71,9
 
 
 71,2
 
 
 
 
 Ambulant begeleide leerlingen (bao, sbao, vo en mbo)
 
 
 42,3
 
 
 38,9
 
 
 40,5
 
 
 39,6
 
 
 42,3
 
 
 38,4
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2013, raming op teldatum 1 oktober
 van de respectievelijke jaren. De realisatie 2013 is op basis van een
 voorlopige telling.
 
 
 
 
 Tabel 1.2 Uitgaven per leerling, excl. Uitvoeringskosten en
 apparaatskosten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 Raming
 2013
 
 
 Realisatie 2013
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs1In tegenstelling tot begroting
 2013 wordt
 geen uitsplitsing gemaakt in WPO en WEC. Deze uitsplitsing gold ter
 illustratie. Dit geldt ook voor tabel 1.4 ondersteuningsmiddelen.
 De uitgaven
 voor de reguliere bekostiging en de uitgaven als
 ondersteuningsmiddel zijn in
 de bekostigingssystematiek geïntegreerd tot één financiële stroom.
 Hierdoor
 kunnen de realisatiegegevens van deze twee uitgaven niet apart
 worden
 weergegeven.
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 5,8
 
 
 6,0
 
 
 6,1
 
 
 6,42De gerealiseerde uitgaven per
 leerling in het jaar 2013 zijn aanzienlijk hoger dan de raming voor het jaar
 2013. Dit wordt veroorzaakt door de eenmalige extra middelen in het kader van
 het Nationaal Onderwijsakkoord en de Begrotingsafspraken 2014.
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2013, op teldatum 1 oktober van de
 respectievelijke jaren. De realisatie 2013 is op basis van een voorlopige
 telling.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Beleidsevaluatie IBO Krimp
 
 Het aantal leerlingen in het primair onderwijs
 daalt en zal de komende jaren blijven dalen. In verschillende regio’s is de
 daling ook al begonnen in het voortgezet onderwijs. In februari 2013 heeft de
 Onderwijsraad een
 advies uitgebracht over de aanpak van de
 gevolgen van de leerlingendaling. In de eerste helft van 2013 is ook
 een rapport met het Interdepartementaal
 beleidsonderzoek naar de bekostiging van het funderend onderwijs bij dalende
 aantallen leerlingen gereed gekomen. Onder meer gebaseerd op deze rapporten
 heeft de Tweede Kamer
 de brief Beleidsvisie leerlingendaling in het primair
 en voortgezet onderwijs ontvangen. In deze brief staat een analyse van
 het beleidsprobleem en worden maatregelen voorgesteld om samenwerkende
 schoolbesturen in de gelegenheid te stellen voor goed en toegankelijk onderwijs
 te zorgen bij dalende aantallen leerlingen. De uitwerking van de maatregelen is
 in de tweede helft van 2013 gestart.
 Passend onderwijs en LGF
 
 De schoolbesturen en de samenwerkingsverbanden
 (swv-en) hebben een jaar langer de tijd gekregen om het stelsel van passend
 onderwijs in te voeren. De invoering van de zorgplicht zal nu per 1 augustus
 2014 plaatsvinden (EK, Kamerstuk 33 106).
 Betrokken partijen hebben deze
 periode gebruikt om de swv-en voor het primair en voor het voortgezet onderwijs
 op te richten; op 1 november 2013 waren conform planning alle
 samenwerkingsverbanden opgericht. Daarnaast is de Wet Kwaliteit (V)SO
 ingevoerd. Over de voortgang van de SWV-en zijn beide Kamers geïnformeerd met
 de voorgangsrapportages passend onderwijs op
 10 december
 2013 en op 27 maart 2014.
 De instellingen voor het
 middelbaar beroepsonderwijs worden vanaf 1 augustus 2014 ook verantwoordelijk
 voor het organiseren van het ondersteuningsaanbod. Er is sprake van goede
 voortgang op vele terreinen, maar er dienen ook hier nog enige stappen te
 worden gezet.
 Om de swv-en en de mbo-instellingen inzicht te geven
 waar zij staan met het invoeren van het passend onderwijs, komt constant de
 meest recente informatie beschikbaar op diverse sites van DUO en op de site
 Passendonderwijs, bezoeken de OCW-accountmanagers de swv-en, houden de
 sectororganisaties de vingers aan de pols en worden onderzoeken
 uitgevoerd.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 1.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9.620.115
 
 
 
 
 9.455.159
 
 
 
 
 9.909.093
 
 
 
 
 9.752.070
 
 
 
 
 10.254.006
 
 
 
 
 9.726.096
 
 
 
 
 527.910
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 48.850
 
 
 14.795
 
 
 10.705
 
 
 4.090
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 9.562.350
 
 
 
 
 9.466.210
 
 
 
 
 9.549.482
 
 
 
 
 9.746.672
 
 
 
 
 10.166.848
 
 
 
 
 9.727.312
 
 
 
 
 439.536
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 9.085.301
 
 
 
 
 9.101.267
 
 
 
 
 9.105.352
 
 
 
 
 9.234.708
 
 
 
 
 9.622.129
 
 
 
 
 9.179.182
 
 
 
 
 442.947
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 9.048.647
 
 
 8.995.555
 
 
 9.034.252
 
 
 9.013.388
 
 
 9.408.686
 
 
 8.985.514
 
 
 423.172
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Primair Onderwijs
 
 
 9.048.647
 
 
 8.995.555
 
 
 9.024.015
 
 
 9.001.439
 
 
 9.396.737
 
 
 8.972.783
 
 
 423.954
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.237
 
 
 11.949
 
 
 11.949
 
 
 12.731
 
 
 – 782
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 134.970
 
 
 156.673
 
 
 167.100
 
 
 – 10.427
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging 
 
 
 36.654
 
 
 105.712
 
 
 71.100
 
 
 86.349
 
 
 56.770
 
 
 26.568
 
 
 30.202
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Conciërgeregeling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 9.724
 
 
 21.830
 
 
 19.573
 
 
 19.515
 
 
 58
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Passend Onderwijs
 
 
 14.415
 
 
 20.954
 
 
 26.000
 
 
 37.913
 
 
 25.628
 
 
 0
 
 
 25.628
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijstijdverlenging
 
 
 
 20.710
 
 
 14.584
 
 
 14.106
 
 
 0
 
 
 7.053
 
 
 – 7.053
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 22.238
 
 
 64.048
 
 
 20.791
 
 
 12.500
 
 
 11.569
 
 
 0
 
 
 11.569
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 127.676
 
 
 
 
 129.469
 
 
 
 
 132.446
 
 
 
 
 121.511
 
 
 
 
 132.135
 
 
 
 
 113.894
 
 
 
 
 18.241
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Regeling Onderwijsvoorziening jonggehandicapten
 
 
 16.454
 
 
 19.000
 
 
 21.500
 
 
 22.500
 
 
 23.000
 
 
 23.862
 
 
 – 862
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nederlands onderwijs buitenland
 
 
 15.753
 
 
 17.619
 
 
 17.969
 
 
 17.507
 
 
 17.940
 
 
 17.449
 
 
 491
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Herstart en Op de Rails
 
 
 18.440
 
 
 18.614
 
 
 18.730
 
 
 18.747
 
 
 19.143
 
 
 19.162
 
 
 – 19
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Basis voor Presteren (School aan Zet en Bèta Techniek)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 18.569
 
 
 18.575
 
 
 10.000
 
 
 8.575
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
 
 
 5.529
 
 
 7.440
 
 
 8.196
 
 
 9.996
 
 
 10.700
 
 
 10.000
 
 
 700
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 71.500
 
 
 66.796
 
 
 66.051
 
 
 34.192
 
 
 42.777
 
 
 33.421
 
 
 9.356
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 10.002
 
 
 
 
 15.006
 
 
 
 
 14.972
 
 
 
 
 16.697
 
 
 
 
 9.189
 
 
 
 
 21.761
 
 
 
 
 – 12.572
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 36.341
 
 
 
 
 31.907
 
 
 
 
 26.700
 
 
 
 
 33.654
 
 
 
 
 33.453
 
 
 
 
 31.550
 
 
 
 
 1.903
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 36.341
 
 
 31.907
 
 
 26.700
 
 
 33.654
 
 
 33.453
 
 
 31.550
 
 
 1.903
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 8.721
 
 
 
 
 9.175
 
 
 
 
 9.025
 
 
 
 
 9.116
 
 
 
 
 8.700
 
 
 
 
 8.616
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Vervangingsfonds en Participatiefonds
 
 
 6.775
 
 
 6.775
 
 
 6.775
 
 
 6.674
 
 
 6.416
 
 
 6.416
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 UWV
 
 
 1.946
 
 
 2.400
 
 
 2.250
 
 
 2.442
 
 
 2.284
 
 
 2.200
 
 
 84
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 294.309
 
 
 
 
 179.387
 
 
 
 
 260.987
 
 
 
 
 330.987
 
 
 
 
 361.242
 
 
 
 
 360.987
 
 
 
 
 255
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid
 
 
 266.260
 
 
 75.831
 
 
 260.987
 
 
 260.987
 
 
 261.542
 
 
 260.987
 
 
 555
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Convenant G37
 
 
 
 
 
 70.000
 
 
 95.000
 
 
 95.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Ondersteuning niet G37
 
 
 
 
 
 
 4.700
 
 
 5.000
 
 
 – 300
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 28.049
 
 
 103.556
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan begrotingsfondsen/sociale fondsen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11.321
 
 
 
 
 – 11.321
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Brede Scholen
 
 
 
 
 
 
 
 11.321
 
 
 – 11.321
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 61.435
 
 
 
 
 45.002
 
 
 
 
 20.668
 
 
 
 
 52.385
 
 
 
 
 39.877
 
 
 
 
 1.661
 
 
 
 
 38.216
 
 
 
 
 
 
 Door de andere wijze van presentatie binnen «verantwoord
 begroten», zijn de uitgaven voor de jaren 2009, 2010 en 2011 niet volledig te
 reconstrueren.
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie
 van de uitgaven in het primair onderwijs ligt € 439,5 miljoen hoger dan
 oorspronkelijk begroot. De realisatie van de ontvangsten is € 38,2 miljoen
 hoger dan oorspronkelijk begroot. Hieronder worden, naast de toelichting op de
 financiële instrumenten, de grootste verschillen toegelicht.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Hoofdbekostiging
 
 Bekostiging Primair Onderwijs
 
 Het Rijk verstrekt schoolbesturen lumpsumbekostiging
 voor de personele en materiële kosten die scholen maken. De lumpsumbekostiging
 is voornamelijk gebaseerd op het aantal leerlingen, de gemiddelde leeftijd van
 leraren en het aantal groepen. Daarnaast wordt in de bekostiging rekening
 gehouden met groei en grootte van de school (groeibekostiging, kleine
 scholentoeslag en directietoeslag). Tot slot wordt in de bekostiging rekening
 gehouden met een beperkt aantal specifieke kenmerken van leerlingen. Het gaat
 hier onder meer om leerlingen met risico op onderwijsachterstand en om
 leerlingen waarvoor overwegend een orthopedagogische en orthodidactische
 benadering aangewezen is.
 Het budget voor de bekostiging van primair
 onderwijs is per saldo met € 423,2 miljoen verhoogd. Belangrijkste oorzaak is
 dat in het kader van het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA) éénmalig € 85 miljoen
 aan het primair onderwijs beschikbaar is gesteld ten behoeve van het behoud van
 jonge leraren, en dat daarnaast in het kader van de Begrotingsafspraken 2014
 € 295 miljoen aan het primair onderwijs beschikbaar is gesteld. Daarnaast zijn
 middelen toegevoegd voor gestegen werkgeverslasten (€ 14,2 miljoen), voor de
 prijsbijstelling (€ 20,6 miljoen) en voor de uitvoering van het Actieplan
 Leerkracht (€ 6,7 miljoen). Tevens is aan het Participatiefonds € 14,5 miljoen
 teruggestort. Dit vanwege meer correcties dan verwacht bij scholen voor ten
 onrechte door hen bij het fonds gedeclareerde wachtgeldkosten (zie ook de
 toelichting onder ontvangsten). Daarnaast is het budget met € 20,5 miljoen
 verlaagd als gevolg van een lager aantal leerlingen dan geraamd.
 
 Bekostiging Caribisch
 Nederland
 Het Rijk verstrekt bekostiging aan scholen in
 Caribisch Nederland.
 Prestatiebox
 Voor het
 realiseren van de bestuurlijke afspraken met de PO-Raad en de ambities uit de
 actieplannen «Basis voor Presteren» en «Leraar 2020, een krachtig beroep!»,
 hebben schoolbesturen extra middelen ontvangen via de prestatiebox. Deze
 middelen zijn bedoeld voor het realiseren van de doelstellingen op het gebied
 van opbrengstgericht werken, professionalisering van leraren en schoolleiders
 en cultuureducatie. De
 regeling
 is gepubliceerd in de Staatscourant. De uitgaven voor de prestatiebox zijn
 € 10,4 miljoen lager uitgevallen dan begroot. De oorzaak is dat het deel
 bestemd voor cultuureducatie in het schooljaar 2012–2013, al volledig is
 betaald in 2012.
 Aanvullende bekostiging
 Naast de reguliere bekostiging hebben schoolbesturen middelen voor
 specifieke doeleinden ontvangen. De belangrijkste aanvullende bekostiging is
 verstrekt voor conciërges en de invoering van passend onderwijs. Het budget is
 vanuit het instrument hoofdbekostiging primair onderwijs verhoogd ten gevolge
 van interne herschikkingen (per saldo € 30,5 miljoen), en ten gevolge van de
 kosten van de regeling stimulering passend onderwijs en van de
 compensatieregeling maatregelen AWBZ (samen € 37,5 miljoen). Daartegenover
 staat dat de regeling onderwijstijdverlenging van € 7 miljoen voor het
 schooljaar 2012–2013 al volledig in 2012 is betaald.
 Subsidies
 
 Voor het stimuleren en realiseren van verscheidene
 beleidsdoelstellingen zijn subsidies verstrekt. De belangrijkste zijn de
 regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten, de regeling Nederlands
 onderwijs in het buitenland en de subsidies voor «Herstart», «Op de rails»,
 »Basis voor presteren» («School aan Zet» en «Bèta en Techniek») en humanistisch
 vormend en godsdienstonderwijs. «Herstart» helpt thuiszittende kinderen bij een
 nieuwe start op school. «Op de Rails» helpt leerlingen die dreigen te ontsporen
 om op de rails te blijven. «School aan Zet» biedt in de periode 2012–2016 een
 programma aan dat is gericht op de ondersteuning van schoolbesturen en scholen
 bij de implementatie van de beleidsprioriteiten uit de actieplannen «Basis voor
 Presteren» en «Leraar 2020, een krachtig beroep!». De middelen zijn daarnaast
 bestemd voor het project «Meer Betere Bèta’s». De subsidie voor humanistisch
 vormend en godsdienstonderwijs wordt toegekend aan de samenwerkende landelijke
 organisaties op dit gebied.
 Het verschil in de realisatie van € 18,2
 miljoen wordt als volgt verklaard. Een bedrag van € 5,0 miljoen aan juridische
 verplichtingen, waar onder projecten passend onderwijs, is niet in 2012 maar
 pas in 2013 tot betaling gekomen. Van de artikelen 3 en 9 is in totaal € 7,8
 miljoen overgeboekt voor de uitvoering van onder andere de programma’s «School
 aan Zet» en «Bèta en Techniek». Ten slotte is voor circa € 7 miljoen aan
 activiteiten een subsidie verstrekt, waarvan de verwachting was dat de
 financiering de vorm van een opdracht zou krijgen. Daartegenover is de betaling
 van € 3 miljoen aan juridische verplichtingen doorgeschoven naar 2014 voor
 projecten die in 2013 vertraging hebben opgelopen.
 
 Opdrachten
 Dit betreft
 middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken, zoals op het
 terrein van passend onderwijs en VVE. Het verschil van € 12,6 miljoen wordt
 verklaard door een interne herschikking van opdrachten naar bekostiging van
 € 1,5 miljoen, een bijdrage aan DUO van € 1,9 miljoen voor BRON PO en
 experimenten passend onderwijs en een bijdrage aan de beleidsartikelen 3 en 16
 van € 1,5 miljoen voor onder andere examenkosten VSO. Tot slot is € 7 miljoen,
 waarvan begroot was deze in de vorm van een opdracht te verstrekken, in
 subsidievorm uitgegeven.
 Bijdrage aan agentschappen
 Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van de Dienst Uitvoering
 Onderwijs (DUO) voor dit begrotingsartikel. DUO is de uitvoeringsorganisatie
 van het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
 de bekostiging van instellingen, studiefinanciering en
 informatievoorziening.
 Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
 De stichtingen Vervangingsfonds en Participatiefonds ontvangen middelen
 voor het beheren van de vervangings- en werkloosheidsuitgaven in het primair
 onderwijs. De vervangingskosten die het Vervangingsfonds en het
 Participatiefonds vergoeden, worden gedekt uit de premieopbrengsten van
 schoolbesturen.
 Het UWV ontvangt middelen voor de uitvoering van de
 Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Gemeenten ontvangen middelen voor onderwijsachterstandenbeleid.
 Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid kent meerdere instrumenten, onder
 andere voor- en vroegschoolse educatie, schakelklassen en zomerscholen. Voor
 gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid binnen de G37 zijn vanaf 2012 extra
 middelen beschikbaar gekomen. Met de G37 zijn
 afspraken
 gemaakt om de kwaliteit van met name de voorschoolse educatie te verbeteren en
 daarnaast het aantal kinderen dat deelneemt aan voor- en vroegschoolse
 educatie, schakelklassen, kopklassen en zomerscholen van goede kwaliteit,
 aanzienlijk uit te breiden. Voorts ontvangen de 86 gemeenten die volgen op de
 G37 vanaf 2013 € 4,7 miljoen extra.
 Bijdrage aan begrotingsfondsen/sociale
 fondsen
 Aan het gemeentefonds worden jaarlijks middelen ter
 beschikking gesteld ten behoeve van de Impuls brede scholen, sport en cultuur
 (combinatiefuncties). Het verschil van € 11,3 miljoen is grotendeels verklaard
 door de overboeking naar VWS van € 10,9 miljoen bij de Voorjaarsnota. VWS maakt
 dit bedrag over aan het gemeentefonds voor combinatiefunctionarissen op brede
 scholen.
 Ontvangsten
 De ontvangsten
 zijn € 38,2 miljoen hoger dan geraamd. Deels is dit het gevolg van meer
 ontvangsten bij de afhandeling van jaarrekeningen en de afrekening van diverse
 subsidies (€ 6,5 miljoen). Verder heeft een terugvordering bij gemeenten
 plaatsgevonden van niet ingezette middelen voor de Regeling voor het stimuleren
 en aanpassen van huisvesting tot brede scholen (€ 5 miljoen), en de Regeling
 verbetering binnenklimaat huisvesting primair onderwijs 2009 (€ 12 miljoen).
 Ten slotte bleken er meer terugvorderingen dan verwacht bij scholen te zijn,
 ten gevolge van onterechte declaraties van wachtgeldkosten bij het
 Participatiefonds (€ 14,5 miljoen). Dit bedrag is na desaldering aan het fonds
 teruggestort.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 3)
 
 
 Artikel
 
 
 3:
 VOORTGEZET ONDERWIJS
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het voortgezet onderwijs heeft de taak om voor
 kwalitatief goed onderwijs te zorgen. Het voortgezet onderwijs zorgt dat
 leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal
 kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun
 talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en
 een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een voortgezet
 onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
 talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
 maatschappij.
 
 
 Financieren: De Minister draagt verantwoordelijkheid voor de toegankelijkheid van
 het onderwijs. Dit borgt zij door aan de onderwijsinstellingen voor voortgezet
 onderwijs bekostiging te verstrekken en door middel van wet- en
 regelgeving.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door middel van
 het Bestuursakkoord
 VO-raad – OCW 2012–2015, door het beschikbaar stellen van aanvullende
 bekostiging en via wet- en regelgeving. Tevens maakt de Minister gebruik van de
 dialoog met scholen, ouders, leerlingen en belangenorganisaties. Namens de
 Minister ondersteunt het programma School aan Zet de scholen bij de realisatie
 van de met de sector overeengekomen (kwantitatieve en kwalitatieve)
 ambities.
 
 Regisseren: De Minister is eveneens verantwoordelijk voor (het borgen van) de
 onderwijskwaliteit van scholen. Borging van de kwaliteit verloopt (primair) via
 het toezicht door de Inspectie van het Onderwijs. De normeisen van kwaliteit
 zijn vastgelegd in wet- en regelgeving.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Indicatoren voor het stelsel voortgezet onderwijs
 worden beschreven in
 Kerncijfers 2013.
 
 
 Tabel 3.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Totaal aantal ingeschreven leerlingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nader te verdelen in:
 
 
 910.000
 
 
 915.900
 
 
 925.500
 
 
 937.200
 
 
 946.500
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Vmbo, incl. lwoo (excl. «groen onderwijs»)
 
 
 389.200
 
 
 388.600
 
 
 395.000
 
 
 404.300
 
 
 410.500
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Havo
 
 
 233.800
 
 
 237.700
 
 
 241.800
 
 
 244.600
 
 
 249.900
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Vwo
 
 
 252.400
 
 
 255.200
 
 
 254.300
 
 
 253.000
 
 
 251.700
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Pro
 
 
 26.900
 
 
 26.400
 
 
 26.500
 
 
 27.300
 
 
 28.300
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Vavo
 
 
 7.700
 
 
 8.000
 
 
 7.900
 
 
 8.000
 
 
 6.100
 
 
 
 
 2.
 
 
 Uitgaven per
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 leerling (x €)
 
 
 7.405
 
 
 7.519
 
 
 7.539
 
 
 7.669
 
 
 7.880
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal aantal scholen
 
 
 645
 
 
 645
 
 
 647
 
 
 646
 
 
 646
 
 
 
 
 4.
 
 
 Gemiddeld aantal leerlingen per school
 
 
 1.411
 
 
 1.434
 
 
 1.430
 
 
 1.451
 
 
 1.465
 
 
 
 
 
 Bron: DUO
 
 
 In de
 memorie van
 toelichting bij de wetswijziging van de Wet op het Voortgezet
 Onderwijs is toegezegd dat OCW in het jaarverslag aandacht zou besteden aan het
 aantal stichtingen van scholen. Dit vooruitlopend op de evaluatie van de
 wetswijzigingen.
 In 2013 is goedkeuring verleend aan de stichting van
 de volgende nieuwe scholen:
 
 
 1.
 Een scholengemeenschap voor mavo, havo en
 vwo met als grondslag protestants-christelijk/rooms-katholiek/algemeen
 bijzonder in Deventer.
 
 
 2.
 Een scholengemeenschap voor havo en vwo met
 als grondslag gereformeerd/algemeen bijzonder/vrije school in Hengelo
 (Ov.).
 
 
 3.
 Een scholengemeenschap voor mavo, havo en
 vwo met als grondslag protestants-christelijk/rooms-katholiek/algemeen
 bijzonder in Hoorn.
 
 
 4.
 Een school voor vwo met als grondslag
 protestants-christelijk/rooms-katholiek/algemeen bijzonder, toe te voegen aan
 de Pierre Bayle Academie voor mavo en havo in Geldermalsen.
 
 
 5.
 Een school voor havo met als grondslag
 rooms-katholiek/algemeen bijzonder, toe te voegen aan het Tjalling Koopmans
 College voor mavo en vwo in Hardegarijp.
 
 
 6.
 Een school voor vwo met als grondslag
 rooms-katholiek/algemeen bijzonder, toe te voegen aan het Tjalling Koopmans
 College voor mavo en havo in Harderwijk.
 
 
 Met ingang van 1 augustus 2013 is de bekostiging gestart
 van een nieuwe school voor mavo en vwo «Tjalling Koopmans College» in
 Hardegarijp en een nieuwe school voor praktijkonderwijs met als grondslag
 openbaar in Almere. Het Tjalling Koopmans College is op basis van stichting
 goedgekeurd, de school in Almere is op basis van splitsing (van een bestaande
 school) goedgekeurd.
 De evaluatie van de per 1 augustus 2008
 gewijzigde wetgeving met betrekking tot de voorzieningenplanning voortgezet
 onderwijs heeft inmiddels plaatsgevonden. Het
 evaluatierapport en de
 beleidsreactie daarop zijn naar de Eerste en Tweede
 Kamer op 12 juli 2013 toegezonden.
 
 
 Beleidsconclusies
 
 In het beleidsverslag is de stand van zaken beschreven
 van een aantal belangrijke ontwikkelingen zoals het Nationaal Onderwijsakkoord
 (NOA) en de Begrotingsafspraken 2014. Daarnaast is in dat verslag al ingegaan
 op meerdere beleidsonderwerpen, zoals excellente scholen en -leerlingen, het
 bestuursakkoord VO inclusief de «prestatiebox», eindtoetsen en aangescherpte
 examens. Hierna wordt extra stilgestaan bij de ontwikkelingen rondom het
 vmbo.
 
 Vmbo
 In mei 2013 zijn in
 concept zes beroepsgerichte examenprogramma's voor vmbo basis, kader en de
 gemengde leerweg vastgesteld. Tegelijkertijd is gewerkt aan een aanvullend
 zevende profiel. Deze profielen zullen op termijn de huidige beroepsgerichte
 afdelingsvakken vervangen. Vmbo-scholen en roc’s hebben de mogelijkheid
 gekregen om samen aanvragen in te dienen voor vakmanschap- en technologieroutes
 per schooljaar 2014–2015. De vernieuwing van de beroepsgerichte
 examenprogramma’s wordt voortvarend opgepakt door scholen en docenten.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 3.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3
 (bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 7.183.021
 
 
 
 
 6.964.926
 
 
 
 
 7.057.626
 
 
 
 
 7.296.426
 
 
 
 
 7.829.613
 
 
 
 
 7.043.703
 
 
 
 
 785.910
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 
 
 9.000
 
 
 122.352
 
 
 137.811
 
 
 0
 
 
 137.811
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6.782.445
 
 
 
 
 6.950.011
 
 
 
 
 6.942.483
 
 
 
 
 7.131.701
 
 
 
 
 7.436.116
 
 
 
 
 7.074.820
 
 
 
 
 361.296
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 6.621.063
 
 
 
 
 6.780.772
 
 
 
 
 6.767.662
 
 
 
 
 6.977.217
 
 
 
 
 7.285.370
 
 
 
 
 6.924.719
 
 
 
 
 360.651
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 6.355.195
 
 
 6.458.223
 
 
 6.460.962
 
 
 6.636.983
 
 
 6.912.985
 
 
 6.563.846
 
 
 349.139
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging
 Voortgezet Onderwijs
 
 
 6.355.195
 
 
 6.458.223
 
 
 6.448.959
 
 
 6.624.016
 
 
 6.899.921
 
 
 6.551.413
 
 
 348.508
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging
 Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.003
 
 
 12.967
 
 
 13.064
 
 
 12.433
 
 
 631
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 110.049
 
 
 148.770
 
 
 130.000
 
 
 18.770
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 prestatiebox Voortgezet Onderwijs
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 110.049
 
 
 148.770
 
 
 130.000
 
 
 18.770
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging 
 
 
 265.868
 
 
 322.549
 
 
 306.700
 
 
 230.185
 
 
 223.615
 
 
 230.873
 
 
 – 7.258
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 kwaliteitsagenda VO
 
 
 55.646
 
 
 59.673
 
 
 55.703
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 aanvullende bekostiging maatschappelijke stage in het VO
 
 
 38.325
 
 
 69.478
 
 
 55.233
 
 
 47.043
 
 
 47.924
 
 
 47.893
 
 
 31
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Tijdelijke
 regeling subsidiëring experimenten leergang vmbo-mbo2 2008–2013 incl.
 borgingscohort vmbo-mbo2
 
 
 7.199
 
 
 18.698
 
 
 27.423
 
 
 27.181
 
 
 27.366
 
 
 24.113
 
 
 3.253
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling IGVO
 (Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs) 
 
 
 2.930
 
 
 3.070
 
 
 3.327
 
 
 3.760
 
 
 3.746
 
 
 3.741
 
 
 5
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 leerplusarrangement, nieuwkomers en eerste opvang vreemdelingen
 
 
 88.208
 
 
 92.341
 
 
 93.970
 
 
 82.962
 
 
 76.085
 
 
 86.205
 
 
 – 10.120
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 regionaal zorgbudget en reboundvoorzieningen
 
 
 62.523
 
 
 67.536
 
 
 65.123
 
 
 65.542
 
 
 66.972
 
 
 66.885
 
 
 87
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 visueel gehandicapten
 
 
 1.076
 
 
 1.254
 
 
 1.071
 
 
 1.292
 
 
 1.317
 
 
 1.206
 
 
 111
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 doorontwikkeling vmbo/pro
 
 
 9.711
 
 
 10.249
 
 
 4.600
 
 
 2.159
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 bekostiging kenniscentra voor leerwerktrajecten vmbo
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 246
 
 
 205
 
 
 830
 
 
 – 625
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 72.016
 
 
 
 
 78.000
 
 
 
 
 80.662
 
 
 
 
 52.299
 
 
 
 
 52.725
 
 
 
 
 53.810
 
 
 
 
 – 1.085
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Stichting
 Kennisnet (basissubsidie) PO, VO, BVE
 
 
 24.377
 
 
 21.847
 
 
 20.874
 
 
 20.500
 
 
 19.500
 
 
 19.229
 
 
 271
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ICT-projecten
 
 
 10.777
 
 
 11.781
 
 
 10.999
 
 
 1.530
 
 
 570
 
 
 1.090
 
 
 – 520
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beter presteren
 (Scholen aan Zet en Platform Beta en Techniek)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 9.800
 
 
 0
 
 
 57
 
 
 5.700
 
 
 – 5.643
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijs
 Bewijs
 
 
 3.243
 
 
 3.521
 
 
 5.342
 
 
 4.641
 
 
 2.910
 
 
 3.092
 
 
 – 182
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regionale
 verwijzingscommissies VO 
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 6.985
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige
 projecten 
 
 
 26.634
 
 
 33.866
 
 
 26.662
 
 
 18.643
 
 
 22.703
 
 
 17.714
 
 
 4.989
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 374
 
 
 
 
 374
 
 
 
 
 374
 
 
 
 
 602
 
 
 
 
 1.393
 
 
 
 
 374
 
 
 
 
 1.019
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 In- en
 uitbesteding
 
 
 374
 
 
 374
 
 
 374
 
 
 602
 
 
 1.393
 
 
 374
 
 
 1.019
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 26.781
 
 
 
 
 25.394
 
 
 
 
 27.531
 
 
 
 
 31.428
 
 
 
 
 31.195
 
 
 
 
 27.284
 
 
 
 
 3.911
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst
 Uitvoering Onderwijs
 
 
 26.781
 
 
 25.394
 
 
 27.531
 
 
 31.428
 
 
 31.195
 
 
 27.284
 
 
 3.911
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 61.533
 
 
 
 
 65.154
 
 
 
 
 65.740
 
 
 
 
 69.299
 
 
 
 
 65.000
 
 
 
 
 68.339
 
 
 
 
 – 3.339
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ZBO: College
 voor Examens
 
 
 3.849
 
 
 3.762
 
 
 3.604
 
 
 4.289
 
 
 11.153
 
 
 3.321
 
 
 7.832
 
 
 
 
 
 –
 
 
 SLOA: onderwijs
 ondersteunende instellingen PO/VO/BVE (incl. examens)
 
 
 57.684
 
 
 61.392
 
 
 62.136
 
 
 65.010
 
 
 53.847
 
 
 65.018
 
 
 – 11.171
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 678
 
 
 
 
 317
 
 
 
 
 514
 
 
 
 
 856
 
 
 
 
 433
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 139
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 GRAZ (ECML) en
 PISA
 
 
 678
 
 
 317
 
 
 514
 
 
 856
 
 
 433
 
 
 294
 
 
 139
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 63.729
 
 
 
 
 62.450
 
 
 
 
 9.450
 
 
 
 
 4.322
 
 
 
 
 20.143
 
 
 
 
 1.361
 
 
 
 
 18.782
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie
 van de uitgaven van het voortgezet onderwijs is circa € 361,3 miljoen hoger dan
 oorspronkelijk geraamd. Dit is met name veroorzaakt door de intensiveringen die
 zijn voortgevloeid uit het NOA en de Begrotingsafspraken. De realisatie van de
 ontvangsten is € 18,8 miljoen. hoger dan geraamd. De verschillen worden bij de
 toelichting op de instrumenten verduidelijkt.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Hoofdbekostiging
 
 Bekostiging Voortgezet
 Onderwijs
 Het voortgezet onderwijs kent een lumpsumbekostiging
 voor de reguliere uitgaven. De schoolbesturen ontvangen van de rijksoverheid
 een bedrag voor de personele en materiële kosten. Hiermee worden de
 schoolbesturen in staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en
 overige arbeidsvoorwaarden te vervullen en te voorzien in de kosten van de
 materiële instandhouding van scholen. De lumpsumbekostiging is voornamelijk
 gebaseerd op het aantal leerlingen en de schoolsoort.
 Voor leerlingen
 met een indicatie voor het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) of
 praktijkonderwijs (pro) ontvangen scholen extra bekostiging bovenop de
 reguliere bekostiging. Het pro is een vorm van voortgezet onderwijs die
 leerlingen voorbereidt op de arbeidsmarkt en is bedoeld voor leerlingen die
 naar verwachting géén vmbo-diploma kunnen halen. In 2013 waren voor de
 leerlingen pro de volgende ondersteunings-middelen beschikbaar.
 
 Tabel 3.4 Zorgmiddelen pro (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Praktijkonderwijs
 
 
 119
 
 
 118
 
 
 
 
 
 Lwoo is bedoeld voor leerlingen die extra begeleiding
 behoeven in één van de leerwegen van het vmbo, opdat ze wel hun vmbo-diploma
 halen. Voor de extra begeleiding waren in de 2013 de volgende
 ondersteuningsmiddelen beschikbaar:
 
 Tabel 3.5 Begeleidingsmiddelen lwoo (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Lwoo
 
 
 399
 
 
 412
 
 
 
 
 
 In april 2013 is
 de hoofdlijnenbrief
 lwoo en pro naar de Tweede Kamer gestuurd. Met deze brief is de Tweede
 Kamer geïnformeerd over de toekomstige bekostiging van het lwoo en pro en de
 integratie in het passend onderwijs.
 De verschillen in de realisatie
 van de uitgaven bekostiging voortgezet onderwijs ten opzichte van de raming
 zijn:
 
 
 •
 Een verhoging van de lumpsumvergoeding van
 de scholen met € 216,8 miljoen conform de Begrotingsafspraken (verbetering van
 de onderwijskwaliteit op korte termijn). Hiervan is € 7,2 miljoen overgeboekt
 naar Economische Zaken voor het aandeel groen onderwijs.
 
 
 •
 Een verhoging met € 65 miljoen in het kader
 van het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA) voor behoud van de werkgelegenheid.
 Hiervan is € 2,2 miljoen overgeboekt naar Economische Zaken voor het aandeel
 groen onderwijs.
 
 
 •
 Een verhoging met € 48,5 miljoen, omdat er
 in dit jaar meer leerlingen in het voortgezet onderwijs waren dan in de
 oorspronkelijke raming.
 
 
 •
 Een verhoging met € 34,1 miljoen in verband
 met de uitdeling van de middelen voor de verbetering van het onderwijspersoneel
 convenant leerkracht (tranche 2013).
 
 
 •
 Een verhoging met € 11 miljoen in verband
 met de doorschuif vanuit 2012 van een deel van het gereserveerde bedrag in
 verband met de continuïteitsgarantie aan Amarantis. Vervolgens is hiervan € 2,7
 miljoen naar 2014 doorgeschoven.
 
 
 •
 Een verhoging met € 9,8 miljoen in verband
 met de uitdeling van de loonbijstelling (werkgeverslasten tranche 2013).
 
 
 •
 Overige diverse mutaties (- € 2,3
 miljoen).
 
 
 Bekostiging Caribisch
 Nederland
 Voor de komende periode is voor het onderwijs in
 Caribisch Nederland een eigen onderwijsagenda opgesteld. Jaarlijks wordt de
 voortgang van de acties uit de onderwijsagenda geëvalueerd en zo nodig
 bijgesteld. Daarnaast houdt de Inspectie van het Onderwijs toezicht op de
 kwaliteit van het onderwijs in Caribisch Nederland. De rapportages van haar
 bevindingen worden betrokken bij de evaluatie van de voortgang.
 De evaluatie
 onderwijsagenda 2012/2013 Caribisch Nederland is 29 november 2013 naar
 de Tweede Kamer gestuurd. De evaluatie richt zich vooral op het informeren over
 de voortgang van de onderwijsagenda. De stand van zaken is opgenomen en wat er
 nog moet gebeuren om de ambities te realiseren. Er wordt vastgehouden aan de
 ambitie om in 2016 de basiskwaliteit van het onderwijs op orde te hebben. Dit
 betekent dat er de komende jaren veel wordt gevraagd van schoolbestuurders,
 schoolleiders en leraren, alsmede een grote betrokkenheid van ouders en
 leerlingen.
 Prestatiebox
 Regeling Prestatiebox Voortgezet
 Onderwijs
 Via de prestatiebox ontvangen scholen aanvullende
 middelen om de doelen uit het Bestuursakkoord VO-raad – OCW 2012–2015 te
 realiseren. Het verschil in realisatie ten opzichte van de raming bij de
 Regeling Prestatiebox Voortgezet Onderwijs heeft te maken met de overheveling
 van € 18 miljoen van de post «hoofdbekostiging» naar de post «prestatiebox».
 Dit in verband met het opnemen van de extra middelen voor professionalisering
 van schoolleiders in de Regeling Prestatiebox Voortgezet Onderwijs. Deze
 middelen stonden nog op de post «hoofdbekostiging».
 Aanvullende bekostiging
 Regeling aanvullende bekostiging
 maatschappelijke stage in het voortgezet onderwijs
 De
 maatschappelijke stage is vanaf het schooljaar 2011–2012
 onderdeel van de
 lumpsumbekostiging.
 Tijdelijke regeling subsidiering
 experimenten leergang vmbo-mbo2 2008–2013, inclusief borgingscohort
 vmbo-mbo2
 In het schooljaar 2008–2009 is het experiment
 vmbo-mbo2 (VM2) gestart. Het doel van dit experiment is om de overstap te
 vergemakkelijken van vmbo naar mbo voor een kwetsbare groep leerlingen uit de
 basisberoepsgerichte leerweg en daarmee voortijdig schoolverlaten te voorkomen.
 Vanaf schooljaar 2010–2011 is het mogelijk om een borgingscohort te starten
 voor de reeds deelnemende VM2 scholen van het eerste en/of tweede cohort, die
 daadwerkelijk onderwijs voor de leergang VM2 verzorgen. In oktober 2013 is VM2
 op basis van de jaarlijkse monitorrapportages geëvalueerd. De
 beleidsreactie en
 evaluatie zijn, voorzien van aanvullende omschrijvingen van
 verschillende VM2-trajecten, in oktober 2013 aan de Tweede Kamer gestuurd.
 Aandachtspunten uit VM2-trajecten zijn meegenomen in de vormgeving van de
 vakmanschapsroute en de technologieroute die per schooljaar 2014–2015 door
 samenwerkende vmbo-scholen en roc-instellingen op aanvraag gestart kan
 worden.
 Regeling IGVO (Internationaal Georiënteerd
 Voortgezet Onderwijs)
 De beleidsregel IGVO geeft aan op welke
 wijze scholen een aanvraag kunnen doen voor erkenning en bekostiging van een
 opleiding voor internationaal georiënteerd voortgezet onderwijs, hoe dat
 onderwijs moet worden ingericht en op welke wijze de Minister dit onderwijs
 bekostigt. De financiële middelen bij deze regeling betreffen de toeslag die
 scholen per leerling per jaar ontvangen. Daarnaast worden leerlingen IGVO
 bekostigd als havo- en vwo leerlingen conform het bekostigingsbesluit Wet
 Voortgezet Onderwijs.
 Regeling leerplusarrangement VO,
 nieuwkomers VO en eerste opvang vreemdelingen
 
 Deze regeling bestaat uit 3 onderdelen:
 
 
 •
 Leerplusarrangement: scholen komen bij een
 bepaald percentage leerlingen uit achterstandswijken in aanmerking voor
 aanvullende bekostiging van het leerplusarrangement. Scholen die te maken
 hebben met opeenstapeling van problemen (zoals veel leerlingen met een verhoogd
 risico van spijbelen, vertraging in de schoolloopbanen, voortijdig
 schoolverlaten, criminaliteit en/of jeugdzorgproblematiek), worden in staat
 gesteld om maatwerk te leveren om uiteindelijk even goed te presteren als de
 overige scholen.
 
 
 •
 Nieuwkomers: de aanvullende bekostiging is
 bestemd voor leerlingen die op enige teldatum korter dan een jaar, dan wel één
 tot twee jaar in Nederland zijn en die vreemdeling zijn volgens de
 Vreemdelingenwet 2000.
 
 
 •
 Eerste opvang vreemdelingen: de
 aanvullende bekostiging is bestemd voor vreemdelingen die op twee peildata als
 daadwerkelijk schoolgaand staan ingeschreven en die op beide peildata korter
 dan één jaar in Nederland verblijven.
 
 
 In 2013 is minder gebruik gemaakt van de regeling
 leerplusarrangement VO, nieuwkomers VO en eerste opvang vreemdelingen. Hierdoor
 is € 10,1 miljoen minder uitgegeven.
 
 Regeling regionaal zorgbudget, subsidie
 regionale verwijzingscommissies voortgezet onderwijs 2006 en
 reboundvoorzieningen
 Samenwerkingsverbanden VO (swv’s)
 ontvangen een regionaal zorgbudget voor niet-geïndiceerde leerlingen die toch
 extra ondersteuning nodig hebben. Daarnaast ontvangen de swv’s reboundmiddelen
 bestemd voor de tijdelijke herplaatsing van leerlingen. Zoals eerder aangegeven
 is in april 2013 de hoofdlijnenbrief lwoo en pro naar de Tweede Kamer gestuurd.
 Hierin zijn ook de regionale verwijzingscommissies opgenomen.
 Regeling visueel gehandicapten
 Scholen krijgen op aanvraag aanvullende bekostiging voor leerlingen die als
 direct gevolg van een visuele handicap aanvullende begeleiding nodig hebben om
 het onderwijs aan de school te volgen.
 Regeling bekostiging kenniscentra voor
 leerwerktrajecten vmbo
 
 Vmbo-scholen kunnen leerwerktrajecten aanbieden in de
 basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo. Het leerwerktraject is een
 maatwerkroute binnen de basisberoepsgerichte leerweg; een combinatie van
 binnenschools en buitenschools leren zorgt voor een aantrekkelijk en
 inspirerend leerklimaat voor leerlingen.
 De kenniscentra
 beroepsonderwijs bedrijfsleven zijn actief betrokken bij de totstandkoming van
 leerwerktrajecten in het vmbo. Hiervoor ontvangen zij jaarlijks een
 rijksbijdrage.
 
 Subsidies
 
 Voor het stimuleren en realiseren van verscheidene
 beleidsdoelstellingen worden subsidies verstrekt. De drie grootste subsidies
 zijn de subsidies voor Stichting Kennisnet en ICT projecten, voor het programma
 School aan Zet van het Platform Bèta en Techniek en voor de Regionale
 Verwijzingscommissies. In 2013 zijn de middelen voor «School aan Zet» en «Meer
 betere Beta’s» van artikel 3 voortgezet onderwijs overgeboekt naar artikel 1
 primair onderwijs voor € 5,5 miljoen.
 Daarnaast zijn de middelen voor
 sport, bewegen en gezonde leefstijl overgeheveld van het Ministerie van VWS
 naar artikel 3 voortgezet onderwijs voor € 3,1 miljoen.
 
 Opdrachten
 Voor diverse ad
 hoc projecten is extra personeel of expertise aangewend. Verder vallen onder
 deze post middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en
 onderzoeken.
 Bijdragen aan agentschappen
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 De Dienst
 Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van
 OCW en levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van
 instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft
 het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel. Het
 budget voor de Dienst Uitvoering Onderwijs is in 2013 per saldo met € 3,9
 miljoen verhoogd door diverse overboekingen.
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 ZBO: College voor Examens
 
 Het College voor Examens (CvE) zorgt voor uitvoerende
 werkzaamheden met betrekking tot de centrale examens in het reguliere
 voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs, de volwasseneneducatie,
 de staatsexamens voor VO en voor Nederlands als tweede taal (NT2). De taak van
 het CvE is om namens de overheid de kwaliteit van al deze examens te waarborgen
 en te zorgen voor een vlekkeloze afname. De financiering van het CvE is vanaf
 2013 gebundeld. Daarom is het budget door meerdere overboekingen verhoogd met
 € 7,8 miljoen voor het uitvoeren van bovengenoemde taken.
 Het betreft
 hier de uitgaven voor het instrument, inclusief de uitvoeringskosten
 
 SLOA: Onderwijs ondersteunende
 instellingen primair-, voortgezet- en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 (inclusief examens)
 
 Het budget van de onderwijsondersteunende instellingen
 bedroeg in 2013 totaal € 65 miljoen. De onderwijsondersteunende instellingen
 APS, CPS en KPC ontvingen voor in totaal circa € 10 miljoen voor
 praktijkgericht onderwijs onderzoek. CITO en SLO ontvingen samen circa € 55
 miljoen voor examens, toets- en leerplanontwikkeling (incl. diagnostische
 tussentijdse toets) en normering. Het betreft hier de uitgaven voor het
 instrument, inclusief de uitvoeringskosten.
 Daarnaast ontvangen de
 onderwijsondersteunende instellingen additionele bekostiging voor ad hoc
 projecten. De verschillen in realisaties ten opzichte van de ramingen
 zijn:
 
 
 •
 Overboeking van de middelen voor de
 «Denktank BVE» van artikel 3 voortgezet onderwijs naar artikel 4
 beroepsonderwijs en volwasseneneducatie voor € 2,5 miljoen.
 
 
 •
 In verband met de vertraging van het
 project diagnostische tussentijdse toets is een deel van de middelen niet in
 2013 besteed (– € 2,2 miljoen) en wordt een deel doorgeschoven naar 2014
 (– € 2,5 miljoen).
 
 
 •
 Overige overboekingen: – € 4 miljoen.
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale
 organisaties
 European Centre for Modern Languages
 (ECML) te Graz
 Het European Centre for Modern Languages (ECML)
 is een mede door Nederland opgericht Europees expertisecentrum voor het
 talenonderwijs. Nederlandse sleutelfiguren op het vlak van talenonderwijs maken
 in workshops van dit centrum kennis met de nieuwste ontwikkelingen op dit
 gebied en verspreiden die kennis nationaal.
 PISA
 
 Nederland heeft zich internationaal verplicht tot
 deelname aan het internationale vergelijkend onderzoek van de OECD «Programme
 for International Student Assessment». Met de deelname aan het PISA project
 houdt OCW bij hoe de prestaties van 15-jarigen zich ontwikkelen op het gebied
 van wiskunde, lezen en «science». Als zodanig is PISA een toetssteen voor het
 succes van innovaties en de kennisinfrastructuur in Nederland.
 Toetsing van leerlingen vindt eenmaal in de drie jaar plaats. Over de
 uitkomsten van PISA 2012 is eind 2013 de
 publicatie verschenen. De uitkomsten van PISA
 2012 leveren voor Nederland vergelijkbaar goede resultaten op als in 2009.
 Nederlandse leerlingen scoren bij de top drie van Europa en de top tien van de
 OECD. De prestaties voor rekenen (onderdeel van wiskunde) zijn uitstekend: op
 de tweede plaats van de OECD en de eerste van Europa en zijn waarschijnlijk
 mede beïnvloed door de extra inspanningen in het onderwijs voor verbetering van
 rekenvaardigheden.
 
 Ontvangsten
 Het
 ontvangstenbudget wordt met € 18,8 miljoen verhoogd als gevolg van onder meer
 het terugvorderen van middelen naar aanleiding van de controle op aanvragen in
 het kader van de regeling binnenmilieu en energiezuinigheid.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 4)
 
 
 Artikel
 
 
 4:
 BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen
 ervoor dat deelnemers hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig
 kunnen deelnemen aan de samenleving. Deelnemers worden voorbereid op passend
 vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij
 hun talenten.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een middelbaar
 onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
 talenten en de ambities van individuele deelnemers en bij de behoeftes van de
 maatschappij. De bve-sector omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de
 volwasseneneducatie. Het middelbaar beroepsonderwijs heeft een belangrijke
 maatschappelijke en economische functie. Het middelbaar beroepsonderwijs is een
 belangrijke leverancier van werknemers voor de arbeidsmarkt. Ook is het een
 cruciale schakel tussen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs en het
 hoger beroepsonderwijs.
 
 
 Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het
 middelbaar onderwijs door lumpsum bekostiging van de onderwijsinstellingen.
 Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door het
 verstrekken van aanvullende bekostiging, subsidies, en de inzet van andere
 instrumenten zoals overleg, voorlichting, prestatieafspraken en wet- en
 regelgeving.
 
 Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het
 onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
 vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
 toezicht op de naleving.
 De verantwoordelijkheid voor de overige
 educatie is belegd bij de gemeenten, omdat zij het beste zicht hebben op de
 lokale behoefte. Gemeenten ontvangen via het Participatiebudget de
 rijksbijdrage overige educatie voor de inkoop van educatieve activiteiten bij
 roc’s.
 De hoofdlijnen van het beleid voor het mbo in deze
 kabinetsperiode zijn uitgewerkt in het actieplan mbo «Focus op Vakmanschap 2011–2015».
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 
 
 Tabel 4.1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008–2009
 
 
 2009–2010
 
 
 2010–2011
 
 
 2011–2012
 
 
 2012–2013
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Aantal deelnemers mbo (x 1.000)
 
 
 479,6
 
 
 486,1
 
 
 488,7
 
 
 478,0
 
 
 470,9
 
 
 
 
 
 Bol-vt
 
 
 313,1
 
 
 321,9
 
 
 327,2
 
 
 328,2
 
 
 333,4
 
 
 
 
 
 Bbl
 
 
 156,9
 
 
 155,4
 
 
 152,9
 
 
 142,3
 
 
 132,5
 
 
 
 
 
 Bol-dt
 
 
 9,6
 
 
 8,8
 
 
 8,6
 
 
 7,5
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 Bron: Bekostigingstelling mbo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Gewogen gemiddelde onderwijsuitgaven per mbo-deelnemer (x € 1.000)
 
 
 7,2
 
 
 7,3
 
 
 7,3
 
 
 7,4
 
 
 7,6
 
 
 
 
 
 Bron: Lumpsum budget/specifieke regelingen en gewogen
 bekostigingsdeelnemers mbo
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Goed beroepsonderwijs is de brandstof van economische
 groei en vormt de kracht van onze samenleving. Het afgelopen jaar is in nauw
 overleg met het onderwijsveld verder gewerkt aan de randvoorwaarden voor de
 verbetering van de kwaliteit van het onderwijs op mbo-instellingen. De wet
 doelmatige leerwegen en modernisering bekostiging is in de Eerste en de Tweede
 Kamer aangenomen. Met het Regeerakkoord VVD – PvdA, Bruggen slaan, oktober
 2012, is € 250 miljoen beschikbaar gesteld voor kwaliteitsafspraken in het mbo.
 De middelen komen beschikbaar na kabinetsbesluitvorming. In overleg met
 betrokkenen is in 2013 de uitwerking van de kwaliteitsafspraken in hoofdlijnen
 ontwikkeld en is een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over de
 hoofdlijnen van de uitwerking van de kwaliteitsafspraken. Het wetsvoorstel
 macrodoelmatigheid is in november 2013 voor advies aan de Raad van State
 aangeboden. In de periode vanaf oktober 2013 tot en met januari 2014 vond de
 mbo-tour plaats over de toekomstbestendigheid van het mbo. Voor de overgang van
 de taken van de kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven naar de Stichting
 Beroepsonderwijs Bedrijfsleven wordt een wetsvoorstel voorbereid. Een
 belangrijke mijlpaal is tot slot de daling van het aantal voortijdig
 schoolverlaters van 41.800 in 2009 naar 27.950 in schooljaar 2012/2013. De
 nationale doelstelling is maximaal 25.000 nieuwe vsv-ers in 2016. In het
 beleidsverslag wordt uitgebreider ingegaan op de resultaten van het mbo beleid
 in 2013.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 4.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.842.785
 
 
 
 
 3.381.434
 
 
 
 
 3.555.445
 
 
 
 
 3.824.455
 
 
 
 
 3.601.266
 
 
 
 
 3.564.888
 
 
 
 
 36.378
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 143.934
 
 
 6.290
 
 
 104.200
 
 
 193.020
 
 
 38.980
 
 
 0
 
 
 38.980
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.503.474
 
 
 
 
 3.498.688
 
 
 
 
 3.476.052
 
 
 
 
 3.501.845
 
 
 
 
 3.496.330
 
 
 
 
 3.500.665
 
 
 
 
 – 4.335
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.262.317
 
 
 
 
 3.315.750
 
 
 
 
 3.381.288
 
 
 
 
 3.358.110
 
 
 
 
 23.178
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.954.378
 
 
 3.038.359
 
 
 3.151.676
 
 
 3.098.315
 
 
 53.361
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging roc's/overige regelingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.852.729
 
 
 2.934.984
 
 
 2.981.573
 
 
 2.928.356
 
 
 53.217
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging kbb's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 98.820
 
 
 100.356
 
 
 107.981
 
 
 107.496
 
 
 485
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.829
 
 
 3.019
 
 
 3.801
 
 
 4.142
 
 
 – 341
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging vavo
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 58.321
 
 
 58.321
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.755
 
 
 3.797
 
 
 4.100
 
 
 – 303
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Taal en Rekenen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Investeringsfonds mbo (Techniekpact)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 VSV
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.755
 
 
 3.797
 
 
 4.100
 
 
 – 303
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 307.939
 
 
 273.636
 
 
 225.815
 
 
 255.695
 
 
 – 29.880
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Schoolmaatschappelijk werk in het mbo
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 14.017
 
 
 14.042
 
 
 13.869
 
 
 14.017
 
 
 – 148
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.584
 
 
 800
 
 
 13.612
 
 
 – 12.812
 
 
 
 
 
 –
 
 
 RMC's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 31.599
 
 
 31.885
 
 
 31.925
 
 
 31.885
 
 
 40
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Plusvoorzieningen overbelaste Jongeren en wijkscholen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 72
 
 
 30.450
 
 
 30.400
 
 
 30.400
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programmagelden regio's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 44.389
 
 
 0
 
 
 19.677
 
 
 19.700
 
 
 – 23
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Convenanten met RMC-regio's
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 39.590
 
 
 60.372
 
 
 12.230
 
 
 12.100
 
 
 130
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo 2
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.788
 
 
 1.428
 
 
 2.037
 
 
 5.099
 
 
 – 3.062
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Leerlinggebonden financiering (LGF)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 38.221
 
 
 45.012
 
 
 50.497
 
 
 43.762
 
 
 6.735
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Taal en Rekenen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 58.313
 
 
 53.963
 
 
 52.280
 
 
 58.520
 
 
 – 6.240
 
 
 
 
 
 –
 
 
 School-ex 2.0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.100
 
 
 0
 
 
 12.100
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stagebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 34.900
 
 
 34.900
 
 
 0
 
 
 26.600
 
 
 – 26.600
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Innovatiebox regulier
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 43.050
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies1 Door de presentatie van verantwoord begroten zijn de uitgaven voor de jaren 2009 en 2010 niet meer te reconstrueren (zie ook leeswijzer)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 51.480
 
 
 
 
 34.575
 
 
 
 
 26.045
 
 
 
 
 37.261
 
 
 
 
 – 11.216
 
 
 
 
 
 waarvan:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Actieplan Laaggeletterdheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 2.850
 
 
 4.000
 
 
 – 1.150
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Pilots laaggeletterdheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.949
 
 
 3.950
 
 
 5.000
 
 
 – 1.050
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Sectorplan mbo-hbo techniek
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Netwerkscholen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.500
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Innovatiearrangement
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stageoffensief
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Loopbaanorientatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.740
 
 
 3.760
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 – 3.000
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige projecten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 27.840
 
 
 20.466
 
 
 16.245
 
 
 21.861
 
 
 – 5.616
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.441
 
 
 
 
 6.441
 
 
 
 
 3.016
 
 
 
 
 6.441
 
 
 
 
 – 3.425
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 In- en uitbesteding
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.441
 
 
 6.441
 
 
 3.016
 
 
 6.441
 
 
 – 3.425
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 19.549
 
 
 
 
 18.584
 
 
 
 
 18.886
 
 
 
 
 16.969
 
 
 
 
 1.917
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 19.549
 
 
 18.584
 
 
 18.886
 
 
 16.969
 
 
 1.917
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.646
 
 
 
 
 8.724
 
 
 
 
 7.976
 
 
 
 
 8.724
 
 
 
 
 – 748
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 College voor Examens
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 411
 
 
 363
 
 
 363
 
 
 363
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Wet SLOA
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.235
 
 
 8.361
 
 
 7.613
 
 
 8.361
 
 
 – 748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 12.756
 
 
 
 
 6.167
 
 
 
 
 5.766
 
 
 
 
 19.877
 
 
 
 
 – 14.111
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.756
 
 
 6.167
 
 
 5.766
 
 
 19.877
 
 
 – 14.111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 115.863
 
 
 
 
 111.604
 
 
 
 
 53.353
 
 
 
 
 53.283
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Participatiebudget
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 115.863
 
 
 111.604
 
 
 53.353
 
 
 53.283
 
 
 70
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 24.099
 
 
 
 
 15.190
 
 
 
 
 11.108
 
 
 
 
 14.920
 
 
 
 
 18.860
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 18.860
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Bekostiging
 
 Bekostiging roc’s/overige
 regelingen
 Deze middelen zijn bedoeld voor de exploitatie van
 het middelbaar beroepsonderwijs. De mbo-instellingen hebben een rijksbijdrage
 ontvangen gebaseerd op de WEB. De verdeling van de middelen heeft
 plaatsgevonden via verdeelmaatstaven, zoals beschreven in de UWEB. Dit jaar
 zijn verschillende middelen aan de lumpsum toegevoegd. Deze middelen komen
 grotendeels uit de aanvullende middelen van € 45,3 miljoen uit de
 begrotingsafspraken. Daarnaast is incidenteel € 26,6 miljoen voor de stagebox
 en € 12 miljoen voor de versterking centrale en uniforme toetsing aan de
 lumpsum toegevoegd. Tenslotte is incidenteel € 15 miljoen vanuit OCW ingezet
 voor school-ex 2.0 en € 9,4 miljoen overgemaakt aan VWS voor de bijdrage in de
 30+ maatregel.
 Bekostiging kenniscentra beroepsonderwijs
 bedrijfsleven
 Op de begroting zijn middelen beschikbaar voor de
 16 kenniscentra (exclusief het groene onderwijs) om hun wettelijke taken uit te
 voeren.
 Bekostiging Caribisch
 Nederland
 In Caribisch Nederland wordt op Bonaire, St.
 Eustatius en Saba middelbaar beroepsonderwijs aangeboden. Deze middelen zijn
 bedoeld om de instellingen in Caribisch Nederland via lumpsumbekostiging te
 financieren voor de studenten die middelbaar beroepsonderwijs volgen.
 Bekostiging vavo
 In het
 actieplan mbo «Focus
 op Vakmanschap 2011–2015» (p. 7 en 8) is aangekondigd dat het
 educatie-onderdeel voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo)
 budgetneutraal onder directe aansturing van het Rijk zal worden gebracht. In
 2013 heeft op basis van de «Regeling overgangsbekostiging vavo 2013 en
 2014» een overgangsbekostiging plaatsgevonden, omdat de benodigde
 bekostigingsgegevens, vanwege de t-2 systematiek, pas voor het bekostigingsjaar
 2015 beschikbaar zijn.
 Prestatiebox (vsv)
 Mbo-instellingen krijgen een vaste voet uit de prestatiebox op basis van
 geleverde prestaties met betrekking tot de
 aanpak van
 vsv.
 Aanvullende bekostiging
 Schoolmaatschappelijk werk
 Voor
 schoolmaatschappelijk werk worden jaarlijks middelen aan het mbo-veld ter
 beschikking gesteld. Met deze middelen kunnen instellingen voor de studenten,
 die dit tijdelijk nodig hebben, snel en adequaat hulpverlening
 inschakelen.
 Versterken centrale en uniforme
 toetsing
 In het regeerakkoord – Vrijheid en Verantwoordelijkheid – uit 2010 is afgesproken de centrale en uniforme toetsing te
 intensiveren en de onafhankelijke examinering in het mbo te versterken. In 2013
 is ruim € 12 miljoen van de middelen voor versterken van centrale en uniforme
 toetsing toegevoegd aan de lumpsum, voor de professionalisering van de
 examenfunctionarissen.
 RMC’s
 Dit is de
 bekostiging van de rmc-functie van 39 rmc-regio’s. De rmc-functie heeft tot
 taak met de niet meer kwalificatieplichtige vsv’ers uit vo en mbo contact te
 leggen en hen zoveel mogelijk terug te begeleiden naar school of naar een
 combinatie van school en werk.
 Programmagelden
 regio’s/plusvoorziening
 Op grond van de Regeling regionale
 aanpak ontvangt iedere rmc-regio subsidie voor een regionaal programma vsv met
 als doel het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Het regionaal programma
 vsv omvat ten minste één plusvoorziening ten behoeve van de
 onderwijsinstellingen en scholen uit die RMC-regio.
 Convenanten met rmc-regio’s
 In het regeerakkoord – Vrijheid en Verantwoordelijkheid – uit 2010 is afgesproken het aantal voortijdig schoolverlaters
 verder terug te brengen naar maximaal 25 000 in 2016. Om deze doelstelling te
 realiseren zijn in 2012 meerjarige prestatiegerichte convenanten afgesloten met
 scholen en het voortgezet- en middelbaar beroepsonderwijs, contactgemeenten van
 de 39 RMC-regio’s en het Rijk voor de periode 2012–2015. Op basis van de
 Regeling regionale
 aanpak voortijdig schoolverlaten ontvangen de vo-onderwijsinstellingen
 een vaste vergoeding.
 Aanvullende vergoeding experimenten
 vmbo-mbo
 Deze middelen zijn bedoeld voor de projectorganisatie
 van het experiment met de leergang vmbo-mbo2 (VM2). De monitor brengt de
 ontwikkeling binnen VM2 in beeld. Er is in 2013 € 3,1 miljoen van het budget
 minder uitgegeven dan was begroot, dat heeft te maken met de terugloop van
 aantal leerlingen in VM2 in 2013. Het aantal deelnemende scholen gedurende de
 experimenteerperiode is ook afgenomen; er komen geen nieuwe scholen bij omdat
 daar in de opzet van de VM2-regeling niet voor is gekozen.
 Leerlinggebonden financiering (LGF)
 Voor
 de ondersteuning en begeleiding van studenten met een beperking of chronische
 ziekte kunnen de mbo-instellingen leerlinggebonden financiering (LGF)
 aanvragen. Op die manier worden ook deze studenten in staat gesteld hun
 opleiding succesvol af te ronden. In 2013 is een bedrag van € 50,5 miljoen
 besteed aan LGF in het mbo. Het aantal deelnemers met een LGF indicatie is in
 2013 toegenomen tot 9.787.
 Taal en rekenen
 In het mbo
 zijn vanaf het studiejaar 2013–2014 centrale examens Nederlandse taal en
 rekenen ingevoerd, zie
 Kamerbrief
 Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen. De onderwijsinstellingen
 hebben in 2013 in het kader van de «Regeling Intensivering taal- en
 rekenonderwijs» een bedrag van € 52,3 miljoen ten behoeve van de
 intensivering van het taal- en rekenonderwijs en de voorbereiding op de
 centrale examinering ervan ontvangen. Er heeft een overboeking van in totaal
 € 6,2 miljoen plaatsgevonden naar de bijdragen aan ZBO’s/RWT’s voor de centrale
 ontwikkeling van examens taal en rekenen en Engels. Dit is gedaan omdat deze
 middelen worden verstrekt op basis van de wet SLOA aan CITO.
 School-Ex 2.0
 Deze
 aanvullende vergoeding voor het verstrekken van opleidingsadviezen aan
 deelnemers en examenkandidaten voor de aanpak van jeugdwerkloosheid is verdeeld
 over de jaren 2013 en 2014 met € 12,5 miljoen per jaar. Zie voor verdere
 informatie Voorjaarsnota 2013.
 Regeling stagebox
 De
 regeling stagebox voor het verstrekken van een aanvullende vergoeding voor het
 werven van extra stageplaatsen is afgelopen in 2012 en niet verlengd in 2013.
 De Voorjaarsnota 2013 laat zien dat dit jaar incidenteel € 26,6 miljoen voor de
 stagebox aan de lumpsum van mbo-instellingen is toegevoegd.
 Subsidies
 Voor het
 stimuleren en realiseren van verscheidene beleidsdoelstellingen worden
 subsidies verstrekt.
 Actieplan laaggeletterdheid
 Ter ondersteuning van de aanpak van laaggeletterdheid zijn jaarlijks
 middelen beschikbaar voor de uitvoering van het Actieplan laaggeletterdheid
 2012–2015 «Geletterdheid in Nederland». I.v.m. een ander
 betaalritme is de realisatie € 1,2 miljoen lager dan begroot. Hierdoor zullen
 betalingen niet in 2013 maar grotendeels in 2014 plaatsvinden.
 Pilots laaggeletterdheid
 In 2013 zijn vanuit het educatiebudget middelen ter beschikking gesteld
 voor pilots laaggeletterdheid (Actieplan laaggeletterdheid 2012–2015 «Geletterdheid in
 Nederland»,(p. 6). In de pilots zullen nieuwe werkwijzen worden
 uitgeprobeerd, gebaseerd op ervaringen in het buitenland en op basis van
 wetenschappelijke inzichten, in de aanpak van laaggeletterdheid. I.v.m. een
 ander betaalritme is de realisatie € 1,1 miljoen lager dan begroot. Deze
 middelen zullen niet in 2013 betaald worden maar wel grotendeels in 2014.
 Sectorplan mbo-hbo techniek
 2011–2016
 Dit betreft middelen voor het
 sectorplan
 mbo-techniek en het sectorplan hbo-techniek. Hiermee worden drie
 centers of expertise hbo en zes centra voor innovatief vakmanschap mbo
 opgericht. Deze centra, die met cofinanciering van bedrijven tot stand komen,
 zijn gericht op toponderwijs, toponderzoek en innovaties in het
 bedrijfsleven.
 Netwerkscholen
 Beroepsgericht onderwijs vraagt om bedrijfsvoering die daar goed op
 aansluit. Om te stimuleren dat mbo-instellingen hun bedrijfsvoering verder
 moderniseren, loopt van 2011 tot en met 2014 het experiment De Netwerkschool.
 Het doel van dit experiment is een bijdrage leveren aan het terugdringen van
 het lerarentekort door wetenschappelijk onderzoek te doen naar methoden om de
 arbeidsproductiviteit in het onderwijs te verhogen op het vlak van een slimmere
 organisatie van het onderwijs en effectieve inzet van ICT.
 Loopbaanoriëntatie
 Dit
 zijn middelen ter ondersteuning van (v)mbo-scholen, zodat zij aanstaande en
 huidige mbo-studenten beter kunnen begeleiden bij hun studieloopbaan,
 studiekeuzes en persoonlijke bewustwording en ontwikkeling. De realisatie is
 € 3 miljoen lager door een verandering in liquiditeitsbehoefte.
 Overige projecten
 Hieronder vallen overige projecten en organisaties die subsidies ontvangen.
 De realisatie is € 5,6 miljoen lager dan de vastgestelde begroting. Dit komt
 onder andere door een overboeking van € 1,2 miljoen naar het artikel van DUO
 voor de uitvoeringskosten van het digitaal verzuimloket en voor vsv van de niet
 bekostigde instellingen. Het overige deel is te verklaren door een andere
 fasering van een aantal projecten.
 Opdrachten
 Dit betreft
 middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken. De
 realisatie in 2013 is € 3,4 miljoen lager door een samenvoeging van
 overboekingen van middelen naar andere artikelen en het niet tot uitvoering
 brengen van een aantal geplande opdrachten, zoals de «nulmeting domeinen».
 Bijdrage aan agentschappen
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het
 Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
 bekostiging van instellingen, financiering van studenten en
 informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
 voor dit begrotingsartikel.
 Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
 College voor Examens
 Er
 zijn middelen beschikbaar voor het College voor Examens (CvE). Dit is een ZBO
 dat verantwoordelijk is voor de examens rekenen en taal in het (middelbaar)
 beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede taal.
 Wet SLOA
 Hieronder vallen
 posten zoals «Ontwikkeling staatsexamens cito» en het Expertisecentrum
 Beroepsonderwijs (ecbo). Het gaat o.a. over middelen ter ondersteuning van taal
 en rekenen mbo. Het betreft hier de uitgaven voor het instrument, inclusief de
 uitvoeringskosten.
 Bijdrage aan medeoverheden
 Verbetermiddelen Caribisch
 Nederland
 Deze middelen worden ingezet voor het verhogen van de
 leerprestaties van de leerlingen op alle scholen in Caribisch Nederland tot een
 naar Nederlandse maatstaven aanvaardbaar niveau. Het gaat om incidentele
 investeringen en voorzieningen die (nog) niet uit de lumpsum bekostigd kunnen
 worden. Een groot gedeelte van de middelen is bestemd voor de verbetering van
 de onderwijshuisvesting. De onderuitputting op het onderdeel Caribisch
 Nederland hield met name verband met de vertraging in de uitvoering van de drie
 onderwijshuisvestingsplannen. Hierover zijn met de openbare lichamen BES in het
 najaar van 2012 nieuwe afspraken gemaakt die nog niet verwerkt waren in de
 Begroting 2013. De vertraging werd veroorzaakt doordat de voorbereidende fase
 in een aantal grote projecten meer tijd in beslag bleek te nemen dan
 verwacht.
 Bijdrage aan andere
 begrotingshoofdstukken
 Participatiebudget
 Sinds
 1 januari 2009 maakt het educatiebudget onderdeel uit van het
 Participatiebudget, een specifieke uitkering voor gemeenten. Het bedrag is
 gelijk aan de bijdrage van OCW aan het Participatiebudget, die gemeenten moeten
 besteden aan de inkoop van educatieopleidingen bij roc’s.
 Ontvangsten
 De ontvangsten
 van € 18,9 miljoen in 2013 zijn het gevolg van onder andere afrekeningen die
 betrekking hadden op educatie en subsidies. Het restant is te verklaren door
 € 13,5 miljoen aan terugontvangsten van prestatiesubsidies vroegtijdig
 schoolverlaten.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 6 en
 7)
 
 
 Artikel
 
 
 6 en 7:
 HOGER ONDERWIJS
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek zorgt dat
 studenten en (wetenschappelijk) personeel hun talenten en onderzoekend vermogen
 maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een positie op de nationale
 en internationale arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van
 hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek dat zodanig functioneert dat het
 onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele studenten en
 (wetenschappelijk) personeel, en bij de behoefte van de maatschappij.
 
 
 Financieren: De Minister financiert het stelsel van het hoger onderwijs en
 onderzoek door bekostiging van de onderwijsinstellingen. Mede hierdoor wordt de
 toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via de
 prestatiebox, afzonderlijke subsidies en de inzet van andere instrumenten,
 zoals prestatieafspraken, bestuurlijke afspraken, voorlichting en wet- en
 regelgeving.
 
 Regisseren: De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van het onderwijs vult de
 Minister in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
 vastgelegd in wet- en regelgeving. De kwaliteit van de individuele opleidingen
 in het hoger onderwijs wordt bewaakt met het accreditatiestelsel. Dit is belegd
 bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). De Inspectie van het
 Onderwijs houdt toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften en op de
 recht- en doelmatigheid. Zij ziet ook toe op de kwaliteit van het stelsel van
 hoger onderwijs waaronder ook het accreditatiestelsel.
 
 
 Kengetallen
 
 
 
 Tabel 6.1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (aantallen x 1.000)
 
 
 2008/2009
 
 
 2009/2010
 
 
 2010/2011
 
 
 2011/2012
 
 
 2012/2013
 
 
 2013/2014
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Ingeschreven studenten (exclusief groen onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-voltijd
 bachelor
 
 
 312,5
 
 
 330,2
 
 
 343,8
 
 
 354,3
 
 
 358,5
 
 
 377,0
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-voltijd
 master
 
 
 2,5
 
 
 2,5
 
 
 2,7
 
 
 2,7
 
 
 2,8
 
 
 3,0
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-deeltijd
 bachelor
 
 
 52,4
 
 
 53,6
 
 
 53,7
 
 
 51,3
 
 
 44,6
 
 
 41,9
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-deeltijd
 master
 
 
 9,6
 
 
 10,6
 
 
 10,8
 
 
 9,4
 
 
 8,2
 
 
 8,5
 
 
 
 
 
 Totaal hbo
 
 
 376,9
 
 
 397,0
 
 
 411,0
 
 
 417,8
 
 
 414,1
 
 
 430,4
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-voltijd
 bachelor
 
 
 140,6
 
 
 147,0
 
 
 149,6
 
 
 152,5
 
 
 146,9
 
 
 150,5
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-voltijd
 master
 
 
 62,1
 
 
 67,5
 
 
 74,0
 
 
 75,5
 
 
 78,6
 
 
 83,2
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-deeltijd
 bachelor
 
 
 6,1
 
 
 5,9
 
 
 5,2
 
 
 4,2
 
 
 2,9
 
 
 2,4
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-deeltijd
 master
 
 
 5,3
 
 
 5,5
 
 
 5,5
 
 
 4,7
 
 
 3,9
 
 
 3,9
 
 
 
 
 
 Totaal wo
 
 
 214,0
 
 
 226,0
 
 
 234,3
 
 
 236,8
 
 
 232,3
 
 
 240,0
 
 
 
 
 
 Bron:
 Referentieraming 2014 (begroting)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Gediplomeerden (exclusief groen onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-voltijd
 bachelor
 
 
 50,5
 
 
 51,2
 
 
 50,9
 
 
 53,9
 
 
 49,8
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-voltijd
 master
 
 
 1,1
 
 
 1,0
 
 
 1,1
 
 
 1,2
 
 
 1,1
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-deeltijd
 bachelor
 
 
 9,4
 
 
 9,3
 
 
 9,3
 
 
 9,7
 
 
 8,0
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-deeltijd
 master
 
 
 2,9
 
 
 3,0
 
 
 3,7
 
 
 3,4
 
 
 2,4
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal hbo
 
 
 64,0
 
 
 64,5
 
 
 64,9
 
 
 68,2
 
 
 61,2
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-voltijd
 bachelor
 
 
 23,1
 
 
 24,1
 
 
 27,2
 
 
 32,1
 
 
 30,7
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-voltijd
 master
 
 
 27,2
 
 
 29,0
 
 
 32,8
 
 
 36,9
 
 
 33,6
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-deeltijd
 bachelor
 
 
 0,8
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,7
 
 
 0,5
 
 
 –
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo-deeltijd
 master
 
 
 1,6
 
 
 1,8
 
 
 1,8
 
 
 1,9
 
 
 1,4
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal wo
 
 
 52,7
 
 
 55,6
 
 
 62,4
 
 
 71,6
 
 
 66,2
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Bron:
 Referentieraming 2014 (Radon)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (bedragen
 x € 1.000)
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 3.
 
 
 Onderwijsuitgaven per student
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo
 
 
 
 
 6,2
 
 
 6,3
 
 
 6,2
 
 
 6,4
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 6,2
 
 
 6,6
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 
 1, 2
 In 2013 zijn meer studenten in het hbo en
 wo geteld dan verwacht (deeltijd hbo-bachelorstudenten uitgezonderd). Dit is
 vermoedelijk het gevolg van de voorgenomen, maar inmiddels met een jaar
 uitgestelde, invoering van het Sociaal Leenstelsel. Vorig studiejaar waren er
 meer gediplomeerden vanwege de (ingevoerde/afgeschafte) langstudeersmaatregel.
 Het aantal hbo-bachelorgediplomeerden is nu terug op normaal niveau, maar het
 aantal wo-bachelorgediplomeerden is hoger dan geraamd. Het lijkt erop dat het
 ingezette beleid om bachelorstudenten sneller te laten afstuderen, in het wo
 haar vruchten begint af te werpen.
 
 
 3.
 Onderwijsuitgaven per student zijn in
 constante prijzen 2013 (dat wil zeggen gecorrigeerde voor de uitgekeerde loon-
 en prijsbijstelling). De stijging in 2013 van de onderwijsuitgaven per student
 in het hbo en wo wordt voornamelijk veroorzaakt door het terugdraaien van de
 langstudeerdersmaatregel en de extra lumpsummiddelen uit de Begrotingsafspraken
 2014.
 
 
 
 In het jaar 2012 ondersteunden de bekostigde
 instellingen 1.050 niet-EER studenten uit het Profileringsfonds.
 In de
 motie Anker
 is verzocht deze informatie jaarlijks aan de Tweede Kamer te melden. De
 achtergrond van deze motie was om te monitoren of door het invoeren van
 instellingscollegegeld voor niet-EER studenten met ingang van 2010 een te hoge
 drempel tot het Nederlands hoger onderwijs opgelegd zou worden voor deze groep.
 Van een te hoge drempel blijkt geen sprake; in 2012 is het aantal niet-EER
 studenten dat een vergoeding krijgt uit het Profileringsfonds toegenomen van
 668 naar 1.050 en daarnaast is ook het totale aantal niet-EER studenten in het
 hoger onderwijs gestegen (Bron 1-cijferHO). Hiermee is de reden voor het
 monitoren van het aantal niet-EER studenten dat een vergoeding krijgt uit het
 Profileringsfonds niet meer relevant. Deze informatie zal om deze reden niet
 meer jaarlijks aan de Tweede Kamer worden verstrekt.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de
 bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals
 vermeld in de begroting. Er is geen grote afwijking of een noodzaak tot
 bijstelling aan het licht gekomen.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 6.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 2.686.026
 
 
 
 
 2.798.852
 
 
 
 
 2.503.819
 
 
 
 
 2.630.999
 
 
 
 
 2.773.137
 
 
 
 
 2.608.146
 
 
 
 
 164.991
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 176.362
 
 
 82.202
 
 
 40.000
 
 
 153.459
 
 
 30.850
 
 
 
 30.850
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven 
 
 
 
 
 2.317.618
 
 
 
 
 2.489.231
 
 
 
 
 2.509.283
 
 
 
 
 2.543.058
 
 
 
 
 2.610.870
 
 
 
 
 2.603.548
 
 
 
 
 7.322
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 2.220.274
 
 
 
 
 2.379.097
 
 
 
 
 2.466.582
 
 
 
 
 2.491.890
 
 
 
 
 2.568.770
 
 
 
 
 2.562.176
 
 
 
 
 6.594
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 2.220.274
 
 
 2.379.097
 
 
 2.466.582
 
 
 2.439.659
 
 
 2.409.651
 
 
 2.403.250
 
 
 6.401
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijsdeel
 hbo 
 
 
 2.157.417
 
 
 2.302.938
 
 
 2.384.034
 
 
 2.358.218
 
 
 2.333.833
 
 
 2.316.159
 
 
 17.674
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deel ontwerp en
 ontwikkeling
 
 
 58.292
 
 
 64.828
 
 
 69.748
 
 
 68.605
 
 
 68.693
 
 
 68.607
 
 
 86
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging
 tweede bachelor- en mastergraden in het hbo
 
 
 
 
 1.219
 
 
 1.303
 
 
 1.097
 
 
 2.000
 
 
 – 903
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging
 experimenten open bestel
 
 
 4.564
 
 
 10.253
 
 
 10.705
 
 
 10.611
 
 
 5.456
 
 
 15.000
 
 
 – 9.544
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging
 postinitiële masteropleidingen hbo
 
 
 
 1.079
 
 
 876
 
 
 922
 
 
 573
 
 
 1.484
 
 
 – 911
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 52.231
 
 
 159.119
 
 
 158.926
 
 
 193
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kwaliteit en
 profiel (behoort tot Onderwijsdeel hbo)
 
 
 
 
 
 52.231
 
 
 159.119
 
 
 158.926
 
 
 193
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 82.580
 
 
 
 
 92.007
 
 
 
 
 28.186
 
 
 
 
 30.425
 
 
 
 
 23.671
 
 
 
 
 23.284
 
 
 
 
 387
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling
 bevordering kennisfunctie hogescholen
 
 
 
 14.652
 
 
 12.055
 
 
 22.267
 
 
 19.967
 
 
 19.967
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Studiekeuze-informatie hoger onderwijs
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 2.455
 
 
 2.475
 
 
 2.400
 
 
 75
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Praktijkgericht
 onderzoek (Raak)
 
 
 13.100
 
 
 4.231
 
 
 6.828
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig1 In de post Overig zijn in 2009
 en 2010 de middelen
 Deltaplan bèta/techniek (onderwijsbreed) en de middelen
 Investeringsagenda bèta
 en techniek hoger onderwijs opgenomen. Het gaat om € 64,5
 miljoen in 2009 en
 € 58 miljoen in 2010.
 
 
 67.080
 
 
 70.724
 
 
 6.903
 
 
 5.703
 
 
 1.229
 
 
 917
 
 
 312
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 196
 
 
 
 
 711
 
 
 
 
 559
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 91
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 – 9
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitbesteding
 
 
 196
 
 
 711
 
 
 559
 
 
 353
 
 
 91
 
 
 100
 
 
 – 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 14.568
 
 
 
 
 17.416
 
 
 
 
 13.956
 
 
 
 
 20.390
 
 
 
 
 18.338
 
 
 
 
 17.988
 
 
 
 
 350
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst
 Uitvoering Onderwijs
 
 
 14.568
 
 
 17.416
 
 
 13.956
 
 
 20.390
 
 
 18.338
 
 
 17.988
 
 
 350
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 11.404
 
 
 
 
 3.462
 
 
 
 
 3.948
 
 
 
 
 8.646
 
 
 
 
 6.447
 
 
 
 
 1.213
 
 
 
 
 5.234
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op tabel 6.2:
 
 De uitgaven voor het hoger beroepsonderwijs zijn in
 2013 € 7,3 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De verplichtingen zijn
 € 165,0 miljoen hoger dan geraamd.
 De realisatie van de ontvangsten is
 € 5,2 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting.
 
 Verplichtingen
 De
 verhoging van de verplichtingen is € 157,7 miljoen hoger dan de verhoging van
 de uitgaven. Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de toevoeging van
 een bedrag van € 30,9 miljoen aan garantieverplichtingen en meerdere mutaties
 in de uitgaven voor het begrotingsjaar 2014 (met name de middelen die
 beschikbaar zijn gesteld in verband met het intrekken van de
 langstudeerdersmaatregel). Omdat deze uitgavenmutaties voor het jaar 2014 –
 overeenkomstig de bekostigingsregelgeving – in het jaar 2013 worden verplicht,
 worden deze verwerkt in het verplichtingenbudget 2013.
 Uitgaven
 De hogere
 uitgaven zijn vrijwel geheel gerealiseerd op het instrument Bekostiging,
 onderdeel Hoofdbekostiging. Gesaldeerd is sprake van een verhoging van € 6,4
 miljoen. Belangrijkste oorzaken van deze verhoging:
 
 
 –
 Een kasschuif van € 32,7 miljoen van 2013
 naar 2012. In verband met het intrekken van de langstudeerdersmaatregel zijn
 vanaf 2013 middelen beschikbaar gesteld. Omdat de maatregel een terugwerkende
 kracht heeft tot 1 september 2012 zijn de instellingen al in 2012
 gecompenseerd.
 
 
 –
 Een overboeking van € 2,4 miljoen naar het
 Ministerie van EZ. Een deel van de middelen die beschikbaar zijn gesteld in
 verband met het intrekken van de langstudeerdersmaatregel zijn bestemd voor het
 groen onderwijs.
 
 
 –
 Een bijstelling van € 34,3 miljoen als
 gevolg van afspraken die in het kader van de Begrotingsafspraken 2014 zijn
 gemaakt.
 
 
 –
 Een verhoging van € 4,9 miljoen op basis van
 de nieuwe raming van de studentenaantallen (Referentieraming 2013).
 
 
 –
 Een toevoeging van € 3 miljoen voor de
 loonbijstelling (werkgeverslasten) 2013.
 
 
 –
 Een overheveling van € 9,5 miljoen uit de
 middelen voor de bekostiging van experimenten open bestel naar het
 onderwijsdeel hbo. Het aantal bekostigde studenten binnen het experiment is in
 2013 lager dan geraamd. De middelen waren afkomstig uit het onderwijsdeel van
 de bekostiging en worden daar nu weer aan toegevoegd.
 
 
 Ontvangsten
 De
 belangrijkste oorzaak van de hogere realisatie van € 5,2 miljoen op de
 ontvangsten is de terugstorting als gevolg van een voorlopige afrekening op
 projectsubsidies (€ 4,5 miljoen). De teruggevorderde middelen zijn toegevoegd
 aan het uitgavenkader van het hbo.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 6.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4.052.409
 
 
 
 
 4.009.600
 
 
 
 
 3.946.917
 
 
 
 
 4.028.132
 
 
 
 
 4.180.059
 
 
 
 
 4.060.547
 
 
 
 
 119.512
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 50.000
 
 
 115.000
 
 
 35.000
 
 
 104.400
 
 
 0
 
 
 0 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 3.781.800
 
 
 
 
 3.822.986
 
 
 
 
 3.954.885
 
 
 
 
 3.984.999
 
 
 
 
 4.065.742
 
 
 
 
 4.018.288
 
 
 
 
 47.454
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 3.719.262
 
 
 
 
 3.758.141
 
 
 
 
 3.888.292
 
 
 
 
 3.930.849
 
 
 
 
 4.015.082
 
 
 
 
 3.967.328
 
 
 
 
 47.754
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 3.719.262
 
 
 3.758.141
 
 
 3.888.292
 
 
 3.904.174
 
 
 3.895.816
 
 
 3.847.707
 
 
 48.109
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijsdeel wo
 
 
 1.498.339
 
 
 1.570.497
 
 
 1.592.895
 
 
 1.611.971
 
 
 1.588.295
 
 
 1.552.269
 
 
 36.026
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderzoeksdeel wo
 
 
 1.647.798
 
 
 1.630.738
 
 
 1.705.386
 
 
 1.706.967
 
 
 1.707.703
 
 
 1.705.386
 
 
 2.317
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek
 
 
 573.125
 
 
 556.906
 
 
 585.754
 
 
 581.042
 
 
 595.447
 
 
 585.552
 
 
 9.895
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bekostiging tweede mastergraden in het wo
 
 
 
 
 4.257
 
 
 4.194
 
 
 4.371
 
 
 4.500
 
 
 – 129
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 26.675
 
 
 119.266
 
 
 119.621
 
 
 – 355
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kwaliteit en profiel (behoort tot Onderwijsdeel wo)
 
 
 
 
 
 26.675
 
 
 119.266
 
 
 119.621
 
 
 – 355
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 37.455
 
 
 
 
 38.893
 
 
 
 
 39.721
 
 
 
 
 26.218
 
 
 
 
 22.684
 
 
 
 
 23.028
 
 
 
 
 – 344
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Sirius programma 
 
 
 4.764
 
 
 11.436
 
 
 10.929
 
 
 11.543
 
 
 10.302
 
 
 10.302
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Huygens Scholarship Programme
 
 
 11.365
 
 
 10.331
 
 
 10.351
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidieregeling Libertas Noodfonds
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 765
 
 
 745
 
 
 745
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling Programma Akademie-assistenten
 
 
 1.016
 
 
 1.049
 
 
 954
 
 
 957
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 3TU’s samenwerking
 
 
 7.066
 
 
 6.066
 
 
 6.066
 
 
 6.000
 
 
 3.500
 
 
 3.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Toetsing en Toetsgestuurd leren
 
 
 
 167
 
 
 2.426
 
 
 2.426
 
 
 2.260
 
 
 2.260
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 12.244
 
 
 8.844
 
 
 7.995
 
 
 4.527
 
 
 5.877
 
 
 6.221
 
 
 – 344
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.515
 
 
 
 
 1.441
 
 
 
 
 1.625
 
 
 
 
 1.630
 
 
 
 
 1.584
 
 
 
 
 1.583
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Uitbesteding
 
 
 1.515
 
 
 1.441
 
 
 1.625
 
 
 1.630
 
 
 1.584
 
 
 1.583
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 4.053
 
 
 
 
 3.855
 
 
 
 
 3.270
 
 
 
 
 3.986
 
 
 
 
 3.878
 
 
 
 
 3.874
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 
 
 4.053
 
 
 3.855
 
 
 3.270
 
 
 3.986
 
 
 3.878
 
 
 3.874
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 19.515
 
 
 
 
 20.656
 
 
 
 
 21.977
 
 
 
 
 22.316
 
 
 
 
 22.514
 
 
 
 
 22.475
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Organisaties excl. NVAO ,SKI 123 en PBT (zie tabel 6.4)
 
 
 19.515
 
 
 20.656
 
 
 21.977
 
 
 22.316
 
 
 22.514
 
 
 22.475
 
 
 39
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 13.894
 
 
 
 
 13.877
 
 
 
 
 25.117
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 963
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 947
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 
 Toelichting op tabel 6.3:
 
 De uitgaven voor het wetenschappelijk onderwijs
 zijn in 2013 € 47,5 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De
 verplichtingen zijn € 119,5 miljoen hoger dan geraamd.
 De realisatie
 van de ontvangsten is € 0,9 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting.
 Verplichtingen
 De
 verhoging van de verplichtingen is € 72,1 miljoen hoger dan de verhoging van de
 uitgaven. Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door meerdere mutaties in
 de uitgaven voor het begrotingsjaar 2014 (met name de middelen die beschikbaar
 zijn gesteld in verband met het intrekken van de langstudeerdersmaatregel).
 Omdat deze uitgavenmutaties voor het jaar 2014 – overeenkomstig de
 bekostigingsregelgeving – in het jaar 2013 worden verplicht, worden deze
 verwerkt in het verplichtingenbudget 2013.
 Uitgaven
 De hogere
 uitgaven zijn vrijwel geheel gerealiseerd op het instrument Bekostiging,
 onderdeel Hoofdbekostiging. Gesaldeerd is sprake van een verhoging van € 48,1
 miljoen. Belangrijkste oorzaken van deze verhoging:
 
 
 –
 Een kasschuif van € 29,3 miljoen van 2013
 naar 2012. In verband met het intrekken van de langstudeerdersmaatregel zijn
 vanaf 2013 middelen beschikbaar gesteld. Omdat de maatregel een terugwerkende
 kracht heeft tot 1 september 2012 zijn de instellingen al in 2012 voor dit
 bedrag gecompenseerd.
 
 
 –
 Een overboeking van € 3,1 miljoen naar het
 Ministerie van EZ. Een deel van de middelen die beschikbaar zijn gesteld in
 verband met het intrekken van de langstudeerdersmaatregel zijn bestemd voor het
 groen onderwijs.
 
 
 –
 Een bijstelling van € 52,9 miljoen als
 gevolg van afspraken die in het kader van de Begrotingsafspraken 2014 zijn
 gemaakt.
 
 
 –
 Een verhoging van € 12,9 miljoen op basis
 van de nieuwe raming van de studentenaantallen (Referentieraming 2013).
 
 
 –
 Een toevoeging van € 6,9 miljoen voor de
 loonbijstelling (werkgeverslasten) 2013.
 
 
 –
 Een overboeking van € 6,6 miljoen van het
 Ministerie van VWS voor de loonbijstelling 2013 betreffende de sector
 academische ziekenhuizen.
 
 
 –
 Een verhoging van per saldo € 1,2 miljoen
 voor diverse kleinere bijstellingen.
 
 
 
 Tabel 6.4 Middelen organisaties (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 United Nations University (UNU)
 
 
 856
 
 
 855
 
 
 866
 
 
 874
 
 
 875
 
 
 
 
 Europees Universitair Instituut Florence
 
 
 1.272
 
 
 1.340
 
 
 1.396
 
 
 1.422
 
 
 1.430
 
 
 
 
 Stichting Nederlandse Organisatie voor Internationale samenwerking in het
 Hoger Onderwijs (NUFFIC)
 
 
 26.975
 
 
 25.961
 
 
 27.234
 
 
 17.288
 
 
 17.285
 
 
 
 
 Platform Bèta Techniek1Het betreft de subsidie aan het
 PBT voor ondersteuning
 van het Sirius Programma en vanaf 2012 ook de subsidie voor
 ondersteuning van
 de Reviewcommissie. (PBT)
 
 
 376
 
 
 523
 
 
 510
 
 
 1.948
 
 
 1.368
 
 
 
 
 Stichting Handicap en Studie
 
 
 841
 
 
 841
 
 
 844
 
 
 499
 
 
 500
 
 
 
 
 Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF
 
 
 1.448
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 
 
 Stichting Studiekeuze 123 (SKI 123)
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 2.455
 
 
 2.475
 
 
 
 
 Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)
 
 
 244
 
 
 245
 
 
 244
 
 
 249
 
 
 249
 
 
 
 
 Landelijke StudentenVakbond (LSVb)
 
 
 244
 
 
 245
 
 
 244
 
 
 249
 
 
 249
 
 
 
 
 Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
 
 
 4.053
 
 
 3.855
 
 
 3.270
 
 
 3.986
 
 
 3.878
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Bekostiging
 
 De bekostiging van het hoger onderwijs en
 onderzoek bestaat uit de hoofdbekostiging en de middelen voor
 onderwijskwaliteit en studiesucces en profilering (prestatiebox). De
 experimenten open bestel hbo en postinitiële masteropleidingen hbo en tweede
 bachelorgraden hbo en tweede mastergraden hbo en wo (die parallel zijn gestart)
 worden afzonderlijk bekostigd.
 Hoofdbekostiging
 
 Universiteiten (wo) en hogescholen (hbo) ontvangen
 bekostiging voor onderwijs en onderzoek. De rijksbijdrage wordt jaarlijks via
 een verdeelsleutel aan de universiteiten en hogescholen toegekend als een
 lumpsumbekostiging.
 De rijksbijdrage is gebaseerd op de Wet op het
 hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW). In het Uitvoeringsbesluit
 WHW 2008 en de Regeling financiën hoger onderwijs zijn de bepalingen, bedragen
 en percentages opgenomen op basis waarvan de rijksbijdrage wordt berekend.
 
 Onderwijsdeel hbo en wo
 Universiteiten en hogescholen ontvangen een rijksbijdrage onderwijs. Er is
 één bekostigingsmodel voor hbo en wo. De rijksbijdrage is met name gebaseerd op
 de nominale studieduur van de opleiding en het volgen en succesvol afronden van
 één bachelor- en één masteropleiding. Het onderwijsdeel bestaat uit:
 
 
 •
 een studentgebonden deel: gebaseerd op het
 aantal ingeschreven bekostigde studenten en graden (diploma’s), zowel in het
 hbo als het wo zijn er drie bekostigingsniveaus (laag, hoog en top),
 
 
 •
 een onderwijsopslag in bedragen: bedragen op
 basis van afspraken voor kwaliteit, kwetsbare opleidingen en bijzondere
 voorzieningen, en
 
 
 •
 een onderwijsopslag als percentage.
 
 
 Deel Ontwerp en ontwikkeling hbo en
 Onderzoeksdeel wo
 Hogescholen ontvangen een rijksbijdrage voor
 ontwerp en ontwikkeling (praktijkgericht onderzoek). Universiteiten ontvangen
 een rijksbijdrage voor het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Het
 onderzoeksdeel wo is gebaseerd op:
 
 
 •
 een studentgebonden deel: gebaseerd op het
 aantal bekostigde graden,
 
 
 •
 een deel promoties: gebaseerd op het aantal
 promoties leidend tot een proefschrift en het aantal ontwerpcertificaten,
 
 
 •
 een voorziening onderzoek in bedragen:
 bedragen op basis van afspraken over o.a. sectorplannen en
 toponderzoeksscholen, en
 
 
 •
 een voorziening onderzoek in
 percentages.
 
 
 Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs
 en onderzoek
 De bekostiging van het onderwijs en onderzoek bij
 de acht academische ziekenhuizen loopt via de universiteiten. Hier kunnen
 studenten geneeskunde onderwijs volgen en praktijkervaring opdoen. De
 bekostiging bestaat uit een deel dat is gebaseerd op het aantal ingeschreven
 studenten en graden, een procentueel deel en een bedrag vanwege rente en
 afschrijving (voor huisvesting).
 Bekostiging tweede bachelorgraden hbo en
 tweede master hbo en wo
 Tot en met 2013 werden tweede bachelor-
 en mastergraden hbo en tweede mastergraden wo gefinancierd via de
 subsidieregeling tweede graden hbo en wo. Deze tweede studie moet parallel aan
 een eerste studie zijn gestart en het diploma moet ten minste zes maanden na
 het eerste diploma zijn gehaald. Per 2014 is deze regeling vervallen en is met
 ingang van studiejaar 2014/15 via wet- en regelgeving geregeld dat studenten
 voor een tweede studie, het wettelijk collegegeld verschuldigd zijn, indien
 deze gestart is tijdens een eerste studie en ononderbroken gevolgd wordt.
 Bekostiging experimenten open bestel
 hbo
 De middelen worden ingezet voor de bekostiging van
 experimenten open bestel. Doel van de experimenten open bestel is om kennis op
 te doen over de effecten van het toelaten tot de publieke financiering van
 andere dan de huidige bekostigde aanbieders in het hoger onderwijs, en over de
 voorwaarden waaronder in het publiek bekostigde stelsel ruimte kan worden
 gemaakt voor deze aanbieders. De evaluatie van de experimenten wordt uiterlijk
 in 2015 afgerond.
 Bekostiging postinitiële masteropleidingen
 hbo
 De middelen zijn beschikbaar voor de afwikkeling van de
 tijdelijke financiering van (eerder goedgekeurde) arbeidsmarktrelevante
 hbo-masters in prioritaire gebieden.
 Prestatiebox
 Kwaliteit en profiel hbo en wo
 
 Voor de periode 2013–2016 ontvangen hogescholen en
 universiteiten prestatiebekostiging op basis van individuele prestatieafspraken
 (zie ook de
 Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en
 Wetenschap «Kwaliteit in verscheidenheid» en de Hoofdlijnenakkoorden
 OCW-Vereniging Hogescholen en
 OCW-VSNU). In het Besluit Experiment
 prestatiebekostiging hoger onderwijs is bepaald hoe de omvang van de
 prestatiebekostiging per instelling wordt vastgesteld. Het budget voor de
 prestatiebekostiging bedraagt ongeveer 7% van de onderwijsbekostiging. Hiervan
 is 5% bestemd voor onderwijskwaliteit en studiesucces (voorwaardelijke
 financiering) en 2% voor profilering (selectief budget).
 De afspraken
 zijn gemaakt op basis van concrete indicatoren. Bij het niet behalen van de
 overeengekomen prestatieafspraken kan de instelling in de periode in 2017 –
 2020 (deels) gekort worden op het budget voor onderwijskwaliteit en
 studiesucces. In 2014 vindt
 een
 midtermreview plaats.
 De
 Wet Kwaliteit in
 Verscheidenheid hoger onderwijs biedt instellingen de ruimte die zij
 nodig hebben bij het realiseren van de doelen in hun prestatieafspraken.
 
 Subsidies
 Subsidieregeling bevordering kennisfunctie
 hogescholen (hbo)
 Van hogescholen wordt verwacht dat zij een
 centrale rol in de Nederlandse en internationale kennisinfrastructuur
 vervullen. Voor praktijkgericht onderzoek hebben hogescholen direct toegang tot
 de competitieve onderzoekgeldstroom voor het hbo; het RAAK-programma.
 Om te zorgen dat de functie van deze onderzoeksgeldstroom wordt geborgd
 binnen het Nederlandse kennissysteem heeft het Ministerie van OCW met de
 werkgevers, andere partners van de Stichting Innovatie Alliantie (SIA) en met
 NWO een convenant ondertekend waarin is vastgelegd dat
 de middelen voor het RAAK-programma (voormalige Regeling bevordering
 kennisfunctie hogescholen) vanaf 2014 worden ingebed via de bekostiging bij
 NWO.
 Studiekeuze-informatie hoger onderwijs
 (ho)
 Met deze middelen wordt gefaciliteerd dat aanstaande
 studenten via onder andere een website beschikken over deugdelijke
 vergelijkingsinformatie over de opleidingsmogelijkheden in het hoger onderwijs
 en de bij behorende beroepsprofielen en arbeidsmarktperspectieven.
 Subsidieregeling Sirius programma
 (ho)
 Om meer inzicht te krijgen in de wijze waarop excellentie
 in het hoger onderwijs gerealiseerd kan worden is in 2009, 2010 en 2011 aan
 verschillende meerjarige projecten een subsidie toegekend. De projecten worden
 uitgevoerd in de periode 2008–2014.
 Subsidieregeling Libertas Noodfonds
 (ho)
 Het Libertas Noodfonds is er voor studenten die niet in
 hun land van herkomst kunnen (blijven) studeren, omdat vanwege politieke
 redenen hen het studeren onmogelijk wordt gemaakt of zij daarin ernstig worden
 belemmerd. Op dit moment zijn er geen landen aangewezen wiens ingezetenen een
 beroep kunnen doen op het Libertas Noodfonds. De geraamde middelen hebben
 betrekking op de afwikkeling van eerder toegekende financiële steun aan
 studenten uit Zimbabwe en Wit-Rusland (deze landen waren eerder
 aangewezen).
 3TU’s samenwerking (wo)
 De
 middelen (het betreft hier middelen uit het voormalig Fonds Economische
 Structuurversterking) zijn beschikbaar voor het onderzoek in vijf centres of
 excellence (onderzoeksprogramma’s met leerstoelen en masterprogramma’s).
 Toetsing en Toetsgestuurd Leren
 (ho)
 Met de subsidie aan het programma «Toetsen en
 Toetsgestuurd Leren» wordt op het gebied van toetsen en toetsgestuurd leren een
 financiële ondersteuning gegeven voor:
 
 
 •
 het initiëren, opschalen en verduurzamen van
 projecten,
 
 
 •
 het bundelen en ontwikkelen van
 expertise,
 
 
 •
 het inrichten van een nationale technische
 infrastructuur.
 
 
 Overig (hbo en wo)
 Bij dit
 financiële instrument zijn afzonderlijk voor de sectoren hbo en wo overige
 toekenningen opgenomen die gelijk dan wel kleiner zijn dan € 1 miljoen.
 Opdrachten
 Uitbesteding (hbo en wo)
 Voor de
 beleidsontwikkeling zijn opdrachten verstrekt voor het uitvoeren van diensten.
 Het gaat hierbij met name om opdrachten voor beleidsgericht onderzoek.
 Bijdragen aan agentschappen
 DUO
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
 is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en
 diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van
 studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de
 uitvoeringskosten van DUO voor deze begrotingsartikelen.
 Bijdragen ZBO’s / RWT’s
 Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie
 (NVAO)
 De NVAO is als onafhankelijke, binationale accreditatie
 organisatie opgericht door de Nederlandse en Vlaamse overheid en geeft een
 deskundig en objectief oordeel over de kwaliteit van het hoger onderwijs in
 Nederland en Vlaanderen. De middelen in deze begroting betreffen de bijdrage
 die de Nederlandse overheid rechtstreeks aan de NVAO vergoedt voor de
 uitvoering van haar taken.
 Bijdrage aan (inter)nationale
 organisaties
 Organisaties als bedoeld in tabel 6.4 (met uitzondering
 van de NVAO, SKI 123 en PBT)
 Het betreft hier de (structurele)
 bekostiging van organisaties die beleidsmatig prioritaire taken uitvoeren,
 ofwel activiteiten uitvoeren die betrekking hebben op de belangenbehartiging
 van studenten, ofwel taken uitvoeren die voortkomen uit verdragsrechtelijke
 verplichtingen.
 Ontvangsten
 Bij de
 ontvangsten is een raming opgenomen voor terugvorderingen bij hogescholen en
 andere subsidieontvangers (bv. als gevolg van eindafrekeningen van toegekende
 subsidies).
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 8)
 
 
 Artikel
 
 
 8:
 INTERNATIONAAL BELEID
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Bevorderen van internationale samenwerking en
 uitwisseling ter ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs,
 cultuur en wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale
 competenties van lerenden, docenten, kunstenaars en wetenschappers.
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 
 Stimuleren: Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk op het
 zoveel mogelijk stimuleren en ondersteunen van instellingen en burgers om zich
 op een internationale omgeving te oriënteren. Daartoe zorgt de Minister vanuit
 zijn stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaal-bestuurlijke
 randvoorwaarden, bijvoorbeeld door afspraken over wederzijdse beroepserkenning,
 kwaliteitszorg en grensverkeer en door de uitwisseling van best practices. De
 Minister opereert hierbij binnen multilaterale kaders als de Europese Unie,
 OESO en de Unesco en andere – vaak daarbij aangesloten – organisaties, alsmede
 via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, etc.
 Daarnaast wordt gebruik gemaakt van stimuleringsmaatregelen in de vorm van
 fondsen en beurzen en worden faciliterende en uitvoerende instanties
 gesubsidieerd, zoals het Europees Platform, Neth-ER en het Duitsland Instituut.
 De bevordering van internationale samenwerking is ondersteunend aan de
 beleidsdoelstellingen van OCW. De activiteiten zijn dan ook voor een belangrijk
 deel opgenomen bij de betreffende beleidsartikelen.
 De internationale
 activiteiten van OCW geven tenslotte mede-ondersteuning aan de doelstellingen
 en ambities van het bredere buitenlandse beleid, specifiek op de terreinen van
 OCW.
 
 
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Internationale – ondersteunende – maatregelen laten
 zich moeilijk vangen in «harde» cijfers en beleidsconclusies. In gevallen waar
 dit wel mogelijk is, bijvoorbeeld bij de bevordering van in- en uitgaande
 studiemobiliteit of bij de bevordering van culturele activiteiten in het
 buitenland zijn relevante cijfers opgenomen in de publicatie
 Kerncijfers.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Bij de ten uitvoerlegging van de in de begroting
 opgenomen voornemens zijn er geen bijzondere ontwikkelingen opgetreden die een
 aanpassing of afwijking van die voornemens noodzakelijk maakten.
 
 Relevante kwantitatieve gegevens zijn opgenomen in
 de OCW-publicatie
 Kerncijfers.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 HGIS
 realisatie
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 26.223
 
 
 
 
 54.274
 
 
 
 
 12.591
 
 
 
 
 7.312
 
 
 
 
 8.673
 
 
 
 
 8.573
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 2.082
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 21.364
 
 
 
 
 20.794
 
 
 
 
 16.543
 
 
 
 
 16.215
 
 
 
 
 15.704
 
 
 
 
 16.969
 
 
 
 
 – 1.265
 
 
 
 
 848
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 2.551
 
 
 
 
 1.717
 
 
 
 
 1.641
 
 
 
 
 1.345
 
 
 
 
 1.422
 
 
 
 
 1.471
 
 
 
 
 – 49
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Subsidieregelingen
 
 
 2.551
 
 
 1.717
 
 
 1.641
 
 
 1.345
 
 
 1.422
 
 
 1.471
 
 
 – 49
 
 
 125
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Duitsland Instituut Amsterdam (DIA)
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 800
 
 
 732
 
 
 842
 
 
 707
 
 
 135
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Frans-Nederlandse academie (FNA)
 
 
 114
 
 
 118
 
 
 194
 
 
 114
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Netherlands house for Education and Research (Neth-ER)
 
 
 484
 
 
 484
 
 
 500
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Incidentele subsidies voor het uitwisselen van cultuur
 
 
 1.153
 
 
 315
 
 
 147
 
 
 49
 
 
 130
 
 
 314
 
 
 – 184
 
 
 125
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 241
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 140
 
 
 
 
 283
 
 
 
 
 262
 
 
 
 
 373
 
 
 
 – 111
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beleidsonderzoek en benchmarking
 
 
 123
 
 
 150
 
 
 18
 
 
 143
 
 
 153
 
 
 200
 
 
 – 47
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Incidentele Internationale activiteiten
 
 
 118
 
 
 203
 
 
 122
 
 
 140
 
 
 109
 
 
 173
 
 
 – 64
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 14.079
 
 
 
 
 13.915
 
 
 
 
 14.262
 
 
 
 
 14.087
 
 
 
 
 13.520
 
 
 
 
 14.625
 
 
 
 
 – 1.105
 
 
 
 
 223
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 OCW-vertegenwoordiging in het buitenland
 
 
 1.176
 
 
 1.411
 
 
 1.549
 
 
 1.777
 
 
 1.631
 
 
 2.191
 
 
 – 560
 
 
 133
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Europees Platform
 
 
 5.629
 
 
 5.584
 
 
 5.677
 
 
 5.410
 
 
 5.455
 
 
 5.456
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nederlandse Taalunie
 
 
 3.239
 
 
 3.252
 
 
 3.287
 
 
 3.124
 
 
 3.179
 
 
 3.186
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Europa College Brugge
 
 
 20
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Unesco
 
 
 95
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 40
 
 
 8
 
 
 20
 
 
 – 12
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 OESO CERI
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 74
 
 
 73
 
 
 70
 
 
 76
 
 
 – 6
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Fulbright Center
 
 
 473
 
 
 428
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 408
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 DCICC (voorheen SICA) Cultural Contact Point 
 
 
 100
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 90
 
 
 
 90
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Ons Erfdeel
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 205
 
 
 185
 
 
 185
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal Agentschap Leven Lang Leren (EU-programma)
 
 
 1.804
 
 
 1.724
 
 
 1.731
 
 
 1.748
 
 
 1.748
 
 
 1.748
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma's Agentschap NL (inclusief uitvoeringskosten)
 
 
 1.264
 
 
 1.097
 
 
 1.161
 
 
 1.162
 
 
 716
 
 
 1.185
 
 
 – 469
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Incidentele EU-programma's en activiteiten
 
 
 
 
 30
 
 
 20
 
 
 
 50
 
 
 – 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vlaams-Nederlandshuis DeBuren (Hoofdstuk V BuZa)
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 
 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Integreren van de BES-eilanden in Nederland1 Met ingang van het jaar 2011 zijn de gelden voor het integreren van de BES-eilanden in Nederland overgeboekt naar artikel 1 (Primair onderwijs), artikel 3 (Voortgezet onderwijs) en artikel 4 (Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie).
 
 
 
 
 3.993
 
 
 
 
 4.309
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 183
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 754
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 655
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Subsidies
 
 Duitsland Instituut Amsterdam
 Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) genereert en verspreidt kennis in
 Nederland over het veranderende Duitsland op het raakvlak van onderwijs,
 wetenschap en maatschappij. Het instituut doet dat onder meer met behulp van
 wetenschappelijk onderzoek, onderwijsprojecten en voorlichtingsactiviteiten
 (cofinanciering met Universiteit van Amsterdam en Deutsche Akademische
 Austausch Dienst (DAAD)). Daarnaast is in het jaar 2013 aan het DIA een
 subsidie verstrekt voor de uitvoering van een pilotprogramma studiemobiliteit.
 Dit programma moet de samenwerking stimuleren tussen Nederlandse en Duitse
 instellingen van hoger onderwijs, alsook de mobiliteit van Nederlandse
 studenten naar Duitsland vergroten. Ook hier is sprake van cofinanciering van
 Duitse zijde (50/50). Hiervoor ontving het DIA in 2013 een bedrag van € 135.000
 van OCW.
 Frans-Nederlandse Academie
 De financiering van de Frans-Nederlandse Academie is stopgezet.
 Neth-ER
 Neth-ER is
 opgericht in 2006 door acht Nederlandse veldorganisaties werkzaam op de
 gebieden onderzoek, onderwijs en innovatie (onder andere TNO, KNAW, VSNU,
 MBO-Raad, NWO, Europees Platform). Hun gezamenlijke doel is om de Nederlandse
 participatie aan de Europese programma’s te vergroten. Momenteel vindt een
 evaluatie plaats van de werkzaamheden van Neth-ER, op basis waarvan een nader
 besluit zal worden genomen over eventuele continuering van deze subsidie na
 2014.
 Incidentele subsidies voor het uitwisselen
 van cultuur
 Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele
 activiteiten en verplichtingen ter bevordering van de samenwerking op het
 gebied van cultuur. Het betreft in 2013 de volgende subsidies: een subsidie aan
 de stichting Lezen en Schrijven voor de ondersteuning van de activiteiten van
 de Speciaal Gezant voor Geletterdheid bij de UNESCO voor de periode 2013–2016,
 subsidies aan het NIHA (Universiteit Leiden) , aan het Europees Platform en het
 Turkije Instituut in het kader van de 400-jarige betrekkingen met Turkije en
 een subsidie aan de Nationale Unesco Commissie voor de Digital Roadmap (een
 pilot voor brede internationale samenwerking voor digitale duurzaamheid).
 Daarnaast is er een subsidie verstrekt aan Stichting News ter ondersteuning van
 de internationale activiteiten. In het jaar 2013 is beperkt een beroep gedaan
 op deze middelen, daarom is een bedrag van € 184 duizend minder
 uitgegeven.
 Opdrachten
 Beleidsonderzoek en
 benchmarking
 Dit betreft middelen ten behoeve van
 beleidsonderzoek, onder meer naar de effectiviteit van internationalisering en
 ten behoeve van benchmarking in het kader van de relevante internationale
 organisaties. De volgende onderzoeken zijn aanbesteed: een evaluatie van
 Neth-ER 2011–2013, een onderzoek naar de voorbereiding van de uitvoering van
 het Erasmus for all programma 2014–2020 en een onderzoek naar de gevolgen van
 de ratificatie Facultatief Protocol bij het Internationaal Verdrag inzake
 economische, sociale en culturele rechten.
 Incidentele internationale
 activiteiten
 Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele
 activiteiten en verplichtingen ter bevordering van de samenwerking. Het betreft
 in 2013 bijdragen aan de delegatie onderwijssecretariaat van São Paulo en
 SENAI, Teacher Summit 2013 en een bijeenkomst van de ambtelijke top van het
 Ministerie van OCW en de managementcomités van het Vlaamse ministerie Onderwijs
 en Vorming en het Vlaamse ministerie Cultuur, Jeugd, Sport en Media.
 Bijdragen aan (inter)nationale
 organisaties
 OCW-vertegenwoordiging
 In
 2013 betreft het de kosten voor de OCW-vertegenwoordiging in het buitenland met
 name de Permanente Vertegenwoordiging bij de EU, de Permanente
 Vertegenwoordiging bij de Unesco, de Experts Nationaux Détachés (END-ers) bij
 de Europese Commissie en enkele bilaterale posten.
 Doordat er drie
 plaatsen voor END-ers in het jaar 2013 niet waren bezet en de doorberekende
 ambassadekosten meevielen, is een bedrag van € 560 duizend minder
 uitgegeven.
 Europees Platform
 Het
 Europees Platform ondersteunt de internationalisering in het primair en
 voortgezet onderwijs met kennis en kleine financiële bijdrages voor onder meer
 expertiseontwikkeling en mobiliteit van leerlingen, onderwijzend personeel,
 voor vroegtijdig vreemdetalenonderwijs, tweetalig onderwijs en internationale
 uitwisseling.
 Nederlandse Taalunie
 De
 Nederlandse Taalunie is de verdragsorganisatie waarin Nederland, Vlaanderen en
 Suriname samenwerken op het gebied van het Nederlands. Ze ondersteunt het leren
 van de Nederlandse taal in het buitenland, bewaakt de kwaliteit daarvan en
 houdt zomercursussen voor buitenlanders die Nederlands doceren of willen
 blijven spreken.
 Europa College Brugge
 Het
 Europa College te Brugge is een postuniversitaire opleiding voor onderzoek naar
 Europese eenwording, gefinancierd door EU en EU-Lidstaten.
 Unesco
 Dit betreft de
 deelname aan diverse projecten in het kader van de Unesco. Het betreft in 2013
 een bijdrage aan de Nationale Unesco Commissie voor vernieuwing van de
 website.
 OESO CERI
 OESO CERI
 betreft de deelname aan diverse onderwijsprojecten en -onderzoeken in het kader
 van het Centre for Educational Research and Innovation (CERI), onderdeel van de
 OESO.
 Fulbright Center
 Het
 Fulbright Center verzorgt mobiliteitsprogramma’s voor het hoger onderwijs via
 beurzen voor uitwisseling met de Verenigde Staten (met bijdragen van de
 Amerikaanse regering).
 Cultural Contact Point
 Het
 Cultural Contact Point geeft advies over de subsidieregelingen van het
 EU-cultuurprogramma en biedt begeleiding bij het doen van een aanvraag. Het is
 een uitvoerend orgaan ten behoeve van het EU-Cultuurprogramma en ondergebracht
 bij het Dutch Centre for International Cultural Cooperation (DCICC), voorheen
 de Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA).
 Stichting Ons Erfdeel
 De
 Vlaams-Nederlandse vereniging Ons Erfdeel wil de cultuur van Vlaanderen en
 Nederland in het buitenland bekend maken en de culturele samenwerking tussen de
 Nederlandssprekenden bevorderen, onder meer met behulp van het tijdschrift Ons
 Erfdeel en het Jaarboek The Low Countries.
 Nationaal Agentschap Leven Lang
 Leren
 Het Agentschap is belast met het beheer en de uitvoering
 in Nederland van EU mobiliteitsprogramma’s.
 Agentschap NL
 Agentschap
 NL verricht uitvoerende taken, vooral waar het gaat om internationalisering van
 het (beroeps-)onderwijs op het scheidsvlak tussen onderwijs en bedrijfsleven.
 In het jaar 2013 is ingespeeld op de subsidietaakstelling en zijn minder
 middelen ingezet voor deze activiteiten. Hierdoor is een bedrag van € 469
 duizend minder uitgegeven.
 Incidentele EU-programma’s en
 activiteiten
 Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele
 activiteiten en verplichtingen in het kader van de EU en deelname aan
 EU-programma’s, welke bij het opstellen van de begroting niet zijn te voorzien.
 In het jaar 2013 zijn geen uitgaven op dit artikelonderdeel gedaan.
 Bijdragen aan andere
 begrotingshoofdstukken
 Vlaams-Nederlands Huis De
 Buren
 Het Vlaams-Nederlands Huis De Buren is in 2004 opgericht
 door de Nederlandse en Vlaamse regering als een culturele organisatie en als
 ruimte voor debat en reflectie (subsidiëring vindt plaats via
 begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken)).
 
 
 Internationale Uitgaven OCW – breed
 
 Het vergroten van internationale mobiliteit en
 grensoverschrijdende samenwerking tussen instellingen is een inzet die niet
 alleen plaatsvindt op dit artikel. Veel internationaliseringsbeleid is elders
 ondergebracht binnen de OCW-begroting. Hieronder is een overzicht opgenomen van
 de totale internationale uitgaven van OCW per beleidsartikel en daaraan
 gekoppeld, welk deel daarvan deel uitmaakt van de Homogene groep internationale
 samenwerking (HGIS), die wordt gecoördineerd door het Ministerie van
 Buitenlandse Zaken.
 
 
 Tabel 8.2 Internationale uitgaven OCW (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 HGIS
 realisatie
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs (artikel 1)
 
 
 19.198
 
 
 22.008
 
 
 20.291
 
 
 20.992
 
 
 22.015
 
 
 20.440
 
 
 1.575
 
 
 
 
 
 Voortgezet onderwijs (artikel 3)
 
 
 3.914
 
 
 3.518
 
 
 4.660
 
 
 4.631
 
 
 4.179
 
 
 4.121
 
 
 58
 
 
 
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (artikel 4)
 
 
 1.172
 
 
 862
 
 
 830
 
 
 1.217
 
 
 1.181
 
 
 850
 
 
 331
 
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 
 3.453
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
 
 
 86.428
 
 
 86.503
 
 
 87.582
 
 
 74.813
 
 
 72.759
 
 
 72.907
 
 
 – 148
 
 
 58.369
 
 
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 
 
 17.371
 
 
 16.485
 
 
 16.543
 
 
 16.215
 
 
 15.704
 
 
 16.969
 
 
 – 1.265
 
 
 848
 
 
 
 
 Studiefinanciering (artikel 11)
 
 
 4.363
 
 
 2.162
 
 
 55.165
 
 
 63.775
 
 
 68.783
 
 
 50.152
 
 
 18.631
 
 
 
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 
 
 19.379
 
 
 18.334
 
 
 19.211
 
 
 18.017
 
 
 12.847
 
 
 10.389
 
 
 2.458
 
 
 4.827
 
 
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel 14)
 
 
 1.389
 
 
 2.096
 
 
 2.129
 
 
 2.578
 
 
 2.336
 
 
 2.855
 
 
 – 519
 
 
 395
 
 
 
 
 Media (artikel 14 en 15)
 
 
 50.478
 
 
 50.872
 
 
 50.306
 
 
 49.891
 
 
 2.140
 
 
 3.795
 
 
 – 1.655
 
 
 344
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 
 
 88.675
 
 
 79.226
 
 
 91.964
 
 
 99.359
 
 
 91.438
 
 
 84.782
 
 
 6.656
 
 
 640
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 295.820
 
 
 
 
 285.519
 
 
 
 
 352.134
 
 
 
 
 354.941
 
 
 
 
 296.835
 
 
 
 
 270.713
 
 
 
 
 26.122
 
 
 
 
 68.876
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 De uitgaven op de Homogene groep internationale
 samenwerking (HGIS) zijn begrepen in de totale realisaties in het jaar
 2013.
 De beleidsprestaties zijn -waar nodig en relevant – toegelicht
 bij de betreffende beleidsartikelen.
 Voor artikel 11
 (Studiefinanciering) geldt dat de bedragen indicaties zijn van de omvang van
 uitgaven aan internationale studiefinanciering (diplomamobiliteit). Het betreft
 zowel de relevante als niet-relevante uitgaven voor meeneembare
 studiefinanciering (dit is uitgaande studentenmobiliteit) en voor inkomende
 mobiliteit (EU-studenten die een vorm van collegegeldvergoeding krijgen).
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 9)
 
 
 Artikel
 
 
 9:
 ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door
 de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle
 onderwijsdeelnemers.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een
 onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de
 talenten en ambities van individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte
 van de maatschappij. De leraar en de schoolleider zijn daarbij cruciaal.
 
 
 Regisseren: De Minister draagt verantwoordelijkheid voor het borgen van de
 onderwijskwaliteit van scholen. Om deze verantwoordelijkheid waar te maken
 levert zij een bijdrage aan het zorgen van voldoende docenten van voldoende
 kwaliteit. Zij doet dat door wetten en regels uit te vaardigen voor goed
 bestuur, door een dialoog te voeren met en toezicht te houden op
 belanghebbenden, en zo nodig actief regie te voeren.
 
 Stimuleren: De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van directe
 stimuleringsmaatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van de kwaliteit en
 professionaliteit van docenten en het bijdragen aan een aantrekkelijk beroep.
 Dit door middel van het in 2007 uitgebrachte
 actieplan «LeerKracht van Nederland» en het in mei 2011 uitgebrachte
 actieplan
 «Leraar 2020, een krachtig beroep» en de op basis daarvan met
 belanghebbenden afgesloten convenanten en bestuursakkoorden.
 
 Financieren: De Minister draagt bij aan het lerarenbeleid op scholen door het financieren van de onderwijssectoren voor een betere beloning van docenten en van
 projecten op het gebied van arbeidsmarkt- en personeelsbeleid. Dit via
 aanvullende bekostiging, subsidies en opdrachten.
 
 
 Beleidsconclusies
 
 
 Het beleid, zoals voorgenomen in de begroting 2013
 voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid is overeenkomstig uitgevoerd. Zo
 zijn de maatregelen (beloning, lerarenbeurs, innovaties, registers, kwaliteit
 lerarenopleidingen etc.) voor het stimuleren van de professionele ontwikkeling
 van leraren en het op peil houden van de omvang en kwaliteit van de
 lerarenpopulatie voortgezet en op onderdelen geïntensiveerd via de impuls
 lerarentekorten vo/wetenschap en techniek op de pabo en de versterking
 samenwerking lerarenopleidingen en scholen.
 Voor de resultaten op het
 actieplan LeerKracht wordt verwezen naar de
 «Beleidsdoorlichting
 Actieplan LeerKracht van Nederland (2007–2012)» zoals die begin 2013 aan de
 Tweede Kamer is aangeboden. Voor de kwantitatieve ontwikkeling van vraag en
 aanbod op de onderwijsarbeidsmarkt voor po, vo en mbo op de lange termijn is er
 de rapportage
 «Werken in het onderwijs» van november 2013. Andere indicatoren voor
 het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid worden beschreven in Kerncijfers
 OCW.
 
 
 In oktober 2013 is de
 «Lerarenagenda
 2013–2020: de leraar maakt het verschil» opgesteld, zie verder het
 beleidsverslag over 2013.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 9.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 203.820
 
 
 
 
 252.435
 
 
 
 
 312.184
 
 
 
 
 328.100
 
 
 
 
 366.525
 
 
 
 
 437.534
 
 
 
 
 – 71.009
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 178.436
 
 
 
 
 265.898
 
 
 
 
 273.113
 
 
 
 
 257.651
 
 
 
 
 343.509
 
 
 
 
 437.534
 
 
 
 
 – 94.025
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 
 
 1
 Door de nieuwe indeling conform Verantwoord Begroten zijn de uitgaven op het niveau van bekostiging, subsidies en opdrachten voor de jaren 2009 tot en met 2011 niet te reconstrueren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 128.385
 
 
 
 
 156.953
 
 
 
 
 219.104
 
 
 
 
 – 62.151
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 64.835
 
 
 – 64.835
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beloning LeerKracht lumpsum po/vo/bve
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 64.835
 
 
 – 64.835
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 21.640
 
 
 33.700
 
 
 34.140
 
 
 – 440
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Professionalisering po/vo/bve
 
 
 
 
 
 21.640
 
 
 33.700
 
 
 34.140
 
 
 – 440
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 106.745
 
 
 123.253
 
 
 120.129
 
 
 3.124
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Functiemix VO Randstadregio's
 
 
 
 
 
 52.339
 
 
 61.089
 
 
 61.152
 
 
 – 63
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Salarismix MBO Randstadregio's
 
 
 
 
 
 34.888
 
 
 40.906
 
 
 40.997
 
 
 – 91
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen
 
 
 
 
 
 14.030
 
 
 15.760
 
 
 17.980
 
 
 – 2.220
 
 
 
 
 
 –
 
 
 G.O.- en vakbondsfaciliteiten po
 
 
 
 
 
 5.488
 
 
 5.498
 
 
 0
 
 
 5.498
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 110.228
 
 
 
 
 161.865
 
 
 
 
 200.331
 
 
 
 
 – 38.466
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Lerarenbeurs/zij-instroom
 
 
 
 
 
 74.980
 
 
 85.810
 
 
 106.527
 
 
 – 20.717
 
 
 
 
 
 –
 
 
 impuls lerarentekorten vo en wetenschap en techniek pabo
 
 
 
 
 
 0
 
 
 7.366
 
 
 15.000
 
 
 – 7.634
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 15.510
 
 
 11.500
 
 
 4.010
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Verankering academische opleidingsschool
 
 
 
 
 
 2.450
 
 
 2.530
 
 
 2.520
 
 
 10
 
 
 
 
 
 –
 
 
 InnovatieImpuls Onderwijs
 
 
 
 
 
 4.885
 
 
 4.883
 
 
 3.791
 
 
 1.092
 
 
 
 
 
 –
 
 
 G.O.- en vakbondsfaciliteiten po
 
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.488
 
 
 – 5.488
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Arbeidsmarkt-/kennisactiviteiten po
 
 
 
 
 
 2.230
 
 
 2.230
 
 
 2.230
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderwijscoöperatie
 
 
 
 
 
 2.900
 
 
 2.900
 
 
 2.930
 
 
 – 30
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Open Universiteit (LOOK)
 
 
 
 
 
 6.370
 
 
 14.412
 
 
 3.930
 
 
 10.482
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Promotiebeurs voor leraren
 
 
 
 
 
 2.282
 
 
 6.803
 
 
 7.700
 
 
 – 897
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Projecten professionalisering
 
 
 
 
 
 1.269
 
 
 1.079
 
 
 12.370
 
 
 – 11.291
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Projecten regionale arbeidsmarktproblematiek
 
 
 
 
 
 571
 
 
 5.356
 
 
 4.000
 
 
 1.356
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige projecten
 
 
 
 
 
 12.291
 
 
 12.986
 
 
 22.345
 
 
 – 9.359
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3.520
 
 
 
 
 9.571
 
 
 
 
 3.864
 
 
 
 
 5.707
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Onderzoek, ramingen en communicatie
 
 
 
 
 
 3.520
 
 
 9.571
 
 
 3.864
 
 
 5.707
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 3.025
 
 
 
 
 3.077
 
 
 
 
 3.072
 
 
 
 
 7.585
 
 
 
 
 7.173
 
 
 
 
 6.302
 
 
 
 
 871
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst uitvoering Onderwijs
 
 
 3.025
 
 
 3.077
 
 
 3.072
 
 
 7.585
 
 
 7.173
 
 
 6.302
 
 
 871
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 7.520
 
 
 
 
 7.852
 
 
 
 
 7.852
 
 
 
 
 7.933
 
 
 
 
 7.947
 
 
 
 
 7.933
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting Vervangingsfonds Bedrijfsgezondheid
 
 
 7520
 
 
 7852
 
 
 7852
 
 
 7.933
 
 
 7.947
 
 
 7.933
 
 
 14
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 7.620
 
 
 
 
 4.688
 
 
 
 
 5.216
 
 
 
 
 7.335
 
 
 
 
 8.576
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 8.576
 
 
 
 
 
 
 
 Hoofdbekostiging
 Beloning LeerKracht lumpsum
 De investeringen in beloning van het
 onderwijspersoneel, ter verbetering van de arbeidsmarktpositie, voorvloeiend
 uit de convenanten LeerKracht van Nederland zijn doorgezet. In 2013 is de volgende tranche aan
 landelijke beloningsmaatregelen (inkorten carrièrelijnen en functiemix) aan de
 lumpsum van de instellingen voor po, vo, en mbo toegevoegd. Het totaal vanaf
 2009 komt daarmee op € 545 miljoen dat is overgeboekt naar de onderwijssectoren
 (respectievelijk artikel 1 voor po, artikel 3 voor vo, artikel 4 voor mbo en
 artikel 6 voor ho).
 Prestatiebox
 Professionalisering po, vo en
 mbo
 Voor de verdere verbetering van de professionele kwaliteit
 van leraren en schoolleiders in het po, vo en mbo worden in 2012 tot en met
 2015 jaarlijks extra middelen ter beschikking gesteld. Hierover zijn afspraken
 gemaakt in de met de sectorraden afgesloten Bestuursakkoorden. De middelen voor
 po (in 2013 € 70,1 miljoen) en vo (in 2013 € 42 miljoen) zijn naar de sectoren
 overgeboekt en opgenomen in de prestatieboxen van die sectoren. De middelen
 voor het mbo (in 2013 € 33,7 miljoen) zijn via een afzonderlijke
 bekostigingsregeling aan de sector ter beschikking gesteld.
 Aanvullende bekostiging
 Functiemix vo/Salarismix mbo
 Randstadregio’s
 In de sectoren vo en mbo zijn aanvullend op de
 in de lumpsum op te nemen beloningsmaatregelen afspraken gemaakt over de
 versterking van de functie-/salarismix in de zogenaamde Randstadregio’s. Hier
 kennen scholen een grotere beloningsachterstand ten opzichte van de
 marktsector, een grotere arbeidsmarktproblematiek en (een optelsom) van
 grootstedelijke problemen. De middelen zijn op grond van een ministeriële
 regeling in aanvulling op de lumpsum verstrekt aan instellingen in deze
 regio’s.
 Tegemoetkoming kosten
 opleidingsscholen
 Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen
 en het afnemend veld te verbeteren zijn 55 opleidingsscholen
 (samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen met één of meer
 scholen voor po, vo en mbo) erkend. Zij hebben in 2013 € 15,8 miljoen aan
 bekostiging ontvangen om gezamenlijk leraren op de werkplek op te leiden. Dit
 blijft € 2,2 miljoen achter bij de begrote bedragen omdat het aantal studenten
 (bepalend voor het niveau van de bekostiging) op de betreffende scholen nog
 niet het maximum heeft bereikt dat in de aanvullende bekostigingsregeling is
 opgenomen.
 G.O.- en vakbondsfaciliteiten
 po
 Het bedrag voor de G.O.- en vakbondsfaciliteiten is, via de
 Stichting Financiering Structureel Vakbondsverlof Onderwijs (SFSVO), aan de
 scholen voor po beschikbaar gesteld voor de vergoeding van de kosten van
 vervanging van onderwijspersoneel, dat buitengewoon verlof is verleend voor
 deelname aan georganiseerd overleg en voor het verrichten van overige
 vakbondswerkzaamheden. De faciliteiten voor de sector po zullen op termijn,
 gelijk aan die voor de overige sectoren, worden opgenomen in de lumpsum van de
 instellingen. Daardoor zijn de middelen overgeheveld vanuit de subsidies, waar
 ze oorspronkelijk waren geraamd, naar de aanvullende bekostiging.
 Subsidies
 Lerarenbeurs/zij-instroom
 
 De lerarenbeurs – voor zowel opleidingskosten als de
 vervangingskosten tijdens het studieverlof – wordt ingezet voor geaccrediteerde
 bachelor- en masteropleidingen ter verkrijging van hogere kwalificaties voor
 leraren in het po, vo, mbo en ho. In 2013 is € 80 miljoen uitgekeerd aan
 beurzen. Hiervan heeft € 39 miljoen betrekking op nieuwe beurzen, waarmee ruim
 5.400 leraren in 2013 met hun opleiding zijn gestart. Omdat dit aantal achter
 blijft bij het aantal dat in het budget en de regeling is verwerkt, is circa
 € 19 miljoen niet besteed.
 De zij-instroom voorziet in een subsidie
 voor de opleiding van onbevoegde zij-instromers in het vo en mbo. In 2013 is
 circa € 6 miljoen gerealiseerd, waarmee voor 300 personen een
 zij-instroomtraject is bekostigd (begroot was 400 personen met een bedrag van
 € 8 miljoen).
 
 Impuls lerarentekorten vo en wetenschap en
 techniek pabo
 
 Het betreft de inzet van maatregelen ten aanzien van
 de middelen van € 100 miljoen voor de periode 2013 tot en met 2016 uit het
 regeerakkoord (zie voor nadere uitwerking
 Kamerstuk 27 923, nr. 151). De maatregelen
 zijn gericht op twee afzonderlijke thema’s:
 
 
 1.
 Het sneller herkennen van bètatalent op
 de basisschool (beter borgen wetenschap en techniek in kennisbasis/curriculum
 primair onderwijs en pabo’s);
 
 
 2.
 Het vergroten van het aantal universitair
 opgeleide leraren in het voortgezet onderwijs, in het bijzonder leraren
 bètavakken en talen, om daarmee het voorspelde lerarentekort af te wenden
 (educatieve minor, Eerst de Klas en versterken verbinding scholen/bedrijven
 door stages en gastlessen).
 
 
 Beleidsinstrumenten die ingezet worden zijn onder
 andere Eerst de Klas/Onderwijstraineeship, een betere begeleiding van startende
 leraren en het versterken van de verbinding tussen scholen en bedrijven door
 stages en gastlessen. Doordat de ontwikkeling van enkele beleidsinstrumenten en
 het brede overleg erover met het veld meer tijd heeft gevergd dan vooraf
 ingeschat, verschuift een deel van de voor 2013 voorziene uitgaven tot een
 bedrag van € 6,6 miljoen naar volgende jaren. Daarnaast zijn diverse
 ondersteunings- en uitvoeringactiviteiten voor dit onderdeel conform
 verantwoord begroten bij het instrument opdrachten en de Dienst Uitvoering
 Onderwijs (DUO) ondergebracht, waardoor de realisatie hier € 1 miljoen lager is
 dan begroot.
 
 Versterking samenwerking
 lerarenopleidingen en scholen
 Het betreft een impulssubsidie
 2013–2016 om de samenwerking te versterken tussen lerarenopleidingen en scholen
 in het po, vo en mbo. Het gaat daarbij om de samenwerking in het algemeen en in
 het bijzonder op de onderwijsthema’s: omgaan met verschillen, opbrengstgericht
 werken, begeleiding beginnende leraren, ouderbetrokkenheid en pesten. Een
 betere samenwerking tussen lerarenopleidingen en scholen (afnemend veld) zorgt
 ervoor dat startende leraren effectiever zijn in de beroepspraktijk en voorkomt
 onnodige uitval. De subsidie stond open voor de bestaande 55 opleidingsscholen
 (zie hiervoor onder aanvullende bekostiging, tegemoetkoming kosten
 opleidingsscholen) en voor een beperkt aantal nieuwe samenwerkingsverbanden.
 Aan de oorspronkelijke begroting is via de
 Voorjaarsnota door een bundeling van subsidies
 € 9 miljoen toegevoegd, waardoor voor deze post totaal € 20,5 miljoen
 beschikbaar was. Doordat het aantal aanvragen c.q. aangevraagde bedragen lager
 was dan geraamd in de regeling en een aantal aanvragen niet in voldoende mate
 aan de voorwaarden voldeden is uiteindelijk een bedrag van € 15,5
 toegekend.
 Verankering academische
 opleidingsschool
 De academische opleidingsschool is een
 opleidingsschool die het opleiden van leraren verbindt met praktijkgericht
 onderzoek en schoolontwikkeling. Voor de verdere ontwikkeling en verankering
 van de academische opleidingsschool ontvangen 35 projecten in de periode
 2012–2016 een afzonderlijke aanvullende subsidie. Na afloop hiervan is het de
 bedoeling deze te integreren in de aanvullende bekostigingsregeling
 «Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen».
 InnovatieImpuls Onderwijs
 Het doel van dit project, dat doorloopt tot eind 2014, is tweeledig: het
 implementeren van innovatieve maatregelen in schoolorganisatie po en vo,
 gericht op verhoging van de arbeidsproductiviteit met behoud van
 onderwijskwaliteit en zonder verhoging van de werkdruk, en het meten van de
 effecten van deze maatregelen op de arbeidsproductiviteit. Vanwege een
 herschikking van middelen over de jaren is in 2013 € 1,1 miljoen meer
 gerealiseerd dan oorspronkelijk was begroot.
 Arbeidsmarkt-/kennisactiviteiten
 po
 Met uitzondering van de sector po zijn de sectorale
 arbeidsmarktmiddelen opgenomen in de lumpsum van de betreffende sectorale
 instellingen. Voor de sector po zal dit niet eerder geschieden dan 2015, tot
 die tijd worden de sectorale po-arbeidsmarktmiddelen beschikbaar gesteld aan de
 door de sociale partners in het po opgerichte Stichting Arbeidsmarktplatform
 Primair Onderwijs.
 Onderwijscoöperatie
 De
 onderwijscoöperatie is van start gegaan op 1 oktober 2011 en wordt gevormd door
 de grootste onderwijsberoepsverenigingen in Nederland. Het belangrijkste
 uitgangspunt voor de coöperatie is dat deze van, voor en door de leraar is.
 Doel is het zorgen voor een krachtige beroepsgroep, met als speerpunten de
 bekwaamheid van de leraar (waaronder lerarenregister), de professionele ruimte
 van de leraar en een goed imago van het beroep. Om deze ambities te realiseren
 en te waarborgen is tussen de onderwijscoöperatie en OCW het Bestuursakkoord
 Beroepsgroep Leraren 2012–2015 gesloten, waarin ook afspraken zijn gemaakt over
 het door OCW ter beschikking stellen van financiële middelen.
 Open Universiteit (LOOK)
 Het Ruud de Moor Centrum is sinds medio 2012 verder gegaan onder een nieuwe
 naam: LOOK, Wetenschappelijk Centrum Leraren Onderzoek. Kernactiviteit is het
 doen van praktijkgericht onderzoek naar het professionaliseren van, voor en
 door leraren. Leraren doen actief mee aan het onderzoek en reflecteren op
 onderzoek. Doel is het versterken van de beroepsgroep leraren en daarmee de
 kwaliteit van het onderwijs als geheel, van wetenschap tot dagelijkse praktijk.
 In het kader van de subsidietaakstelling Rutte II wordt de subsidie aan LOOK
 voor 2014 met € 2 miljoen gekort en met ingang van 2015 geheel stopgezet. Ter
 bestrijding van de hieruit voortvloeiende noodzakelijke frictiekosten voor de
 Open Universiteit (waar LOOK onderdeel van uitmaakt) is in 2013, op basis van
 een daartoe afgesloten vaststellingsovereenkomst tussen de Open Universiteit en
 de Minister van OCW een eenmalige vergoeding verstrekt van € 10,5 miljoen.
 Promotiebeurs voor leraren
 Leraren in het po, vo, mbo en ho worden in staat gesteld om onderzoek te
 verrichten dat uitmondt in een proefschrift. De leraren krijgen, met behoud van
 salaris, vier jaar lang twee dagen per week vrij om te werken aan onderzoek. De
 eerste tranche promotiebeurs (aanvragen 2011 tot en met 2014) beloopt in totaal
 een bedrag van € 35 miljoen, waarmee aan circa 240 leraren een beurs kan worden
 toegekend. Tot en met 2013 zijn 103 beurzen toegekend.
 Projecten professionalisering
 
 Ten behoeve van de begeleiding/ondersteuning van de
 instellingen voor po, vo en mbo bij de professionalisering van hun
 onderwijspersoneel en de borging ervan worden aan School aan Zet en MBO
 Diensten subsidies verstrekt voor de periode 2012–2015. Ook voor het Leraren-
 en schoolleidersregister worden middelen beschikbaar gesteld. Tenslotte worden
 via diverse subsidies projecten en plannen ter versterking van de kwaliteit van
 de lerarenopleidingen ondersteund.
 Door een bundeling/herschikking van
 de subsidies binnen artikel 9 en het onderbrengen van de ontwikkel- en
 beheerkosten van de registers bij het instrument opdrachten is de realisatie op
 deze post € 11,3 miljoen lager dan begroot.
 
 Projecten regionale
 arbeidsmarktproblematiek
 
 Via een vraaggestuurde aanpak wordt ondersteuning
 geboden aan regio’s, die acute knelpunten ervaren of verwachten op de
 onderwijsarbeidsmarkt. Een raming maakt inzichtelijk hoe deze markt zich
 regionaal ontwikkelt en welke knelpunten zich voordoen. Op basis hiervan
 stellen de betrokken besturen in de regio een plan van aanpak op met gerichte
 en concrete oplossingen voor de korte termijn. Bijvoorbeeld het beperken van de
 uitstroom uit het beroep of de uitval uit de lerarenopleidingen en het bieden
 van voldoende stageplaatsen door schoolbesturen.
 Vanwege een
 herschikking van middelen over de jaren is in 2013 € 1,4 miljoen meer
 gerealiseerd dan oorspronkelijk was begroot.
 
 Overige projecten
 
 In de actieplannen «LeerKracht van Nederland» en «Leraar 2020 – een krachtig beroep!» is de
 noodzaak onderschreven dat er voldoende en goed opgeleide leraren komen en dat
 de professionele school, een school met een goed personeel- en
 opleidingsbeleid, verder ontwikkeld wordt. Daarom worden de komende jaren
 impulsen, experimenten, pilots en onderzoeken ondersteund naar o.a. het
 bereiken van nieuwe doelgroepen aan leraren, het personeel- en opleidingsbeleid
 bij scholen en de verlichting van werkdruk door een andere organisatie van het
 onderwijs. Te noemen in dit verband zijn subsidies ten behoeve van de
 kennisbases en -toetsen, de educatieve minor in het wo en het beroepsonderwijs.
 Ook wordt hieruit het gehele professionaliseringsprogramma voor leraren in
 Caribisch Nederland bekostigd.
 Door een bundeling/herschikking van de
 subsidies binnen artikel 9 en het onderbrengen diverse ondersteunings- en
 uitvoeringactiviteiten bij het instrument opdrachten en de Dienst Uitvoering
 Onderwijs (DUO) is de realisatie op dit onderdeel € 9,4 miljoen lager dan
 begroot.
 
 Opdrachten
 Onderzoek, ramingen en
 communicatie
 
 Ter ondersteuning, monitoring en evaluatie van het
 beleid wordt expertise op het terrein van communicatie, onderzoek en het maken
 van ramingen aangewend.
 De direct aan subsidies te relateren
 opdrachten inzake de ontwikkeling/beheer van de registers en de beleidsmatige
 ondersteuning van diverse subsidieprojecten waren begroot onder het instrument
 subsidies en zijn conform Verantwoord Begroten gerealiseerd onder het
 instrument opdrachten. De realisatie onder de opdrachten is daardoor € 5,7
 miljoen hoger dan begroot.
 
 Bijdrage aan agentschappen
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de
 uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van OCW en levert producten en
 diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van
 studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de
 uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
 Vanwege
 aanvullende ondersteuning door DUO op diverse subsidieaanvraagregelingen is de
 realisatie € 0,9 miljoen hoger dan begroot.
 
 Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
 Stichting
 Vervangingsfonds/Bedrijfsgezondheid
 Via deze subsidie
 investeert OCW in het arbeidsomstandighedenbeleid, (ziekte) verzuimbeleid en
 re-integratiebeleid (AVR-taken) in de sector po. Voor de overige sectoren loopt
 dit via de lumpsumbekostiging.
 Ontvangsten
 Hierop is
 € 6,6 miljoen geboekt doordat leraren die hun opleiding niet of niet voldoende
 hebben afgerond hun in voorgaande jaren ontvangen lerarenbeurs hebben
 terugbetaald. Het resterende bedrag van € 2 miljoen is binnengekomen door het
 afrekenen van in voorgaande jaren verstrekte (project-) subsidies.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 11)
 
 
 Artikel
 
 
 11:
 STUDIEFINANCIERING
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in
 het hoger onderwijs en deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (vanaf 18
 jaar) de financiële mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te
 kunnen volgen.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende
 en doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in
 de Wet studiefinanciering 2000.
 
 
 Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële
 toegankelijkheid is gewaarborgd: er zijn geen onoverkomelijke financiële
 belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het
 principe dat studeren ook een investering door de student zelf is. Tevens wordt
 recht gedaan aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen leveren.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Voor indicatoren over studiefinanciering wordt
 verwezen naar de publicatie
 Kerncijfers.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Regeerakkoord
 
 
 Zie ook het beleidsverslag 2013.
 Niet al het
 beleid zoals eerder werd voorzien zou in 2013 doorgang vinden. Op het gebied
 van drie genoemde elementen uit het Regeerakkoord zijn de plannen in 2013 als
 volgt aangepast:
 
 
 •
 Begin 2013 is de Tweede Kamer in een
 hoofdlijnenbrief geïnformeerd over de voorgenomen
 invulling van de regeerakkoordmaatregelen in het studiefinancieringsstelsel:
 vervanging van de basisbeurs door een sociaal leenstelsel in het hoger
 onderwijs, voor zowel bachelor- als masterstudenten, per 1 september 2014,
 verlenging van de terugbetaalperiode van 15 naar 20 jaar en het doorvoeren van
 een aantal vereenvoudigingen. De ov-kaart zou per 1 januari 2015 worden
 vervangen door een alternatief vervoersarrangement.
 
 
 •
 Na het hoofdlijnendebat en het uitvoeren
 van vervolgonderzoek naar effecten van een leenstelsel op de instroom, is
 vervolgens besloten de invoering van het sociaal leenstelsel getrapt te in
 voeren; eerst in de masterfase per 1 september 2014, en een jaar later in de
 bachelorfase per 1 september 2015.
 
 
 •
 Het wetsvoorstel voor het sociaal
 leenstelsel in de masterfase en de vereenvoudigingen, dat in de zomer bij de
 Tweede Kamer werd ingediend, is eind 2013 in de Tweede Kamer aangehouden in
 afwachting van een nieuw, integraal voorstel voor een sociaal leenstelsel in
 bachelor- en masterfase per 1 september 2015. Dit voorstel zal ook de visie op
 de onderwijsinvesteringen en de reisvoorziening behelzen.
 
 
 
 Elementen van het regeerakkoord die wel zijn
 gerealiseerd:
 
 
 •
 Per 1 januari 2013 is de aanspraak van
 studenten in het hoger onderwijs op de reisvoorziening met twee jaren
 teruggebracht tot de periode van de nominale studieduur, vermeerderd met één
 jaar.
 
 
 •
 De verhoging van het boetebedrag bij
 onterecht bezit reisvoorziening vond eind 2012 plaats.
 
 
 •
 De
 bijverdiengrens wordt in het laatste jaar van de
 studie buiten beschouwing gelaten voor studentondernemers.
 
 
 Met de uitspraak van het Hof van Justitie van de
 Europese Unie is duidelijk geworden dat de 3 uit 6-eis niet meer gesteld kan
 worden aan migrerend werknemers (Commissie-Nederland C-542/09). De 3 uit 6-eis
 houdt in dat studenten, om aanspraak te maken op meeneembare
 studiefinanciering, 3 van de 6 jaren voorafgaand aan inschrijving bij de
 buitenlandse instelling in Nederland moeten hebben gewoond. Naar aanleiding van
 de uitspraak van het Hof is sinds 29 mei 2013 in de Wet studiefinanciering 2000
 de mogelijkheid opgenomen om een maximum te stellen aan het aantal nieuwe
 studenten dat aanspraak kan maken op meeneembare studiefinanciering. Omdat de
 instroom van nieuwe studenten in de meeneembare studiefinanciering geen grote
 toename heeft laten zien is het vooralsnog niet nodig gebleken ook
 daadwerkelijk een maximum aan de nieuwe instroom te stellen.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 11.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.617.833
 
 
 
 
 3.790.873
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 4.150.351
 
 
 
 
 4.039.626
 
 
 
 
 110.725
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven1Door de
 presentatie van verantwoord begroten zijn de uitgaven voor de jaren 2009 tot en
 met 2011 niet in alle gevallen meer te reconstrueren.
 
 
 
 
 3.617.833
 
 
 
 
 3.790.873
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 4.150.351
 
 
 
 
 4.039.626
 
 
 
 
 110.725
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdracht
 
 
 
 
 2.286.226
 
 
 
 
 2.404.319
 
 
 
 
 2.688.924
 
 
 
 
 2.270.346
 
 
 
 
 2.446.647
 
 
 
 
 2.402.502
 
 
 
 
 44.145
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Basisbeurs
 
 
 
 963.997
 
 
 
 
 1.198.484
 
 
 
 
 1.041.952
 
 
 
 
 1.176.404
 
 
 
 
 1.226.945
 
 
 
 
 1.225.778
 
 
 
 
 1.166
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gift (R)
 
 
 711.397
 
 
 808.120
 
 
 873.052
 
 
 915.853
 
 
 1.001.245
 
 
 1.038.274
 
 
 – 37.029
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Prestatiebeurs (NR)
 
 
 252.600
 
 
 390.364
 
 
 168.900
 
 
 260.551
 
 
 225.700
 
 
 187.505
 
 
 38.195
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende beurs
 
 
 
 578.100
 
 
 
 
 629.379
 
 
 
 
 583.500
 
 
 
 
 612.222
 
 
 
 
 616.913
 
 
 
 
 623.533
 
 
 
 
 – 6.620
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gift (R)
 
 
 473.400
 
 
 523.731
 
 
 489.800
 
 
 499.865
 
 
 528.140
 
 
 547.623
 
 
 – 19.483
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Prestatiebeurs (NR)
 
 
 104.700
 
 
 105.648
 
 
 93.700
 
 
 112.357
 
 
 88.774
 
 
 75.910
 
 
 12.864
 
 
 
 
 •
 
 
 Reisvoorziening
 
 
 
 440.630
 
 
 
 
 450.811
 
 
 
 
 803.237
 
 
 
 
 292.937
 
 
 
 
 450.303
 
 
 
 
 407.351
 
 
 
 
 42.953
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bijdrage aan vervoersbedrijven (R)
 
 
 672.178
 
 
 672.346
 
 
 996.331
 
 
 539.319
 
 
 681.165
 
 
 601.109
 
 
 80.056
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gift (R)
 
 
 355.754
 
 
 425.909
 
 
 463.234
 
 
 497.253
 
 
 541.148
 
 
 547.780
 
 
 – 6.632
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Prestatiebeurs (R)
 
 
 – 587.303
 
 
 – 647.443
 
 
 – 656.328
 
 
 – 743.635
 
 
 – 772.010
 
 
 – 741.539
 
 
 – 30.471
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 303.500
 
 
 
 
 125.645
 
 
 
 
 260.235
 
 
 
 
 188.783
 
 
 
 
 152.485
 
 
 
 
 145.840
 
 
 
 
 6.645
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige uitgaven relevant
 
 
 52.265
 
 
 77.392
 
 
 70.448
 
 
 98.457
 
 
 103.700
 
 
 110.532
 
 
 – 6.832
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige uitgaven niet-relevant
 
 
 251.235
 
 
 48.253
 
 
 189.787
 
 
 90.326
 
 
 48.785
 
 
 35.308
 
 
 13.477
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 1.255.007
 
 
 
 
 1.294.051
 
 
 
 
 1.354.449
 
 
 
 
 1.423.416
 
 
 
 
 1.576.661
 
 
 
 
 1.535.667
 
 
 
 
 40.994
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Rentedragende lening (NR)
 
 
 1.187.857
 
 
 1.207.497
 
 
 1.252.579
 
 
 1.300.675
 
 
 1.434.492
 
 
 1.308.632
 
 
 125.860
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Collegegeldkrediet (NR)
 
 
 67.150
 
 
 86.554
 
 
 101.870
 
 
 122.741
 
 
 142.169
 
 
 227.035
 
 
 – 84.866
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 76.600
 
 
 
 
 92.503
 
 
 
 
 88.514
 
 
 
 
 113.293
 
 
 
 
 127.043
 
 
 
 
 101.457
 
 
 
 
 25.586
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst uitvoering Onderwijs (R)
 
 
 76.600
 
 
 92.503
 
 
 88.514
 
 
 113.293
 
 
 127.043
 
 
 101.457
 
 
 25.586
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 541.891
 
 
 
 
 629.024
 
 
 
 
 662.979
 
 
 
 
 694.980
 
 
 
 
 737.384
 
 
 
 
 763.301
 
 
 
 
 – 25.917
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Ontvangen rente en relevante hoofdsom (R)
 
 
 198.092
 
 
 223.869
 
 
 240.832
 
 
 234.426
 
 
 213.912
 
 
 287.914
 
 
 – 74.002
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kortlopende vorderingen (R)
 
 
 67.718
 
 
 67.593
 
 
 61.536
 
 
 76.206
 
 
 105.077
 
 
 60.974
 
 
 44.103
 
 
 
 
  
 
 
 –
 
 
 Terugontvangen hoofdsom (NR)
 
 
 276.081
 
 
 337.562
 
 
 360.611
 
 
 384.348
 
 
 418.395
 
 
 414.413
 
 
 3.982
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 
 Tabel 11.2 Indeling Budgettaire gevolgen van beleid naar
 Relevant en Niet-relevant (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
 
 
 
 
 3.617.833
 
 
 
 
 3.790.873
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 4.150.351
 
 
 
 
 4.039.626
 
 
 
 
 110.725
 
 
 
 
 
 Waarvan relevant (R)
 
 
 1.754.292
 
 
 1.952.557
 
 
 2.325.051
 
 
 1.920.405
 
 
 2.210.431
 
 
 2.205.237
 
 
 5.194
 
 
 
 
 Waarvan niet-relevant (NR)
 
 
 1.863.541
 
 
 1.838.316
 
 
 1.806.836
 
 
 1.886.650
 
 
 1.939.920
 
 
 1.834.389
 
 
 105.531
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 541.891
 
 
 
 
 629.024
 
 
 
 
 662.979
 
 
 
 
 694.980
 
 
 
 
 737.384
 
 
 
 
 763.301
 
 
 
 
 – 25.917
 
 
 
 
 
 Waarvan relevant (R)
 
 
 265.810
 
 
 291.462
 
 
 302.368
 
 
 310.632
 
 
 318.989
 
 
 348.888
 
 
 – 29.899
 
 
 
 
 Waarvan niet-relevant (NR)
 
 
 276.081
 
 
 337.562
 
 
 360.611
 
 
 384.348
 
 
 418.395
 
 
 414.413
 
 
 3.982
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Zowel voor de
 uitgaven als de ontvangsten wordt een onderscheid gemaakt tussen relevant en
 niet-relevant. Relevant betekent: relevant voor het begrotingstekort/EMU-saldo.
 De relevante uitgaven worden hoofdzakelijk gevormd door studiefinanciering die
 meteen als gift wordt toegekend en uitgekeerde prestatiebeurs die wordt omgezet
 in een gift (na behalen diploma binnen tien jaar). Onder de niet-relevante
 uitgaven vallen vooral de prestatiebeurs (zolang die nog niet is omgezet in een
 gift) en de rentedragende leningen.
 De relevante ontvangsten worden
 vooral gevormd door de ontvangen rente op leningen. De niet-relevante
 ontvangsten betreffen hoofdzakelijk aflossingen op de hoofdsom van
 rentedragende leningen.
 
 Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de
 uitgavenrealisatie in 2013 is € 110,7 miljoen, waarvan € 5,2 miljoen relevant
 en € 105,5 miljoen niet-relevant.
 Het verschil tussen de
 oorspronkelijke begroting en de ontvangstenrealisatie in 2013 is – € 25,9
 miljoen, waarvan – € 29,9 miljoen relevant en € 4,0 miljoen niet-relevant. De
 verschillen tussen de begrotingsramingen en realisaties 2013 worden hierna bij
 de instrumenten toegelicht.
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Inkomensoverdracht
 
 Basisbeurs
 Een basisbeurs
 is een algemene voorziening die er toe bijdraagt dat studenten in het hoger
 onderwijs en deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg
 financieel in staat worden gesteld om onderwijs te volgen in Nederland en
 daarbuiten.
 
 Tabel 11.3 Totaal aantal studerenden met
 studiefinanciering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Studerenden met een basisbeurs
 
 
 
 
 580.795
 
 
 
 
 606.390
 
 
 
 
 618.730
 
 
 
 
 629.184
 
 
 
 
 645.065
 
 
 
 
 655.900
 
 
 
 
 – 10.835
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 210.670
 
 
 219.110
 
 
 220.271
 
 
 223.172
 
 
 229.484
 
 
 236.700
 
 
 – 7.216
 
 
 
 
 hbo
 
 
 249.435
 
 
 260.442
 
 
 266.876
 
 
 271.003
 
 
 277.294
 
 
 281.900
 
 
 – 4.606
 
 
 
 
 wo
 
 
 120.690
 
 
 126.838
 
 
 138.583
 
 
 135.009
 
 
 138.287
 
 
 137.300
 
 
 987
 
 
 
 
 
 Alleen (nul)lening
 
 
 
 
 70.269
 
 
 
 
 97.841
 
 
 
 
 99.020
 
 
 
 
 101.745
 
 
 
 
 104.322
 
 
 
 
 102.500
 
 
 
 
 1.822
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 1.438
 
 
 1.752
 
 
 2.146
 
 
 4.632
 
 
 5.409
 
 
 2.200
 
 
 3.209
 
 
 
 
 hbo
 
 
 32.588
 
 
 42.647
 
 
 43.151
 
 
 44.706
 
 
 48.277
 
 
 45.000
 
 
 3.277
 
 
 
 
 wo
 
 
 36.243
 
 
 53.442
 
 
 53.723
 
 
 52.407
 
 
 50.636
 
 
 55.300
 
 
 – 4.664
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 651.064
 
 
 
 
 704.231
 
 
 
 
 717.750
 
 
 
 
 730.929
 
 
 
 
 749.387
 
 
 
 
 758.400
 
 
 
 
 – 9.013
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het aantal
 studerenden met een vorm van studiefinanciering is in 2013 totaal 9.013 lager
 dan geraamd. Bij de studerenden met een basisbeurs ligt dit aantal per saldo
 10.835 lager dan verwacht. Bij het wo is het aantal nog licht gestegen, maar
 bij het hbo en de bol (met name niveau 1/2) is de realisatie over 2013 lager
 dan de raming.
 Het aantal studerenden zonder beurs maar met een
 rentedragende lening en/of de reisvoorziening is per saldo 1.822 hoger dan
 geraamd. Bij het wo hebben 4.664 minder studenten gebruik gemaakt van deze
 mogelijkheden, maar bij de bol en het hbo samen ligt dit aantal in totaal 6.486
 hoger.
 
 Tabel 11.4 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 bol direct gift
 (bol 1/2 en 3/4 met diploma)
 
 
 124,2
 
 
 119,4
 
 
 112,5
 
 
 107,0
 
 
 110,6
 
 
 125,2
 
 
 – 14,6
 
 
 
 
 bol omzettingen
 prestatiebeurs in gift
 
 
 86,6
 
 
 138,6
 
 
 159,2
 
 
 173,8
 
 
 187,2
 
 
 204,6
 
 
 – 17,4
 
 
 
 
 ho direct gift
 (ho met diploma)
 
 
 3,1
 
 
 3,5
 
 
 3,5
 
 
 4,9
 
 
 2,9
 
 
 5,4
 
 
 – 2,4
 
 
 
 
 ho
 omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 497,5
 
 
 546,6
 
 
 597,8
 
 
 630,1
 
 
 700,5
 
 
 703,1
 
 
 – 2,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 711,4
 
 
 
 
 808,1
 
 
 
 
 873,1
 
 
 
 
 915,9
 
 
 
 
 1.001,2
 
 
 
 
 1.038,3
 
 
 
 
 – 37,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.5 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen x
 € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 bol
 toekenningen
 
 
 201,4
 
 
 219,1
 
 
 222,0
 
 
 222,5
 
 
 234,2
 
 
 228,1
 
 
 6,1
 
 
 
 
 bol
 omzettingen
 
 
 – 86,1
 
 
 – 137,9
 
 
 – 158,5
 
 
 – 173,0
 
 
 – 187,2
 
 
 – 204,6
 
 
 17,4
 
 
 
 
 ho
 toekenningen
 
 
 799,2
 
 
 853,1
 
 
 873,0
 
 
 884,5
 
 
 925,6
 
 
 914,7
 
 
 10,9
 
 
 
 
 ho
 omzettingen
 
 
 – 662,0
 
 
 – 543,9
 
 
 – 767,7
 
 
 – 673,5
 
 
 – 746,9
 
 
 – 750,7
 
 
 3,8
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 252,6
 
 
 
 
 390,4
 
 
 
 
 168,9
 
 
 
 
 260,6
 
 
 
 
 225,7
 
 
 
 
 187,5
 
 
 
 
 38,2
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 In de bol is in 2013 per saldo € 8,5 miljoen (- € 14,6
 miljoen en + € 6,1 miljoen) minder aan basisbeurs uitbetaald dan geraamd. De –
 € 14,6 miljoen in tabel 11.4 bestaat uit € 19,9 miljoen minder betaalde
 basisbeurs in de bol direct gift niveau 1/2, € 4,3 miljoen meer betaalde
 basisbeurs direct gift in de bol niveau 3/4 en € 1,0 miljoen betaalde
 basisbeurs bol overig direct als gift. Aan basisbeurs prestatiebeurs bol niveau
 3/4 is in 2013 € 6,1 miljoen meer uitgegeven dan geraamd.
 In 2013 is
 totaal € 17,4 miljoen minder basisbeurs bol in gift omgezet dan geraamd.
 In het ho is er ten opzichte van de raming € 2,6 miljoen minder basisbeurs
 omgezet in gift. De toekenningen als gift van basisbeurzen aan ho-studenten die
 al een diploma hebben zijn € 2,4 miljoen lager dan geraamd. De toekenningen van
 basisbeurs als prestatiebeurs aan ho-studenten waren € 10,9 miljoen hoger dan
 geraamd.
 
 Aanvullende beurs
 In de
 studiefinanciering wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders kunnen leveren
 aan de investering van hun kinderen. Daarom wordt rekening gehouden met een
 zogenoemde ouderlijke bijdrage. In het geval dat ouders onvoldoende inkomen
 hebben om een bijdrage te leveren, hebben studerenden een extra financiële
 belemmering te overwinnen. Om deze belemmering weg te nemen wordt aan hen een
 aanvullende beurs verstrekt die afhankelijk is van het ouderlijk inkomen.
 
 Tabel 11.6 Totaal aantal studerenden met aanvullende
 beurs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 100.541
 
 
 103.455
 
 
 102.301
 
 
 103.469
 
 
 106.760
 
 
 109.200
 
 
 – 2.440
 
 
 
 
 hbo
 
 
 79.269
 
 
 82.102
 
 
 81.252
 
 
 81.821
 
 
 82.873
 
 
 84.800
 
 
 – 1.927
 
 
 
 
 wo
 
 
 24.672
 
 
 25.997
 
 
 25.785
 
 
 26.133
 
 
 26.765
 
 
 26.600
 
 
 165
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 204.482
 
 
 
 
 211.554
 
 
 
 
 209.338
 
 
 
 
 211.423
 
 
 
 
 216.398
 
 
 
 
 220.600
 
 
 
 
 – 4.202
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het aantal
 verstrekte aanvullende beurzen is in 2013 iets lager dan geraamd. Deze lagere
 realisatie ligt enigszins in lijn met de lagere realisatie bij de aantallen
 basisbeurs (zie tabel 11.3).
 
 Tabel 11.7 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 bol direct gift
 (bol 1/2 en 3/4 met diploma
 
 
 124,4
 
 
 121,6
 
 
 113,6
 
 
 117,0
 
 
 219,1
 
 
 227,7
 
 
 – 8,6
 
 
 
 
 bol omzettingen
 prestatiebeurs in gift
 
 
 143,5
 
 
 188,0
 
 
 198,7
 
 
 209,2
 
 
 121,2
 
 
 122,3
 
 
 – 1,1
 
 
 
 
 ho direct gift
 (ho met diploma)
 
 
 73,9
 
 
 77,6
 
 
 36,8
 
 
 35,0
 
 
 34,7
 
 
 38,5
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 ho
 omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 131,7
 
 
 136,6
 
 
 140,7
 
 
 138,6
 
 
 153,1
 
 
 159,1
 
 
 – 6,0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 473,4
 
 
 
 
 523,8
 
 
 
 
 489,8
 
 
 
 
 499,9
 
 
 
 
 528,1
 
 
 
 
 547,6
 
 
 
 
 – 19,5
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.8 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs
 (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 bol
 toekenningen
 
 
 124,1
 
 
 140,6
 
 
 137,7
 
 
 145,5
 
 
 146,7
 
 
 147,4
 
 
 – 0,6
 
 
 
 
 bol
 omzettingen
 
 
 – 52,4
 
 
 – 87,4
 
 
 – 103,2
 
 
 – 110,9
 
 
 – 121,2
 
 
 – 122,3
 
 
 1,1
 
 
 
 
 ho
 toekenningen
 
 
 171,5
 
 
 188,7
 
 
 217,4
 
 
 233,1
 
 
 234,3
 
 
 231,6
 
 
 2,7
 
 
 
 
 ho
 omzettingen
 
 
 – 138,4
 
 
 – 136,2
 
 
 – 158,2
 
 
 – 155,3
 
 
 – 171,0
 
 
 – 180,7
 
 
 9,7
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 104,7
 
 
 
 
 105,6
 
 
 
 
 93,7
 
 
 
 
 112,4
 
 
 
 
 88,8
 
 
 
 
 75,9
 
 
 
 
 12,9
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 Net als bij de basisbeurs is ook minder (per saldo –
 € 9,2 miljoen) aan aanvullende beurs toegekend in de bol in 2013. Dit betreft
 voor – € 8,6 miljoen direct gift, ook hier voornamelijk bij de bol niveau
 1/2.
 De toekenningen als gift van aanvullende beurzen aan ho-studenten
 die al een diploma hebben zijn € 3,8 miljoen lager dan geraamd. In het ho is er
 ten opzichte van de raming € 6,0 miljoen minder aanvullende beurs omgezet in
 gift. In vergelijking met de raming bleek er in het ho iets meer recht op
 aanvullende beurs in de vorm van prestatiebeurs te zijn, de uitgaven zijn € 2,7
 miljoen hoger.
 
 Reisvoorziening
 Als
 onderdeel van het stelsel van studiefinanciering, draagt een reisvoorziening
 bij aan de toegankelijkheid van het onderwijs. Meer in het bijzonder is het
 doel van de reisvoorziening om studenten te faciliteren in het reizen van huis
 naar de onderwijsinstelling en van huis naar de stageplaatsen. Gekozen kan
 worden tussen een week- of een weekeindreisproduct.
 
 Tabel 11.9 Aantal studenten met een reisvoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal gebruikers van het reisrecht
 
 
 
 
 607.052
 
 
 
 
 618.274
 
 
 
 
 644.700
 
 
 
 
 656.510
 
 
 
 
 642.618
 
 
 
 
 626.000
 
 
 
 
 16.618
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 188.093
 
 
 186.234
 
 
 192.548
 
 
 194.599
 
 
 204.514
 
 
 201.600
 
 
 2.914
 
 
 
 
 ho
 
 
 418.959
 
 
 432.040
 
 
 452.152
 
 
 461.911
 
 
 438.104
 
 
 424.400
 
 
 13.704
 
 
 
 
 
 Aantal RBS
 
 
 
 
 16.308
 
 
 
 
 17.671
 
 
 
 
 17.828
 
 
 
 
 18.964
 
 
 
 
 17.688
 
 
 
 
 18.500
 
 
 
 
 – 812
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 2.571
 
 
 2.595
 
 
 2.418
 
 
 2.609
 
 
 2.553
 
 
 2.500
 
 
 53
 
 
 
 
 ho
 
 
 13.738
 
 
 15.076
 
 
 15.410
 
 
 16.355
 
 
 15.135
 
 
 16.000
 
 
 – 865
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 623.360
 
 
 
 
 635.945
 
 
 
 
 662.528
 
 
 
 
 675.474
 
 
 
 
 660.306
 
 
 
 
 644.500
 
 
 
 
 15.806
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het aantal
 studenten met een reisvoorziening is in 2013 per saldo 15.806 hoger dan
 geraamd. In de bol zijn ten opzichte van de raming 2.914 meer OV-kaarthouders,
 in het ho ligt het aantal OV-kaarthouders ten opzichte van de raming 13.704
 hoger. Het aantal studenten met een financiële vergoeding voor studeren in het
 buitenland is in 2013 per saldo met 812 gedaald, voornamelijk bij het ho.
 
 Tabel 11.10 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Betaling aan
 vervoersbedrijven
 
 
 672,2
 
 
 672,3
 
 
 996,3
 
 
 539,3
 
 
 681,2
 
 
 601,1
 
 
 80,1
 
 
 
 
 bol
 prestatiebeurs
 
 
 – 151,4
 
 
 – 170,0
 
 
 – 174,3
 
 
 – 200,4
 
 
 – 222,7
 
 
 – 207,8
 
 
 – 15,0
 
 
 
 
 bol
 omzettingen
 
 
 72,4
 
 
 106,3
 
 
 118,0
 
 
 129,7
 
 
 145,0
 
 
 148,7
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 ho
 prestatiebeurs
 
 
 – 435,9
 
 
 – 477,5
 
 
 – 482,0
 
 
 – 543,3
 
 
 – 549,3
 
 
 – 533,8
 
 
 – 15,5
 
 
 
 
 ho
 omzettingen
 
 
 265,9
 
 
 300,1
 
 
 325,7
 
 
 343,9
 
 
 370,3
 
 
 376,4
 
 
 – 6,1
 
 
 
 
 RBS
 en overig
 
 
 17,4
 
 
 19,5
 
 
 19,5
 
 
 23,7
 
 
 25,9
 
 
 22,7
 
 
 3,2
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 440,6
 
 
 
 
 450,8
 
 
 
 
 803,2
 
 
 
 
 292,9
 
 
 
 
 450,3
 
 
 
 
 407,4
 
 
 
 
 43,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 De realisatie 2013 van het totaal van de uitgaven in
 verband met de reisvoorziening is per saldo € 43,0 miljoen hoger dan
 geraamd.
 Bij de betaling aan vervoersbedrijven is het verschil tussen
 begroting en realisatie 2013 per saldo € 80,1 miljoen. Dit saldo wordt voor het
 grootste deel veroorzaakt door kasschuiven – van 2013 naar 2012 en van 2014
 naar 2013. In december 2013 is € 125,0 miljoen van de voorlopige vergoeding
 2014 aan de OV-bedrijven vooruitbetaald, waarmee een bijdrage wordt geleverd
 aan de optimalisatie van het kasritme van de Staat. Daarnaast maakte een hoger
 aantal studenten gebruik van de reisvoorziening.
 De reisvoorziening is
 voor de meeste studerenden onderdeel van de prestatiebeurs. Er is € 30,5
 miljoen meer reisvoorziening als prestatiebeurs toegekend (tegenboeking bol –
 € 15,0 miljoen en ho – € 15,5 miljoen).
 De omzettingen naar gift in
 2013 zijn € 9,9 miljoen lager dan de raming voor 2013 (bol – € 3,8 miljoen, ho
 – € 6,1 miljoen).
 Het verschil van € 3,2 miljoen bij de reisvergoeding
 aan studerenden in het buitenland houdt verband met hogere gemiddeld
 gerealiseerde maandvergoedingen dan geraamd.
 
 Overige uitgaven
 De
 overige uitgaven omvatten voornamelijk technische boekingen, waaronder
 achterstallige rechten en boekingen tussen relevante en niet-relevante
 uitgaven. Daarnaast komen ten laste van dit artikelonderdeel ook uitgaven
 gedaan aan EG-studerenden, voorschotten en handbetalingen. Het verschil tussen
 raming en realisatie 2013 bedraagt € 6,6 miljoen.
 Leningen
 De
 leenmogelijkheden in de studiefinanciering stellen studerenden in staat om hun
 eigen bijdrage tegen relatief gunstige voorwaarden via de rijksoverheid te
 financieren. Naast een rentedragende lening voor levensonderhoud kunnen
 studenten in het hoger onderwijs gebruik maken van het collegegeldkrediet.
 
 Tabel 11.11 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit (bedragen
 x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 rentedragende
 lening
 
 
 1.135,1
 
 
 1.131,5
 
 
 1.169,1
 
 
 1.212,8
 
 
 1.343,5
 
 
 1.213,8
 
 
 129,7
 
 
 
 
 omzettingen
 prestatiebeurs naar rentedragende lening
 
 
 52,8
 
 
 76,0
 
 
 83,4
 
 
 87,9
 
 
 91,0
 
 
 94,8
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 67,1
 
 
 86,6
 
 
 101,9
 
 
 122,7
 
 
 142,2
 
 
 227,0
 
 
 – 84,9
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.255,0
 
 
 
 
 1.294,1
 
 
 
 
 1.354,4
 
 
 
 
 1.423,4
 
 
 
 
 1.576,7
 
 
 
 
 1.535,7
 
 
 
 
 41,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 Per saldo is er in 2013 € 41,0 miljoen meer uitbetaald
 aan studieleningen dan geraamd. De uitgaven aan de reguliere studielening zijn
 in 2013 € 129,7 miljoen hoger dan geraamd. Dit komt ondermeer doordat in de
 raming 2013 is uitgegaan van een lager gemiddeld geleend bedrag; door een
 stijging van het aantal studerenden dat leent; door meer omzettingen van
 achterstallige lagere rechten in langlopende vorderingen en technische
 bijstellingen op dit artikelonderdeel.
 De omzettingen van
 prestatiebeurzen in een rentedragende lening zijn in 2013 € 3,8 miljoen minder
 dan geraamd.
 Bij het collegegeldkrediet is de realisatie lager
 uitgevallen, vooral omdat met het vervallen van de langstudeermaatregel er geen
 langstudeerderskrediet nodig is geweest in 2013.
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 De uitgaven van de Dienst Uitvoering Onderwijs op dit
 beleidsartikel houden verband met de kosten in 2013 voor de uitvoering van de
 studiefinanciering.
 Het verschil tussen raming en realisatie 2013
 bedraagt € 25,6 miljoen. Dit verschil bestaat voornamelijk uit een interne
 overboeking van € 2,9 miljoen ten behoeve van de uitvoeringskosten voor de
 reisvoorziening, een mutatie van € 7,4 miljoen voor de financiering van de
 kosten van de derde tranche van het Programma Vernieuwing Studiefinanciering
 (PVS), een bedrag van € 2,5 miljoen ten behoeve van PVS 2013 dat in 2012 niet
 tot besteding is gekomen, een interne budgetoverboeking van € 0,7 miljoen in
 verband met de uitvoering van Caribisch Nederland en een mutatie van per saldo
 € 12,3 miljoen in verband met infrastructurele voorzieningen, de implementatie
 van regeerakkoord maatregelen, uitwerking compacte Rijksdienst en de invoering
 van SEPA.
 
 Ontvangsten
 Het
 terugbetalingssysteem van leningen is naar draagkracht. Wie gelet op zijn of
 haar inkomen niet kan terugbetalen, hoeft niet terug te betalen. Voor wie
 bewust leent, is de studielening hiermee een veilig instrument voor de
 financiering van onderwijs.
 
 Tabel 11.12 Terugbetaling studieleningen (langlopende
 vorderingen) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 hoofdsom (NR)
 
 
 276,1
 
 
 337,6
 
 
 360,6
 
 
 384,3
 
 
 418,4
 
 
 414,4
 
 
 4,0
 
 
 
 
 relevante rentedragende lening
 
 
 17,2
 
 
 12,3
 
 
 8,5
 
 
 5,5
 
 
 3,7
 
 
 4,7
 
 
 – 1,0
 
 
 
 
 rente-ontvangsten
 
 
 175,4
 
 
 206,4
 
 
 227,5
 
 
 223,8
 
 
 204,9
 
 
 279,4
 
 
 – 74,4
 
 
 
 
 renteloos voorschot
 
 
 5,5
 
 
 5,1
 
 
 4,9
 
 
 5,1
 
 
 5,3
 
 
 3,9
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 474,2
 
 
 
 
 561,4
 
 
 
 
 601,4
 
 
 
 
 618,8
 
 
 
 
 632,3
 
 
 
 
 702,3
 
 
 
 
 – 70,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 In vergelijking met de raming
 terugbetaling studieleningen is er in 2013 per saldo € 70,0 miljoen minder
 terugbetaald. Dit saldo betreft voornamelijk de – € 74,4 miljoen minder
 relevante rente-ontvangsten als gevolg van een lagere rente dan waarmee in de
 raming rekening is gehouden en € 4,0 miljoen meer niet-relevante ontvangsten
 hoofdsom studielening.
 
 Tabel 11.13 Bedrag aan uitstaande leningen (bedragen x € 1
 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 renteloze
 voorschotten t/m 1986
 
 
 33,2
 
 
 30,2
 
 
 28,2
 
 
 27,5
 
 
 27,3
 
 
 
 
 rentedragende
 leningen verstrekt voor 1992
 
 
 59,8
 
 
 44,4
 
 
 33,1
 
 
 25,7
 
 
 21,2
 
 
 
 
 rentedragende
 leningen verstrekt na 1992
 
 
 8.744,9
 
 
 9.703,4
 
 
 10.645,4
 
 
 11.598,0
 
 
 12.637,1
 
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 124,9
 
 
 208,2
 
 
 296,7
 
 
 397,7
 
 
 488,1
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 8.962,8
 
 
 
 
 9.986,2
 
 
 
 
 11.003,4
 
 
 
 
 12.048,9
 
 
 
 
 13.173,7
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Tabel 11.13
 geeft de vorderingstanden aan het einde van het jaar. Het betreft de
 vorderingen op oud-studenten en op actieve studenten, exclusief de
 prestatiebeursleningen.
 
 Tabel 11.14 Ontvangsten op kortlopende vorderingen (bedragen
 x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 achterstallig
 lager recht (ALR)
 
 
 48,6
 
 
 47,6
 
 
 45,2
 
 
 48,1
 
 
 48,7
 
 
 45,2
 
 
 3,5
 
 
 
 
 reisvoorziening
 
 
 18,8
 
 
 19,6
 
 
 16,1
 
 
 16,9
 
 
 46,7
 
 
 8,6
 
 
 38,1
 
 
 
 
 overig
 
 
 0,3
 
 
 0,4
 
 
 0,2
 
 
 11,2
 
 
 9,7
 
 
 7,2
 
 
 2,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 67,7
 
 
 
 
 67,6
 
 
 
 
 61,5
 
 
 
 
 76,2
 
 
 
 
 105,1
 
 
 
 
 61,0
 
 
 
 
 44,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het verschil
 tussen realisatie en raming 2013 bij de ontvangsten op kortlopende vorderingen
 bedraagt totaal € 44,1 miljoen. Het grootste deel van dit verschil (€ 38,1
 miljoen) betreft meer-ontvangsten reisvoorziening (opbrengsten incasso
 OV-kaart). OCW int deze vorderingen nu zelf, waar voorheen DUO deze ontvangsten
 verrekende met de vervoersbedrijven. Daarnaast een verschil van € 3,5 miljoen
 bij de lastig te ramen ontvangsten uit achterstallige lagere rechten en € 2,5
 miljoen meer overige ontvangsten.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 12)
 
 
 Artikel
 
 
 12:
 TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 zorgt ervoor dat (ouders van) leerlingen in het voortgezet onderwijs,
 deelnemers in de beroepsopleidende leerweg en studenten aan een
 lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs te
 volgen.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor de
 toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland.
 
 
 Financieren: Ouders zijn ervoor verantwoordelijk dat hun minderjarige kind
 onderwijs volgt. De overheid financiert een tegemoetkoming indien ouders,
 gezien hun inkomen, niet draagkrachtig genoeg zijn om de kosten van hun
 schoolgaande minderjarige kinderen (middelbaar beroepsonderwijs) alleen te
 dragen. Hiermee borgt de overheid de toegankelijkheid van het onderwijs. Vanaf
 18 jaar ligt de verantwoordelijkheid voor het volgen van onderwijs primair bij
 de leerling (voortgezet onderwijs) of student (lerarenopleiding) zelf. Hij/zij
 kan dan zelf in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een
 maandelijkse basistoelage en een eventuele bijdrage in de schoolkosten.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Voor indicatoren over onderwijsbijdrage en
 schoolkosten wordt verwezen naar de publicatie
 Kerncijfers.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Op dit artikel hebben zich qua uitvoering en beoogde
 resultaten in 2013 geen bijzonderheden voorgedaan.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 12.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 162.639
 
 
 
 
 119.358
 
 
 
 
 111.158
 
 
 
 
 107.389
 
 
 
 
 105.925
 
 
 
 
 115.298
 
 
 
 
 – 9.373
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 162.639
 
 
 
 
 119.358
 
 
 
 
 111.158
 
 
 
 
 107.389
 
 
 
 
 105.925
 
 
 
 
 115.298
 
 
 
 
 – 9.373
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdracht
 
 
 
 
 145.465
 
 
 
 
 100.410
 
 
 
 
 97.029
 
 
 
 
 93.324
 
 
 
 
 88.242
 
 
 
 
 97.629
 
 
 
 
 – 9.387
 
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 17-
 
 
 70.983
 
 
 24.681
 
 
 23.142
 
 
 20.866
 
 
 16.476
 
 
 24.357
 
 
 – 7.881
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Minderjarige deelnemers bol (R)
 
 
 70.983
 
 
 24.681
 
 
 23.142
 
 
 20.866
 
 
 16.476
 
 
 24.357
 
 
 – 7.881
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 18+
 
 
 11.037
 
 
 9.143
 
 
 6.752
 
 
 6.248
 
 
 6.063
 
 
 6.952
 
 
 – 889
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Tegemoetkoming lerarenopleiding (tlo) (R)
 
 
 9.619
 
 
 7.515
 
 
 6.097
 
 
 4.833
 
 
 4.575
 
 
 6.297
 
 
 – 1.722
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deeltijd vo (R)
 
 
 1.418
 
 
 1.628
 
 
 655
 
 
 1.415
 
 
 1.488
 
 
 655
 
 
 833
 
 
 
 
 •
 
 
 VO 18+
 
 
 63.445
 
 
 66.586
 
 
 67.134
 
 
 66.210
 
 
 65.703
 
 
 66.320
 
 
 – 617
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Meerderjarige leerlingen volwassenenonderwijs (vavo) (R)
 
 
 5.451
 
 
 8.576
 
 
 6.480
 
 
 6.729
 
 
 5.983
 
 
 5.281
 
 
 702
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Meerderjarige scholieren vo (R)
 
 
 54.729
 
 
 53.845
 
 
 54.989
 
 
 52.947
 
 
 53.058
 
 
 55.144
 
 
 – 2.086
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Meerderjarige scholieren vso (R)
 
 
 1.633
 
 
 2.614
 
 
 3.807
 
 
 5.224
 
 
 5.408
 
 
 4.036
 
 
 1.372
 
 
 
 
 
 –
 
 
 STOEB/ALR (NR)
 
 
 1.632
 
 
 1.552
 
 
 1.859
 
 
 1.310
 
 
 1.253
 
 
 1.859
 
 
 – 606
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 17.174
 
 
 
 
 18.948
 
 
 
 
 14.129
 
 
 
 
 14.065
 
 
 
 
 17.683
 
 
 
 
 17.669
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst uitvoering Onderwijs (R)
 
 
 17.174
 
 
 18.948
 
 
 14.129
 
 
 14.065
 
 
 17.683
 
 
 17.669
 
 
 14
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 15.525
 
 
 
 
 14.188
 
 
 
 
 16.273
 
 
 
 
 4.644
 
 
 
 
 4.709
 
 
 
 
 6.189
 
 
 
 
 – 1.480
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 TS 17- (R)
 
 
 5.295
 
 
 2.158
 
 
 2.539
 
 
 1.110
 
 
 941
 
 
 1.120
 
 
 – 179
 
 
 
 
 
 –
 
 
 TS 18+ (R)
 
 
 782
 
 
 1.041
 
 
 935
 
 
 574
 
 
 703
 
 
 935
 
 
 – 232
 
 
 
 
  
 
 
 –
 
 
 VO 18 + (R)
 
 
 9.448
 
 
 10.989
 
 
 12.799
 
 
 2.960
 
 
 3.065
 
 
 4.134
 
 
 – 1.069
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Inkomensoverdracht
 
 Uitgaven
 De uitgaven bij
 elk van de drie WTOS-regelingen zijn in 2013 lager dan begroot, met name de
 uitgaven aan minderjarige deelnemers in de bol (TS 17- regeling). In 2013 werd
 weer minder dan geraamd gebruik gemaakt van deze regeling (zie ook tabel 12.2)
 met als gevolg lagere dan geraamde uitgaven (– € 7,9 miljoen).
 
 Tabel 12.2 Aantal gebruikers per regeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastge-stelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Aantal
 gebruikers TS 17-
 
 
 235.855
 
 
 35.858
 
 
 42.294
 
 
 36.032
 
 
 27.721
 
 
 44.200
 
 
 – 16.479
 
 
 
 
 Aantal
 gebruikers TS 18+
 
 
 10.306
 
 
 8.459
 
 
 6.585
 
 
 6.331
 
 
 6.037
 
 
 6.600
 
 
 – 563
 
 
 
 
 Aantal
 gebruikers VO 18+
 
 
 33.664
 
 
 34.337
 
 
 35.943
 
 
 35.758
 
 
 35.596
 
 
 35.700
 
 
 – 104
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Ontvangsten:
 De
 ontvangsten hebben betrekking op terugbetalingen van teveel of onterecht
 verstrekte WTOS-uitkeringen. Het totale verschil tussen raming en realisatie
 2013 is – € 1,5 miljoen. Het grootste verschil betreft ontvangsten in relatie
 tot de VO 18+ regeling. Daar is het verschil in 2013 – € 1,1 miljoen.
 Bijdrage aan agentschappen
 De uitgaven van de Dienst Uitvoering Onderwijs op dit beleidsartikel houden
 verband met de kosten in 2013 voor de uitvoering van de diverse
 WTOS-regelingen.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 13)
 
 
 Artikel
 
 
 13:
 LESGELD
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het genereren van inkomsten voor de financiering van
 het onderwijs.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 Financieren: De Minister financiert een groot deel van de kosten voor het volgen
 van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde
 burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing en betaalt daarom
 lesgeld.
 
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Voor indicatoren over lesgeld wordt verwezen naar de
 publicatie
 Kerncijfers.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Op dit artikel hebben zich qua uitvoering en
 resultaten in 2013 geen bijzonderheden voorgedaan.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.297
 
 
 
 
 7.204
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 7.005
 
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 6.297
 
 
 
 
 7.204
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 7.005
 
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 6.297
 
 
 
 
 7.204
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 7.005
 
 
 
 
 7.000
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst
 uitvoering Onderwijs
 
 
 6.297
 
 
 7.204
 
 
 5.708
 
 
 5.670
 
 
 7.005
 
 
 7.000
 
 
 5
 
 
 
 
 
 Ontvangsten lesgeld
 
 
 
 
 187.195
 
 
 
 
 202.553
 
 
 
 
 207.146
 
 
 
 
 221.726
 
 
 
 
 205.687
 
 
 
 
 223.529
 
 
 
 
 – 17.842
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Ontvangsten
 
 Met het vragen van lesgeld wordt door deelnemers
 en leerlingen van 18 jaar en ouder een bijdrage geleverd aan de kosten van het
 onderwijs. In de les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op
 welke wijze het lesgeld wordt vastgesteld.
 
 De lesgeldontvangsten zijn in 2013 € 17,8 miljoen
 lager dan begroot. De realisatie 2013 van het aantal lesgeldplichtigen is hoger
 dan begroot (zie tabel 13.2).
 Bij voorjaars- en najaarsnota 2013 zijn
 op basis van nadere realisatiecijfers en inzichten de te verwachten
 lesgeldontvangsten al met totaal – € 10,0 miljoen bijgesteld. Vooral voor het
 lopende schooljaar (2013/2014) blijkt t.o.v. de raming het betaalritme
 gewijzigd waardoor relatief meer van die lesgeldontvangsten verschuiven van
 2013 naar 2014.
 
 
 Tabel 13.2 Aantal lesgeldplichtigen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastge-stelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Bol/vo
 
 
 197.262
 
 
 204.842
 
 
 209.473
 
 
 215.376
 
 
 225.378
 
 
 221.400
 
 
 3.978
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Het aantal lesgeldplichtigen is een afgeleide van
 demografische ontwikkelingen en van de opleidingskeuze van
 studerenden/leerlingen. Er zijn geen basis- en streefwaarden vastgesteld.
 Bijdragen aan agentschappen
 De uitgaven van de Dienst Uitvoering Onderwijs op dit beleidsartikel houden
 verband met de kosten in 2013 voor de uitvoering van inning van de
 lesgelden.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 14)
 
 
 Artikel
 
 
 14:
 CULTUUR
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het bevorderen van een sterke, pluriforme,
 toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het
 erfgoed.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister heeft een wettelijke verantwoordelijkheid
 voor het cultuurbeleid. Dit is aanvullend op het cultuuraanbod dat zonder
 betrokkenheid van de overheid tot stand komt. De Minister is verantwoordelijk
 voor het scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en
 sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen. Overwegingen van kwaliteit
 en verscheidenheid zijn daarbij leidend.
 
 
 Financieren: De Minister heeft een financierende rol door het bekostigen van de
 basisinfrastructuur cultuur en subsidiëring van specifieke (wettelijke)
 programma's en regelingen op de terreinen Erfgoed, Kunsten, Letteren en
 Bibliotheken.
 
 Stimuleren: De Minister heeft een stimulerende rol bij het versterken van de
 cultuursector door programma’s als ondernemerschap en internationaal
 cultuurbeleid.
 
 Regisseren: De Minister heeft een regisserende rol bij de uitvoering van en
 toezicht op het behoud en beheer van het erfgoed, op grond van de
 Monumentenwet, Archeologiewet en de Archiefwet. Toezicht op naleving van deze
 wetten ligt bij de Erfgoedinspectie. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is
 onder andere belast met de uitvoering van de Monumentenwet. Het Nationaal
 Archief geeft uitvoering aan de Archiefwet.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 In het rapport
 Cultuur in Beeld 2013 en de publicatie
 Kerncijfers worden het bereik, de resultaten en
 ontwikkelingen van het cultuurstelsel in woord, beeld en cijfers
 gepresenteerd.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het op dit artikel uitgevoerde beleid en de
 bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals
 vermeld in de begroting. Er zijn geen majeure afwijkingen of een noodzaak tot
 bijstelling aan het licht gekomen.
 
 
 Daarnaast is in 2013 in de brieven Cultuur Beweegt en
 de Museumbrief de toekomstvisie voor het cultuurbeleid en het museale stelsel
 geschetst.
 In de visiebrief
 Cultuur beweegt zijn de artistieke,
 maatschappelijke en economische waarden belicht. De onderwerpen
 cultuuronderwijs, talentontwikkeling, creatieve industrie en digitalisering
 staan op de agenda voor het toekomstig cultuurbeleid. Zo is voor de
 cultuurkaart in het voortgezet onderwijs langjarige financiering geregeld.
 De Museumbrief gaat in op het toekomstige beleid ten aanzien van het
 museale stelsel. Kernpunten in de brief zijn het stimuleren van de samenwerking
 tussen musea, behoud van kwaliteit en toegankelijkheid van de collectie. Ter
 bevordering van de samenwerking tussen musea onderling en andere
 maatschappelijke partners is aan het Mondriaan Fonds een budget voor vier jaar
 ter beschikking gesteld.
 In het beleidsverslag zijn de activiteiten en
 stand van zaken naar aanleiding van bovenstaande brieven beschreven.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 14.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 20091Door de presentatie van
 verantwoord begroten zijn
 de uitgaven voor de jaren 2009 en 2010, met uitzondering
 van de bijdrage
 Nationaal Archief, niet meer te reconstrueren (zie hiervoor
 leeswijzer).
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 918.594
 
 
 
 
 1.130.082
 
 
 
 
 846.543
 
 
 
 
 2.945.919
 
 
 
 
 819.023
 
 
 
 
 983.643
 
 
 
 
 – 164.620
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 432.305
 
 
 767.539
 
 
 513.001
 
 
 608.000
 
 
 621.806
 
 
 629.000
 
 
 – 7.194
 
 
 
 
 
 Uitgaven2De vergelijkende cijfers 2009 tot en met
 2012 zijn inclusief de apparaatskosten RCE. Vanaf 2013 zijn deze opgenomen in
 Artikel 95 Apparaatskosten.
 
 
 
 
 934.749
 
 
 
 
 991.219
 
 
 
 
 931.207
 
 
 
 
 943.170
 
 
 
 
 704.732
 
 
 
 
 789.155
 
 
 
 
 – 84.423
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 738.672
 
 
 
 
 697.313
 
 
 
 
 582.720
 
 
 
 
 591.637
 
 
 
 
 – 8.917
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Culturele basisinfrastructuur
 
 
 
 
 573.119
 
 
 565.053
 
 
 465.339
 
 
 459.177
 
 
 6.162
 
 
 
 
 
 
 
 Vierjaarlijkse instellingen
 
 
 
 
 403.749
 
 
 398.754
 
 
 330.253
 
 
 326.002
 
 
 4.251
 
 
 
 
 
 
 
 Vierjaarlijkse fondsen
 
 
 
 
 169.370
 
 
 166.299
 
 
 135.086
 
 
 133.175
 
 
 1.911
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Monumentenzorg
 
 
 
 
 111.353
 
 
 89.627
 
 
 82.392
 
 
 84.145
 
 
 – 1.753
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Archieven incl. Regionale Historische Centra
 
 
 
 
 27.649
 
 
 24.652
 
 
 23.580
 
 
 24.023
 
 
 – 443
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Investeringen huisvesting rijksgesubsidieerde musea
 
 
 
 
 26.376
 
 
 16.164
 
 
 1.362
 
 
 12.330
 
 
 – 10.968
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Cultuureducatie met Kwaliteit
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Archeologie
 
 
 
 
 175
 
 
 1.817
 
 
 47
 
 
 1.962
 
 
 – 1.915
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 106.819
 
 
 
 
 117.187
 
 
 
 
 87.592
 
 
 
 
 168.277
 
 
 
 
 – 80.685
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Verbreden inzet cultuur
 
 
 
 
 21.481
 
 
 17.059
 
 
 4.859
 
 
 3.802
 
 
 1.057
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS)
 
 
 
 
 8.373
 
 
 8.686
 
 
 6.282
 
 
 6.464
 
 
 – 182
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma bibliotheekvernieuwing
 
 
 
 
 16.094
 
 
 18.182
 
 
 17.963
 
 
 17.836
 
 
 127
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma leesbevordering
 
 
 
 
 2.950
 
 
 2.934
 
 
 2.850
 
 
 2.850
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma CRISP
 
 
 
 
 0
 
 
 2.445
 
 
 2.375
 
 
 2.375
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma erfgoed en ruimte
 
 
 
 
 0
 
 
 427
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 – 8.000
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Programma ondernemerschap
 
 
 
 
 0
 
 
 4.337
 
 
 2.692
 
 
 4.337
 
 
 – 1.645
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Specifiek cultuurbeleid
 
 
 
 
 57.921
 
 
 63.117
 
 
 21.319
 
 
 22.613
 
 
 – 1.294
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Regeling frictie- en transitiekosten culturele basisinfrastructuur
 2009–2012
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 29.252
 
 
 100.000
 
 
 – 70.748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.424
 
 
 
 
 1.708
 
 
 
 
 2.351
 
 
 
 
 – 643
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
 
 
 
 
 0
 
 
 2.424
 
 
 1.708
 
 
 2.351
 
 
 – 643
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 22.704
 
 
 
 
 22.292
 
 
 
 
 21.481
 
 
 
 
 28.862
 
 
 
 
 29.527
 
 
 
 
 23.148
 
 
 
 
 6.379
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 22.704
 
 
 22.292
 
 
 21.481
 
 
 28.862
 
 
 29.527
 
 
 23.148
 
 
 6.379
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.817
 
 
 
 
 3.185
 
 
 
 
 3.742
 
 
 
 
 – 557
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Uitvoering internationale verdragen 
 
 
 
 
 0
 
 
 2.513
 
 
 1.737
 
 
 2.664
 
 
 – 927
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Uitvoering internationale contributies
 
 
 
 
 0
 
 
 1.048
 
 
 1.405
 
 
 1.028
 
 
 377
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Europese samenwerking
 
 
 
 
 0
 
 
 256
 
 
 43
 
 
 50
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 35.794
 
 
 
 
 36.217
 
 
 
 
 34.961
 
 
 
 
 17.072
 
 
 
 
 9.613
 
 
 
 
 1.945
 
 
 
 
 7.668
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 De
 realisatie van de verplichtingen is € 164,5 miljoen lager dan geraamd. Het
 verschil met de uitgaven wordt onder meer veroorzaakt door de volgende
 mutaties. Een neerwaartse bijstelling van de verplichtingenraming als gevolg
 van een correctie voor de culturele basisinfrastructuur (– € 21,9 miljoen), een
 correctie op de raming monumentenzorg (– € 30 miljoen) en een aanpassing van de
 verplichtingenruimte van het SIOB, leesbevordering en Creatieve Industrie
 (– € 23,1 miljoen).
 Garanties
 Op de garanties
 voor achterborgstellingen / indemniteit zijn per saldo € 7,194 miljoen minder
 garanties verleend.
 Uitgaven
 De realisatie van
 de uitgaven is € 84,4 miljoen lager dan oorspronkelijk geraamd. Dit wordt met
 name veroorzaakt door een mutatie van ruim € 70 miljoen op de regeling
 frictiekosten. De realisatie op de ontvangsten is € 7,7 miljoen hoger dan
 geraamd. De verschillen worden verder verduidelijkt bij de toelichting op de
 instrumenten.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Bekostiging
 
 Culturele basisinfrastructuur
 De culturele basisinfrastructuur wordt voor een periode van vier jaar
 bekostigd. Het nieuwe cultuurstelsel voor de periode 2013–2016 is beschreven in
 de brief
 besluiten over de culturele
 basisinfrastructuur van 18 september 2012.
 De culturele
 basisinfrastructuur bestaat uit vierjaarlijkse instellingen op het gebied van
 de podiumkunsten (toneel, dans, opera en orkesten), de beeldende kunsten, film,
 musea, letteren en bibliotheken, architectuur, vormgeving, nieuwe media,
 cultuureducatie en een aantal bovensectorale instellingen. Daarnaast zijn er de
 cultuurfondsen die sectoraal zijn georganiseerd.
 Het budget van de
 Culturele basisinfrastructuur is bij Najaarsnota per saldo met € 6,1 miljoen
 verhoogd. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling 2013 op de huisvesting musea
 van € 3,1 miljoen en compensatie naar aanleiding van bezwaar en beroep van
 € 0,7 miljoen. Het budget van de vierjaarlijkse fondsen is bij Najaarsnota
 verhoogd met € 1,9 miljoen.
 Monumentenzorg
 In 2013 is
 uitvoering gegeven aan het beleid opgenomen in de begroting. Het stelsel van de
 monumentenzorg is gemoderniseerd met de
 wetswijziging van de Monumentenwet in 2011.
 De brief van 16 september 2011 geeft
 informatie over de wijze waarop subsidie voor instandhouding en restauratie van
 rijksmonumenten vanaf 2012 ingezet zal worden. Voor de verdeling van de
 reguliere restauratiemiddelen zijn de provincies verantwoordelijk, zoals
 vastgelegd in het convenant met het Interprovinciaal Overleg (IPO). Verdere
 ondersteuning van instandhouding van monumenten vindt plaats langs de weg van
 de fiscale aftrek, het vernieuwde Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding
 Monumenten (BRIM), de herbestemmingsregelingen, het revolving Fund voor
 woonhuismonumenten en de Restauratiefonds-hypotheek-plus. Via dit fonds kunnen
 eigenaren van andere monumenten dan woonhuizen voor restauratie een
 laagrentende lening krijgen uit het Revolving Fund Plus van het Nationaal
 Restauratiefonds (NRF).
 Archieven inclusief Regionaal Historische
 Centra
 In 2013 is in samenwerking met vertegenwoordigers uit de
 archiefsector uitvoeringgegeven aan het
 Archiefconvenant. Hiermee wordt beoogd
 overheidsinformatie duurzaam te beheren en een eigentijdse invulling te geven
 aan het begrip openbaarheid. De coördinatie voor het uitvoeringsprogramma ligt
 bij het Nationaal Archief.
 Investeringen huisvesting
 rijksgesubsidieerde musea
 Deze middelen zijn voor huisvesting
 van collecties van rijksgesubsidieerde musea. Het doel van deze middelen is
 huisvesting voor deze collecties geschikt en toegankelijk te maken voor het
 publiek. De post bestemd voor investeringen voor huisvesting van collecties van
 rijksgesubsidieerde musea is bij Najaarsnota verlaagd. Deze middelen worden bij
 Voorjaarsnota middels een kasschuif aan de meerjarenraming toegevoegd.
 Cultuureducatie met kwaliteit
 In 2013 is uitvoering gegeven aan het programma Cultuureducatie met
 Kwaliteit zoals opgenomen in de begroting. Scholen in het primair onderwijs
 ontvangen via de prestatiebox een bedrag van in totaal € 18 miljoen (dit is
 € 10,90 per leerling). Binnen de matchingsregeling Cultuureducatie met
 Kwaliteit van het Fonds voor Cultuurparticipatie is per 1 maart 2013 de
 uitvoering van lokale projecten en programma’s gestart. Het gaat hierbij om een
 totaalbudget van € 10 miljoen per jaar van het rijk, dat door gemeenten en
 provincies met een zelfde bedrag wordt verhoogd. Ten slotte is in 2013 de
 regeling flankerend beleid Cultuureducatie met Kwaliteit van het Fonds voor
 Cultuurparticipatie begonnen.
 Archeologie
 Naar
 aanleiding van de evaluatie van de archeologiewetgeving wordt het
 archeologiebestel vanaf 2012 versterkt door het ontwikkelen van een nieuwe
 archeologische kenniskaart. Hiermee wordt alle landelijke informatie over
 archeologie verzameld, gebundeld en toegankelijk gemaakt voor gemeenten en
 andere belanghebbenden. Tevens is in 2013 ingezet op de prioriteiten die in de
 beleidsreactie op de
 evaluatie zijn genoemd. De rijksoverheid heeft daarnaast middelen
 besteed aan het beheer en onderhoud van de Kwaliteitsnorm Nederlandse
 Archeologie. Het budget is in 2013 naar de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
 overgeboekt.
 Subsidies
 Verbreden inzet cultuur
 
 Deze middelen zijn met name bedoeld voor
 digitaliseringprojecten in de cultuursector en monitoring van educatiebeleid.
 De verhoging van het budget betreft de verrekening van uitgaven met
 Agentschap.nl voor digitaliseringsprojecten.
 Voor behoud van de
 Cultuurkaart zijn, conform de visiebrief
 Cultuur
 beweegt, in 2013 extra middelen vrijgemaakt. In 2013 is aan de
 stichting CJP voor de tegoeden op de Cultuurkaart voor het schooljaar 2013–2014
 subsidie toegekend.
 
 Internationaal Cultuurbeleid
 In een gezamenlijke brief hebben de bewindspersonen van OCW en BZ in 2012
 hun visie op internationaal cultuurbeleid naar de Tweede Kamer gezonden. De
 doelen voor het internationaal cultuurbeleid zijn het bijdragen aan het
 internationaal niveau van Nederlandse topinstellingen, het bevorderen van een
 vooraanstaande internationale marktpositie van kunstenaars, cultuur als
 bijdrage aan de versterking van het Nederlands economisch belang en van de
 culturele diplomatie. In de subsidiëring van de BIS-instellingen en door de
 cultuurfondsen wordt hier nadrukkelijk aandacht aan besteed.
 Voor
 creatieve industrie, één van de negen topsectoren, is het versterken van de
 internationale marktpositie prioriteit. In opdracht van de Ministeries van OCW
 en BZ voert het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, in samenwerking met het
 Nieuwe Instituut, hiervoor het Programma Internationalisering Creatieve
 Industrie 2013–2016 uit. Dit programma richt zich op het versterken van de
 internationale reputatie van de Nederlandse creatieve industrie (architectuur,
 vormgeving, mode, gaming en e-cultuur) en het opbouwen van duurzame netwerken
 en marktverruiming.
 2013 was tevens het bilaterale jaar met Rusland.
 DutchCulture (voorheen SICA) coördineerde het culturele programma.
 Programma
 bibliotheekvernieuwing
 Dit budget is besteed ten behoeve van
 het beheer, de verdere opbouw en de doorontwikkeling van de landelijke digitale
 bibliotheek. Deze taak werd in 2013 uitgevoerd door het Sectorinstituut
 Openbare Bibliotheken.
 Programma leesbevordering
 Dit budget is besteed aan de uitvoering van het Actieplan Kunst van lezen
 2012–2015. Kunst van lezen vormt de culturele pendant van het Actieplan
 Laaggeletterdheid.
 Programma CRISP
 Naast de
 prioriteiten die onder internationaal cultuurbeleid zijn genoemd voor creatieve
 industrie, is er ook een afzonderlijk onderzoeksprogramma Creative Industry
 Scientific Programme (CRISP). De middelen zijn in 2013 ingezet voor het behalen
 van het doel: het ontwikkelen van een kennisbasis, methoden en instrumenten bij
 hogescholen, universiteiten en bij bedrijven met het oog op het ontwerpen van
 innovatieve fysieke en digitale producten en diensten voor de markt.
 Programma erfgoed en ruimte
 Deze middelen zijn besteed aan de uitvoering van het programma Visie
 Erfgoed en Ruimte vanaf 2013. Hierin geeft het rijk aan welke
 cultuurhistorische gebieden en opgaven hij van (inter)nationaal belang vindt en
 waar het rijk een rol ziet in het gebiedsgerichte erfgoedmanagement. Het budget
 ad € 8 miljoen is in 2013 naar de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed
 overgeboekt.
 Programma ondernemerschap
 Het programma
 ondernemerschap Cultuur heeft als doel het
 versterken van ondernemerschap in de culturele sector. Zowel bij instellingen
 als bij makers. Het programma bestaat uit vier onderdelen: het
 leiderschapsprogramma cultuur dat in de zomer 2013 is gestart; de
 communicatiestrategie «Cultuur, Daar Geef Je Om» gelanceerd in augustus 2012;
 de coachingstrajecten die eind 2013 zijn begonnen en als laatste onderdeel
 ondersteuning van individuele makers bij het opbouwen van de beroepspraktijk.
 De branche is betrokken bij ondersteuning van ondernemerschap.
 Specifiek Cultuurbeleid
 De
 Actieagenda architectuur en ruimtelijk ontwerp 2013–2016 is een
 interdepartementaal werkprogramma. De middelen voor architectuur en ruimtelijk
 ontwerp worden gebruikt om de positie van het ontwerp en de ontwerpers te
 versterken.
 Onder deze post vallen tevens het budget voor de
 Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen Tweede Wereldoorlog en de
 subsidie ten behoeve van het Jheronimus Boschjaar.
 Regeling frictie- en transitiekosten
 culturele basisinfrastructuur
 Op basis van de Regeling frictie-
 en transitiekosten konden instellingen waarvan de subsidie vanaf 2013 is
 beëindigd of substantieel verlaagd onder omstandigheden aanspraak maken op
 compensatie van het rijk voor frictie- en transitiekosten. Het verschil tussen
 begroting en realisatie 2013 wordt veroorzaakt door de versnelde betalingen die
 reeds in 2012 aan culturele instellingen zijn gedaan. Daarnaast betreft het
 verschil reallocatie van middelen conform de brief
 Cultuur
 beweegt.
 Opdrachten
 Beleidsonderzoek, evaluaties en
 kennisbasis
 Dit budget is besteed voor opdrachten die bestaan
 uit het inhuren van bureaus voor beleidsonderzoek, evaluaties,
 visitatie/monitoring en versterking van de kennisbasis in de
 cultuursector.
 Bijdragen aan agentschappen
 Nationaal Archief
 Deze
 middelen betreffen de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief. De baten en
 lasten van deze dienst worden apart in het jaarverslag opgenomen. Het budget
 voor het Nationaal Archief is per saldo met € 6,4 miljoen verhoogd. Dit betreft
 een overboeking uit Specifiek cultuurbeleid ten behoeve van de Digitale Taken
 Rijksarchieven van € 3 miljoen. Voor het overige betreft het een verhoging ten
 behoeve van de uitvoering van het Archiefconvenant, het Gemeenschappelijk
 Cultureel Erfgoed, taken Erfgoed Nederland en Archiefdepots.
 Bijdragen aan (inter-)nationale
 organisaties
 Uitvoering internationale verdragen en
 contributies en Europese samenwerking
 Naast de prioriteiten die
 onder internationaal cultuurbeleid zijn genoemd, is Nederland aan een aantal
 verplichtingen gebonden en draagt het bij aan de uitvoering van internationale
 verdragen. Dit geldt voor de UNESCO erfgoedverdragen voor werelderfgoed,
 immaterieel erfgoed, de bescherming van cultureel erfgoed bij gewapend conflict
 en de bestrijding van illegale handel in cultuurgoederen. Ook wordt in dit
 kader bijgedragen aan het Europees filmprogramma (Eurimages) en de Nederlandse
 Taal Unie.
 Ontvangsten
 De
 ontvangstenraming is opwaarts bijgesteld als gevolg van terugontvangsten van
 lagere vaststellingen van subsidies en ontvangsten PRIMA-middelen en het
 aankoopfonds.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 15)
 
 
 Artikel
 
 
 15:
 MEDIA
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en
 kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen
 van de bevolking.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 Media hebben een prominente rol in onze democratie en
 cultuur. Wat we zien, horen en lezen, beïnvloedt ons beeld van de wereld en
 onze opvattingen. Daarom borgt de Minister vier publieke belangen in het
 mediabeleid, waar zij verantwoordelijk voor is: onafhankelijkheid,
 verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. De Minister heeft specifieke
 zorg voor het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en
 de daarvoor relevante wet- en regelgeving. De Minister heeft naast een
 financierende rol, vooral ook een regisserende rol (Beleidsdoorlichting Artikel 15 Media 2004 –
 2009).
 
 
 Financieren: De Minister financiert de landelijke publieke omroep en enkele andere
 aan de omroep verbonden instellingen. De taakopdracht is wettelijk bepaald en
 het budget van de publieke omroep is vastgesteld met behoud van afstand tot de
 uitvoering en inhoud. Op basis van het
 concessiebeleidsplan sluit de Minister elke
 vijf jaar een
 prestatieovereenkomst met de publieke
 omroep. Verder is de Minister verantwoordelijk voor instrumenten ter
 bevordering van culturele producties, documentaires, drama, kunst- en
 kinderprogramma’s (Stichting Nederlandse Culturele Mediaproducties), het
 steunen en stimuleren van een onafhankelijke en kwalitatief goede
 journalistieke infrastructuur in ons land (Stichting Stimuleringsfonds voor de
 Pers) en voor het bevorderen van mediawijsheid (NICAM en Mediawijzer.net).
 
 
 Regisseren: Als regisseur is de Minister verantwoordelijk voor de wetgeving ten
 aanzien van de taak en organisatie van de publieke omroep en voor wetgeving
 voor commerciële media. De regels voor commerciële omroepen vloeien
 voornamelijk voort uit Europese richtlijnen op het gebied van audiovisuele
 media en interne markt. Ze gaan over reclame, sponsoring, product-placement en
 bescherming van minderjarigen, en over het aandeel Europees en onafhankelijk
 product. Verder is de Minister als regisseur verantwoordelijk voor wetgeving
 met betrekking tot omroepdistributie. Het doel daarvan is de ontvangst te
 verzekeren van de belangrijkste publieke zenders en daarnaast in brede zin de
 toegang te bevorderen tot een gevarieerd radio- en televisieaanbod.
 De
 rijksbegroting wordt in het najaar nader uitgewerkt in de
 mediabegrotingsbrief, die als basis dient
 voor de begrotingsbehandeling door de Tweede Kamer. Deze brief geeft een
 gedetailleerde vooruitblik op het nieuwe jaar, een uitwerking van de
 maatregelen op het gebied van media alsmede een terugblik op de realisatie van
 voorgaand jaar.
 Op basis van het vijfjaarlijkse concessiebeleidsplan
 heeft de Minister voor de erkenningperiode die loopt tot en met 2015 een
 prestatieovereenkomst afgesloten met de
 landelijke publieke omroep. Over de uitvoering van deze prestatieovereenkomst
 rapporteert de landelijke publieke omroep jaarlijks aan de Minister. Deze
 verantwoording wordt gevalideerd door het Commissariaat voor de Media. Zowel de
 verantwoording als de validatie worden jaarlijks als bijlage bij de
 mediabegrotingsbrief aan de Tweede Kamer verzonden.
 
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 
 Met de
 mediamonitor rapporteert het Commissariaat
 voor de Media jaarlijks over de trends en ontwikkelingen op de
 gebruikersmarkten voor dagbladen, tijdschriften, radio, televisie en internet.
 Daarnaast worden pluriformiteit, onafhankelijkheid en gebruik van nieuwstitels
 gemonitord.
 Tenslotte wordt voor indicatoren over media verwezen naar
 Trends in Beeld.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Algemeen
 
 Het uitgevoerde beleid en de bijbehorende
 resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals vermeld in
 de begroting. Er zijn geen grote afwijkingen of een noodzaak tot bijstelling
 aan het licht gekomen.
 In 2013 zijn drie wijzigingswetten op de
 Mediawet 2008 aangenomen door de Eerste Kamer. Deze wijzigingen hebben
 betrekking op respectievelijk
 het aantal erkende omroeporganisaties,
 de regionale omroepen en de
 omroepdistributie. Daarnaast is de Raad voor
 Cultuur gevraagd een toekomstverkenning naar het publieke bestel uit te voeren.
 Een verdere toelichting op de wijzigingswetten en de toekomstverkenning is
 opgenomen in het beleidsverslag.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 15.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 929.447
 
 
 
 
 894.942
 
 
 
 
 937.643
 
 
 
 
 886.809
 
 
 
 
 886.504
 
 
 
 
 875.893
 
 
 
 
 10.611
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 902.098
 
 
 
 
 901.765
 
 
 
 
 912.434
 
 
 
 
 951.461
 
 
 
 
 892.936
 
 
 
 
 876.224
 
 
 
 
 16.712
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 907.042
 
 
 
 
 946.279
 
 
 
 
 887.916
 
 
 
 
 871.112
 
 
 
 
 16.804
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Publieke Omroep (omroepinstellingen)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 797.671
 
 
 795.607
 
 
 759.673
 
 
 743.267
 
 
 16.406
 
 
 
 
 
 
 Landelijke publieke omroep
 
 
 
 
 747.448
 
 
 745.573
 
 
 758.373
 
 
 741.522
 
 
 16.851
 
 
 
 
 
 
 Wereldomroep
 
 
 
 
 46.178
 
 
 46.289
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Minderhedenprogrammering
 
 
 
 
 4.045
 
 
 3.745
 
 
 1.300
 
 
 1.745
 
 
 – 445
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Beheertaken landelijke publieke omroep
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 75.498
 
 
 74.384
 
 
 59.955
 
 
 58.743
 
 
 1.212
 
 
 
 
 
 
 Stichting Omroep Muziek
 
 
 
 
 31.926
 
 
 29.904
 
 
 14.568
 
 
 14.277
 
 
 291
 
 
 
 
 
 
 Uitzenden en uitzendgereedmaken
 
 
 
 
 23.974
 
 
 23.974
 
 
 24.463
 
 
 23.974
 
 
 489
 
 
 
 
 
 
 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)
 
 
 
 
 19.598
 
 
 20.506
 
 
 20.924
 
 
 20.492
 
 
 432
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dotaties, bijdragen publieke omroep
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 32.814
 
 
 30.532
 
 
 31.231
 
 
 30.535
 
 
 696
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 
 
 17.922
 
 
 17.922
 
 
 18.280
 
 
 17.922
 
 
 358
 
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers 
 
 
 
 
 4.300
 
 
 2.300
 
 
 2.300
 
 
 2.300
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Filmfonds van de omroep en Telefilm (CoBO)
 
 
 
 
 7.416
 
 
 7.416
 
 
 7.568
 
 
 7.416
 
 
 152
 
 
 
 
 
 
 Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik)
 
 
 
 
 2.280
 
 
 2.000
 
 
 1.900
 
 
 2.000
 
 
 – 100
 
 
 
 
 
 
 Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland (OLON)
 
 
 
 
 508
 
 
 506
 
 
 794
 
 
 508
 
 
 286
 
 
 
 
 
 
 Kabelraden
 
 
 
 
 388
 
 
 388
 
 
 389
 
 
 389
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dotatie/onttrekking Algemene Mediareserve (AMR)
 
 
 
 
 – 513
 
 
 44.931
 
 
 36.811
 
 
 37.745
 
 
 – 934
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overige bekostiging media (uit rente AMR)
 
 
 
 
 1.164
 
 
 448
 
 
 – 97
 
 
 500
 
 
 – 597
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Basisinfrastructuur Cultuur 2013–2016 
 
 
 
 
 408
 
 
 377
 
 
 343
 
 
 322
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 Vierjaarlijkse instellingen
 
 
 
 
 408
 
 
 377
 
 
 343
 
 
 322
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 991
 
 
 
 
 639
 
 
 
 
 323
 
 
 
 
 920
 
 
 
 
 – 597
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 991
 
 
 639
 
 
 323
 
 
 920
 
 
 – 597
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's en RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.366
 
 
 
 
 4.508
 
 
 
 
 4.662
 
 
 
 
 4.157
 
 
 
 
 505
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Commissariaat voor de Media
 
 
 
 
 4.366
 
 
 4.508
 
 
 4.662
 
 
 4.157
 
 
 505
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Uitvoering internationale contributies
 
 
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 247.591
 
 
 
 
 228.224
 
 
 
 
 190.959
 
 
 
 
 215.510
 
 
 
 
 193.542
 
 
 
 
 190.500
 
 
 
 
 3.042
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 De totale
 verplichtingen voor het beleidsterrein Media zijn in 2013 € 10,6 miljoen hoger
 dan de vastgestelde begroting. Dit heeft onder andere betrekking op:
 
 
 –
 de mutaties op het hieronder genoemde
 uitgavenbudget 2013 van € 16,7 miljoen
 
 
 –
 lagere verplichtingen in 2013 ten behoeve
 van 2014 van € 6,5 miljoen als onderdeel van de bezuiniging die is opgelegd aan
 de landelijke publieke omroep. Deze bezuiniging is voor de uitgaven en
 verplichtingen in hetzelfde jaar opgelegd, terwijl de verplichtingen
 grotendeels in het jaar voorafgaand aan het uitgavenjaar worden geboekt.
 
 
 Uitgaven
 De totale
 uitgaven voor het beleidsterrein Media zijn in 2013 € 16,7 miljoen hoger dan de
 vastgestelde begroting. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn:
 
 
 –
 Een hoger uitgavenbudget als gevolg van de
 wettelijke prijsindexering van € 13,6 miljoen.
 
 
 –
 Een hoger uitgavenbudget als gevolg van
 hoger dan verwachte reclameontvangsten van € 3 miljoen.
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Bekostiging
 
 Landelijke publieke omroep
 Een publieke omroep is de meest efficiënte manier om de doelstellingen van
 het mediabeleid te bereiken. De publieke omroep waarborgt een hoogwaardig en
 pluriform media-aanbod, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van
 de bevolking. Daarom bekostigt de Minister van OCW de landelijke publieke
 omroep. Mede vanwege Europese regels op het gebied van staatssteun, houdt de
 overheid greep op de aard en omvang van het takenpakket van de landelijke
 publieke omroep en bepaalt hij het budget van de publieke omroep.
 Minderhedenprogrammering
 Na de convenantperiodes van Multiculturele Televisie Nederland (MTNL) en
 FunX, die beide eind 2012 afliepen, heeft het kabinet de structurele
 financiering in deze specifieke zelfstandige minderhedenprogrammering
 beëindigd. Het budget voor 2013 is gebruikt ten behoeve van afbouw- en
 frictiekosten.
 Stichting Omroep Muziek (voorheen
 Muziekcentrum voor de Omroep)
 Deze bekostiging is bestemd voor
 de instelling voor het in stand houden en exploiteren van omroeporkesten,
 omroepkoren en een muziekbibliotheek, Stichting Omroep Muziek (SOM). In de SOM
 zijn sinds augustus 2013 het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor
 ondergebracht. Tot die tijd waren deze ensembles onderdeel van het
 Muziekcentrum van de Omroep.
 Uitzenden en
 uitzendgereedmaken
 Deze beheertaken bestaan uit het gereedmaken
 van programma’s voor uitzending en het uitzenden van programma’s van de
 landelijke publieke omroep.
 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
 (NIBG)
 Deze bekostiging is bestemd voor de instelling voor het
 in stand houden en exploiteren van een media-archief.
 Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele
 Mediaproducties (Mediafonds)
 Het Stimuleringsfonds Nederlandse
 Culturele Mediaproducties (Mediafonds) is het instrument binnen het mediabeleid
 om de vervaardiging van hoogwaardige culturele producties binnen het
 media-aanbod te stimuleren. De bijdrage is bestemd voor het verstrekken van
 financiële bijdragen voor de ontwikkeling en productie van media-aanbod van
 bijzondere Nederlandse culturele aard ten behoeve van de landelijke en
 regionale publieke media-instellingen.
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 Het Stimuleringsfonds voor de Pers is binnen het mediabeleid het instrument
 om de pluriformiteit van het media-aanbod binnen de perssector te stimuleren,
 in het bijzonder de journalistieke infrastructuur en innovatie daarin. De
 bijdrage is bestemd voor tijdelijke steun aan noodlijdende persorganen, het
 stimuleren van onderzoek dat de persbedrijfstak ten goede komt en het steun
 bieden aan journalistieke producten die via internet worden aangeboden.
 Filmfonds van de Omroep en Telefilm
 (CoBO)
 Het CoBO-fonds ondersteunt de documentairesector en
 participeert in audiovisuele coproductieprojecten waarin wordt deelgenomen door
 een of meer van de publieke instellingen die zendtijd hebben verkregen voor
 landelijke omroep en de Vlaamse publieke omroep (VRT) en/of Duitse publieke
 omroepen en/of onafhankelijke filmproducenten en/of instellingen werkzaam op
 het gebied van de podiumkunsten.
 Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust
 mediagebruik)
 Het Mediawijsheid Expertisecentrum
 (Mediawijzer.net) bevordert een bewuste, kritische en actieve houding van
 burgers en instellingen in de samenleving waar media overal aanwezig zijn. Bij
 het huidige programma zijn het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, ECP-EPN,
 de publieke omroep (NTR), Kennisnet en het NIBG betrokken.
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 De kerntaak van het Commissariaat voor de Media (hierna: CvdM) bestaat uit
 het uitoefenen van onafhankelijk toezicht op het handelen van de
 media-instellingen in Nederland en uit handhavend optreden ingeval de
 toepasselijke regelgeving niet in acht wordt genomen. De bevoegdheid om
 toezicht en handhaving uit te oefenen heeft betrekking op alle
 media-instellingen: publieke media-instellingen op landelijk, regionaal en
 lokaal niveau en commerciële media-instellingen op landelijk en niet-landelijk
 niveau. Het CvdM is tevens verantwoordelijk voor het metatoezicht op het
 Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM).
 Daarnaast heeft het CvdM tot taak erop toe te zien dat kabelexploitanten hun
 wettelijke verplichtingen nakomen tot doorgifte van de must carry-zenders en
 het opvolgen van adviezen van programmaraden.
 Ontvangsten
 De ontvangsten
 voor het beleidsterrein Media bestaan uit de reclame-inkomsten van de Stichting
 Ether Reclame (STER) en de rente op de Algemene Mediareserve (AMR). De
 ontvangsten zijn in 2013 € 3 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De
 oorzaak hiervan zijn de hoger dan verwachte reclameontvangsten.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 16)
 
 
 Artikel
 
 
 16:
 ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De algemene doelstelling is het scheppen van een
 internationaal concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot
 optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke
 behoeften.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor het stelsel van
 onderzoek en wetenschap.
 
 
 Financiering: De Minister bekostigt onderzoeks- en wetenschapsinstellingen.
 
 Stimuleren: De Minister stimuleert meer zwaartepuntvorming en profilering in het
 wetenschappelijk onderzoek. De afspraken die hierover gemaakt zijn met de
 universiteiten staan vermeld in het hoofdlijnenakkoord. Tevens wordt gestreefd
 de samenwerking in de Gouden driehoek van bedrijven, kennisinstellingen en
 overheid te verbeteren, in het topsectorenbeleid zijn hiervoor
 innovatiecontracten ontwikkeld.
 
 Regisseren: De Minister schept voorwaarden voor:
 
 
 •
 het doelmatig functioneren van een aantal
 wetenschappelijke instellingen die zowel zelfstandig als in relatie tot de
 universiteiten en bedrijven een belangrijke plaats innemen, waaronder
 onderzoeksorganisaties en wetenschappelijke bibliotheekinstellingen;
 
 
 •
 borging van het vernieuwend vermogen en de
 kwaliteit van het Nederlandse onderzoek en de Nederlandse
 onderzoeksfaciliteiten;
 
 
 •
 de coördinatie van het wetenschapsbeleid op
 nationaal en internationaal niveau.
 
 
 De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op een
 efficiënte besteding van publieke middelen en op voldoende verspreiding van
 kennis naar de maatschappij.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Indicatoren voor het terrein van onderzoek en
 wetenschapsbeleid zijn te vinden in
 Trends in Beeld.
 
 
 Tabel 16.1 Kengetallen R&D: R&D-uitgaven in
 miljoenen euro
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Bedrijven
 
 
 5.498
 
 
 5.263
 
 
 4.900
 
 
 5.218
 
 
 6.826
 
 
 7.317
 
 
 
 
 Onderzoeksinstituten
 
 
 1.259
 
 
 1.259
 
 
 1.327
 
 
 1.279
 
 
 1.321
 
 
 1.387
 
 
 
 
 Hoger onderwijs
 
 
 3.256
 
 
 3.489
 
 
 3.711
 
 
 3.691
 
 
 3.994
 
 
 4.222
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 10.010
 
 
 
 
 10.011
 
 
 
 
 9.938
 
 
 
 
 10.188
 
 
 
 
 12.141
 
 
 
 
 12.926
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 
 Het voorgenomen beleid is uitgevoerd, zo zijn met de
 negen topsectoren afspraken gemaakt over wetenschap, onderzoek en valorisatie
 in innovatiecontracten. Daar bovenop zijn er nog andere belanghebbende
 ontwikkelingen geweest.
 In de brief «Uitwerking regeerakkoord
 voor versterking kenniseconomie» van 11 februari 2013 aan de Tweede
 Kamer is aangegeven dat het kabinet investeert in fundamenteel en
 praktijkgericht onderzoek. Deze intensivering start met € 25 miljoen in 2014,
 en loopt via € 75 miljoen in 2015, 2016 en 2017 op tot € 100 miljoen vanaf
 2018.
 
 
 
 Er zijn in 2013 twee onderzoeken gedaan naar het
 vertrouwen in de wetenschap, één door de KNAW en één door de WRR samen met het
 Rathenau Instituut. Uit beide onderzoeken blijkt dat het vertrouwen in de
 wetenschap groot is en dat wetenschap «een sterk merk is». Uit het onderzoek
 van de WRR/Rathenau instituut blijkt dat het vertrouwen onder druk staat daar
 waar wetenschappers onderzoek doen in opdracht van bedrijven of overheden. Hier
 zal op worden ingegaan in de toekomstvisie wetenschap.
 Daarnaast is in
 2013 ook het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) wetenschappelijk
 onderzoek gestart. Deze is er op gericht om de huidige inzet van middelen voor
 wetenschappelijk onderzoek optimaal te benutten voor een maximale
 maatschappelijke output. De rapportage hierover wordt voor de zomer van 2014
 verwacht.
 
 Op het terrein van Grootschalige
 onderzoeksfaciliteiten is op 6 maart 2013 de conferentie Route 2020: «The
 future for large-scale research infrastructures» georganiseerd. De
 financieringsronde bij NWO voor onderzoeksfaciliteiten op deze nationale
 roadmap is in oktober 2013 van start gegaan.
 In 2013 hebben
 Nederlandse onderzoekers nog beter weten te scoren in KP7 (zevende
 kaderprogramma) dan in de voorafgaande succesvolle jaren. De laatste cijfers
 geven aan dat sinds de start van KP7 in 2007 7,4% (ruim € 3,2 miljard) van alle
 KP7-subsidies naar Nederland is gegaan. Voor de European Research Council is
 dit zelfs 9%. De Staatssecretaris van OCW heeft internationaal onderhandeld
 over de instrumentatie van Horizon 2020 (start begin 2014) om ook een zo
 succesvol mogelijke deelname voor Nederlandse onderzoekers in dit programma te
 creëren.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 16.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.152.585
 
 
 
 
 927.239
 
 
 
 
 830.254
 
 
 
 
 904.499
 
 
 
 
 859.762
 
 
 
 
 811.107
 
 
 
 
 48.655
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.163.883
 
 
 
 
 1.231.688
 
 
 
 
 906.831
 
 
 
 
 934.143
 
 
 
 
 891.076
 
 
 
 
 885.520
 
 
 
 
 5.556
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 874.684
 
 
 
 
 879.696
 
 
 
 
 655.234
 
 
 
 
 715.313
 
 
 
 
 701.889
 
 
 
 
 699.007
 
 
 
 
 2.882
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hoofdbekostiging
 
 
 670.811
 
 
 652.323
 
 
 465.774
 
 
 474.882
 
 
 460.876
 
 
 457.994
 
 
 2.882
 
 
 
 
 
 
 NWO-wet en WHW
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO
 
 
 327.711
 
 
 319.563
 
 
 325.458
 
 
 326.975
 
 
 320.900
 
 
 318.158
 
 
 2.742
 
 
 
 
 
 –
 
 
 KNAW
 
 
 96.898
 
 
 93.517
 
 
 93.779
 
 
 94.316
 
 
 93.379
 
 
 93.268
 
 
 111
 
 
 
 
 
 –
 
 
 KB
 
 
 46.429
 
 
 46.429
 
 
 46.537
 
 
 53.591
 
 
 46.597
 
 
 46.568
 
 
 29
 
 
 
 
 
 –
 
 
 TNO
 
 
 199.773
 
 
 192.814
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende bekostiging 
 
 
 203.873
 
 
 227.373
 
 
 189.460
 
 
 240.431
 
 
 241.013
 
 
 241.013
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO Talentenontwikkeling
 
 
 187.873
 
 
 208.373
 
 
 169.460
 
 
 168.481
 
 
 169.063
 
 
 169.063
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO STW
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NWO Grootschalige researchinfrastructuur
 
 
 16.000
 
 
 19.000
 
 
 20.000
 
 
 61.950
 
 
 61.950
 
 
 61.950
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 173.156
 
 
 
 
 166.996
 
 
 
 
 165.566
 
 
 
 
 126.771
 
 
 
 
 104.148
 
 
 
 
 105.249
 
 
 
 
 – 1.101
 
 
 
 
 
 
 Kaderregeling exploitatiesubsudies onderzoek
 en wetenschap
 
 
 43.680
 
 
 44.448
 
 
 40.103
 
 
 42.708
 
 
 42.210
 
 
 42.340
 
 
 – 129
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LF TUD bibliotheek
 
 
 7.626
 
 
 7.626
 
 
 7.654
 
 
 7.734
 
 
 7.742
 
 
 7.734
 
 
 8
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Stichting SURF
 
 
 7.517
 
 
 7.517
 
 
 7.545
 
 
 7.622
 
 
 7.630
 
 
 7.622
 
 
 8
 
 
 
 
 
 –
 
 
 CPG
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 518
 
 
 520
 
 
 521
 
 
 520
 
 
 1
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Montesquieu Instituut
 
 
 1.067
 
 
 1.067
 
 
 1.071
 
 
 1.082
 
 
 1.083
 
 
 1.082
 
 
 1
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Max Planck Instituut
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.622
 
 
 1.624
 
 
 1.622
 
 
 2
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NCB
 
 
 5.270
 
 
 5.270
 
 
 5.289
 
 
 5.343
 
 
 5.349
 
 
 5.343
 
 
 6
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal Herbarium
 
 
 1.125
 
 
 1.125
 
 
 1.129
 
 
 1.141
 
 
 1.141
 
 
 1.141
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 BPRC
 
 
 8.593
 
 
 8.593
 
 
 8.645
 
 
 9.395
 
 
 8.919
 
 
 8.895
 
 
 24
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NEMO
 
 
 3.368
 
 
 3.368
 
 
 3.488
 
 
 3.626
 
 
 3.636
 
 
 3.626
 
 
 10
 
 
 
 
 
 –
 
 
 STT
 
 
 233
 
 
 233
 
 
 234
 
 
 236
 
 
 237
 
 
 236
 
 
 1
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NTU/INL
 
 
 3.077
 
 
 3.132
 
 
 3.228
 
 
 3.071
 
 
 3.011
 
 
 3.203
 
 
 – 192
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EIB
 
 
 1.297
 
 
 1.297
 
 
 1.302
 
 
 1.316
 
 
 1.317
 
 
 1.316
 
 
 1
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NLR
 
 
 893
 
 
 893
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Deltaris
 
 
 2.208
 
 
 2.855
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 MARIN
 
 
 891
 
 
 957
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling St. AAP
 
 
 1.004
 
 
 1.004
 
 
 1.008
 
 
 1.015
 
 
 1.016
 
 
 1.015
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kaderregeling subsidiëring projecten t.b.v.
 onderzoek en wetenschap
 
 
 128.472
 
 
 121.544
 
 
 124.455
 
 
 83.048
 
 
 60.922
 
 
 61.894
 
 
 – 972
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kust en zeeonderzoek
 
 
 2.000
 
 
 2.035
 
 
 2.534
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Gezondheidsonderzoek
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Poolonderzoek
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.992
 
 
 2.992
 
 
 2.942
 
 
 2.942
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Genomics
 
 
 36.000
 
 
 40.000
 
 
 44.000
 
 
 44.000
 
 
 40.500
 
 
 40.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationale coördinatie
 
 
 9.193
 
 
 7.816
 
 
 8.435
 
 
 6.285
 
 
 4.759
 
 
 6.312
 
 
 – 1.553
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Bilaterale samenwerking
 
 
 3.611
 
 
 2.474
 
 
 4.070
 
 
 4.505
 
 
 3.711
 
 
 3.750
 
 
 – 39
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Weerstandsverhoging onderzoeksinstellingen (CBRN)
 
 
 2.000
 
 
 2.785
 
 
 1.968
 
 
 1.433
 
 
 410
 
 
 1.000
 
 
 – 590
 
 
 
 
 
 –
 
 
 BSIK
 
 
 39.348
 
 
 19.561
 
 
 33.405
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 GATE
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Grootschalige researchfaciliteiten
 
 
 10.162
 
 
 3.902
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 SURFnet
 
 
 6.800
 
 
 11.700
 
 
 6.300
 
 
 7.200
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 NCB biodiversiteit
 
 
 4.700
 
 
 10.000
 
 
 8.400
 
 
 6.900
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ITER-2
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Hersenen en Cognitie
 
 
 2.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 3.900
 
 
 6.100
 
 
 3.900
 
 
 2.200
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Parelsnoer
 
 
 7.750
 
 
 7.750
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EET
 
 
 990
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Talentkracht
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Overig
 
 
 18
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 990
 
 
 – 990
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 540
 
 
 
 
 288
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 297
 
 
 
 
 297
 
 
 
 
 297
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 540
 
 
 288
 
 
 294
 
 
 297
 
 
 297
 
 
 297
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan internationale organisaties
 
 
 
 
 81.510
 
 
 
 
 82.484
 
 
 
 
 84.366
 
 
 
 
 91.328
 
 
 
 
 84.262
 
 
 
 
 80.487
 
 
 
 
 3.775
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EMBC
 
 
 707
 
 
 724
 
 
 740
 
 
 751
 
 
 758
 
 
 760
 
 
 – 2
 
 
 
 
 
 –
 
 
 EMBL
 
 
 3.988
 
 
 4.135
 
 
 4.377
 
 
 4.476
 
 
 4.593
 
 
 4.500
 
 
 93
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ESA
 
 
 34.672
 
 
 36.516
 
 
 35.027
 
 
 29.393
 
 
 29.792
 
 
 29.562
 
 
 230
 
 
 
 
 
 –
 
 
 CERN
 
 
 35.322
 
 
 34.527
 
 
 38.017
 
 
 41.303
 
 
 40.721
 
 
 37.065
 
 
 3.656
 
 
 
 
 
 –
 
 
 ESO
 
 
 6.821
 
 
 6.582
 
 
 6.205
 
 
 15.405
 
 
 8.398
 
 
 8.600
 
 
 – 202
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 33.993
 
 
 
 
 102.224
 
 
 
 
 1.371
 
 
 
 
 434
 
 
 
 
 480
 
 
 
 
 480
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Nationaal contactpunt Kaderprogramma
 
 
 383
 
 
 413
 
 
 440
 
 
 434
 
 
 480
 
 
 480
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Kenniswerkers
 
 
 33.610
 
 
 101.811
 
 
 931
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 186.900
 
 
 
 
 176.117
 
 
 
 
 1.520
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.334
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 4.233
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Bekostiging.
 
 Het Ministerie van OCW bekostigt de nationale
 onderzoeksinstellingen NWO, KNAW en KB. Hiermee stelt de Minister deze
 organisaties in staat om binnen de wettelijke kaders en in lijn met de
 vierjaarlijkse strategische agenda en strategische plannen van de instellingen
 hun missies en doelstellingen te realiseren. Die zijn gericht op het bevorderen
 van de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en het
 initiëren en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen daarin.
 Bijdragen
 met een structureel karakter aan:
 
 
 –
 NWO voor grote infrastructurele
 onderzoeksvoorzieningen voor de uitvoering van projecten die geselecteerd
 worden op grond van de resultaten van de nationale roadmap commissie. Met de
 inzet van deze middelen worden onze onderzoekers in de gelegenheid gesteld om
 te kunnen werken met onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau;
 
 
 –
 NWO voor het uitvoeren van een integraal
 persoonsgebonden talentprogramma waarin naast de Vernieuwingsimpuls ook de
 voormalige middelen voor de specifieke doelgroepen zijn opgegaan. Doelen zijn
 via competitie op basis van wetenschappelijke kwaliteit voldoende ruimte te
 geven aan (jonge) veelbelovende onderzoekers, excellentie in het onderzoek te
 bevorderen, en te zorgen voor een adequate in- en doorstroom van onderzoekers
 zodat er verbetering optreedt in hun loopbaanperspectieven.
 
 
 Het budget is per saldo met € 2,9 miljoen verhoogd. Voor
 een toelichting wordt verwezen naar de 2de suppletoire wet
 2013.
 Subsidies
 Diverse
 subsidies voor stichtingen en centra met een specifieke rol in de
 kennisinfrastructuur, het gaat hier om bijdragen aan:
 
 
 –
 de wetenschappelijke bibliotheek van de TUD,
 dit vanwege de instellingsoverstijgende functie;
 
 
 –
 Stichting SURF voor grensverleggende
 ict-innovaties. Hierdoor kunnen onderzoek en het hoger onderwijs optimaal
 gebruik maken van de mogelijkheden van ICT om hun kwaliteit te verbeteren. Deze
 middelen zullen conform de kabinetsreactie op het advies van ICTRegie over de
 ICT-onderzoeksinfrastructuur in Nederland (kamerstuk
 26 643, nr.
 140) worden ingezet voor de versterking van de
 ICT-onderzoeksinfrastructuur zoals computernetwerken (SURFnet, Gigaport),
 E-science en High Performance Computing;
 
 
 –
 het Max Planck Instituut voor
 psycholinguïstiek onderzoek;
 
 
 –
 Naturalis voor de totstandkoming van het
 Nederlands Centrum voor Biodiversiteit (NCB). Met ingang van 2014 zal het
 Nationaal Herbarium hierin opgaan;
 
 
 –
 het Biomedical Primate Research Centre
 (BPRC) voor het primatenonderzoek en de huisvesting van primaten en subsidie
 aan de Stichting AAP voor het verzorgen van de opvang van de BPRC
 chimpansees;
 
 
 –
 het Nederlands Centrum voor Wetenschaps- en
 techniekcommunicatie (NCWT) voor het science center NEMO en andere regionale
 science centra en voor de Oktober Kennismaand.
 
 
 Tijdens hun bezoek aan de Cariben in november, hebben
 Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima bij de Science Fair op St Eustatius
 de start gemarkeerd van het Caribbean Netherlands Science Institute at St
 Eustatius (CNSI). Het centrum faciliteert onderzoek en onderzoekers op gebieden
 die meerwaarde hebben voor het eiland (zoals de archeologie en mariene
 biologie) en die daarbij oplossingen genereren voor specifieke problemen waar
 kleine eilanden mee te kampen hebben (zoals energievoorziening en
 afvalverwijdering). Het kenniscentrum heeft daarbij een speciale opdracht voor
 outreach en educatie. Ook hebben de vorst en de vorstin het kennisinstituut
 Carmabi op Curaçao bezocht. Bij die gelegenheid heeft de Koning de
 openingshandeling verricht van de nieuwbouw van dit gerenommeerde instituut dat
 onder meer gespecialiseerd is in koraalonderzoek.
 In januari 2013 is
 het Dirck Gerritsz laboratorium op Rothera, Antarctica, officieel in gebruik
 gesteld. Een aantal zeecontainers is door het Koninklijke Nederlandse Instituut
 voor Onderzoek der Zee (NIOZ) op Texel omgebouwd tot mobiele laboratoria voor
 Nederlandse onderzoeksgroepen die in het extreme klimaat van de Zuidpool kunnen
 functioneren.
 Projectsubsidies aan o.a. diverse voormalige
 Fes-projecten. Het gaat hier om innovatieve onderzoeksprojecten en
 investeringsimpulsen in onderzoeksfaciliteiten waarbij sprake is van
 co-financiering door kennisinstellingen, andere departementen en bedrijven. De
 meeste projecten sluiten aan op de doelstellingen van het nieuwe
 bedrijfslevenbeleid.
 Bijdrage aan agentschappen
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van het
 Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
 bekostiging van instellingen, financiering van studenten en
 informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
 voor dit begrotingsartikel.
 Bijdrage aan internationale
 organisaties
 Contributies aan de grote internationale
 onderzoeksorganisaties ESA, ESO, CERN, EMBL en EMBC. Door deelname van
 Nederland aan deze intergouvernementele organisaties krijgen onze
 wetenschappelijke onderzoekers toegang tot unieke en dure
 onderzoeksfaciliteiten en internationale netwerken van toponderzoekers. Deze
 deelname is mede van groot belang voor het functioneren van ons nationale
 onderzoeksbestel.
 Het budget voor internationale organisaties is per
 saldo met € 3,7 miljoen toegenomen. Voor een toelichting wordt verwezen naar de
 1ste en 2de suppletoire wet 2013.
 
 In 2013 heeft Nederland een actieve rol gehad in de
 tot standkoming van drie European Research Infrastructure Consortiums (ERIC’s).
 Door de bijdrage van internationale organisaties en door de samenwerking in
 internationale netwerken en (Europese) programma’s, krijgen onderzoekers in ons
 land prioritair toegang tot de meest geavanceerde Internationale
 onderzoeksfaciliteiten. In maart 2013 is ALMA (Atacama Large Millimeter Array),
 waarin Europa, Noord Amerika en Japan gezamenlijk in Chili op 5.000 meter
 hoogte een stelsel van 66 radiotelescopen bouwen, geopend.
 Via de
 contributie aan ESA is bijgedragen aan de bouw van de op 19 december 2013
 gelanceerde ruimtetelescoop Gaia. Hierdoor wordt bijgedragen aan de sterke
 internationale positie van het Nederlands astronomisch onderzoek.
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 Opdracht aan EG-Liaison voor het ondersteunen en stimuleren van een zo
 groot mogelijke Nederlandse participatie in het EU-Kaderprogramma voor
 onderzoek en ontwikkeling.
 Ontvangsten
 De ontvangsten
 zijn met € 4,2 miljoen toegenomen in verband met een ontvangst van het
 Ministerie van Economische Zaken met betrekking tot de eindafrekening van de
 kenniswerkersregeling.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 25)
 
 
 Artikel
 
 
 25:
 EMANCIPATIE
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 Het bevorderen van emancipatie
 Het kabinet
 wil de emancipatie bevorderen: de emancipatie van meisjes en vrouwen, en de
 emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en
 transgenders (LHBT).
 Doel is de veiligheid van vrouwen, homoseksuelen
 en transgenders te vergroten en de participatie van vrouwen in alle lagen en
 sectoren van de arbeidsmarkt te bevorderen.
 Een positieve houding en
 beeldvorming ten aanzien van homoseksuele relaties en vrouwen met ambitie
 dienen vanzelfsprekend te worden.
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor het bevorderen
 van de emancipatie van meisjes en vrouwen en voor de emancipatie van lesbische
 vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (LHBT).
 
 
 Stimuleren: De instrumenten die de Minister ter beschikking heeft zijn wet- en
 regelgeving, zoals de Subsidieregeling emancipatie 2011. Deze regeling voorziet
 in het verstrekken van subsidies aan instellingen voor vrouwenemancipatie en
 LHBT-emancipatie en projectsubsidies aan het maatschappelijk middenveld. Tevens
 maakt de Minister gebruik van communicatie naar het beleidsveld o.a. naar
 belangenorganisaties.
 
 Regisseren: Gemeenten ontvangen via decentralisatie-uitkeringen een bijdrage voor
 de uitvoering van de samenwerkingsafspraken over versterking en uitvoering van
 het lokale emancipatiebeleid.
 
 
 Indicatoren en kengetallen
 
 Voor indicatoren over emancipatie wordt verwezen naar
 Trends in Beeld.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Realisatie van beleidsdoelstellingen loopt volgens de
 Hoofdlijnenbrief
 Emancipatiebeleid 2013–2016. Een verdere toelichting is opgenomen in
 het beleidsverslag.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 25.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9.115
 
 
 
 
 16.271
 
 
 
 
 16.585
 
 
 
 
 17.847
 
 
 
 
 8.875
 
 
 
 
 7.620
 
 
 
 
 1.255
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 11.876
 
 
 
 
 14.653
 
 
 
 
 14.063
 
 
 
 
 14.846
 
 
 
 
 13.408
 
 
 
 
 15.494
 
 
 
 
 – 2.086
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 4.358
 
 
 
 
 5.040
 
 
 
 
 6.756
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 4.148
 
 
 
 
 4.460
 
 
 
 
 – 312
 
 
 
 
 
 
 Kennisinfrastructuur
 
 
 4.358
 
 
 5.040
 
 
 6.756
 
 
 4.148
 
 
 4.148
 
 
 4.460
 
 
 – 312
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 3.924
 
 
 3.831
 
 
 5.556
 
 
 2.948
 
 
 2.948
 
 
 3.260
 
 
 – 312
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 LHBT
 
 
 434
 
 
 1.209
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 5.960
 
 
 
 
 8.276
 
 
 
 
 6.293
 
 
 
 
 9.259
 
 
 
 
 6.995
 
 
 
 
 9.246
 
 
 
 
 – 2.251
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling emancipatieprojecten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 163
 
 
 15
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 
 
 163
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wet Overige OCW-subsidie
 
 
 3.410
 
 
 3.195
 
 
 1.412
 
 
 655
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 1.746
 
 
 2.443
 
 
 867
 
 
 357
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 1.664
 
 
 752
 
 
 545
 
 
 298
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling emancipatie
 
 
 96
 
 
 3.776
 
 
 2.891
 
 
 2.180
 
 
 2.332
 
 
 2.558
 
 
 – 226
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 96
 
 
 2.689
 
 
 1.335
 
 
 1.304
 
 
 2.135
 
 
 2.322
 
 
 – 187
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 
 1.087
 
 
 1.556
 
 
 876
 
 
 197
 
 
 236
 
 
 – 39
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling emancipatie 2011
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.827
 
 
 5.811
 
 
 4.031
 
 
 6.058
 
 
 – 2.027
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 
 
 1.268
 
 
 3.686
 
 
 1.363
 
 
 2.845
 
 
 – 1.482
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 
 
 559
 
 
 2.125
 
 
 2.668
 
 
 3.213
 
 
 – 545
 
 
 
 
 
 Regeling sociale veiligheid LHBT jongeren op
 school
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 598
 
 
 632
 
 
 630
 
 
 2
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 
 
 
 598
 
 
 632
 
 
 630
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Kaderwet SZW
 
 
 2.454
 
 
 1.305
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 2.454
 
 
 1.305
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 1.458
 
 
 
 
 1.337
 
 
 
 
 864
 
 
 
 
 1.044
 
 
 
 
 1.495
 
 
 
 
 1.127
 
 
 
 
 368
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 1.096
 
 
 971
 
 
 419
 
 
 541
 
 
 724
 
 
 489
 
 
 235
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 362
 
 
 366
 
 
 445
 
 
 503
 
 
 771
 
 
 638
 
 
 133
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 195
 
 
 
 
 151
 
 
 
 
 151
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 150
 
 
 195
 
 
 151
 
 
 151
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 510
 
 
 
 
 – 510
 
 
 
 
 
 
 Gemeentefonds BZK
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 510
 
 
 – 510
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 320
 
 
 – 320
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 LHBT
 
 
 
 
 
 
 
 190
 
 
 – 190
 
 
 
 
 
 EZ Talent naar de Top
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Vrouwenemancipatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 619
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 619
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 LHBT
 
 
 100
 
 
 
 
 200
 
 
 619
 
 
 0
 
 
 619
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 289
 
 
 
 
 1.829
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
  0
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 De realisatie van de verplichtingen is € 1,3
 miljoen hoger ten opzichte van de begroting 2013. De reden voor deze hogere
 realisatie is dat in 2013 verplichtingen zijn aangegaan voor subsidies, die in
 de periode 2013 t/m 2017 tot uitgaven leiden.
 Uitgaven
 De realisatie van
 de uitgaven zijn in 2013 € 2,1 miljoen lager dan begroot.
 Bekostiging
 Dit betreft de
 bekostiging van zes instellingen (Thans COC, IHLIA, TNN, Atria, women Inc en
 NVR) voor de kennisinfrastructuur emancipatie.
 Subsidies
 De instrumenten
 die zijn ingezet voor het uitvoeren van de Hoofdlijnenbrief Emancipatiebeleid
 2013–2016 zijn: de «Subsidieregeling emancipatie», de «Subsidieregeling
 emancipatie 2011» en de «Regeling sociale veiligheid LHBT jongeren op school».
 De realisatie op het instrument subsidies is € 2,3 miljoen minder dan begroot.
 De reden is dat vanaf 2014 op subsidies € 1,5 miljoen wordt bezuinigd. Dit
 heeft tot gevolg dat er in 2013 minder meerjarige projecten gehonoreerd kunnen
 worden. Tevens heeft er een technische overboeking naar het instrument bijdrage
 aan (inter)nationale organisaties plaatsgevonden van € 0,6 miljoen. Dit betreft
 de bijdrage van € 0,5 miljoen aan Unesco «Anti-Homophobic Bullying
 Initiative».
 Opdrachten
 De middelen
 voor opdrachten voor zowel vrouwenemancipatie als LHBT-emancipatie zijn besteed
 aan onderzoeken en symposia.
 Bijdrage aan agentschappen
 Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit
 begrotingsartikel.
 Bijdrage aan mede-overheden
 Actieve gemeenten op het gebied van vrouwen- en LHBT- emancipatiebeleid
 ontvangen via een decentralisatie-uitkering een bijdrage. De
 verantwoordelijkheid voor deze middelen is belegd bij de gemeenten zelf. Voor
 «We can Young» is een bijdrage van € 0,3 miljoen aan 15 gemeenten overgeboekt
 via het Gemeentefonds. Aan de vier grote steden is € 0,2 miljoen overgeboekt
 naar het gemeentefonds als bijdrage voor het vergroten van de sociale
 acceptatie van LHBT binnen de etnische kringen.
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel
 91)
 
 
 Artikel
 
 
 91:
 NOMINAAL EN ONVOORZIEN
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 91
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 818
 
 
 
 
 818
 
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 818
 
 
 
 
 818
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Nader te
 verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 818
 
 
 818
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Het doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van
 sectoroverstijgende middelen of taakstellingen. Zodra een exacte verdeling over
 de betrokken beleidsartikelen bekend is, worden de middelen of taakstellingen
 naar de desbetreffende artikelen overgeboekt. Op dit artikel worden dus geen
 feitelijke uitgaven verantwoord. Dat is ook de reden dat de realisatie in
 bovenstaande tabel volledig op nul eindigt.
 
 Hieronder worden de artikelonderdelen nader
 toegelicht. Daarmee wordt inzicht gegeven in de mutaties die via dit artikel
 gelopen zijn.
 Loonbijstelling
 
 Tabel 91.2 Loonbijstelling tranche 2013 (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld
 naar
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Loonbijstelling tranche 2013
 
 
 41.424
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Primair
 onderwijs
 
 
 
 – 14.401
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voortgezet
 onderwijs
 
 
 
 – 9.921
 
 
 
 
 
 4
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 – 3.794
 
 
 
 
 
 6
 
 
 Hoger
 beroepsonderwijs
 
 
 
 – 3.005
 
 
 
 
 
 7
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 – 6.873
 
 
 
 
 
 9
 
 
 Arbeidsmarkt-
 en personeelsbeleid
 
 
 
 – 681
 
 
 
 
 
 11, 12, 13
 
 
 Studiefinanciering, WTOS en lesgelden
 
 
 
 – 98
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 
 – 1.433
 
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 – 949
 
 
 
 
 
 8,
 15, 25, 95
 
 
 Overig
 
 
 
 – 269
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 41.424
 
 
 
 
 – 41.424
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De
 loonbijstelling tranche 2013 (€ 41,4 miljoen) is in de 1e
 suppletoire begroting 2013 toegevoegd en doorverdeeld naar de verschillende
 beleidsartikelen. Omdat in het Regeerakkoord is besloten om een nullijn te
 hanteren voor de lonen in 2013, bevat de loonbijstellingstranche 2013 geen
 vergoeding voor contractloonstijging, maar alleen voor de ontwikkeling in de
 sociale werkgeverslasten.
 Nader te verdelen 
 
 Tabel 91.3 Nader te verdelen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge 2012/2013
 
 
 227.064
 
 
 
 
 
 
 Budget frictiekosten
 
 
 47.296
 
 
 
 
 
 
 Overlopende verplichtingen
 
 
 
 – 75.396
 
 
 
 
 
 Wettelijk verplichte prijsbijstelling
 
 
 
 – 67.833
 
 
 
 
 
 Nationaal onderwijsakkoord (NOA)
 
 
 
 – 112.075
 
 
 
 
 
 Motie ruimtevaart
 
 
 
 – 15.000
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 – 3.238
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 274.360
 
 
 
 
 – 273.542
 
 
 
 
 818
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 In 2013 is er
 in totaal € 274,4 miljoen toegevoegd aan dit artikelonderdeel. Het
 betreft:
 
 
 •
 de toevoeging van de middelen die in 2012
 niet tot besteding zijn gekomen en die via de eindejaarsmarge zijn
 doorgeschoven naar 2013 (€ 227,1 miljoen); en
 
 
 •
 een bedrag van € 47,3 miljoen dat in 2012
 uit de OCW-brede onderuitputting is toegevoegd aan het Cultuurbudget, om de
 frictiekosten voor culturele instellingen versneld te kunnen betalen. In 2013
 is dit bedrag weer toegevoegd aan artikel 91.
 
 
 
 Deze middelen zijn in 2013 ingezet ter dekking
 van:
 
 
 •
 overlopende verplichtingen uit 2012 die in
 2013 alsnog tot betaling zijn gekomen (€ 75,4 miljoen);
 
 
 •
 de wettelijk verplichte prijsbijstelling
 voor het jaar 2013 (€ 67,8 miljoen);
 
 
 •
 additionele middelen uit het Nationaal
 Onderwijsakkoord (NOA) om in het primair en voortgezet onderwijs de
 instellingen in de gelegenheid te stellen jonge leraren in dienst te houden en
 te nemen (€ 112,1 miljoen);
 
 
 •
 de incidentele bijdrage van € 15,0 miljoen
 van OCW aan de extra impuls voor ESA-programma’s (zie de
 Kamerbrief over de motie Koolmees/Van Hijum
 over het ruimtevaartbudget).
 
 
 De post overig bestaat onder meer uit de kosten van de
 tijdelijke regeling voor artiesten en musici (€ 2,5 miljoen).
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel
 95)
 
 
 Artikel
 
 
 95:
 APPARAATSKOSTEN
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 95.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 95
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen1 De apparaatsuitgaven van de beleidsdirecties, die tot 2012 op de beleidsartikelen werden verantwoord zijn vanaf 2009 toegevoegd aan artikel U95. Dit geldt ook voor de ontvangsten, met uitzondering van de ontvangsten van RCE tot en met 2012, die zijn niet opgenomen, omdat deze niet zijn te reconstrueren vanuit artikel 14.
 
 
 
 
 320.380
 
 
 
 
 303.938
 
 
 
 
 295.497
 
 
 
 
 275.467
 
 
 
 
 260.103
 
 
 
 
 245.973
 
 
 
 
 14.130
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 320.393
 
 
 
 
 303.938
 
 
 
 
 295.497
 
 
 
 
 275.467
 
 
 
 
 260.103
 
 
 
 
 245.973
 
 
 
 
 14.130
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 173.603
 
 
 
 
 153.217
 
 
 
 
 20.386
 
 
 
 
 
 
 Waarvan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – eigen personeel
 
 
 
 
 
 
 
 161.046
 
 
 136.600
 
 
 24.446
 
 
 
 
 
 – externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 7.522
 
 
 6.300
 
 
 1.222
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 86.500
 
 
 
 
 92.756
 
 
 
 
 – 6.256
 
 
 
 
 
 
 Waarvan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – ICT
 
 
 
 
 
 
 
 29.071
 
 
 21.844
 
 
 7.227
 
 
 
 
 
 – bijdrage aan SSO’s
 
 
 
 
 
 
 
 27.875
 
 
 31.802
 
 
 – 3.927
 
 
 
 
 
 – Begrotingsreserve schatkistbankieren
 
 
 
 
 
 
 
 2.399
 
 
 0
 
 
 2.399
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 6.393
 
 
 
 
 2.214
 
 
 
 
 1.386
 
 
 
 
 3.038
 
 
 
 
 5.101
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 4.534
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Als gevolg van Verantwoord Begroten en de invoering
 van de Rijksbrede kostensoortentabel heeft OCW in de begroting 2013 de
 apparaatskosten technisch verdeeld naar instrumenten (Personeel en Materieel)
 op basis van de realisatiecijfers van voorgaande jaren. Naast deze technische
 verklaring van de verschillen die zichtbaar zijn tussen de instrumenten
 onderling is het verschil inhoudelijk te verklaren door de mutaties van het
 programmabudget 14 (cultuur) naar het apparaatsartikel(zie ook toelichting
 onder uitgaven). De begroting is daar tussentijds, gelet op het indalen van de
 nieuwe werkwijze in de organisatie, niet eerder op aangepast. OCW stuurt op het
 totaal toegewezen budget aan de organisatieonderdelen en niet per
 instrument.
 
 Uitgaven
 De uitgaven voor
 de Apparaatskosten OCW zijn in 2013 € 14,1 miljoen hoger dan de vastgestelde
 begroting. Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door de RCE
 (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). In 2013 werd € 4,5 miljoen ter
 beschikking gesteld ten uitvoering van de programma’s «Visie Erfgoed en
 Ruimte», «Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed» en «Malta». Voor de uitvoering
 van projecten (o.a. Beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg en
 digitalisering) is vanuit het Nationaal Restauratiefonds (NRF) € 5,4 miljoen
 toegevoegd. Daarnaast is de doorbelasting van de exploitatiekosten van het
 Rijksbedrijvencentrum Rijswijk verwerkt en extra financieringen opgenomen,
 waaronder EU-subsidies en NWO bijdragen, voor een totaal van € 2,4 miljoen. Tot
 slot is er € 0,9 miljoen beschikbaar gesteld ter compensatie van de huur van
 het pand in Amersfoort, in verband met leegstand daarvan.
 Ontvangsten
 De realisatie
 van de ontvangsten is in 2013 € 4,5 miljoen hoger dan geraamd. Dit heeft de
 volgende oorzaken:
 
 
 •
 OCW staat garant voor onderwijsinstellingen
 die bij de Staat lenen (schatkistbankieren). Voor het risico dat OCW hierdoor
 loopt, heeft OCW een vergoeding (premie) van € 2,4 miljoen ontvangen voor de
 jaren 2012 en 2013.
 
 
 •
 De ontvangsten van de RCE zijn gestegen met
 € 2,4 miljoen (desaldering). Dit betreft de uitvoering van projecten,
 doorbelasting exploitatiekosten en extra financiering.
 
 
 
 Tabel 95.2 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten
 inclusief agentschappen en ZBO’s/RWT’s (bedragen x € 1 miljoen)1De cijfers in bovenstaande tabel zijn niet
 met elkaar te
 consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten
 betreft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven ministerie
 
 
 
 
 320,4
 
 
 
 
 303,9
 
 
 
 
 295,5
 
 
 
 
 275,5
 
 
 
 
 260,1
 
 
 
 
 246,0
 
 
 
 
 14,1
 
 
 
 
 
 Kerndepartement
 
 
 188,9
 
 
 177,8
 
 
 171,0
 
 
 154,5
 
 
 135,1
 
 
 141,7
 
 
 – 6,6
 
 
 
 
 Rijksdienst Cultureel Erfgoed
 
 
 57,9
 
 
 52,8
 
 
 55,3
 
 
 52,2
 
 
 52,9
 
 
 37,7
 
 
 15,2
 
 
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 64,1
 
 
 63,5
 
 
 60,0
 
 
 59,5
 
 
 62,8
 
 
 58,1
 
 
 4,7
 
 
 
 
 Erfgoedinspectie
 
 
 3,0
 
 
 2,9
 
 
 2,7
 
 
 2,7
 
 
 2,5
 
 
 2,7
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 Onderwijsraad
 
 
 2,7
 
 
 2,5
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 2,4
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Raad voor Cultuur
 
 
 2,8
 
 
 3,1
 
 
 2,8
 
 
 2,8
 
 
 2,9
 
 
 2,7
 
 
 0,2
 
 
 
 
 Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid
 
 
 1,0
 
 
 1,3
 
 
 1,3
 
 
 1,4
 
 
 1,5
 
 
 0,7
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten Agentschappen
 
 
 
 
 
 
 283,5
 
 
 
 
 296,9
 
 
 
 
 302,3
 
 
 
 
 250,2
 
 
 
 
 52,1
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs 
 
 
 
 
 257,8
 
 
 273,8
 
 
 278,1
 
 
 225,0
 
 
 53,1
 
 
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 
 
 25,7
 
 
 23,1
 
 
 24,2
 
 
 25,2
 
 
 – 1,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT's
 
 
 
 
 
 
 244,3
 
 
 
 
 95,7
 
 
 
 
 
 89,0
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor de podiumkunsten 
 
 
 
 4,6
 
 
 5,0
 
 
 6,1
 
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor cultuurparticipatie 
 
 
 
 2,5
 
 
 2,4
 
 
 2,3
 
 
 
 1,8
 
 
 
 
 
 Stichting Mondriaanfonds
 
 
 
 1,9
 
 
 3,5
 
 
 3,7
 
 
 
 2,0
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands fonds voor de film
 
 
 
 2,9
 
 
 2,9
 
 
 2,8
 
 
 
 1,7
 
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
 
 
 
 1,3
 
 
 1,4
 
 
 1,4
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands letterenfonds
 
 
 
 1,3
 
 
 1,8
 
 
 1,6
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties
 (Mediafonds)
 
 
 
 
 1,6
 
 
 1,5
 
 
 
 1,7
 
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media (CvdM)
 
 
 
 
 4,4
 
 
 5,1
 
 
 
 4,2
 
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
 
 
 
 
 3,0
 
 
 2,8
 
 
 
 3,0
 
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
 
 
 4,0
 
 
 3,9
 
 
 3,3
 
 
 4,0
 
 
 3,9
 
 
 3,9
 
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
 
 
 
 76,6
 
 
 77,7
 
 
 30,3
 
 
 
 15,0
 
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 
 16,2
 
 
 15,3
 
 
 10,7
 
 
 
 12,0
 
 
 
 
 
 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
 
 
 
 110,7
 
 
 114,5
 
 
 16,0
 
 
 
 32,1
 
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 
 
 3,0
 
 
 3,0
 
 
 2,8
 
 
 2,8
 
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 
 
 3,8
 
 
 3,7
 
 
 3,6
 
 
 3,6
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 
 
 0,7
 
 
 0,7 
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 
 
 
 1.
 Inleiding
 
 Deze paragraaf bevat een rapportage over de
 bedrijfsvoering van OCW. Hiermee geeft OCW aan in hoeverre er sprake is van
 beheerste bedrijfsprocessen en maakt OCW waar nodig melding van bijzonderheden,
 onvolkomenheden en onrechtmatigheden.
 Een belangrijke conclusie is dat
 de bedrijfsvoering en het financieel beheer binnen OCW in het algemeen op orde
 zijn. Wat betreft de financiële rechtmatigheid en getrouwheid kan worden
 geconstateerd dat zowel het aantal fouten als de onzekerheden in de
 uitgavensfeer gedurende het jaar 2013 binnen de gestelde toleranties zijn
 gebleven. De financiële overzichten geven verder een getrouw beeld van de
 uitkomsten van de begrotingsuitvoering.
 
 
 
 2.
 Rechtmatigheid
 
 De verantwoording in het departementale jaarverslag is
 in overeenstemming met de begrotingswetten, de Europese regelgeving,
 Nederlandse wetten, algemene maatregelen van bestuur en in ministeriële
 regelingen opgenomen bepalingen. Voor de bepaling van fouten en onzekerheden is
 de rijksbrede normering toegepast.
 
 
 
 3.
 Totstandkoming beleidsinformatie
 
 Het is van belang dat de Tweede Kamer juiste en goede
 informatie ontvangt over de ontwikkeling van de indicatoren en kengetallen in
 de begroting en het departementaal jaarverslag. Daarom moet ook de
 niet-financiële informatie van goede kwaliteit zijn. In het jaarverslag zijn de
 indicatoren en kengetallen zo veel mogelijk voorzien van een eenduidige
 bronvermelding en voorts wordt in kwaliteitsdocumenten beschreven hoe de
 niet-financiële informatie tot stand is gekomen. Daarnaast publiceert OCW
 jaarlijks de belangrijkste indicatoren en kengetallen in «Trends in Beeld» en
 «Kerncijfers». Deze gegevens inclusief de totstandkoming hiervan, worden ook op
 het internet aangeboden via
 www.trendsinbeeld.minocw.nl. De informatie op deze
 website sluit aan op de in het departementaal jaarverslag opgenomen
 beleidsinformatie.
 
 
 
 4.
 Financieel- en materieel beheer
 
 Het Ministerie van OCW streeft naar een excellent beheer
 van de eigen processen, om zodoende maximaal effectief te kunnen zijn in het
 bereiken van haar doelstellingen. Dit alles gegeven de efficiencyvereisten die
 vandaag de dag aan de Rijksdienst worden gesteld. De Auditdienst Rijk en de
 Algemene Rekenkamer hebben over afgelopen jaren kritische opmerkingen gemaakt
 over voor het ministerie belangrijke processen. Voor een deel worden die
 opmerkingen ook over 2013 gemaakt. Het is de inzet van het ministerie dat de
 belangrijkste tekortkomingen die de Auditdienst Rijk en Algemene Rekenkamer
 over het verantwoordingsjaar 2013 constateren in 2014 worden opgelost.
 Inkoopbeheer
 De Algemene
 Rekenkamer constateerde over 2012 dat het baten-lastenagentschap DUO de
 problemen in het inkoopbeheer voortvarend heeft aangepakt en voldoende
 verbetermaatregelen getroffen, die voor een deel nog structureel in het
 inkoopproces moeten worden opgenomen. Desondanks vindt de Algemene Rekenkamer
 dat er in het tweede half jaar van 2012 weer sprake is van een beheerst
 inkoopproces. Hierdoor is er niet langer sprake van een onvolkomenheid.
 Binnen het bestuursdepartement en het baten-lastenagentschap Nationaal
 Archief handhaafde de Algemene Rekenkamer de onvolkomenheden. In totaal werden
 voor ongeveer € 9 miljoen aan financiële fouten bij aanbestedingen gemaakt.
 Hoewel door een verbijzonderde interne controle minder fouten werden gemaakt,
 constateerde de Algemene Rekenkamer dat de structurele werking van de kritische
 beheersmaatregelen nog onvoldoende kan worden aangetoond.
 In 2013
 heeft het ministerie de in 2012 ingezette verbeteringen doorgevoerd, waardoor
 onder meer de verbijzonderde interne controle kon worden afgebouwd. Tevens
 heeft OCW contracten die door de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer als
 onrechtmatig werden beoordeeld waar mogelijk versneld beëindigd. Naast de
 verbeteringen in het financieel beheer heeft het ministerie in het tweede
 kwartaal van 2013 de nieuwe aanbestedingswet doorgevoerd.
 Subsidiebeheer
 De
 Algemene Rekenkamer handhaafde over 2012 de onvolkomenheid in het
 subsidiebeheer omdat ze voor diverse subsidies niet heeft kunnen vaststellen of
 de subsidies volgens de regels zijn verleend en/of vastgesteld. Ook is
 onvoldoende duidelijk of de subsidievoorwaarden (volledig) zijn nageleefd. Uit
 de controleverklaringen van de accountant van de subsidieontvangers bleek soms
 niet duidelijk of de subsidiegelden zijn besteed aan de vooraf in de
 subsidiebeschikking en/of subsidieregeling gedefinieerde activiteiten en
 doelen. Daarnaast bevatte de voorschottenstand in de saldibalans teveel
 ongecorrigeerde fouten en stonden voorschotten langer open dan nodig was.
 Onderdeel van de onvolkomenheid over 2012 was de constatering dat OCW bij
 nieuwe subsidieregelingen geen expliciete risicoanalyses gericht op het
 tegengaan van misbruik opstelt. Over 2013 is hier, ondanks de toezegging hier
 scherper op toe te zien, geen zichtbare verbetering in gekomen. Doordat het
 beleid ter bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik bestaat uit andere,
 deels specifieke instrumenten (zie bijvoorbeeld de passage over frauderisico’s
 en het hoofdstuk over restrisico’s ten aanzien van misbruik en oneigenlijk
 gebruik) is het beleid als geheel afdoende sluitend.
 In 2013 zijn
 maatregelen getroffen om het meest foutgevoelige subsidieproces fors te
 verbeteren. Deze maatregelen sorteren naar verwachting met ingang van 2014
 effect op zowel het subsidieverlening- als vaststellingsproces. Daarnaast heeft
 DUO het instrumentarium ten behoeve van een adequaat voorschottenbeheer
 verbeterd en gelijktijdig de bijbehorende inhaalslag op het vaststellen van
 reeds lang openstaande voorschotten uitgevoerd. Bij met name vaststellingen van
 oude, meerjarige subsidiebeschikkingen heeft de Auditdienst Rijk over 2013
 relatief veel onzekerheden geconstateerd. Binnen de gedane hervorming van het
 subsidieproces en nieuwe regelgeving welke per 1 januari 2014 in werking is
 getreden, doen deze problemen zich bij nieuwe subsidies in beginsel niet meer
 voor. Het ministerie pleegt in 2014 de vereiste inzet om de opzet, welke door
 de Auditdienst Rijk als afdoende wordt aangemerkt, daadwerkelijk in
 uitvoeringspraktijk te brengen en het subsidieproces daarmee duurzaam te
 beheersen.
 Informatiebeveiliging
 De
 Algemene Rekenkamer heeft over 2012 geen informatiebeveiligingsplan
 aangetroffen bij het bestuursdepartement waarin alle activiteiten rond
 informatiebeveiliging in samenhang worden beschreven. Ook heeft het
 bestuursdepartement de te treffen beveiligingsmaatregelen naar aanleiding van
 de risicoanalyses nog niet uitgewerkt en aantoonbaar geïmplementeerd.
 Daarnaast kon de Algemene Rekenkamer over 2012 bij het
 baten-lastenagentschap DUO nog niet de structurele werking vaststellen van de
 interne beheersmaatregelen die de informatiebeveiligingsrisico’s moeten
 beperken.
 Een aantal rijksbrede beveiligingskaders is in 2012 en 2013
 vernieuwd. Het betreft het Voorschrift Informatiebeveiliging
 Rijksdienst-Bijzondere Informatie (VIR-BI 2013), het Beveiligingsvoorschrift
 Rijksdienst (BVR 2013) en de Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst (BIR
 2012). Het Ministerie van OCW heeft deze kaders begin 2014 samen met de
 Ministeries van SZW en Financiën geformaliseerd in een departementaal
 informatiebeveiligingsbeleid. Binnen DUO zal het informatiebeveiligingsbeleid
 naar verwachting in 2014 volledig op orde zijn gebracht.
 Financieel beheer Rijksdienst voor het
 Cultureel Erfgoed
 Het subsidiebeheer van de Rijksdienst voor
 het Cultureel Erfgoed is voor zowel de verleningen als de vaststellingen in
 2013 niet beheerst verlopen. De oorzaak hiervan ligt voor een belangrijk deel
 in de overgang naar digitaal werken binnen de Rijksdienst voor het Cultureel
 Erfgoed. Deze overgang was onvoldoende voorbereid, waardoor het
 verleningsproces van subsidies voor instandhouding van monumenten niet ordelijk
 en controleerbaar is geweest. Ook bij de vaststellingen voldoet het interne
 beheer niet aan de daar aan te stellen eisen.
 Het niet ordelijk en
 controleerbaar uitvoeren van de interne processen heeft er niet toe geleid dat
 subsidies onrechtmatig zijn verstrekt of vastgesteld. Wel is in een aantal
 gevallen onvoldoende zekerheid over de rechtmatige verlening ontstaan. Binnen
 de Rijksdienst zijn mede naar aanleiding van de bevindingen van de Auditdienst
 Rijk maatregelen genomen om herhaling te voorkomen.
 Onderkende frauderisico’s
 De Nederlandse burger moet in het contact met de overheid uit kunnen gaan
 van een betrouwbare overheid waarbij alle toevertrouwde gegevens veilig worden
 verwerkt en bewaard. Maar ook de overheid zelf moet erop kunnen vertrouwen dat
 de gegevens in de eigen systemen voldoen aan de betrouwbaarheidseisen
 (beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid) en dat de van derden
 verkregen gegevens juist en volledig zijn. De invulling van de
 betrouwbaarheidseisen is mede vastgelegd in de hierboven genoemde rijksbrede
 beveiligingskaders. OCW sluit bij deze ontwikkelingen aan. Dit helpt bij de
 aanpak om de kans op interne en externe fraude en misbruik zo beperkt mogelijk
 te houden. OCW heeft zicht op zowel externe als interne risico’s op fraude die
 de organisatie bedreigen.
 Voor de interne organisatie gaat OCW uit van
 het principe dat iedere medewerker, van secretaris-generaal tot medewerker van
 de facilitaire dienst, een eigen verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van
 beveiliging met inbegrip van het verstandig omgaan met risico’s op bijvoorbeeld
 fraude. Alle medewerkers overleggen bij hun aantreden een verklaring omtrent
 gedrag (VOG) en medewerkers in vertrouwensfuncties ondergaan een
 veiligheidsonderzoek door de AIVD. OCW is een veilige organisatie met
 regelmatig aandacht door uiteenlopende bewustwordingsactiviteiten voor het
 tegengaan van fraude en misbruik. Voor de lijnmanagers is een speciale «toolbox
 (informatie)beveiliging en privacy» ontwikkeld. Deze toolbox bevat ook een
 richtlijn incidentenregistratie. Incidenten, waaronder fraude, worden daardoor
 snel en zorgvuldig gemeld, waardoor indien nodig direct corrigerend kan worden
 opgetreden. Periodiek legt de lijnmanager daarnaast verantwoording af aan de
 secretaris-generaal hoe hij binnen zijn dienstonderdeel omgaat met de (dreiging
 op) onderdelen van integrale beveiliging.
 Net als bij iedere
 organisatie kan er af en toe toch sprake zijn van «opzettelijke misleiding om
 een onrechtmatig of onwettig voordeel te verkrijgen». Kwader trouw bij
 medewerkers is mogelijk bij bijvoorbeeld financiële zaken (subsidies,
 aanbestedingen, vergelijkende offertes), voor informatie (bewerken van brieven,
 antwoorden op Kamervragen, memo's aan bewindslieden), voor ICT (manipulatie van
 systemen, onklaar maken van systemen), voor personele zaken (collega's
 bewerken, manipuleren, chanteren, van verkeerde informatie voorzien). Over 2013
 zijn er geen signalen dat OCW hiermee te maken heeft gehad.
 Het is het
 uitgangspunt dat OCW regelgeving tot stand brengt die zo min mogelijk gevoelig
 is voor fraude of misbruik. Jaarlijks worden de risico’s op misbruik en
 oneigenlijk gebruik geïnventariseerd. Waar nodig wordt het voorlichtings-,
 controle-, sanctie- of evaluatiebeleid aangescherpt, daarbij de wenselijkheid
 en doelmatigheid van deze middelen in ogenschouw nemend. OCW rapporteert
 jaarlijks in het departementaal jaarverslag over die begrotingsmiddelen waar na
 inzet van deze instrumenten toch nog restrisico’s aan kleven.
 Tevens
 wordt in voorkomende gevallen de Tweede Kamer geïnformeerd. In 2013 is
 bijvoorbeeld de examenfraude bij een onderwijsinstelling in het voortgezet
 onderwijs nadrukkelijk met de Tweede Kamer besproken.
 Open standaarden
 OCW
 wijkt niet af van artikel 3, eerste lid van de Instructie rijksdienst bij
 aanschaf ICT-diensten of ICT-producten.
 
 
 
 5.
 Overige aspecten van de bedrijfsvoering
 
 Grote, lopende ICT-projecten
 Het Ministerie van OCW kent twee grote, lopende ICT-projecten: Programma
 Vernieuwing Studiefinanciering en Invoeren BRON-HO. Jaarlijks rapporteert het
 ministerie over de grote en hoogrisico projecten conform het daarvoor
 afgesproken rapportagemodel. Van beide projecten wordt de stand van zaken
 openbaar gemaakt via het Rijks ICT-dashboard,
 www.rijksictdashboard.nl.
 Ten aanzien van het
 Programma Vernieuwing Studiefinanciering is aan BZK via het Rijks ICT-Dashboard
 een aantal aanpassingen kenbaar gemaakt. Daarin is het project op basis van
 bottom-up calculaties en als gevolg van een gewijzigde stapsgewijze
 implementatiestrategie herijkt. OCW is bij vaststelling van de herijking onder
 andere bijgestaan door de Auditdienst Rijk en KPMG en heeft op basis van de
 positieve business case de herijking geaccepteerd. De meerjarige
 programmakosten zijn geraamd op € 107,3 miljoen.
 In januari 2014 is
 volgens planning BRON-HO live gegaan. Door BRON-HO is de inschrijving voor
 studenten in het hoger onderwijs gemakkelijker geworden, koppelen we sneller en
 beter individuele gegevens terug aan de instellingen én hebben de instellingen
 veel eerder inzicht in de bekostiging. BRON-HO heeft een bijdrage geleverd aan
 de ambitie van OCW en DUO om te komen tot modernisering van de
 informatie-infrastructuur van DUO voor de onderwijsketen om de administratieve
 lasten bij instellingen substantieel te verminderen. De totale kosten van het
 project bedragen € 23 miljoen.
 Voor beide projecten geldt dat door
 privacy functionarissen wordt geadviseerd en toegezien op navolging van de wet
 Bescherming Persoonsgegevens. Hiermee worden mogelijke risico’s tijdig in kaart
 gebracht.
 Audit Committee
 Het
 Audit Committee heeft in 2013 viermaal vergaderd. Het Audit Committee heeft tot
 taak het adviseren van het departementale management op ten minste de volgende
 drie onderdelen:
 
 
 •
 Het borgen van de kwaliteit van de
 bedrijfsvoering, inclusief de financiële verslaglegging;
 
 
 •
 De regie op het auditbeleid;
 
 
 •
 Het risicomanagementbeleid en de
 uitkomsten daarvan.
 
 
 De Secretaris-Generaal is voorzitter van het Audit
 Committee. De MT-OCW leden, vier niet-ambtelijke leden, directeur FEZ en
 directeur Auditdienst Rijk vormen samen het Audit Committee. Er is een open
 stoel voor de Algemene Rekenkamer en FEZ voert het secretariaat.
 Vaste
 agendapunten zijn:
 
 
 •
 Vergadering maart: Departementaal
 jaarverslag OCW, Samenvattend rapport Auditdienst Rijk;
 
 
 •
 Vergadering mei: Verantwoordingsonderzoek
 Algemene Rekenkamer, Risicomanagementbeleid, reviewplan OCW;
 
 
 •
 Vergadering oktober: Interim-rapportage
 Auditdienst Rijk, bevindingen gespreksronde externe leden;
 
 
 •
 Vergadering december: Auditplan
 Auditdienst Rijk, jaarwerkplan Inspectie van het Onderwijs, Onderwijsverslag en
 meerjarenplanning Inspectie van het Onderwijs.
 
 
 Conform de ministeriële regeling «Audit Committees
 2012» wordt de zelfevaluatie in 2014 uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 C.
 JAARREKENING
 
 
 
 
 Departementale verantwoordingsstaat 2013 van het Ministerie
 van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3) = (2) – (1)
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 
 34.352.608
 
 
 
 
 1.190.482
 
 
 
 
 
 35.160.655
 
 
 
 
 1.256.011
 
 
 
 
 
 808.047
 
 
 
 
 65.529
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 34.107.453
 
 
 
 
 1.189.915
 
 
 
 
 
 34.900.552
 
 
 
 
 1.250.910
 
 
 
 
 
 793.099
 
 
 
 
 60.995
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 9.726.096
 
 
 9.727.312
 
 
 1.661
 
 
 10.254.006
 
 
 10.166.848
 
 
 39.877
 
 
 527.910
 
 
 439.536
 
 
 38.216
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 7.043.703
 
 
 7.074.820
 
 
 1.361
 
 
 7.829.613
 
 
 7.436.116
 
 
 20.143
 
 
 785.910
 
 
 361.296
 
 
 18.782
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 3.564.888
 
 
 3.500.665
 
 
 0
 
 
 3.601.266
 
 
 3.496.330
 
 
 18.860
 
 
 36.378
 
 
 – 4.335
 
 
 18.860
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 2.608.146
 
 
 2.603.548
 
 
 1.213
 
 
 2.773.137
 
 
 2.610.870
 
 
 6.447
 
 
 164.991
 
 
 7.322
 
 
 5.234
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 4.060.547
 
 
 4.018.288
 
 
 16
 
 
 4.180.059
 
 
 4.065.742
 
 
 963
 
 
 119.512
 
 
 47.454
 
 
 947
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 8.573
 
 
 16.969
 
 
 99
 
 
 8.673
 
 
 15.704
 
 
 754
 
 
 100
 
 
 – 1.265
 
 
 655
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 437.534
 
 
 437.534
 
 
 0
 
 
 366.525
 
 
 343.509
 
 
 8.576
 
 
 – 71.009
 
 
 – 94.025
 
 
 8.576
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 4.039.626
 
 
 4.039.626
 
 
 763.301
 
 
 4.150.351
 
 
 4.150.351
 
 
 737.384
 
 
 110.725
 
 
 110.725
 
 
 – 25.917
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 115.298
 
 
 115.298
 
 
 6.189
 
 
 105.925
 
 
 105.925
 
 
 4.709
 
 
 – 9.373
 
 
 – 9.373
 
 
 – 1.480
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 223.529
 
 
 7.005
 
 
 7.005
 
 
 205.687
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 – 17.842
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 983.643
 
 
 789.155
 
 
 1.945
 
 
 819.023
 
 
 704.732
 
 
 9.613
 
 
 – 164.620
 
 
 – 84.423
 
 
 7.668
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 875.893
 
 
 876.224
 
 
 190.500
 
 
 886.504
 
 
 892.936
 
 
 193.542
 
 
 10.611
 
 
 16.712
 
 
 3.042
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 811.107
 
 
 885.520
 
 
 101
 
 
 859.762
 
 
 891.076
 
 
 4.334
 
 
 48.655
 
 
 5.556
 
 
 4.233
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 7.620
 
 
 15.494
 
 
 0
 
 
 8.875
 
 
 13.408
 
 
 21
 
 
 1.255
 
 
 – 2.086
 
 
 21
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 245.155
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 
 260.103
 
 
 
 
 5.101
 
 
 
 
 
 14.948
 
 
 
 
 4.534
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 – 818
 
 
 – 818
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 818
 
 
 818
 
 
 0
 
 
 
 
 95
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 245.973
 
 
 245.973
 
 
 567
 
 
 260.103
 
 
 260.103
 
 
 5.101
 
 
 14.130
 
 
 14.130
 
 
 4.534
 
 
 
 
 
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat 2013 inzake
 baten-lastenagentschappen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
 Wetenschap (VIII) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 t-1
 
 
 
 
 Naam
 baten-lastenagentschap
 
 
 Totaal
 baten
 
 
 Totaal lasten
 
 
 Saldo baten en
 lasten
 
 
 Totaal
 baten
 
 
 Totaal lasten
 
 
 Saldo baten en
 lasten
 
 
 Totaal
 baten
 
 
 Totaal
 lasten
 
 
 Saldo baten
 en lasten
 
 
 Totaal
 baten
 
 
 Totaal
 lasten
 
 
 Saldo
 baten
 en lasten
 
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
 
 
 231.668
 
 
 231.668
 
 
 0
 
 
 288.181
 
 
 284.995
 
 
 3.186
 
 
 56.513
 
 
 53.327
 
 
 3.186
 
 
 282.526
 
 
 280.269
 
 
 2.257
 
 
 
 
 Nationaal Archief (NA)
 
 
 27.593
 
 
 27.593
 
 
 0
 
 
 29.980
 
 
 29.973
 
 
 7
 
 
 2.387
 
 
 2.380
 
 
 7
 
 
 25.278
 
 
 25.160
 
 
 118
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 259.261
 
 
 
 
 259.261
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 318.161
 
 
 
 
 314.968
 
 
 
 
 3.193
 
 
 
 
 56.513
 
 
 
 
 55.707
 
 
 
 
 3.193
 
 
 
 
 307.804
 
 
 
 
 305.429
 
 
 
 
 2.375
 
 
 
 
 
 Naam baten-lastenagentschap
 
 
 Totaal
 kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal
 kapitaalontvangsten
 
 
 Totaal
 kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal
 kapitaalontvangsten
 
 
 Totaal
 kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal
 kapitaalontvangsten
 
 
 Totaal
 kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal
 kapitaalontvangsten
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO
 
 
 6.914
 
 
 
 0
 
 
 5.365
 
 
 
 10
 
 
 – 1.549
 
 
 
 10
 
 
 6.484
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Nationaal Archief (NA)
 
 
 2.940
 
 
 
 1.000
 
 
 3.909
 
 
 
 4.735
 
 
 969
 
 
 
 3.735
 
 
 514
 
 
 
 7.947
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 9.854
 
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 9.274
 
 
 
 
 
 4.745
 
 
 
 
 – 580
 
 
 
 
 
 3.745
 
 
 
 
 6.998
 
 
 
 
 
 7.947
 
 
 
 
 
 
 Jaarverantwoording
 baten-lastenagentschappen per 31 december 2013
 
 
 Baten-lastenagentschap
 
 DIENST UITVOERING ONDERWIJS
 
 
 
 Inleiding
 
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de
 uitvoeringsorganisatie van de rijksoverheid voor het onderwijs. DUO levert
 producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen,
 financiering van studenten, informatievoorziening alsmede diensten gericht op
 de verbetering van de verbinding tussen beleid en uitvoering. Daarnaast
 verricht DUO werkzaamheden voor overige departementen en derden.
 
 
 
 Financieel resultaat
 
 
 
 Tabel 1 Samenvattende verantwoordingsstaat DUO (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 2012
 
 
 
 
 
 
 Totale
 baten
 
 
 231.668
 
 
 288.181
 
 
 56.513
 
 
 282.526
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 231.668
 
 
 284.995
 
 
 53.327
 
 
 280.269
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.186
 
 
 
 
 3.186
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale
 kapitaalsontvangsten
 
 
 0
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 0
 
 
 
 
 Totale
 kapitaalsuitgaven
 
 
 6.914
 
 
 5.365
 
 
 – 1.549
 
 
 6.484
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 DUO heeft,
 mede als gevolg van een hogere invulling van de generieke inkooptaakstelling en
 incidentele meevallers, een positief resultaat van € 3,2 miljoen gerealiseerd.
 Het voorstel is om dit resultaat toe te voegen aan het eigen vermogen. DUO
 streeft voor 2014 naar een sluitende begroting.
 DUO heeft voor 2013
 geen aanvullend beroep gedaan op de leenfaciliteit. De kapitaalsuitgaven zijn
 gelijk aan de investeringen (€ 5,1 miljoen) plus de aflossing op de leningen
 (€ 0,3 miljoen).
 
 Tabel 2 Staat van baten-lastenagentschap DUO (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 207.766
 
 
 258.405
 
 
 50.639
 
 
 253.726
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 14.172
 
 
 18.859
 
 
 4.687
 
 
 16.277
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 9.630
 
 
 10.873
 
 
 1.243
 
 
 11.502
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 100
 
 
 31
 
 
 – 69
 
 
 15
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 2
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.004
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 231.668
 
 
 
 
 288.181
 
 
 
 
 56.513
 
 
 
 
 282.526
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 224.968
 
 
 277.454
 
 
 52.486
 
 
 273.847
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Personele
 kosten
 
 
 137.699
 
 
 152.161
 
 
 14.462
 
 
 146.738
 
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 117.620
 
 
 128.572
 
 
 10.952
 
 
 122.831
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur
 
 
 
 20.079
 
 
 23.589
 
 
 3.510
 
 
 23.907
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Materiële
 kosten
 
 
 87.269
 
 
 125.293
 
 
 38.024
 
 
 127.109
 
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 16.000
 
 
 18.919
 
 
 2.919
 
 
 18.761
 
 
 
 
 
 
 Waarvan bijdrage aan SSO’s
 
 
 
 930
 
 
 1.077
 
 
 147
 
 
 921
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 6.600
 
 
 6.359
 
 
 – 241
 
 
 5.980
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Materieel
 
 
 6.600
 
 
 6.359
 
 
 – 241
 
 
 5.980
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Immaterieel
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 100
 
 
 1.182
 
 
 1.082
 
 
 442
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Dotaties
 voorzieningen
 
 
 
 1.134
 
 
 1.134
 
 
 381
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 100
 
 
 48
 
 
 – 52
 
 
 61
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Bijzondere
 lasten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 231.668
 
 
 
 
 284.995
 
 
 
 
 53.327
 
 
 
 
 280.269
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.186
 
 
 
 
 3.186
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 
 
 Als gevolg van de introductie Verantwoord Begroten is
 externe inhuur verantwoord onder het kopje «Personele lasten».
 
 
 Toelichting:
 De baten en
 lasten 2013 wijken substantieel af van de oorspronkelijk vastgestelde begroting
 2013 (€ 231,7 miljoen). Oorzaak hiervan is de incidentele financiering van
 werkzaamheden op projectenbasis welke geen onderdeel vormden van de begroting.
 Het betreft onder andere de werkzaamheden voor het Programma Vernieuwing
 Studiefinanciering (€ 18,7 miljoen) en aanpassing als gevolg van de
 beleidsagenda (€ 8,0 miljoen). Daarnaast betreft het de bijstellingen in de
 (basis)dienstverlening (€ 23,9 miljoen), zoals uitvoering digitalisering
 examens (FACET), KOMEX, Incasso OV-studentenkaart en uitvoering Misbruik
 Uitwonende Beurs. Voor Overige departementen en derden betreft het met name de
 omzet voor werkzaamheden binnen de Shared Service Organisatie Noord (€ 3,2
 miljoen).
 Baten
 Omzet moederdepartement
 De
 omzet moederdepartement is € 50,6 miljoen hoger dan begroot. De hogere baten
 worden voornamelijk verklaard door uitvoering van opdrachten en werkzaamheden
 die lopende het uitvoeringsjaar zijn verstrekt door het bestuursdepartement, en
 niet in de oorspronkelijke begroting waren voorzien.
 Omzet overige departementen
 Onder de omzet overige departementen vallen ondermeer de werkzaamheden in
 het kader van de inburgeringstaak (€ 8,0 miljoen), de invoering van het
 Landelijk Register Kinderopvang (€ 6,3 miljoen), beide voor het Ministerie van
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid, print en couverteerwerkzaamheden die DUO
 uitvoert voor het Centraal Justitieel Incasso Bureau (€ 1,6 miljoen) ten
 behoeve van het Ministerie van Veiligheid en Justitie, dienstverlening vanuit
 de Shared Service Organisatie Noord voor diverse ministeries (€ 2,1 miljoen) en
 een aantal taken ten behoeve van overige departementen (€ 0,9 miljoen).
 Omzet derden
 De omzet
 derden betreffen de ontvangen examengelden inburgeringkandidaten (€ 4,4
 miljoen), kandidaten NT2- en staatsexamen VO (€ 3,3 miljoen), werkzaamheden ten
 behoeve van het Participatiefonds (€ 0,7 miljoen), werkzaamheden Shared Service
 Organisatie Noord (€ 1,0 miljoen) en overige werkzaamheden voor derden binnen
 het domein onderwijs voortkomend uit OCW beleidsmaatregelen (€ 1,5
 miljoen).
 Rentebaten
 De
 rentevergoeding op de rekening-courant is vrijwel nihil.
 Lasten
 Apparaatskosten
 De
 realisatie personeelslasten is € 14,5 miljoen hoger. Dit wordt veroorzaakt
 doordat de projectbezetting geen deel uit maakt van de begrote reguliere
 personeelslasten. Deze lasten worden gedekt door middel van
 projectfinanciering.
 De realisatie van materiële kosten is € 38,0
 miljoen hoger door de kosten van uitbesteed werk samenhangend met de eerder
 genoemde additionele werkzaamheden op projectenbasis en opdrachten OCW. De
 overschrijding op de automatiseringskosten (€ 2,9 miljoen) is eveneens het
 gevolg van projectmatige kosten welke geen onderdeel waren van de
 begroting.
 Dotaties voorzieningen
 De
 dotatie van € 1,1 miljoen zorgt dat de voorziening overeenkomt met de actuele
 waarde van de onderliggende lopende verplichtingen en de in 2013 aangegane
 verplichtingen.
 Rentelasten
 De rentelasten
 zijn nagenoeg nihil.
 
 
 
 Balans
 
 
 Tabel 3 Balans per 31-12-2013 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans
 2013
 
 
 Balans 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 18.842
 
 
 20.966
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Grond en
 gebouwen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Installaties en
 inventarissen
 
 
 18.842
 
 
 20.966
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Overige
 materiële vaste activa
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 4.274
 
 
 3.046
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 6.875
 
 
 6.032
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 37.772
 
 
 45.002
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 67.763
 
 
 
 
 75.046
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 5.887
 
 
 2.701
 
 
 
 
 –
 
 
 Exploitatiereserve
 
 
 2.701
 
 
 444
 
 
 
 
 –
 
 
 Onverdeeld
 resultaat
 
 
 3.186
 
 
 2.257
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 2.304
 
 
 2.378
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 
 
 943
 
 
 1.257
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 16.460
 
 
 17.266
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 42.169
 
 
 51.444
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 67.763
 
 
 
 
 75.046
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Activa
 Materiële vaste activa
 De
 boekwaarde van het materieel vast actief is in 2013 met € 2,1 miljoen afgenomen
 als gevolg van het ontbreken van de noodzaak om reeds nu al
 vervangingsinvesteringen te plegen voor de op locatie Groningen aanwezige
 werkplek- en rekencentrumfaciliteiten.
 Debiteuren
 De stand
 debiteuren is met € 1,2 miljoen toegenomen ondermeer als gevolg van
 dienstverlening Shared Service Organisatie Noord die in 2013 van start is
 gegaan. Onder de debiteuren zijn € 2,3 miljoen aan vorderingen op andere
 ministeries opgenomen: Ministerie van Veiligheid en Justitie (inzake
 couverteerwerkzaamheden die DUO uitvoert voor het Centraal Justitieel Incasso
 Bureau en dienstverlening Shared Service Organisatie) € 1,2 miljoen, Ministerie
 van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties (dienstverlening Shared Service
 Organisatie (€ 0,4 miljoen), Ministerie van Economische Zaken (eveneens
 dienstverlening Shared Service Organisatie) € 0,6 miljoen en het Ministerie van
 Financiën (inzake dienstverlening aan de Douane) € 0,1 miljoen.
 Nog te ontvangen
 Bij de
 post nog te ontvangen gaat het om werkzaamheden verricht in 2013 waarvoor nog
 geen middelen zijn verstrekt door OCW (€ 2,2 miljoen) en om vooruitbetaalde
 bedragen, voor het merendeel ten behoeve van softwarelicenties en
 onderhoudscontracten, die in 2013 voor een geheel jaar vooruit zijn betaald
 (€ 4,6 miljoen).
 Liquide middelen
 De stand
 liquide middelen is in 2013 met € 7,2 miljoen afgenomen. Dit als gevolg van de
 gepleegde investeringen van € 5,1 miljoen, aflossing op lening van € 0,3
 miljoen, de negatieve operationele kasstroom van € 1,8 miljoen. Zie ook de
 verklaring bij het kasstroomoverzicht.
 Passiva
 Eigen vermogen
 Het eigen
 vermogen DUO bedraagt na toevoeging van het positieve exploitatieresultaat 2013
 € 5,9 miljoen. Het eigen vermogen bedraagt 2% van de gemiddelde omzet in de
 laatste drie jaar. Dit is onder het plafond van 5% van de gemiddelde omzet in
 de afgelopen drie jaar (€ 12,5 miljoen).
 Leningen bij het MvF
 DUO
 heeft in 2013 geen leenaanvraag ingediend bij het Ministerie van Financiën. Er
 is € 0,3 miljoen afgelost op bestaande leningen.
 Voorzieningen
 De
 voorzieningen bestaan uit voorzieningen in het kader van personeel (FPU en
 wachtgelden, € 2,3 miljoen). Uit de voorzieningen FPU en wachtgelden is € 1,2
 miljoen onttrokken ten behoeve van de uitkeringen in 2013. Aan de voorziening
 is € 1,1 miljoen gedoteerd.
 Crediteuren
 De crediteuren
 ultimo 2013 bestaan uit openstaande facturen bij leveranciers en nog te
 ontvangen facturen.
 Nog te betalen
 
 De balanspost Nog te betalen bevat voor € 28,2 miljoen
 aan vooruit ontvangen middelen van OCW. Het betreft middelen die DUO in het
 boekjaar 2013 en voorgaande jaren al heeft ontvangen, maar waarvoor in het
 boekjaar nog geen prestatie is verricht. Op het moment dat de prestatie is
 verricht, worden de ontvangsten geboekt als baten. Het betreft hier doorlopende
 werkzaamheden welke in 2014 zullen worden verricht.
 Daarnaast gaat het
 om de opgebouwde rechten aan vakantiegeld, eindejaarsuitkering en verlofrechten
 ultimo 2013 van het personeel in loondienst (€ 7,9 miljoen) en schulden met
 afdrachtverplichtingen (€ 0,4 miljoen), overige te betalen bedragen (€ 1,3
 miljoen) en vooruit ontvangen middelen voor werkzaamheden (waarvan € 2,4
 miljoen voor overige departementen) welke in 2014 moeten worden verricht (€ 3,1
 miljoen). Tenslotte zijn onder deze post de investeringsspecifieke financiële
 bijdragen van de ministeries verantwoord. Het betreft bijdragen die de
 financiering van uitbreidingsinvesteringen mogelijk maken. De onttrekking volgt
 het afschrijvingspatroon van de betrokken vaste activa en komt ten gunste van
 de afschrijvingskosten. De ultimo stand bedraagt € 1,3 miljoen waarvan € 1,0
 miljoen een looptijd heeft van langer dan één jaar.
 De daling van de
 post nog te betalen ten opzichte van 2012 wordt verklaard door het wegvallen
 van de schuld met afdrachtverplichting inzake de incasso werkzaamheden ten
 behoeve van onterecht kaartbezit. Onder de post Nog te betalen is € 2,4 miljoen
 vooruit ontvangen middelen van andere ministeries opgenomen te weten;
 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (werkzaamheden Inburgering en
 Kinderopvang) € 2,2 miljoen en het Ministerie van Financiën (werkzaamheden Wet
 Financieel Toezicht) € 0,2 miljoen.
 
 
 
 Kasstroom
 
 
 
 Tabel 4 Kasstroomoverzicht per 31-12-2013 (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 1 januari 2013 + depositorekeningen
 
 
 
 
 47.697
 
 
 
 
 44.849
 
 
 
 
 – 2.848
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 6.600
 
 
 
 
 – 1.806
 
 
 
 
 – 8.406
 
 
 
 
 
 3a
 
 
 Totaal
 investeringen (-/-)
 
 
 – 6.600
 
 
 – 5.051
 
 
 1.549
 
 
 
 
 3b
 
 
 Totaal
 boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 0
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 6.600
 
 
 
 
 – 5.041
 
 
 
 
 1.559
 
 
 
 
 
 4a
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4b
 
 
 Eenmalig storting van moederdepartement (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4c
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 314
 
 
 – 314
 
 
 0
 
 
 
 
 4d
 
 
 Beroep
 op leenfaciliteit (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2013
 
 
 
 
 47.383
 
 
 
 
 37.688
 
 
 
 
 – 9.695
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 Naast de rekening courant RHB heeft DUO ook liquide
 middelen die buiten de RHB blijven. Het betreft hier een rekeningen ten behoeve
 van Europass, Regeling Surinaamse Studenten en Examendiensten waarop in totaal
 een saldo van € 84k staat (31 december 2012 € 153k). De mutatie van deze
 middelen wordt als onderdeel van de operationele kasstroom gepresenteerd.
 De operationele kasstroom (– € 1,8 miljoen) is het saldo van resultaat
 (€ 3,2 miljoen), bruto afschrijvingskosten (€ 7,1 miljoen), netto onttrekkingen
 voorzieningen (– € 0,1 miljoen) en mutaties kortlopende vorderingen en schulden
 (– € 12,1 miljoen) en overige liquide middelen buiten RHB (€ 0,1 miljoen). De
 investeringen betreffen voornamelijk investeringen in hardware en
 software.
 
 
 
 Doelmatigheid
 
 Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per
 product of dienst. Doelmatigheid kan meerjarig worden bereikt door een lagere
 kostprijs (bij gelijke kwaliteit) of een hogere kwaliteit (bij gelijke
 kostprijs). Deze kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de
 doelmatigheid uitgedrukt in financiële en kwaliteitskengetallen. In de
 begroting 2011 zijn voor het eerst afspraken over doelmatigheid gemaakt.
 Hierover heeft DUO zich in het departementaal jaarverslag 2011 verantwoord.
 Inmiddels is vanuit Financiën een richtlijn opgesteld aangaande de
 verantwoording over doelmatigheid. Voor het generieke deel kan DUO zich
 verantwoorden conform deze richtlijn. Aan het specifieke gedeelte, waarin de
 uitvoeringskosten per regeling in worden weergegeven, kan DUO niet voldoen.
 Hiervoor moet de informatievoorziening worden ingericht.
 
 
 Tabel 5 Doelmatigheidsindicatoren per 31 december
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijke begroting
 
 
 
 
  
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per
 product (groep)
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Tarieven/uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ICT
 gerelateerd
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 100
 
 
 102
 
 
 100
 
 
 
 
 Overige
 uren
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 72
 
 
 73
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Omzet per
 produktgroep (pxq)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet
 Bekostiging Instellingen
 
 
 n.v.t.
 
 
 37
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 
 
 Omzet
 Studiefinaciering
 
 
 n.v.t.
 
 
 98
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 89
 
 
 
 
 Omzet
 Examendiensten
 
 
 n.v.t.
 
 
 18
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 16
 
 
 
 
 Omzet
 Basisregister
 
 
 n.v.t.
 
 
 21
 
 
 19
 
 
 29
 
 
 20
 
 
 
 
 Omzet
 Informatiediensten
 
 
 n.v.t.
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 Totaal omzet
 basiscontract OCW
 
 
 166
 
 
 178
 
 
 176
 
 
 187
 
 
 164
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE-totaal
 (excl. externe inhuur)
 
 
 1.788
 
 
 1.727
 
 
 1.732
 
 
 1.770
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Saldo van baten
 en lasten (%)
 
 
 99
 
 
 100
 
 
 101
 
 
 101
 
 
 100
 
 
 
 
 Klanttevredenheid e-mail
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Klanttevredenheid balie
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Klanttevredenheid telefonie
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 
 Kostprijs per product (groep): Binnen het basiscontract met OCW wordt niet over kostprijzen
 gerapporteerd.
 
 Omzet per product: DUO aggregeert haar werkzaamheden in de going concern (basiscontract)
 naar 5 producten. De realisatie 2013 ligt € 11 miljoen hoger dan 2012 als
 gevolg van uitbreiding van taken en volumeontwikkelingen basiscontract, met
 name binnen het produkt Basisregister waar een overheveling heeft
 plaatsgevonden van overige taken naar het basiscontract. Over 2010 was de
 verdeling van de omzet per produkt nog niet stabiel. Totale omzet basiscontract
 is wel beschikbaar en opgenomen. Op het basiscontract is een taakstelling van
 € 5,9 miljoen gerealiseerd.
 
 FTE totaal: De bezetting van ARAR laat een stijging zien ten opzichte van 2012.
 DUO heeft in 2013 een aantal externe fte’s met specifieke kennis, omgezet naar
 interne fte’s. Dit vanuit kostenoverwegingen.
 
 Projecttarief per uur: Het projecttarief is € 102 per uur. Een stijging van € 2 ten opzichte
 van 2012.
 
 Meerwerktarief per uur: Het meerwerktarief is € 73 per uur. Een stijging van € 1 ten opzichte
 van 2012.
 Saldo baten en lasten: DUO begroot met een exploitatiesaldo
 van nul. Het positieve saldo van baten en lasten 2013 van € 3,2 miljoen
 bedraagt 1,1% van de baten.
 
 Indicatoren: voor 2012 is een nieuwe set van indicatoren afgesproken met het
 Ministerie van OCW. De historische gegevens voor 2010 en 2011 zijn niet
 beschikbaar.
 
 Klanttevredenheid e-mail: Over 2013 heeft deze indicator een score van 7.
 
 Klanttevredenheid balie: Over 2013 heeft deze indicator een score van 8.
 
 Klanttevredenheid telefonie: Over 2013 heeft deze indicator een score van 7.
 
 
 
 
 
 Baten-lastenagentschap
 
 
 NATIONAAL ARCHIEF
 
 
 
 Inleiding
 
 
 Algemeen
 
 
 
 Er ontstaat een steeds grotere wisselwerking tussen de
 werelden van de geschiedenis en de actualiteit, die van de archiefvormer en de
 archiefgebruiker, die van de oude en nieuwe media en die van het publieke en
 het private domein. Onze opdracht is om die wisselwerking op alle niveaus te
 faciliteren.
 De missie van het Nationaal Archief is het dienen van
 ieders recht op informatie en het geven van inzicht in het verleden van ons
 land door:
 
 
 –
 ons in te zetten voor een sterk
 archiefbestel, een afgewogen beleid voor archiefwaardering en selectie en
 optimale zorg voor alle rijksarchieven;
 
 
 –
 de nationale archiefcollectie in Den Haag
 te beheren en (online) te presenteren.
 
 
 
 De collectie van het Nationaal Archief bestaat uit
 archieven van nationale betekenis met het accent op archieven van de
 rijksoverheid.
 Nationaal Archief en Regionale Historische
 Centra
 Op basis van de Archiefwet 1995 heeft de Minister een
 specifieke verantwoordelijkheid voor alle rijksarchieven, zijnde het Nationaal
 Archief in Den Haag en de rijksarchiefbewaarplaatsen in de
 provinciehoofdsteden. Deze bewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel
 uit van Regionale Historische Centra (RHC’s). Deze centra zijn zelfstandige
 openbare lichamen, die vanuit het Rijk en andere partners een bijdrage
 ontvangen.
 Deze jaarrekening handelt alleen om de baten en lasten van
 het Nationaal Archief. De rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s worden
 elders verantwoord op artikel 14 van de Rijksbegroting.
 
 
 Financieel resultaat
 
 
 
 Tabel 1 Samenvattende verantwoordingsstaat NA (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 2012
 
 
 
 
 
 
 Totale
 baten
 
 
 27.593
 
 
 29.980
 
 
 2.387
 
 
 25.278
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 27.593
 
 
 29.973
 
 
 2.380
 
 
 25.160
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale
 kapitaalsontvangsten
 
 
 1.000
 
 
 4.735
 
 
 3.735
 
 
 7.947
 
 
 
 
 Totale
 kapitaalsuitgaven
 
 
 2.940
 
 
 3.909
 
 
 969
 
 
 514
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie
 over 2013 sluit met een positief exploitatieresultaat van € 7.000. Een nadere
 beschouwing over de totstandkoming van dit resultaat is opgenomen in de
 toelichting op tabel 2.
 De kapitaalsontvangsten sluiten aan op het
 kasstroomoverzicht en betreffen de boekwaarde van desinvesteringen, het bedrag
 aan ontvangen financiering (leenfaciliteit) en de eenmalige bijdragen van het
 moederdepartement. De kapitaalsuitgaven zijn gelijk aan de investeringen en de
 aflossingen op de leenfaciliteit.
 
 Tabel 2 Staat van baten-lastenagentschap NA (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 22.765
 
 
 28.335
 
 
 5.570
 
 
 23.374
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 0
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 700
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 3.315
 
 
 2.608
 
 
 – 707
 
 
 2.446
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 0
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 0
 
 
 
 
 Mutatie projectgelden
 
 
 1.513
 
 
 – 1.678
 
 
 – 3.191
 
 
 – 1.242
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 27.593
 
 
 
 
 29.980
 
 
 
 
 2.387
 
 
 
 
 25.278
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 25.226
 
 
 
 
 24.193
 
 
 
 
 – 1.033
 
 
 
 
 23.136
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Personele
 kosten
 
 
 10.936
 
 
 11.311
 
 
 375
 
 
 10.425
 
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 8.980
 
 
 
 
 9.784
 
 
 
 804
 
 
 
 9.100
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 1.956
 
 
 
 
 1.527
 
 
 
 – 429
 
 
 
 1.325
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Materiële
 kosten
 
 
 14.290
 
 
 12.882
 
 
 – 1.408
 
 
 12.711
 
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 2.134
 
 
 
 
 3.113
 
 
 
 979
 
 
 
 2.482
 
 
 
 
 
 
 
 Waarvan bijdrage aan SSO’s
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 2.326
 
 
 
 
 5.429
 
 
 
 
 3.103
 
 
 
 
 2.036
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Materieel
 
 
 598
 
 
 694
 
 
 96
 
 
 446
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Immaterieel
 
 
 1.728
 
 
 4.735
 
 
 3.007
 
 
 1.590
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 351
 
 
 
 
 310
 
 
 
 
 – 12
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Dotaties
 voorzieningen
 
 
 0
 
 
 319
 
 
 319
 
 
 – 19
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 41
 
 
 32
 
 
 – 9
 
 
 7
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Bijzondere
 lasten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 27.593
 
 
 
 
 29.973
 
 
 
 
 2.380
 
 
 
 
 25.160
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Baten
 De omzet van het
 moederdepartement over 2013 bedraagt € 28,3 miljoen. In de omzet
 moederdepartement zijn de 2e geldstroom projecten van totaal € 5,5
 miljoen opgenomen. De ontvangen budgetten voor 2e geldstroom
 projecten in 2013 betreffen hoofdzakelijk DTR (€ 3,0 miljoen) en Archief 2020
 (€ 1,5 miljoen).
 De subsidie aan het Centraal Bureau voor de
 Genealogie (CBG) ad € 1,7 miljoen welke in 2012 aan het budget van het
 Nationaal Archief is toegevoegd, is in 2013 niet in de exploitatie verantwoord
 maar verantwoord als directe kasuitgave. Dit in tegenstelling tot de
 jaarrekening 2012 waarin de ontvangst en de uitgave van deze subsidie in de
 exploitatie was opgenomen. De reden van deze wijziging ten opzichte van 2012 is
 dat de subsidie van het CBG feitelijk geen budget is van het Nationaal Archief,
 ondanks dat dit bedrag wel door het Nationaal Archief wordt ontvangen. Voor een
 zuiverder beeld van het totale budget van het Nationaal Archief is besloten om
 de subsidie aan het CBG niet in de exploitatie te verantwoorden.
 Het
 verschil tussen de begroting en de realisatie is voornamelijk veroorzaakt door
 de toevoeging van het programma Digitale Taken Rijksarchieven (DTR) aan het
 budget. In de begroting 2013 is met dit budget geen rekening gehouden omdat ten
 tijde van het opstellen van de begroting 2013 dit budget nog niet was
 toegezegd.
 De omzet overige departementen betreft de bijdrage van de
 provincie Zuid Holland ad € 0,4 miljoen voor de bewerking en bewaring van de
 archieven en de bijdragen van overige ministeries voor de bijdrage in het
 project Digitaal Werken Rijksoverheid-Archief (DWR-Archief) ad € 0,3
 miljoen.
 De omzet derden betreft de subsidies afkomstig van derde
 partijen (onder andere EU) zoals het Europese project Apex en
 digitaliseringsprojecten zoals Metamorfoze. Daarnaast zijn in deze omzet ook de
 opbrengsten van de overige dienstverlening verantwoord.
 De mutatie in
 de projectgelden betreft het bedrag aan projectgelden dat per saldo wordt
 overgeheveld naar het volgende boekjaar.
 Lasten
 De apparaatskosten
 bedragen € 24,2 miljoen en liggen circa € 1,0 miljoen onder de begroting. In de
 apparaatskosten is een aantal incidentele uitgaven verantwoord zoals de kosten
 voor de opening van de nieuwe publieksruimte en de implementatiekosten inzake
 de overgang naar de nieuwe werkplek (ICT). De externe inhuur is ruim € 0,4
 miljoen onder de norm gebleven. De personele kosten zijn gestegen door een
 toename van de formatie, hoofdzakelijk als gevolg van de voorbereidingen op
 DTR.
 De afschrijvingskosten bedragen € 5,4 miljoen en zijn € 3,1
 miljoen hoger dan begroot. De oorzaak van dit verschil is dat in 2013 is
 besloten alle ontwikkeluitgaven rond ICT niet te activeren, maar direct ten
 laste van de exploitatie te brengen. Dit omdat hierdoor een zuiverder beeld
 ontstaat van de uitgaven op ontwikkeling van ICT en daardoor beter
 vergelijkbaar wordt door de jaren heen. Daarnaast is het activeren van zelf
 ontwikkelde ICT gebonden aan strikte verslaggevingsvereisten die leiden tot
 hoge administratieve lasten, terwijl de toegevoegde waarde van activering
 beperkt is.
 Deze wijziging van waardering van immateriële vaste activa
 betreft een stelselwijziging. Het effect op het vermogen en resultaat van het
 Nationaal Archief van deze stelselwijziging is als volgt te specificeren:
 
 Tabel 2a Specificatie stelselwijziging (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 
 
 
 
 
 Incidentele
 last als gevolg van het afboeken van immateriële vaste activa
 
 
 196
 
 
 
 
 Uitgaven 2013 in immateriële vaste activa direct t.l.v. de exploitatie
 i.p.v. activering
 
 
 290
 
 
 
 
 Effect op
 vermogen en resultaat 2013
 
 
 486
 
 
 
 
 
 Indien deze stelselwijziging niet zou zijn doorgevoerd
 in 2013 dan zou het resultaat van het Nationaal Archief € 486.000 hoger zijn
 geweest en uit zijn gekomen op € 493.000 positief. Het eigen vermogen zou
 zonder deze stelselwijziging ruim € 3,4 miljoen bedragen.
 In 2013 is
 als gevolg van de reorganisatie een voorziening getroffen van € 0,3 miljoen. De
 werkelijke reorganisatie uitgaven kunnen in 2014 hoger zijn dan € 0,3 miljoen.
 De werkelijke omvang van deze uitgaven en het moment van afwikkeling is nog
 onzeker, waardoor het niet mogelijk is deze kosten al in 2013 te kunnen
 voorzien.
 
 
 Balans
 
 
 Tabel 3 Balans per 31 december 2013 (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans
 2013
 
 
 Balans 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 0
 
 
 4.735
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 5.981
 
 
 3.176
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Grond en
 gebouwen
 
 
 434
 
 
 273
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Installaties en
 inventarissen
 
 
 5.547
 
 
 2.903
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Overige
 materiële vaste activa
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 277
 
 
 752
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 1.563
 
 
 477
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 16.128
 
 
 13.724
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 23.949
 
 
 
 
 22.864
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 2.927
 
 
 2.919
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Exploitatiereserve
 
 
 560
 
 
 441
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Directe
 vermogensmutatie
 
 
 2.360
 
 
 2.360
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 Onverdeeld
 resultaat
 
 
 7
 
 
 118
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 399
 
 
 80
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 
 
 1.580
 
 
 1.990
 
 
 
 
 Investeringsbijdrage
 
 
 6.458
 
 
 7.519
 
 
 
 
 Projectgelden
 
 
 8.791
 
 
 6.505
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 1.211
 
 
 2.149
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 2.583
 
 
 1.702
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 23.949
 
 
 
 
 22.864
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Activa
 De balans van het
 Nationaal Archief vertoont een relatief stabiel beeld. De immateriële vaste
 activa is volledig afgeboekt als gevolg van de eerder genoemde stelselwijziging
 en de materiele vaste activa is gestegen als gevolg van investeringen in de
 nieuwe publieksruimte en investeringen in ICT hardware zoals servers, scanners
 en de nieuwe kantoorautomatisering.
 De debiteuren en nog te ontvangen
 bedragen zijn als volgt te specificeren:
 
 Tabel 3a debiteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans
 2013
 
 
 Balans 2012
 
 
 
 
 
 
 Vorderingen op
 het moederdepartement
 
 
 2
 
 
 15
 
 
 
 
 Vorderingen van
 overige departementen
 
 
 34
 
 
 54
 
 
 
 
 Vorderingen op overige debiteuren
 
 
 241
 
 
 683
 
 
 
 
 Stand per
 31 december
 
 
 277
 
 
 752
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3b Nog te ontvangen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans
 2013
 
 
 Balans 2012
 
 
 
 
 
 
 Nog te
 ontvangen van moederdepartement
 
 
 10
 
 
 –
 
 
 
 
 Nog te
 ontvangen van overige departementen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Nog
 te ontvangen van overige organisaties
 
 
 1.553
 
 
 477
 
 
 
 
 Stand per
 31 december
 
 
 1.563
 
 
 477
 
 
 
 
 
 De liquide middelen zijn per saldo gestegen als gevolg
 van de vooruitontvangen projectgelden.
 Passiva
 Het eigen vermogen
 bedraagt ultimo 2013 € 2,9 miljoen. In het eigen vermogen is als onderdeel van
 de reserve de post directe vermogensmutatie voor een bedrag van € 2,3 miljoen
 verantwoord. In 2013 zijn er uitgaven geweest ten laste van dit geoormerkte
 budget voor een bedrag van € 772.000. Deze uitgaven zijn nog niet in de directe
 vermogensmutatie verwerkt, omdat de balans vóór resultaatverdeling moet worden
 opgesteld. De verdeling van het resultaat komt tot uitdrukking in de
 jaarrekening 2014. De reden dat de directe vermogensmutatie apart zichtbaar is
 in de jaarrekening, is omdat dit bedrag betrekking heeft op een geoormerkt
 budget en niet tot de vrij besteedbare exploitatiereserve van het Nationaal
 Archief kan worden gerekend.
 De voorzieningen zijn gestegen tot € 0,4
 miljoen als gevolg van de toename van de voorziening voor
 wachtgeldverplichtingen en de vorming van een reorganisatievoorziening. Het
 verloop van de voorzieningen is als volgt weer te geven:
 
 Tabel 3c Voorzieningen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Wachtgeld
 
 
 FPU
 fonds
 
 
 Reorganisatie
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 Stand per 1 januari
 
 
 73
 
 
 7
 
 
 0
 
 
 80
 
 
 
 
 Mutatie
 
 
 26
 
 
 – 7
 
 
 300
 
 
 319
 
 
 
 
 Stand per 31 december
 
 
 99
 
 
 0
 
 
 300
 
 
 399
 
 
 
 
 
 De belangrijkste mutatie in de investeringsbijdrage
 betreft de afboeking van het afschrijvingsfonds voor immateriële vaste activa,
 die door de stelselwijziging is vrijgevallen, en een toename van € 3,0 miljoen
 door de ontvangst van de tweede tranche voor het Masterplan fysieke archief
 depots. Per saldo is deze post gedaald met circa € 1,1 miljoen.
 De
 vooruitontvangen projectgelden zijn gestegen met ruim € 2,3 miljoen. De
 belangrijkste mutatie in de projectgelden betreft de ontvangst van de eerste
 tranche programmageld DTR ad € 3,0 miljoen.
 De crediteuren en nog te
 betalen bedragen zijn als volgt te specificeren:
 
 Tabel 3d crediteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans
 2013
 
 
 Balans 2012
 
 
 
 
 
 
 Schulden aan
 het moederdepartement
 
 
 90
 
 
 15
 
 
 
 
 Schulden aan
 overige departementen
 
 
 240
 
 
 333
 
 
 
 
 Schulden aan
 overige crediteuren
 
 
 881
 
 
 1.801
 
 
 
 
 Stand per
 31 december
 
 
 1.211
 
 
 2.149
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3e Nog te betalen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans
 2013
 
 
 Balans 2012
 
 
 
 
 
 
 Nog te betalen
 aan moederdepartement
 
 
 47
 
 
 186
 
 
 
 
 Nog te betalen
 aan overige departementen
 
 
 249
 
 
 14
 
 
 
 
 Nog te betalen
 aan overige organisaties
 
 
 2.287
 
 
 1.502
 
 
 
 
 Stand per
 31 december
 
 
 2.583
 
 
 1.702
 
 
 
 
 
 
 
 Kasstroom
 
 
 
 Tabel 4 Kasstroomoverzicht per 31 december 2013 (bedragen
 x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk
 vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 1 januari 2013 + depositorekeningen
 
 
 
 
 1.886
 
 
 
 
 13.724
 
 
 
 
 11.838
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 813
 
 
 
 
 1.574
 
 
 
 
 761
 
 
 
 
 
 3a
 
 
 Totaal
 investeringen (-/-)
 
 
 – 2.690
 
 
 – 3.499
 
 
 – 809
 
 
 
 
 3b
 
 
 Totaal
 boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 0
 
 
 4.735
 
 
 4.735
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 2.690
 
 
 
 
 1.236
 
 
 
 
 3.926
 
 
 
 
 
 4a
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4b
 
 
 Eenmalig storting van moederdepartement (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 4c
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 250
 
 
 – 410
 
 
 – 160
 
 
 
 
 4d
 
 
 Beroep
 op leenfaciliteit (+)
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 – 1.000
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 750
 
 
 
 
 – 410
 
 
 
 
 – 1.160
 
 
 
 
 
 5a
 
 
 Kasmiddelen
 
 
 0
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2013 (1+2+3+4)
 
 
 
 
 759
 
 
 
 
 16.124
 
 
 
 
 15.365
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De
 operationele kasstroom is per saldo gestegen met € 0,8 miljoen ten opzichte van
 de begroting als gevolg van de toename van de vooruitontvangen projectgelden.
 De investeringskasstroom is ondanks de investeringen toch gestegen. Dit komt
 doordat de immateriële vaste activa volledig is afgeboekt, als gevolg van de
 stelselwijziging hetgeen in kasstroomtermen moet worden beschouwd als een
 desinvestering. De financieringskasstroom betreft de aflossing van de
 langlopende leningen. Er is in 2013 geen eenmalige storting van het
 moederdepartement ontvangen en er is in 2013 ook geen beroep gedaan op de
 leenfaciliteit.
 Doelmatigheid
 Voor de
 eindverantwoording 2013 is geen tabel met doelmatigheidsindicatoren opgenomen
 omdat deze ook niet weergegeven is in de begroting over 2013. De reden hiertoe
 is dat het Nationaal Archief in 2013 en 2014 een reorganisatie uitvoert en op
 basis van de nieuwe organisatiestructuur nieuwe doelmatigheidsindicatoren
 opstelt.
 
 
 
 SALDIBALANS
 
 
 Tabel 1 Saldibalans per 31 december 2013 van het Ministerie
 van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 2013
 
 
 2012
 
 
 
 2013
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven ten
 laste van de begroting
 
 
 35.160.647
 
 
 34.169.151
 
 
 Ontvangsten ten
 gunste van de begroting
 
 
 1.256.012
 
 
 1.244.748
 
 
 
 
 Liquide
 middelen
 
 
 333
 
 
 672
 
 
 
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 
 
 Rekening
 courant RHB
 
 
 33.907.202
 
 
 32.916.559
 
 
 
 
 Te verrekenen
 extern museaal aankoopfonds
 
 
 33.917
 
 
 33.752
 
 
 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds
 
 
 33.917
 
 
 33.752
 
 
 
 
 Rekening-courant risicopremie garantstelling
 
 
 5.876
 
 
 3.477
 
 
 Reserve
 risicopremie garantstelling
 
 
 5.876
 
 
 3.477
 
 
 
 
 Uitgaven buiten
 begrotingsverband (= intra-comptabele vorderingen)
 
 
 3.597
 
 
 4.730
 
 
 Ontvangsten
 buiten begrotingsverband (= intracomptabele schulden)
 
 
 1.363
 
 
 13.246
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 35.204.370
 
 
 
 
 34.211.782
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 35.204.370
 
 
 
 
 34.211.782
 
 
 
 
 
 Openstaande
 rechten
 
 
 178.436
 
 
 
 Tegenrekening
 openstaande rechten
 
 
 178.436
 
 
 
 
 
 Extra
 comptabele vorderingen
 
 
 21.313.716
 
 
 19.974.682
 
 
 Tegenrekening
 extra comptabele vorderingen
 
 
 21.313.716
 
 
 19.974.682
 
 
 
 
 Tegenrekening
 extra comptabele schulden
 
 
 
 
 Extra
 comptabele schulden
 
 
 
 
 
 
 Voorschotten
 
 
 5.963.909
 
 
 7.890.567
 
 
 Tegenrekening
 voorschotten
 
 
 5.963.909
 
 
 7.890.567
 
 
 
 
 Tegenrekening
 garantieverplichtingen
 
 
 2.575.680
 
 
 2.485.721
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 2.575.680
 
 
 2.485.721
 
 
 
 
 Tegenrekening
 openstaande verplichtingen
 
 
 25.753.393
 
 
 25.647.460
 
 
 Openstaande
 verplichtingen
 
 
 25.753.393
 
 
 25.647.460
 
 
 
 
 Deelnemingen
 
 
 
 
 Tegenrekening
 deelnemingen
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 90.989.504
 
 
 
 
 90.210.212
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 90.989.504
 
 
 
 
 90.210.212
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Uitgaven/ontvangsten 2013
 
 De uitgaven over 2013 zijn uitgekomen op
 € 35.160.647.278,92 en de ontvangsten op € 1.256.012.066,12. In de
 departementale jaarrekening komen de uitgaven uit op € 35.160.655.000,00 en de
 ontvangsten op € 1.256.011.000,00.
 Het verschil tussen de werkelijke
 uitgaven en de realisatie volgens de departementale jaarrekening 2013 wordt
 veroorzaakt door de in deze rekening gehanteerde afrondingsregels.
 De
 post Liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken (gebaseerd op
 het laatste dagafschrift) en de contante gelden aanwezig in de kluis van de
 kasbeheerders. De samenstelling is als volgt:
 
 
 Tabel 2 Liquide middelen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2013
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 Cultuurinstellingen
 
 
 333
 
 
 672
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 333
 
 
 
 
 672
 
 
 
 
 
 
 Rekening-Courant RHB
 Op de
 rekening-courant wordt de financiële verhouding met het Ministerie van
 Financiën geadministreerd. Tevens worden door middel van deze administratie de
 begrotingsuitgaven en ontvangsten met het Ministerie van Financiën
 afgewikkeld.
 Begrotingsreserve museaal
 aankoopfonds
 
 In 1998 is het museaal aankoopfonds opgericht. Dit is
 een intra-comptabel fonds met het karakter van een interne reserverekening. Op
 deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor kunstaankopen voor latere
 jaren beschikbaar is.
 In 2013 is er voor 1 aankoop een bijdrage
 geleverd:
 
 
 •
 de aankoop van het werk Episode uit de verovering van Amerika van Jan Mostaert.
 
 
 
 
 Tabel 3 Rekening-courant museaal aankoopfonds (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Saldo 1 januari
 2013
 
 
 33.752
 
 
 
 
 Rentebijschrijving 2013
 
 
 665
 
 
 
 
 Bijdrage aankoop 2013
 
 
 500
 
 
 
 
 
 Saldo per 31 december 2013
 
 
 
 
 33.917
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsreserve museaal
 aankoopfonds
 Voor de begrotingsreserve museaal aankoopfonds
 wordt een rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 Reserve risicopremie garantstelling
 onderwijsinstellingen
 
 In 2004 is de regeling Schatkistbankieren van kracht
 geworden. Instellingen kunnen bij het Ministerie van Financiën een
 schatkistlening aanvragen op basis van een strikte hypothecaire zekerheid. Het
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) staat garant voor deze
 leningen. Hiervoor ontvangt het Ministerie van OCW een risicopremie van
 0,1%-punt per jaar gedurende de gehele looptijd van de schatkistlening. In
 verband met een herziening van de afspraken tussen de Ministeries van Financiën
 en OCW staat OCW vanaf 2012 tevens garant voor de rekening courantlimieten die
 instellingen aanhouden bij het Ministerie van Financiën. Hiervoor ontvangt het
 Ministerie van OCW een risicopremie van 0,25%-punt van het uitstaande saldo.
 Beide risicopremies worden gestort op een begrotingsreserve.
 Op deze
 rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor eventuele tegenvallers voor
 latere jaren beschikbaar is. Dit is een intra-comptabele rekening met het
 karakter van een interne reserverekening.
 
 Rekening courant risicopremie
 garantstelling onderwijsinstellingen
 Voor de begrotingsreserve
 risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen en rekening courantlimieten
 die instellingen aanhouden bij het Ministerie van Financiën wordt een
 rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
 vorderingen)
 
 Tabel 4 Uitgaven buiten begrotingsverband (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2013
 
 
 
 
 
 
 Te verrekenen personeel en voormalig personeel
 
 
 3
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 3.482
 
 
 
 
 Overig
 
 
 112
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 3.597
 
 
 
 
 
 
 De post uitgaven buiten begrotingsverband DUO bestaat
 voor € 3,3 miljoen uit deurwaarderskosten. Voor het overige gaat het om diverse
 andere posten als excasso’s OV-kaart, ten onrechte ontvangen middelen en
 dergelijke. Deze moeten nog verrekend worden met andere administraties of
 derden.
 Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
 schulden)
 
 Tabel 5 Ontvangsten buiten begrotingsverband (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2013
 
 
 
 
 
 
 Loonheffing en overige inhoudingen salarissen
 
 
 290
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.073
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.363
 
 
 
 
 
 
 De post overig bestaat onder andere uit EU projecten,
 legaten en overige derden.
 Openstaande rechten
 
 Tabel 6 Openstaande rechten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2013
 
 
 
 
 
 
 Lesgelden
 
 
 178.436
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 178.436
 
 
 
 
 
 
 Het betreft hier de lesgeldvorderingen DUO
 Groningen.
 Extra comptabele vorderingen
 De stand van de debiteuren per 31-12-2013 wordt als volgt gespecificeerd
 naar beleidsartikel en overige onderdelen:
 
 Tabel 7 Stand debiteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per
 31-12-2013
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 3.920
 
 
 113
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 809
 
 
 795
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 2.869
 
 
 3.154
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 55
 
 
 142
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 53
 
 
 443
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 950
 
 
 968
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 21.274.011
 
 
 19.786.564
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
 schoolkosten
 
 
 7.563
 
 
 12.497
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 0
 
 
 141.469
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 21.706
 
 
 18.740
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 0
 
 
 487
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 167
 
 
 115
 
 
 
 
 95
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 878
 
 
 195
 
 
 
 
 Solvabiliteitsbuffers Participatiefonds en
 Vervangingsfonds
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 Vordering Bonaire
 
 
 735
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 21.313.716
 
 
 
 
 19.974.682
 
 
 
 
 
 
 De openstaande vorderingen studiefinanciering
 (beleidsartikel 11) betreffen de door de productgroep Studiefinanciering van de
 Dienst Uitvoering Onderwijs verstrekte leningen en voorschotten aan studenten
 ingevolge de oude regeling studiefinanciering en de nieuwe Wet
 studiefinanciering. De lesgeldvorderingen (beleidsartikel 13) die voorheen op
 dit artikel stonden, zijn opgenomen onder de openstaande rechten.
 De
 verstrekte leningen en voorschotten aan studenten kunnen als volgt worden
 gespecificeerd:
 
 Tabel 8 Verstrekte leningen en voorschotten (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2013
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende leningen
 
 
 21.142.946
 
 
 19.734.359
 
 
 
 
 Renteloze voorschotten
 
 
 27.264
 
 
 27.458
 
 
 
 
 Overige vorderingen
 
 
 103.801
 
 
 24.747
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 21.274.011
 
 
 
 
 19.786.564
 
 
 
 
 
 
 De specificatie van het verloop van de posten
 rentedragende leningen en renteloze voorschotten is als volgt:
 
 Tabel 9 Verloop van de posten rentedragende leningen en
 renteloze voorschotten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende
 Leningen
 
 
 Openstaande
 Voorschotten
 
 
 
 
 
 
 Openstaande bedragen per 01-01-2013
 
 
 19.734.359
 
 
 27.458
 
 
 
 
 Nieuw verstrekt, waaronder omzettingen
 
 
 2.227.582
 
 
 6.003
 
 
 
 
 Afgelost
 
 
 – 618.987
 
 
 – 5.326
 
 
 
 
 Overige mutaties, w.o. buiten invordering en kwijtschelding
 
 
 – 192.022
 
 
 – 864
 
 
 
 
 Verrekeningen
 
 
 – 7.986
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 21.142.946
 
 
 
 
 27.264
 
 
 
 
 
 
 Voor de bedragen voor rentedragende leningen en
 renteloze voorschotten geldt de nominale waarde. De werkelijke waarde
 (uiteindelijk inbaar) hiervan wordt grotendeels beïnvloed door:
 
 
 •
 de mate waarin de als voorlopige
 rentedragende leningen uitgekeerde studiefinanciering (prestatiebeurs) zullen
 worden omgezet in beurzen, vanwege het voldoen aan de eerstejaars prestatienorm
 en /of diploma norm;
 
 
 •
 het sociaal risico bij (aflosbaar gestelde)
 langlopende leningen en renteloze voorschotten in verband met de wettelijk
 beperkte aflossingstermijnen;
 
 
 •
 de mate waarin de achterstallige vorderingen
 studiefinanciering (achterstallig lager recht en aflosbaar gestelde leningen en
 voorschotten) uit het deurwaarderstraject geïnd kunnen worden.
 
 
 De overige openstaande vorderingen (€ 39.705) hebben
 onder meer betrekking op de afrekeningen van voorschotten. Deze vorderingen
 worden beschouwd als direct opeisbaar.
 Voorschotten
 De stand van
 de voorschotten per 31-12-2013 wordt als volgt naar beleidsartikel
 gespecificeerd:
 
 Tabel 10 Voorschotten naar beleidsartikel (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per
 31-12-2013
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 1.307.199
 
 
 1.057.850
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 252.502
 
 
 264.520
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 1.106.383
 
 
 1.112.365
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger
 beroepsonderwijs
 
 
 210.039
 
 
 203.012
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 124.414
 
 
 132.200
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 10.970
 
 
 11.827
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 450.182
 
 
 403.142
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 916.000
 
 
 1.034.500
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
 schoolkosten
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 545.006
 
 
 2.435.539
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 170.092
 
 
 324.437
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 824.511
 
 
 817.737
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 21.759
 
 
 22.441
 
 
 
 
 95
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 24.852
 
 
 70.997
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Permanente voorschotten
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 5.963.909
 
 
 
 
 7.890.567
 
 
 
 
 
 
 Het bedrag openstaande voorschotten bij
 Studiefinanciering betreft de voorlopige vergoedingen 2013 en 2014 aan de
 OV-bedrijven.
 De stand van de voorschotten per 31-12-2013 wordt als
 volgt gespecificeerd naar vergoedingsjaar:
 
 Tabel 11 Voorschotten naar vergoedingsjaar (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand per
 01-01-2013
 
 
 Verstrekt
 2013
 
 
 Afgerekend 2013
 
 
 Stand per
 31-12-2013
 
 
 
 
 
 
 2001
 
 
 
 
 
 
 
 
 2002
 
 
 
 
 
 
 
 
 2003
 
 
 1.340
 
 
 
 
 1.340
 
 
 
 
 2004
 
 
 5.221
 
 
 4.021
 
 
 800
 
 
 8.442
 
 
 
 
 2005
 
 
 25.221
 
 
 
 5.807
 
 
 19.414
 
 
 
 
 2006
 
 
 97.475
 
 
 
 5.629
 
 
 91.846
 
 
 
 
 2007
 
 
 244.374
 
 
 
 39.298
 
 
 205.076
 
 
 
 
 2008
 
 
 275.163
 
 
 
 90.431
 
 
 184.732
 
 
 
 
 2009
 
 
 1.201.607
 
 
 
 841.333
 
 
 360.274
 
 
 
 
 2010
 
 
 1.474.634
 
 
 
 911.124
 
 
 563.510
 
 
 
 
 2011 
 
 
 2.193.741
 
 
 
 1.405.757
 
 
 787.984
 
 
 
 
 2012
 
 
 2.371.791
 
 
 
 1.028.206
 
 
 1.343.585
 
 
 
 
 2013
 
 
 0
 
 
 2.397.706
 
 
 
 2.397.706
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 7.890.567
 
 
 
 
 2.401.727
 
 
 
 
 4.328.385
 
 
 
 
 5.963.909
 
 
 
 
 
 
 Van een achterstand in de afrekening van de oude
 jaargangen voorschotten is geen sprake, omdat deze vooral betrekking hebben op
 langlopende projecten op de verschillende beleidsterreinen. In 2013 is een
 gerichte actie uitgevoerd om openstaande voorschotten af te wikkelen. Met deze
 actie is tevens naar voren gekomen dat 2 bestemmingsbedragen niet als voorschot
 in de administratie waren opgenomen. Het betreft hier een voorschot van € 4.0
 miljoen voor het NWO en een voorschot van € 21.000,00 voor de KNAW.
 Garantieverplichtingen
 In
 het verleden zijn instellingen zelfstandig op de kapitaalmarkt leningen
 aangegaan ter financiering van bouwinvesteringen, onder garantiestelling van
 het Rijk jegens de geldverschaffers voor de rente en aflossingsverplichtingen.
 De destijds vigerende garantieregelingen zijn inmiddels niet meer van kracht.
 Vanaf 2004 kunnen onderwijsinstellingen leningen afsluiten bij het Ministerie
 van Financiën in het kader van schatkistbankieren voor her- en nieuwbouw. Het
 bedrag van de garantie verplichtingen (nog openstaande rente en
 aflossingsverplichtingen op lopende leningen) is het theoretisch maximale
 risico dat het ministerie ultimo 2013 nog loopt in verband met
 garantiestellingen op bouwleningen en overige garantieleningen. In onderstaand
 overzicht zijn de openstaande garanties gespecificeerd opgenomen in
 vergelijking met ultimo 2012:
 
 Tabel 12 Garantieverplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2013
 
 
 Openstaand
 per
 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 Bouwleningen aan academische ziekenhuizen
 
 
 253.390
 
 
 267.347
 
 
 
 
 Bouwleningen aan scholen en instellingen vo
 
 
 30
 
 
 326
 
 
 
 
 Bouwleningen aan scholen en instellingen bve
 
 
 0
 
 
 58
 
 
 
 
 Garanties Cultuur
 
 
 512.945
 
 
 512.302
 
 
 
 
 Garantie Vervangingsfonds
 
 
 23.000
 
 
 23.000
 
 
 
 
 Garantie Participatiefonds
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 
 
 Garanties Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 27.569
 
 
 28.299
 
 
 
 
 Garanties Wetenschappelijk Onderwijs
 
 
 273.852
 
 
 283.233
 
 
 
 
 Garanties Hoger beroepsonderwijs
 
 
 609.958
 
 
 604.649
 
 
 
 
 Garanties Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 550.529
 
 
 556.683
 
 
 
 
 Garanties Voortgezet onderwijs
 
 
 242.707
 
 
 138.407
 
 
 
 
 Garanties Primair onderwijs
 
 
 74.700
 
 
 64.417
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2.575.680
 
 
 
 
 2.485.721
 
 
 
 
 
 
 
 Voor de academische ziekenhuizen is sinds 1991 de
 garantieregeling niet meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat
 moment in gang gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer
 verstrekt. Deze leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie
 van deze leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben
 plaatsgevonden.
 In het voortgezet onderwijs (vo) worden eveneens geen
 garanties op bouwleningen meer verstrekt. Het betrof in 2013 nog 3 uitstaande
 leningen.
 De uitstaande garanties bij Cultuur bedragen € 512,9
 miljoen. Hiervan is € 220,8 miljoen verstrekt door het Nationaal
 Restauratiefonds en € 288,5 miljoen betreft een garantie onder de
 indemniteitsregeling. Voorts is er een kredietgarantie verleend ad € 3,5
 miljoen aan de Stichting Nederlands Letterenfonds.
 
 De uitstaande garanties participatie- en
 vervangingsfonds zijn het gevolg van het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de
 fondsen is gesloten en houden verband met garantstelling in verband met het
 schatkistbankieren.
 De uitstaande garantie bij Onderzoek en
 Wetenschapsbeleid bedraagt € 27,6 miljoen. Dit betreft de garantie voor een
 lening van Stichting Biomedical Primate Research Center (BPRC) bij de Bank
 Nederlandse Gemeenten.
 
 De uitstaande garanties bij Beroepsonderwijs en
 Volwasseneneductie (€ 550,5 miljoen), het hoger beroepsonderwijs (€ 610
 miljoen), het Voortgezet onderwijs (€ 242,7 miljoen) het Wetenschappelijk
 Onderwijs (€ 273,9) en het Primair Onderwijs (€ 74,7 miljoen) hebben betrekking
 op de door het Ministerie van Financiën onder hypothecaire zekerheid verstrekte
 geldleningen aan onderwijsinstellingen en garantstellingen rekening
 courantlimieten.
 De opbouw van de stand van de aangegane
 verplichtingen kan als volgt worden weergegeven:
 
 
 Tabel 13 Openstaande verplichtingen (bedragen x
 € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1 januari
 2013
 
 
 
 
 25.647.460
 
 
 
 
 
 Bij: correcties
 op de beginstand
 
 
 
 
 
 Gecorrigeerde
 stand 1 januari 2013
 
 
 25.647.460
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: aangegaan
 in 2013
 
 
 36.110.821
 
 
 
 
 Waarvan
 garantieverplichtingen
 
 
 844.241
 
 
 
 
 Totaal
 aangegaan in 2013
 
 
 35.266.580
 
 
 
 
 
 
 
 
 Af:
 Tot betaling gekomen in 2013
 
 
 35.160.647
 
 
 
 
 
 Stand 31 december 2013
 
 
 
 
 25.753.393
 
 
 
 
 
 
 De specificatie van de openstaande verplichtingen per
 beleidsartikel ultimo 2013 is hieronder opgenomen.
 
 Tabel 14 Openstaande verplichtingen naar beleidsartikel
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 5.542.961
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 6.608.247
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 3.370.076
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger
 beroepsonderwijs
 
 
 2.529.497
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 4.031.945
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 4.084
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 278.395
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 0
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
 schoolkosten
 
 
 0
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 1.747.759
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 785.287
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 844.171
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 10.971
 
 
 
 
 95
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 25.753.393
 
 
 
 
 
 
 Niet uit de saldibalans blijkende
 bestuurlijke verplichtingen
 Op 22 november 2011 is een
 akkoord met
 de MBO Raad afgesloten ten behoeve van professionalisering MBO (€ 81 miljoen),
 in oktober 2012 is hierop een addendum toegevoegd (+ € 51 miljoen). Hiermee is
 totaal een bedrag beschikbaar van € 132 miljoen voor de jaren 2012 t/m 2015.
 Van dit bedrag is ultimo 2013 al een bedrag van € 96 miljoen juridisch
 verplicht, voor het jaar 2015 moet nog een bedrag van € 36 miljoen juridisch
 verplicht worden.
 Op 3 november 2012 is voor de jaren 2013 tot en met
 2016 de prestatiebekostiging voor de hogescholen en universiteiten toegekend.
 Omdat alleen voor 2013 de verdeling over de instellingen beschikbaar was, zijn
 in 2012 alleen de verplichtingen 2013 vastgelegd. In 2013 zijn de
 verplichtingen voor 2014 vastgelegd. De verplichtingen 2015 en 2016 zijn nog
 niet vastgelegd. De totale verplichting voor de prestatiebekostiging voor de
 jaren 2015 tot en met 2016 bedraagt voor de hogescholen respectievelijk € 175
 miljoen en € 183 miljoen, voor de universiteiten respectievelijk € 133 miljoen
 en € 140 miljoen.
 Op 25 juni 2013 is met de Nederlandse Organisatie
 voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) een
 akkoord bereikt over de afronding van de
 jaarrekening NWO 2012. De totale voorwaardelijke vordering die NWO als gevolg
 van de overgang naar baten en lastenstelsel (gebaseerd op RJ660) per 1-1-2012
 mag opnemen is € 907 miljoen. Deze bestuurlijke verplichting maakt onderdeel
 uit van de besprekingen die jaarlijks met het NWO gevoerd worden over de
 begroting NWO.
 Op 13 mei 2013 is het
 Techniekpact
 2020 afgesloten tussen de rijksoverheid, het georganiseerde
 bedrijfsleven, de vakbonden, het onderwijsveld en de regio’s. Het pact is er op
 gericht om voldoende slimme en vakbekwame technici op te leiden om daarmee in
 de groeiende behoefte aan technisch personeel te voorzien. Daarbij zijn een
 groot aantal acties van diverse aard afgesproken. Zoals bijvoorbeeld extra
 middelen voor betastudenten in het voortgezet onderwijs en de PABO’s. Onderdeel
 van het techniekpak is bijvoorbeeld het regionale investeringsfonds mbo.
 Op 19 september 2013 is een
 Nationaal
 Onderwijsakkoord (NOA) gesloten met de partijen in de Stichting van
 het Onderwijs. Aan deze verplichtingen zitten wel condities vast zoals het
 afsluiten van sectorakkoorden en cao’s met de verschillende
 onderwijssectoren.
 
 
 
 MISBRUIK EN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN WET- EN
 REGELGEVING
 
 Inleiding
 Bij de jaarlijkse M&O-inventarisatie wordt bekeken hoe gevoelig diverse
 begrotingsgelden zijn voor misbruik en oneigenlijk gebruik. Daarbij wordt ook
 gekeken naar wat wordt gedaan om die risico’s te beheersen. In sommige gevallen
 zijn de getroffen beheersmaatregelen niet voldoende om misbruik en oneigenlijk
 gebruik geheel uit te sluiten, bijvoorbeeld wanneer de kosten van controles
 hoger zijn dan de baten. Er is dan sprake van restrisico of «restant M&O».
 Dit is de gevoeligheid voor misbruik en oneigenlijk gebruik die (bewust)
 overblijft nadat alle adequate maatregelen ten aanzien van voorlichting,
 controle, sanctie en evaluatie zijn getroffen. Op dit restrisico wordt verder
 ingegaan in deze jaarrekening. Voor de vermelding van noemenswaardige gevallen
 van restrisico is gekozen voor een grensbedrag per regeling van € 1
 miljoen.
 Primair onderwijs
 Gewichtenregeling
 Scholen
 met veel achterstandsleerlingen krijgen via de gewichtenregeling extra geld
 voor personeel en materieel. De bepaling van het leerlingengewicht is gebaseerd
 op de ouderverklaring over het opleidingsniveau van de ouder(s). Het
 leerlingengewicht werkt ook door in de uitkering rondom de impulsgebieden.
 Uitgaven
 Met de
 gewichtenregeling, waaronder de regeling impulsgebieden, is een bedrag gemoeid
 van € 366,1 miljoen.
 Controle
 Het gewicht kan
 door de Inspectie worden gecontroleerd aan de hand van de door de ouders
 ingevulde ouderverklaring. Dit neemt het risico van foutieve opgaaf (afwijkend
 van ingevulde formulieren) door de school weg. Omdat het aantal fouten dat
 scholen de laatste jaren maken bij de – op basis van bedoelde ouderverklaring –
 gewichttoekenning toeneemt, loopt er momenteel een aanvullende controle actie
 vanuit OCW om deze onrechtmatigheid terug te brengen. In dat kader krijgt een
 beperkt aantal scholen dat gezamenlijk 80% van de gewichtenmiddelen krijgt,
 hulp om de gewichtenadministratie op orde te krijgen en fouten te corrigeren.
 Het is de verwachting dat de onrechtmatigheid hiermee in de toekomst
 aanzienlijk afneemt. Hiermee wordt echter niet het risico ondervangen dat
 ouders een verkeerde opgaaf doen. Het risico dat scholen een onjuist gewicht
 toekennen op basis van weliswaar volledig ingevulde, maar niet op waarheid
 berustende ouderverklaringen, blijft bestaan. Met name in het geval van in het
 buitenland genoten opleidingen is controle niet mogelijk. De opleidingsgegevens
 van ouders zouden slechts getoetst kunnen worden aan documenten (diploma’s
 etc.) die hun opleidingsniveau bevestigen. Een dergelijke toets mag een school
 niet uitvoeren. Daarom wordt gezocht naar mogelijkheden om in de toekomst via
 andere manieren buiten de scholen om het gewicht toe te kennen, waarbij
 «opleiding ouders» als criterium de voorkeur heeft omdat het een goede
 voorspeller van achterstanden is. Voor nadere informatie over gewichtenregeling
 wordt verwezen naar de
 brief
 aan de Tweede Kamer van 7 maart 2014.
 Restrisico
 Het is lastig
 om in te schatten wat het restrisico is. Daarom wordt het totale bedrag aan
 gewichtenmiddelen van € 366,1 miljoen als restrisico aangemerkt.
 Leerlingen met een niet-Nederlandse
 culturele achtergrond
 Scholen met leerlingen met een
 niet-Nederlandse culturele achtergrond komen in aanmerking voor een aanvullende
 vergoeding.
 Uitgaven
 De uitgaven voor
 leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond bedragen in 2013
 € 22,8 miljoen.
 Controle
 De opgaven van de
 scholen worden gecontroleerd aan de hand van de door ouders of verzorgers
 getekende verklaringen of inschrijfformulieren. De inhoud van de verklaringen
 kan niet sluitend worden gecontroleerd.
 Restrisico
 Voor 2013 is
 het restrisico bij leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond
 € 22,8 miljoen.
 Studiefinanciering en tegemoetkoming
 onderwijsbijdrage en schoolkosten
 Uitwonenden
 Op grond van
 de Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000) en de Wet tegemoetkoming
 onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) komen studerenden in aanmerking voor
 extra beurs wanneer ze uitwonend zijn. Het levert een studerende dus financieel
 voordeel op om zich als uitwonende te laten registreren in de Basisregistratie
 Personen (BRP).
 Uitgaven
 De extra beurs
 voor uitwonende studerenden (verschil tussen de basisbeurs voor uit- en
 thuiswonenden) bedroeg in 2013 in totaal circa € 460 miljoen (WSF 2000). De
 bijdrage die op grond van de WTOS (regeling TS18+) aan uitwonenden is
 verstrekt, bedroeg in 2013 € 5,1 miljoen.
 Controle
 In de
 studiefinanciering wordt nu uitgegaan van het adres in de BRP, maar niet alle
 studerenden wonen daadwerkelijk op het geregistreerde adres. Daarom worden
 fysieke controles op het opgegeven woonadres uitgevoerd, zodat het risico op
 misbruik van de uitwonendenbeurs wordt beperkt.
 Er zijn in 2013
 ongeveer 4.000 controles uitgevoerd op basis van een risicoprofiel. In bijna de
 helft van de geselecteerde gevallen is vastgesteld (voor bezwaar en beroep) dat
 de studerende niet op het in de BRP geregistreerde adres woonachtig was.
 Studenten moeten de onterecht ontvangen studiefinanciering terugbetalen en
 krijgen een boete opgelegd.
 Het bovenstaande betreft studerenden die
 in Nederland wonen. Bij studerenden in het buitenland wordt anders
 gecontroleerd. Er wordt gecontroleerd of de student aan de instelling in het
 buitenland is ingeschreven. Er wordt aangenomen dat hij in het buitenland
 woonachtig is. Omdat er geen adrescontrole plaatsvindt, is er voor studerenden
 in het buitenland een restrisico.
 Restrisico
 Het restrisico
 betreffende studerenden met een buitenlands woonadres bedraagt € 4,4
 miljoen.
 Voor studerenden met een binnenlands woonadres is de precieze
 omvang van het restrisico niet vast te stellen. Als gevolg van de maatregelen
 van de afgelopen twee jaar om misbruik met de uitwonendenbeurs aan te pakken,
 is dit substantieel afgenomen. Het restrisico wordt veroorzaakt door onjuiste
 inschrijving in het BRP en wordt niet aan OCW toegerekend. Er is dus sprake van
 geïmporteerd risico. In het tweede kwartaal 2014 worden de uitkomsten van de
 analyse van het restrisico onder de nieuwe WSF verwacht.
 Voor de WTOS
 is de omvang van het restant M&O maximaal gelijk aan het bedrag van de
 toekenningen, namelijk € 5,1 miljoen.
 Aanvullende beurs
 Van
 ouders wordt verwacht dat zij bijdragen aan de studie van hun kind. Kunnen ze
 dat niet of onvoldoende, dan kan de studerende een aanvullende beurs krijgen.
 De hoogte van de beurs hangt mede af van het ouderlijk inkomen. Het ouderlijk
 inkomen kan niet in alle gevallen juist en volledig worden vastgesteld.
 Uitgaven
 In 2013 is in
 totaal € 616,9 miljoen aan aanvullende beurs verstrekt. Daarvan is circa € 26
 miljoen aan studenten met ouders in het buitenland verstrekt.
 Controle
 Wanneer ouders in
 Nederland wonen, is het risico op misbruik beperkt. Op grond van artikel 8,
 eerste lid Awir beheert de Belastingdienst het inkomensgegeven uit het
 basisregister inkomen. DUO is bevoegd deze inkomensgegevens van de
 Belastingdienst te gebruiken en is ook afhankelijk van deze gegevens. Er zijn
 12.352 studenten met ouders in het buitenland en in deze gevallen vraagt DUO
 bewijsstukken van het buitenlands inkomen op.
 Restrisico
 DUO vraagt de
 bewijsstukken op maar de juistheid en volledigheid van het opgegeven
 buitenlands inkomen is niet volledig met zekerheid vast te stellen door DUO
 noch door de Belastingdienst. Hierdoor is er sprake van restrisico bij
 studenten met een aanvullende beurs met ouders in het buitenland van circa € 22
 miljoen.
 
 
 
 
 TOPINKOMENS
 
 De Minister van BZK heeft bij brief van 27 februari 2014
 aan de Tweede Kamer laten weten dat hij een ministeriële regeling over de WNT
 (inclusief beleidsregels toepassing WNT) heeft opgesteld. In de begeleidende
 brief is aangegeven dat het niet mogelijk is gebleken een sluitende oplossing
 te vinden voor de uitvoeringsproblematiek ten aanzien van de vermelding van de
 gegevens over personen die anders dan op grond van een dienstbetrekking een
 functie vervullen als niet-topfunctionaris (externe niet-topfunctionarissen).
 De Minister van BZK heeft daarom voor het verslagjaar 2013 als gedragslijn
 bepaald dat niet volledig aan de verplichting tot openbaarmaking kan en hoeft
 te worden voldaan. Het Ministerie van OCW heeft overeenkomstig deze gedragslijn
 uitvoering gegeven aan de WNT. Dit leidt tot een onzekerheid in de
 verantwoording vanwege het ontbreken van een praktisch toepasbare normstelling
 voor dit onderdeel van het WNT-overzicht. De onzekerheid betreft uitsluitend
 het achterwege laten van de vermelding van de gegevens over externe
 niet-topfunctionarissen.
 
 Voor dit departement heeft de publicatieplicht die
 voorkomt uit artikel 4.1 van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen
 publieke en semipublieke sector (Wnt), betrekking op de onderstaande
 topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen.
 Voor de Landelijke
 geschillencommissie weer samen naar school geldt dat uit de administratie
 blijkt dat in 2013 er geen beloningen zijn toegekend. Deze commissie wordt per
 1 augustus 2014 opgeheven. Om deze reden is de commissie niet in deze bijlage
 opgenomen.
 Het College voor examens geeft zelfstandig een jaarverslag
 uit. Echter dit jaarverslag kent geen eigen accountantscontrole. Om deze reden
 worden de voorzitter en de leden van het college in het departementaal
 jaarverslag van OCW opgenomen.
 
 
 Tabel 1 Topfunctionarissen en gewezen
 topfunctionarissen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam orgaan of
 instelling waar functie wordt bekleed
 
 
 Functie
 
 
 Aard
 van de functie
 
 
 Naam
 
 
 Beloning
 
 
 Belastbare
 vaste en variabele onkostenvergoeding
 
 
 Werkgeversdeel
 van voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn
 
 
 Datum
 aanvang dienstverband in het boekjaar
 
 
 Datum einde
 dienstverband in het boekjaar 
 
 
 Omvang
 dienstverband (in FTE)
 
 
 Interim
 
 
 Motiveringoverschrijding norm
 
 
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Voorzitter
 
 
 n.v.t.
 
 
 H.W. Laan
 
 
 € 30.750
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 0,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 H.M.
 Claessen
 
 
 € 8771 Beloning betreft een bedrag van
 € 219 per
 zitting.
 
 
 € 410
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 M.C.E.
 Dam-Mieras
 
 
 € 658
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 W.A.M. Kok
 
 
 € 1316
 
 
 € 149
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 Y. Moerman-v.
 Heel
 
 
 € 1097
 
 
 € 231
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 H. Mulders
 
 
 € 1097
 
 
 € 193
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 G.P. Oud
 
 
 € 1097
 
 
 € 311
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Plv. lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 A. Broek
 
 
 € 219
 
 
 € 121
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Plv. lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 M.J.A.M. v.
 Gils
 
 
 € 439
 
 
 € 153
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Plv. lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 L.F.P.
 Niessen
 
 
 € 219
 
 
 € 139
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Plv. lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 J.G.J.
 Rinkes
 
 
 € 658
 
 
 € 553
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Plv. lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 F.H.M. v.
 Rooij
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 Plv. lid
 
 
 n.v.t.
 
 
 J.G.
 Uijterwijk
 
 
 € 658
 
 
 € 290
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 
 Dit geldt op grond van artikel 4.2. Wnt wel voor
 onderstaande functionaris wier bezoldiging in het verslagjaar, na herrekening
 naar een voltijds dienstverband op jaarbasis, meer bedroeg dan het wettelijke
 bezoldigingsmaximum.
 
 Tabel 2 Overige functionaris van wie de bezoldiging de norm
 overschrijdt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam orgaan of
 instelling waar functie wordt bekleed
 
 
 Functie
 
 
 Beloning
 
 
 Belastbare
 vaste en variabele onkostenvergoeding
 
 
 Werkgeversdeel
 van voorzieningen ten behoeve van beloningen betaalbaar op termijn
 
 
 Datum
 aanvang dienstverband in het boekjaar
 
 
 Datum einde
 dienstverband in het boekjaar
 
 
 Omvang
 dienstverband (in FTE)
 
 
 Interim
 
 
 Motivering
 overschrijding norm
 
 
 
 
 
 
 Dienst
 Uitvoering Onderwijs
 
 
 (Senior)
 Adviseur
 
 
 € 159.870
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 28 februari
 2013
 
 
 1,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 Reguliere loonbestanddelen tezamen met eenmalige eindafrekening van
 verlofuren, jubileumgratificatie en beëindigingsuitkering overschrijden
 evenredig aan periode toegerekende norm
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 D.
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 BIJLAGE
 1:
 Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een
 Wettelijke Taak (ZBO’s/RWT’s)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam organisatie
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 Art
 
 
 Financiering van RWT’s
 
 
 Verwijzing
 (URL-link) naar toezichtvisies/
 – arrangementen 
 
 
 Het
 bestuur
 en/of
 accountant
 verklaart
 dat
 de
 rechtmatigheid 2012/2013
 op orde is
 
 
 
 
 Realisatie
 2013
 (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 premies
 
 
 tarieven
 
 
 OCW
 visie:
 Toezicht in vertrouwen, vertrouwen in toezicht
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting
 Mondriaanfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 32,8
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Fonds
 voor de Podiumkunsten
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 53,5
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Fonds
 voor Cultuurparticipatie
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 22,6
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting
 Nederlands Fonds voor de Film
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 30,7
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting
 Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 14,8
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting
 Nederlands Letterenfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 10,9
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting
 Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 18,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Commissariaat
 voor de Media (CvdM)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 4,7
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse
 Publieke Omroep (NPO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 100,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √ 
 
 
 
 
 Landelijk
 Omroepbestel
 
 
 X
 
 
 
 15
 
 
 682,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster, √
 
 
 
 
 Bevoegd
 gezagsorganen primair onderwijs PO
 
 
 X
 
 
 
 1
 
 
 9.266,1
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Bevoegd
 gezagsorganen voortgezet onderwijs VO
 
 
 X
 
 
 
 3
 
 
 7.053,2
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Regionale
 opleidings centra ROC’s en vakinstellingen
 
 
 X
 
 
 
 4
 
 
 2.981,6
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Kenniscentra
 voor beroeps
 onderwijs en bedrijfsleven
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 4
 
 
 108,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Instellingsbesturen hoge scholen
 
 
 X
 
 
 
 6
 
 
 2.592,4
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Instellingsbesturen universiteiten
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 3.260,9
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Open
 Universiteit Nederland
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 39,1
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Academische
 ziekenhuizen
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 595,4
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Nederlands
 Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 7
 
 
 3,9
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Rijksmusea
 
 
 X
 
 
 
 14
 
 
 129,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Koninklijke
 Nederlandse Academie van Wetenschappen KNAW
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 93,4
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Koninklijke
 Bibliotheek (KB)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 46,6
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse
 organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek NWO
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 320,9
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting
 Participatiefonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 1
 
 
 3,01 Realisaties en rechtmatigheid
 t-2.
 
 
 2,65%
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 Premie
 inkomsten op orde; oordeelonthouding t.a.v. declaraties
 
 
 
 
 Stichting
 Vervangingsfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 1, 9
 
 
 3,7
 
 
 7,52%
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 Premie
 inkomsten op orde;
 7.8% van de declaraties niet op orde in 2012,
 daarvan is 3,62% onrechtmatig en 4,18% onzeker
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 2,3
 
 
 N.v.t.
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 College voor
 examens
 
 
 
 X
 
 
 3,
 4
 
 
 11,2
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Toelichting op de in de tabel genoemde
 RWT’s en ZBO’s:
 Cultuurfondsen
 In 2013
 zijn bijdragen verstrekt aan de volgende fondsen:
 
 
 •
 
 Stichting Mondriaanfonds (
 
 www.mondriaanfonds.nl
 
 )
 
 Het fonds dat op 1 januari 2012 van start is gegaan,
 ondersteunt en stimuleert bijzondere projecten op het gebied van beeldende
 kunst, vormgeving en musea. Daarnaast maakt het beeldend kunstenaars,
 vormgevers, architecten en bemiddelaars mogelijk om door middel van subsidies,
 internationalisering en bijzondere projecten hun werk op velerlei wijzen te
 ontwikkelen. Het Mondriaanfonds is ontstaan uit een fusie van de Mondriaan
 Stichting en het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst.
 
 
 •
 
 Stichting Fonds voor Podiumkunsten (
 
 www.fondspodiumkunsten.nl
 
 )
 
 Het fonds ondersteunt alle vormen van podiumkunsten in
 Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans. Bijzondere aandacht gaat uit
 naar internationalisering, culturele diversiteit bij kunstenaars, gezelschappen
 en podia. Het stimuleren van innovatie in de keten van scheppen, productie,
 distributie en afname is een speciale taak van het fonds.
 
 
 •
 
 Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie (
 
 www.cultuurparticipatie.nl
 
 )
 
 Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele
 leven van inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd,
 herkomst, opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst,
 cultuureducatie en volkscultuur.
 
 
 •
 
 Stichting Nederlands Fonds voor de Film (
 
 www.filmfonds.nl
 
 )
 
 Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de
 nadruk op kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de
 Nederlandse filmcultuur.
 
 
 •
 
 Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie (
 
 www.stimuleringsfonds.nl
 
 )
 
 Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die
 zijn gericht op kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende
 disciplines en het vergroten van de belangstelling voor architectuur,
 vormgeving en e-culture.
 
 
 •
 
 Stichting Nederlands Letterenfonds (
 
 www.letterenfonds.nl
 
 )
 
 Het fonds bevordert de kwaliteit, diversiteit, productie en
 de vertaling van de Nederlandse- en Friestalige literatuur.
 
 
 
 
 •
 
 Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (
 
 www.mediafonds.nl
 
 )
 
 Het Mediafonds bevordert de ontwikkeling en productie van
 culturele dramaproducties, documentaires, kunst- en kinderprogramma’s en
 cultuurprojecten van de publieke landelijke en regionale omroep.
 
 
 Commissariaat voor de Media (www.cvdm.nl)
 Het Commissariaat ziet toe
 op de naleving van de Mediawet en de daarop gebaseerde regels. Het garandeert
 daarmee een eerlijke toegang tot de media en bewaakt de kwaliteit, de
 diversiteit en de onafhankelijkheid van de informatievoorziening.
 Nederlandse Publieke Omroep (NPO) (www.publiekeomroep.nl)
 De NPO is het
 samenwerkings- en coördinatieorgaan van de landelijke publieke omroep. Deze
 taak is per 1 januari 2010 overgegaan van de NOS naar een nieuwe stichting, de
 NPO.
 Landelijk Omroepbestel
 Het
 betreft middelen die aan de landelijke publieke omroepen beschikbaar zijn
 gesteld.
 Bevoegde gezagsorganen primair
 onderwijs
 Het betreft circa 1.170 bevoegde gezagsorganen van
 circa 7.360 instellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de
 gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als
 RWT.
 Bevoegde gezagsorganen voortgezet
 onderwijs (cluster)
 Het betreft circa 350 bevoegde
 gezagsorganen van circa 650 instellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen
 betreft waar de gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan
 te merken als RWT.
 Regionale Opleidingscentra (ROC's) en
 vakinstellingen
 Het betreft circa 43 ROC’s. Een ROC is een
 samenwerkingsverband van onderwijsinstituten in het middelbaar beroepsonderwijs
 (MBO) en de Volwasseneducatie in Nederland. Daarnaast zijn er circa 24 andere
 mbo-scholen, zoals vakinstellingen en agrarische opleidingscentra.
 Kenniscentra voor beroepsonderwijs en
 bedrijfsleven
 Het betreft 17 kenniscentra (incl. groen
 onderwijs) die de schakels vormen tussen het onderwijs en het georganiseerde
 bedrijfsleven. Ze ontwikkelen kwalificaties voor het middelbaar
 beroepsonderwijs, werven leerbedrijven en bewaken de kwaliteit van deze
 leerbedrijven.
 Instellingsbesturen
 hogescholen
 Het betreft middelen die, direct en indirect, aan
 de circa 35 hogescholen beschikbaar zijn gesteld.
 Instellingsbesturen
 universiteiten
 Het betreft middelen die, direct en indirect,
 aan de 16 universiteiten beschikbaar zijn gesteld.
 Open Universiteit Nederland
 De Open Universiteit ontwikkelt, verzorgt en bevordert, samenwerkend in
 netwerken en allianties, hoogwaardig en innovatief hoger
 afstandsonderwijs.
 Academische Ziekenhuizen
 Het betreft de middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden zijn aan een
 universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten behoeve van
 onderzoek.
 Nederlands Vlaamse Accreditatie
 Organisatie (NVAO) (www.nvao.net)
 De NVAO borgt de kwaliteit
 van het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen. Zij beoordeelt op
 onafhankelijke wijze de kwaliteit van de opleidingen, verleent accreditatie,
 toetst nieuwe opleidingen en de instellingstoets kwaliteitszorg. Daarnaast
 levert de NVAO een bijdrage aan het vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en
 bevordert zij de internationale samenwerking om tot afstemming en samenhang
 binnen de Europese hoger onderwijsruimte te komen.
 Rijksmusea
 Het betreft 17
 musea die vallen onder de Wet verzelfstandiging rijksmuseale diensten.
 Koninklijke Nederlandse Academie van
 Wetenschappen (KNAW) (www.knaw.nl)
 De KNAW bevordert als
 forum, geweten en stem van de wetenschap de kwaliteit en de belangen van de
 wetenschap en zet zich in voor een optimale bijdrage van de Nederlandse
 wetenschap aan de culturele, sociale en economische ontwikkeling van de
 samenleving.
 Koninklijke Bibliotheek (KB) (www.kb.nl)
 De KB brengt als de nationale
 bibliotheek van Nederland mensen en informatie samen. De KB speelt voorts een
 centrale rol in de Nederlandse (wetenschappelijke) informatie-structuur en
 bevordert de duurzame toegang tot digitale informatie in (inter)nationaal
 verband
 Nederlandse Organisatie voor
 Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) (www.nwo.nl)
 De NWO heeft als taak het
 bevorderen van de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek.
 Stichting Participatiefonds (PF) (www.vfpf.nl)
 Het PF is verantwoordelijk
 voor het beheren en terugdringen van de werkloosheidsuitgaven in het primair
 onderwijs. Het PF ondersteunt daarnaast scholen bij het opzetten van hun
 personeels- en mobiliteitsbeleid en individuele medewerkers die werkloos zijn
 met trainingen en cursussen.
 Stichting Vervangingsfonds (VF) (www.vfpf.nl)
 Het VF betaalt de kosten
 voor vervangers die scholen moeten inzetten bij ziekte of afwezigheid van
 personeel en levert een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van het
 ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel in het primair
 onderwijs door de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden en het
 personeelsbeleid te verbeteren.
 Stimuleringsfonds voor de Pers (www.stimuleringsfondspers.nl)
 Het fonds
 heeft ten doel het handhaven en bevorderen van de pluriformiteit van de pers,
 voor zover die van belang is voor de informatie en opinievorming.
 College voor Examens (CVE) (www.cve.nl)
 Het College voor Examens
 (CvE) bestaat sinds 1 oktober 2009. Het is ontstaan uit een samenvoeging van de
 Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven (CEVO), de Staatsexamencommissie
 VO en de Staatsexamencommissie Nederlands als Tweede taal (NT2). Het College is
 verantwoordelijk voor de centrale examens en staatsexamens in het voortgezet
 onderwijs, de examens rekenen en taal in het (middelbaar) beroepsonderwijs en
 staatsexamens Nederlands als tweede taal.
 
 
 
 BIJLAGE
 2.
 EVALUATIE- EN OVERIG ONDERZOEK
 
 
 Evaluatie- en overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Soort
 onderzoek
 
 
 Titel
 onderwerp
 
 
 Artikel
 
 
 Start
 
 
 Afronding
 
 
 Vindplaats
 
 
 
 
 
 
 
 1. Onderzoek maar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichting
 
 
 
 
 
 
 Actieplan LeerKracht
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr.
 10
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 Passend
 onderwijs: stelseleffecten (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2013
 
 
 
 Passend onderwijs: stelseleffecten
 
 
 
 
 
 
 Passend
 onderwijs: schooleffecten (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2013
 
 
 
 Passend onderwijs: schooleffecten
 
 
 
 
 
 
 Professionaliteit en kwaliteit scholen (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2013
 
 
 1)
 Professionaliteit en kwaliteit scholen
 2) Review studie Onderwijskwaliteit PO
 
 
 
 
 
 Evaluatie OAB
 (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie OAB
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Klachtenregeling (Panteia)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie klachtenregeling
 
 
 
 
 
 
 Experimenten
 excellentie (O’wijsbewijs)*
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Experimenten
 VVE (O’wijsbewijs)*
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Trends
 prestaties en schoolloopbanen doelgroepen OAB (NWO-BOPO)*
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet
 voorzieningenplanning
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 De voorzieningenplanning in het VO
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 experimenten VM2
 
 
 3
 
 
 2007
 
 
 2013
 
 
 
 Vijf jaar VM2 Samenvatting van de uitkomsten van de
 VM2-monitor 2008–2012 | Rapport | Rijksoverheid.nl
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 regeling energie-zuinigheid en binnenmilieu
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie regelingen energiezuinigheid PO en
 VO
 
 
 
 
 
 
 Analyse
 effectrapportage RMC 2011–2012
 
 
 4
 
 
 Jaarlijks
 
 
 In
 april
 
 
 
 Analyse effectrapportage RMC 2011–2012
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 gevolgen van ratificatie van Facultatief protocol bij Internationale verdrag
 inzake economische, sociale en culturele rechten
 
 
 8
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 Afronding in
 2014
 
 
 
 
 
 Evaluatieonderzoek Neth-ER
 
 
 8
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie Neth-ER
 
 
 
 
 
 
 Functie- en
 salarismix in beeld. Tussenmeting 2012
 
 
 9
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Functie en salarismix in beeld tussenmeting
 2012
 
 
 
 
 
 
 Tegemoetkoming
 Lerarenopleidingen
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Nog niet
 gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 «Leraar 2020»
 (rapport n.a.v. enquête onderwijspersoneel po, vo en mbo)
 
 
 9
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 Nog niet
 gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Financiële
 toegankelijkheid studerenden: reisvoorziening
 
 
 11
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Meeneembare
 studiefinanciering internationaal
 
 
 11
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Monitor
 beleidsmaatregelen, de relatie tussen beleids-maatregelen studiekeuze en
 studiegedrag, ResearchNed (2 delen)
 
 
 6, 7, 11
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Monitor beleidsmaatregelen
 
 
 Monitor beleidsmaatregelen 2013
 
 
 
 
 
 
 CPB –
 deelname-effecten sociaal leenstelsel
 
 
 11
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Deelname-effecten van de invoering van het sociaal
 leenstelsel in de ba-ma fase
 
 
 Veronderstellingen deelname-effecten van een sociaal
 leenstelsel in het hoger onderwijs
 
 
 
 
 
 
 CPB – aflossing
 studieschuld bij leenstelsel
 
 
 11
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Aflossing studieschuld bij sociaal
 leenstelsel
 
 
 
 
 
 
 CBS –
 toegankelijkheid hoger onderwijs
 
 
 6, 7, 11
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Toegankelijkheid ho
 
 
 
 
 
 
 SCP-onderzoek,
 De studie waard
 
 
 11
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 De studie waard
 
 
 
 
 
 
 Eindevaluatie
 DutchDFA
 
 
 14
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Eindevaluatie DutchDFA Pdf
 
 
 
 
 
 
 Monitoring en
 evaluatie Cultureel Ondernemerschap & effecten van de Crisis
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Cultuur in Beeld
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Steunpunten monumentenzorg en archeologie
 
 
 14
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Erfgoed in goede handen?
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Regeling Jonge Journalisten
 
 
 15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatierapport stimuleringsregeling jonge
 journalisten
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Innovatieregeling Pers
 
 
 15
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie tijdelijke subsidieregeling persinnovatie
 2010–2011
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Commissariaat voor de Media 2007–2011
 
 
 15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie commissariaat voor de media
 2007–2011
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Regeling Jonge Journalisten
 
 
 15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatierapport stimuleringsregeling jonge
 journalisten
 
 
 
 
 
 
 Gendergelijkheid, de Masculiniteitsindex en Homo-emancipatie in Europa
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 ITS eindrapport receptiviteit voor LHBT
 
 
 
 
 
 
 Evaluaties
 GSA’s
 
 
 25
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Dieptestudie
 cases LHBT veiligheid wijken
 
 
 25
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 2. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 Functioneren
 schoolbesturen (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2013
 
 
 1) Functioneren schoolbesturen
 (Integratierapport)
 2) Functioneren schoolbesturen (Het ongemak van
 autonomie)
 
 
 
 
 
 Monitor «Goed
 worden door goed te blijven»(PO-Raad)
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2013
 
 
 
 Monitor «Goed worden door goed te blijven»
 
 
 
 
 
 
 Monitor
 Flexibilisering onderwijstijden (Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2013
 
 
 
 Monitor Flexibilisering onderwijstijd
 
 
 
 
 
 
 Draagvlakmeting
 Actieplan PO/Bestuursakkoord PO/Prestatiebox PO (Kohnstamm Instituut/CED
 Groep)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Draagvlakmeting
 Actieplan/Bestuursakkoord/Prestatiebox PO
 
 
 
 
 
 
 Monitor Sociale
 Veiligheid (ITS/Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid
 
 
 
 
 
 
 Schoolbezoeken
 groepsgrootte (Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Schoolbezoeken groepsgrootte
 
 
 
 
 
 
 Monitor
 kwaliteit onderwijshuisvesting PO en VO (Oberon)
 
 
 1, 2
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Monitor onderwijshuisvesting PO en VO
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 Regeling energiezuinigheid en binnenklimaat PO en VO (Panteia)
 
 
 1, 2
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie Regeling energiezuinigheid en binnenklimaat
 PO en VO
 
 
 
 
 
 
 Gemeentelijke
 apparaatskosten buitenonderhoud en aanpassingen scholen PO (Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Gemeentelijke apparaatskosten buitenonderhoud en
 aanpassingen scholen PO
 
 
 
 
 
 
 Nulmeting
 bewegingsonderwijs PO (Mullier Instituut)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Nulmeting bewegingsonderwijs PO
 
 
 
 
 
 
 Gewichtenregeling en effectieve interventies OAB (Sardes/CED Groep)
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Gewichtenregeling en effectieve interventies
 OAB (deel 1)
 Gewichtenregeling en effectieve interventies
 (deel 2)
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 pilots toegevoegde waarde (GION/UTwente)*
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Excellente
 leerlingen (SLO/ECN/UTwente)**
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Review
 kwaliteit kleine scholen (NWO)**
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Autochtone
 achterstandsleerlingen (NWO)**
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek
 Tweetalig PO (RUU/RUG)**
 
 
 1
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Monitor
 ouderbetrokkenheid (Ecorys)
 
 
 1
 
 
 2014
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 PISA 2012
 internationale vgl onderzoek naar lezen, wiskunde en science
 
 
 3
 
 
 2010
 
 
 2013
 
 
 
 Resultaten PISA 2012 in vogelvlucht
 
 
 
 
 
 
 PISA 2015
 internationale vgl onderzoek naar lezen, wiskunde en science
 
 
 3
 
 
 2013
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Burgerschap
 internationale vergelijking
 
 
 3
 
 
 2013
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Ruimte in
 curriculum bovenbouw VO
 
 
 
 
 
 
 Curriculum bovenbouw VO
 
 
 
 
 
 
 Schooladviezen
 en schoolloopbanen
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Schooladviezen en schoolloopbanen
 
 
 
 
 
 
 Opbrengstgericht werken in het onderwijs
 
 
 3
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Monitor
 schoolkosten
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Schoolkostenmonitor vo en mbo. Meting
 2012–2013».
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar
 maatwerktrajecten in het VMBO
 
 
 3
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Plausibele
 verklaringen voor verbetering examenresultaten scholen
 
 
 3
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Schoolkostenmonitor 2012–2013
 
 
 3, 4 en 12
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Project
 Onderwijs-Arbeidsmarkt 2011 (POA)
 
 
 4
 
 
 Twee
 jaarlijks
 
 
 2013
 
 
 De
 arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2018:
 ROA 2013 -11
 
 
 
 
 
 Registratie en
 bestemming uitstroom schoolverlaters (SIS)
 
 
 4
 
 
 Jaarlijks
 
 
 In
 september
 
 
 Schoolverlaters
 tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2012
 ROA 2013 -7
 
 
 
 
 
 Arbeidsbarometer leraren BVE
 
 
 4
 
 
 Jaarlijks
 
 
 In
 april
 
 
 ITS:
 Arbeidsmarktbarometer 2012–2013
 
 
 
 
 
 Monitor
 alfabetisering
 
 
 4
 
 
 Jaarlijks
 
 
 In
 voorjaar
 
 
 
 Kernvaardigheden in Nederland: Rapportage van de
 Adult Literacy and Life Skills Survey
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsbarometer leraren BVE
 
 
 4
 
 
 Jaarlijks
 
 
 In
 april
 
 
 ITS:
 Arbeidsmarktbarometer 2012–2013
 
 
 
 
 
 Nulmeting
 opleidingsdomeinen 2010–2011
 
 
 4
 
 
 8/2012
 
 
 2013
 
 
 Niet van start
 gegaan.
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling/monitoring toetsen taal en rekenen
 
 
 4
 
 
 Jaarlijks
 
 
 In
 zomer
 
 
 CITO bijlage 3 in
 Kamerbrief 19-12-2012 over voortgang
 implementatie referentiekader taal en rekenen 2012.
 
 
 
 
 
 PIAAC
 
 
 4
 
 
 2011
 
 
 2013
 
 
 PIAAC:
 Kernvaardigheden voor Werk en Leven:
 ECBO en
 OESO: OECD Skills Outlook 2013. Eerste resultaten van de
 survey «Aldult Skills»
 
 
 
 
 
 I
 960-Inkoopformulier Onderbouwing indicatoren zorgplicht
 arbeidsmarktperspectief
 
 
 4
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 I 956-Onderzoek
 evaluatie medezeggenschap bve
 
 
 4
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 I
 952-Vooronderzoek effectevaluatie standaardisering examinering mbo
 
 
 4
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet
 versterking besturing
 
 
 6 en 7
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie wet
 Versterking besturing
 
 
 
 
 
 
 overkoepelende
 rapportage van de evaluatie van het nieuwe accreditatiestelsel
 
 
 6 en 7
 
 
 jaar
 
 
 2013
 
 
 
 Aanpassing van het
 accreditatiestelsel
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 voorbereiding uitvoering van het nieuwe Erasmus+ programma
 
 
 8
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Eindrapportage Erasmus for all
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar
 mensenrechteneducatie i.s.m. directies VO/PO
 
 
 8
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 Dit onderzoek
 is niet doorgegaan, omdat andere prioriteiten het afgelopen jaar voorrang
 genoten
 
 
 
 
 
 Onderwijsarbeidsmarktraming
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 De toekomstige arbeidsmarkt voor onderwijspersoneel
 2013–2025
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometers primair onderwijs, voortgezet onderwijs en
 middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 9
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer po vo en mbo 2012–2013
 
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor
 onderwijs
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Loopbaanmonitor Onderwijs 2012
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie
 aanpak risicoregio’s
 
 
 9
 
 
 2010
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie risicoregio’s
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkt
 leraren: aanpassingsmechanismen en aangrijpingspunten voor beleid
 
 
 9
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Arbeidsmarkt leraren aanpassingsmechanismen en
 aangrijpingspunten voor beleid
 
 
 
 
 
 
 Vraag en aanbod
 onderwijspersoneel mbo
 
 
 9
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Vraag en aanbod van mbo personeel
 
 
 
 
 
 
 Docenten
 Omgangskunde en Pedagogiek in het mbo: aanbod, vraag en inzet
 
 
 9
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Omgangskunde en pedagogiek in het mbo-aanbod vraag en
 inzet
 
 
 
 
 
 
 Leen- en
 terugbetaal-monitor
 
 
 11
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Geen
 apart onderzoek gedaan, vormt onderdeel van onderzoek Monitor
 beleidsmaatregelen (zie onder 1b)
 
 
 
 
 
 CHEPS –
 Internationale ervaringen met studiefinanciering en collegegeld
 
 
 6, 7, 11
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 International Experiences with Student Financing
 etc.
 
 
 
 
 
 
 Intomart/GfK –
 bekendheid van plannen voor het hoger onderwijs
 
 
 6, 7, 11
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Bekendheid van de plannen voor het hoger
 onderwijs
 
 
 
 
 
 
 Economische
 ontwikkelingen in de cultuursector 2005–2012
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Economische ontwikkelingen in de cultuursector
 2005–2012
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 cultuur door de G35 en de provincies 2011–2013
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Eindrapport Cebeon
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 bezoldiging topbestuurders fondsen
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Vaststelling salarisplafonds cultuurfondsen
 
 
 
 
 
 
 Impactanalyse /
 toekomstscenario's digitale archiefvorming
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Eindrapport Impactanalyse &
 Scenarioverkenning
 
 
 
 
 
 
 Balansonderzoek
 Cultuurinstellingen
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 Niet
 openbaar beschikbaar gesteld.
 
 
 
 
 
 Baten
 overheidsinvesteringen in monumentenzorg
 
 
 14
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar
 mogelijkheden voor verhogen inkomsten publieke omroep
 
 
 15
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Rapport onderzoek naar mogelijkheden voor verhogen
 inkomsten van de landelijke publiek omroep
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 distributie digitale televisiediensten
 
 
 15
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Evaluatieonderzoek naar financiering lokale omroepen
 
 
 15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Evaluatie van de financiering van de lokale publieke
 media-instellingen in de jaren 2009–2012
 
 
 
 
 
 
 IBO
 
 
 16
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 Position paper
 De Facto ongelijkheid
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Position paper De Facto ongelijkheid
 
 
 
 
 
 
 Homo-emancipatiemonitor
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Genderscan
 
 
 
 2013
 
 
 2013
 
 
 
 Eindrapport Genderscan
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 homoseksualiteit in etnische en levensbesch. Gemeenschappen
 
 
 25
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Doorbreken
 intergenerationeel geweld
 
 
 25
 
 
 2013
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek
 intersekse Personen
 
 
 25
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 Seksuele
 oriëntatie en werk
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Seksuele oriëntatie en werk
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Artikel 1
 
 
 •
 Over vier onderzoeken wordt niet in 2013,
 maar naar verwachting in 2014 gerapporteerd; ze zijn in de tabel aangegeven met
 *. De reden hiervoor is dat de onderzoeken vertraging hebben opgelopen.
 
 
 •
 De Monitor Ouderbetrokkenheid is niet in
 2012 gestart, maar zal in 2014 worden uitgevoerd.
 
 
 •
 Naast de in de begroting 2013 genoemde
 onderzoeken is een viertal onderzoeken tussentijds gestart in 2013. Deze staan
 aangegeven met een **.
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 3:
 EXTERNE INHUUR
 
 
 Tabel 1 Externe inhuur
 
 
 
 
 
 
 
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
 
 
 
 
 Verslagjaar 2013 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 Uitgaven 2013
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten:
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Interim-management
 
 
 96
 
 
 
 
 2
 
 
 Organisatie- en Formatieadvies
 
 
 551
 
 
 
 
 3
 
 
 Beleidsadvies
 
 
 522
 
 
 
 
 4
 
 
 Communicatieadvisering
 
 
 445
 
 
 
 
 
 Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)
 
 
 
 
 1.614
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Juridisch Advies
 
 
 581
 
 
 
 
 6
 
 
 Advisering opdrachtgevers automatisering
 
 
 1.804
 
 
 
 
 7
 
 
 Accountancy, financiën en administratieve organisatie
 
 
 229
 
 
 
 
 
 (Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)
 
 
 
 
 2.614
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 Uitzendkrachten (formatie & piek)
 
 
 28.022
 
 
 
 
 
 Ondersteuning bedrijfsvoering (som 8)
 
 
 
 
 28.022
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven inhuur externen
 
 
 
 
 32.250
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie externe inhuur
 
 
 32.250
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 284.148
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 316.398
 
 
 
 
 
 Percentage externe inhuur
 
 
 10,19%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inhuur externen buiten mantelcontracten
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 Aantal overschrijdingen maximumuurtarief
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie
 2013 is 10,19%. Ten opzichte van de inhuur in 2012 (10,84%) betekent dit een
 kleine procentuele daling. Wel is de inhuur nog steeds iets boven de norm van
 10%. Dit komt omdat de Dienst Uitvoering Onderwijs vanwege grote
 systeemvernieuwing een flexibele schil aanhoudt die geleidelijk zal worden
 afgebouwd.